PARITAIRE VERGADERING VAN DE OVEREENKOMST TUSSEN DE LANDEN VAN AFRIKA, HET CARIBISH GEBIED EN DE STILLE OCEAAN EN DE EU (ACS-EU)

RESOLUTIE () over de toekomstige betrekkingen tussen de ACS-staten en de Europese Unie

De Paritaire Vergadering ACS-EU,

- bijeen te Luxemburg van 23 t/m 26 september 1996,

- gezien het verslag over de toekomstige betrekkingen tussen de ACS-staten en de Europese Unie (ACS-EU 1793/96),

- gezien het "Actieplan van Dakar" dat door de Paritaire Vergadering in haar bijeenkomst van 30 januari t/m 3 februari 1995 werd goedgekeurd (),

- gezien het akkoord dat aan het slot van de onderhandelingen over de herziening van de Vierde Overeenkomst van Lomé op 4 november 1995 werd ondertekend,

A. overwegende dat op grond van artikel 366 van de Vierde Overeenkomst van Lomé 18 maanden vóór deze overeenkomst op 29 februari 2000 afloopt onderhandelingen worden geopend over de bepalingen die van toepassing zullen zijn op de toekomstige betrekkingen tussen de ACS-staten enerzijds en de Europese Gemeenschap en de lid-staten anderzijds,

B. overwegende dat het raadzaam is, gezien de complexe materie en de belangen die op het spel staan, het grote aantal deelnemers en in het vooruitzicht van de conferentie van staatshoofden en regeringsleiders van de ACS-staten in 1997, dat de discussie over de voortzetting van de betrekkingen zo vroeg mogelijk op gang wordt gebracht,

C. overwegende dat het van belang is dat niet alleen politici en technocraten maar ook de vertegenwoordigers van de economische en sociale partners, de burgermaatschappij, de niet-gouvernementele organisaties evenals academici en instituten voor onderzoek, zowel in de lid-staten van de Europese Unie alsook in de ACS-staten, aan deze discussie deelnemen,

D. overwegende dat de Paritaire Vergadering, als democratisch verkozen orgaan dat de volkeren van de Europese Unie en die van de ACS-staten vertegenwoordigt, een belangrijke rol wil spelen als forum voor de bepaling van een standpunt inzake de nieuwe richtsnoeren voor de toekomstige betrekkingen en voor de vorm die deze betrekkingen moeten krijgen, alsmede voor het mobiliseren van de publieke opinie,

E. gelet op de taken en de doelstellingen die de Europese Unie met betrekking tot de buitenlandse politiek zijn toegewezen op het gebied van de veiligheid en de ontwikkelingshulp overeenkomstig de artikelen B, C en 130 U van het Verdrag van Maastricht, en gelet op haar identiteit als gemeenschap die bepaalde waarden vertegenwoordigt en opkomt voor de rechten van de mens en voor het recht van eenieder op een menswaardig bestaan,

F. gezien de internationale situatie die sedert de sluiting van de Vierde Overeenkomst van Lomé ingrijpend is gewijzigd ingevolge de beëindiging van de koude oorlog, de herziening van de prioriteiten op het gebied van veiligheid en economische ontwikkeling, de scherpere concurrentie die het resultaat is van een toenemende liberalisering en mondialisering evenals de radicale structurele wijzigingen in de economie en de snelle en revolutionaire technologische vooruitgang, in het bijzonder op het gebied van de informatica en telecommunicatie,

G. verwijzend naar de hieruit voortvloeiende kansen en risico's voor de ACS-staten, waarvan enkelen bemoedigende vorderingen hebben gemaakt op het gebied van de economische en politieke hervormingen, maar waarvan een groot aantal zich nog in een hachelijke situatie bevindt,

H. overwegende dat meer dan de helft van de ACS-staten behoort tot de minst ontwikkelde landen in de wereld en dat de sociale en economische achteruitgang die in vele gevallen is waargenomen berust op externe en interne factoren en de desbetreffende landen niet in staat zijn op eigen krachten een herstel teweeg te brengen,

I. overwegende dat de structurele aanpassingsprogramma's die door het IMF en de Wereldbank worden opgelegd om de economieën van de ACS-landen te "herstellen" de sociaal-economische problemen eerder hebben vergroot: korting op de begroting voor de sociale sector waardoor de meerderheid van de bevolking wordt gestraft, afslanking van de overheid, toeneming van de werkloosheid en armoede,

J. gelet op de komende uitbreiding van de Europese Unie die ingevolge de daaraan verbonden aanzienlijke financiële inspanningen zou kunnen leiden tot een heroverweging van de prioriteiten op het gebied van het buitenlands en ontwikkelingsbeleid,

K. overwegende dat de autonome ontwikkeling van de ACS-landen o.a. in gevaar is gebracht door de afhankelijkheid van de ACS-landen van de landen in het noorden, de ineenstorting van de koopkracht, de vergroting van de schuldenlast, de verslechtering van de ruilvoet, alsmede de gesubsidieerde exporten van de EU,

L. gelet op de successen en de tekortkomingen van het ontwikkelingsbeleid dat tot dusver in het kader van de Overeenkomsten van Lomé werd gevoerd, en de twijfel die bij een deel van de publieke opinie heerst over de doelmatigheid en het nut van de traditionele ontwikkelingshulp,

M. gezien de oorlogen en interne conflicten die in een aantal ACS-landen woeden waardoor de bevolking in een extreme noodsituatie is komen te verkeren en die vluchtelingenstromen hebben ontketend en de buurlanden met destabilisatie bedreigen,

N. overwegende dat de handelspreferenties waarvan de ACS-landen profiteren ondanks STABEX en SYSMIN zijn uitgehold: het ACS-aandeel op de Europese markt is gedaald van 7 % in 1975 tot 3,7 % in 1993 en de globalisering van de economie onder auspiciën van de Wereldhandelsorganisatie dreigt het probleem van de marginalisering van de ACS-landen in het algemeen en van de Afrikaanse landen in het bijzonder nog te vergroten,

O. overwegende dat de Europese Unie en de ACS-staten talrijke gemeenschappelijke belangen hebben en ook gemeenschappelijke taken moeten vervullen bij de oplossing van de wereldproblemen op het gebied van de veiligheid en stabiliteit, migratie, milieuvraagstukken en de bestrijding van drugshandel en criminaliteit,

1. stelt vast dat economische overwegingen die samenhangen met de veiligheidsproblematiek in groeiende mate de internationale samenwerking dicteren en dat met name door de steeds sterkere tendens tot een onvoorwaardelijke liberalisering waarbij geen enkele rekening wordt gehouden met het bestaande evenwicht in de internationale handelsbetrekkingen, het streven naar solidariteit tussen Noord en Zuid steeds meer op de achtergrond wordt gedrongen;

2. acht deze ontwikkeling gezien de algemene belangen die in het geding zijn een gevaar voor een vreedzame en op vertrouwen berustende internationale samenwerking, waardoor de doelstelling het steeds grotere verschil in welvaart tussen Noord en Zuid te overbruggen wordt ondermijnd;

3. roept de lid-staten in het kader van de Intergouvernementele Conferentie op bij de uitstippeling van een gemeenschappelijk buitenlands beleid, gezien de uit de grote ontwikkelingsachterstand van talrijke landen voorvloeiende gevaren voor de internationale situatie, aan het ontwikkelingsbeleid de plaats toe te kennen die het verdient;

4. dringt eens te meer aan op budgettering van het EOF ten einde de democratische controle daarop te waarborgen;

5. is er derhalve van overtuigd dat de voortzetting van de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-landen ook na het verstrijken van de Vierde Overeenkomst van Lomé in februari 2000 onontbeerlijk is ter bevordering van de economische en politieke hervormingen die daardoor op gang zijn gebracht, alsmede het economisch herstel en de duurzame ontwikkeling die deze landen in staat moeten stellen hun structurele tekortkomingen te overwinnen, hun concurrentievermogen te vergroten en de voortzetting van hun sociaal-economische ontwikkeling te waarborgen;

6. onderstreept de resultaten van de Overeenkomst van Lomé die de vrucht zijn van een hechte samenwerking op talrijke gebieden van de ontwikkeling en die plaats vindt in het kader van partnerschap en in een wijd perspectief waarmee een belangrijke bijdrage werd geleverd tot de Noord-Zuiddialoog en de onderlinge toenadering van de volkeren; onderstreept de vorderingen bij de democratisering en de naleving van de rechten van de mens in tal van ACS-staten die in het kader van Lomé werden ondersteund; is derhalve van oordeel dat deze samenwerking met de nodige aanpassingen aan de nieuwe situatie moet worden voortgezet;

7. dringt er bij de politieke leiders van de ACS-staten en van de Europese Unie op aan dat een openbare discussie over de voortzetting van de betrekkingen op gang wordt gebracht, waaraan vertegenwoordigers van alle relevante groepen van de burgermaatschappij, de economische en sociale partners, de NGO's en instituten voor onderzoek worden betrokken zodat meer rekening kan worden gehouden met de belangen van al diegenen die aan het ontwikkelingsproces deelnemen;

8. is van mening dat de armoede vele oorzaken heeft: te lage of geen inkomsten voor de meerderheid van de Afrikaanse bevolking, toeneming van de schuldenlast, de structurele aanpassingsprogramma's, alsmede de liberalisatie van de wereldhandel, en dat daarom veeleer de oorzaken van de armoede dan de gevolgen daarvan moeten worden aangepakt;

9. verzoekt de politieke vertegenwoordigers in de EU en de economische kringen en opiniemakers te wijzen op het belang van de ontwikkelingssamenwerking met de ACS-staten voor een doeltreffende bestrijding van de armoede, alsmede op de gemeenschappelijke belangen van de EU en de ACS-staten op het gebied van veiligheid, milieu en economie;

10. acht het gewenst, aangezien een deel van de burgers van de Europese Unie twijfels koestert omtrent de doeltreffendheid van de ontwikkelingssamenwerking, dat de politieke leiders van de ACS-staten in het kader van een publieke campagne in de EU bevestigen dat hun volkeren de ontwikkelingssamenwerking met de Europese Unie wensen voort te zetten en aldus voor dit belangrijke doel politieke steun werven en hun eigen engagement ter zake bekrachtigen;

11. onderstreept, onder verwijzing naar het Verdrag van Maastricht, dat de EU bevoegd is een gemeenschappelijk buitenlands en ontwikkelingsbeleid te voeren en benadrukt het belang van een gemeenschappelijk optreden van de lid-staten in internationale instellingen in het kader van de ontwikkelingssamenwerking; wijst op de voordelen van de multilaterale ontwikkelingshulp voor de ontvangerslanden met betrekking tot de verwezenlijking van de eigenlijke doelstellingen van de ontwikkelingspolitiek, de toezegging op lange termijn van voldoende fondsen en de verzekering van de samenhang van de maatregelen zelf;

12. acht het gewenst dat bij de opzet van de instrumenten voor de ontwikkelingssamenwerking rekening wordt gehouden met de specifieke en bijzondere kenmerken van de verschillende categorieën ACS-staten, zoals die in de Overeenkomst van Lomé worden onderkend, met inachtneming van de verschillende niveaus van ontwikkeling en de behoeften van de ACS-landen, alsmede de regionale oriëntatie van de verschillende landen;

13. is het ermee eens dat het mogelijk moet zijn om nieuwe lid-staten van de Overeenkomst van Lomé van ACS-zijde toe te laten die een vergelijkbaar ontwikkelingsniveau hebben met dat van de ACS-staten, met het oog op een algehele verbetering van de cooerdinatie van de ontwikkelingssamenwerking van de Europese Unie;

14. onderstreept dat het van belang is nieuwe instrumenten voor de samenwerking te ontwerpen om de veroudering van de produktie- en distributiestructuren en verstoringen op dit gebied te kunnen vermijden om aldus de weg vrij te maken voor de noodzakelijke structurele veranderingen en de geleidelijke integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie;

15. is van mening dat de economische hervormingen van de ACS-landen een zodanige opzet moeten hebben dat wordt voorzien in de behoeften van de grote meerderheid van de bevolking en de absolute armoede wordt bestreden;

16. acht het noodzakelijk dat mechanismen voor de preventie respectievelijk de beheersing van crises worden bestudeerd die het mogelijk maken conflicten te voorkomen of deze althans te beperken; wijst in dit verband op de ernstige gevolgen en de kosten van politieke passiviteit;

17. is van mening dat het noodzakelijk is dat er nauwere banden tot stand worden gebracht tussen de Europese instellingen en de ACS-staten ten einde hen in staat te stellen hun respectieve rechtssystemen beter te leren kennen en te vergelijken, vooral met betrekking tot de rechtspraak, omdat niet-uitvoering daarvan leidt tot straffeloosheid en onzekerheid die de belangrijkste oorzaken van conflicten zijn;

18. verzoekt de lid-staten en de ACS-staten nauw samen te werken ten einde de wetgevingsinstrumenten in het leven te roepen die een gecooerdineerde en coherente bestrijding van drugs en criminaliteit mogelijk moeten maken, evenwel met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel;

19. is van opvatting dat in het proces van verdergaande democratisering en invoering van de beginselen van de markteconomie een consensus over de rol en de taken van de staat ten aanzien van de maatschappij en de economische bedrijvigheid een prioriteit is en dat de ontwikkelingssamenwerking ten dele heeft gefaald omdat de institutionele en administratieve voorwaarden voor een effectief ontwikkelingswerk niet waren vervuld; pleit derhalve voor grotere inspanningen bij de opzet van functionele instellingen en een competent bestuur en is van mening dat anderzijds het juridische, economische en financiële kader moet worden gecreëerd waarbinnen het particulier initiatief zich kan ontplooien;

20. is van mening dat bij de uitwerking van de overeenkomst die het vervolg zal vormen op Lomé IV meer mogelijkheden moeten worden gecreëerd voor de verplaatsing van de financiële en technische samenwerking naar andere organen dan de centrale regeringen en de samenwerking in toenemende mate in handen moet worden gegeven van gedecentraliseerde organen, zoals de regionale en plaatselijke autoriteiten, de niet-gouvernementele organisaties, cooeperaties, vakbonden, kerken en opleidings- en onderzoekinstellingen;

21. acht het belangrijk dat bij de ontwikkelingssamenwerking in de eerste plaats de capaciteiten van het partnerland worden versterkt zodat het kan voldoen aan zijn verplichtingen met betrekking tot basisdiensten op het gebied van de voedselvoorziening, gezondheidszorg en onderwijs en de gevolgen van armoede en sociale ongerechtigheid worden bestreden;

22. wenst dat bij de uitwerking van de overeenkomst die het vervolg zal vormen op Lomé IV wat de verschillende samenwerkingsterreinen betreft meer aandacht wordt geschonken aan de prioritaire doelstelling van bestrijding van de armoede, en derhalve meer in het bijzonder rekening wordt gehouden met de meest benadeelde groepen, zoals vrouwen, kinderen, bejaarden, gehandicapten, vluchtelingen en etnische minderheden;

23. wijst met nadruk op het belang van bevordering van de cultuur, niet alleen in het kader van het verplichte onderwijs, maar bij alle sociale activiteiten, ten einde de integratie van volkeren mogelijk te maken met inachtneming van verschillen in ras, etnische afkomst en taal;

24. is van mening dat het noodzakelijk is vanaf het stadium van het verplichte lager onderwijs tot aan het meest gespecialiseerde niveau onderwijs- en opleidingsprocessen ten uitvoer te leggen en te cooerdineren;

25. wijst met nadruk op het belang van totstandbrenging van nieuwe gezondheidsstructuren en de bevordering van de samenwerking tussen onderzoek- en analyse-instituten die zich met name bezighouden met overdraagbare ziekten als AIDS en malaria die zich helaas nog steeds aanzienlijk uitbreiden;

26. verzoekt de ACS-staten voor hun grondgebied de prioriteiten vast te stellen met betrekking tot de maatregelen die nodig zijn met het oog op de bescherming en de inachtneming van het milieu;

27. is van mening dat in de toekomstige overeenkomst moet worden voorzien in een veel ruimere deelneming van de voornaamste actoren van de ontwikkeling, de leidende krachten van de burgermaatschappij en het particulier initiatief en dat steun dient te worden verleend aan de oprichting en uitbreiding van kleine en middelgrote ondernemingen; beveelt derhalve aan dat voldoende middelen voor de bevordering van het particulier initiatief worden uitgetrokken;

28. wijst er evenwel ook met klem op dat een grotere concentratie van de samenwerking ACS-EU op de ondersteuning van particuliere ondernemingen niet ten koste mag gaan van de bestrijding van armoede en de bevordering van de sociale rechten voor de gehele bevolking en dat niet uit het oog moet worden verloren dat de ontwikkeling van de particuliere sector gericht moet zijn op de verbetering van de levensomstandigheden van de gehele bevolking en dat daarbij naar behoren rekening moet worden gehouden met de fundamentele beginselen van sociaal evenwicht, ecologie en een duurzame economische ontwikkeling;

29. onderstreept, gezien de steeds verdergaande liberalisering, de dringende noodzaak het handelsverkeer te bevorderen waarbij echter de preferentiële markttoegang voor produkten van de ACS-landen zo lang mogelijk moet worden gehandhaafd, terzelfder tijd hun concurrentievermogen moet worden versterkt en de diversificatie van hun export en de openstelling van nieuwe markten moeten worden bevorderd;

30. wijst nogmaals met nadruk op haar standpunt dat de overeenkomst die het vervolg zal vormen op Lomé IV niet uitsluitend gebaseerd moet zijn op de bestaande instellingen en instrumenten, met name voor zover die van toepassing zijn op een aantal basisprodukten, maar ook tot doel moet hebben om een doeltreffend functioneren en implementeren daarvan te waarborgen, gelet op het feit dat talloze ACS-staten voor de voortzetting van hun sociaal-economische ontwikkeling nog steeds afhankelijk zijn van deze belangrijke instrumenten;

31. wijst op de vele mogelijkheden van de regionale samenwerking voor een grensoverschrijdende exploitatie van de hulpbronnen, de vergroting van de afzetmarkten, het volledig gebruikmaken van de comparatieve voordelen en de integratie in de wereldeconomie; wenst derhalve dat voor de regionale samenwerking in de nieuwe overeenkomst meer steun wordt verleend;

32. is van oordeel dat aan de doeltreffendheid van de ontwikkelingssamenwerking in de toekomst groter belang moet worden gehecht en dat de eerbiediging van de mensenrechten en de toepassing van democratische beginselen en van de regels van de rechtsstaat evenals een verantwoord en transparant openbaar bestuur ("good governance") de onontbeerlijke grondslagen hiervoor zijn; verlangt dat de middelen in de eerste plaats worden ingezet voor maatregelen die aantoonbaar positieve sociale en economische resultaten opleveren; acht het met het oog op een grotere efficiency bij toekomstige acties volstrekt noodzakelijk dat de uit te voeren projecten systematisch worden geëvalueerd en deze evaluaties bekend worden gemaakt;

33. is van oordeel dat een duurzame verbetering van de sociale en economische toestand in de minst ontwikkelde ACS-staten althans niet kan worden bereikt tenzij hun schulden worden kwijtgescholden; verzoekt de regeringen van de lid-staten van de Europese Unie derhalve de publieke schulden van deze landen bilateraal kwijt te schelden en er bij de multilaterale financiële instellingen op aan te dringen dat deze evenmin betaling eisen, terwijl ook de staatsschulden van de overige ACS-staten aanzienlijk moeten worden verlicht;

34. stelt een werkgroep in die de werkzaamheden ter voorbereiding van de onderhandelingen over de toekomstige betrekkingen tussen de ACS-staten en de Europese Unie en de onderhandelingen zelf op de voet volgt; verwijst in deze naar haar op 28 september 1995 aangenomen resolutie ();

35. verzoekt haar co-voorzitters deze resolutie en het bijbehorend verslag te doen toekomen aan de Raad van Ministers ACS-EU, de Raad en de Commissie van de Europese Unie en aan de nationale parlementen van de lid-staten van de Europese Unie.