Resolutie van de Parlementaire Vergadering Euronest over buitenlandse directe investeringen in de EU-lidstaten en oostelijke partnerlanden

(2018/C 343/02)

DE PARLEMENTAIRE VERGADERING EURONEST,

— gezien de oprichtingsakte van de Parlementaire Vergadering Euronest van 3 mei 2011 en de gezamenlijke verklaring van de top van het Oostelijk Partnerschap van 24 november 2017,

— gezien de associatieovereenkomsten tussen de EU enerzijds en Georgië, Moldavië en Oekraïne anderzijds, met name de diepe en brede vrijhandelsruimten,

— gezien het actieplan 2016-2017 van de Conferentie van regionale en lokale overheden in het Oostelijk Partnerschap,

— gezien de verslagen over wereldwijde investeringen die zijn uitgebracht door de Conferentie van de Verenigde Naties inzake handel en ontwikkeling,

— gezien het investeringsbeleid van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en haar nieuwsbrief over buitenlandse directe investeringen van oktober 2017,

— gezien het gezamenlijke werkdocument van de diensten van de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden van 9 juni 2017 getiteld „Eastern Partnership — 20 Deliverables for 2020 — Focusing on key priorities and tangible results” (Oostelijk Partnerschap — 20 doelstellingen voor 2020 — aandacht voor kernprioriteiten en concrete resultaten),

— gezien de in november 2017 in Brussel ondertekende brede en versterkte partnerschapsovereenkomst EU-Armenië,

— gezien het herziene Europese nabuurschapsbeleid (ENB) van 2015 en het Europees nabuurschapsinstrument (ENI) voor 2014-2020,

— gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, die op 25 september 2015 op de top van de Verenigde Naties inzake duurzame ontwikkeling is goedgekeurd,

— gezien de gezamenlijke verklaring die de ministers van Buitenlandse Zaken van de Visegradgroep na hun bijeenkomst op 12 april 2017 in Warschau over het Oostelijk Partnerschap hebben uitgebracht en waarin het perspectief van een EU-lidmaatschap wordt geboden aan de landen van het Oostelijk Partnerschap die in een dergelijk lidmaatschap geïnteresseerd zijn,

A. overwegende dat de samenwerking in het kader van de Parlementaire Vergadering Euronest erop gericht is positieve gevolgen voort te brengen door te fungeren als platform voor het uitwisselen van visies, het bepalen van gemeenschappelijke standpunten ten aanzien van de mondiale uitdagingen in onze tijd op het gebied van democratie, politiek, economie, energiezekerheid en sociale zaken, en het versterken van de banden tussen de landen van het Oostelijk Partnerschap onderling en tussen deze en de EU;

B. overwegende dat de EU en de partnerlanden dankzij de banden die in het kader van het Oostelijk Partnerschap worden gesmeed, sterker zijn en beter gewapend om het hoofd te bieden aan interne en externe uitdagingen; overwegende dat het Oostelijk Partnerschap stoelt op eerbiediging van de beginselen van het internationale recht, fundamentele waarden, zoals democratie, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten en fundamentele vrijheden, alsmede de markteconomie, duurzame ontwikkeling en goed bestuur; overwegende dat het Oostelijk Partnerschap ermee begaan is de inclusieve betrokkenheid van alle geledingen van de samenleving te bevorderen en zich ervoor inzet de economische inclusie en in het bijzonder de gendergelijkheid te versterken, zoals in het genderactieplan van de EU is beschreven;

C. overwegende dat alle deelnemers op de top van het Oostelijk Partnerschap in 2017 in Brussel onderstreepten dat associatieovereenkomsten een belangrijke rol spelen om de politieke associatie en economische integratie met de Europese Unie te bespoedigen, en bevestigden dat de EU de uitvoering ervan steunt;

D. overwegende dat associatieovereenkomsten tussen de EU en haar oostelijke partners en de met Armenië gesloten brede en versterkte partnerschapsovereenkomst gebaseerd moeten zijn op concrete vooruitgang van de regeringen van het Oostelijk Partnerschap bij het uitvoeren van de beloften op het vlak van economische hervormingen;

E. overwegende dat algemeen wordt erkend dat buitenlandse directe investeringen essentieel kunnen zijn voor de economische groei op lange termijn en via de overdracht van technologie en vaardigheden overloopeffecten kunnen opleveren;

F. overwegende dat overschrijvingen van expats in sommige van de oostelijke partnerlanden een aanzienlijk deel van buitenlandse directe investeringen uitmaken; overwegende dat dergelijke overschrijvingen in die landen een groot aandeel van het bbp kunnen vertegenwoordigen;

G. overwegende dat de EU zich in het kader van het ENB inzet om de economische ontwikkeling van haar partnerlanden te ondersteunen en de aspiraties, hoop en vooruitzichten van de plaatselijke bevolking te verbeteren, en daarbij sterk de nadruk blijft leggen op goed bestuur, democratie en de rechtsstaat;

H. overwegende dat de totstandbrenging van diepe en brede vrijhandelsruimten, waarbij ook belemmeringen voor buitenlandse directe investeringen en kapitaalverkeer worden weggewerkt, voor de contractsluitende partijen tal van potentiële voordelen kan opleveren, die zullen voortvloeien uit de synergie tussen de vrijhandelsruimte en het toenaderingsproces waarin de associatieovereenkomst voorziet;

I. overwegende dat de samenwerking tussen Armenië en de EU, alsook de samenwerking tussen Armenië en de Euraziatische Economische Unie (EEU) een goed voorbeeld vormen van niet-confronterende beleidsvoering inzake samenwerking met verschillende economische unies;

J. overwegende dat handel met de EU een aanzienlijk deel van de internationale handels- en kapitaalstromen uitmaakt en dat de economieën van de landen van het Oostelijk Partnerschap daarvan afhankelijk zijn;

K. overwegende dat buitenlandse investeerders rekening kunnen houden met de zich ontwikkelende wetgeving van de landen van het Oostelijk Partnerschap op terreinen zoals milieubescherming en arbeid om de kosten te drukken en concurrentiële prijsvoordelen in de wacht te slepen door hun toevlucht te nemen tot kortstondige „nomadische” investeringen, die ernstige werkgelegenheidsvraagstukken veroorzaken en nalaten; overwegende dat dit indruist tegen de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG's), die zowel de EU en haar lidstaten als de oostelijke partners onderschreven hebben; wijst erop dat er kordaat en volgehouden tegen corruptie moet worden opgetreden opdat buitenlandse directe investeringen de samenleving als geheel ten goede komen;

1. benadrukt het strategische belang van het ENB als een beleid dat meerlagige betrekkingen tot stand brengt; onderstreept dat de fundamentele uitdaging van het ENB ligt in het realiseren van tastbare, concrete verbeteringen voor de burgers van de partnerlanden; is van mening dat het ENB een sterker en efficiënter beleid moet worden, onder meer door de positieve elementen ervan te versterken, met inbegrip van meer aandacht voor de ontwikkeling van een doeltreffend investeringsbeleid op basis van goede praktijken van de EU;

2. gelooft in de blijvende waarde van de oorspronkelijke doelstellingen van het ENB, namelijk om een ruimte van welvaart, stabiliteit, veiligheid en goede nabuurschap tot stand te brengen, gegrondvest op de gemeenschappelijke waarden en beginselen van de Europese Unie, door steun en prikkels te geven voor grondige structurele economische hervormingen in de buurlanden, die zij volgens afspraak onder eigen verantwoordelijkheid doorvoeren, zodat een sterkere betrokkenheid bij de EU mogelijk wordt; beklemtoont daarom dat er meer buitenlandse directe investeringen moeten worden aangetrokken om economische ontwikkeling te bewerkstelligen;

3. benadrukt dat het aantrekken van buitenlandse directe investeringen, transparantie, goed bestuur, een wederzijdse verantwoordingsplicht en inclusiviteit sleutelelementen van de nieuwe benadering zouden moeten vormen, teneinde te waarborgen dat de voordelen van het ENB doordringen tot alle lagen van de maatschappij in de betrokken landen en niet vooral ten goede komen aan bepaalde groepen;

4. stipt aan dat het ook in het belang van de Europese Unie is om de landen van het Oostelijk Partnerschap te helpen voor langdurige stabiele en solide economische groei te zorgen en een modern economisch bestuur tot stand te brengen, wat kan worden bereikt door de economieën van de oostelijke partnerlanden middels diepe en brede vrijhandelsruimten aan te sluiten bij de eengemaakte markt van de EU, met volledige inachtneming van een grotere differentiatie om de verscheidenheid tussen de landen van het Oostelijk Partnerschap tot haar recht te laten komen; onderstreept dat buitenlandse directe investeringen van essentieel belang zijn om het concurrentievermogen te bevorderen en tot productiviteitsverbetering, banencreatie en duurzame groei op lange termijn moeten leiden;

5. benadrukt dat een sterkere marktintegratie tussen de EU en de landen van het Oostelijk Partnerschap de economische groei in de EU en de partnerlanden zou kunnen helpen stimuleren en regionale economische ongelijkheden en sociale tegenstellingen tussen en in deze landen en regio's zou kunnen helpen wegwerken en zo de welvaart van de respectievelijke bevolkingen zou verhogen, wat een belangrijk resultaat zou vormen, met name in tijden van langzaam economisch herstel, toenemende sociale en economische ongelijkheid en geopolitieke instabiliteit;

6. benadrukt dat buitenlandse directe investeringen een middel kunnen zijn om de economische omslag te maken naar productieve en duurzame investeringen en uitvoer; beklemtoont voorts dat buitenlandse directe investeringen kunnen bijdragen tot de vereiste bevordering van het concurrentievermogen door vaardigheden en infrastructuur te ontwikkelen, nieuwe markten voor goederen en diensten uit de landen van het Oostelijk Partnerschap te openen en hun deelname aan pan-Europese waardeketens te bevorderen;

7. erkent dat de landen van het Oostelijk Partnerschap zich bij hun overgang naar een markteconomie hebben opengesteld voor buitenlandse directe investeringen maar tot dusver een vrij beperkt bedrag hebben aangetrokken; is van mening dat er verdere inspanningen nodig zijn om een stabiel ondernemingsklimaat te bieden en deze landen in staat te stellen zich op het gebied van de rechtsstaat volledig te ontplooien;

8. merkt op dat buitenlandse directe investeringen de oostelijke partners kunnen helpen om hun energievoorziening te diversifiëren en hun energie-infrastructuur te verbeteren, en zo voor de voorziening onafhankelijk en efficiënter te worden;

9. merkt op dat de landen van het Oostelijk Partnerschap grote inspanningen hebben geleverd om hun algemene investeringsklimaat te verbeteren; stipt ook aan dat recente en in gang gezette hervormingen toegespitst waren op twee belangrijke pijlers, namelijk aanpassing aan de wet- en regelgeving van de EU, en de invoering van internationale goede praktijken om de ontwikkeling van de particuliere sector te ondersteunen;

10. erkent dat middels instrumenten als het ENI en macrofinanciële bijstand gefinancierde financiële en technische steun van de EU in de landen van het Oostelijk Partnerschap een beter ondernemingsklimaat tot stand heeft helpen brengen en grotere bedragen aan buitenlandse directe investeringen heeft helpen aantrekken;

11. beklemtoont dat goede wetgeving niet automatisch in een gunstig investeringsklimaat resulteert en dat de kwaliteit van de overheidsdiensten en hun vermogen om de wetgeving ten uitvoer te leggen een belangrijke rol spelen; is in dit verband van mening dat er in de landen van het Oostelijk Partnerschap extra inspanningen nodig zijn; is van mening dat de uitvoering van hervormingen in overheidsdiensten en het gerechtelijk apparaat, alsook corruptiebestrijding van wezenlijk belang zijn om excellentie te bereiken; is van mening dat overheidsdiensten geprofessionaliseerd en beter betaald moeten worden en dat voor de hervorming van overheidsdiensten beter gebruik moet worden gemaakt van IT-faciliteiten, opleiding en de rationalisering van middelen; is van mening dat ook een sterke nadruk moet komen te liggen op beter bestuur;

12. merkt op dat de landen van het Oostelijk Partnerschap met passende beleidsmaatregelen meer en waardevoller buitenlandse directe investeringen kunnen aantrekken; stelt dat meer buitenlandse directe investeringen zouden helpen om de nationale ontwikkelingsdoelstellingen en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de landen te verwezenlijken door bij te dragen aan banencreatie, technologieoverdracht, uitvoerbevordering, duurzame groei en armoedebestrijding; merkt op dat hoogwaardiger buitenlandse directe investeringen tot een betere infrastructuurontwikkeling, sectorale diversificatie en de verbetering van de onderwijsstelsels zouden leiden;

13. wijst erop dat transparante buitenlandse directe investeringen een essentiële rol kunnen spelen bij het verkleinen van het aandeel en de rol van de informele economie in de oostelijke partnerlanden en zo belastingontduiking, georganiseerde misdaad en corruptie kunnen helpen bestrijden;

14. stelt dat het scheppen van banen via buitenlandse directe investeringen gunstige gevolgen zou kunnen hebben voor het terugdringen van de jeugdwerkloosheid; is tevens van mening dat buitenlandse directe investeringen in sectoren die geschoolde arbeidskrachten nodig hebben, het aantal werkloze jongeren of slecht betaalde afgestudeerden zou helpen terugdringen indien zij worden gecombineerd met een actief arbeidsmarktbeleid en een klemtoon op relevante vaardigheden in onderwijs en opleiding;

15. benadrukt dat de bevordering van vrouwelijk ondernemerschap een doeltreffend instrument kan zijn om economische groei te stimuleren, de werkloosheid terug te dringen, inclusiviteit en gendergelijkheid te bevorderen en sociale onevenwichtigheden te verminderen;

16. benadrukt het belang van kmo's voor de economieën van de oostelijke partnerlanden; stelt dat investeringen in kmo's de beste kansen bieden om duurzame groei te bewerkstelligen, werkloosheid te bestrijden en de handel tussen de landen van het Oostelijk Partnerschap en de EU te stimuleren; dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan met de oostelijke partnerlanden samen te werken om meer buitenlandse directe investeringen in de kmo's van die landen aan te trekken;

17. beseft dat de landen van het Oostelijk Partnerschap ook beter in staat zullen zijn hun belastinggrondslag te herzien, wat op zijn beurt middelen zal opleveren om de levensstandaard te verbeteren en mettertijd hun afhankelijkheid van internationale steun en overschrijvingen te verkleinen; meent dat dit de landen van het Oostelijk Partnerschap uiteindelijk in staat zal stellen over te stappen op een progressievere belastingheffing om ongelijkheden en sociale verschillen in hun samenlevingen weg te werken;

18. erkent dat de landen van het Oostelijk Partnerschap er onder meer naar streven aan de hand van geschoold personeel meer buitenlandse directe investeringen te ontvangen, maar benadrukt dat de partners extra inspanningen moeten leveren om bepaalde professionele vaardigheden bij hun eigen bevolking te verbeteren; wijst erop dat buitenlandse directe investeringen hierbij weliswaar op verschillende manieren kunnen helpen maar dat zij de rol van de nationale onderwijsstelsels niet kunnen vervangen bij het aanreiken van de noodzakelijke vaardigheden voor een sterke economie, waarvoor de verantwoordelijkheid bij de regeringen ligt;

19. dringt aan op een forse kapitaalsinvestering in de infrastructuur, arbeidsvaardigheden en economische ontwikkeling van de landen van het Oostelijk Partnerschap, die meer inhoudt dan een vergroting van de capaciteit van de plaatselijke publieke of particuliere sector;

20. dringt er bij de autoriteiten van de oostelijke partners op aan een aantal stimulerende maatregelen voor het scheppen van banen uit te werken om buitenlandse directe investeringen aan te trekken, teneinde de particuliere sector veel meer gewicht te geven bij het creëren van werkgelegenheid;

21. dringt erop aan prioriteiten en strategische doelstellingen voor de korte, middellange en lange termijn te definiëren en daarbij te bedenken dat het ENB een gedifferentieerde benadering moet zien te creëren om het aantrekken van investeringen te bevorderen; benadrukt dat de EU bij het bepalen van haar benadering moet kijken naar haar eigen belangen en prioriteiten en naar die van de afzonderlijke ENB-landen, alsmede naar hun ontwikkelingsniveau, met oog voor de belangen en wensen van de samenleving, politieke ambities en de geopolitieke context;

22. dringt er bij de EU op aan haar betrekkingen met de oostelijke partners zo nodig toe te spitsen op gedeelde belangen en specifieke voordelen, en met name op economische ontwikkeling en het aantrekken van buitenlandse directe investeringen; verzoekt de EU tevens de landen van het Oostelijk Partnerschap bijstand te verlenen om vaart te zetten achter de hervorming van hun industriebeleid, dat de aanzet kan geven tot een overgang naar een concurrentiekrachtige kenniseconomie;

23. verzoekt de autoriteiten van de met de EU geassocieerde landen van het Oostelijk Partnerschap en de landen die brede en versterkte partnerschapsovereenkomsten met de EU hebben gesloten, hun wetgeving sneller aan te passen aan de EU-wetgeving ter verbetering van het investeringsklimaat, zoals bepaald in hun respectieve overeenkomsten;

24. verzoekt de Commissie meer steun en bijstand bij de capaciteitsopbouw te verlenen aan de oostelijke partners die bezig zijn met de uitvoering van maatregelen die een effect hebben op het investeringsklimaat;

25. verzoekt de Commissie en de autoriteiten van de EU-lidstaten de oostelijke partners bij te staan bij het ontwikkelen van nationale plannen voor het aantrekken van buitenlandse directe investeringen;

26. dringt erop aan de kwaliteit van de investeringen in de gaten te houden en selectiemaatregelen voor langetermijninvesteringen te beoordelen en in kaart te brengen; vraagt ook om eventuele problematische bevindingen bij het toezicht op investeringen naar behoren af te handelen;

27. verzoekt de nationale parlementen van de landen van het Oostelijk Partnerschap de afstemming tussen de nationale wetgeving op economisch gebied en het acquis communautaire te bespoedigen en staat achter de stappen die de nationale parlementen ondernomen hebben om aan de diepe en brede vrijhandelsruimte gerelateerde hervormingen door te voeren door desbetreffende aanbevelingen te doen; spreekt zich uit voor het opzetten van multilaterale werkgroepen voor wederzijdse ondersteuning bij de onderlinge aanpassing van de wetgeving betreffende alle aspecten van het acquis die betrekking hebben op handel en investeringen;

28. verzoekt de EU-lidstaten en de oostelijke partners intensiever samen te werken ter bestrijding van de klimaatverandering, met name in het kader van de COP 21; pleit voor samenwerking op het vlak van hulpbronnenefficiënte en emissiearme technologieën, en met name de overdracht daarvan en innovatie daarbij, om het aanpassingsvermogen van de economieën van die landen te vergroten bij het aantrekken van buitenlandse directe investeringen; benadrukt het belang van onderzoek en innovatie in het algemeen voor de bevordering van het concurrentievermogen, de productiviteit, de duurzaamheid en het scheppen van banen; wijst op de doelstelling van de EU om tegen 2020 3 % van haar bbp in onderzoek en ontwikkeling te investeren;

29. benadrukt dat het voor de oostelijke partners belangrijk is diplomatie een grotere rol te laten spelen bij het uitdragen van beleid en programma's en het delen van ervaringen en goede praktijken in verband met het aantrekken van buitenlandse directe investeringen;

30. beklemtoont het belang van een communicatiebeleid en benadrukt dat de inwoners van de landen van het Oostelijk Partnerschap op de voordelen van hervormingen moet worden gewezen en dat daartoe meer strategische communicatie-inspanningen moeten worden geleverd;

31. steunt de toepassing van goede praktijken die worden aanbevolen door de EU, de Oost-Europese partners en internationale en regionale organisaties, met inbegrip van financiële instellingen, banken en donoren in afzonderlijke landen, teneinde buitenlandse directe investeringen te bevorderen;

32. spoort de EU-lidstaten ertoe aan nauwere bilaterale en multilaterale banden met de landen van het Oostelijk Partnerschap te ontwikkelen en actief deel te nemen aan het verlenen van overgangssteun, technische bijstand, capaciteitsopbouw en het uitwisselen van ervaringen teneinde buitenlandse directe investeringen te bevorderen en de aandacht te vestigen op de kansen die de diepe en brede vrijhandelsruimte biedt;

33. erkent dat de oostelijke partners veelal met soortgelijke problemen te maken hebben; dringt daarom aan op nauwere samenwerking en een toekomstgerichte politieke dialoog tussen de landen van het Oostelijk Partnerschap om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken en investeringen aan te moedigen;

34. dringt erop aan dat er stappen worden ondernomen om het witwassen van geld te voorkomen en te zorgen voor transparantie en maatschappelijke verantwoordelijkheid met betrekking tot buitenlandse investeringen;