EUROPA-OVEREENKOMST waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Letland, anderzijds

HET KONINKRIJK BELGIË,

HET KONINKRIJK DENEMARKEN,

DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,

DE HELLEENSE REPUBLIEK,

HET KONINKRIJK SPANJE,

DE FRANSE REPUBLIEK,

IERLAND,

DE ITALIAANSE REPUBLIEK,

HET GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG,

HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN,

DE REPUBLIEK OOSTENRIJK,

DE PORTUGESE REPUBLIEK,

DE REPUBLIEK FINLAND,

HET KONINKRIJK ZWEDEN,

HET VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND,

Verdragsluitende Partijen bij het Verdrag betreffende de Europese Unie, het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie,

hierna "de lidstaten" te noemen, en

de EUROPESE GEMEENSCHAP, de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE en de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL,

hierna "de Gemeenschap" te noemen,

optredende in het kader van de Europese Unie,

enerzijds, en

DE REPUBLIEK LETLAND,

hierna "Letland" te noemen,

anderzijds,

HERINNERENDE AAN de historische banden tussen de Partijen en hun gemeenschappelijke waarden;

ERKENNENDE dat de Gemeenschap en Letland deze banden wensen te versterken en nauwe en duurzame betrekkingen op basis van wederkerigheid tot stand wensen te brengen, teneinde Letland in staat te stellen deel te nemen aan het proces van Europese integratie, aan de versterking en verdere ontwikkeling van de eerder, met name door middel van de Overeenkomst inzake handel en commerciële en economische samenwerking en de Overeenkomst betreffende vrijhandel en met handel verband houdende zaken, aangeknoopte betrekkingen;

OVERWEGENDE dat Partijen zich inzetten voor versterking van de politieke en economische vrijheden die de grondslag van deze Overeenkomst vormen en voor de verdere ontwikkeling van het nieuwe economische en politieke stelsel van Letland, dat - onder meer in overeenstemming met de in het kader van de Conferentie over veiligheid en samenwerking in Europa (CVSE) en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) gedane toezeggingen - de regels van de rechtsstaat en mensenrechten, inclusief de rechten van individuen die tot een minderheid behoren, een meerpartijenstelsel met vrije, democratische verkiezingen en liberalisering met het oog op een duurzame omschakeling naar een markteconomie eerbiedigt;

OVERWEGENDE dat Partijen beiden van mening zijn dat Letland aanzienlijke, geslaagde hervormingsinspanningen op politiek en economisch gebied heeft verricht en dat deze inspanningen zullen worden voortgezet;

Overwegende dat Partijen zich hebben verplicht tot de tenuitvoerlegging van de in het kader van de CVSE gedane toezeggingen, met name die uiteengezet in de Slotakte van Helsinki, de slotdocumenten van de vergaderingen van Madrid, Wenen en Kopenhagen, het Handvest van Parijs voor een nieuw Europa, de conclusies van de Conferentie van Bonn van de CVSE, het document van Helsinki van 1992 van de CVSE, het Europees Verdrag betreffende de Mensenrechten, het Europees Energiehandvest alsmede de Ministeriële Verklaring van de Conferentie van Luzern van 30 april 1993;

VERLANGENDE nauwere contacten tussen hun burgers alsmede de vrije uitwisseling van informatie en ideeën te stimuleren, zoals de Partijen in het kader van de CVSE en de OVSE zijn overeengekomen;

ZICH BEWUST ZIJNDE van het belang van deze Overeenkomst voor het tot stand brengen en versterken van een Europees stelsel van stabiliteit, gegrondvest op samenwerking, waarbij de Europese Unie een van de pijlers is;

ERKENNENDE dat de politieke en economische hervormingen in Letland met de hulp van de Gemeenschap dienen te worden voortgezet;

REKENING HOUDENDE met de wens van de Gemeenschap een bijdrage te leveren aan de tenuitvoerlegging van de hervormingen, en Letland te helpen het hoofd te bieden aan de economische en sociale gevolgen van de structurele aanpassing;

Erkennende dat de volledige tenuitvoerlegging van de Overeenkomst is gekoppeld aan de tenuitvoerlegging door Letland van een samenhangend programma van economische en politieke hervormingen;

ERKENNENDE dat verdere regionale samenwerking tussen de Baltische Staten een noodzaak is en dat deze samenwerking gepaard dient te gaan met nauwere integratie tussen de Europese Unie en de Baltische Staten, tussen de Baltische Staten onderling en tevens in breder regionaal verband;

OVERWEGENDE dat Partijen zich inzetten voor liberalisering van het handelsverkeer op basis van de beginselen van de Algemene Overeenkomst betreffende Tarieven en Handel (GATT) en de Wereldhandelsorganisatie (WTO);

VERWACHTENDE dat deze Overeenkomst een nieuw klimaat zal scheppen voor hun onderlinge economische betrekkingen, en bovenal voor de ontwikkeling van de handel en aanverwante zaken en investeringen, die onontbeerlijk zijn voor economische herstructurering en technologische vernieuwing;

OVERWEGENDE dat bij de gezamenlijke verklaring van mei 1992 een politieke dialoog inzake aangelegenheden van gemeenschappelijk belang is ingesteld;

VERLANGENDE de regelmatige politieke dialoog te ontwikkelen en intensiveren in het multilaterale kader dat door de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 tot stand is gebracht en versterkt door het besluit van de Raad van de Europese Unie van 7 maart 1994 en de conclusies van de Europese Raad van Essen in december 1994;

ERAAN HERINNERENDE dat Letland sinds mei 1994 geassocieerd lid is van de West-Europese Unie (WEU) en deelneemt aan het programma Partnerschap voor de Vrede van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO);

ERKENNENDE dat het Stabiliteitspact voor Europa kan bijdragen tot het bevorderen van stabiliteit en goed nabuurschap in het Balticum, en bevestigende dat zij vastbesloten zijn samen te werken aan het welslagen van dit initiatief;

REKENING HOUDENDE met de bereidheid van de Gemeenschap tot het instellen van instrumenten voor samenwerking en economische, technische en financiële bijstand op veelomvattende en meerjarige basis;

GELET op de economische en sociale verschillen tussen de Gemeenschap en Letland en daarbij erkennende dat de doeleinden van deze associatie dienen te worden verwezenlijkt door middel van passende bepalingen van de Overeenkomst;

VERLANGENDE culturele samenwerking tot stand te brengen en de uitwisseling van informatie te bevorderen;

WENSENDE een kader in te stellen voor samenwerking ter bestrijding van illegale activiteiten;

ERKENNENDE dat het lidmaatschap van de Gemeenschap het uiteindelijke doel van Letland is en dat associatie door middel van deze Overeenkomst, naar het oordeel van de Partijen, Letland zal helpen dit doel te verwezenlijken;

REKENING HOUDENDE met de strategie ter voorbereiding op de toetreding die door de Europese Raad van Essen van december 1994 is goedgekeurd, welke politiek ten uitvoer wordt gelegd door gestructureerde betrekkingen tussen de geassocieerde Staten en de Instellingen van de Europese Unie tot stand te brengen, welke het wederzijds vertrouwen bevorderen en een raamwerk bieden waarbinnen aangelegenheden van gemeenschappelijk belang kunnen worden behandeld,

ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN:

Artikel 1

1. Er wordt een associatie tot stand gebracht tussen de Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en Letland, anderzijds.

2. Deze associatie heeft ten doel:

- en passend kader tot stand te brengen voor de politieke dialoog tussen de Partijen met het oog op het onderhouden van nauwe politieke betrekkingen,

- geleidelijk een vrijhandelszone tussen de Gemeenschap en Letland tot stand te brengen die in essentie al het handelsverkeer tussen de Partijen omvat,

- uitbreiding van de handel en harmonieuze economische betrekkingen tussen de Partijen te bevorderen en aldus dynamische economische ontwikkeling en welvaart in Letland te stimuleren,

- de grondslag te leggen voor economische, financiële, culturele en sociale samenwerking, voor samenwerking bij het bestrijden van illegale activiteiten en voor de bijstand van de Gemeenschap aan Letland,

- steun te verlenen voor de inspanningen van Letland om zich economisch te ontwikkelen en de duurzame overschakeling naar een markteconomie te voltooien,

- een passend kader tot stand te brengen voor de geleidelijke integratie van Letland in de Europese Unie; Letland zal zich inzetten om aan de nodige voorwaarden terzake te voldoen,

- instellingen in het leven te roepen die ervoor kunnen zorgen dat de associatie doelmatig verloopt.

TITEL I ALGEMENE BEGINSELEN

Artikel 2

1. Eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten, als vastgelegd in de Slotakte van Helsinki en het Handvest van Parijs voor een nieuw Europa, alsmede de beginselen van de markteconomie vormen de grondslag van het binnen- en buitenlands beleid van de Partijen en zijn een wezenlijk onderdeel van deze Overeenkomst.

2. Partijen zijn van mening dat het voor de toekomstige welvaart en stabiliteit van de regio van essentieel belang is dat de Baltische Staten hun onderlinge samenwerking bestendigen en ontwikkelen en alles in het werk stellen om dit proces te versterken.

Artikel 3

1. De associatie houdt een overgangsperiode in waarnaar in specifieke artikelen hierna wordt verwezen en welke uiterlijk op 31 december 1999 eindigt.

2. De in artikel 110 bedoelde Associatieraad die er steeds rekening mee houdt dat de beginselen van de markteconomie van essentieel belang zijn voor deze associatie, onderzoekt regelmatig hoe de Overeenkomst wordt toegepast en hoe door Letland de economische hervormingen ten uitvoer worden gelegd op grond van de in de preambule bedoelde beginselen.

3. De in lid 1 bedoelde overgangsperiode is niet van toepassing op de titels II en III.

TITEL II POLITIEKE DIALOOG

Artikel 4

De politieke dialoog tussen de Europese Unie en Letland wordt ontwikkeld en geïntensiveerd. Deze dialoog begeleidt en consolideert het proces van toenadering tussen de Europese Unie en Letland, ondersteunt de politieke en economische veranderingen die in Letland plaatsvinden of reeds zijn gerealiseerd, en draagt bij tot het tot stand brengen van nauwe banden van solidariteit en nieuwe vormen van samenwerking tussen de Partijen. Met name dient de politieke dialoog het volgende te bevorderen:

- geleidelijke toenadering van Letland tot de Europese Unie;

- grotere convergentie van standpunten over internationale vraagstukken, met name over aangelegenheden die belangrijke gevolgen voor een van de Partijen kunnen hebben;

- betere samenwerking op gebieden waarop het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie van toepassing is;

- veiligheid en stabiliteit in Europa.

Artikel 5

De politieke dialoog vindt plaats binnen het multilaterale kader, en overeenkomstig de vormen en praktijken, zoals die met de geassocieerde landen in Midden-Europa zijn overeengekomen.

Artikel 6

1. Op ministerieel niveau vindt de bilaterale politieke dialoog plaats in het kader van de Associatieraad, die de algemene verantwoordelijkheid draagt voor alle aangelegenheden die de Partijen de Associatieraad voorleggen.

2. Andere procedures voor de politieke dialoog, met name de hierna volgende, worden met instemming van de Partijen ingesteld:

- waar nodig vergaderingen tussen hoge functionarissen (op het niveau van politieke directeuren) van enerzijds Letland en anderzijds het Voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie en de Commissie;

- het optimaal gebruik maken van alle diplomatieke kanalen tussen de Partijen, met inbegrip van passende contacten in derde landen en binnen de Verenigde Naties, de OVSE en andere internationale fora;

- het opnemen van Letland in de groep van landen die regelmatig worden geïnformeerd over activiteiten die zijn behandeld in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, en het uitwisselen van informatie met het oog op het verwezenlijken van de in artikel 4 gestelde doeleinden;

- alle andere middelen die een nuttige bijdrage leveren tot het consolideren, ontwikkelen en intensiveren van deze dialoog.

Artikel 7

Op parlementair niveau vindt de politieke dialoog plaats in het kader van het Parlementair Comité van de associatie tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten en de Republiek Letland (hierna te noemen het "Parlementair Comité").

TITEL III VRIJ VERKEER VAN GOEDEREN

Artikel 8

1. De Gemeenschap en Letland brengen in de loop van een overgangsperiode van ten hoogste vier jaar, te beginnen bij de inwerkingtreding van de Overeenkomst betreffende vrijhandel en met handel verband houdende zaken op 1 januari 1995, overeenkomstig de bepalingen van deze Overeenkomst en in overeenstemming met de bepalingen van de GATT en de WTO, geleidelijk een vrijhandelszone tot stand.

2. In het handelsverkeer tussen Partijen worden de goederen ingedeeld volgens de op het geharmoniseerde systeem gebaseerde gecombineerde nomenclatuur.

3. Het basisrecht waarop de in deze Overeenkomst vastgestelde achtereenvolgende verlagingen worden toegepast, is voor elk product het recht dat in de bijlagen II tot en met IV en X is vastgesteld, dan wel het recht dat daadwerkelijk erga omnes wordt toegepast op 1 januari 1995, indien laatstgenoemd recht lager is.

4. Indien na 1 januari 1995 tariefverlagingen op erga omnes-grondslag worden toegepast, in het bijzonder verlagingen die voortvloeien uit de tariefovereenkomst die in het kader van de Uruguay-Ronde van de GATT is gesloten, komen deze verlaagde rechten vanaf de datum waarop de verlagingen toepassing vinden in de plaats van de in lid 3 bedoelde basisrechten.

5. De Gemeenschap en Letland delen elkaar hun respectieve basisrechten mede.

HOOFDSTUK I INDUSTRIEPRODUCTEN

Artikel 9

1. De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op de in de hoofdstukken 25 tot en met 97 van de gecombineerde nomenclatuur bedoelde producten van oorsprong uit de Gemeenschap en Letland, met uitzondering van de in bijlage I genoemde producten.

2. De bepalingen van de artikelen 10 tot en met 14 zijn niet van toepassing op de in artikel 16 genoemde producten.

3. De handel tussen de Partijen in onder het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie vallende producten geschiedt overeenkomstig de bepalingen van dat Verdrag.

Artikel 10

1. De douanerechten bij invoer die in de Gemeenschap van toepassing zijn op producten van oorsprong uit Letland, worden op 1 januari 1995 afgeschaft.

2. De kwantitatieve beperkingen bij invoer in de Gemeenschap en maatregelen van gelijke werking worden voor producten van oorsprong uit Letland op 1 januari 1995 opgeheven.

Artikel 11

1. De douanerechten bij invoer die in Letland van toepassing zijn op producten van oorsprong uit de Gemeenschap, met uitzondering van de in de bijlagen II en III vermelde rechten, worden op 1 januari 1995 afgeschaft.

2. De douanerechten bij invoer die in Letland van toepassing zijn op producten van oorsprong uit de Gemeenschap vermeld in bijlage II, worden geleidelijk verlaagd overeenkomstig het hiernavolgende tijdschema:

- op 1 januari 1996 wordt elk recht verlaagd tot 50 % van het basisrecht;

- op 1 januari 1997 worden de resterende rechten afgeschaft.

3. De douanerechten bij invoer die in Letland van toepassing zijn op de in bijlage III vermelde producten van oorsprong uit de Gemeenschap, worden geleidelijk verlaagd volgens het onderstaande tijdschema:

- op 1 januari 1997 wordt elk recht verlaagd tot 50 % van het basisrecht;

- op 1 januari 1998 worden de resterende rechten afgeschaft.

4. Kwantitatieve beperkingen bij invoer in Letland van producten van oorsprong uit de Gemeenschap en de maatregelen van gelijke werking worden op 1 januari 1995 opgeheven.

Artikel 12

De bepalingen betreffende de afschaffing van douanerechten bij invoer zijn eveneens van toepassing op de douanerechten van fiscale aard.

Artikel 13

De Gemeenschap en Letland schaffen op 1 januari 1995 in hun onderlinge handelsverkeer alle heffingen van gelijke werking als douanerechten bij invoer af.

Artikel 14

1. Douanerechten bij uitvoer en heffingen van gelijke rechten worden op 1 januari 1995 tussen de Gemeenschap en Letland afgeschaft met uitzondering van de in bijlage IV vermelde, die uiterlijk einde 1998 door Letland worden afgeschaft.

2. Kwantitatieve beperkingen bij uitvoer naar Letland en maatregelen van gelijke werking worden op 1 januari 1995 door de Gemeenschap opgeheven.

3. Kwantitatieve beperkingen bij uitvoer naar de Gemeenschap en maatregelen van gelijke werking worden op 1 januari 1995 door Letland opgeheven.

Artikel 15

Elke Partij verklaart zich bereid haar douanerechten in het handelsverkeer met de andere Partij in een sneller tempo te verlagen dan bepaald in de artikelen 10 en 11, indien haar algemene economische situatie en de situatie in de betrokken sector van de economie zulks toelaten.

De Associatieraad kan daartoe strekkende aanbevelingen doen.

Artikel 16

1. De in bijlage V bij deze Overeenkomst opgenomen textielproducten van oorsprong uit Letland komen onder de in die bijlage uiteengezette voorwaarden in aanmerking voor schorsing van douanerechten bij invoer in de Gemeenschap. De bijlage kan bij besluit van de Associatieraad overeenkomstig de in artikel 112 vermelde procedure worden gewijzigd.

2. Protocol nr. 1 omvat de overige regelingen die op de daarin genoemde textielproducten van toepassing zijn.

Artikel 17

1. De bepalingen van dit hoofdstuk vormen geen beletsel voor het door de Gemeenschap handhaven ten opzichte van producten van oorsprong uit Letland van een landbouwelement in de rechten die van toepassing zijn op de in bijlage VI genoemde producten.

2. De bepalingen van dit hoofdstuk vormen geen beletsel voor het door Letland invoeren ten opzichte van producten van oorsprong uit de Gemeenschap van een landbouwelement in de rechten die van toepassing zijn op de in bijlage VI genoemde producten.

HOOFDSTUK II LANDBOUW

Artikel 18

1. De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op landbouwproducten van oorsprong uit de Gemeenschap en Letland.

2. Met "landbouwproducten" worden bedoeld de producten vermeld in de hoofdstukken 1 tot en met 24 van de gecombineerde nomenclatuur en de in bijlage I genoemde producten, met uitzondering van de visserijproducten zoals die in artikel 22, lid 2, worden omschreven.

Artikel 19

Protocol nr. 2 omvat de handelsregelingen voor de daarin vermelde verwerkte landbouwproducten.

Artikel 20

1. Met ingang van 1 januari 1995 zijn geen kwantitatieve beperkingen van toepassing op de invoer in de Gemeenschap van landbouwproducten van oorsprong uit Letland en evenmin op de invoer in Letland van landbouwproducten van oorsprong uit de Gemeenschap.

2. De Gemeenschap en Letland verlenen elkaar de in de bijlagen VII tot en met XI vermelde concessies overeenkomstig de in die bijlagen vastgestelde voorwaarden.

3. De in lid 2 bedoelde concessies kunnen in overleg tussen de Partijen binnen een periode die op 31 december 1997 afloopt op basis van de in lid 4 uiteengezette beginselen en procedures worden gewijzigd.

4. Rekening houdend met de omvang van hun onderlinge handelsverkeer in landbouwproducten, de bijzondere gevoeligheid van deze producten, de regels van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Gemeenschap en van het landbouwbeleid van Letland, het aandeel van de landbouw in de Letse economie, het productie- en exportpotentieel van de traditionele sectoren en markten van Letland, onderzoeken de Gemeenschap en Letland in de Associatieraad per product systematisch en op basis van wederkerigheid de mogelijkheden om elkaar verdere concessies te verlenen.

Artikel 21

Onverminderd andere bepalingen van deze Overeenkomst, in het bijzonder artikel 30, plegen beide Partijen, indien wegens de bijzondere gevoeligheid van de markten voor landbouwproducten, de invoer van producten van oorsprong uit de ene Partij, waarvoor overeenkomstig artikel 20 concessies zijn verleend, ernstige problemen veroorzaakt op de markt van de andere Partij, onverwijld overleg teneinde een passende oplossing te vinden. In afwachting van deze oplossing kan de betrokken Partij de maatregelen nemen die zij noodzakelijk acht.

HOOFDSTUK III VISSERIJ

Artikel 22

1. De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op visserijproducten van oorsprong uit de Gemeenschap en Letland.

2. Met visserijproducten worden bedoeld de in hoofdstuk 3 van de gecombineerde nomenclatuur genoemde producten en de onder de codes 0511 91 10, 0511 91 90, 1604, 1605, 1902 20 10 en 2301 20 00 van de gecombineerde nomenclatuur vallende groepen producten.

Artikel 23

1. De Gemeenschap en Letland verlenen elkaar de in de bijlagen XII en XIII vermelde concessies overeenkomstig de daarin vastgestelde voorwaarden.

2. De bepalingen van artikel 20, lid 4, en artikel 21 zijn van overeenkomstige toepassing op visserijproducten.

HOOFDSTUK IV GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN

Artikel 24

Behoudens andersluidende bepalingen in deze titel of in de Protocollen nr. 1 en nr. 2 zijn de bepalingen van deze titel van toepassing op de handel in alle producten van oorsprong uit beide Partijen.

Artikel 25

1. In het handelsverkeer tussen de Gemeenschap en Letland worden met ingang van 1 januari 1995

- geen nieuwe douanerechten bij invoer of bij uitvoer of heffingen van gelijke werking ingesteld en worden de rechten of heffingen welke reeds van toepassing zijn niet verhoogd;

- geen nieuwe kwantitatieve beperkingen bij invoer of bij uitvoer of maatregelen van gelijke werking ingesteld en worden de bestaande beperkingen of maatregelen niet verscherpt.

2. Onverminderd de overeenkomstig artikel 20 gedane concessies vormen de bepalingen van lid 1 van dit artikel in geen enkel opzicht een beletsel voor de tenuitvoerlegging van het landbouw- en visserijbeleid van Letland en dat van de Gemeenschap, noch voor het nemen van enige maatregel in het kader van dit beleid.

Artikel 26

1. Beide Partijen onthouden zich van alle binnenlandse maatregelen of praktijken van fiscale aard, die rechtstreeks of onrechtstreeks discrimineren tussen de producten van de ene Partij en soortgelijke producten van oorsprong uit de andere Partij.

2. Voor producten die naar een der Partijen worden uitgevoerd mogen de terugbetaalde bedragen aan binnenlandse indirecte belastingen niet hoger zijn dan de bedragen van de op deze producten rustende directe of indirecte belastingen.

Artikel 27

1. Deze Overeenkomst vormt geen beletsel voor de handhaving of de oprichting van douane-unies, vrijhandelszones of regelingen voor grensverkeer, mits de in deze Overeenkomst neergelegde handelsregelingen daardoor niet worden gewijzigd.

2. De Partijen plegen in de Associatieraad overleg over overeenkomsten tot oprichting van douane-unies of vrijhandelszones en, desgewenst, over andere belangrijke onderwerpen in verband met hun handelspolitiek ten aanzien van derde landen. Dergelijk overleg vindt met name plaats bij de toetreding van een derde land tot de Gemeenschap, teneinde rekening te kunnen houden met de wederzijdse belangen van de Gemeenschap en Letland als omschreven in deze Overeenkomst.

Artikel 28

Het is Letland toegestaan uitzonderingsmaatregelen van beperkte duur in de vorm van verhoogde douanerechten te nemen die afwijken van het bepaalde in artikel 11 en in artikel 25, lid 1, eerste streepje.

Deze maatregelen mogen uitsluitend worden genomen ten behoeve van jonge industrieën of van bepaalde sectoren waarin herstructurering plaatsvindt of die met grote moeilijkheden te kampen hebben, vooral wanneer deze moeilijkheden ernstige sociale gevolgen hebben.

De douanerechten bij invoer die krachtens deze maatregelen door Letland worden toegepast ten aanzien van producten van oorsprong uit de Gemeenschap, mogen niet meer dan 25 % ad valorem bedragen en dienen een preferentie voor producten van oorsprong uit de Gemeenschap in te houden.

De totale waarde van de ingevoerde producten waarop dergelijke maatregelen van toepassing zijn, mag niet meer bedragen dan 15 % van de totale invoer van industrieproducten uit de Gemeenschap als omschreven in hoofdstuk I gedurende het laatste jaar waarvoor statistische gegevens beschikbaar zijn.

Deze maatregelen gelden voor een periode van ten hoogste drie jaar, tenzij de Associatieraad de toepassing ervan over een langere periode toestaat. Zij treden uiterlijk op 31 december 1998 buiten werking.

Deze maatregelen kunnen voor een bepaald product niet worden getroffen indien meer dan drie jaren zijn verstreken sedert de afschaffing voor dat product van alle rechten en kwantitatieve beperkingen of heffingen en maatregelen van gelijke werking.

Letland stelt de Associatieraad in kennis van alle buitengewone maatregelen die het voornemens is te treffen; op verzoek van de Gemeenschap vindt in de Associatieraad vooraf overleg plaats over deze maatregelen en de sectoren waarop zij betrekking hebben. Indien Letland dergelijke maatregelen neemt, is het gehouden de Associatieraad een tijdschema voor de afschaffing van de overeenkomstig dit artikel ingestelde douanerechten voor te leggen. Dit tijdschema dient te voorzien in de geleidelijke afschaffing van deze rechten in gelijke jaarlijkse percentages, beginnende uiterlijk twee jaar nadat zij werden ingesteld. De Associatieraad kan een ander tijdschema vaststellen.

Artikel 29

Indien een der Partijen constateert dat in het handelsverkeer met de andere Partij dumping in de zin van artikel VI van de GATT plaatsvindt, kan zij passende maatregelen nemen tegen deze praktijk op grond van de bepalingen van de Overeenkomst betreffende de toepassing van artikel VI van de GATT en haar nationale wettelijke regeling terzake, en volgens de voorwaarden en procedures van artikel 33.

Artikel 30

Indien de invoer van een product toeneemt tot hoeveelheden en plaatsvindt onder omstandigheden die:

- ernstige schade veroorzaken of dreigen te veroorzaken voor binnenlandse producenten van soortgelijke of rechtstreeks concurrerende producten op het grondgebied van een der Partijen, of

- in enige sector van de economie aanleiding geven of kunnen geven tot moeilijkheden die ernstige gevolgen kunnen hebben voor de economische situatie in een bepaald gebied,

kan de Gemeenschap of Letland passende maatregelen nemen overeenkomstig de bepalingen en procedures van artikel 33.

Artikel 31

Wanneer de naleving van de artikelen 14 en 25:

i) ertoe leidt dat goederen wederuitgevoerd worden naar een derde land ten aanzien waarvan de exporterende Partij, voor het betrokken product, kwantitatieve uitvoerbeperkingen, uitvoerrechten of maatregelen van gelijke werking toepast, of

ii) ernstige tekorten aan producten die van wezenlijk belang zijn voor de exporterende Partij doet ontstaan of dreigt te doen ontstaan,

en de bovenbedoelde situaties aanleiding geven of vermoedelijk zullen geven tot ernstige moeilijkheden voor de exporterende Partij, kan deze Partij passende maatregelen nemen overeenkomstig de bepalingen en procedures van artikel 33. Deze maatregelen mogen geen discriminerend karakter hebben en dienen te worden ingetrokken zodra zij niet meer gerechtvaardigd zijn.

Artikel 32

De lidstaten van de Europese Unie (hierna de "lidstaten" te noemen) en Letland passen alle staatsmonopolies van commerciële aard geleidelijk aan, in dier voege dat uiterlijk eind 1998 tussen onderdanen van de lidstaten en van Letland geen discriminatie meer bestaat ten aanzien van de omstandigheden waaronder goederen worden verworven en op de markt gebracht. De Associatieraad wordt in kennis gesteld van de maatregelen welke te dien einde worden genomen.

Artikel 33

1. Indien de Gemeenschap of Letland de invoer van producten die tot de in artikel 30 bedoelde moeilijkheden aanleiding zouden kunnen geven, aan een administratieve procedure onderwerpt die ten doel heeft snel informatie te verschaffen over de ontwikkeling van de handelsstromen, stelt de betrokken Partij de andere Partij hiervan in kennis.

2. In de in de artikelen 29, 30 en 31 bedoelde gevallen verstrekt de Gemeenschap of Letland, naar gelang van het geval, vóór zij de in de genoemde artikelen bedoelde maatregelen nemen of, in de gevallen waarop lid 3, onder d), van toepassing is, zo spoedig mogelijk, de Associatieraad alle terzake dienende informatie teneinde een voor beide Partijen aanvaardbare oplossing te vinden.

Bij voorrang moeten die maatregelen worden gekozen die de werking van de Overeenkomst het minst verstoren.

De vrijwaringsmaatregelen worden onverwijld ter kennis gebracht van de Associatieraad, die hiervoor periodiek overleg pleegt, met name met het oog op de vaststelling van een tijdschema voor de afschaffing ervan zodra de omstandigheden zulks toelaten.

3. Voor de toepassing van lid 2 geldt het hierna volgende:

a) de moeilijkheden welke voortvloeien uit de omstandigheden bedoeld in artikel 30 worden ter bespreking voorgelegd aan de Associatieraad, die alle noodzakelijke beslissingen kan nemen om een einde te maken aan deze moeilijkheden.

Indien de Associatieraad of uitvoerende Partij geen beslissing heeft genomen die een einde maakt aan de moeilijkheden of geen andere bevredigende oplossing wordt gevonden binnen 30 dagen nadat de kwestie aan de Associatieraad is voorgelegd, kan de invoerende Partij passende maatregelen nemen om het probleem op te lossen. Deze maatregelen mogen niet verder strekken dan hetgeen noodzakelijk is om een oplossing te vinden voor de gerezen moeilijkheden;

b) de Associatieraad wordt van de in artikel 29 bedoelde dumping in kennis gesteld zodra de autoriteiten van de invoerende Partij een onderzoek hebben geopend. Indien de dumping niet is beëindigd of geen andere bevredigende oplossing is gevonden binnen 30 dagen nadat de zaak aan de Associatieraad is voorgelegd, kan de invoerende Partij passende maatregelen nemen;

c) de moeilijkheden die voortvloeien uit de in artikel 31 bedoelde omstandigheden worden aan de Associatieraad voorgelegd.

De Associatieraad kan elke beslissing nemen die nodig is om een einde te maken aan de moeilijkheden. Indien de Associatieraad geen beslissing heeft genomen binnen 30 dagen nadat de zaak aan de Associatieraad is voorgelegd, kan de exporterende Partij passende maatregelen nemen ten aanzien van de uitvoer van het betrokken product;

d) wanneer uitzonderlijke omstandigheden die tot onmiddellijk optreden nopen voorafgaande kennisgeving of onderzoek, naar gelang van het geval, onmogelijk maken, kan de Gemeenschap of Letland, naar gelang van het geval, in de in de artikelen 29, 30 en 31 bedoelde omstandigheden, onverwijld de vrijwaringsmaatregelen toepassen die strikt noodzakelijk zijn om het probleem op te lossen.

Artikel 34

In Protocol nr. 3 zijn de regels van oorsprong voor de toepassing van de in deze Overeenkomst vastgestelde tariefpreferenties en de methoden van administratieve samenwerking vastgesteld.

Artikel 35

Deze Overeenkomst vormt geen beletsel voor verboden of beperkingen op de invoer, de uitvoer of de doorvoer van goederen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de openbare zedelijkheid, de openbare orde en veiligheid, de gezondheid en het leven van personen en dieren of het behoud van planten, de bescherming van het nationaal artistiek, historisch of archeologisch erfgoed of uit hoofde van de bescherming van de intellectuele, industriële of commerciële eigendom, noch voor voorschriften betreffende goud en zilver. Deze verboden of beperkingen mogen echter geen middel tot willekeurige discriminatie, noch een verkapte beperking van de handel tussen de Partijen bij de Overeenkomst vormen.

Artikel 36

Protocol nr. 4 bevat de specifieke bepalingen betreffende het handelsverkeer tussen Letland, enerzijds, en Spanje en Portugal, anderzijds; het is geldig tot en met 31 december 1995.

TITEL IV VERKEER VAN WERKNEMERS, VESTIGING, VERRICHTEN VAN DIENSTEN

HOOFDSTUK I VERKEER VAN WERKNEMERS

Artikel 37

1. Met inachtneming van de in elke lidstaat geldende voorwaarden en modaliteiten:

- is de behandeling van werknemers van Letse nationaliteit die legaal op het grondgebied van een lidstaat zijn tewerkgesteld vrij van elke vorm van discriminatie op grond van nationaliteit ten opzichte van de nationale onderdanen, wat betreft arbeidsvoorwaarden, beloning of ontslag;

- hebben de legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijvende echtgenoot en kinderen van een legaal op het grondgebied van een lidstaat tewerkgestelde werknemer, met uitzondering van seizoenwerknemers en werknemers die onder bilaterale overeenkomsten in de zin van artikel 41 vallen, tenzij in dergelijke overeenkomsten anders is bepaald gedurende de periode van het toegestane tewerkstellingsverblijf van die werknemer toegang tot de arbeidsmarkt van die lidstaat.

2. Letland verleent, met inachtneming van de in dat land geldende voorwaarden en modaliteiten, aan werknemers die onderdaan zijn van een lidstaat en die legaal op zijn grondgebied zijn tewerkgesteld alsmede aan hun echtgenoot en kinderen die aldaar legaal verblijven de in lid 1 vermelde behandeling.

Artikel 38

1. Met het oog op de coördinatie van de sociale-zekerheidsregelingen voor legaal op het grondgebied van een lidstaat tewerkgestelde werknemers van Letse nationaliteit en hun aldaar legaal verblijvende gezinsleden, en met inachtneming van de in elke lidstaat geldende voorwaarden en modaliteiten,

- worden alle door dergelijke werknemers in de verschillende lidstaten vervulde perioden van verzekering, tewerkstelling of verblijf bijeengeteld voor ouderdoms-, invaliditeits- en overlijdenspensioenen en -renten, en voor de medische verzorging van genoemde werknemers en gezinsleden;

- kunnen alle pensioenen of renten uit hoofde van ouderdom, overlijden, een arbeidsongeval of een beroepsziekte dan wel wegens invaliditeit als gevolg daarvan, met uitzondering van uitkeringen waarvoor geen premie is betaald, vrij worden overgemaakt tegen de krachtens de wetgeving van de debiteuren-lidstaat of -lidstaten toegepaste koers;

- ontvangen bedoelde werknemers kinderbijslag voor hun in het voorgaande omschreven gezinsleden.

2. Letland kent aan legaal op zijn grondgebied tewerkgestelde werknemers die onderdaan van een lidstaat zijn en aan hun aldaar legaal verblijvende gezinsleden een soortgelijke behandeling toe als die welke in het tweede en derde streepje van lid 1 is bepaald.

Artikel 39

1. De Associatieraad stelt bij besluit de passende bepalingen vast ter uitvoering van de in artikel 38 vermelde doelstelling.

2. De Associatieraad stelt bij besluit gedetailleerde regels vast voor administratieve samenwerking, waarbij wordt voorzien in de nodige beheer- en controlegaranties voor de toepassing van de in lid 1 bedoelde bepalingen.

Artikel 40

De door de Associatieraad overeenkomstig artikel 39 vastgestelde bepalingen doen geen afbreuk aan eventuele rechten of verplichtingen voortvloeiende uit bilaterale overeenkomsten tussen Letland en de lidstaten, wanneer deze overeenkomsten in een gunstiger behandeling van onderdanen van Letland of onderdanen van de lidstaten voorzien.

Artikel 41

1. Rekening houdend met de situatie van de arbeidsmarkt in de betrokken lidstaat, zijn wetgeving en de regels die er gelden op het gebied van de mobiliteit van werknemers

- dienen de door de lidstaten in het kader van bilaterale overeenkomsten verleende tewerkstellingsmogelijkheden voor werknemers van Letse nationaliteit behouden te blijven en zo mogelijk te worden verbeterd;

- dienen de overige lidstaten de mogelijkheid van het sluiten van soortgelijke overeenkomsten te overwegen.

2. De Associatieraad onderzoekt de toekenning van andere verbeteringen, zoals bijvoorbeeld toegang tot beroepsopleiding, overeenkomstig de in de lidstaten geldende regels en procedures en met inachtneming van de situatie van de arbeidsmarkt in de lidstaten en de Gemeenschap.

Artikel 42

Na afloop van de overgangsperiode, of eerder indien de sociaal-economische situatie in Letland grotendeels in overeenstemming is gebracht met die in de lidstaten en indien de werkgelegenheidssituatie in de Gemeenschap zulks toelaat, onderzoekt de Associatieraad verdere mogelijkheden tot verbetering van het verkeer van werknemers. De Associatieraad doet hiertoe aanbevelingen.

Artikel 43

Teneinde de herschikking van de arbeidskrachten als gevolg van de economische herstructurering in Letland te vergemakkelijken, verleent de Gemeenschap technische bijstand voor de totstandbrenging van een passende socialezekerheidsregeling in Letland, zoals in artikel 92 van de Overeenkomst is uiteengezet.

HOOFDSTUK II VESTIGING

Artikel 44

1. Vanaf de inwerkingtreding van deze Overeenkomst verlenen de Gemeenschap en haar lidstaten, echter niet voor de sectoren die in bijlage XIV zijn vermeld,

i) voor de vestiging van Letse vennootschappen geen minder gunstige behandeling dan die welke de lidstaten aan de eigen vennootschappen verlenen, of aan vennootschappen van derde landen, indien deze gunstiger is;

ii) aan op hun grondgebied gevestigde dochterondernemingen en filialen van Letse vennootschappen, ten aanzien van de activiteiten daarvan, een niet minder gunstige behandeling dan door de lidstaten wordt verleend aan hun eigen vennootschappen en filialen daarvan of aan op hun grondgebied gevestigde dochterondernemingen en filialen van vennootschappen uit derde landen, indien deze behandeling gunstiger is.

2. Letland vergemakkelijkt het op zijn grondgebied opzetten van activiteiten door communautaire vennootschappen en onderdanen. Daartoe

i) verleent het vanaf de inwerkingtreding van de Overeenkomst voor de vestiging van communautaire vennootschappen een niet minder gunstige behandeling dan die welke aan de eigen vennootschappen of aan vennootschappen uit derde landen wordt verleend, indien deze laatste gunstiger is, behalve voor de in bijlage XV bedoelde sectoren, ten aanzien waarvan nationale behandeling uiterlijk aan het einde van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode wordt toegekend;

ii) verleent het vanaf de inwerkingtreding van de Overeenkomst ten aanzien van de activiteiten van in Letland gevestigde filialen en dochterondernemingen van communautaire vennootschappen een niet minder gunstige behandeling dan die welke wordt verleend aan de eigen vennootschappen of aan op zijn grondgebied gevestigde dochterondernemingen en filialen van vennootschappen uit derde landen, indien deze behandeling gunstiger is.

3. Letland voert tijdens de in lid 2, onder i), bedoelde overgangsperiode geen nieuwe regelingen of maatregelen in die de vestiging en de exploitatie van communautaire vennootschappen en onderdanen op haar grondgebied discrimineren ten opzichte van de eigen vennootschappen en onderdanen.

4. De Associatieraad onderzoekt in de in lid 2, onder i), bedoelde overgangsperiode op gezette tijden of de verlening van nationale behandeling voor de in bijlage XV vermelde sectoren kan worden bespoedigd. Deze bijlage kan bij besluit van de Associatieraad worden gewijzigd.

Na het verstrijken van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode kan de Associatieraad bij uitzondering, op verzoek van Letland, en indien zulks noodzakelijk is, besluiten om de duur van de uitsluiting van bepaalde in bijlage XV vermelde gebieden of aangelegenheden voor een beperkte periode te verlengen.

5. De in de leden 1 en 2 bedoelde behandeling is ten aanzien van de vestiging en activiteiten van onderdanen van toepassing na het einde van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode.

Artikel 45

1. De bepalingen van dit hoofdstuk zijn niet van toepassing op het luchtvervoer, op de binnenwateren en op cabotage in het zeevervoer.

2. De Associatieraad kan aanbevelingen doen voor het verbeteren van de condities voor vestiging en activiteiten als bedoeld in lid 1.

Artikel 46

Voor de toepassing van deze Overeenkomst wordt verstaan onder:

a) "communautaire vennootschap" en "Letse vennootschap": een volgens het recht van respectievelijk een lidstaat of Letland opgerichte vennootschap die haar statutaire zetel, centrale administratie of belangrijkste handelsactiviteit op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of Letland heeft.

Indien een volgens het recht van respectievelijk de Gemeenschap of Letland opgerichte vennootschap uitsluitend haar statutaire zetel op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of Letland heeft, wordt deze vennootschap als een communautaire vennootschap of als een Letse vennootschap beschouwd indien uit haar transacties een werkelijke en permanente band met de economieën van respectievelijk de lidstaten of Letland naar voren treedt.

b) "dochteronderneming": een vennootschap waarover een andere vennootschap daadwerkelijk zeggenschap heeft.

c) "filiaal" van een vennootschap: een handelszaak zonder rechtspersoonlijkheid die kennelijk een permanent karakter bezit, zoals een agentschap van een moedermaatschappij, een eigen management heeft en over de nodige materiële voorzieningen beschikt om zaken te doen met derden, in dier voege dat laatstgenoemden, hoewel zij ervan op de hoogte zijn dat indien nodig er een rechtsverhouding zal bestaan met de moedermaatschappij waarvan het hoofdkantoor zich in het buitenland bevindt, geen rechtstreeks contact dienen te hebben met deze moedermaatschappij doch hun transacties kunnen afhandelen met de genoemde handelszaak die het vorengenoemde agentschap vormt.

d) "vestiging"

i) voor onderdanen: het recht op toegang tot en uitoefening van economische activiteiten anders dan in loondienst, alsmede het recht ondernemingen, met name vennootschappen, waarover zij de daadwerkelijke controle hebben, op te richten en te beheren. De toegang tot werkzaamheden anders dan in loondienst en de exploitatie van een handelsonderneming door onderdanen strekt zich niet uit tot het zoeken naar of het aannemen van werk op de arbeidsmarkt van een andere Partij en verleent geen recht op toegang tot de arbeidsmarkt van een andere Partij. Het bepaalde in dit hoofdstuk is niet van toepassing op hen die niet uitsluitend zelfstandig zijn;

ii) voor communautaire of Letse vennootschappen: het recht op toegang tot en uitoefening van economische activiteiten door middel van de oprichting van dochterondernemingen en filialen in respectievelijk Letland en de Gemeenschap.

e) "activiteiten": het verrichten van economische handelingen.

f) "economische handelingen": met name activiteiten met een industrieel of commercieel karakter of activiteiten van personen die een vrij beroep uitoefenen, alsmede activiteiten van ambachtslieden.

g) "communautaire onderdaan" en "Letse onderdaan": een natuurlijke persoon die een onderdaan is van respectievelijk een van de lidstaten of van Letland.

h) Wat het internationale vervoer over zee betreft, met inbegrip van het intermodale vervoer dat ten dele over zee plaatsvindt, zijn de bepalingen van de hoofdstukken II en III eveneens van toepassing op buiten de Gemeenschap of Letland gevestigde onderdanen van respectievelijk de lidstaten of Letland, en op buiten de Gemeenschap of Letland gevestigde scheepvaartondernemingen waarin onderdanen van respectievelijk een lidstaat of Letland een meerderheidsparticipatie hebben, indien hun vaartuigen respectievelijk in die lidstaat of in Letland geregistreerd zijn overeenkomstig de wettelijke voorschriften van respectievelijk die lidstaat of Letland.

Artikel 47

1. Met inachtneming van het bepaalde in artikel 43 en uitgezonderd de in bijlage XVI beschreven financiële diensten kan elke Partij de vestiging en de activiteiten van vennootschappen en onderdanen op haar grondgebied regelen, voorzover deze regelingen vennootschappen en onderdanen van de andere Partij niet discrimineren ten opzichte van de eigen vennootschappen en onderdanen.

2. Ten aanzien van financiële diensten vormt geen andere bepaling van deze Overeenkomst voor een Partij een beletsel voor het nemen van maatregelen inzake bedrijfseconomisch toezicht, met name ter bescherming van investeerders, bewaargevers, polishouders of personen die een fiduciaire rechtsverhouding hebben met een financiële dienstverlener, of ter bescherming van de integriteit en de stabiliteit van het financiële systeem. Dergelijke maatregelen mogen door een Partij niet worden aangewend om zich aan de uit de Overeenkomst voortvloeiende verplichtingen te onttrekken.

3. Geen van de bepalingen van deze Overeenkomst wordt zodanig uitgelegd dat zij een Partij ertoe verplicht informatie betreffende de zakelijke transacties en de boekhouding van individuele personen of vertrouwelijke of geoctrooieerde informatie die in het bezit is van overheidsinstanties vrij te geven.

Artikel 48

1. Het bepaalde in de artikelen 44 en 47 vormt geen beletsel voor de toepassing door een Partij, met betrekking tot de vestiging en activiteiten op haar grondgebied van filialen van vennootschappen van een andere Partij die niet op het grondgebied van de eerste Partij zijn opgericht, van bijzondere regels die op grond van juridische of technische verschillen tussen bedoelde filialen en filialen van vennootschappen die op het grondgebied van de eerste Partij zijn opgericht, of, wat financiële diensten betreft, om beleidsredenen gerechtvaardigd zijn.

2. Het verschil in behandeling blijft beperkt tot hetgeen als gevolg van dergelijke juridische of technische verschillen strikt noodzakelijk is, of, wat financiële diensten betreft, tot hetgeen om beleidsredenen noodzakelijk is.

Artikel 49

1. Een op het grondgebied van Letland of de Gemeenschap gevestigde "communautaire vennootschap" respectievelijk "Letse vennootschap" heeft het recht, met inachtneming van de wetgeving van het gastland van vestiging, op het grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of Letland werknemers die onderdanen zijn van de lidstaten van de Gemeenschap of van Letland in dienst te nemen of deze door een van haar dochterondernemingen of filialen in dienst te laten nemen, mits dergelijke werknemers een sleutelpositie in de zin van lid 2 van dit artikel bekleden en zij uitsluitend door vennootschappen, dochterondernemingen of filialen tewerkgesteld worden.

De geldigheidsduur van de verblijfs- en werkvergunningen van deze werknemers is beperkt tot de periode waarin zij als zodanig werkzaam zijn.

2. Werknemers met een sleutelpositie die in dienst zijn van de vorengenoemde vennootschappen, hierna "organisaties" genoemd, zijn "binnen de onderneming overgeplaatste personen", als omschreven onder c) van dit lid, van de hierna volgende categorieën, met dien verstande dat de organisatie een rechtspersoon is en de betrokkenen gedurende ten minste het onmiddellijk aan de overplaatsing voorafgaande jaar in dienst waren van deze organisatie of daarin partners (doch geen aandeelhouders met een meerderheidsparticipatie) waren:

a) Leden van het hogere kader van een organisatie, die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor het management van de vestiging, onder het algemene toezicht en de leiding van met name de raad van bestuur of de aandeelhouders of daarmee gelijkgestelde personen; deze personeelsleden:

- geven leiding aan de vestiging of een afdeling of onderafdeling daarvan;

- houden toezicht op en controleren de werkzaamheden van andere toezichthoudende, gespecialiseerde of leidinggevende werknemers;

- zijn persoonlijk bevoegd werknemers in dienst te nemen en te ontslaan of de indienstneming of het ontslag van werknemers of andere maatregelen in het kader van het personeelsbeleid aan te bevelen.

b) Binnen een organisatie werkzame personen die beschikken over uitzonderlijke kennis die van wezenlijk belang is voor de dienstverlening van de vestiging, de onderzoekuitrusting, de technische werkzaamheden of het management. Afgezien van de voor het functioneren van de betrokken vestiging vereiste specifieke kennis, kan deze kennis bestaan in de bekwaamheid bepaalde werkzaamheden uit te voeren of een bepaald beroep uit te oefenen waarvoor specifieke technische vaardigheden vereist zijn, evenals, in voorkomend geval, het lidmaatschap van een erkende beroepsgroep.

c) Een "binnen de onderneming overgeplaatste persoon" is een natuurlijke persoon die voor een organisatie op het grondgebied van een Partij werkzaam is en die tijdelijk, voor het verrichten van economische handelingen, naar het gebied van de andere Partij wordt overgeplaatst; de betrokken organisatie dient haar belangrijkste handelsactiviteit op het grondgebied van een Partij te hebben en de overplaatsing dient te geschieden naar een vestiging (dochteronderneming, filiaal) van deze organisatie die op het grondgebied van de andere Partij daadwerkelijk soortgelijke economische handelingen verricht.

3. Toegang tot het grondgebied van de Gemeenschap of Letland van respectievelijk Letse en communautaire onderdanen, wordt verleend en tijdelijk verblijf is toegestaan voor vertegenwoordigers van vennootschappen die deel uitmaken van het hogere kader, als in lid 2, onder a), gedefinieerd, van een vennootschap, en die belast zijn met het opzetten van een dochteronderneming of filiaal in de Gemeenschap van een Letse vennootschap, dan wel een dochteronderneming of filiaal in Letland van een communautaire vennootschap, mits

- die vertegenwoordigers niet betrokken zijn bij de rechtstreekse verkoop of het verstrekken van diensten;

- de vennootschap haar belangrijkste handelsactiviteit buiten respectievelijk de Gemeenschap of Letland heeft, en geen andere vertegenwoordiger, kantoor, filiaal of dochteronderneming in respectievelijk de betrokken lidstaat van de Gemeenschap of Letland heeft.

Artikel 50

Teneinde het aanvangen en uitoefenen door communautaire onderdanen en Letse onderdanen van geregelde professionele activiteiten in respectievelijk Letland en de Gemeenschap te vereenvoudigen, onderzoekt de Associatieraad welke stappen dienen te worden ondernomen om te voorzien in wederzijdse erkenning van kwalificaties. Hij kan hiertoe alle noodzakelijke maatregelen nemen.

Artikel 51

Gedurende de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode kan Letland ten aanzien van de vestiging van communautaire vennootschappen en onderdanen maatregelen invoeren die van de bepalingen van dit hoofdstuk afwijken, indien bepaalde industrieën:

- worden geherstructureerd, of

- in grote moeilijkheden verkeren, met name wanneer deze ernstige sociale problemen in Letland tot gevolg hebben of

- geconfronteerd worden met uitschakeling dan wel een forse daling van het totale marktaandeel van Letse vennootschappen of onderdanen in een bepaalde sector of bedrijfstak in Letland, of

- voor Letland nieuwe industrieën zijn.

Dergelijke maatregelen:

- vervallen uiterlijk bij het verstrijken van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode, en

- zijn redelijk en afgestemd op het oplossen van de situatie, en

- hebben slechts betrekking op na de inwerkingtreding van dergelijke maatregelen in Letland op te richten vestigingen en mogen geen discriminatie betekenen voor de activiteiten van ten tijde van de invoering van een bepaalde maatregel reeds in Letland gevestigde communautaire vennootschappen of onderdanen ten opzichte van Letse vennootschappen of onderdanen.

Bij het ontwerpen en toepassen van dergelijke maatregelen verleent Letland, wanneer zulks mogelijk is, een voorkeursbehandeling aan communautaire vennootschappen en onderdanen, en in geen geval een behandeling die minder gunstig is dan die welke aan vennootschappen of onderdanen uit een derde land wordt verleend.

Letland raadpleegt de Associatieraad vóór de invoering van deze maatregelen en legt deze niet eerder ten uitvoer dan nadat één maand is verstreken na de kennisgeving aan de Associatieraad van de concrete door Letland in te voeren maatregelen, tenzij de dreiging van onherstelbare schade het treffen van urgente maatregelen vereist, in welk geval Letland de Associatieraad onmiddellijk na de invoering hiervan raadpleegt.

Na het verstrijken van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode kan Letland dergelijke maatregelen slechts met toestemming van de Associatieraad en op de door de Associatieraad vastgestelde voorwaarden invoeren.

HOOFDSTUK III VERRICHTEN VAN DIENSTEN

Artikel 52

1. De Partijen verbinden zich ertoe overeenkomstig de hiernavolgende bepalingen de nodige stappen te ondernemen om geleidelijk het verrichten van diensten mogelijk te maken door communautaire respectievelijk Letse vennootschappen of onderdanen welke zijn gevestigd op het grondgebied van een andere Partij dan die van de persoon voor wie de diensten worden verricht.

2. Naarmate de in lid 1 bedoelde liberalisering tot stand komt en behoudens het bepaalde in artikel 56, staan de Partijen de tijdelijke verplaatsing toe van natuurlijke personen die de dienst verrichten of als werknemer voor de dienstverlener een sleutelpositie vervullen zoals omschreven in artikel 49, lid 2, met inbegrip van de natuurlijke personen die vertegenwoordigers zijn van een communautaire of Letse vennootschap of onderdaan en tijdelijk toegang wensen te krijgen voor onderhandelingen over de verkoop van diensten of voor het aangaan van overeenkomsten over de verkoop van diensten namens de dienstenverrichter, voorzover deze vertegenwoordigers niet zelf betrokken zijn bij de directe verkoop aan het publiek of bij de eigenlijke dienstverrichting.

3. Uiterlijk acht jaar na de inwerkingtreding van deze Overeenkomst neemt de Associatieraad de maatregelen die nodig zijn om geleidelijk uitvoering te geven aan lid 1 van dit artikel. Hierbij wordt rekening gehouden met de vorderingen die de Partijen maken bij de onderlinge aanpassing van hun wetgeving.

Artikel 53

1. De Partijen treffen geen maatregelen en ondernemen geen acties die de voorwaarden voor het verrichten van diensten door communautaire en Letse vennootschappen of onderdanen welke zijn gevestigd op het grondgebied van een andere Partij dan die van de persoon voor wie de diensten worden verricht duidelijk restrictiever maken ten opzichte van de situatie die bestond op de dag voorafgaande aan de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst.

2. Indien een Partij van mening is dat door de andere Partij sedert de ondertekening van de Overeenkomst genomen maatregelen leiden tot een situatie die ten aanzien van het verrichten van diensten duidelijk restrictiever is dan die welke op de datum van ondertekening van de Overeenkomst bestond, kan eerstgenoemde Partij de andere Partij om overleg verzoeken.

Artikel 54

1. Met betrekking tot het internationale zeevervoer verbinden de partijen zich tot het daadwerkelijk toepassen van het beginsel van onbeperkte toegang tot de markt en het vervoer op commerciële basis.

a) Bovenstaande bepaling doet geen afbreuk aan de rechten en verplichtingen in het kader van de Gedragscode van de Verenigde Naties voor Lijnvaartconferences zoals deze door de ene of de andere Partij bij deze Overeenkomst wordt toegepast. De niet bij conferences aangesloten lijnvaartmaatschappijen kunnen vrij met een conference concurreren zolang zij zich aan het beginsel van eerlijke concurrentie op commerciële basis houden.

b) De partijen bevestigen dat zij de vrije concurrentie beschouwen als een fundamentele noodzaak voor het handelsverkeer in droge en vloeibare bulkgoederen.

2. De partijen verbinden zich ertoe bij de toepassing van de beginselen van lid 1:

a) vanaf de inwerkingtreding van deze Overeenkomst geen bepalingen inzake vrachtverdeling van bilaterale overeenkomsten tussen een lidstaat van de Gemeenschap en de voormalige Sovjet-Unie toe te passen;

b) geen vrachtverdelingsregelingen op te nemen in toekomstige bilaterale overeenkomsten met derde landen, behalve in die uitzonderlijke gevallen waarin de lijnvaartmaatschappijen van een van de Partijen bij deze Overeenkomst anders geen reële kans zouden krijgen om aan het handelsverkeer van en naar het betrokken derde land deel te nemen;

c) geen vrachtverdelingsregelingen toe te laten in toekomstige bilaterale overeenkomsten betreffende het handelsverkeer in droge en vloeibare bulkgoederen;

d) bij het in werking treden van deze Overeenkomst alle unilaterale maatregelen en administratieve, technische en andere belemmeringen op te heffen die restrictieve of discriminerende effecten zouden kunnen hebben op het vrij verrichten van diensten in het internationaal maritiem vervoer.

Elke partij verleent aan schepen die geëxploiteerd worden door onderdanen of vennootschappen van de andere partij met name geen minder gunstige behandeling dan die welke zij aan haar eigen schepen verleent, ten aanzien van de toegang tot de voor buitenlandse vaartuigen toegankelijke havens, het gebruik van de infrastructuur en van de maritieme hulpdiensten van die havens evenals de daarmee verband houdende vergoedingen en kosten, de douanefaciliteiten en de toewijzing van aanlegplaatsen en installaties voor het laden en lossen.

3. Het is communautaire vennootschappen en onderdanen die internationale maritieme vervoerdiensten verrichten toegestaan op het internationale zeevervoer aansluitende diensten te verrichten op de binnenwateren van Letland en vice versa.

4. De partijen komen overeen dat zij met het oog op de doorvoer over het grondgebied van elke Partij zo spoedig mogelijk, vóór het einde van 1999, een overeenkomst zullen sluiten inzake de intermodale doorvoer over elkaars grondgebied.

5. Met het oog op een gecoördineerde ontwikkeling en geleidelijke liberalisering van het vervoer tussen de partijen, in overeenstemming met hun respectieve commerciële behoeften, zullen de voorwaarden betreffende de wederzijdse toegang tot elkaars markten en het verrichten van vervoerdiensten in het overlandvervoer en indien van toepassing het luchtvervoer, worden vastgesteld in bijzondere vervoerovereenkomsten, waarover tussen de Partijen na het in werking treden van deze Overeenkomst zal worden onderhandeld.

6. De partijen nemen vóór het sluiten van de in lid 5 bedoelde overeenkomsten geen maatregelen welke een meer beperkende of discriminerende situatie tot gevolg hebben dan de situatie op de dag welke voorafgaat aan de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst.

7. Tijdens de overgangsperiode past Letland zijn wetgeving, met inbegrip van zijn administratieve, technische en andere voorschriften, geleidelijk aan de op dat ogenblik op het gebied van het luchtvervoer en het overlandvervoer bestaande communautaire wetgeving aan, voor-zover deze gericht is op de liberalisering en op de wederzijdse toegang tot de markten van de partijen, en het verkeer van reizigers en van goederen vergemakkelijkt.

8. De Associatieraad onderzoekt, in overeenstemming met de gezamenlijke vorderingen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van dit hoofdstuk, hoe de voor het verbeteren van de vrijheid van dienstverrichting in het luchtvervoer en het overlandvervoer noodzakelijke voorwaarden tot stand kunnen worden gebracht.

HOOFDSTUK IV ALGEMENE BEPALINGEN

Artikel 55

1. De bepalingen van deze titel worden toegepast behoudens beperkingen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid.

2. Zij zijn niet van toepassing op de werkzaamheden die op het grondgebied van een der partijen verband houden met de uitoefening van het openbare gezag, zelfs indien deze slechts voor een bepaalde gelegenheid geschieden.

Artikel 56

Voor de toepassing van deze titel weerhoudt geen van de bepalingen van de Overeenkomst de partijen ervan hun wetten en voorschriften betreffende toelating en verblijf, het verrichten van arbeid, arbeidsvoorwaarden, de vestiging van natuurlijke personen en het verrichten van diensten toe te passen, op voorwaarde dat zulks niet op zodanige wijze geschiedt dat de toepassing de voor een partij uit een specifieke bepaling van de Overeenkomst voortvloeiende voordelen teniet doet of beperkt.

Artikel 57

Vennootschappen welke gezamenlijk worden bestuurd door en de gemeenschappelijke exclusieve eigendom zijn van Letse vennootschappen of onderdanen en communautaire vennootschappen of onderdanen komen eveneens in aanmerking voor de bepalingen van de hoofdstukken II, III en IV van deze titel.

Artikel 58

1. De overeenkomstig de bepalingen van deze titel toegekende meestbegunstigingsbehandeling is niet van toepassing op de belastingvoordelen waarin de partijen voorzien of in de toekomst zullen voorzien in het kader van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing of andere fiscale regelingen.

2. Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor de vaststelling of tenuitvoerlegging door de partijen van maatregelen ter voorkoming van belastingvlucht of belastingontduiking overeenkomstig de belastingvoorschriften van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing en ander fiscale regelingen, of de nationale fiscale wetgeving.

3. Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor de lidstaten of Letland om bij de toepassing van de desbetreffende bepalingen van hun fiscaal recht een onderscheid te maken tussen belastingplichtigen die zich niet in identieke situaties bevinden, in het bijzonder met betrekking tot hun woonplaats.

Artikel 59

De bepalingen van deze titel worden door de partijen geleidelijk aangepast. Bij het opstellen van aanbevelingen hiertoe houdt de Associatieraad rekening met de respectieve verplichtingen van de partijen in het kader van de GATS, met name artikel V.

Artikel 60

De bepalingen van deze Overeenkomst vormen geen beletsel voor de toepassing door de partijen van maatregelen die noodzakelijk zijn ter voorkoming van het ontduiken van maatregelen met betrekking tot de toegang van derde landen tot hun markten op grond van deze Overeenkomst.

TITEL V BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER, CONCURRENTIE EN ANDERE ECONOMISCHE BEPALINGEN; HARMONISATIE VAN WETGEVING

HOOFDSTUK I BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER

Artikel 61

De Overeenkomstsluitende Partijen verbinden zich ertoe machtiging te verlenen tot alle betalingen en overdrachten, in vrij converteerbare valuta's, op de lopende rekening van de betalingsbalans tussen ingezetenen van de Gemeenschap en van Letland, overeenkomstig het bepaalde in artikel VIII van de Articles of Agreement van het Internationaal Monetair Fonds.

Artikel 62

1. Met betrekking tot de verrichtingen op de kapitaalrekening van de betalingsbalans garanderen vanaf de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst zowel de lidstaten als Letland het vrije verkeer van kapitaal met betrekking tot directe investeringen in ondernemingen welke in overeenstemming met de wetten van het gastland zijn opgericht, en investeringen in overeenstemming met hoofdstuk II van titel IV, alsook de liquidatie of de repatriëring van die investeringen en van alle opbrengsten daarvan.

Behoudens artikel 44, laatste lid, wordt vanaf de inwerkingtreding van deze Overeenkomst het volledig vrij verkeer van kapitaal gegarandeerd met betrekking tot de vestiging en activiteiten van zelfstandigen, alsook de liquidatie of de repatriëring van die investeringen.

2. Met betrekking tot de verrichtingen op de kapitaalrekening van de betalingsbalans garanderen vanaf de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst zowel de lidstaten als Letland het vrije verkeer van kapitaal met betrekking tot beleggingen. Dit is tevens van toepassing op het vrije verkeer van kapitaal met betrekking tot kredieten die verband houden met commerciële transacties of het verrichten van diensten waarbij een ingezetene van een der partijen betrokken is, alsmede op financiële leningen.

3. Onverminderd lid 1 stellen de lidstaten en Letland geen nieuwe beperkingen in op valutatransacties in het kader van het kapitaalverkeer en de daarmee verband houdende betalingsverrichtingen tussen ingezetenen van de Gemeenschap en van Letland, en brengen zij in de bestaande regelingen geen verdere restricties aan.

4. De Partijen plegen overleg teneinde het kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en Letland te vergemakkelijken met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van deze Overeenkomst.

Artikel 63

1. De partijen nemen maatregelen met het oog op de totstandkoming van de voorwaarden welke nodig zijn voor de verdere geleidelijke toepassing van de communautaire voorschriften inzake het vrije verkeer van kapitaal.

2. De Associatieraad gaat na op welke wijze de communautaire voorschriften met betrekking tot het kapitaalverkeer volledig kunnen worden toegepast.

HOOFDSTUK II MEDEDINGING EN ANDERE ECONOMISCHE BEPALINGEN

Artikel 64

1. Onverenigbaar met de goede werking van deze Overeenkomst voorzover de handel tussen de Gemeenschap en Letland daardoor ongunstig kan worden beïnvloed, zijn:

i) alle overeenkomsten tussen ondernemingen, alle besluiten van ondernemersverenigingen en alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen van ondernemingen die ertoe strekken of die ten gevolge hebben dat de mededinging wordt verhinderd, beperkt of vervalst;

ii) misbruik van een machtspositie door een of meer ondernemingen op het grondgebied van de Gemeenschap of van Letland, of op een wezenlijk deel daarvan;

iii) alle overheidssteun die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalst of dreigt te vervalsen.

2. Alle handelwijzen die met dit artikel in strijd zijn, worden beoordeeld op grond van de criteria welke voortvloeien uit de toepassing van de voorschriften van de artikelen 85, 86 en 92 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap of voor onder het EGKS-Verdrag vallende producten op grond van de dienovereenkomstige bepalingen van het EGKS-Verdrag, met inbegrip van de afgeleide wetgeving.

3. De Associatieraad stelt uiterlijk op 31 december 1997 de nodige voorschriften voor de tenuitvoerlegging van de leden 1 en 2 vast.

In afwachting van de vaststelling van deze voorschriften worden de bepalingen van de Overeenkomst inzake de uitlegging en toepassing van de artikelen VI, XVI en XXIII van de GATT toegepast als voorschriften voor de tenuitvoerlegging van lid 1, onder iii), en de daarmee verband houdende gedeelten van lid 2.

4. a) Voor de toepassing van het bepaalde in lid 1, onder iii), komen de partijen overeen dat tot en met 31 december 1999 alle door Letland toegekende overheidssteun wordt beoordeeld met inachtneming van het feit dat Letland wordt beschouwd als een regio zijnde gelijk aan de in artikel 92, lid 3, onder a), van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap bedoelde streken van de Gemeenschap. De Associatieraad besluit, met inachtneming van de economische situatie in Letland, of die periode met verdere termijnen van vijf jaar dient te worden verlengd.

b) Elke partij garandeert doorzichtigheid ten aanzien van de overheidssteun, met name door ieder jaar aan de andere partij mededeling te doen van het totale bedrag en de verdeling van de verstrekte steun en door op verzoek informatie over steunprogramma's te verstrekken. Op verzoek van een der partijen verstrekt de andere partij informatie over bepaalde afzonderlijke steunmaatregelen van de overheid.

5. Met betrekking tot producten vermeld in de hoofdstukken II en III van titel III:

- is het bepaalde in lid 1, onder iii), niet van toepassing;

- dienen alle handelwijzen die in strijd zijn met lid 1, onder i), te worden beoordeeld aan de hand van de criteria die door de Gemeenschap zijn vastgesteld op grond van de artikelen 42 en 43 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en in het bijzonder bij Verordening nr. 26 van de Raad.

6. Indien de Gemeenschap of Letland van mening is dat een bepaalde handelwijze onverenigbaar is met lid 1 en:

- deze met de in lid 3 bedoelde uitvoeringsbepalingen niet afdoende kan worden tegengegaan, of dat

- bij ontstentenis van dergelijke bepalingen, de handelwijze de belangen van de andere partij ernstig schaadt of dreigt te schaden of aan haar binnenlandse industrie, met inbegrip van de dienstensector, aanmerkelijke schade toebrengt of dreigt toe te brengen,

kunnen zij passende maatregelen nemen na overleg in het kader van de Associatieraad of na een termijn van 30 werkdagen volgende op het verzoek om dergelijk overleg.

Met betrekking tot handelwijzen welke onverenigbaar zijn met lid 1, onder iii), van dit artikel, kunnen, indien de GATT erop van toepassing is, deze passende maatregelen alleen worden vastgesteld in overeenstemming met de procedures en voorwaarden bepaald in de GATT en andere in het kader daarvan tot stand gekomen instrumenten die tussen de partijen van toepassing zijn.

7. In afwachting van eventueel daarmee strijdige bepalingen die overeenkomstig lid 3 zijn vastgesteld, wisselen de partijen informatie uit met inachtneming van de beperkingen welke voortvloeien uit het beroeps- of zakengeheim.

Artikel 65

1. De partijen streven ernaar het opleggen, om redenen verband houdende met de betalingsbalans, van beperkende maatregelen, met inbegrip van maatregelen met betrekking tot de invoer, te vermijden. Indien dergelijke maatregelen worden genomen, verstrekt de partij die ze heeft genomen de andere partij zo spoedig mogelijk een tijdschema voor de opheffing ervan.

2. Indien zich met betrekking tot de betalingsbalans van een of meer lidstaten van de Gemeenschap of van Letland ernstige moeilijkheden voordoen of hiervoor onmiddellijk gevaar bestaat, kan de Gemeenschap respectievelijk Letland in overeenstemming met de voorwaarden van de GATT beperkende maatregelen treffen, met inbegrip van maatregelen met betrekking tot de invoer; deze maatregelen zijn van beperkte duur en mogen niet verder reiken dan wat noodzakelijk is om de situatie van de betalingsbalans te corrigeren. De Gemeenschap respectievelijk Letland stelt de andere partij daarvan onverwijld in kennis.

3. De beperkende maatregelen mogen geen betrekking hebben op overmakingen in verband met investeringen, inzonderheid de repatriëring van geïnvesteerde of geherinvesteerde bedragen en om het even welke daaruit voortvloeiende inkomsten.

Artikel 66

Met betrekking tot overheidsondernemingen en ondernemingen waaraan speciale of exclusieve rechten zijn toegekend, ziet de Associatieraad erop toe dat vanaf 1 januari 1998 de beginselen van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name van artikel 90, en de desbetreffende beginselen van de CVSE, met name de besluitvormingsvrijheid van ondernemers, worden nageleefd.

Artikel 67

1. In overeenstemming met de bepalingen van dit artikel en van bijlage XVII bevestigen de partijen het belang dat zij hechten aan een toereikende en doeltreffende bescherming en tenuitvoerlegging van de intellectuele-, industriële- en commerciële-eigendomsrechten.

2. Letland ziet verder toe op de verbetering van de bescherming van intellectuele-, industriële- en commerciële-eigendomsrechten, teneinde uiterlijk aan het einde van de in artikel 3 van deze Overeenkomst bedoelde overgangsperiode te kunnen voorzien in een bescherming overeenkomend met die welke bestaat in de Gemeenschap, met inbegrip van doeltreffende middelen om deze rechten te doen naleven.

3. Uiterlijk aan het einde van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode treedt Letland toe tot de multilaterale overeenkomsten betreffende intellectuele-, industriële- en commerciële-eigendomsrechten bedoeld in punt 1 van bijlage XVII, waarbij de lidstaten partij zijn of welke de facto door lidstaten worden toegepast overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van die overeenkomsten.

4. Indien er zich in verband met de intellectuele, industriële en commerciële eigendom problemen voordoen die van invloed zijn op de omstandigheden waarin het handelsverkeer plaatsvindt, zal op verzoek van een der partijen spoedoverleg worden gepleegd om tot een wederzijds bevredigende oplossing te komen.

Artikel 68

1. De partijen beschouwen de toegang tot overheidsopdrachten op basis van de beginselen van non-discriminatie en wederkerigheid, inzonderheid in de context van de GATT en de WTO, als een na te streven doelstelling.

2. Letse vennootschappen in de zin van artikel 46 van deze Overeenkomst krijgen vanaf de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst toegang tot aanbestedingsprocedures in de Gemeenschap overeenkomstig de in de Gemeenschap geldende regelingen, waarbij zij niet minder gunstig mogen worden behandeld dan communautaire vennootschappen.

Communautaire vennootschappen in de zin van artikel 46 van deze Overeenkomst krijgen uiterlijk aan het einde van de overgangsperiode vermeld in artikel 3 toegang tot aanbestedingsprocedures in Letland, waarbij zij niet minder gunstig mogen worden behandeld dan Letse vennootschappen.

Communautaire vennootschappen die overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk II van titel IV in Letland zijn gevestigd in de vorm van dochterondernemingen in de zin van artikel 46 of in de bij artikel 57 bedoelde vormen, krijgen vanaf de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst toegang tot aanbestedingsprocedures, waarbij zij niet minder gunstig worden behandeld dan Letse vennootschappen. Aan communautaire vennootschappen die in Letland gevestigd zijn in de vorm van filialen en agentschappen in de zin van artikel 46 wordt deze behandeling uiterlijk aan het einde van de in artikel 3 bedoelde overgangsperiode verleend.

De bepalingen van dit lid zijn zodra Letland passende wetgeving heeft vastgesteld tevens van toepassing op openbare aanbestedingen waarop Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 van toepassing is.

De Associatieraad onderzoekt op gezette tijden of het voor Letland mogelijk is alle communautaire vennootschappen vóór het einde van de overgangsperiode toegang te verlenen tot aanbestedingsprocedures in Letland.

3. De artikelen 37 tot en met 60 van deze Overeenkomst zijn van toepassing op vestiging, activiteiten en dienstverrichtingen tussen de Gemeenschap en Letland, alsmede tewerkstelling en het verkeer van werknemers in verband met de uitvoering van overheidsopdrachten.

HOOFDSTUK III HARMONISATIE VAN WETGEVING

Artikel 69

De partijen erkennen dat een belangrijke voorwaarde voor de economische integratie van Letland in de Gemeenschap de harmonisatie van de bestaande en toekomstige wetgeving van dat land met die van de Gemeenschap is. Letland streeft ernaar dat zijn wetgeving geleidelijk in overeenstemming met die van de Gemeenschap wordt gebracht.

Artikel 70

De harmonisatie van de wetgeving omvat in het bijzonder de volgende terreinen: douanerecht, vennootschapsrecht, bankwetgeving, vennootschapsboekhouding en -belasting, intellectuele eigendom, financiële diensten, concurrentieregels, bescherming van de gezondheid en het leven van mensen, dieren en planten, bescherming van werknemers, met inbegrip van gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats, consumentenbescherming, indirecte belastingen, technische voorschriften en normen, wetgeving en reglementering op nucleair gebied, vervoer, telecommunicatie, milieu, overheidsopdrachten, statistiek, productaansprakelijkheid, arbeidsrecht en ondernemersrecht.

Binnen deze terreinen is snelle vooruitgang bij de harmonisatie van wetgeving in het bijzonder geboden ten aanzien van de interne markt, mededinging, bescherming van werknemers, milieubescherming en consumentenbescherming.

Artikel 71

De Gemeenschap verstrekt Letland technische bijstand bij de uitvoering van deze maatregelen, onder meer door:

- uitwisseling van deskundigen,

- verstrekking van tijdige informatie, vooral over relevante wetgeving,

- organisatie van seminars,

- opleidingsactiviteiten,

- steun voor de vertaling van wetgeving in de betrokken sectoren,

- steun voor de verbetering van douaneprocedures en -statistieken,

- steun voor wetgeving in verband met de harmonisering van de Letse wetgeving met die van de Europese Unie.

TITEL VI ECONOMISCHE SAMENWERKING

Artikel 72

1. De Gemeenschap en Letland zetten de ontwikkeling voort van hun economische samenwerking die de ontwikkeling en het groeipotentieel van Letland helpt bevorderen. Die samenwerking versterkt de bestaande economische banden op een zo breed mogelijke basis, zulks ten voordele van beide partijen.

2. Beleidsmaatregelen en andere maatregelen zijn gericht op de economische en sociale ontwikkeling van Letland en gaan uit van het beginsel van duurzame ontwikkeling. Dit beleid houdt in dat vanaf de aanvang ook de milieu-aspecten volledig in het beleid worden geïntegreerd en worden gekoppeld aan de eisen van harmonieuze sociale ontwikkeling.

3. Hiertoe dient de samenwerking in het bijzonder te worden gericht op beleid en maatregelen met betrekking tot de industrie, investeringen, landbouw, de agro-industriële sector, energie, vervoer, regionale ontwikkeling en toerisme.

4. Bijzondere aandacht wordt besteed aan maatregelen die de samenwerking tussen de drie Baltische Staten kunnen bevorderen, evenals die met de overige Midden-en Oost-Europese landen en de overige landen aan de Oostzee, zulks met het oog op een harmonieuze ontwikkeling van de regio.

Artikel 73 Industriële samenwerking

1. Bij de samenwerking wordt in het bijzonder de bevordering nagestreefd van:

- industriële samenwerking tussen het bedrijfsleven van de twee partijen, in het bijzonder om de particuliere sector in Letland te versterken;

- deelneming van de Gemeenschap aan de inspanningen van Letland om zowel in de openbare als in de particuliere sector zijn industrie te moderniseren en te herstructureren, zulks om de overgang naar een markteconomie op zodanige wijze te bewerkstelligen dat het milieu wordt beschermd;

- herstructurering van de afzonderlijke sectoren;

- vestiging van nieuwe ondernemingen op terreinen met een groeipotentieel, vooral in de branches lichte industrie, consumentengoederen en marktdiensten.

2. Bij de initiatieven voor industriële samenwerking wordt rekening gehouden met de door Letland vastgelegde prioriteiten. Daarbij wordt in het bijzonder gestreefd naar het uitwerken van een passend kader waarbinnen de ondernemingen kunnen functioneren, het verbeteren van de management-knowhow en het bevorderen van doorzichtigheid ten aanzien van afzetmogelijkheden en voorwaarden voor ondernemingen. Waar nodig zal technische bijstand worden verleend.

Artikel 74 Bevordering en bescherming van investeringen

1. De samenwerking is gericht op instandhouding en indien nodig verbetering van het wettelijke kader alsmede een gunstig klimaat voor en bescherming van binnen- en buitenlandse particuliere investeringen, wat van essentieel belang is voor de economische en industriële wederopbouw en ontwikkeling in Letland. De samenwerking is tevens gericht op stimulering en bevordering van buitenlandse investeringen en privatisering in Letland.

2. De samenwerking is in het bijzonder gericht op:

- het opzetten door Letland van een wettelijk kader dat gunstig is voor investeringen en deze beschermt;

- het sluiten door de lidstaten en Letland, waar nodig, van bilaterale overeenkomsten ter bevordering en bescherming van investeringen;

- verdere deregulering en verbetering van de economische infrastructuur;

- uitwisseling van informatie over investeringsmogelijkheden in de vorm van handelsbeurzen, tentoonstellingen, handelsweken en andere manifestaties.

De Gemeenschap kan in het beginstadium bijstand verlenen aan organisaties die buitenlandse investeringen bevorderen.

3. Letland zal de voorschriften inzake met handel verband houdende investeringsmaatregelen (TRIM's) naleven.

Artikel 75 Midden- en kleinbedrijf

1. De partijen streven ernaar het midden- en kleinbedrijf en de samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) in de Gemeenschap en Letland te ontwikkelen en versterken.

2. Zij moedigen de uitwisseling van informatie en knowhow op de volgende gebieden aan:

- verbetering, waar nodig, van de wettelijke, bestuursrechtelijke, technische, fiscale en financiële voorwaarden voor de ontwikkeling en uitbreiding van KMO's en voor grensoverschrijdende samenwerking;

- verlening van gespecialiseerde diensten waaraan de KMO's behoefte hebben (managementopleiding, boekhouding, marketing, kwaliteitscontrole e.d.) en versterking van de instanties die dergelijke diensten verlenen;

- totstandbrenging van de nodige banden met communautaire ondernemers via Europese netwerken voor samenwerking tussen ondernemingen, teneinde de informatiestroom naar KMO's te verbeteren en grensoverschrijdende samenwerking te bevorderen.

3. De samenwerking omvat mede het verstrekken van technische bijstand, met name om het midden- en kleinbedrijf op nationaal en regionaal niveau de nodige institutionele ondersteuning te bieden bij de dienstverlening inzake financiën, opleiding, adviesverstrekking, technologie en marketing.

Artikel 76 Agrarische en industriële normen en conformiteitsbeoordeling

1. De samenwerking tussen de partijen is met name gericht op verkleining van de verschillen op het gebied van standaardisering, technische regelgeving en conformiteitsbeoordelingsprocedures, waar nodig met steun van de Gemeenschap.

2. Daartoe streeft de samenwerking het volgende na:

- bevordering van het gebruik van communautaire technische voorschriften en Europese normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures, met dien verstande dat het Letland toegestaan is om voor het verwezenlijken van zijn doelstellingen met betrekking tot de kwaliteit van het milieu indien nodig bijzondere (strengere) normen te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen;

- waar nodig, het sluiten van overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning op deze gebieden;

- bevordering van actieve en regelmatige deelneming van Letland aan de werkzaamheden van gespecialiseerde organisaties (CEN, Cenelec, ETSI, EOTC, Euromet).

3. De Gemeenschap zal Letland waar nodig technische bijstand verlenen, in het bijzonder ten behoeve van opleidingsprogramma's voor Letse deskundigen op het gebied van standaardisering, metrologie, certificering en kwaliteitssystemen in Europese landen.

Artikel 77 Samenwerking op het gebied van wetenschappen en technologie

1. De partijen bevorderen de samenwerking op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling. Zij besteden daarbij bijzondere aandacht aan de volgende aspecten:

- uitwisseling van informatie over elkaars wetenschaps- en technologiebeleid;

- organisatie van gezamenlijke wetenschappelijke bijeenkomsten (seminars en werkgroepen);

- gezamenlijke O & O-activiteiten om de wetenschappelijke vooruitgang en de overdracht van technologie en knowhow te bevorderen;

- opleidingsactiviteiten en programma's ter bevordering van de mobiliteit ten behoeve van onderzoekers en specialisten aan beide zijden;

- het creëren van een klimaat dat bevorderlijk is voor onderzoek, de toepassing van nieuwe technologieën en adequate bescherming van de intellectuele eigendom van onderzoekresultaten;

- deelname van Letland aan communautaire onderzoekprogramma's overeenkomstig lid 3.

Waar nodig wordt technische bijstand verleend.

2. De Associatieraad stelt passende procedures voor het ontwikkelen van de samenwerking vast.

3. De samenwerking die valt onder het kaderprogramma van de Gemeenschap op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling wordt ten uitvoer gelegd via afzonderlijke akkoorden waarvoor de onderhandelingen en de sluiting verlopen overeenkomstig de wettelijke procedures van de respectieve partijen.

Artikel 78 Onderwijs en opleiding

1. De samenwerking is gericht op een harmonieuze ontwikkeling van het menselijk potentieel en het verhogen van het niveau van het algemeen onderwijs en de beroepskwalificaties in Letland, zowel in de openbare als in de particuliere sector, rekening houdend met de prioriteiten van Letland. Institutionele kaders en samenwerkingsprogramma's worden opgezet onder auspiciën van de Europese Stichting voor Opleiding, het Tempus-programma en de Eurofaculteit. In dit verband zal ook de deelname van Letland aan andere communautaire programma's worden onderzocht.

2. De samenwerking wordt in het bijzonder gericht op de volgende terreinen:

- hervorming van het onderwijs- en opleidingsstelsel in Letland;

- basisopleiding, bijscholing en herscholing, met inbegrip van de opleiding van leidinggevend personeel in de particuliere en overheidssector en hogere ambtenaren, met name op nog vast te stellen prioritaire terreinen;

- praktijkstages voor onderwijzend personeel;

- samenwerking tussen universiteiten onderling, samenwerking tussen universiteiten en ondernemingen en mobiliteit voor onderwijzend personeel, studerenden, administrateurs en jongeren;

- bevordering van het onderwijs op het gebied van Europese studies in de relevante instellingen;

- wederzijdse erkenning van studieperioden en diploma's;

- het bevorderen van talenstudie in Letland, met name voor ingezetenen die tot een minderheidsgroep behoren;

- het doceren van communautaire talen, opleiding van vertalers en tolken en bevordering van het gebruik van communautaire normen en terminologie;

- ontwikkeling van afstandsonderwijs en nieuwe opleidingstechnieken;

- verstrekking van onderwijsmaterialen en hulpmiddelen.

Artikel 79 Landbouw en de agro-industriële sector

1. De samenwerking op dit terrein is gericht op modernisering, herstructurering en privatisering van de landbouw, de zoetwatervisserij (op de binnenwateren) en de agro-industriële sector, alsmede de bosbouw. De samenwerking bevordert de bescherming en het duurzaam gebruik van het natuurlijke landschap en niet-vervuilde gronden.

De samenwerking beoogt hiertoe met name:

- ontwikkeling van particuliere landbouwbedrijven en distributiekanalen, opslagmethoden, marketing e.d.;

- modernisering van de plattelandsinfrastructuur (vervoer, watervoorziening, telecommunicatie);

- verbetering van de ruimtelijke ordening, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning;

- ontwikkeling van criteria voor de extensieve en intensieve landbouw, bosbouw en zoetwatervisserij (op de binnenwateren), overeenkomstig nationale en regionale bestemmingsplannen en ontwikkelingsprogramma's;

- het ontwikkelen en bevorderen van effectieve samenwerking op het gebied van landbouwinformatiesystemen;

- verbetering van de productiviteit en de kwaliteit door het gebruik van passende methoden en producten; opleiding voor en toezicht bij het gebruik van methoden voor bestrijding van met landbouwinputs verband houdende verontreiniging;

- bevordering van de ontwikkeling van organische landbouwmethoden, verwerking en marketing van de productie;

- bevordering van het gebruik van communautaire voedselnormen;

- herstructurering, ontwikkeling en modernisering van voedselverwerkende bedrijven en hun afzetmethoden;

- bevordering van de complementariteit in de landbouw;

- bevordering van industriële samenwerking in de landbouwsector en van uitwisseling van knowhow, in het bijzonder tussen de particuliere sector in de Gemeenschap en Letland;

- ontwikkeling van de samenwerking op het gebied van de gezondheid van dieren en planten teneinde te komen tot een geleidelijke harmonisatie met de communautaire normen via bijstand voor de opleiding en het organiseren van controles;

- uitwisseling van informatie over landbouwpolitiek en wetgeving.

2. Voor deze doeleinden wordt door de Gemeenschap waar nodig technische bijstand verleend.

Artikel 80 Visserij

1. De partijen ontwikkelen de samenwerking op het gebied van de visserij overeenkomstig de Overeenkomst inzake de visserij tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Letland.

2. Bij de samenwerking wordt met name acht geslagen op:

- de totstandbrenging van duurzame visserij in de wereldzeeën en de Oostzee;

- de traditionele samenwerking op visserijgebied;

- de noodzaak visserijcontrolesystemen, vangststatistieken en informatiesystemen te ontwikkelen;

- de ontwikkeling van het wetenschappelijk potentieel voor de studie van de visstand in de Oostzee en gezamenlijke maatregelen tot behoud en herstel van de visstand (met name van zalm en kabeljauw), alsmede de invoering van nieuwe technologieën op dit gebied;

- de geleidelijke modernisering van de Letse visserijvloot en de visverwerkende industrie door middel van het oprichten van joint ventures;

- de ontwikkeling van particuliere ondernemingen op dit gebied en de noodzaak van het benutten van de EG-ervaring met marketingtechnieken;

- de ontwikkeling van industriële samenwerking op het gebied van de visserij en uitwisseling van knowhow;

- invoering in Letland van EG-normen voor productiekwaliteit en gezondheid voor de visteelt (met inbegrip van de voeding);

- de uitwisseling van informatie over het visserijbeleid en de visserijwetgeving en de totstandbrenging van een markt voor visserijproducten;

- samenwerking binnen internationale visserijorganisaties.

Artikel 81 Energie

1. In het kader van de beginselen van de markteconomie en het Verdrag inzake het Europees Energiehandvest werken de partijen samen aan geleidelijke integratie van de energiemarkten in Europa.

2. De samenwerking is met name gericht op de volgende gebieden:

- formuleren en plannen van het energiebeleid, met inbegrip van de aspecten op lange termijn;

- beheer en opleiding in de energiesector;

- bevordering van energiebesparing en efficiënt gebruik van energie;

- ontwikkeling van energiebronnen;

- verbetering van de distributie en verbetering en diversificatie van de voorziening;

- milieu-effecten van energieproductie en -verbruik;

- de sector kernenergie, met name nucleaire veiligheid;

- ruimere openstelling van de energiemarkt, met inbegrip van het vereenvoudigen van de doorvoer van gas en elektriciteit;

- de sectoren elektriciteit en gas, met inbegrip van onderzoek naar de mogelijkheid om de Europese voorzieningsnetten te koppelen;

- modernisering van de energie-infrastructuur;

- de opstelling van kadervoorwaarden voor samenwerking tussen ondernemingen in deze sector;

- overdracht van technologie en knowhow;

- samenwerking op het gebied van het prijsbeleid en het fiscaal beleid in de energiesector;

- regionale samenwerking tussen de Baltische Staten in de energiesector, met name als belangrijke bijdrage tot de zekerheid van de energievoorziening in de regio.

3. Waar nodig wordt technische bijstand verleend.

Artikel 82 Nucleaire veiligheid

1. Het doel van de samenwerking is mogelijkheden te verschaffen voor een veiliger gebruik van kernenergie.

2. De samenwerking op nucleair gebied bestrijkt met name de volgende terreinen:

- verbetering van de opleiding van personeel;

- verbetering van de wetten en voorschriften van Letland inzake nucleaire veiligheid en uitbreiding van de bevoegdheden van toezichthoudende autoriteiten en van hun middelen;

- nucleaire veiligheid, het voorbereid zijn op nucleaire noodsituaties en maatregelen bij nucleaire noodsituaties;

- stralingsbescherming, met inbegrip van meting van de straling in het milieu;

- vraagstukken in verband met de splijtstofcyclus, splijtstofbewaking en fysieke bescherming van nucleaire materialen;

- beheer van radioactieve afvalstoffen;

- buitenbedrijfstelling en ontmanteling van nucleaire installaties;

- ontsmetting;

- vaststelling van uniforme veiligheidsnormen ter bescherming van de gezondheid van werknemers, de bevolking en het milieu, en maatregelen ter verzekering van de toepassing ervan.

3. De samenwerking omvat de uitwisseling van informatie en ervaring alsmede O & O-activiteiten overeenkomstig de bepalingen inzake wetenschap en technologie.

4. De partijen zijn het eens over de noodzaak te streven naar samenwerking, binnen het kader van hun respectieve bevoegdheden, ter bestrijding van het smokkelen van nucleaire materialen. De samenwerking op dit gebied dient onder meer in te houden uitwisseling van informatie, technische bijstand bij analyse en identificatie van het materiaal en administratieve bijstand bij het opzetten van efficiënte douanecontrole. Indien de noodzaak daartoe zich voordoet kunnen verdere samenwerkingsgebieden worden vastgesteld.

Artikel 83 Milieu

1. De partijen ontwikkelen en versterken hun samenwerking op het gebied van milieubescherming en volksgezondheid.

2. De samenwerking heeft met name betrekking op:

- effectieve controle van het verontreinigingspeil;

- bestrijding van plaatselijke, regionale en grensoverschrijdende lucht- en waterverontreiniging;

- efficiënte, duurzame en schone technieken voor energieproductie en -verbruik; de veiligheid van industriële installaties (met inbegrip van kerncentrales);

- classificatie en veilige behandeling van chemische stoffen;

- de waterkwaliteit, in het bijzonder van grensoverschrijdende waterwegen (bescherming van de Oostzee tegen verontreiniging afkomstig van schepen, kunstmatige eilanden, platforms en andere bronnen);

- het verminderen, recycleren en veilig verwijderen van afvalstoffen; de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Bazel;

- duurzaam gebruik van niet-onuitputtelijke natuurlijke hulpbronnen;

- de milieu-effecten van de landbouw, bodemerosie en bodemverontreiniging door landbouwchemicaliën, eutrofiëring van het water;

- bescherming van bossen, flora en fauna;

- behoud van de biodiversiteit;

- beschermde gebieden;

- ruimtelijke ordening, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning;

- verbetering van het openbaar vervoer, met name in de steden;

- aanwending van economische en fiscale instrumenten;

- kustbeheer en voorkoming van zeeverontreiniging;

- klimaatverandering op wereldniveau;

- sanering van besmette gebieden;

- bescherming van de volksgezondheid tegen milieurisico's.

3. De samenwerking heeft met name op de volgende wijze plaats:

- uitwisseling van informatie en deskundigen, onder meer op het gebied van de overdracht van schone technologieën en het veilige gebruik van milieuvriendelijke biotechnologieën;

- institutionele versterking en opleidingsprogramma's;

- overdracht van technologie en knowhow;

- harmonisatie van wetgeving (communautaire normen);

- samenwerking in regionaal verband (met inbegrip van samenwerking tussen de drie Baltische Staten en in het kader van het Europees Milieuagentschap) en in internationaal verband;

- uitstippelen van strategieën, vooral in verband met wereldomvattende en klimatologische kwesties;

- onderwijs en voorlichting inzake het milieu;

- milieu-effectrapportage.

Artikel 84 Vervoer

1. De partijen ontwikkelen en intensiveren hun samenwerking op vervoergebied om Letland in staat te stellen:

- het vervoer te herstructureren en te moderniseren;

- het verkeer van personen en goederen, en de toegang tot de vervoermarkt te verbeteren door het wegwerken van administratieve, technische en andere belemmeringen;

- het communautaire transitovervoer over de weg, per spoor, over de waterwegen en in het kader van gecombineerd vervoer door Letland te vergemakkelijken;

- exploitatienormen tot stand te brengen die vergelijkbaar zijn met die van de Gemeenschap.

2. De samenwerking omvat met name:

- economische, juridische en technische opleidingsprogramma's en het opzetten van het juridische en institutionele kader voor beleidsontwikkeling en -tenuitvoerlegging, met inbegrip van privatisering van de vervoersector;

- het verlenen van technische bijstand en advies, en de uitwisseling van informatie (conferenties en seminars);

- ondersteuning van de ontwikkeling van infrastructuur in Letland.

3. De volgende samenwerkingsterreinen zijn prioritair:

- aanleg en modernisering van de infrastructuur met betrekking tot de wegen, spoorwegen, binnenwateren, havens en luchthavens, langs erkende trans-Europese corridors en hoofdverbindingswegen van gemeenschappelijk belang;

- verbetering van condities, vermindering van wachttijden en vergemakkelijking van de doorvoer aan grensovergangen langs het Letse traject van de op Kreta vastgestelde multimodale corridor 1, overeenkomstig de normen voor interoperabiliteit die in internationale overeenkomsten van de Europese Unie zijn vastgesteld;

- beheer van spoorwegen, havens en luchthavens, met inbegrip van samenwerking tussen de terzake bevoegde nationale instanties;

- ruimtelijke ordening, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning;

- verbetering van de technische installaties zodat deze aan de communautaire normen voldoen, vooral op het gebied van gecombineerd weg- en spoorwegvervoer, containerisering en overslag;

- bijdragen tot de ontwikkeling van vervoerbeleid dat verenigbaar is met dat van de Gemeenschap;

- bevordering van de korte vaart als alternatief voor het overlandvervoer en als voor het Oostzeegebied bijzonder geschikte vervoervorm;

- bevordering van gezamenlijke onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's;

- concrete projecten in tri- of multilateraal (Raad van de Oostzeestaten) regionaal samenwerkingsverband, zoals de Via Baltica.

Artikel 85 Telecommunicatie, postdiensten en omroep

1. De partijen streven naar verruiming en versterking van hun samenwerking op deze terreinen. Dit houdt in:

- de uitwisseling van informatie over het telecommunicatie-, post- en omroepbeleid;

- totstandbrenging van een stabiel en samenhangend regelgevingskader voor telecommunicatie, post en omroep;

- uitwisseling van technische en andere informatie en organisatie van seminars, werkgroepen en conferenties voor deskundigen van beide zijden;

- opleiding en adviesverlening;

- overdracht van technologie;

- gezamenlijke uitvoering van projecten door de bevoegde instanties aan beide zijden;

- bevordering van Europese normen en certificatiesystemen;

- bevordering van nieuwe communicatiemiddelen, -diensten en -installaties, met name die met commerciële toepassingen.

2. Deze activiteiten worden op de volgende prioritaire terreinen toegespitst:

- de ontwikkeling en toepassing van een sectoraal marktbeleid voor telecommunicatie, post en omroep in Letland en van wetten, regelingen en procedures;

- modernisering van het Letse telecommunicatienetwerk en de integratie daarvan in Europese en wereldomspannende netwerken;

- samenwerking in het kader van de Europese normalisatiestructuren;

- integratie van trans-Europese systemen;

- juridische aspecten van de telecommunicatie;

- beheer van de telecommunicatie in het nieuwe Europese ondernemingsklimaat: organisatiestructuren, strategie en planning, inkoopbeginselen, tariefstructuur voor spraaktelefonie;

- ruimtelijke ordening, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning;

- modernisering van het datanetwerk en ontwikkeling van gecomputeriseerde informatiediensten;

- modernisering van de Letse posterijen en de omroep.

Artikel 86 Informatie-infrastructuur

De partijen streven naar verruiming en versterking van hun samenwerking teneinde een wereldwijde informatie-infrastructuur op te zetten. Dit houdt in:

- uitwisseling van informatie over beleid en programma's gericht op het opzetten van de informatie-infrastructuur en de daarop betrekking hebbende diensten;

- nauwe samenwerking tussen instellingen die bestaande informatienetwerken beheren (academische en/of overheidsinstanties);

- uitwisseling van informatie over technologieën, marktbehoeften en andere informatie, organisatie van seminars, werkgroepen en conferenties voor deskundigen en ondernemers van beide zijden;

- opleiding en adviesverlening;

- gezamenlijke uitvoering van projecten;

- bevordering en harmonisering van normalisatie, certificatie en keuring;

- bevordering van een passend regelgevingskader;

- activiteiten ter bevordering van de groei van informatiediensten en -infrastructuur.

Artikel 87 Bank- en verzekeringswezen en andere financiële diensten

1. De partijen werken samen aan vaststelling en ontwikkeling van passende maatregelen voor de stimulering van het bank- en verzekeringswezen en van de financiële dienstensector in Letland.

2. De samenwerking heeft voornamelijk betrekking op:

- verbetering van de doeltreffendheid van de accountancy- en boekhoudcontrolesystemen in Letland aan de hand van internationale regels en de in de Gemeenschap gehanteerde normen;

- uitbreiding en herstructurering van het bankwezen en de financiële diensten;

- verbetering en harmonisatie van het toezicht op en de reglementering van het bankwezen en van de financiële diensten;

- het opstellen van terminologische glossaria;

- uitwisseling van informatie, me