SAMENWERKINGSOVEREENKOMST tussen de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Zwitserse Bondsstaat inzake stralingsbescherming

DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE, hierna "de Gemeenschap" te noemen, enerzijds,

en DE ZWITSERSE BONDSSTAAT, hierna "Zwitserland" te noemen, anderzijds,

hierna de "overeenkomstsluitende partijen" te noemen,

OVERWEGENDE dat de Gemeenschap en Zwitserland een kaderovereenkomst voor wetenschappelijke en technische samenwerking hebben gesloten die op 17 juli 1987 van kracht is geworden;

OVERWEGENDE dat de Raad van de Europese Gemeenschappen, hierna "de Raad" te noemen, bij beschikking van 28 november 1991 een specifiek programma voor onderzoek en onderwijs op het gebied van de veiligheid van kernsplijting (1990-1994) heeft vastgesteld met als thema 1 "stralingsbescherming", hierna "het communautaire subprogramma" te noemen;

OVERWEGENDE dat de deelneming van Zwitserland aan het communautaire subprogramma zowel kan bijdragen tot een grotere doeltreffendheid van het onderzoek dat door overeenkomstsluitende partijen wordt uitgevoerd op het gebied van de veiligheid van kernsplijting als tot het vermijden van nodeloze duplicatie;

OVERWEGENDE dat de Gemeenschap en Zwitserland verwachten dat de deelneming van Zwitserland aan het communautaire subprogramma beide partijen tot voordeel zal strekken,

ZIJN HET VOLGENDE OVEREENGEKOMEN:

Artikel 1

Zwitserland wordt bij deze per 1 juli 1992 betrokken bij de tenuitvoerlegging van het in bijlage A neergelegde communautaire subprogramma "stralingsbescherming". De tenuitvoerlegging van het subprogramma en het percentage van financiële deelneming van de Gemeenschap zijn neergelegd in bijlage B.

Artikel 2

De financiële bijdrage uit hoofde van de deelneming van Zwitserland aan de tenuitvoerlegging van het communautaire subprogramma wordt vastgesteld naar rato van het bedrag dat jaarlijks in de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen beschikbaar is voor kredieten ter dekking van de betalingsverplichtingen welke overeenkomen met de financiële verplichtingen van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, hierna "de Commissie" te noemen, voor werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd in het kader van onderzoekcontracten voor gezamenlijke rekening, zoals noodzakelijk voor de tenuitvoerlegging van het communautaire programma alsmede voor beheers- en huishoudelijke uitgaven voor genoemd subprogramma.

De evenredigheidsfactor die bepalend is voor de bijdrage van Zwitserland resulteert uit de verhouding tussen het bruto binnenlands produkt (BBP) van Zwitserland tegen marktprijzen en de som van de bruto binnenlandse produkten tegen marktprijzen van de Lid-Staten van de Gemeenschap en Zwitserland. Deze verhouding wordt berekend op grond van de meest recente statistische gegevens van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

De voor de uitvoering van het communautaire subprogramma noodzakelijk gedachte middelen, het bedrag van de bijdrage van Zwitserland en het tijdschema van de geraamde betalingsverplichtingen zijn opgenomen in bijlage C.

De bepalingen inzake de financiële bijdrage van Zwitserland zijn neergelegd in bijlage D.

Artikel 3

Voor Zwitserse O & O-instellingen en personen gelden voor de indiening en evaluatie van onderzoekvoorstellen en voor het toekennen en afsluiten van contracten in het kader van het communautaire subprogramma dezelfde voorwaarden als voor O & O-instellingen en personen in de Gemeenschap, met dien verstande dat de rechten op toegang tot de resultaten zijn beperkt tot resultaten van contracten in het kader van het subprogramma "stralingsbescherming". Met name zijn, waar het gaat om belastingheffing en douanerechten alsmede het gebruik van onderzoekresultaten, de algemene voorwaarden die gelden voor onderzoekcontracten binnen de Gemeenschap behoudens dit artikel mutatis mutandis van toepassing op onderzoekcontracten met Zwitserse O & O-instellingen en personen.

Artikel 4

De Commissie is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van het subprogramma; zij wordt daarbij bijgestaan door het Raadgevend Comité inzake beheer en cooerdinatie (CBC) voor stralingsbescherming dat is opgericht bij Besluit 84/338/Euratom, EGKS, EEG van de Raad van 29 juni 1984 inzake structuren en procedures voor beheer en cooerdinatie van de communautaire onderzoek-, ontwikkelings- en demonstratiewerkzaamheden (1).

Het comité wordt uitgebreid met twee door Zwitserland aangewezen vertegenwoordigers die kunnen worden bijgestaan of vervangen door een Zwitserse deskundige. Zij nemen alleen deel aan de werkzaamheden van het comité dat in variabele samenstelling bijeenkomt om de taken in verband met thema 1, "stralingsbescherming", van het communautaire programma inzake de veiligheid van kernsplijting te vervullen.

Artikel 5

1. De Commissie evalueert het subprogramma in de loop van het tweede jaar van de tenuitvoerlegging en brengt aan het Europese Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en Zwitserland verslag uit over de resultaten van deze evaluatie; dit verslag gaat zo nodig vergezeld van wijzigingsvoorstellen.

2. Aan het eind van het subprogramma laat de Commissie de resultaten evalueren door een groep onafhankelijke deskundigen. Het verslag van deze groep wordt, samen met de opmerkingen van de Commissie, voorgelegd aan het Europese Parlement, de Raad en het Economisch en Sociaal Comité, en toegezonden aan Zwitserland.

3. De in de leden 1 en 2 bedoelde verslagen worden opgesteld aan de hand van de in bijlage A omschreven doelstellingen.

Artikel 6

Iedere overeenkomstsluitende partij verbindt zich ertoe, overeenkomstig de bij haar geldende regels en voorschriften, de bewegingen en het verblijf van onderzoekers die in Zwitserland en in de Gemeenschap aan de onder deze overeenkomst vallende activiteiten deelnemen, te vergemakkelijken.

Artikel 7

De Commissie en de Zwitserse Bondsraad zorgen voor de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst.

Artikel 8

De bijlagen A, B, C en D vormen een integrerend deel van deze overeenkomst.

Artikel 9

1. Deze overeenkomst wordt gesloten voor de duur van het communautaire subprogramma dat op 31 december 1994 afloopt.

Indien de Gemeenschap het communautaire subprogramma mocht herzien, kan de overeenkomst op door beide partijen overeengekomen voorwaarden worden opgezegd. Zwitserland wordt binnen een week na goedkeuring door de Gemeenschap op de hoogte gesteld van de exacte inhoud van het herziene subprogramma. De overeenkomstsluitende partijen stellen elkaar binnen drie maanden na de vaststelling van het besluit van de Gemeenschap ervan in kennis of beëindiging van de overeenkomst wordt overwogen.

2. Wanneer de Gemeenschap een nieuw O & O-programma op het gebied van de stralingsbescherming goedkeurt, kan de overeenkomst, op door beide partijen overeengekomen voorwaarden, aanleiding geven tot nieuwe onderhandelingen, dan wel worden verlengd.

3. Behoudens lid 1 mag iedere overeenkomstsluitende partij deze overeenkomst te allen tijde beëindigen met een opzegtermijn van zes maanden. De projecten en werkzaamheden die ten tijde van de beëindiging en/of het aflopen van deze overeenkomst gaande zijn, worden voortgezet totdat ze zijn beëindigd volgens de in deze overeenkomst neergelegde voorwaarden.

Artikel 10

Deze overeenkomst wordt door de overeenkomstsluitende partijen goedgekeurd in het kader van de bij hen geldende procedures.

De overeenkomst treedt in werking op de datum waarop de overeenkomstsluitende partijen elkaar ervan in kennis hebben gesteld dat de daartoe benodigde procedures zijn afgerond.

Artikel 11

Deze overeenkomst is van toepassing, enerzijds, op de gebieden waar het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie van toepassing is en onder de in dat Verdrag neergelegde voorwaarden en, anderzijds, op het grondgebied van de Zwitserse Bondsstaat.

Artikel 12

Deze overeenkomst wordt opgesteld in twee exemplaren in de Deense, de Duitse, de Engelse, de Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese en de Spaanse taal, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.

Gedaan te Brussel, 31 mei 1994.

Voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie Voor de Zwitserse Bondsstaat

BIJLAGE A

WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNISCHE DOELSTELLINGEN EN INHOUD VAN HET SUBPROGRAMMA

STRALINGSBESCHERMING

Doel is de wetenschappelijke kennis te verwerven voor een objectieve beoordeling van de effecten en risico's van straling en te komen tot methoden om de stralingsbescherming te optimaliseren. Er zal onderzoek worden verricht om de mate van blootstelling te definiëren, evenals de wijze waarop blootstelling kan plaatsvinden via natuurlijke, medische en industriële bronnen; de gevolgen voor de gezondheid, met inbegrip van de behandeling van overdoses, zullen worden onderzocht en de risico's die straling kan opleveren voor de mens en zijn milieu zullen zowel relatief als absoluut worden bepaald.

De in deze actie verkregen wetenschappelijke kennis is een eerste voorwaarde voor de constante bijwerking van de basisnormen voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking en de werknemers tegen de aan ioniserende straling verbonden gevaren en zal de wetenschappelijke grondslag vormen voor de verdere evolutie van opvattingen en praktijken op het gebied van stralingsbescherming.

Tevens wordt beoogd de technische en regulatieve aspecten van de deskundigheid op het gebied van de stralingsbescherming te handhaven en te versterken, terwijl de betrokken instanties in staat worden gesteld de gevolgen van lange-termijnkeuzen op het gebied van het energiebeleid voor de mens en zijn omgeving te beoordelen. Voorts is het de bedoeling zowel normale bedrijfssituaties als noodsituaties aan te kunnen, afvalstoffen te verwijderen en het publiek objectief voor te lichten over de risico's en voordelen van straling. Er zal onderzoek worden verricht naar de gezondheidsrisico's in verband met de ontmanteling van zowel systemen voor de insluiting van radioactiviteit in geval van ernstige ongevallen als van installaties die aan het eind van hun normale werkingsduur ontmanteld zijn of op het punt staan te worden ontmanteld.

Er zal worden ingegaan op onderwerpen in verband met de bezorgdheid over straling en stralingseffecten, die is toegenomen als gevolg van het ongeval van Tsjernobyl en meer recente informatie over risicoschattingen en over de mate van blootstelling aan natuurlijke, medische en industriële bronnen. Er zal onderzoek worden verricht om in een steeds complexer wordende omgeving de onzekerheden te verkleinen in verband met de beoordeling van risico's van lage doses/lage-dosissnelheden door de informatie die is verkregen bij diverse experimentele benaderingen met epidemiologische informatie te combineren.

De risico's in verband met radon in huizen zullen worden beoordeeld. Er zullen vergelijkende studies worden verricht, waarbij rekening wordt gehouden met de relevante factoren (geografische gebieden, bouwmaterialen, levenswijzen enz.). Deze zullen elementen moeten verschaffen op grond waarvan eventuele effectieve en duurzame tegenmaatregelen kunnen worden getroffen om de blootstelling van de bevolking te verkleinen. Er zal onderzoek worden verricht naar de optimalisatie van procedures om de blootstelling van patiënten door medisch diagnostische radiologie te verkleinen. Er zullen beheerprocedures worden ontwikkeld, gebaseerd op betere wetenschappelijke informatie, om de stralingsbescherming op de werkplek te optimaliseren.

Er zullen wetenschappelijke procedures worden ontwikkeld waarmee de gevolgen van nucleaire noodsituaties in de praktijk beter kunnen worden beoordeeld en beheerst, zodat de meest efficiënte tegenmaatregelen kunnen worden genomen, radioactieve besmetting van de mens kan worden beperkt en de slachtoffers van stralingsongevallen kunnen worden behandeld.

Om de betrokken complexe problemen te kunnen oplossen moet informatie uit sterk uiteenlopende gebieden worden bijeengebracht in een multidisciplinaire benadering waarin de volgende onderwerpen aan bod komen:

Blootstelling van de mens aan straling en radioactiviteit Doel is methoden en middelen te ontwikkelen om stralingsdoses op accurate en betrouwbare wijze te meten en de kritische trajecten van radioactiviteit in het milieu te bepalen, evenals mogelijke strategieën om de besmetting van de mens met radionucliden te vermijden.

Er zal onderzoek worden verricht naar het gedrag van radionucliden in het milieu met nadruk op natuurlijke en langlevende kunstmatige radionucliden die kunnen accumuleren in natuurlijke of semi-natuurlijke ecosystemen of die chemische en biologische modificaties ondergaan. Bovendien zullen maatregelen worden bestudeerd om de gevolgen van radioactieve besmetting voor het milieu en de mens te verkleinen.

Gevolgen van stralingsblootstelling voor de mens: beoordeling, preventie en behandeling Doel is de effecten van lage doses/lage-dosissnelheden (stochastische stralingseffecten) kwantitatief te bepalen, middelen te ontwikkelen om de gevolgen van stralingsongevallen (niet-stochastische effecten) te beoordelen en te behandelen en de effecten op de ontwikkeling van het organisme te bepalen.

Er zal een gecooerdineerde benadering worden gevolgd, gebaseerd op microdosimetrie, biofysische modellering, moleculair en cellulair onderzoek, dierproeven en epidemiologie, om inzicht te krijgen in de betrokken mechanismen en om de risico's van door straling geïnduceerde kanker en genetische beschadiging in de mens te beoordelen. Daarbij zal onder meer gebruik worden gemaakt van in verschillende gebieden uitgevoerde vergelijkende epidemiologische studies en steekproeven.

Hiermee zal een belangrijke bijdrage worden geleverd tot de interpretatie van epidemiologische gegevens over de mens en de extrapolatie daarvan naar lage doses/lage-dosissnelheden.

De diagnose en behandeling van de gevolgen van ongevallen met totale of gedeeltelijke externe bestraling of interne besmetting met radionucliden zullen worden verbeterd door onderzoek naar de pathogenese ervan en toepassing van nieuwe moleculaire en cellulaire technieken. Aan het zich ontwikkelende organisme zal onderzoek worden verricht naar onder andere hersenletsel na bestraling in utero, de inductie van kanker als gevolg van straling en de overdracht van radionucliden in de foetus en bij baby's en kinderen.

Risico's en beheer van stralingsblootstelling Doel is de totale risico's van blootstelling van de mens aan straling te beoordelen en methoden te ontwikkelen voor het optimaliseren en beheren van stralingsbescherming onder normale omstandigheden en in ongevalssituaties.

Er zal systematisch informatie worden verzameld over de blootstelling van de mens aan natuurlijke, medische en industriële bronnen, waarbij de nadruk zal worden gelegd op epidemiologische studies, onder andere van personen die straling ontvangen op de werkplek of die zijn blootgesteld aan verhoogde natuurlijke radioactiviteit. Er zal onderzoek worden verricht naar de factoren die van belang zijn voor de blootstelling van de bevolking aan radon in huizen en naar mogelijke tegenmaatregelen. De stralingsrisico's zullen in perspectief worden geplaatst door deze te vergelijken met andere risico's.

Er zal onderzoek worden verricht naar de optimalisatie van de stralingsbescherming onder normale omstandigheden en in ongevalssituaties, ten einde aan de nieuwe beschermingsnormen te kunnen voldoen. Modellen van de gevolgen van stralingsongevallen en procedures voor het beheer van noodsituaties zullen verder worden ontwikkeld. De blootstelling als gevolg van radiodiagnostiek zal in optimale omstandigheden plaatsvinden door maatregelen uit te werken die de kwaliteit van de beeldvormende diagnostiek garanderen en door de risico's en voordelen van de verschillende methoden te analyseren.

BIJLAGE B

UITVOERING VAN HET SUBPROGRAMMA EN AANDEEL VAN DE GEMEENSCHAP IN DE FINANCIERING

1. De Commissie voert het subprogramma uit op basis van de wetenschappelijke en technische doelstellingen en inhoud die in bijlage A zijn vastgesteld.

2. Bij de selectie van projecten moet rekening worden gehouden met de in bijlage III van Besluit 90/221/Euratom, EEG van de Raad (1) tot vaststelling van het derde kaderprogramma genoemde criteria en met de doelstellingen die in bijlage A van deze overeenkomst zijn neergelegd.

Het subprogramma wordt hoofdzakelijk in onderzoekprojecten voor gezamenlijke rekening uitgevoerd. Voor de projecten worden contracten voor gezamenlijke rekening voor onderzoek en technologische ontwikkeling gesloten. De Gemeenschap financiert deze projecten voor een deel dat normaliter niet meer dan 50 % bedraagt. Universiteiten en andere onderzoekcentra die aan projecten voor gezamenlijke rekening deelnemen, kunnen per project een financiering ten belope van 50 % van de totale uitgaven dan wel een financiering ten belope van 100 % van de bijkomende marginale kosten aanvragen.

De onderzoekprojecten voor gezamenlijke rekening moeten worden uitgevoerd door in de Gemeenschap en in Zwitserland gevestigde deelnemers. Projecten waaraan bij voorbeeld universiteiten, onderzoekorganisaties en industriële ondernemingen, waaronder ook kleine en middelgrote ondernemingen, kunnen deelnemen, moeten voorzien in de deelneming van ten minste twee partners die onafhankelijk van elkaar zijn en die gevestigd zijn in verschillende Lid-Staten van de Gemeenschap. De contracten die betrekking hebben op onderzoekprojecten voor gezamenlijke rekening, moeten in het algemeen worden gesloten na een selectieprocedure die berust op in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakte uitnodigingen tot het indienen van voorstellen.

3. De verspreiding van de in het kader van de uitvoering van de projecten verworven kennis vindt plaats binnen het subprogramma en tevens door middel van een gecentraliseerde actie overeenkomstig het besluit bedoeld in artikel 4, derde alinea, van Besluit 90/221/Euratom, EEG.

BIJLAGE C

FINANCIËLE BEPALINGEN

1. Het voor de uitvoering van het subprogramma noodzakelijk gedachte bedrag beloopt 41 140 000 ecu.

2. De financiële bijdrage van Zwitserland voor deelneming aan het communautaire subprogramma wordt geraamd op 1 476 926 ecu en wordt, te zamen met mogelijke andere bijdragen van derde landen, toegevoegd aan bovengenoemd bedrag, zoals bepaald in artikel 2 van deze overeenkomst.

3. Het indicatieve tijdschema van de betalingsverplichtingen voor het subprogramma en van de bijdrage van Zwitserland is als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

</(BLK0)COL>

<(BLK0)COL ID="2"> >RUIMTE VOOR DE TABEL>

</(BLK0)COL>

</(BLK0)ROW>

</(BLK0)CORPUS>

</(BLK0)TBL>

BIJLAGE D

BEPALINGEN INZAKE FINANCIERING

1. In deze bijlage worden de bepalingen inzake de financiële bijdrage van Zwitserland, zoals bedoeld in artikel 2 van de overeenkomst, tot in detail vastgelegd.

2. Aan het begin van elk jaar, of telkens wanneer het communautaire subprogramma wordt herzien zodat het voor de tenuitvoerlegging noodzakelijk gedachte bedrag moet worden verhoogd, zendt de Commissie Zwitserland een verzoek tot overmaking van zijn bijdrage in de kosten van deze overeenkomst.

Deze bijdrage wordt zowel in ecu als in Zwitserse valuta uitgedrukt, waarbij de samenstelling van de ecu is gedefinieerd in Verordening (EEG) nr. 3180/78 van de Raad (1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1971/89 (2). De waarde van de bijdrage in Zwitserse valuta wordt vastgesteld op de datum waarop de bijdrage wordt opgevraagd.

3. Zwitserland stort zijn jaarlijkse bijdrage in de kosten van deze overeenkomst aan het begin van elk jaar en uiterlijk drie maanden na opvraging. Elke vertraging in de storting van de bijdrage geeft aanleiding tot het betalen door Zwitserland van rente ten bedrage van de hoogste discontovoet die in de Lid-Staten van de Gemeenschap op de vervaldatum wordt toegepast. Deze rente wordt verhoogd met 0,25 procentpunt per maand vertraging.

De aldus verhoogde rente geldt voor de gehele periode van de vertraging. De rente is evenwel alleen verschuldigd als de betaling meer dan drie maanden nadat de bijdrage door de Commissie is opgevraagd, geschiedt.

4. De reis- en verblijfkosten van de Zwitserse vertegenwoordigers en deskundigen uit hoofde van hun deelneming aan de werkzaamheden van het in artikel 4 bedoelde comité worden door de Commissie vergoed volgens de procedures die momenteel gelden voor de vertegenwoordigers en deskundigen van de Lid-Staten van de Gemeenschap en in het bijzonder volgens Besluit 84/338/Euratom, EGKS, EEG.

5. De door Zwitserland gestorte bedragen worden als krediet voor het communautaire subprogramma geboekt als begrotingsontvangsten op de betrokken post op de staat van ontvangsten van de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

6. Voor het beheer van de kredieten geldt het vigerende Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

7. Aan het eind van elk jaar wordt een rapport opgesteld over de stand van de kredieten voor het communautaire subprogramma dat ter informatie aan Zwitserland wordt toegezonden.