Resolutie [1]

over natuurrampen in de ACS-staten: EU-financiering voor paraatheid (EOF-middelen) en hulp (ECHO-middelen)

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU,

- van 19 t/m 22 november 2007 in vergadering bijeen te Kigali (Rwanda),

- gelet op artikel 17, lid 2 van haar Reglement,

- gelet op de Overeenkomst van Cotonou, met name de artikelen 30 (regionale samenwerking) en 32 (milieu en natuurlijke hulpbronnen) daarvan,

- gezien het milieu-initiatief van het Nieuw Partnerschap voor de ontwikkeling van Afrika (NEPAD),

- gezien het besluit inzake klimaatverandering en ontwikkeling en het besluit inzake de uitvoering van het initiatief "Een groene muur voor de Sahara", genomen door de Vergadering van de Afrikaanse Unie op haar zitting van 29- 30 januari 2007,

- gelet op besluit nr. 3, genomen tijdens de 79e vergadering van de ACS-Raad van Ministers in Gaborone (Botswana) op 4 en 5 mei 2004, waarin deze nogmaals wees op de noodzaak om beleid inzake verwoestijning en droogtegebieden in alle beleidsterreinen te integreren teneinde cruciale vraagstukken met betrekking tot duurzaam beheer, zoals droogte, ontbossing en watervoorraden, aan te kunnen pakken,

- gelet op besluit nr. 3/LXXIX/04, genomen tijdens de 4e Top van staatshoofden en regeringsleiders van ACS-landen in Maputo (Mozambique) op 23- 24 juni 2004, waarin deze onderstreepten dat vele ACS-staten en hun regio's en bevolkingen uiterst kwetsbaar zijn voor natuurrampen en de daarmee verband houdende milieuproblemen, en ertoe opriepen proactieve initiatieven ter bestrijding van deze problemen te ondersteunen,

- gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van 8 en 9 maart 2007, waarin werd gewezen op het belang van de verwezenlijking van de strategische doelstelling om de opwarming van de aarde te beperken tot een maximum van 2 °C boven het temperatuurpeil van voor de industrialisering,

- gelet op de door de EU, Canada en Japan op de G8-top in Heiligendamm in 2007 gemaakte afspraak om de globale uitstoot van CO2 ten minste te halveren tegen 2050,

- gezien de verslagen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), die in 2007 werd onderscheiden met de Nobelprijs voor de vrede, en met name het vierde evaluatieverslag van werkgroep II van de IPCC, getiteld "Impacts, Adaptation and Vulnerability",

- gezien het millenniumrapport over de evaluatie van het ecosysteem van 2005, waarin het gebruik en het verval van natuurlijke rijkdommen van de aarde onder de loep worden genomen,

- gelet op het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) en het daaraan gehechte Protocol van Kyoto,

- gezien Agenda 21, de Verklaring van Rio inzake milieu en ontwikkeling, en de Verklaring inzake de beginselen van duurzaam bosbeheer, aangenomen door meer dan 178 regeringen tijdens de Conferentie van de Verenigde Naties over Milieu en Ontwikkeling UNCED, gehouden te Rio de Janeiro (Brazilië) van 3 t/m 14 juni 1992, waarvan de beginselen werden bekrachtigd op de Wereldtop over duurzame ontwikkeling (WSSD) in Johannesburg (Zuid-Afrika) van 26 augustus t/m 4 september 2002,

- gezien het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD), dat op 17 juni 1994 in Parijs werd goedgekeurd en op 26 december 1996 in werking is getreden,

- gezien het eindverslag van de Wereldconferentie inzake rampenpreventie door risicobeperking (Disaster Risk Reduction — DRR) van 18 t/m 22 januari 2005 en met name Actiekader van Hyogo 2005-2015 voor het opbouwen van de herstelcapaciteit van landen en gemeenschappen na rampen,

- onder verwijzing naar resolutie 57/256 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 20 december 2002 over de herziening van de strategie van Yokohama en het Actieplan voor een veiliger wereld — Richtlijnen voor de voorkoming van, voorbereiding op en vermindering van de gevolgen van natuurrampen, evenals naar de VN-conferentie gespreksronde "Barbados + 10" over kleine eilandstaten in ontwikkeling, gehouden te Mauritius in januari 2005,

- onder verwijzing naar haar eerdere resoluties over klimaatverandering en kleine eilandstaten in het kader van de samenwerking ACS-EU, aangenomen op 1 april 1999 in Straatsburg [2], over de orkaanschade in de Stille en Indische Oceaan en het Caribisch gebied en de noodzaak van snel ingrijpen bij natuurrampen [3], goedgekeurd op 19 februari 2004 in Addis Abeba, over de schade door de wervelstormen in het Caraïbisch gebied [4], goedgekeurd op 25 november 2004 in Den Haag, en over de oorzaken en gevolgen van natuurrampen [5], aangenomen op 24 november 2005 in Edinburgh,

- gezien het verslag van de Commissie sociale zaken en milieu (APP/3802/05),

A. overwegende dat natuurrampen en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen een ernstige bedreiging vormen voor de armoedebestrijding en de verwezenlijking van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MOD's),

B. overwegende dat de mate waarin de ACS-landen tot klimaatverandering bijdragen te verwaarlozen is, terwijl zij ernstig onder de gevolgen daarvan lijden; in overweging van het feit dat klimaatverandering de vorderingen op weg naar duurzame ontwikkeling kan vertragen, zij het rechtstreeks door een grotere blootstelling aan negatieve invloeden of indirect door de afname van het aanpassingsvermogen,

C. overwegende dat natuurrampen bijzonder schadelijke gevolgen hebben voor ontwikkelingslanden, waar zij de positieve effecten van ontwikkelingssamenwerking tenietdoen, een belemmering vormen voor verdere groei en armoedebestrijding en een ernstig verlies aan biodiversiteit veroorzaken,

D. overwegende dat de ACS-staten voor de centrale uitdaging staan de langetermijneffecten van klimaatverandering het hoofd te bieden door de ontwikkeling en versterking van nationale en regionale activiteiten op het gebied van rampenpreventie door risicobeperking, herstel na rampen en rampenbeheersing,

E. overwegende dat de ACS-landen ten bate van de rest van de wereld tal van ecosysteemdiensten verrichten, zonder hiervoor een gepaste tegenprestatie te ontvangen,

F. overwegende dat nieuw studies bevestigen dat Afrika vanwege meervoudige belastingen en een laag aanpassingsvermogen een van de meest gevoelige continenten is waar het gaat om klimaatschommelingen; overwegende dat in 2020 naar verwachting tussen de 75 en de 250 miljoen Afrikanen te kampen zullen hebben met een toenemend watertekort als gevolg van klimaatverandering; overwegende dat de landbouwproductie, de visserij en de toegang tot voedsel naar verwachting eveneens ernstig in het gedrang zullen komen,

G. overwegende dat de watervoorraad als gevolg van klimaatverandering naar verwachting in 2050 dusdanig zal zijn teruggelopen dat in vele kleine eilandstaten, b.v. in het Caribisch gebied, de Indische en de Stille Oceaan, die bijzonder kwetsbaar zijn voor een stijging van de zeespiegel en natuurrampen, niet aan de vraag naar water zal kunnen worden voldaan,

H. overwegende dat de stijging van de zeespiegel zich naar verwachting tegen het eind van de 21e eeuw in laaggelegen kustgebieden zal doen gevoelen en tot een verergering van overstromingen, stormvloeden, erosie en andere gevaren voor de kust zal leiden, waardoor lokale hulpbronnen en het toerisme schade zullen oplopen en woongebieden, faciliteiten en vitale infrastructuur zullen worden bedreigd,

I. overwegende dat belastingen die niet van het klimaat uitgaan een vermindering van het herstellingsvermogen tot gevolg kunnen hebben en daardoor de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en natuurrampen kunnen verhogen en tevens het aanpassingsvermogen en het effect van preventief en bestrijdingsbeleid kunnen verminderen, omdat middelen voor andere dringende taken moeten worden uitgetrokken,

J. overwegende dat tot dusver weinig plannen ter bevordering van duurzaamheid en ter vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en natuurrampen maatregelen omvatten ter bevordering van het aanpassingsvermogen,

K. overwegende dat rampenpreventie door risicobeperking in de eerste plaats een nationale verantwoordelijkheid is en overwegende dat er behoefte bestaat aan nauwere samenwerking en sterker partnerschap op regionaal en internationaal niveau,

L. overwegende dat milieuoverwegingen, rampenparaatheid en de preventie en beperking van klimaatverandering ondanks hun belang voor alle landen geen integraal onderdeel vormen van alle hulpprogramma's en aanverwante instrumenten van de EG,

M. overwegende dat beleid ter bevordering van de energiezekerheid en andere maatregelen inspanningen ter beperking van de klimaatverandering in de komende decennia van groot belang zullen zijn voor de mogelijkheid om een lager stabilisatieniveau van broeikasgasemissies te bereiken,

N. overwegende dat de toestroom van financiële middelen naar de ontwikkelingslanden in het kader van het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM), de mondiale milieufaciliteit (GEF) en ontwikkelingshulp voor technologietransfer tot dusver beperkt is en geografisch gezien ongelijk is verdeeld,

O. overwegende dat de keuze voor een duurzamere ontwikkeling door de bijstelling van ontwikkelingstrajecten een belangrijke bijdrage kan leveren tot de beperking van klimaatverandering, maar dat voor de uitvoering daarvan extra middelen nodig kunnen zijn om meerdere hindernissen uit de weg te kunnen ruimen,

1. wijst met klem op het feit dat natuurrampen en klimaatverandering een bedreiging vormen voor duurzame ontwikkeling, armoedebestrijding en de verwezenlijking van de MOD's; benadrukt tevens het belang van MOD 7 inzake de waarborging van een duurzaam milieu;

2. constateert dat natuurrampen in aantal en frequentie toenemen, dat hun gevolgen vernietigend zijn en dat armen in deze situaties bijzonder kwetsbaar zijn; onderstreept dat het in toenemende mate moeilijk is om natuurrampen te onderscheiden van door de mens veroorzaakte rampen; voor zover risico's niet alleen door natuurlijke gevaren, maar ook door menselijke activiteiten en gebrek aan planning worden bepaald;

3. benadrukt dat een doeltreffende mondiale reactie nodig is op het probleem van natuurrampen in de ACS-landen en dat de geïndustrialiseerde landen hierbij hun verantwoordelijkheid dienen te nemen en het voortouw moeten nemen bij de bestrijding van de gevolgen van broeikasgassen, die hebben bijgedragen tot de klimaatverandering;

4. verzoekt de regeringen en parlementen van de ACS- en EU-landen ervoor te zorgen dat de exploitatie van de natuurlijke hulpbronnen niet tot grotere verstoringen van het ecologisch evenwicht leiden; is in dit verband bang dat het buitensporig kappen van bomen en illegale houtkap kunnen leiden tot woestijnvorming en andere klimaatveranderingen, die tegengegaan moeten worden door middel van een verantwoord en doeltreffend bosbouwbeleid, geschikte herbebossingspraktijken en duurzame landbouwpraktijken; verzoekt de ondernemingen die de natuurlijke rijkdommen exploiteren, zich te houden aan de milieunormen en -voorschriften;

5. wijst op de gevolgen en uitdagingen van klimaatverandering, met name in de vorm van extreme weersomstandigheden en de achteruitgang van de natuurlijke rijkdommen, met ernstige gevolgen voor de ontwikkeling en de veiligheid van dien, zoals een grotere kwetsbaarheid, conflicten over natuurlijke hulpbronnen en migratie als gevolg van natuurrampen; onderstreept derhalve dat rampenpreventie door risicobeperking ook gericht moet zijn op de beperking van en aanpassing aan klimaatverandering;

6. merkt op dat natuurrampen tot grootschalige bevolkingsbewegingen kunnen leiden en benadrukt dat rampenpreventie door risicobeperking weliswaar vooral een nationale verantwoordelijkheid is, maar dat de ACS- en de EU-landen zich solidair behoren te betonen met de betroffen volkeren;

7. vestigt de aandacht op de waarschuwingen van de Wereldgezondheidsorganisatie over het extreem hoge risico dat de opwarming van de aarde voor de volksgezondheid in de zuidelijke landen met zich meebrengt, met name wat betreft malaria en het gezichtsvermogen, en dringt erop aan maatregelen te bevorderen die erop zijn gericht deze verergerde gezondheidsproblemen te voorkomen, te verlichten en te beheersen;

8. pleit voor een omvattende, tijdgebonden strategie om rampenpreventie door risicobeperking, rampenparaatheid en strategieën ter beperking van klimaatverandering in alle nationale ontwikkelingsplannen en in het ontwikkelingsbeleid en de humanitaire hulpverlening van de EU te integreren; benadrukt dat in het kader van deze strategieën acties van het maatschappelijk middenveld, lokale gemeenschappen en de overheid moeten worden gesteund als onderdeel van een langetermijnaanpak ter vermindering van de kwetsbaarheid voor natuurrampen;

9. roept de lidstaten van de EU op de ACS-landen te ondersteunen bij het opstellen van mensgerichte plannen inzake rampenpreventie door risicobeperking, klimaatverandering en voorbereiding op eventuele crises, die mede voorzien in beperkings- en aanpassingsstrategieën, systemen voor vroegtijdige waarschuwing, strategieën voor rampenparaatheid en evacuaties, veiligheidszones voor noodsituaties, verzekeringsregelingen en financiering voor humanitaire goederen die snel kunnen worden uitgedeeld; roept de ACS-landen op ervoor te zorgen dat op nationaal en lokaal niveau prioriteit wordt gegeven aan deze maatregelen, dat een sterke institutionele basis voor de uitvoering daarvan wordt gelegd en dat daarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van kwetsbare groepen;

10. doet een beroep op de EU om ten minste 10 % meer middelen toe te wijzen aan humanitaire hulpbudgetten voor de bestrijding van de risico's van rampen en om de middelen voor rampenpreventie door risicobeperking en voor de beperking van en aanpassing aan klimaatverandering binnen de begroting voor ontwikkelingshulp aanzienlijk te verruimen, zonder hierdoor andere inspanningen, met name op het gebied van basisvoorzieningen in de gezondheidszorg en het onderwijs, in gevaar te brengen;

11. onderstreept dat de ACS-staten en -regio's de internationale gemeenschap om de nodige hulp verzoeken om hun nationale en regionale capaciteiten voor rampenbestrijding, -paraatheid en vroegtijdige waarschuwing te kunnen verbeteren, om het publiek over rampenbestrijding en de voorspelling van natuurrampen voor te kunnen lichten en om op noodsituaties te kunnen reageren

12. betreurt dat voor de natuurrampenfaciliteit van de ACS-EU zeer weinig middelen zijn uitgetrokken, ondanks de toenemende behoeften; is evenwel verheugd over de oprichting van deze faciliteit; roept de EU op in het kader van het 10e EOF en andere begrotingslijnen van de EU meer middelen toe te wijzen aan de faciliteit; teneinde de ACS-staten en regio's adequaat te ondersteunen op het gebied van rampenpreventie door risicobeperking, de opbouw van capaciteiten voor noodhulp, herstel en ontwikkeling (LRRD) en de financiering van betere systemen voor vroegtijdige waarschuwing en snelle reactie;

13. dringt er derhalve bij de Europese Commissie op aan om haar ondersteuning van de natuurrampenfaciliteit van de ACS-EU in het kader van het 10e EOF voort te zetten en de armslag van deze faciliteit te vergroten door hiervoor ten minste 250 miljoen euro van de voor intra-ACS-samenwerking bestemde middelen uit te trekken, mede onder gebruikmaking van een deel van de voorgestelde "reserve", teneinde de ACS-regio's en -staten, met name de kleine eilandstaten van de ACS, te ondersteunen bij de omvattende tenuitvoerlegging van een algemeen rampenparaatheids- en beheersingsprogramma voor alle ACS-landen en langetermijnplanherstel na rampen;

14. is van mening dat het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) van voldoende middelen dient te worden voorzien teneinde de ontwikkelingslanden te steunen bij de aanpassing aan en beperking van de gevolgen van klimaatverandering; beklemtoont in dit verband het belang van de opbouw van capaciteiten, rampenpreventie, onderwijs, functionerende infrastructuur en toegang tot medicijnen, en wijst op de noodzaak om capaciteiten op te bouwen op het gebied van wetenschap, de evaluatie van de gevolgen van klimaatverandering en de nodige aanpassingen daaraan, risicobeoordeling en de voorbereiding van CDM-projecten;

15. benadrukt de noodzaak om meer gelden uit te trekken voor de ontwikkeling van de nodige personele middelen voor rampenpreventie en -paraatheid, rampenbestrijding en -beheersing, voor aanpassingen aan de klimaatverandering alsmede de versterking van de Zuid-Zuid-samenwerking op deze gebieden;

16. roept de Europese Commissie en de lidstaten van de EU op alle nodige maatregelen te treffen om zo snel mogelijk voldoende financiële steun voor noodhulp en humanitaire bijstand te mobiliseren;

17. benadrukt de noodzaak van een permanente bijwerking van de milieuprofielen van de ACS-landen en van de integratie van milieuoverwegingen in de landenstrategiedocumenten, regionale strategiedocumenten en thematische programma's; onderstreept dat het van belang is de nationale parlementen en het maatschappelijk middenveld bij dit proces te betrekken;

18. is van mening dat het ontwikkelingsbeleid niet los kan worden gezien van het milieubeleid en andere beleidsgebieden en pleit voor een holistische aanpak van het duurzame-ontwikkelingsbeleid waarbij de milieudimensie wordt geïntegreerd in de landen- en regionale strategiedocumenten van de ACS-groep, evenals in alle ontwikkelingsprogramma's en -projecten;

19. pleit ervoor dat het Wereldwijd bondgenootschap tegen klimaatverandering (Global Climate Change Alliance — GCCA) uitgroeit tot een centraal instrument voor rampenpreventie en -paraatheid en voor de beperking van en aanpassing aan klimaatverandering;

20. dringt er bij de regeringen van de ACS-staten op aan nood- en rampenplannen voor eventuele crises op te stellen, met inbegrip van evacuatiestrategieën, veiligheidszones voor noodsituaties, verzekeringsregelingen en financiering voor humanitaire goederen die snel kunnen worden uitgedeeld;

21. benadrukt de noodzaak van een werkelijk wereldwijde aanpak inzake natuurrampen en klimaatverandering en roept de internationale gemeenschap op zich in te zetten voor internationale, op de toekomst gerichte oplossingen; pleit er derhalve voor om op de internationale klimaatconferentie van de VN onderhandelingen te openen over een wereldwijde en omvattende overeenkomst voor de periode na 2012 die het Protocol van Kyoto als basis moet nemen en moet uitbreiden;

22. dringt er bij de ontwikkelde landen op aan meer middelen ter beschikking te stellen voor de bestaande financieringsmechanismen in het kader van het Protocol van Kyoto en ernaar te streven met betrekking tot deze bijdragen bindende verplichtingen aan te gaan;

23. roept op tot de uitwisseling van beste praktijken, technologieoverdracht en bewustmaking, met name wat betreft de ruimtelijke ordening, het bouwen in risicogebieden, veilige bouwtechnieken en bescherming van kritieke voorzieningen;

24. roept op tot een betere regionale en internationale samenwerking teneinde het delen van informatie- en communicatietechnologie (ICT) te bevorderen en ervoor te zorgen dat low tech-oplossingen zoals radio op het platteland en in afgelegen gebieden ook in de toekomst worden gefinancierd;

25. roept de ACS-landen op om op regionaal niveau tot afspraken te komen over het beheer van stroomgebieden van rivieren en gecoördineerde maatregelen te nemen op het gebied van de watervoorraad en visserijhulpbronnen;

26. merkt op dat het gebruik van hernieuwbare energie, zoals zonne-energie, windkracht en biomassa, de ACS-landen minder afhankelijk zou maken van aardolie; roept de EU en haar lidstaten op om in dit verband voor de overdracht van de nodige technologie te zorgen en voldoende middelen ter beschikking te stellen en dringt er bij de Europese Commissie op aan haar criteria te herzien en milieuvriendelijkheid, kwetsbaarheid en insulaire status in te voeren als criteria bij de beslissing over de toegang tot middelen van de energie- en waterfaciliteiten van het 10e EOF;

27. roept de ACS- en EU-landen op zich een specifiek streefdoel te stellen voor het gebruik van hernieuwbare energie, en is van oordeel dat hernieuwbare energie een centraal onderdeel dient te vormen van programma's voor ontwikkelingssamenwerking tussen de ACS en de EU in het kader van de Overeenkomst van Cotonou;

28. verzoekt haar Covoorzitters deze resolutie te doen toekomen aan de Raad ACS-EU, de Europese Commissie, de Afrikaanse Unie en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

[1] Op 22 november 2007 in Kigali (Rwanda) door de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU aangenomen.

[2] PB C 271 van 24.9.1999, blz. 30.

[3] PB C 120 van 30.4.2004, blz. 44.

[4] PB C 80 van 1.4.2005, blz. 36.

[5] PB C 136 van 9.6.2006, blz. 22.

--------------------------------------------------