AANVULLENDE OVEREENKOMST  
tussen ten eerste, de Europese Unie en haar lidstaten, ten tweede, IJsland, en ten derde, het 
Koninkrijk Noorwegen, betreffende de toepassing van de Overeenkomst inzake luchtvervoer 
tussen ten eerste, de Verenigde Staten van Amerika, ten tweede, de Europese Unie en haar 
lidstaten, ten derde, IJsland en ten vierde, het Koninkrijk Noorwegen  
HET KONINKRIJK BELGIË,  
DE REPUBLIEK BULGARIJE,  
DE TSJECHISCHE REPUBLIEK,  
HET KONINKRIJK DENEMARKEN,  
DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,  
DE REPUBLIEK ESTLAND,  
IERLAND,  
DE HELLEENSE REPUBLIEK,  
HET KONINKRIJK SPANJE,  
DE FRANSE REPUBLIEK,  
DE ITALIAANSE REPUBLIEK,  
DE REPUBLIEK CYPRUS,  
DE REPUBLIEK LETLAND,  
DE REPUBLIEK LITOUWEN,  
HET GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG,  
DE REPUBLIEK HONGARIJE,  
MALTA,  
HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN,  
DE REPUBLIEK OOSTENRIJK,  
DE REPUBLIEK POLEN,  
DE PORTUGESE REPUBLIEK,  
ROEMENIË,  
DE REPUBLIEK SLOVENIË,  
DE SLOWAAKSE REPUBLIEK,  
DE REPUBLIEK FINLAND,  
HET KONINKRIJK ZWEDEN,  
HET VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND,NL L 283/16 Publicatieblad van de Europese Unie 29.10.2011
partijen bij het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en 
lidstaten van de Europese Unie (hierna de „lidstaten” genoemd),  
en 
ten eerste,  
DE EUROPESE UNIE,  
ten tweede,  
IJSLAND,  
en 
ten derde,  
HET KONINKRIJK NOORWEGEN (hierna „Noorwegen”),  
EROP WIJZENDE DAT de Europese Commissie namens de Europese Unie en de lidstaten heeft onderhandeld over een 
overeenkomst inzake luchtvervoer met de Verenigde Staten van Amerika, overeenkomstig het besluit van de Raad waarbij 
de Commissie werd gemachtigd om onderhandelingen te openen,  
EROP WIJZENDE DAT de overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Europese 
Gemeenschap en haar lidstaten (hierna „de luchtvervoersovereenkomst” genoemd) op 2 maart 2007 is geparafeerd, op 
25 april 2007 te Brussel en op 30 april 2007 te Washington D.C. is ondertekend en voorlopig wordt toegepast sinds 
30 maart 2008,  
EROP WIJZENDE DAT de luchtvervoersovereenkomst is gewijzigd bij het protocol tot wijziging van de overeenkomst 
inzake luchtvervoer tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Unie en haar lidstaten (hierna „het protocol” 
genoemd), dat op 25 maart 2010 is geparafeerd en op 24 juni 2010 te Luxemburg is ondertekend,  
EROP WIJZENDE DAT IJsland en Noorwegen, die via de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte 
volledig zijn geïntegreerd in de eengemaakte Europese luchtvaartmarkt, zijn toegetreden tot de luchtvervoersovereen ­
komst, zoals gewijzigd bij het protocol, via een overeenkomst tussen ten eerste, de Verenigde Staten van Amerika, ten 
tweede, de Europese Unie en haar lidstaten, ten derde, IJsland en ten vierde, het Koninkrijk Noorwegen (hierna „de 
overeenkomst” genoemd), die op dezelfde datum is ondertekend en waarin de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd 
bij het protocol, is opgenomen,  
ERKENNENDE DAT procedures moeten worden vastgesteld volgens dewelke, indien van toepassing, wordt beslist hoe 
maatregelen uit hoofde van artikel 21, lid 5, van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, moeten 
worden genomen,  
ERKENNENDE DAT het bovendien noodzakelijk is om procedurele regelingen vast te stellen voor de deelname van IJsland 
en Noorwegen aan het bij artikel 18 van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, opgericht 
Gemengd Comité en aan de bij artikel 19 van het de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, 
voorziene arbitrageprocedures. Deze procedurele regelingen moeten zorgen voor samenwerking, doorstroming van in ­
formatie en overleg voorafgaand aan de vergaderingen van het Gemengd Comité, en voor de tenuitvoerlegging van 
bepaalde bepalingen van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, waaronder deze inzake bevei ­
liging, veiligheid, het verlenen en intrekken van verkeersrechten en overheidssteun,  
ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN:  
Artikel 1  
Kennisgeving  
Indien de Europese Unie en haar lidstaten besluiten om de 
overeenkomst te beëindigen overeenkomstig artikel 3 van de 
overeenkomst of om de voorlopige toepassing ervan stop te 
zetten of om kennisgevingen daartoe in te trekken, moet de 
Commissie, alvorens de Verenigde Staten van Amerika via di ­
plomatieke kanalen daarvan in kennis te stellen, onmiddellijk 
IJsland en Noorwegen daarvan in kennis stellen. Omgekeerd 
moeten ook IJsland en/of Noorwegen de Commissie onmiddel ­
lijk in kennis stellen van dergelijke besluiten.  Artikel 2  
Opschorting van verkeersrechten  
Een besluit waarbij luchtvaartmaatschappijen van de andere par ­
tij geen toestemming krijgen om extra frequenties te exploiteren 
of nieuwe markten aan te boren in het kader van de Overeen ­
komst en waarbij de Verenigde Staten van Amerika daarvan in 
kennis worden gesteld, of de opheffing van een dergelijk besluit, 
overeenkomstig artikel 21, lid 5, van de luchtvervoersovereen ­
komst, zoals gewijzigd bij het protocol, wordt met eenparigheid 
van stemmen en overeenkomstig de relevante bepalingen van 
het Verdrag genomen door de Raad, namens de Unie enNL 29.10.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 283/17
de lidstaten, en door IJsland en Noorwegen. Vervolgens stelt de 
voorzitter van de Raad de Verenigde Staten van Amerika in 
kennis van een dergelijk besluit namens de Europese Unie en 
de lidstaten, IJsland en Noorwegen.  
Artikel 3  
Gemengd Comité  
1. De Europese Unie, de lidstaten, IJsland en Noorwegen 
worden in het bij artikel 18 van de luchtvervoersovereenkomst, 
zoals gewijzigd bij het protocol, opgerichte Gemengd Comité 
vertegenwoordigd door vertegenwoordigers van de Commissie, 
de lidstaten, IJsland en Noorwegen.  
2. Het standpunt van de Europese Unie, de lidstaten, IJsland 
en Noorwegen in het Gemengd Comité wordt vertolkt door de 
Commissie, behalve op gebieden die onder de exclusieve be ­
voegdheid van de lidstaten vallen; in dat geval wordt het stand ­
punt vertolkt door het voorzitterschap van de Raad of door de 
Commissie, IJsland en Noorwegen.  
3. Het door IJsland en Noorwegen in het Gemengd Comité 
in te nemen standpunt in zaken die onder de artikelen 14 en 20 
van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het pro ­
tocol, vallen of in zaken die geen besluit met juridische gevol ­
gen vereisen, wordt vastgesteld door de Commissie in overeen ­
stemming met IJsland en Noorwegen.  
4. Met betrekking tot andere besluiten van het Gemengd 
Comité over zaken waarop geen verordeningen en richtlijnen 
van toepassing zijn die in de Overeenkomst betreffende de 
Europese Economische Ruimte zijn opgenomen, wordt het 
standpunt van IJsland en Noorwegen vastgesteld door IJsland 
en Noorwegen op voorstel van de Commissie.  
5. Met betrekking tot andere besluiten van het Gemengd 
Comité over zaken waarop geen verordeningen en richtlijnen 
van toepassing zijn die in de Overeenkomst betreffende de 
Europese Economische Ruimte zijn opgenomen, wordt het 
standpunt van IJsland en Noorwegen vastgesteld door IJsland 
en Noorwegen in overleg met de Commissie.  
6. De Commissie neemt passende maatregelen om te garan ­
deren dat IJsland en Noorwegen volwaardig kunnen deelnemen 
aan coördinatie-, overleg- of beleidvormingsvergaderingen met 
de lidstaten en dat IJsland en Noorwegen, ter voorbereiding op 
vergaderingen van het Gemengd Comité, toegang krijgen tot de 
relevante informatie.  
Artikel 4  
Arbitrage  
1. Bij de arbitrageprocedure in het kader van artikel 19 van 
de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, 
worden de Europese Unie, de lidstaten, IJsland en Noorwegen 
vertegenwoordigd door de Commissie.  2. Indien nodig neemt de Commissie maatregelen om te 
garanderen dat IJsland en Noorwegen worden betrokken bij 
de voorbereiding en coördinatie van de arbitrageprocedures.  
3. Als de Raad besluit voordelen uit hoofde van artikel 19, 
lid 7, van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het 
protocol, op te schorten, worden IJsland en Noorwegen in ken ­
nis gesteld van dit besluit. Omgekeerd stellen ook IJsland en/of 
Noorwegen de Commissie in kennis van dergelijke besluiten.  
4. Iedere andere krachtens artikel 19 van de luchtvervoers ­
overeenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, te nemen maat ­
regel inzake aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de 
EU vallen, wordt genomen door de Commissie, met de hulp van 
een Speciaal Comité van door de Raad benoemde vertegen ­
woordigers van de lidstaten en van vertegenwoordigers van IJs ­
land en Noorwegen.  
Artikel 5  
Uitwisseling van informatie  
1. IJsland en Noorwegen stellen de Commissie onmiddellijk 
in kennis van elk besluit tot weigering, intrekking, opschorting 
of beperking van de vergunningen van een luchtvaartmaat ­
schappij van de Verenigde Staten van Amerika dat zij krachtens 
artikel 4 of 5 van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewij ­
zigd bij het protocol, hebben genomen. Omgekeerd stelt de 
Commissie IJsland en Noorwegen onmiddellijk in kennis van 
dergelijke besluiten van de lidstaten. Omgekeerd stelt de Com ­
missie IJsland en Noorwegen onmiddellijk in kennis van derge ­
lijke besluiten van de lidstaten.  
2. IJsland en Noorwegen stellen de Commissie onmiddellijk 
in kennis van verzoeken of kennisgevingen die zij uit hoofde 
van artikel 8 van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd 
bij het protocol, hebben gedaan of ontvangen. Omgekeerd stelt 
de Commissie IJsland en Noorwegen onmiddellijk in kennis van 
dergelijke verzoeken of kennisgevingen die zijn gedaan of ont ­
vangen door lidstaten.  
3. IJsland en Noorwegen stellen de Commissie onmiddellijk 
in kennis van verzoeken of kennisgevingen die zij uit hoofde 
van artikel 9 van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd 
bij het protocol, hebben gedaan of ontvangen. Omgekeerd stelt 
de Commissie IJsland en Noorwegen onmiddellijk in kennis van 
dergelijke verzoeken of kennisgevingen die zijn gedaan of ont ­
vangen door lidstaten.  
Artikel 6  
Overheidssubsidies en -steun  
1. Indien IJsland of Noorwegen van mening is dat een sub ­
sidie of steunmaatregel die door een overheidsinstantie op het 
grondgebied van de Verenigde Staten van Amerika wordt ver ­
strekt of overwogen, de in artikel 14, lid 2, van de luchtver ­
voersovereenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, vermelde 
nadelige gevolgen voor de mededinging zal hebben, vestigt het 
de aandacht van de Commissie op deze kwestie. Indien een 
lidstaat de Commissie op een dergelijke kwestie heeft gewezen, 
brengt de Commissie deze kwestie onder de aandacht van IJs ­
land en Noorwegen.NL L 283/18 Publicatieblad van de Europese Unie 29.10.2011
2. De Commissie, IJsland en Noorwegen mogen contact op ­
nemen met de desbetreffende instantie of vragen om een ver ­
gadering van het Gemengd Comité dat is opgericht bij 
artikel 18 van de luchtvervoersovereenkomst, zoals gewijzigd 
bij het protocol.  
3. De Commissie, IJsland en Noorwegen brengen elkaar on ­
middellijk op de hoogte wanneer de Verenigde Staten van Ame ­
rika uit hoofde van artikel 14, lid 3, van de luchtvervoersover ­
eenkomst, zoals gewijzigd bij het protocol, contact met hen 
opnemen.  
Artikel 7  
Opzegging van de overeenkomst of beëindiging van de 
voorlopige toepassing  
1. Elke partij mag te allen tijde de andere partij schriftelijk via 
diplomatieke kanalen in kennis stellen van haar besluit deze 
aanvullende overeenkomst op te zeggen of de voorlopige toe ­
passing ervan te beëindigen. Deze aanvullende overeenkomst of 
de voorlopige toepassing ervan neemt een einde om midder ­
nacht GMT, zes maanden na de datum van schriftelijke kennis ­
geving tenzij de kennisgeving in onderlinge overeenstemming 
tussen de partijen wordt ingetrokken voordat deze termijn is 
verstreken.  
2. Onverminderd andere bepalingen van dit artikel wordt de 
aanvullende overeenkomst of de voorlopige toepassing ervan 
beëindigd wanneer de overeenkomst of de voorlopige toepas ­
sing ervan wordt beëindigd.  Artikel 8  
Voorlopige toepassing  
In afwachting van de inwerkingtreding overeenkomstig artikel 9 
komen de partijen overeen om deze aanvullende overeenkomst 
voorlopig toe te passen, voor zover dit is toegestaan uit hoofde 
van de toepasselijke nationale wetgeving, vanaf de laatste van de 
volgende twee data: de datum van de ondertekening van deze 
aanvullende overeenkomst of de in artikel 5 van de overeen ­
komst gespecificeerde datum.  
Artikel 9  
Inwerkingtreding  
Deze aanvullende overeenkomst treedt in werking, ofwel a) een 
maand na de datum van de laatste nota in de uitwisseling van 
diplomatieke nota’s tussen de partijen, waarbij zij bevestigen dat 
alle nodige procedures voor de inwerkingtreding van deze aan ­
vullende overeenkomst zijn voltooid, ofwel b) op de datum van 
inwerkingtreding van de overeenkomst, naargelang welke datum 
later valt.  
TEN BLIJKE WAARVAN  de ondergetekenden, daartoe naar beho ­
ren gemachtigd, deze aanvullende overeenkomst hebben onder ­
tekend.  
Gedaan te Luxemburg en Oslo, in drievoud, respectievelijk op 
16 en 21 juni 2011 in de Bulgaarse, de Deense, de Duitse, de 
Engelse, de Estse, de Finse, de Franse, de Griekse, de Hongaarse, 
de IJslandse, de Italiaanse, de Letse, de Litouwse, de Maltese, de 
Nederlandse, de Noorse, de Poolse, de Portugese, de Roemeense, 
de Sloveense, de Slowaakse, de Spaanse, de Tsjechische en de 
Zweedse taal, waarbij alle teksten authentiek zijn.NL 29.10.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 283/19
За Европейския  съюз  
Por la Unión Europea  
Za Evropskou unii  
For Den Europæiske Union  
Für die Europäische Union  
Euroopa Liidu nimel  
Για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  
For the European Union  
Pour l'Union européenne  
Per l'Unione europea  
Eiropas Savien ības v ārd ā – 
Europos S ąjungos vardu  
Az Európai Unió részér ől 
Għall-Unjoni Ewropea  
Voor de Europese Unie  
W imieniu Unii Europejskiej  
Pela União Europeia  
Pentru Uniunea European ă 
Za Európsku úniu  
Za Evropsko unijo  
Euroopan unionin puolesta  
För Europeiska unionen
  
Fyrir Ísland
  
For Kongeriket Norge
  
Voor het Koninkrijk België  
Pour le Royaume de Belgique  
Für das Königreich Belgien
  
Deze handtekening verbindt eveneens het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.  
Cette signature engage également la Région wallonne, la Région flamande et la Région de Bruxelles-Capitale.  
Diese Unterschrift bindet zugleich die Wallonische Region, die Flämische Region und die Region Brüssel-Hauptstadt.NL L 283/20 Publicatieblad van de Europese Unie 29.10.2011
За Репyблика  Бълг aрия
 
Za Českou republiku
  
For Kongeriget Danmark
  
Für die Bundesrepublik Deutschland
  
Eesti Vabariigi nimel
  
Thar cheann Na hÉireann  
For Ireland
  
Για την Ελληνική  Δημοκρατία
NL 29.10.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 283/21
Por el Reino de España
  
Pour la République française
  
Per la Repubblica italiana
  
Για την Κυπριακή  Δημοκρατία
  
Latvijas Republikas v ārd ā –
 
Lietuvos Respublikos vardu
NL L 283/22 Publicatieblad van de Europese Unie 29.10.2011
Pour le Grand-Duché de Luxembourg
  
A Magyar Köztársaság részér ől
 
Għal Malta
  
Voor het Koninkrijk der Nederlanden
  
Für die Republik Österreich
  
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
  
Pela República Portuguesa
NL 29.10.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 283/23
Pentru România
  
Za Republiko Slovenijo
  
Za Slovenskú republiku
  
Suomen tasavallan puolesta  
För Republiken Finland
  
För Konungariket Sverige
  
For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
NL L 283/24 Publicatieblad van de Europese Unie 29.10.2011