RAAMOVEREENKOMST INZAKE SAMENWERKING tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Federatieve Republiek Brazilië

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

enerzijds,

DE REGERING VAN DE FEDERATIEVE REPUBLIEK BRAZILIË,

anderzijds,

REKENING HOUDEND met de vriendschappelijke betrekkingen en de traditionele banden tussen de Lid-Staten van de Europese Economische Gemeenschap, hierna "Gemeenschap" genoemd en de Federatieve Republiek Brazilië, hierna "Brazilië", genoemd;

OPNIEUW UITDRUKKING GEVEND aan hun gehechtheid aan de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties, de democratische waarden en de eerbiediging van de mensenrechten;

ZICH BEWUST van het feit dat beide partijen ernaar streven hun handelsbetrekkingen uit te breiden en te diversifiëren en hun samenwerking op economisch, wetenschappelijk, technisch en financieël gebied op te voeren;

ERKENNENDE dat het proces van hervorming, economische modernisering en liberalisatie van de handel in Brazilië een gunstige uitwerking heeft op hun economische en commerciële betrekkingen;

VERHEUGD over de institutionalisering van de dialoog tussen de Groep van Rio en de Gemeenschap en haar Lid-Staten, die is geconcretiseerd in de Verklaring van Rome van 20 december 1990, en over de ontwikkeling van de integratie via de gemeenschappelijke markt Mercosur;

MET ERKENNING VAN het belang van betere milieubescherming in samenhang met de dringende noodzaak van duurzame sociale en economische ontwikkeling;

OVERTUIGD van het belang van de voorschriften en beginselen van de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT) voor een open internationaal handelsverkeer, en nogmaals de in het kader van genoemde Overeenkomst aangegane verbintenissen alsmede de eerbiediging van de intellectuele eigendomsrechten en de vrijheid van investering bevestigend;

ERKENNENDE dat de sociale rechten, met name ten behoeve van de meest achtergebleven sectoren, dienen te worden uitgebreid,

HEBBEN BESLOTEN deze Overeenkomst te sluiten en hebben te dien einde als hun gevolmachtigden aangewezen:

DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

DE REGERING VAN DE FEDERATIEVE REPUBLIEK BRAZILIË,

DIE, na overlegging van hun in goede en behoorlijke vorm bevonden volmachten,

OVEREENSTEMMING HEBBEN BEREIKT OMTRENT DE VOLGENDE BEPALINGEN:

Artikel 1

Democratische grondslagen van de samenwerking

De op samenwerking gerichte betrekkingen tussen de Gemeenschap en Brazilië en alle bepalingen van deze Overeenkomst zijn gebaseerd op de eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens die ten grondslag liggen aan het interne en internationale beleid van zowel de Gemeenschap als Brazilië en een essentieel onderdeel van deze Overeenkomst vormen.

Artikel 2

Versterking van de samenwerking

1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe hun betrekkingen een nieuwe impuls te verlenen. Ter verwezenlijking van deze fundamentele doelstelling zijn zij vastbesloten inzonderheid de ontwikkeling van hun samenwerking op het gebied van handel, investeringen, financiën en technologie te bevorderen, rekening houdend met de bijzondere situatie van Brazilië als ontwikkelingsland.

2. Ten behoeve van de doelen die door deze Overeenkomst worden nagestreefd erkennen de partijen het nut van overleg over internationale onderwerpen van wederzijds belang.

Artikel 3

Economische samenwerking

1. In het licht van hun wederzijdse belangen en van hun economische doelstellingen op middellange en lange termijn verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich tot een zo ruim mogelijke economische samenwerking. De doelstellingen van deze samenwerking zijn met name:

a) bevordering en diversificatie, over de gehele lijn, van hun economische betrekkingen;

b) bevordering van een duurzame ontwikkeling van hun respectieve economieën en de verhoging van hun levensstandaard;

c) uitbreiding van het handelsverkeer met het oog op diversificatie en de ontsluiting van nieuwe markten;

d) begunstiging van investeringsstromen, overdracht van technologie en betere bescherming van investeringen;

e) aanmoediging van samenwerking tussen ondernemers, vooral tussen kleine en middelgrote ondernemingen;

f) schepping van gunstige voorwaarden voor de verbetering van het werkgelegenheidsniveau;

g) bescherming en verbetering van het milieu;

h) stimulering van maatregelen met het oog op plattelandsontwikkeling;

i) versterking van de wetenschappelijke basis en de innovatiemogelijkheden van de twee partijen;

j) ondersteuning van de inspanningen en initiatieven met het oog op regionale integratie.

2. Te dien einde leggen de overeenkomstsluitende partijen in onderling overleg, in hun wederzijds belang en rekening houdend met hun respectieve bevoegdheden en mogelijkheden, de terreinen van hun economische samenwerking vast, waarbij geen enkel gebied bij voorbaat wordt uitgesloten. Deze samenwerking heeft met name betrekking op de volgende onderwerpen.

a) de industrie;

b) het gebruik van natuurlijke rijkdommen in de context van duurzame ontwikkeling;

c) intellectuele eigendom, met inbegrip van industriële eigendom, normen en kwaliteitseisen;

d) voorschriften op sanitair en fytosanitair gebied;

e) diensten in het algemeen, vooral op het gebied van toerisme en vervoer;

f) informatica, elektronica, telecommunicatie, het gebruik van ruimtetechnieken;

g) voorlichting over monetaire aangelegenheden.

3. Ten einde de doelstellingen van economische samenwerking te verwezenlijken trachten de overeenkomstsluitende partijen, overeenkomstig hun respectieve wetgevingen, onder andere de volgende activiteiten te bevorderen:

a) doorlopende uitwisseling van gegevens en standpunten betreffende de samenwerking, met name via de aansluiting op bestaande gegevensbanken of de oprichting van nieuwe gegevensbanken;

b) de aanmoediging van "joint ventures" of meer in het algemeen de ontwikkeling van een partnerschap dat aan de specifieke behoeften van ondernemingen beantwoordt;

c) bezoeken, contacten en activiteiten ter bevordering van de samenwerking tussen personen en delegaties die ondernemingen of economische organisaties vertegenwoordigen, met inbegrip van de totstandbrenging van passende mechanismen en instellingen;

d) de organisatie van seminaria en ontmoetingen tussen ondernemingshoofden alsook de voorbereiding en organisatie van beurzen, tentoonstellingen en gespecialiseerde symposia en, bij deze gelegenheden, de totstandbrenging van contacten tussen ondernemers;

e) het uitvoeren van evaluatiestudies of -verslagen over de uitvoerbaarheid van projecten of de voorafgaande vaststelling van nieuwe vormen van samenwerking;

f) onderzoeksprojecten en wetenschappelijke uitwisseling.

Artikel 4

Behandeling als meest begunstigde natie

De overeenkomstsluitende partijen verlenen elkaar voor hun handelsbetrekkingen de behandeling van meest begunstigde natie overeenkomstig de bepalingen van de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT).

Zij bevestigen nogmaals dat zij in hun handelsverkeer overeenkomstig die Overeenkomst zullen handelen.

Artikel 5

Uitbreiding van de samenwerking op handelsgebied

1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe de ontwikkeling en de diversificatie van hun handelsverkeer tot een zo hoog mogelijk niveau op te voeren, rekening houdend met hun respectieve economische situaties; zij verlenen elkaar de grootst mogelijke faciliteiten.

2. Te dien einde onderzoeken de overeenkomstsluitende partijen volgens welke methoden en met welke middelen zij de diverse belemmeringen voor de ontwikkeling van het handelsverkeer, met name belemmeringen van niet-tarifaire en paratarifaire aard kunnen herleiden en opheffen, rekening houdend met de werkzaamheden die ter zake reeds door internationale organisaties zijn verricht.

3. De overeenkomstsluitende partijen komen overeen de uitwisseling van informatie en het overleg over tarieven, sanitaire en technische voorwaarden, handelswetgeving en handelspraktijken alsook eventueel toepasselijke anti-dumpingrechten en compenserende rechten te bevorderen.

4. Onverminderd hun rechten en verplichtingen in het kader van de GATT verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich ertoe overleg te plegen over geschillen die op handelsgebied zouden kunnen rijzen.

Met het overleg wordt zo spoedig mogelijk een aanvang gemaakt nadat een van de partijen daarom heeft verzocht. De verzoekende partij verstrekt de andere partij alle nodige gegevens voor een gedetailleerde analyse van de situatie.

Partijen trachten op deze manier zo spoedig mogelijk een oplossing voor het handelsgeschil te vinden.

5. Wanneer in het kader van het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen vermoedens bestaan dat ten aanzien van een produkt dumping wordt toegepast of subsidies worden verleend, en een en ander tot een onderzoek door de bevoegde autoriteiten leidt, verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich ertoe de door de tegenpartij ingediende verzoeken te bestuderen.

De bevoegde autoriteiten van de overeenkomstsluitende partijen stellen de betrokkenen op hun verzoek in kennis van de voornaamste feiten en overwegingen op basis waarvan een besluit zal worden genomen. Deze informatie moet worden verstrekt voor de definitieve conclusies van het onderzoek worden opgesteld en een termijn welke toereikend is om de betrokkenen in staat te stellen hun belangen te verdedigen.

Alvorens definitieve anti-dumpingrechten of compenserende rechten in te stellen pogen de overeenkomstsluitende partijen in de mate van het mogelijke een constructieve oplossing voor het vraagstuk te vinden.

6. De leden 3, 4 en 5 houden op van toepassing te zijn wanneer in Brazilië en in de Gemeenschap de nieuwe anti-dumpingwetgeving en de andere instrumenten van de GATT, waarover thans in het kader van de Uruguay-Ronde wordt onderhandeld, in werking treden.

Artikel 6

Modaliteiten voor de samenwerking op handelsgebied

Met het oog op de totstandbrenging van een actievere samenwerking verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich ertoe in overeenstemming met hun respectieve wetgevingen en rekening houdend met hun onderscheiden ontwikkelingsniveaus, de volgende acties ten uitvoer te leggen:

- bevordering van bijeenkomsten, uitwisselingen en contacten tussen ondernemingshoofden van beide partijen teneinde de produkten te herkennen die op de markt van de andere partij in de handel kunnen worden gebracht;

- bevordering van de administratieve samenwerking tussen de bevoegde diensten op douanegebied, met name op het gebied van de beroepsopleiding, de vereenvoudiging van de procedures en de voorkoming en opsporing van inbreuken op de douanewetgeving;

- aanmoediging en ondersteuning van activiteiten op het gebied van handelspromotie zoals seminaria, symposia, commerciële en industriële beurzen en tentoonstellingen, handelsmissies, bezoeken, handelsweken, enz., ter ondersteuning en begeleiding van de inspanningen in verband met de uitbreiding van het handelsverkeer;

- ondersteuning van organisaties en ondernemingen voor verwezenlijkingen die beide partijen tot voordeel strekken;

- inachtneming van wederzijdse belangen wat de toegang over en weer tot hun markten voor basisprodukten, halffabrikaten en fabrikaten betreft en met betrekking tot de stabilisering van de internationale grondstoffenmarkten, overeenkomstig de door de bevoegde internationale organisaties overeengekomen doelstellingen;

- bestudering van de middelen en methoden ter vergemakkelijking van het handelsverkeer en opheffing van de handelsbelemmeringen, rekening houdend met de werkzaamheden die ter zake door internationale organisaties worden verricht.

Artikel 7

Tijdelijke invoer van goederen

De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe elkaar vrijstelling van rechten en belastingen voor de tijdelijke invoer van goederen te verlenen, overeenkomstig hun respectieve wetgevingen en voor zover mogelijk rekening houdend met de bestaande internationale overeenkomsten ter zake.

Artikel 8

Industriële samenwerking

De overeenkomstsluitende partijen begunstigen de ontwikkeling en de diversificatie van het produktieapparaat van Brazilië in de sectoren industrie en diensten door hun samenwerkingsactiviteiten toe te spitsen op kleine en middelgrote ondernemingen, en acties te ondersteunen die erop gericht zijn hun de toegang tot kapitaalbronnen, markten en adequate technologieën te vergemakkelijken evenals acties van gezamenlijke ondernemingen welke in het bijzonder zijn gericht op de commercialisering op markten van derde landen en tussen de partijen.

Te dien einde bevorderen de overeenkomstsluitende partijen in het kader van hun respectieve bevoegdheden, projecten en acties waardoor de samenwerking tussen ondernemingen wordt aangemoedigd, zoals de oprichting van gezamenlijke ondernemingen, onderaanbesteding, overdracht van technologie, licenties, toegepast onderzoek en franchising, met name door consolidering van bestaande groeperingen voor industriële promotie en investeringen, zoals bij voorbeeld de ECIP (European Community Investment Partners) en het BC-net (Business Cooperation Network).

Artikel 9

Investeringen

De overeenkomstsluitende partijen komen overeen in het kader van hun respectieve bevoegdheden, voorschriften en beleidslijnen:

- de toename van wederzijds voordelige investeringen te bevorderen;

- de mogelijkheid te bestuderen om acties en mechanismen op gang te brengen waardoor de voorwaarden voor deze soort investeringen worden verbeterd, overeenkomstig de richtsnoeren van punt 38 van de Verklaring van Rome inzake de betrekkingen tussen de Europese Economische Gemeenschap en haar Lid-Staten, en de landen van de Groep van Rio.

Artikel 10

Wetenschappelijke en technologische samenwerking

1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe, met inachtneming van hun wederzijdse belangen en de doelstellingen van hun respectieve wetenschappelijke beleid, een wetenschappelijke en technische samenwerking te ontwikkelen, in het bijzonder gericht op:

- versterking van de banden tussen de wetenschappelijke en technologische gemeenschappen;

- bevordering van de uitwisseling van onderzoekers;

- stimulering van de overdracht van technologie op basis van wederzijds voordeel;

- aanmoediging van betrekkingen over en weer tussen de onderzoekscentra;

- stimulering van innovatie;

- vaststelling van de samenwerkingsbetrekkingen op het gebied van de toegepaste wetenschap.

2. De omvang van de samenwerking zal afhangen van de wil van de partijen, die gezamenlijk de prioritair geachte domeinen zullen selecteren.

3. Teneinde de doelstellingen die zij hebben vastgelegd in praktijk te brengen, begunstigen en bevorderen de overeenkomstsluitende partijen onder andere de opleiding van wetenschappers van hoog niveau, de verwezenlijking van gezamenlijke onderzoeksprojecten en de uitwisseling van wetenschappelijke gegevens in het kader van seminaria, workshops, congressen en werkvergaderingen tussen hun respectieve wetenschappelijke gemeenschappen. Deze acties kunnen plaatsvinden tussen particuliere of openbare instellingen, organisaties en ondernemingen.

Artikel 11

Samenwerking op het gebied van normen

Onverminderd hun internationale verplichtingen nemen de overeenkomstsluitende partijen, binnen de grenzen van hun bevoegdheden en overeenkomstig hun respectieve wetgevingen, maatregelen ter vermindering van de bestaande verschillen op het gebied van metrologie, normalisatie en certificatie, door het gebruik van verenigbare normen en certificatiestelsels aan te moedigen. Te dien einde begunstigen zij in het bijzonder:

- contacten tussen deskundigen teneinde de uitwisseling van gegevens en studies over metrologie en normalisatie evenals kwaliteitscontrole, -bevordering en -certificatie, te vergemakkelijken;

- de bevordering van uitwisselingen en contacten tussen op deze gebieden gespecialiseerde organismen en instellingen;

- de ontwikkeling van maatregelen gericht op wederzijdse erkenning van de methode voor kwaliteitscertificatie;

- de ontwikkeling van technische bijstand op het gebied van metrologie, normalisatie en certificatie, alsook programma's voor kwaliteitsverbetering;

- de inrichting van overlegvergaderingen om erop toe te zien dat de normen geen belemmering voor het handelsverkeer vormen.

Artikel 12

Technologische ontwikkeling en intellectuele eigendom

1. Ter bevordering van een effectieve samenwerking tussen de ondernemingen van Brazilië en van de Gemeenschap wat bepaalde aspecten van overdracht van technologie, licentieverlening, gezamenlijke investeringen en financiering door middel van risicodragend kapitaal betreft, verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich ertoe:

- de takken of sectoren van de industrie aan te geven waarop de samenwerking zal worden toegespitst, alsook de mechanismen waardoor industriële samenwerking op het gebied van geavanceerde technologie kan worden bevorderd;

- samen te werken voor de mobilisering van financiële middelen ter ondersteuning van gezamenlijke projecten van ondernemingen van Brazilië en van de Gemeenschap betreffende de industriële toepassing van nieuwe technologische kennis;

- de opleiding te steunen van vakbekwame arbeidskrachten in de sectoren onderzoek en technologische ontwikkeling;

- de innovatie aan te moedigen, door uitwisseling van gegevens over de programma's die elke partij dienaangaande opzet, door regelmatige uitwisseling van ervaring wat het gebruik van de opgezette programma's betreft, en door organisatie van stages voor degenen die belast zijn met de promotie van innovatie in instellingen van Brazilië en van de Gemeenschap.

2. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe, met inachtneming van hun respectieve wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en van hun respectieve beleidslijnen, een afdoende en doelmatige bescherming tot stand te brengen van intellectuele eigendomsrechten, met inbegrip van licenties, merken van produkten of diensten, auteursrechten en aanverwante rechten, geografische benamingen met inbegrip van de benamingen van herkomst, industriële ontwerpen en modellen, en de configuraties (topografieën) van geïntegreerde schakelingen; zo nodig versterken zij deze bescherming. Zij pogen eveneens voor zover mogelijk de toegang tot de desbetreffende gegevensbanken en gegevensbestanden te vergemakkelijken.

Artikel 13

Samenwerking in de mijnbouwsector

De overeenkomstsluitende partijen zijn overeengekomen conform hun respectieve wetgevingen samenwerking in de mijnbouwsector te bevorderen, voornamelijk door de uitvoering van acties welke gericht zijn op:

- aanmoediging van de ondernemingen van de twee partijen om deel te nemen aan de prospectie, de exploratie, de exploitatie en de commercialisatie van hun respectieve ertslagen;

- activiteiten in het leven roepen waardoor kleine en middelgrote joint ventures die in de mijnbouwsector actief zijn, worden gesteund;

- ervaringen en technologie met betrekking tot de prospectie, de exploratie en de exploitatie van ertsen uitwisselen en een gemeenschappelijk onderzoek tot stand brengen ter bevordering van de mogelijkheden van technologische ontwikkeling.

Artikel 14

Samenwerking op energiegebied

De overeenkomstsluitende partijen erkennen het belang van de energiesector voor de economische en sociale ontwikkeling en zijn bereid hun samenwerking gericht op een economisch en rationeel gebruik van energie te versterken. Deze versterking zal eveneens betrekking hebben op energieplanning waarbij rekening zal worden gehouden met milieuaspecten.

Ter verwezenlijking van deze doelstellingen besluiten de overeenkomstsluitende partijen het volgende aan te moedigen:

- de totstandbrenging van gemeenschappelijke studies en onderzoek;

- regelmatige contacten tussen de functionarissen van de sector energieplanning (onder andere: energiebalansen, prospectieve studies);

- de uitvoering van programma's en projecten ter zake.

Artikel 15

Samenwerking op het gebied van vervoer

Met erkenning van het belang van vervoer voor de ontwikkeling en de intensifiëring van het handelsverkeer, stellen de overeenkomstsluitende partijen de nodige maatregelen vast voor de tenuitvoerlegging van hun samenwerking op dit gebied.

Wat het lucht-, weg- en spoorvervoer betreft en op het gebied van infrastructuur wordt de samenwerking hoofdzakelijk gericht op:

- de uitwisseling van informatie over aangelegenheden van gemeenschappelijk belang met inbegrip van de op dit terrein genomen beleidsmaatregelen;

- opleidingsprogramma's bestemd voor ondernemers en functionarissen van openbare diensten;

- een technische bijstand, vooral ten behoeve van programma's voor de modernisering van infrastructuren, vernieuwing van mobiel materieel en de invoering van gecombineerde en multimodale technologieën.

Artikel 16

Samenwerking met betrekking tot informatie- en telecommunicatietechnologie en het gebruik van ruimtetechnieken

De overeenkomstsluitende partijen, die constateren dat informatie- en telecommunicatietechnieken van uitermate groot belang zijn voor economische en sociale ontwikkeling, verklaren zich bereid de samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang aan te moedigen, met name wat betreft:

- normalisatie, conformiteitsproeven en certificatie;

- aarde- en ruimtetelecommunicatie, zoals vervoernetten, satellieten, optische vezels, ISDN (Digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten), gegevens-overdracht;

- elektronica en micro-elektronica;

- informatisering en automatisering;

- hogedefinitietelevisie;

- onderzoek en ontwikkeling van nieuwe informatie- en telecommunicatietechnieken;

- bevordering van investeringen en gezamenlijke investeringen.

Deze samenwerking zal met name worden uitgevoerd door middel van:

- samenwerking tussen deskundigen;

- studies en uitwisseling van gegevens;

- opleiding van wetenschappelijk en technisch personeel;

- vaststelling van projecten van gemeenschappelijk belang;

- bevordering van gemeenschappelijke projecten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en de oprichting van informatienetten en gegevensbanken voor universiteiten, onderzoekscentra, proeflaboratoria, ondernemingen en exploitanten van de openbare of particuliere netten van de Gemeenschap en van Brazilië.

Artikel 17

Samenwerking op het gebied van toerisme

De overeenkomstsluitende partijen zullen, conform hun wetgevingen, steun verlenen aan de samenwerking in de toeristische sector door middel van specifieke acties zoals:

- uitwisseling van informatie, prospectieve studies;

- bijstand op statistisch en informaticagebied;

- opleidingsacties;

- organisatie van manifestaties;

- bevordering van investeringen en co-investeringen voor toeristische expansie.

Artikel 18

Samenwerking op milieugebied

Door een samenwerking op milieugebied in te stellen brengen de partijen tot uiting dat zij aan een duurzame ontwikkeling wensen bij te dragen. Zij zullen trachten de dringend noodzakelijke economische en sociale ontwikkeling in overeenstemming te brengen met de nodige bescherming van de natuur en zullen bij hun samenwerkingsacties bijzondere aandacht besteden aan de meest achtergestelde bevolkingsgroepen, de stedelijke milieuvraagstukken en de bescherming van ecosystemen zoals het tropische regenwoud.

Te dien einde trachten de overeenkomstsluitende partijen, overeenkomstig hun wetgevingen, gezamenlijke acties te ondernemen onder andere gericht op:

- versterking van de openbare en particuliere milieustructuren;

- opleiding van gespecialiseerde arbeidskrachten;

- voorlichting en bewustmaking van het grote publiek;

- vervaardiging van studies, organisatie van ontmoetingen; uitwisseling van kennis en expertise;

- op puntstelling van gezamenlijke projecten;

- steun en bijstand voor milieuonderzoek;

- industriële samenwerking op milieugebied.

Artikel 19

Samenwerking in de sectoren land- en bosbouw en plattelandsontwikkeling

De overeenkomstsluitende partijen brengen een samenwerking tot stand in de sectoren landbouw en platteland, bosbouw, landbouwindustrie en voedermiddelenindustrie.

Te dien einde onderzoeken zij in een geest van samenwerking en goede wil, met inachtneming van hun respectieve wetgevingen ter zake:

- op welke wijze hun handelsverkeer van land- en bosbouwprodukten en voedermiddelen kan worden uitgebreid;

- de maatregelen van sanitaire, fytosanitaire en ecologische aard en de gevolgen daarvan, die het handelsverkeer zo min mogelijk dienen te belemmeren.

De overeenkomstsluitende partijen trachten acties te ondernemen waardoor samenwerking op de volgende terreinen zal worden aangemoedigd:

- ontwikkeling van de landbouwsector;

- ontwikkeling en bescherming van de bosbouw;

- landbouw- en plattelandsmilieu;

- vraagstukken in verband met de humane dimensie van de ontwikkeling;

- wetenschappelijke en technologische opleiding op landbouwgebied;

- agronomisch onderzoek;

- contacten tussen de landbouwproducenten van de twee partijen ter vergemakkelijking van commerciële transacties en investeringen;

- landbouwstatistieken.

Artikel 20

Samenwerking op het gebied van volksgezondheid

De overeenkomstsluitende partijen besluiten een samenwerking aan te gaan op het gebied van volksgezondheid teneinde de kwaliteit van de verleende diensten in Brazilië te verbeteren, waarbij de inspanningen vooral zullen worden gericht op de zorgen voor de meest achtergestelde bevolkingsgroepen.

Te dien einde streven zij ernaar:

- de beroepsopleiding in de specifieke gezondheidssectoren te ondersteunen;

- programma's en projecten op te zetten ter verbetering van de gezondheidsomstandigheden en het sociale welzijn in de stads- en plattelandsmilieus;

- steun te verlenen aan de bestrijding van ziekten van infectieuze en besmettelijke aard, met inbegrip van AIDS (Verworven Immuun Defficiëntie Syndroom).

Artikel 21

Samenwerking op het gebied van sociale ontwikkeling

1. De overeenkomstsluitende partijen brengen een samenwerking tot stand op het gebied van sociale ontwikkeling teneinde de levensstandaard en -kwaliteit van de meest kansarme bevolkingsgroepen te verbeteren.

2. De voor de verwezenlijking van deze doelstellingen bestemde maatregelen en acties omvatten steunverlening, vooral in de vorm van technische bijstand, op de volgende gebieden:

- administratie van sociale diensten;

- beroepsopleiding en schepping van arbeidsplaatsen;

- verbetering van de woonomstandigheden en de hygiëne in stads- en plattelandsgebieden;

- preventieve gezondheidszorg;

- kinderbescherming;

- programma's voor de opvoeding van en bijstand aan jeugdige delinquenten.

Artikel 22

Bestrijding van het drugsmisbruik

1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe overeenkomstig hun respectieve bevoegdheden hun pogingen tot voorkoming en vermindering van de produktie en het gebruik van drugs te coördineren en te intensifiëren.

2. Onder deze samenwerking vallen met name:

- projecten voor de reëducatie, de behandeling en de ontwenning van drugsverslaafden, met inbegrip van hun herintegratie in het beroepsleven en het sociale milieu. Deze projecten zullen in het begunstigd land in dier voege worden uitgevoerd dat zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de bestaande infrastructuren;

- programma's en projecten voor onderzoek;

- acties voor economische samenwerking waardoor alternatieve economische activiteiten worden bevorderd;

- uitwisseling van alle ter zake dienende gegevens, met inbegrip van die met met betrekking tot het witwassen van geld.

3. Voor de financiering van de acties die in het kader van lid 2 dienen te worden ondernomen kunnen de overeenkomstsluitende partijen verzoeken om de medewerking van openbare en particuliere instellingen en van nationale, regionale en internationale organisaties.

Artikel 23

Samenwerking op het gebied van regionale integratie en samenwerking

1. De samenwerking tussen de overeenkomstsluitende partijen kan zich uitstrekken tot maatregelen die worden uitgevoerd in het kader van samenwerkings- of integratieovereenkomsten met derde landen van dezelfde regio, voor zover zij niet tegen deze overeenkomsten indruisen.

2. Zonder enig domein uit te sluiten worden vooral in aanmerking genomen de acties met betrekking tot:

- technische bijstand (uitzending van deskundigen, opleiding van technici gericht op bepaalde praktische aspecten van de integratie);

- bevordering van de interregionale handel;

- steun aan regionale instellingen en aan gemeenschappelijk vastgestelde projecten en initiatieven in het kader van de Mercosul, de Groep van Rio dan wel het Amazonische Samenwerkingsverdrag;

- studies ter zake van regionale bindingen en communicatie.

3. Sommige interventiedomeinen, met name de sectoren telecommunicatie en milieu, kunnen in gemeenschappelijk overleg worden opengesteld voor andere belanghebbende landen van de regio, zodat samenwerking niet tot het strikt bilaterale kader wordt beperkt.

Op verzoek van een overeenkomstsluitende partij kan ook voor alle andere projecten de regionale dimensie in aanmerking worden genomen.

Artikel 24

Samenwerking op het gebied van overheidsadministratie

1. De overeenkomstsluitende partijen werken overeenkomstig hun respectieve wetgevingen samen op het gebied van overheidsadministratie, zowel op federaal niveau als op het niveau van de Staten en de gemeenten.

2. Ter verwezenlijking van deze doelstellingen nemen zij maatregelen met het oog op:

- modernisering van de overheidssector;

- opleiding voor nieuwe administratieve methoden;

- opleiding en perfectionering teneinde de mobiliteit te verhogen en de voor de administratieve aanpassingen vereiste herstructurering mogelijk te maken;

- verbetering en perfectionering van de methoden voor budgettaire planning;

- technische bijstand voor het beheer van de sociale diensten, en samenwerking op het gebied van economische en sociale planning.

3. De overeenkomstsluitende partijen organiseren aldus:

- ontmoetingen en bezoeken van technici alsook seminaria en opleidingscursussen voor ambtenaren en functionarissen van de bestuurslichamen, op het niveau van de Federatie, de Staten en de gemeenten;

- de uitwisseling van informatie over programma's ter modernisering van deze bestuurslichamen.

Artikel 25

Samenwerking op het gebied van voorlichting en op cultureel terrein

De overeenkomstsluitende partijen komen in het kader van hun respectieve bevoegdheden overeen gemeenschappelijke acties te ondernemen op het gebied van informatie en communicatie ter versterking van de culturele banden die reeds tussen Brazilië en de Lid-Staten van de Gemeenschap bestaan.

Deze acties nemen met name de volgende vormen aan:

- uitwisseling van relevante informatie over onderwerpen van gemeenschappelijk belang;

- voorbereidende studies en technische bijstand met het oog op het behoud van het culturele erfgoed;

- bevordering van culturele manifestaties, en van culturele en academische uitwisseling.

Artikel 26

Samenwerking op het gebied van de visserij

De overeenkomstsluitende partijen erkennen het belang van de harmonisering van hun respectieve belangen op het gebied van de visserij. Zij trachten bijgevolg hun samenwerking op dit gebied te versterken en te ontwikkelen door specifieke programma's uit te werken en uit te voeren, met actieve deelname van de betrokken economische subjecten.

Artikel 27

Samenwerking op het gebied van opleiding

De overeenkomstsluitende partijen brengen programma's voor de opleiding van personeel in sectoren van wederzijds belang tot stand, waarbij rekening wordt gehouden met de nieuwe technieken op dit gebied.

Deze samenwerking kan de vorm aannemen van:

- afzonderlijke maatregelen, door de uitzending van deskundigen of vaklieden naar het partnerland;

- opleidingsvergaderingen bestemd voor docenten, hoger personeel van openbare lichamen of de particuliere sector;

- programma's voor de uitwisseling van kennis en technische procédés tussen de instellingen - bij voorbeeld op het gebied van statistieken.

Artikel 28

Middelen ter verwezenlijking van de samenwerking

De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe in het kader van hun mogelijkheden en hun respectieve mechanismen de passende middelen ter beschikking te stellen voor de verwezenlijking van de bij deze Overeenkomst bedoelde samenwerkingsdoelstellingen, met inbegrip van financiële middelen. In deze context wordt overgegaan tot een meerjarenprogrammering en de vaststelling van prioriteiten, rekening houdend met de behoeften en het ontwikkelingsniveau van Brazilië.

Artikel 29

Gemengde Commissie

1. De overeenkomstsluitende partijen besluiten de Gemengde Commissie die is ingesteld bij de in 1982 ondertekende Samenwerkingsovereenkomst te handhaven; zij besluiten ook tot handhaving van de Subcommissie Wetenschap en Technologie, die in 1987 is ingesteld, en de Subcommissie Industriële Samenwerking van 1989.

2. De Gemengde Commissie heeft tot taak:

- toe te zien op de goede werking van de onderhavige Overeenkomst;

- de activiteiten, projecten en concrete acties met betrekking tot de doelstellingen van deze Overeenkomst te coördineren en de voor de verwezenlijking daarvan benodigde middelen voor te stellen;

- de evolutie van het handelsverkeer van en de samenwerking tussen de partijen te bestuderen;

- alle nodige aanbevelingen te doen om de uitbreiding van het handelsverkeer en de intensifiëring en diversifiëring van de samenwerking te bevorderen;

- passende middelen ter voorkoming van de moeilijkheden die in de onder deze Overeenkomst vallende gebieden zouden kunnen rijzen, vast te stellen.

3. De overeenkomstsluitende partijen stellen in onderling overleg de agenda van de vergaderingen van de Gemengde Commissie vast alsook de datum en de plaats daarvan.

Door de Gemengde Commissie zelf worden bepalingen opgesteld met betrekking tot de frequentie en de plaats van de daaropvolgende vergaderingen, het voorzitterschap, de mogelijkheid andere subcommissies dan de reeds bestaande in het leven te roepen en eventuele andere vraagstukken.

Artikel 30

Andere overeenkomsten

1. Onverminderd de bepalingen van de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen laten de onderhavige Overeenkomst, alsmede elke maatregel die in het kader daarvan wordt genomen, de bevoegdheid van de Lid-Staten van de Gemeenschap om in het kader van de economische samenwerking met Brazilië bilaterale acties met dit land te ondernemen en eventueel nieuwe overeenkomsten voor economische samenwerking met Brazilië te sluiten, volledig onverlet.

2. Onder voorbehoud van het bepaalde in lid 1 met betrekking tot de economische samenwerking komen de bepalingen van de onderhavige Overeenkomst in de plaats van de bepalingen van de tussen de Lid-Staten van de Gemeenschap en Brazilië gesloten overeenkomsten welke daarmee onverenigbaar of identiek zijn.

Artikel 31

Territoriale toepassing

Deze Overeenkomst is enerzijds van toepassing op de grondgebieden waarop het Verdrag tot oprichting van de Gemeenschap van toepassing is, onder de in genoemd Verdrag neergelegde voorwaarden, en anderzijds op het grondgebied van Brazilië.

Artikel 32

Bijlage

De bijlage vormt een integrerend deel van deze Overeenkomst.

Artikel 33

Inwerkingtreding en stilzwijgende verlenging

Deze Overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op de datum waarop de overeenkomstsluitende partijen elkaar in kennis hebben gesteld van de voltooiing van de daartoe vereiste juridische procedures. Zij wordt gesloten voor een periode van vijf jaar. Zij wordt van jaar tot jaar verlengd indien geen van de overeenkomstsluitende partijen haar zes maanden voor de verstrijkingsdatum schriftelijk opzegt.

Artikel 34

Authentieke taal

Deze Overeenkomst is opgesteld in twee exemplaren in de Deense, de Duitse, de Engelse, de Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese en de Spaanse taal, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.

Artikel 35

Aanpassingsclausule

1. De overeenkomstsluitende partijen kunnen deze Overeenkomst in onderlinge overeenstemming uitbreiden teneinde de niveaus van de samenwerking te verhogen en aan te vullen door middel van handelingen betreffende specifieke sectoren of activiteiten.

2. In het kader van de toepassing van deze Overeenkomst kan elke overeenkomstsluitende partij voorstellen formuleren met het oog op de uitbreiding van de werkingssfeer van de wederzijdse samenwerking, rekening houdend met de bij de uitvoering daarvan opgedane ervaring.

>REFERENTIE NAAR EEN FILM>

BIJLAGE

BRIEFWISSELING tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Federatieve Republiek Brazilië met betrekking tot het zeevervoer

A. Brief van de Gemeenschap

Mijnheer,

Wij verzoeken u ons te bevestigen dat uw Regering met het volgende kan instemmen:

Bij de sluiting van de Raamovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en Brazilië hebben de partijen zich ertoe verbonden de vraagstukken met betrekking tot de organisatie van het zeevervoer, met name wanneer deze zou kunnen leiden tot belemmering van de ontwikkeling van het handelsverkeer, op passende wijze aan te vatten. Hiertoe zal worden gestreefd naar voor beide partijen bevredigende oplossingen waarbij het beginsel van vrije en eerlijke mededinging op commerciële basis wordt in acht genomen.

Er werd eveneens overeengekomen dat deze vraagstukken tevens op de bijeenkomsten van de Gemengde Commissie zullen worden besproken.

Gelieve, mijnheer, de verzekering van onze bijzondere hoogachting te aanvaarden.

Namens de Raad van de Europese Gemeenschappen

B. Brief van de Federatieve Republiek Brazilië

Mijne heren,

Hierbij bevestig ik u de ontvangst van uw brief van heden en heb ik de eer u mede te delen dat mijn Regering met het volgende instemt:

"Bij de sluiting van de Raamovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en Brazilië hebben de partijen zich ertoe verbonden de vraagstukken met betrekking tot de organisatie van het zeevervoer, met name wanneer deze zou kunnen leiden tot belemmering van de ontwikkeling van het handelsverkeer, op passende wijze aan te vatten. Hiertoe zal worden gestreefd naar voor beide partijen bevredigende oplossingen waarbij het beginsel van vrije en eerlijke mededinging op commerciële basis wordt in acht genomen.

Er werd eveneens overeengekomen dat deze vraagstukken tevens op de bijeenkomsten van de Gemengde Commissie zullen worden besproken."

Gelieve, mijne heren, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden.

Voor de Regering van de Federatieve Republiek Brazilië