Briefwisseling

tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen over de consolidering en uitbreiding van de samenwerking

(2001/C 1/04)

A. BRIEF VAN DE WERELDGEZONDHEIDSORGANISATIE

Geachte heer,

In het afgelopen jaar hebben een aantal discussies tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen plaatsgehad waarin beide partijen erop gewezen hebben dat hun samenwerking verder moet worden uitgebreid en verdiept. Kort na mijn verkiezing tot directeur-generaal van de WGO en ook dit jaar heb ik de Commissie bezocht. Deze bezoeken hebben mij de mogelijkheid geboden om het belang van een zo nauw mogelijke samenwerking tussen mijn organisatie en de Commissie te onderstrepen, een aantal beleidsdoeleinden te bepalen waarbij wij zullen gaan samenwerken, en procedures vast te stellen die een goede en efficiënte samenwerking garanderen.

Tot nu toe was onze samenwerking gebaseerd op de briefwisseling die in 1982 plaats had tussen de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door de heer I. Richards, het toenmalige lid van de Commissie, en de Wereldgezondheidsorganisatie, vertegenwoordigd door de toenmalige directeur-generaal, de heer H. Mahler. Deze briefwisseling was de voortzetting van eerdere correspondentie tussen de Commissie en het Regionale Comité voor Europa van de WGO, die in 1972 werd afgesloten. In 1992 is door de heer J. Prat, destijds directeur-generaal van Directoraat-generaal I van de Commissie, en de heer Abdelmoumène, destijds vice-directeur-generaal van de WGO, een gezamenlijke intentieverklaring afgelegd die ten doel had de samenwerking tussen de Commissie en de WGO te versterken. Sedertdien heeft de samenwerking een hoge vlucht genomen. Op een aantal gebieden, in het bijzonder onderzoek op het gebied van de gezondheid, ontwikkelings- en humanitaire hulp, chemische, milieu-, productie- en voedselveiligheid, surveillance van overdraagbare ziekten en gezondheidsmonitoring, zijn daarbij werkelijk zeer bevredigende resultaten behaald.

Sedert de vorige briefwisseling en intentieverklaring hebben zich echter grote politieke, sociale, economische, demografische, ecologische en wetenschappelijke ontwikkelingen voorgedaan. Daardoor zijn onze kijk en onze maatregelen op het gebied van gezondheid en ziekten veranderd en zien wij ons voor nieuwe ingewikkeldere problemen en uitdagingen gesteld waarop wij snel en resoluut een antwoord moeten geven. Onlangs heeft bij de WGO een radicale herstructurering plaats behad zodat zij efficiënter functioneert en beter op de behoeften van de leden kan inspelen. Daarnaast heeft het Verdrag van Amsterdam de Gemeenschap nieuwe en grotere bevoegdheden op het gebied van de gezondheid verleend.

De Commissie en de WGO hebben wereldwijde taken en plichten. Weliswaar verschillen hun mandaat, middelen en procedures maar zij hebben op een groot aantal met gezondheid verband houdende gebieden gemeenschappelijke belangen. In de eerste plaats streven zij beide naar een hoog beschermingsniveau van de menselijke gezondheid en verbetering van de volksgezondheid. In een veranderde en veranderende wereld zijn niet alleen de lidstaten van de Europese Unie - die alle lid zijn van de WGO - maar ook de andere in de WGO vertegenwoordigde landen in hoge mate bij een goede samenwerking gebaat. De lidstaten van de Europese Unie en de Wereldgezondheidsorganisatie hebben er herhaaldelijk op gewezen dat deze samenwerking noodzakelijk is en de wens te kennen gegeven om bij het nastreven van gezamenlijke doelen dubbelwerk te voorkomen.

Daarom stel ik voor via een nieuwe briefwisseling ons samenwerkingskader te versterken en uit te breiden, zowel met betrekking tot de gebieden en prioriteiten als tot de procedures en maatregelen. Dit kader is te vinden in bijgevoegd memorandum waarin naast de doelstellingen, prioriteiten, samenwerkingsgebeiden ook de procedures, specifieke activiteiten en uitvoeringsbepalingen uiteen worden gezet.

Ik stel voor om deze brief, het momorandum en de brief met uw antwoord als een wederzijdse goedkeuring van de maatregelen op te vatten die, onverminderd de sluiting van een algemene overeenkomst met de Europese Gemeenschap, de afspraken vervangen die de Commissie en de WGO in de eerdere correspondentie en de gezamenlijke intentieverklaring zijn aangegaan. Deze maatregelen zullen op de dag van uw antwoord in werking treden.

Hoogachtend,

Gro Harlem Brundtland

Directeur-generaal van de WGO

B. BRIEF VAN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

Geachte mevrouw,

Hierbij bevestig ik de ontvangst van uw brief over de consolidering en uitbreiding van de samenwerking tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen.

Ook de Commissie is van mening dat de snelle veranderingen die zich in de hele wereld voltrekken en nieuwe grote uitdagingen voor de gezondheid en de door ons opgezette stelsels ter bescherming en verbetering van de gezondheid betekenen, een bundeling van onze krachten vereisen. Uw inspanningen om de structuren, het beleid en de prioriteiten van de WGO te herzien, haar toonaangevende rol op gezondheidsgebied te versterken en invloedrijke samenwerkingsverbanden tot stand te brengen om deze uitdagingen aan te kunnen, verdienen onze lof en steun.

Het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap verlangt dat de Gemeenschap voor een hoog beschermingsniveau van de gezondheid zorgt. Bij de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam op 1 mei 1999 hebben de Europese Gemeenschappen nieuwe bevoegdheden gekregen op gebieden die direct of indirect op de gezondheid betrekking hebben. In het bijzonder staat in artikel 152 van het Verdrag dat bij de bepaling en uitvoering van elk beleid en optreden van de Gemeenschap een hoog niveau van de bescherming van de gezondheid moet worden verzekerd en dat haar optreden gericht moet zijn op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid.

Artikel 152 bekrachtigt de in het Verdrag van Maastricht ingevoerde plicht van de Europese Gemeenschap om de samenwerking met de internationale organisaties voor de volksgezondheid te bevorderen. Vooruitlopend op de inwerkingstreding van het Verdrag van Maastricht is, zoals ook door u is opgemerkt, in 1992 door onze afgevaardigden een intentieverklaring ondertekend. In deze verklaring is sprake van de sluiting van kaderovereenkomst tussen de WGO en de Commissie en de oprichting van een verbindingskantoor van de WGO in Brussel.

Ik constateer tot mijn vreugde dat niet alleen op deze twee punten vooruitgang is geboekt maar ook bij de praktische samenwerking, gezamenlijke werkzaamheden en aanvullende inspanningen op vele beleidsgebieden die voor de gezondheid van belang zijn. Deze zijn in grote trekken al in een mededeling van de Commissie van mei 1993 gepresenteerd. Sedert de publicatie van dit document is onze samenwerking uitgebreid en verdiept en ik maak van deze gelegenheid gebruik om mijn waardering uit te spreken over de bijdragen van de WGO aan het werk van de Commissie. Ik heb in dit verband met voldoening kennis genomen van uw plan om het verbindingskantoor van de WGO in Brussel te versterken, zoals u tijdens uw bezoek aan de Commissie in januari van vorig jaar hebt meegedeeld.

De Commissie is ingenomen met uw voorstel voor een nieuwe briefwisseling ter bevordering van nauwere samenwerking met uw organisatie en vooruitgang bij de uitwerking alle beleidsvormen en maatregelen die de Europese Gemeenschappen en de Wereldgezondheidsorganisatie beide aangaan en waardoor vermijdbare sterfte en morbiditeit worden bestreden, risico's voor de gezondheid worden tegengegaan, de gezondheid en de zorgstelsels worden verbeterd en de voorwaarden voor vooruitgang van de kennis en de technologie ten dienste van de gezondheid worden gecreëerd. De Commissie vindt ook dat bij het streven naar deze doelen beide partijen met inachtneming van hun uiteenlopende taak, procedures en middelen, uitvoering van aanvullende en gecoördineerde activiteiten en vermijding van dubbelwerk een zo groot mogelijke meerwaarde aan hun lidstaten moeten trachten te geven. De Commissie is van mening dat zij thans stappen moet nemen om het huidige in de vorige briefwisseling en in voornoemde intentieverklaring uiteengezette kader door een nieuw passend kader voor de betrekkingen met de WGO te vervangen.

Tot mijn genoegen kan ik u namens de Commissie van de Europese Gemeenschappen meedelen dat de maatregelen in het memorandum mijn goedkeuring hebben en dat dit samen met uw brief van ... en dit antwoord op de betrekkingen tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen van toepassing zal zijn.

Hoogachtend,

David Byrne

Lid van de Commissie

MEMORANDUM

over het kader en de regelgeving voor samenwerking tussen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen

A. BEGINSELEN EN DOELSTELLINGEN

1. De Wereldgezondheidsorganisatie en de Europese Gemeenschappen hebben gemeenschappelijke belangen op het terrein van de gezondheid en daarmee verband houdende gebieden. Zij hebben zich beide verbonden om de gezondheid te bevorderen en te verbeteren, vermijdbare sterfte en arbeidsongeschiktheid te verminderen, ziekten te voorkomen en potentiële bedreigingen van de gezondheid tegen te gaan. Beiden willen een bijdrage leveren tot een hoog beschermingsniveau van de gezondheid en de gezondheid tot een hoofdpunt maken op de internationale ontwikkelingsagenda voor de armoedebestrijding, milieubescherming, bevordering van de sociale ontwikkeling en verbetering van de leef- en arbeidsomstandigheden.

2. Zowel de Commissie als de Wereldgezondheidsorganisatie hebben op grond van hun eigen rechtskader de taak om in de behoeften van de lidstaten en de partnerlanden te voorzien, aan de uitwerking en handhaving van effectieve maatregelen ter bevordering van de gezondheid, een gezonde omgeving en efficiënte gezondheidszorg mee te werken en de verschillende actoren en betrokkenen op gezondheidsgebied bij het tot stand brengen van actiegerichte samenwerkingsverbanden te betrekken met het doel de nood te lenigen, crises en uitbrekende ziekten onder controle te krijgen en kennis en vaardigheden over te dragen. Beide putten uit de expertise en de middelen van hun lidstaten om een meerwaarde aan hun inspanningen te geven en de uitstippeling en uitvoering van het gezondheids- en daarmee verband houdende beleid te coördineren. Beide trachten hun gemeenschappelijke doelstellingen in harmonie en zonder dubbelwerk te bereiken. Uit dit samenwerkingsverband blijkt wat de specifieke voordelen voor de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie zijn.

3. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft een unieke taak: bevordering van de gezondheid, advisering over alle problemen op gezondheidsgebied en verstrekking van technische expertise op gezondheidsgebied. De taak van de Commissie in dezen is in de verdragen van de Europese Gemeenschappen vastgelegd en met betrekking tot de reikwijdte en de aard van haar activiteiten worden specifieke eisen aan de bevoegdheden en verantwoordelijkheden gesteld. Bij de samenwerking tussen de twee organisaties moeten de verschillen in institutionele en operationele regelgeving worden geëerbiedigd. Beide hebben sterke punten en voordelen die in de samenwerking zouden moeten doorwerken zodat hun acties elkaar aanvullen en versterken. Weliswaar hebben beide hun eigen prioriteiten en werkprogramma maar zij kunnen niettemin samenwerking en coördinatie van technische acties en activiteiten in het veld bevorderen en praktische regelingen voor routine- en bijzondere uitwisselingen van informatie en ervaring treffen.

B. SAMENWERKINGSGEBIEDEN

1. Productie, verzameling, verwerking en verspreiding van betrouwbare informatie en gegevens voor gebruik door de nationale overheid, beroepsuitoefenaren en andere partijen op gezondheidsgebied, met inachtneming van de eisen inzake gegevensbescherming, met het doel een solide basis te leggen voor de monitoring van de gezondheid en gezondheidsdeterminanten, de uitwerking van een doeltreffend beleid en effectieve maatregelen, de uitvoering en evaluatie van implementerende activiteiten en tijdige invoering van tegenmaatregelen.

2. Ontwikkeling van methoden en instrumenten voor gezondheidsmonitoring en ziektesurveillance, analysering van specifieke gezondheids- en met gezondheid verband houdende problemen met het oog op gerichte actie, vaststelling van gezondheidsacties waaraan prioriteit moet worden verleend, en hulpverlening bij het ontwikkelen van een gezondheidszorgstelsel.

3. Intensivering van de surveillance van overdraagbare ziekten en verbetering van de maatregelen.

4. Uitwisseling van informatie en ervaring over de evaluatie van de gevolgen van in het milieu aanwezige agentia voor de gezondheid en de vaststelling en herziening van gezondheids- en daarmee verband houdende criteria en richtsnoeren ter verwezenlijking van een hoog beschermingsniveau met het doel het beleid ter vermindering en/of opheffing van risico's te versterken en te handhaven.

5. Bevordering van research en ontwikkeling van technologieën op het gebied van de gezondheid, inventarisatie van de resultaten daarvan en uitwerking van adviezen voor toepassingen in de gezondheidszorg en daarmee samenhangende gebieden.

6. Zo nodig, aanwending en coördinatie van middelen voor gezondheidsacties met erkende actoren op dit gebied en samenwerking in noodsituaties, zoals natuurrampen.

7. Detachering van personeel voor wederzijdse informering en overdracht van kennis.

C. PRIORITEITEN

1. Behoudens vraagstukken die belangrijker kunnen worden of onmiddellijke aandacht en actie vereisen, en afhankelijk van de uitkomsten van de gezamenlijke periodieke bestudering, omvatten de prioriteiten voor samenwerking onder meer:

1.1. de ontwikkeling van gezondheidsindicatoren en de verzameling en verspreiding van gegevens over de gezondheidstoestand, het gezondheidsbeleid, de gezondheidszorg en bevordering van een deugdelijk gebleken aanpak;

1.2. onderlinge aansluiting van de netwerken voor de surveillance van overdraagbare ziekten en die voor gezondheidsmonitoring;

1.3. de ontwikkeling van methoden en normen voor analyses en rapportage, adviesverlening over en presentatie van plannen voor maatregelen, in het bijzonder tegen malaria, HIV/aids, tuberculose, nieuwe ziekten en dreigende antibioticaresistentie;

1.4. de ontwikkeling van een goed beleid en een efficiënte gezondheidszorg ter bevordering van duurzame verbetering van de gezondheid, waaronder armoedebestrijding en een doeltreffende aanpak van prioritaire problemen en gevaren op het gebied van de gezondheid, en verder bundeling van de hulp aan ontwikkelingslanden en landen die op de vrijemarkteconomie overschakelen;

1.5. criteria en richtsnoeren, in het bijzonder voor de veiligheid en de bescherming van de gezondheid tegen fysische, chemische en biologische agentia;

1.6. prioriteiten op het gebied van gezhondheidsonderzoek en technologische ontwikkeling;

1.7. vermindering van het tabaksgebruik door sluiting, goedkeuring en toepassing van een kaderverdrag ter bestrijding van het roken, uitwisseling van informatie en verspreiding van goede praktijken om het roken tegen te gaan.

2. De activiteiten in het kader van deze prioriteiten moeten in de vergaderingen onder D worden overeengekomen. Zij kunnen bestaan uit:

2.1. uitwisseling van informatie, documentatie, ervaring en vergroting van de samenwerking bij:

2.1.1. de opstelling van criteria en richtsnoeren, en

2.1.2. de uitwerking van instrumenten en andere documenten van legislatief belang,

2.2. oprichting van gegevensbanken en vereenvoudiging van de toegang en het gebruik;

2.3. adviesverlening en technische bijstand in kwesties op het gebied van de gezondheid of daarmee verband houdende aangelegenheden;

2.4. de opstelling van verslagen;

2.5. de uitvoering van analyses;

2.6. de financiering van projecten;

2.7. deelname aan de werkzaamheden van comités en werkgroepen overeenkomstig de hierop van toepassing zijnde voorschriften;

2.8. gezamenlijke activiteiten waarbij de taken naar behoren over beide partijen worden verdeeld;

2.9. kennisoverdracht door detachering van personeel.

D. PROCEDURES

De Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie van de Europese Gemeenschappen stellen voor hun samenwerkingsactiviteiten de volgende procedures vast:

1. Wat betreft de betrekkingen tussen de Commissie van de Europese Gemeenschappen en de Algemene Vergadering en de Uitvoerende Raad van de Wereldgezondheidsorganisatie:

1.1. de Commissie wordt verzocht om de vergaderingen van de Algemene Vergadering, de Uitvoerende Raad en de Regionale Comités van de Wereldgezondheidsorganisatie bij te wonen en overeenkomstig het betreffende huishoudelijk reglement en de op waarnemers van toepassing zijnde praktijken aan de beraadslagingen deel te nemen;

1.2. de Commissie ontvangt zowel de verslagen van de algemene Vergadering, de Uitvoerende Raad en de Regionale Comités van de Wereldgezondheidsorganisatie als de verslagen die de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie aan de Algemene Vergadering en de Uitvoerende Raad van de Wereldgezondheidsorganisatie voorlegt;

1.3. de Commissie kan memoranda aan de directeur-generaal zenden. Die beslist of en in hoeverre deze moeten worden verspreid;

1.4. de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie kan in specifieke gevallen, zoals de sluiting van internationale overeenkomsten, na overleg met de Commissie van de Europese Gemeenschappen het bevoegde orgaan van de Wereldgezondheidsorganisatie erop wijzen dat deelname van de Commissie aan de werkzaamheden van dat orgaan gewenst is, zoals bijv. aan de onderhandelingen over internationale overeenkomsten en de positie van de Europese Gemeenschappen in dergelijke overeenkomsten;

1.5. de ene partij zal de andere partij verzoeken om, overeenkomstig de hiervoor geldende regels, aan de werkzaamheden van comités en werkgroepen deel te nemen als er punten op de agenda staan die zowel de Wereldgezondheidsorganisatie als de Commissie aangaan.

2. Wat betreft de betrekkingen tussen de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Commissie:

2.1. de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie en het met volksgezondheid belaste lid van de Commissie zullen elkaar, zo nodig, raadplegen over onderwerpen die beide partijen aangaan. Deze raadpleging dient zoveel mogelijk gericht te zijn op coördinatie en een zo groot mogelijke toepassing van de in aanmerking komende instrumenten en andere door de partijen goedgekeurde teksten;

2.2. de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie en het voor volksgezondheid belaste lid van de Commissie zullen, vergezeld van hoge ambtenaren, in de regel een keer per jaar van gedachte wisselen en relevante activiteiten alsmede de huidige en toekomstige werkprogramma's bezien om de stand van zaken te bepalen en grotere samenwerking tussen de Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie te bevorderen;

2.3. de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie en het voor volksgezondheid verantwoordelijke lid van de Commissie zullen de vereiste maatregelen nemen om nauwe contacten en samenwerking tussen de ambtenaren van beide partijen te waarborgen. Hiertoe wordt door beide partijen een hoge ambtenaar aangewezen die de vordering van de samenwerking zal volgen en als contactpersoon voor de coördinatie zal fungeren.

3. Aanvullende uitvoeringsbepalingen

3.1. In de regel zal één keer per jaar een vergadering worden gehouden tussen de directeur voor volksgezondheid van het directoraat-generaal Volksgezondheid en consumentenbescherming van de Commissie, vergezeld van hoge ambtenaren van de diensten die zich bezig houden met onder dit memorandum vallende aangelegenheden, en de contactpersoon van de Commissie enerzijds en de regionale directeuren, in het bijzonder de directeur voor Europa, de hoofden van de eenheden, en de contactpersoon van de Wereldgezondheidsorganisatie anderzijds. Deze moeten de vorderingen van de werkzaamheden op de prioritaire samenwerkingsgebieden bestuderen, informatie uitwisselen, toekomstige samenwerkingsprojecten onderzoeken, vergaderingen en evenementen vaststellen die samenwerking en coördinatie vereisen, en verslagen door de onder D.2.2 genoemde vergadering opstellen.

3.2. Eventueel worden over praktische aspecten van de samenwerking, in het bijzonder de uitvoering van projecten, de deelname aan de werkzaamheden van comités, groepen en werkgroepen en de opstelling van documenten, periodieke en speciale vergaderingen van de ambtenaren van beide partijen gehouden, waarvan de contactpersonen in kennis zullen worden gesteld om, voor zover mogelijk, daaraan deel te nemen.

4. Financiële samenwerking

4.1. Samenwerking tussen de Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie kan betekenen dat beide partijen projecten van derden subsidiëren of dat de Commissie activiteiten van de Wereldgezondheidsorganisatie financieel steunt. De vorderingen van projecten waarbij sprake is van financiële samenwerking, zullen in de onder D.2.2 en D.3 genoemde vergaderingen worden bekeken.

4.2. Financiële bijstand van de Commissie aan activiteiten van de Wereldgezondheidsorganisatie moet in overeenstemming zijn met de op 9 augustus 1999 in werking getreden Overeenkomst tussen de Verenigde Naties en de Europese Gemeenschap over de beginselen die van toepassing zijn op de financiering of cofinanciering door de Gemeenschap van programma's en projecten die door de Verenigde Naties worden beheerd, verder met de op 1 januari 1995 in werking getreden Controleclausule-overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Naties en eventuele bij overeenkomst tussen de Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie in beide voornoemde overeenkomsten aangebrachte wijzigingen of verduidelijkingen, in het bijzonder in het licht van wijzigingen en verduidelijkingen op overeenkomsten tussen de Gemeenschap en de Verenigde Naties.

Dergelijke activiteiten ontvangen alleen steun van de Commissie als zij deel uitmaken van een overeengekomen project.