Resolutie [1]

over de doelmatigheid van de hulp en de vorm van de openbare ontwikkelingshulp

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU,

- te Port Moresby (Papoea-Nieuw-Guinea) bijeen van 25 tot en met 28 november 2008,

- gelet op artikel 17, lid 1 van het Reglement,

- gezien de doelstellingen van de partnerschapsovereenkomst ACS-EU die in Cotonou is ondertekend op 23 juni 2000,

- gezien de VN-verklaring van 8 september 2000 inzake de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling die door de internationale gemeenschap zijn vastgesteld om een eind te maken aan de armoede, en gezien het jaarverslag 2007 inzake de VN-millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling,

- gezien de gezamenlijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie over het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: "De Europese Consensus" (Europese consensus voor ontwikkeling) die op 20 december 2005 is ondertekend,

- gezien de verklaring van Parijs over de doeltreffendheid van hulp van 2 maart 2005,

- gezien de Consensus van Monterrey als goedgekeurd door de Internationale VN-conferentie inzake de financiering van de ontwikkeling op 21 en 22 maart 2002,

- gezien de mededeling van de Commissie van 28 februari 2007 getiteld "EU-gedragscode inzake de taakverdeling binnen het ontwikkelingsbeleid" (COM(2007)0072),

- gezien de mededeling van de Commissie van 9 april 2008 getiteld "De EU als wereldpartner in het ontwikkelingsproces. Versnelde verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling" (COM(2008)0177),

- gezien de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van de Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in de Peer Review 2007 van de Europese Gemeenschap,

- gezien de conclusies van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (mei 2008) en van de Raad (juni 2008),

- gezien de conclusies van het Derde forum op hoog niveau over de doeltreffendheid van de steun, in Accra bijeen op 2 tot en met 4 september 2008,

- gezien de Verklaring van Accra van de staatshoofden en regeringsleiders van de ACS-staten van 3 oktober 2008,

- gezien het verslag van de Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel (ACS-EU/100.300/08/def.),

A. overwegende dat de agenda betreffende de doelmatigheid van de hulp concrete vooruitgang bij het uitroeien van armoede en ongelijkheid moet brengen en de partnerlanden moet helpen de millenniumdoelstellingen te verwezenlijken en te voldoen aan internationaal erkende standaarden voor de mensenrechten,

B. overwegende dat de definitie van eigendom in de Verklaring van Parijs als voornaamste beperking heeft dat het belang van democratische eigendom, in het bijzonder de rol van middenveldorganisaties en plaatselijke overheden, niet expliciet wordt erkend en dat het ontbreekt aan duidelijke uitspraken over de rol van de parlementen,

C. overwegende dat de EU belangrijke verbintenissen inzake gendergelijkheid is aangegaan, die nagekomen moeten worden, maar dat de genderdimensie in het debat over de doelmatigheid van de hulp nog beperkt is,

D. overwegende dat vergroting van de omvang van de hulp even belangrijk is als verbetering van de doelmatigheid van de hulp en dat zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve aspecten van de hulp verbeterd dienen te worden om de millenniumdoelstellingen te verwezenlijken, vooral ten aanzien van millenniumdoelstellingen in verband met de gezondheidszorg en genderkwesties, die nauwelijks voortgang maken en essentieel zijn om deze verbintenissen na te komen,

E. overwegende dat uit recente cijfers van de OESO blijkt dat de totale steun van de EU in 2007 aanzienlijk is gedaald en dat de opgegeven cijfers over de hulp in werkelijkheid vaak nog lager zijn, omdat schuldverlichting en boekhoudkundige posten worden meegerekend, die niet terecht komen bij de bevolking van de partnerlanden,

F. overwegende dat de donor- en partnerlanden de hoogste normen voor openheid en transparantie moeten betrachten, met name ten aanzien van de begrotingsramingen voor de hulpstromen van de donorlanden, zodat deze weerspiegeld kunnen worden in de jaarlijkse begrotingsramingen van de partnerlanden, de parlementen de mogelijkheid hebben om het ontwikkelingsbeleid van hun regeringen te controleren en de partnerlanden in staat worden gesteld om langetermijninvesteringen te doen,

G. overwegende dat gebonden hulp grote gevolgen heeft voor de transparantie van de hulp en volgens schattingen van de Wereldbank de kosten van goederen en diensten met wel 30 % verhoogt,

H. overwegende dat het gebruik van nationale systemen nog steeds stuit op terughoudendheid bij de donorlanden en maar zeer langzaam vordert; overwegende dat dit een sleutelelement is van de eigendom, en overwegende dat de afstemming van de hulp van wezenlijk belang is voor de versterking van de capaciteitsopbouw en de ontwikkeling van lokale markten,

I. overwegende dat het internationale hulpstelsel complexer wordt door de vorming van verticale structuren en de komst van nieuwe openbare en particuliere spelers die vaak buiten bestaande codes en coördinatiemechanismen werken,

J. overwegende dat begrotingssteun de eigendom kan consolideren, kan helpen bij de capaciteitsopbouw in het bestuur en het afleggen van verantwoording en de controle door lokale belanghebbenden kan verbeteren, maar dat het welslagen daarvan afhangt van het vermogen van de overheid tot het plannen, uitvoeren en rekenschap afleggen van de overheidsuitgaven,

K. overwegende dat de partnerlanden vaak worden geconfronteerd met honderden voorwaarden inzake resultaten en beleid, die soms tegenstrijdig zijn en van donor tot donor verschillen, wat een ondraaglijke last kan worden voor partnerlanden en ten koste kan gaan van binnenlandse eigendom en het afleggen van verantwoording door regeringen aan hun burgers en parlementen,

L. overwegende dat technische bijstand wel 50 % van de hulp kan uitmaken, maar dat veel technische bijstand nog steeds gebonden en te duur is en niet bijdraagt tot het opbouwen van lokale capaciteit en eigendom,

M. overwegende dat de situatie van steeds meer mensen die in extreme armoede en de slechtste sociale en milieuomstandigheden leven waarschijnlijk nog fragieler zal worden,

N. overwegende dat de economische en ecologische kwetsbaarheid, voor crisissituaties van uiteenlopende aard, van kleine insulaire ontwikkelingslanden en ACS-ontwikkelingslanden die geen toegang tot de zee hebben, kan leiden tot ernstige nadelige sociale en ecologische gevolgen, een geringe economische veerkracht en een verminderd vermogen om duurzame ontwikkelingsdoeleinden na te streven en de hoognodige economische hervormingen tot een goed einde te brengen,

O. overwegende dat de internationale gemeenschap terecht veel werk heeft gemaakt van de samenwerking met de armste landen, maar dat dit niet geldt voor landen met een middeninkomen, met name kleine insulaire ontwikkelingslanden die nettovoedsel- en brandstofimporteurs zijn, met als gevolg dat deze landen het gevaar lopen terug te vallen in de status van landen met een laag inkomen, tenzij er adequate en tijdige maatregelen worden genomen die hen helpen bij het inspelen op hun behoeften,

1. verwelkomt de vooruitgang met betrekking tot politieke toezeggingen in de actieagenda van Accra en onderstreept de noodzaak van een ambitieuze uitvoering van deze agenda, die woorden en politieke beloften omzet in tastbare en meetbare resultaten bij de uitvoering van de beginselen van Parijs; verwacht dat de EU proactiever wordt en in de wereld voorop loopt bij het verbeteren van de doelmatigheid van de hulp;

2. roept de EU en de ACS-landen op om zich actief in te zetten voor de gemeenschappelijke waarden en prioriteiten die zijn vastgelegd in de Overeenkomst van Cotonou, zoals armoedebestrijding, gendergelijkheid, duurzame economische, sociale en milieuontwikkeling, regionale integratie, de bevordering van vrede, veiligheid en een democratie waarin mensenrechten worden gerespecteerd, in het kader van de agenda voor een doeltreffende hulp;

3. onderstreept dat democratie de beste grondslag biedt voor duurzame ontwikkeling, vrede en veiligheid; roept derhalve het samenwerkingsverband tussen EU en ACS-landen op om de bevordering van de democratie tot prioriteit te maken, waarin transparante, inclusieve en verantwoordelijke besluitvorming mogelijk wordt gemaakt, als een belangrijke manier om de effectiviteit van hulp te vergroten;

4. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om een bredere definitie van cohesie te gebruiken dan die in de actieagenda van Accra wordt genoemd, teneinde te zorgen voor een samenhangender ontwikkelingsbeleid in het kader van het Europese beleid op het gebied van landbouw, visserij, handel, energie, milieu, klimaatverandering, veiligheid en migratie, de gevolgen van dit beleid voor ontwikkeling te evalueren en te zorgen voor passende hervormingen om te vermijden dat er als gevolg van dit beleid non-tarifaire handelsbelemmeringen worden opgeworpen die ten koste gaan van de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen en de doelstellingen van de economische partnerschapovereenkomsten (EPO's);

5. onderstreept dat hoewel de Verklaring van Parijs voorop staat in het debat over de doeltreffendheid van de hulp, de Partnerschapsovereenkomst van Cotonou en de Verklaring van Parijs elkaar wederzijds kunnen versterken, daar de eerste ook een model is voor een doeltreffende ontwikkelingssamenwerking;

Democratische eigendom en verantwoordingsplicht

6. onderstreept dat de betekenis en de meting van eigendom in de Verklaring van Parijs overeenkomstig de Partnerschapsovereenkomst van Cotonou uitgebreid moet worden, zodat deze ook democratische eigendom omvat (met inbegrip van nationale parlementen, plaatselijke overheden, middenveldorganisaties en onafhankelijke rechters en media), meer transparantie en verantwoordingsplicht mogelijk maakt op basis van heldere en controleerbare indicatoren en ervoor zorgt dat de ontwikkelingshulp aan zijn doel beantwoordt;

7. verwelkomt de erkenning in de actieagenda van Accra van de belangrijke rol van parlementen en plaatselijke overheden in het ontwikkelingsproces; roept de regeringen van de donor- en partnerlanden op om een volledige en zinvolle participatie van parlementariërs en plaatselijke overheden te waarborgen bij het zorgen voor de doeltreffendheid van de hulp door de eigendom te ondersteunen, een stelsel van checks and balances tot stand te brengen door middel van toezicht op de begroting, het beleid en de resultaten daarvan, en door de burgers te betrekken bij de ontwikkelingsbeslissingen door middel van een democratisch proces;

8. verwelkomt eveneens de erkenning in de actieagenda van Accra van de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld in het ontwikkelingsproces; roept de regeringen van de donor- en partnerlanden op om te zorgen voor een volledige en zinvolle participatie van het maatschappelijk middenveld in de planning, uitvoering, monitoring en evaluatie van begrotingen en programma's, en om de voorwaarden te ondersteunen die nodig zijn om hun rol te spelen;

9. roept de donor- en partnerlanden op om rekening te houden met het feit dat de armoede vooral vrouwen treft en ervoor te zorgen dat gendergelijkheid, zelfbeschikking en rechten van de vrouw volledig worden opgenomen in nationale ontwikkelingsprocessen; betreurt het dat in de actieagenda van Accra geen mechanismen worden aangewezen voor de manier waarop toezeggingen op het gebied van gendergelijkheid en zelfbeschikking voor vrouwen worden uitgevoerd, en dat er geen overeenstemming is over indicatoren om de voortgang te meten;

10. betreurt het dat de toezeggingen in de Verklaring van Parijs inzake de betrokkenheid van de parlementen, maatschappelijke organisaties en plaatselijke autoriteiten niet worden vertaald in concrete acties in de actieagenda van Accra; verwacht van de EU dat zij het leiderschap van de partnerlanden respecteert en hun vermogen om dit leiderschap uit te oefenen versterkt, en dringt er bij de EU en partnerlanden op aan om concrete actieplannen te ontwikkelen om democratische eigendom te waarborgen en overeenstemming te bereiken over indicatoren om de voortgang te meten;

Vergroting van de hulp om deze doeltreffender te maken

11. verwelkomt de conclusies van de Raad waarin de collectieve streefcijfers voor de omvang van de officiële ontwikkelingshulp van 0,56 % in 2010 en 0,7 % in 2015 opnieuw worden bevestigd; wenst dat nieuwe toezeggingen worden gedaan betreffende omvangrijke meerjarige tijdschema's voor een geleidelijke stijging van de hulpbedragen;

12. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om ervoor te zorgen dat er geen uitbreiding van de officiële ontwikkelingshulpdefinities plaatsvindt met onderwerpen die niet onder hulp vallen, zoals militaire uitgaven; roept de Commissie en de lidstaten op om uitgaven voor schuldverlichting te scheiden van andere verslaglegging betreffende officiële ontwikkelingshulp, en om geld dat in Europa wordt uitgegeven aan studenten en vluchtelingen buiten de berekening van de totale uitgaven voor ontwikkelingshulp te houden;

13. onderstreept dat de toekenning door donoren op transparante en controleerbare wijze moet geschieden en dat de voorspelbaarheid van de stromen, de programmering en de uitbetaling sterk vergroot moet worden, met name door de opstelling van betrouwbare meerjarige tijdschema's en jaarlijkse voorspelbaarheid; verwelkomt het initiatief in de actieagenda van Accra van voortschrijdende programmering, waarmee een voorspelbaarheid op de middellange termijn wordt gewaarborgd;

Duurzame economische groei voor duurzame ontwikkeling

14. benadrukt dat één manier om de effectiviteit van hulp te meten de mate is waarin deze bijdraagt aan het creëren van een sterke economie waarin het milieu wordt beschermd en waarin niemand verstoken blijft van fundamentele maatschappelijke dienstverlening;

15. wenst dat in het kader van de ontwikkelingssamenwerking wordt gekozen voor een betere aanpak van barrières voor economische groei, zoals een gebrek aan directe buitenlandse investeringen, kapitaalvlucht en hoge administratieve hordes voor kleine en middelgrote ondernemingen;

16. roept in dit verband op tot ontwikkelingsbeleid waarin de overdracht van kennis, mededinging en gezond macro-economisch beleid wordt bevorderd en waarin de administratieve rompslomp voor bedrijven wordt geminimaliseerd, waarbij eigendomsrechten worden gerespecteerd of ingevoerd en corruptie wordt bestreden;

17. benadrukt dat eerlijke handel een van de meest effectieve stuwkrachten voor duurzame economische ontwikkeling kan zijn, ondersteund door adequate flankerende maatregelen om aanpassingskosten en programma's voor de opbouw van een sociaal vangnet en het weerbaar maken van landen te financieren, maar dat dit moet worden aangevuld door herverdelend en sociaal binnenlands beleid voor een billijke verdeling van de winsten;

18. betreurt dat er weinig vooruitgang is geboekt in het gebruik van landensystemen (slechts een klein percentage van de officiële ontwikkelingshulp loopt via begrotingsstelsels van landen, terwijl er door donoren 50 % is beloofd in 2010) en dat zelfs in landen met een goed functionerend systeem donoren liever niet hun landensystemen willen gebruiken; dringt er bij de donorlanden op aan hun hulp zo veel en snel mogelijk af te stemmen op de systemen van de partnerlanden, regeringssystemen te versterken en het deel van hun hulp dat als algemene en sectorale begrotingssteun wordt verstrekt te verhogen in gevallen met een goed economisch en politiek beheer, rekening houdend met een volledige transparantie van de begroting en verantwoordingsplicht; benadrukt dat er in geen geval begrotingssteun mag worden gegeven waar corruptie wijdverbreid is;

19. verwelkomt het feit dat in de actieagenda van Accra behalve bilaterale donoren ook een aantal andere ontwikkelingsactoren wordt genoemd; benadrukt dat een van de grootste uitdagingen op weg naar 2011 het uitbreiden van de beginselen in de Verklaring van Parijs naar verticale fondsen en nieuwe donoren zal zijn, teneinde een daadwerkelijke samenwerking tussen donoren en overeenstemming met de partnerlanden te waarborgen;

20. roept de regeringen van de partnerlanden op om de begrotingssteun te stoelen op een solide nationaal plan voor het terugdringen van armoede dat de binnenlandse verantwoordingsplicht, het financieel beheer en de monitoring versterkt door systematische strategische samenwerking met de nationale parlementen, plaatselijke autoriteiten en niet-gouvernementele organen, wat op dit moment maar zeer beperkt het geval is;

21. verwelkomt de intentie van de Europese Commissie om op de langere termijn een meer voorspelbare vorm van begrotingssteun in te voeren door MDG-contracten met goed presterende landen te sluiten, maar benadrukt dat hiervoor een sterke wil om de millenniumdoelen te verwezenlijken bij de partnerlanden nodig is, evenals permanente monitoring met een sterke focus op het resultaat;

22. verwelkomt het feit dat in de actieagenda van Accra wordt genoemd dat de OESO/DAC-donoren de dekking van de DAC-aanbeveling uit 2001 inzake de ontkoppeling van de hulp zullen uitbreiden naar arme niet-MOL's met een zware schuldenlast; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om een duidelijke toezegging te doen om voor 2010 alle hulp aan ACS-landen te ontkoppelen, met inbegrip van de technische bijstand, die moet beantwoorden aan nationale prioriteiten en specifieke nationale omstandigheden, overheidsopdrachten, voedselhulp en steun voor het vervoer en de opslag van voedsel;

23. verzoekt de Commissie gendermainstreaming in het begrotingsproces toe te passen door de uitbetaling van variabele tranches te koppelen aan verbeteringen van genderspecifieke indicatoren; roept de partnerlanden op om een genderperspectief op te nemen in alle niveaus van het begrotingsproces en een bredere dialoog met vrouwenorganisaties te stimuleren;

24. verzoekt de Commissie en de lidstaten om verder te gaan dan de actieagenda van Accra en het aantal voorwaarden drastisch te beperken, het verbinden van voorwaarden aan het economisch beleid geleidelijk te beëindigen en te vervangen door met wederzijdse instemming gesloten contracten betreffende de belangrijkste prioriteiten, waarbij de uitbetaling gekoppeld wordt aan prestaties en beleidsresultaten, met bijzondere nadruk op de millenniumdoelstellingen, en om daadwerkelijk een tijdschema vast te stellen voor dit proces; roept de EU en haar lidstaten op om hun invloed aan te wenden om de Wereldbank en het IMF te bewegen om op hetzelfde beleid over te stappen, in het bijzonder in een tijd dat de meeste ACS-landen het risico lopen om te worden getroffen door meerdere crises die impact hebben op de wereldeconomie;

Arbeidsverdeling en coördinatie tussen donorlanden

25. verzoekt de Commissie en de lidstaten om aanzienlijk meer werk te maken van de coördinatie tussen donoren en de arbeidsverdeling te verbeteren door beslissende stappen te zetten om de multilaterale en bilaterale hulp te laten aansluiten bij nationale processen, democratische eigendom, verantwoordingsplicht, harmonisatie, gezamenlijke analyse, programmering en steunverlening, en om het aantal uitvoeringsorganen van de programma's drastisch te verminderen; neemt kennis van het initiatief in de actieagenda van Accra om tegen juni 2009 een dialoog te starten over de internationale arbeidsverdeling tussen landen;

26. hoopt dat de donoratlas van 2008 zal bijdragen tot een betere coördinatie tussen donoren en met name het probleem oplost dat bepaalde landen een voorkeursbehandeling krijgen en andere juist niet, en een eind maakt aan de verwaarlozing van cruciale sectoren als de gezondheidszorg, het onderwijs, sociale cohesie, gendergelijkheid en landbouw; verwelkomt het feit dat in de actieagenda van Accra eveneens wordt verklaard dat donoren zullen trachten om de kwestie van landen die onvoldoende hulp ontvangen aan te pakken en er voor zullen zorgen dat nieuwe regelingen met betrekking tot de arbeidsverdeling er niet toe zullen leiden dat individuele ontwikkelingslanden minder hulp krijgen;

27. roept op om op alle ministeries capaciteit op te bouwen om de effectiviteit van de verbetering van de gezondheidszorg, het onderwijs en de gendergelijkheid ten gevolge van begrotingssteunuitgaven te vergroten, omdat het "eigendom" van een land te vaak is beperkt tot het ministerie van Financiën;

28. erkent dat langduriger hulp verleend moet worden aan kwetsbare staten en lage-inkomenslanden die een oorlog achter de rug hebben; verwelkomt het feit dat er in de actieagenda van Accra bij donoren en partnerlanden op wordt aangedrongen om de Verklaring van Parijs aan te passen aan de OESO/DAC-beginselen van goed internationaal engagement in onstabiele landen en conflictsituaties, maar benadrukt eveneens de noodzaak om een sterk maatschappelijk middenveld op te bouwen in zowel onstabiele als kwetsbare landen;

29. meent evenwel dat extra en beter gerichte inspanningen nodig zijn ter vergroting van de steun aan ACS-landen met een middeninkomen, en pleit voor de spoedige sluiting en tenuitvoerlegging van een overeenkomst inzake systematische en voorspelbare hulpverlening die tegemoetkomt aan de specifieke behoeften van deze landen, zodat ze de weg van duurzame ontwikkeling kunnen blijven bewandelen;

30. is verheugd dat de donorgemeenschap heeft toegezegd zich meer in te zullen zetten voor samenwerking met de armste landen en dat het aandeel van Afrika in de programmeerbare hulp stijgt als gevolg van de toezegging om de officiële ontwikkelingshulp aan Afrika tegen 2010 te verdubbelen, vooral nu de stijging van de brandstof- en voedselprijzen en de gevolgen van de wereldwijde klimaatverandering de inspanningen die reeds zijn verricht teniet zouden kunnen doen;

31. looft het werk dat is verricht door het secretariaat van de Commonwealth en het Islands and Small States Institute van de Universiteit van Malta, die indexen voor kwetsbaarheid en veerkracht hebben ontwikkeld, en verwacht dat de EU voorop zal lopen bij de tenuitvoerlegging van de indexen en de ontwikkeling van een nieuw raamwerk voor systematische bijstand aan kleine insulaire ontwikkelingslanden en ontwikkelingslanden zonder toegang tot de zee; stelt voor dat vooral kleine staten een plan moeten maken voor een profiel betreffende hun kwetsbaarheid en veerkracht in samenhang met de voorbereiding van de ontwikkelingsstrategie op middellange termijn;

32. roept de Commissie en de lidstaten op om tijdens de Doha-conferentie een sterke gezamenlijke EU-toezegging te doen met betrekking tot zowel de kwantiteit als de kwaliteit van de ontwikkelingshulp, met als doel om de millenniumdoelstellingen te verwezenlijken door middel van een duurzame benadering en duidelijke routekaarten voor het nakomen van hun toezeggingen op het gebied van officiële ontwikkelingshulp, zowel individueel als collectief, ondanks de huidige financiële crisis;

33. verzoekt zijn covoorzitters deze resolutie te doen toekomen aan de Raad van ministers van de ACS-EU, de Europese Commissie, het voorzitterschap van de Raad, de Afrikaanse Unie, het pan-Afrikaanse parlement, de nationale en regionale parlementen, de regionale organisaties van de ACS-landen en de Commissie voor ontwikkelingshulp van de OESO.

[1] Aangenomen door de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU op 28 november 2008 in Port Moresby (Papoea-Nieuw-Guinea).

--------------------------------------------------