Briefwisseling tussen de Commissie van de Europese Gemeenschappen en de Internationale Arbeidsorganisatie

(2001/C 156/03)

Ontwerp-brief van de Europese Commissie

Geachte heer,

Zowel de Internationale Arbeidsorganisatie als de Europese Gemeenschappen zetten zich in voor sociale en economische vooruitgang, voor het verbeteren van de levens- en werkomstandigheten en voor het bevorderen van de werkgelegenheid. Sinds de eerste overeenkomst tussen de IAO en de Gemeenschappen in 1958 hebben beide organisaties hun samenwerking ter verwezenlijking van deze doelstellingen geleidelijk uitgebreid.

De laatste briefwisseling tussen de IAO en de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door de Commissie, dateert van 1989. Sindsdien hebben zich in Europa grote veranderingen voorgedaan. De wereldeconomie heeft zich namelijk snel ontwikkeld en zowel de IAO als de Europese Gemeenschappen hebben hun mogelijkheden om te reageren op nieuwe uitdagingen op het gebied van het sociaal en het werkgelegenheidsbeleid aanzienlijk versterkt en ontwikkeld. Het ogenblik is dan ook genomen om onze briefwisseling te actualiseren. Deze nieuwe briefwisseling moet bijgevolg in de eerste plaats dienen om de gebieden vast te stellen waar beide organisaties met nieuwe uitdagingen worden geconfronteerd, en in de tweede plaats om op basis daarvan de prioritaire gebieden vast te stellen waar samenwerking tussen de IAO en de Commissie het nuttigst zou zijn.

Sinds 1989 zijn sociale en werkgelegenheidsthema's zowel op Europees als op internationaal vlak steeds belangrijker geworden. De mondialisering heeft ongetwijfeld veel voordelen, maar algemeen wordt aangevoeld dat de weinig mensen daarvan profiteren. Bij de publieke opinie groeit de bezorgdheid dat de sociale aspecten van de mondialisering verwaarloosd werden. Tevens wordt erkend dat op verschillende niveaus vraag is naar nieuwe geïntegreerde benaderingen, ook bij de instellingen van de internationale gemeenschap. De IAO heeft vier strategische doelstellingen vastgesteld die van cruciaal belang zijn voor haar opdracht in de context van de mondialisering: grondbeginselen en grondrechten op het werk, de bevordering van de werkgelegenheid voor vrouwen en mannen, de versterking van de sociale bescherming en de bevordering van de sociale dialoog. Samen vormen ze de essentie van "een fatsoenlijke baan". Het Europese integratieproces heeft op haar beurt een sterke en dynamische sociale dimensie ontwikkeld. In deze context staat de bevordering van de kwaliteit als de drijvende kracht voor een bloeiende economie, meer en betere banen en een samenleving waar niemand wordt uitsgesloten, momenteel centraal op de communautaire agenda inzake werkgelegenheid, sociaal beleid en arbeidsverhoudingen. Bij de uitbreiding van de Europese Unie zullen de nieuwe lidstaten zich trouwens bij het kader van het Europese sociale model moeten aansluiten.

Wat de arbeidsnormen en de mensenrechten betreft, een gebied waarop de Gemeenschap en de IAO een sterk gemeenschappelijk belang delen, wordt nu meer dan ooit erkend hoe belangrijk het is om, naast de economische ontwikkeling en de liberalisering van de handel, de naleving van de grondbeginselen en grondrechten op het werk te bevorderen. In 1995 stelde de Wereldtop voor sociale ontwikkeling een sociale grondslag voor de wereldeconomie vast door te verwijzen naar de IAO-verdragen met betrekking tot vier basisbeginselen: de vrijheid om zich te verenigen en collectief te onderhandelen, het verbod op dwangarbeid en discriminatie, en de afschaffing van kinderarbeid. Met de goedkeuring van de Verklaring inzake grondbeginselen en grondrechten op het werk heeft de IAO in deze context haar tol als brandpunt van de internationale inspanningen ter bevordering van de kansen voor vrouwen en mannen op een fatsoenlijke en productieve baan versterkt. In de Europese Unie is nu in het eigenlijke Verdrag een verwijzing naar sociale grondrechten opgenomen, alsook de mogelijkheid voor de Gemeenschap om concreet op te treden tegen discriminatie en sociale uitsluiting. Voorts heeft de Europese Unie een Handvest van de grondrechten gepubliceerd, dat een bij komend instrument zal zijn in haar inspanningen om de economische en sociale vooruitgang te bevorderen. De Gemeenschap heeft zich er bovendien toe verbonden in haar extern beleid en haar ontwikkelingssamenwerking de fundamentele arbeidsnormen te bevorderen.

Op het vlak van de sociale dialoog hebben zich in de EU sinds 1989 aanzienlijke ontwikkelingen voorgedaan. De sociale partners kregen nieuwe en versterkte verantwoordelijkheden bij de totstandbrenging van het sociaal beleid op Europees niveau. Dat versterkt de sociale dialoog op EU-niveau en biedt tegelijkertijd een nieuwe mogelijkheid om vooruitgang te boeken met het sociaal beleid. Deze ontwikkelingen zijn bijzonder belangrijk met het oog op de komende historische uitbreiding van de EU.

Ook wat de bevordering van de werkgelegenheid betreft, hebben zowel de IAO als de Europese Gemeenschap hun inspanningen sinds de laatste briefwisseling aanzienlijk opgevoerd. Het creëren van meer werkgelegenheid voor vrouwen en mannen is namelijk uitgeroepen tot één van de strategische doelstellingen van de IAO. De Europese Unie van haar kant heeft een uitgebreide werkgelegenheidsstrategie ontwikkeld die ernaar streeft het werkgelegenheidsopotentieel van de Europese economie te maximaliseren en tegelijkertijd het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen te respecteren. Voorts zij opgemerkt dat de IAO en de Europese Gemeenschap nu gemeenschappelijke doelstellingen hebben wat de bevordering van de sociale bescherming betreft.

De uitdagingen waarmee de IAO en de Gemeenschappen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking worden geconfronteerd, zijn sinds de briefwisseling van 1989 sterk veranderd. Het is met name dankzij het pleidooi van de IAO dat het internationale systeem in zijn geheel steeds vaker sociale overwegingen opneemt in programma's en strategieën voor economische ontwikkeling. Dat onderstreept eens te meer het blijvende belang van de Wereldtop voor sociale ontwikkeling van 1995 en de follow-up ervan.

Van haar kant poogt de Gemeenschap via haar beleid inzake ontwikkelingssamenwerking, dat billijkheid als leidend principe heeft, duurzame ontwikkeling te bevorderen en ontwikkelingslanden te helpen de armoede uit te roeien en zich in de wereldeconomie te integreren. De Gemeenschap heeft namelijk onlangs besloten dat het verminderen van de armoede de hoofddoelstelling van haar ontwikkelingspanningen moet zijn. Ook de agenda van de IAO inzake fatsoenlijke banen is een ontwikkelingsagenda die op groei, werkgelegenheid en banen is gebaseerd. Ontwikkelingssamenwerking is een van de actiemiddelen die de IAO gebruikt om haar waarden te bevorderen en te verwezenlijken en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de ontwikkelingsnoden van haar lidstaten.

In het licht van deze overwegingen zijn de Commissie en de IAO het erover eens dat het voor beide organisaties gunstig zou zijn hun samenwerking te ontwikkelen en daarbij vooral aandacht te hebben voor de volgende prioritaire gebieden:

- De bevordering van arbeidsnormen, met name gelet op de beginselen en rechten die zijn vastgesteld in de Verklaring van de IAO van 1998 inzake grondbeginselen en grondrechten op het werk;

- De bevordering van de werkgeglegenheid, met name door het uitwisselen van informatie en ervaringen met betrekking tot de Europese Werkgelegenheidsstrategie en de inspanningen van de IAO om voor vrouwen en mannen kansen op werk te creëren;

- Sociale dialoog, met name met het oog op de eventuele verspreiding naar andere regio's in de wereld van de lessen die uit de Europese ervaring met de sociale dialoog kunnen worden getrokken;

- De sociale en werkgelegenheidsaspecten van de uitbreiding van de EU, met name met betrekking tot de sociale dialoog;

- Sociale bescherming door doelgerichte samenwerking inzake geselecteerde thema's; en

- Ontwikkelingssamenwerking, met name ter versterking van de sociale dimensie van de ontwikkeling, en op operationeel vlak ook medewerking aan duurzame ontwikkeling.

Om de samenwerking op deze en andere gebieden van gemeenschappelijk belang te ontwikkelen, bevestigen de Commissie en de IAO het nut van jaarlijkse vergaderingen op hoog niveau, afwisselend in Brussel en Genève, waarop de inventaris van de bestaande samenwerking wordt opgemaakt en gemeenschappelijke acties voor het komende jaar worden gepland.

De volgende bepalingen van de briefwisseling van 1989 blijven gelden:

- De Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Commissie, wordt ook in de toekomst regelmatig uitgenodigd voor de vergaderingen van de Internationale Arbeidsconferentie van de IAO en van de Raad van Bestuur.

- Harerzijds zal de Commissie de vertegenwoordigers van het Internationaal Arbeidsbureau in de passende gevallen uitnodigen om vergaderingen bij te wonen van de diensten van de Commissie die sociale en arbeidskwesties behandelen welke als zodanig van belang zijn voor de Internationale Arbeidsorganisatie.

- De voorzitter van de Commissie en de directeur-generaal van het IAB of hun vertegenwoordigers, zullen elkaar te gelegener tijd raadplegen over elke ontwikkeling binnen hun organisatie die van belang kan zijn voor de samenwerking tussen de beide partijen.

- Uitwisseling van informatie en verlening van onderlinge bijstand op gebieden van gemeenschappelijk belang kunnen tussen de verantwoordelijken voor de betrokken programma's in de passende vorm worden overeengekomen voor elk geval afzonderlijk (bezoek, document, werkgroepen, financiering van projecten).

Om de samenwerking via projectfinanciering te bevorderen, zullen de IAO en de Commissie gesprekken blijven voeren om de financiële en administratieve normen vast te stellen voor de tenuitvoerlegging door de IAO van projecten die door de Commissie worden gefinancierd.

Door onze ervaringen te delen, samen na te denken over nieuwe benaderingen van hedendaagse sociale problemen, en waar nodig onze deskundigheid te bundelen, kunnen we ongetwijfeld nog doeltreffender inspelen op de behoefte aan bevordering van de werkgelegenheid en aan het behoud en de verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in de wereld.

Met bijzondere hoogachting,

(...)

Ontwerp-brief van de IAO

Geachte commissaris,

Hierbij bevestig ik de ontvangst van uw brief van (...), die luidt als volgt: "Zowel de Internationale Arbeidsorganisatie als de Europese Gemeenschappen zetten zich in voor sociale en economische vooruitgang, voor het verbeteren van de levens- en werkomstandigheden en voor het bevorderen van de werkgelegenheid. Sinds de eerste overeenkomst tussen de IAO en de Gemeenschappen in 1958 hebben beide organisaties hun samenwerking ter verwezenlijking van deze doestellingen geleidelijk uitgebreid.

De laatste briefwisseling tussen de IAO en de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door de Commissie, dateert van 1989. Sindsdien hebben zich in Europa grote veranderingen voorgedaan. De wereldeconomie heeft zich namelijk snel ontwikkeld en zowel de IAO als de Europese Gemeenschappen hebben hun mogelijkheden om te reageren op nieuwe uitdagingen op het gebied van het sociaal en het werkgelegenheidsbeleid aanzienlijk versterkt en ontwikkeld. Het ogenblik is dan ook gekomen om onze briefwisseling te actualiseren. Deze nieuwe briefwisseling moet bijgevolg in de eerste plaats dienen om de gebieden vast te stellen waar beide organisaties met nieuwe uitdagingen worden geconfronteerd, en in de tweede plaats om op basis daarvan de prioritaire gebieden vast te stellen waar samenwerking tussen de IAO en de Commissie het nuttigst zou zijn.

Sinds 1989 zijn sociale en werkgelegenheidsthema's zowel op Europees als op internationaal vlak steeds belangrijker geworden. De mondialisering heeft ongetwijfeld veel voordelen, maar algemeen wordt aangevoeld dat te weinig mensen daarvan profiteren. Bij de publieke opinie groeit de bezorgdheid dat de sociale aspecten van de mondialisering verwaarloosd werden. Tevens wordt erkend dat op verschillende niveaus vraag is naar nieuwe geïntegreerde benaderingen, ook bij de instellingen van de internationale gemeenschap. Die IAO heeft vier strategische doelstellingen vastgesteld die van cruciaal belang zijn voor haar opdracht in de context van de mondialisering: grondbeginselen en grondrechten op het werk, de bevordering van de werkgelegenheid voor vrouwen en mannen, de versterking van de sociale bescherming en de bevordering van de sociale dialoog. Samen vormen ze de essentie van 'een fatsoenlijke baan'. Het Europese integratieproces heeft op haar beurt een sterke en dynamische sociale dimensie ontwikkeld. In deze context staat de bevordering van de kwaliteit als de drijvende kracht voor een bloeiende economie, meer en betere banen en een samenleving waar niemand wordt uitgesloten, momenteel centraal op de communautaire agenda inzake werkgelegenheid, sociaal beleid en arbeidsverhoudingen. Bij de uitbreiding van de Europese Unie zullen de nieuwe lidstaten zich trouwens bij het kader van de Europese sociale model moeten aansluiten.

Wat de arbeidsnormen en de mensensrechten betreft, een gebied waarop de Gemeenschap en de IAO een sterk gemeenschappelijk belang delen, wordt nu meer dan ooit erkend hoe belangrijk het is om, naast de economische ontwikkeling en de liberalisering van de handel, de naleving van de grondbeginselen en grondrechten op het werk te bevorderen. In 1995 stelde de Wereldtop voor sociale ontwikkeling een sociale grondslag voor de wereldeconomie vast door te verwijzen naar de IAO-verdragen met betrekking tot vier basisbeginselen: de vrijheid om zich te verenigen en collectief te onderhandelen, het verbod op dwangarheid en discriminatie, en de afschaffing van kinderarbeid. Met de goedkeuring van de Verklaring inzake grondbeginselen en grondrechten op het werk heeft de IAO in deze context haar tol als brandpunt van de internationale inspanningen ter bevordering van de kansen voor vrouwen en mannen op een fatsoenlijke en productieve baan versterkt. In de Europese Unie is nu in het eigenlijke Verdrag een verwijzing naar sociale grondrechten opgenomen, alsook de mogelijkheid voor de Gemeenschap om concreet op te treden tegen discriminatie en sociale uitsluiting. Voorts heeft de Europese Unie een Handvest van de grondrechten gepubliceerd, dat een bijkomend instrument zal zijn in haar inspanningen om de economische en sociale vooruitgang te bevorderen. De Gemeenschap heeft zich er bovendien toe verbonden in haar extern beleid en haar ontwikkelingssamenwerking de fundamentele arbeidsnormen te bevorderen.

Op het vlak van de sociale dialoog hebben zich in de EU sinds 1989 aanzienlijke ontwikkelingen voorgedaan. De sociale partners kregen nieuwe en versterkte verantwoordelijkheden bij de totstandbrenging van het sociaal beleid op Europees niveau. Dat versterkt de sociale dialoog op EU-niveau en biedt tegelijkertijd een nieuwe mogelijkheid om vooruitgang te boeken met het sociaal beleid. Deze ontwikkelingen zijn bijzonder belangrijk met het oog op de komende historische uitbreiding van de EU.

Ook wat de bevordering van de werkgelegenheid betreft, hebben zowel de IAO als de Europese Gemeenschap hun inspanningen sinds de laatste briefwisseling aanzienlijk opgevoerd. Het creëren van meer werkgelegenheid voor vrouwen en mannen is namelijk uitgeroepen tot één van de strategische doelstellingen van de IAO. De Europese Unie van haar kant heeft een uitgebreide werkgelegenheidsstrategie ontwikkeld die ernaar streeft het werkgelegenheidspotentieel van de Europese economie te maximaliseren en tegelijkertijd het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen te respecteren. Voorts zij opgemerkt dat de IAO en de Europese Gemeenschap nu gemeenschappelijke doelstellingen hebben wat de bevordering van de sociale bescherming betreft.

De uitdagingen waarmee de IAO en de Gemeenschappen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking worden geconfronteerd, zijn sinds de briefwisseling van 1989 sterk veranderd. Het is met name dankzij het pleidooi van de IAO dat het internationale systeem in zijn geheel steeds vaker sociale overwegingen opneemt in programma's en strategieën voor economische ontwikkeling. Dat onderstreept eens te meer het blijvende belang van de Wereldtop voor sociale ontwikkeling van 1995 en de follow-up ervan.

Van haar kant poogt de Gemeenschap via haar beleid inzake ontwikkelingssamenwerking, dat billijkheid als leidend principe heeft, duurzame ontwikkeling te bevorderen en ontwikkelingslanden te helpen de armoede uit te roeien en zich in de wereldeconomie te integreren. De Gemeenschap heeft namelijk onlangs besloten dat het verminderen van de armoede de hoofddoelstelling van haar ontwikkelingsinspanningen moet zijn. Ook de agenda van de IAO inzake fatsoenlijke banen is een ontwikkelingsagenda die op groei, werkgelegenheid en banen is gebaseerd. Ontwikkelingssamenwerking is een van de actiemiddelen die de IAO gebruikt om haar waarden te bevorderen en te verwezenlijken en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de ontwikkelingsnoden van haar lidstaten.

In het licht van deze overwegingen zijn de Commissie en de IAO het erover eens dat het voor beide organisaties gunstig zou zijn hun samenwerking te ontwikkelen en daarbij vooral aandacht te hebben voor de volgende prioritaire gebieden:

- De bevordering van arbeidsnormen, met name gelet op de beginselen en rechten die zijn vastgesteld in de Verklaring van de IAO van 1998 inzake grondbeginselen en grondrechten op het werk;

- De bevordering van de werkgelegenheid, met name door het uitwisselen van informatie en ervaringen met betrekking tot de Europese Werkgelegenheidsstrategie en de inspanningen van de IAO om voor vrouwen en mannen kansen op werk te creëren;

- Sociale dialoog, met name met het oog op de eventuele verspreiding naar andere regio's in de wereld van de lessen die uit de Europese ervaring met de sociale dialoog kunnen worden getrokken;

- De sociale en werkgelegenheidsaspecten van de uitbreiding van de EU, met name met betrekking tot de sociale dialoog;

- Sociale bescherming door doelgerichte samenwerking inzake geselecteerde thema's; en

- Ontwikkelingssamenwerking, met name ter versterking van de sociale dimensie van de ontwikkeling, en op operationeel vlak ook medewerking aan duurzame ontwikkeling.

Om de samenwerking op deze en andere gebieden van gemeenschappelijk belang te ontwikkelen, bevestigen de Commissie en de IAO het nut van jaarlijkse vergaderingen op hoog niveau, afwisselend in Brussel en Genève, waarop de inventaris van de bestaande samenwerking wordt opgemaakt en gemeenschappelijke acties voor het komende jaar worden gepland.

De volgende bepalingen van de briefwisseling van 1989 blijven gelden:

- De Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Commissie, wordt ook in de toekomst regelmatig uitgenodigd voor de vergaderingen van de Internationale Arbeidsconferentie van de IAO en van de Raad van Bestuur.

- Harerzijds zal de Commissie de vertegenwoordigers van het Internationaal Arbeidsbureau in de passende gevallen uitnodigen om vergaderingen bij te wonen van de diensten van de Commissie die sociale en arbeidskwesties behandelen welke als zodanig van belang zijn voor de Internationale Arbeidsorganisatie.

- De voorzitter van de Commissie en de directeur-generaal van het IAB of hun vertegenwoordigers, zullen elkaar te gelegener tijd raadplegen over elke ontwikkeling binnen hun organisatie die van belang kan zijn voor de samenwerking tussen de beide partijen.

- Uitwisseling van informatie en verlening van onderlinge bijstand op gebieden van gemeenschappelijk belang kunnen tussen de verantwoordelijken voor de betrokken programma's in de passende vorm worden overeengekomen voor elk geval afzonderlijk (bezoek, document, werkgroepen, financiering van projecten).

Om de samenwerking via projectfinanciering te bevorderen, zullen de IAO en de Commissie gesprekken blijven voeren om de financiële en administratieve normen vast te stellen voor de tenuitvoerlegging door de IAO van projecten die door de Commissie worden gefinancierd.

Door onze ervaringen te delen, samen na te denken over nieuwe benaderingen van hedendaagse sociale problemen, en waar nodig onze deskundigheid te bundelen, kunnen we ongetwijfeld nog doeltreffender inspelen op de behoefte aan bevordering van de werkgelegenheid en aan het behoud en de verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in de wereld."

Ik stem volledig in met de bewoordingen van deze brief en ben van mening dat deze regelingen de voortzetting van de bestaande harmonieuze samenwerking tussen onze instellingen zal verzekeren, en die samenwerking nog zal versterken.

Met bijzondere hoogachting,

(...)