RESOLUTIE(1)

over de stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over de toekomstige betrekkingen ACS-EU

De Paritaire Vergadering ACS-EU,

- bijeen in Nassau (Bahama's) van 11 tot en met 14 oktober 1999,

- verwijzend naar zijn resolutie van 1 april 1999 (Straatsburg)(2) en de elementen hiervan nogmaals onderstrepend,

- verwijzend naar zijn resoluties van 1 april 1999 (Straatsburg) over de participatie van de burgersamenleving aan het ontwikkelingsproces en de millenniumronde van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), en de hierin vervatten standpunten nogmaals benadrukkend,

- gezien de conclusies van de tweede ministeriële onderhandelingsconferentie met het oog op een nieuw akkoord dat voorbestemd is de Vierde Overeenkomst van Lomé op te volgen (Brussel, 29 en 30 juli 1999), en in het vooruitzicht van de laatste ministeriële onderhandelingen, die half december zullen plaatsvinden,

A. benadrukkend dat het voor de geloofwaardigheid en levensvatbaarheid van het partnerschap ACS-EU noodzakelijk is dat een nieuw akkoord wordt gesloten voordat de huidige overeenkomst komt te vervallen, oftewel uiterlijk februari 2000,

B. met tevredenheid kennis nemend van de vorderingen die op de tweede ministeriële onderhandelingsconferentie zijn geboekt en van het vooruitzicht dat ten aanzien van nog hangende sleutelkwesties tastbare resultaten zullen worden bereikt op de komende ministeriële conferentie, waarbij enkele belangrijke kwesties aan de orde zullen worden gesteld, zoals de financiële samenwerking, de participatie van de particuliere sector, de rol van de burgermaatschappij in de politieke dialoog en de migratieproblematiek,

C. daarentegen ernstig bezorgd over het uitblijven van een akkoord over enkele kritieke kwesties, te weten de beginselen en de doelstellingen van de handelssamenwerking die in de kaderovereenkomst moeten worden opgenomen, de duur en de doelstelling van de voorbereidende periode met het oog op de omschakeling op alternatieve handelsakkoorden, de voortzetting van de Stabex- en Sysmin-stelsels en de officiële vastlegging van het concept van goed bestuur in het kader van de toekomstige overeenkomst,

D. verheugd over het feit dat de huidige onderhandelingen over het post-Lomé IV de gelegenheid bieden de contouren ten schetsen van een nieuwe en vernieuwende relatie tussen de Europese Unie en de ACS-landen, een relatie die tevens een duidelijke boodschap kan doen uitgaan naar de deelnemers aan de komende millenniumronde in het kader van de WTO,

E. het feit begroetend dat de EU tijdens de ministeriële onderhandelingen van juli jl. toezeggingen heeft gedaan tot nauwe samenwerking met de ACS-landen in het kader van de WTO, teneinde de verkregen modaliteiten te verdedigen, met name gelet op de beschikbare flexibiliteitsmarge,

F. verheugd over de recente toezegging van de EU om in de komende vijf jaar ruim 1 miljoen euro uit te trekken voor de financiering van een betere coördinatie tussen de ACS-landen in het kader van de WTO, in het bijzonder met het oog op de komende multilaterale handelsonderhandelingen,

G. zijn waardering uitsprekend over de soepeler houding die de EU is gaan innemen ten opzichte van de regionale akkoorden inzake economisch partnerschap en het feit dat de EU ermee akkoord is gegaan dat in de kaderovereenkomst geen enkel alternatief instrument of model voor een handelsakkoord mag worden ingebed,

H. van oordeel dat in het onderhandelingsmandaat van de EU met deze souplesse rekening moet worden gehouden en de lidstaten van de EU oproepend de ACS-landen serieuze opties voor te stellen voor wat betreft de toekomst van de handelsbetrekkingen met de EU,

I. het politieke belang voor beide partijen benadrukkend van transparantie, verantwoordelijkheid en bestrijding van corruptie in het openbaar bestuur,

J. in het besef dat de moeilijkheid om de reikwijdte en de precieze inhoud van dit concept duidelijk te omschrijven, in het bijzonder vanwege de overlapping die er bestaat tussen het begrip goed bestuur en de reeds in de overeenkomst opgenomen essentiële elementen van eerbiediging van de mensenrechten, de democratische beginselen en de rechtstaat,

K. vaststellend dat de ACS-landen de toezegging hebben gedaan een verklaring op te stellen inzake goed bestuur met het oog op behandeling hiervan op de komende ministeriële onderhandelingsconferentie,

L. ingenomen met het feit dat beide partijen beseffen dat het van belang is bij het partnerschap ACS-EU een groot aantal partijen te betrekken, zoals vertegenwoordigers van de burgermaatschappij, de economische en sociale partners, vrouwen, milieuorganisaties en niet-gouvernementele organisaties, en dat ook aandacht moet worden besteed aan de rol van deze organisaties bij de versterking van dit partnerschap,

M. beide partijen oproepend te voorzien in mechanismen en procedures die de totstandbrenging van een meer gestructureerde dialoog mogelijk kunnen maken tussen de regeringen van de ACS-landen en de particuliere sector,

N. benadrukkend dat de doelstellingen van het toekomstige partnerschapsakkoord ACS-EU uitsluitend kunnen worden gerealiseerd indien er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn in het kader van het negende Europees Ontwikkelingsfonds (EOF),

O. in de vaste overtuiging dat een vruchtbare en soepele overgang naar een nieuwe handelsregeling uitsluitend plaats kan vinden indien eveneens een omvattend en coherent steunprogramma wordt voorgesteld en ten uitvoer wordt gelegd,

P. gezien het voorstel van sommige lidstaten van de EU om de niet-gebruikte kredieten van het EOF, ten bedrage van 1 miljard euro, te gebruiken voor de financiering van de bijdrage van de EU aan de maatregelen gericht op annulering van de schuld, zoals voorzien in het initiatief van de Wereldbank ten behoeve van de arme landen met een zeer hoge schuldenlast, erop wijzend dat de onderbesteding van het EOF voor de periode 1993-1999 slechts 25 miljoen euro bedroeg,

1. nodigt de ministers van de lidstaten van de EU en de ACS-landen uit om op de vergadering van december een akkoord te sluiten over verlenging van de huidige Overeenkomst van Lomé en overgangsmaatregelen voor de periode voorafgaand aan de tenuitvoerlegging van alternatieve handelsakkoorden;

2. nodigt de onderhandelaars van de EU uit hun partnerschap met de ACS-landen te versterken met het oog op een wijziging van de WTO-regels en om een einde te maken aan de restrictieve supranationale bepalingen die resulteren in een hiërarchie van waarden waarin veel meer aandacht wordt besteed aan liberalisering van de handel dan aan terugdringing van de armoede en de totstandbrenging van een duurzame ontwikkeling;

3. wenst dat de akkoorden inzake economische en handelssamenwerking ertoe leiden dat de huidige toegang van de ACS-landen tot de markt wordt verbeterd door middel van een herziening van de bepalingen inzake herkomst, de niet-tarifaire maatregelen, en het handelsverkeer in de dienstensector en de sectoren die verband houden met de handel, onverminderd het resultaat van de besprekingen die hierover zullen plaatsvinden tijdens de komende millenniumonderhandelingsronde;

4. nodigt de Raad uit het huidige gemeenschappelijke landbouwbeleid (GLB) aan te passen teneinde de Europese markt gemakkelijker toegankelijk te maken voor ACS-producten;

5. breekt een lans voor het beginsel volgens welk de ACS-landen gedurende de voorbereidende periode voorafgaand aan de overgang naar alternatieve handelsakkoorden in aanmerking zouden moeten komen voor een toegang tot de EU-markt die minstens zo gemakkelijk is als die waarover zij momenteel beschikken, een en ander in overeenstemming met de toezegging die de Raad heeft gedaan in een verklaring onder het Britse voorzitterschap, volgens welke de EU een onderzoek zou verrichten naar alle mogelijke alternatieven voor vrijhandelszones, teneinde de ACS-landen een nieuw kader voor handelsverkeer voor te stellen dat niet afwijkt van de huidige situatie;

6. verlangt eerbiediging van het beginsel volgens welk een van de belangrijkste doelstellingen van de alternatieve handelsakkoorden moet zijn de verbetering van de toegang tot de EU-markt, met name voor producten van laag technologische bedrijfstakken en sectoren waarin de ACS-landen momenteel concurrerend zijn of in de nabije toekomst concurrerend zouden kunnen worden;

7. pleit nogmaals voor een overgangsperiode van ten minste tien jaar met het oog op de overgang naar alternatieve handelsakkoorden, een overgangsperiode gedurende welke de EU de huidige, niet-wederzijdse handelsakkoorden, dient te handhaven en te verbeteren;

8. verzoekt de lidstaten van de EU en de ACS-landen over te gaan tot een evaluatie van de gevolgen van de huidige handelsliberalisering voor de economie van de ACS-landen (het creëren van werkgelegenheid, volksgezondheid, onderwijs, milieu, enz.), uit hoofde van de verschillende structurele aanpassingsprogramma's en in het kader van de herziening van het algemeen preferentiestelsel van de EU, de hervorming van het GLB en de uitbreiding van de EU, alsmede in het vooruitzicht van de alternatieve handelsakkoorden;

9. is van oordeel dat de EU en de ACS-landen zich dienen te beroepen op de bijzondere voorwaarden die worden opgelegd door artikel IX van de WTO-overeenkomst om een uitzondering voor een periode van tien jaar te rechtvaardigen, met name gezien het feit dat 39 ACS-landen behoren tot de minst ontwikkelde landen, aan wie de WTO reeds heeft besloten niet-wederzijdse handelspreferenties toe te kennen; wijst erop dat tot de bij de ACS aangesloten landen 24 eilanden behoren en 14 geheel door land omsloten landen, met een veelal povere economie en waarvan de "marginalisatie" door de WTO zelf is erkend; is van oordeel dat alle ACS-landen kwetsbaar zijn en dat deze status van kwetsbaarheid door de grote financiële en handelsinstellingen, waaronder ook de WTO, meer en meer wordt erkend;

10. is van oordeel dat op enkele belangrijke precedenten kan worden gewezen om een uitzonderingsperiode te rechtvaardigen van tien jaar voor wat betreft de toepassing van de WTO-bepalingen (wet inzake economisch herstel van het Stille-Zuidzeebekken, aan Canada verleende uitzonderingspositie uit hoofde van de Caribcan);

11. nodigt de EU uit om zich samen met de ACS-landen en andere ontwikkelingslanden in te zetten voor het wijzigen van de machtigingsclausule van de WTO, artikel XXIV en andere bepalingen van de WTO betreffende de verwezenlijking van de overeengekomen doelstellingen, alsmede de algemene WTO-regels, op een wijze die recht doet aan de bijzondere situatie van kleine, kwetsbare landen, alsmede hun behoefte aan een gedifferentieerde aanpak;

12. is van oordeel dat het WTO-mechanisme voor het regelen van geschillen onaanvaardbaar en antidemocratisch is, aangezien de besluiten uitsluitend worden genomen op basis van handelscriteria, zoals duidelijk is gebleken uit het bananenconflict tussen de EU en de Verenigde Staten, en nodigt de onderhandelaars van de ACS-landen en de lidstaten van de EU uit het statuut van de WTO, dat deze organisatie in staat stelt op te treden als rechter èn als partij, te wijzigen;

13. steunt het verzoek dat door de ACS-landen is gedaan om met de onderhandelingen over de alternatieve handelsakkoorden een begin te maken in 2006 en deze af te sluiten in 2010, teneinde de ACS-landen de tijd te geven zich voor te bereiden op de onderhandelingen en de economische liberalisering;

14. wenst dat bij de onderhandelingen over de alternatieve handelsakkoorden rekening wordt gehouden met het ontwikkelingsniveau en de sociaal-economische gevolgen van handelsmaatregelen voor de ACS-landen, alsmede met hun vermogen om hun economie aan te passen aan het liberaliseringsproces;

15. is van oordeel dat prioriteit moet worden toegekend aan de doelstellingen van duurzame ontwikkeling, overeenkomstig Agenda 21, de Overeenkomst van Bazel, het VN-Verdrag inzake biologische diversiteit, enzovoort;

16. herinnert eraan dat deze onderhandelingen zo soepel mogelijk dienen te verlopen, gelet op de vaststelling van de duur van de overgangsperiode en de graad van asymmetrie, overeenkomstig de dan geldende WTO-regels;

17. meent dat de vaststelling en tenuitvoerlegging van handelsopties in de toekomst, of het nu gaat om vrijhandelsakkoorden of andere formules, niet alleen afhankelijk dienen te zijn van een tussen de partij overeengekomen tijdschema, doch tevens van de vaststelling in overleg van drempels, gebaseerd op de indicatoren inzake financiële, economische en humanitaire ontwikkeling;

18. benadrukt dat deze indicatoren voor financiële, economische en humanitaire ontwikkeling onder andere een beeld moeten geven van het niveau van de van regeringszijde ontvangen financiële middelen, de institutionele capaciteiten, het menselijk potentieel, het concurrentievermogen, alsmede de fysieke en maatschappelijke infrastructuren;

19. herinnert eraan dat de onstabiliteit van de ontvangsten uit basisproducten en delfstoffen een ernstige bedreiging blijft vormen voor de ACS-landen en dat uitvoerige aandacht moet worden besteed aan handhaving van het Stabex- en Sysmin-stelsel, met dien verstande dat deze akkoorden wel transparanter en doelmatiger moeten worden gemaakt en dat de betalingen daadwerkelijk ten goede moeten komen aan de producenten in de betrokken sectoren;

20. herhaalt haar oproep de protocollen inzake bananen en rundvlees opnieuw te bekijken en een onderzoek in te stellen naar de precieze situatie in de afzonderlijke sectoren, en wenst dat elk protocol wordt aangepast aan de behoeften van de betrokken sector en wordt verlengd teneinde het overleven van de betrokken sectoren veilig te stellen;

21. spreekt zich uit voor ondersteuning - in het kader van het partnerschapsakkoord - van de rumsector in de ACS-landen, met name de traditionele ACS-exporteurs van dit product, teneinde hun rendement en concurrentiepositie te verbeteren; pleit voorts voor de instelling van overgangsmaatregelen voor de periode 2000-2002 teneinde de ACS-sector te helpen zijn toegang tot de markt te behouden in het vooruitzicht van de liberalisering die met ingang van 1 januari 2000 zal plaatsvinden;

22. verzoekt de Europese Commissie opnieuw erop toe te zien dat de toegang tot de bananenmarkt voor ACS-producenten gehandhaafd en beschermd blijft;

23. dringt er bij de EU met klem op aan de rijstsector van de ACS te ondersteunen ter versterking van het rendement en de concurrentiepositie en aldus recht te doen aan het fundamentele belang van dit product als basislevensmiddel, zowel voor de netto-importeurs als voor de netto-exporteurs van de ACS-landen;

24. nodigt de partijen uit om in het kader van de WTO de protocollen van Lomé te verdedigen en te vervolledigen;

25. nodigt beide partijen uit ervoor te zorgen dat het nieuwe partnerschapsakkoord leidt tot een optimale bijdrage van het toerisme aan de sociaal-economische ontwikkeling van de ACS-landen, de reële of potentiële schadelijke gevolgen van het toerisme beperkt en borg staat voor bescherming van het milieu en van het plaatselijke en culturele erfgoed, en dat dit partnerschapsakkoord een nieuw kader biedt voor partnerschap tussen de openbare en de particuliere sector met het oog op een duurzame ontwikkeling van de toeristische industrie in de ACS-landen; wenst voorts dat in dit partnerschapsakkoord wordt voorzien in participatie van de particuliere sector, de burgermaatschappij, de plaatselijke en inheemse bevolkingsgroepen van de ACS-landen in het toekomstige ACS-EU-ontwikkelingssamenwerkingsprogramma in de toeristensector;

26. roept de partijen meer in het algemeen op om een eensluidend standpunt in te nemen over de rol van de verschillende actoren uit de samenleving, onder andere om een duidelijke rol vast te stellen voor de burgermaatschappij bij het ontwerpen, de voorbereiding en de tenuitvoerlegging en evaluatie van nationale en regionale indicatieve programma's, vertegenwoordigers uit de burgermaatschappij de status van waarnemer te verlenen binnen alle ACS/EU-instellingen die zich daarvoor lenen en hun toegang te geven tot financiering van ontwikkelingsacties, waaronder acties ter versterking van het potentieel;

27. stelt voor het begrip goed bestuur te definiëren als het verantwoordelijk beheer van openbare middelen met het oog op een duurzame ontwikkeling onder eerlijke omstandigheden; meent dat onder dit begrip dus dienen te vallen :

a) heldere procedures in het kader van de openbare besluitvorming

b) een verantwoordelijk beheer en een doelmatige controle

c) transparante instellingen

d) effectieve maatregelen ter voorkoming van actieve en passieve corruptie en ter bestrijding hiervan;

28. stelt vast dat de EU zich onlangs voor deze uitdaging gesteld heeft gezien en dat met het oog hierop een nieuwe reeks procedures is vastgesteld, en erkent dat goed bestuur een prioritair thema vormt dat binnen de EU moet worden benaderd als zijnde een instrument van kapitaal belang ter bestrijding van corruptie in de hedendaagse samenlevingen;

29. erkent dat goed bestuur een doelstelling is die veel moeilijker te verwezenlijken is in landen die tegen armoede strijden; dringt er dus bij de ACS-landen en de lidstaten van de EU op aan om op dit terrein zonder voorbehoud de krachten te bundelen;

30. is van oordeel dat corruptie zeer schadelijke sociale effecten heeft en dat het daarom belangrijk is doelmatig op te treden ter bestrijding en voorkoming van het witwaspraktijken en drugshandel;

31. dringt er in het bijzonder op aan dat er bij de bestrijding van corruptie een duidelijk onderscheid wordt aangebracht tussen gevallen van institutionele corruptie en individuele gevallen van misbruik van gelden; benadrukt dat in het tweede geval het begrip goed bestuur niet in het geding is en dat op grond hiervan geen straf zou mogen worden opgelegd;

32. meent dat de clausule van "goed bestuur" in de allereerste plaats moet dienen als middel om de landen die dit beginsel eerbiedigen te begunstigen;

33. is zich ten volle bewust van de hiaten in de definitie en tenuitvoerlegging van de in artikel 366 bis van de huidige overeenkomst opgenomen niet-nalevingsclausule; dringt erop aan deze niet-nalevingsclausule te wijzigen om arbitraire maatregelen te voorkomen; meent in dit verband dat de instemming van het Europees Parlement alvorens sancties worden opgelegd de beste waarborg voor een zo groot mogelijke objectiviteit zou vormen;

34. meent dat het van groot belang is om de arbitraire elementen in het besluitvormingsproces met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de niet-nalevingsclausule in verband met goed bestuur, zoveel mogelijk te elimineren;

35. stelt voor zich te buigen over de instelling van een gezamenlijk orgaan, bestaande uit vertegenwoordigers van de Europese Rekenkamer en hun tegenvoeters van de ACS-landen, en pleit ervoor dit orgaan eerst te raadplegen alvorens op dit specifieke terrein de niet-nalevingsclausule wordt toegepast;

36. neemt kennis van de meningsverschillen ten aanzien van de aard en de omvang van de af te dekken risico's tegen de achtergrond van de oprichting van een investeringsinstrument ACS-EU ter bevordering van de ontwikkeling en van investeringen van de particuliere sector, en wenst dat dit instrument de voorkeur krijgt boven de gebruikmaking van risicokapitaal;

37. pleit voor rationalisatie en vereenvoudiging van de financiële samenwerkingsinstrumenten met het oog op een efficiëntere besteding van de kredieten;

38. roept het Finse voorzitterschap op de nodige initiatieven te nemen om ervoor te zorgen dat de begroting van het volgende EOF in overeenstemming is met het streven van de lidstaten om de ontwikkelingsinspanningen van de ACS-landen onverkort te steunen nu deze zich gesteld zien tegenover de uitdaging van mondialisering; wijst op de wenselijkheid om het EOF te budgetteren zodat controle door het Europees Parlement mogelijk wordt;

39. nodigt de lidstaten van de EU uit de kredieten voor het volgende EOF aanmerkelijk te verhogen om goed te kunnen inspelen op de enorme kosten van de structurele aanpassingsmaatregelen die de ACS-landen zullen moeten nemen gedurende de voorbereidingsperiode, en hierbij rekening te houden met criteria als de bevolkingsgroei, de prijsontwikkeling van grondstoffen, de hoogte van de schuldenlast alsmede de noodzaak om het bestaande potentieel en de bestaande instrumenten te versterken en te zoeken naar nieuwe samenwerkingsterreinen en -methoden;

40. benadrukt het belang om het partnerschap ACS-EU uit te breiden met de verschillende actoren op het gebied van ontwikkeling, in het bijzonder vertegenwoordigers van georganiseerde civiele instanties, die moeten worden geraadpleegd bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van ontwikkelingsprogramma's, en wenst dat het Raadgevende Paritaire Comité ACS-EU, dat binnen het Economisch en Sociaal Comité is opgericht, in de tekst van de nieuwe overeenkomst expliciet wordt vermeld als instrument voor het bevorderen van en het toezien op de verbreding van het partnerschap;

41. pleit voor de instelling van een werkgroep ACS-EU die zich moet gaan buigen over de burgermaatschappij en die zou moeten bestaan uit vertegenwoordigers uit de samenleving van de ACS-landen en de lidstaten van de EU, het secretariaat van de ACS en de Europese Commissie, en wenst dat in het samenwerkingsakkoord ACS-EU wordt voorzien in jaarlijkse vergaderingen en jaarlijks overleg tussen de aangewezen vertegenwoordigers van de bevoegde ACS-EU-instellingen en van de werkgroep;

42. doet aan de Paritaire Vergadering de aanbeveling het mandaat van de werkgroep voor de toekomst van de betrekkingen ACS-EU te verlengen om ervoor te zorgen dat deze werkgroep de vinger aan de pols blijft houden voor wat betreft de verschillende aspecten van de samenwerking ACS-EU;

43. nodigt de EU (de Raad en de Commissie) uit de middelen die zijn toegekend in het kader van het 7de en het 8ste EOF (programmeerbare steun, Stabex, Sysmin, enz.) te beschouwen als zijnde definitief verworven door de begunstigde ACS-landen; meent dat deze middelen derhalve bij de vaststelling van het bedrag voor het 9de EOF (2000-2005) niet hoeven te worden terugbetaald als bijdrage van de EU, of moeten worden besteed buiten het kader van de herziene Overeenkomst van Lomé (Kosovo, verlichting van de schuldenlast van de armste landen, enz.);

44. verzoekt haar co-voorzitters deze resolutie te doen toekomen aan de Raad ACS-EU en de Europese Commissie.

(1) Goedgekeurd op de Paritaire Vergadering ACS-EU van 14 oktober 1999 in Nassau (Bahama's).

(2) AP/2688/def.