BIJLAGE III

AANGENOMEN TEKSTEN

verzoekt alle ACS-landen te voorzien in een mechanisme voor collegiale toetsing, waarin de strijd tegen de illegale geldstromen is opgenomen;

verzoekt alle ACS-staten en EU-lidstaten om burgers toegang te geven tot informatie over de begrotingen van de nationale en lokale overheden, als manier om overheidsmiddelen te beschermen tegen wegsluizen in de vorm van illegale geldstromen;

dringt er bij financiële centra, met inbegrip van offshore financiële centra met aangetoond strenge geheimhoudingsvoorschriften op aan mee te werken aan de mondiale bestrijding van illegale geldstromen en zich te houden aan de wereldwijd overeengekomen transparantienormen; is van mening dat sancties moeten worden toegepast in geval van weigering tot samenwerking, na een uitputtende dialoog en raadpleging van de betrokken landen en rechtsgebieden en op grond van welomschreven en internationaal aanvaardbare criteria;

erkent dat tal van ACS-landen, in overeenstemming met hun strategieën voor economische ontwikkeling en diversificatie en met het oog op de legitieme benutting van de door de mondialisering geboden kansen, ondanks veel beperkingen hun financiële dienstensector hebben ontwikkeld of deze volop aan het ontwikkelen zijn en zich ertoe hebben verbonden de internationale normen en standaarden volledig na te leven;

dringt aan op de openbare verstrekking van informatie over de uiteindelijke begunstigden van alle bedrijfsvormen, inclusief trusts, stichtingen en brievenbusmaatschappijen, en herhaalt zijn oproep dat alle multinationale ondernemingen dienen over te gaan tot openbare verslaglegging per land op basis van de G20- en OESO-modellen om een einde te maken aan grondslaguitholling en winstverschuiving; stelt dat de winsten van multinationale ondernemingen moeten worden belast in het land waar zij zijn behaald; is ook van mening dat fiscale prikkels openbaar moeten worden gemaakt;

benadrukt dat de uitholling van de belastinggrondslag en het verschuiven van winsten naar niet-coöperatieve fiscale rechtsgebieden en banken, ook banken in ontwikkelde landen, met een bankgeheim moeten worden tegengegaan door middel van samenwerking en gegevensuitwisseling; dringt er bovendien bij alle staten en rechtsgebieden die dit tot dusver nog niet hebben gedaan, op aan zich te houden aan de gemeenschappelijke mondiale normen voor de automatische uitwisseling van inlichtingen over financiële rekeningen;

merkt met bezorgdheid op dat instellingen voor ontwikkelingsfinanciering (DFI's) nog steeds een groot aantal investeringen ondersteunen die via belastingparadijzen verlopen, door een beroep te doen op financiële tussenpersonen; benadrukt dat de internationale en regionale financiële instellingen en banken voor ontwikkelingsfinanciering een essentiële rol vervullen bij verantwoorde financiering en dat de samenwerking gericht moet zijn op verbetering van het bestuur en het opbouwen van het staatsbestel, zodat de overheidsinkomsten in de ACS-landen op verantwoorde wijze worden besteed en hierover rekenschap moet worden afgelegd; is met name van mening dat DFI's uitsluitend mogen investeren in ondernemingen en fondsen die bereid zijn om de uiteindelijk begunstigden openbaar bekend te maken en per land verslag uit te brengen over hun financiële rekeningen;

merkt op dat winningsindustrieën, nutsbedrijven en infrastructuur, gezondheid en onderwijs bijzonder gevoelig zijn voor corruptie, een van de belangrijkste oorzaken van illegale geldstromen; is van mening dat het initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën (EITI) verplicht moet worden gesteld; verzoekt de ACS-landen als onderdeel van hun corruptiebestrijdingsagenda te streven naar grotere transparantie en verantwoordingsplicht in hulpbronnenovereenkomsten, in de financiële verslaglegging en controle van ondernemingen, en in de inning en toewijzing van ontvangsten;

wijst uitdrukkelijk op de risico's die Afrikaanse landen lopen wanneer ze onevenwichtige concessies doen in verband met verdragen tot het vermijden van dubbele belasting (DTA's), en wanneer ze concessieovereenkomsten sluiten voor de ontginning van natuurlijke hulpbronnen; is van mening dat het door de fiscale commissie van de Verenigde Naties ontwikkelde modelverdrag moet worden ondersteund teneinde misbruik in bepalingen van DTA's aan te pakken aangezien dit de belastingheffing aan de bron sterkere rechten geeft dan het OESO-model;

onderstreept dat de ACS-landen bij het innen van belastinggelden vaak te maken hebben met aanzienlijke politieke, juridische en bestuurlijke beperkingen; is daarom van mening dat de ontwikkelingshulp zich meer moet richten op de totstandbrenging van het juiste regelgevende kader en het versterken van de belastingdiensten en de met de bestrijding van illegale geldstromen belaste instellingen, door technische deskundigheid beschikbaar te stellen op het gebied van middelenbeheer, financiële inlichtingen en anticorruptieregelgeving, met name inzake witwaspraktijken, georganiseerde misdaad en mensenhandel, en de teruggave van hetgeen uit de betrokken landen is gestolen;

herinnert eraan dat de mobilisering van binnenlandse middelen aan de hand van de heffing van belastingen de belangrijkste bron van inkomsten is voor de financiering van duurzame ontwikkeling; dringt er bij de internationale gemeenschap op aan alle maatregelen te treffen die nodig zijn voor de uitvoering van een doeltreffend en transparant fiscaal en handelsbeleid, en rekening te houden met de OESO, de G20, de G8, de G77, de Afrikaanse Unie, de Wereldbank, het IMF en de ADB, alsook met de bepalende rol van particuliere banken bij het waarborgen van de financiële transparantie in de ACS-landen en de rest van de wereld; benadrukt verder de noodzaak van een grotere participatie van ontwikkelingslanden in het mondiale fiscale beleid;

herinnert eraan dat belastingparadijzen, rechtsgebieden met een geheimhoudingsregeling en illegale geldstromen de belastinggrondslag uithollen, de fiscale rechtvaardigheid ondermijnen en handel en investeringen verstoren; benadrukt in dit verband met klem dat de uitbanning van alle vormen van illegale geldstromen van het grootste belang is om de economische en sociale doelstellingen van de nieuwe Agenda voor duurzame ontwikkeling tot 2030 te verwezenlijken;

vraagt de lidstaten en de ACS-landen onder auspiciën van de VN te werken aan de totstandkoming van een wettelijke verplichting voor de gehele toeleveringsketen van mineralen teneinde de mensenrechten daadwerkelijk te verdedigen in plaats van zich in te zetten voor de belangen van lobby's en grote ondernemingen;

erkent dat er op internationaal niveau al een groot aantal stappen is genomen om illegale geldstromen tegen te gaan, maar merkt bezorgd op dat de relevantste internationale verdragen en initiatieven voor de bestrijding van corruptie en illegale geldstromen in hun uitvoeringsfase geen concrete resultaten opleveren; betreurt met name dat hierbij vaak sprake is van een gebrek aan coördinatie, voornamelijk in verband met het terughalen van activa, en samenhang, hoewel deze initiatieven worden ondersteund door maatregelen ter bestrijding van het internationale terrorisme, inclusief de controle op de financiering daarvan; herinnert eraan dat terroristische organisaties in gedestabiliseerde landen alleen maar kunnen worden verslagen aan de hand van een onderzoek van hun internationale financiële middelen en het afsnijden van kanalen voor wapenhandel;

is er stellig van overtuigd dat de maatregelen om illegale geldstromen tegen te gaan, hoofdzakelijk politiek van aard moeten zijn, alsook dat de bestrijding van witwaspraktijken, belastingontduiking en -ontwijking, agressieve fiscale planning en corruptie bovenaan de internationale agenda moet blijven staan, aangezien deze verschijnselen zeer zorgwekkend zijn als men kijkt naar de geringe economische groei in sommige ACS-landen, het hoge armoedepercentage en de toenemende behoefte aan financiële middelen als gevolg van de dalende overheidssteun;

overwegende dat er op internationaal niveau al een groot aantal stappen en initiatieven is genomen, waaronder het multilaterale OESO-Verdrag inzake wederzijdse administratieve bijstand in belastingzaken, het OESO-Wereldforum inzake transparantie en gegevensuitwisseling voor belastingdoeleinden, het initiatief inzake transparantie van winningsindustrieën (EITI), het VN-Verdrag tegen corruptie, het deskundigencomité van de VN inzake internationale samenwerking in belastingaangelegenheden en het Afrikaanse Forum voor belastingbeheer;

overwegende dat tal van ACS-landen, in overeenstemming met hun strategieën voor economische ontwikkeling en diversificatie en met het oog op de legitieme benutting van de door de mondialisering geboden kansen, ondanks veel beperkingen hun financiële dienstensector hebben ontwikkeld of deze volop aan het ontwikkelen zijn en zich ertoe hebben verbonden de internationale normen en standaarden volledig na te leven;

overwegende dat de kapitaaluitstroom leidt tot een vermindering van de binnenlandse middelen en de belastinginkomsten die nodig zijn voor de financiering van armoedeprogramma's in de ACS-landen, met name op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, drinkwater, huisvesting en sanitaire voorzieningen, en daardoor een belemmering vormt voor de armoedebestrijding;

overwegende dat tal van deskundigen hebben benadrukt dat Afrika de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's) in 2016 zou hebben gehaald als er in 2000 een einde was gemaakt aan de illegale geldstromen;

overwegende dat illegale geldstromen middelen zijn die illegaal worden verworven, overgedragen of gebruikt om belastingen te ontduiken, en moeten worden onderscheiden van kapitaalvlucht, die een legitieme reactie van investeerders kan zijn op economische, politieke of sociale risico's of op ongunstige macro-economische of bestuurlijke omstandigheden;

overwegende dat er drie bronnen van illegale geldstromen zijn: i) belastingontwijking of –ontduiking; ii) vervalsing van facturen in de internationale handel en misbruik van verrekenprijzen, en iii) criminele activiteiten, zoals drugshandel, prostitutie, mensenhandel, „bloedmineralen”, wapenhandel en actieve corruptie;

gezien de derde internationale conferentie over financiering voor ontwikkeling die van 13 tot en met 16 juli 2015 in Addis Abeba werd gehouden,

gezien het slotdocument van de ontwikkelingsagenda voor de periode na 2015 getiteld „Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, in september 2015 aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties,

gezien de resolutie van het Europees Parlement van 8 juli 2015 over belastingontwijking en belastingontduiking als uitdagingen voor bestuur, sociale bescherming en ontwikkeling in ontwikkelingslanden (4) , de resolutie van het Europees Parlement van 13 maart 2014 over het EU-rapport 2013 over beleidscoherentie voor ontwikkeling (5) , de resolutie van het Europees Parlement van 26 februari 2014 over de bevordering van ontwikkeling met verantwoordelijke bedrijfspraktijken, met inbegrip van de rol van extractieve bedrijven in ontwikkelingslanden (6) , en de resolutie van het Europees Parlement van 8 oktober 2013 over corruptie in de publieke en de private sector: het effect op de mensenrechten in derde landen (7) ,

gezien de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de Groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou) (2) , en met name artikel 21, en de herzieningen van de Overeenkomst van Cotonou van 2005 en 2010 (3) ,

van 19 tot en met 21 december 2016 in vergadering bijeen in Nairobi (Kenia),

stelt vast dat de sociale zekerheid en de wettelijke erkenning, met name wat betreft eigendomsrecht en het recht om eigendom na te laten of te erven, voor vrouwelijke landbouwers moet worden verbeterd, zodat zij dezelfde rechten genieten als mannen;

wijst op de problemen waarmee vrouwelijke landbouwers worden geconfronteerd als zij kapitaal en toegang tot landbouwgrond willen verkrijgen; stelt vast dat eenvoudigere toegang tot investeringskapitaal een voorwaarde is voor de verbetering van de sociaaleconomische situatie van vrouwen en roept er in dit verband toe op vrouwen toegang te geven tot bronnen van financiering en tot specifieke opleidingsmaatregelen die dergelijke toegang gemakkelijker maken;

benadrukt dat het belangrijk is om het betrekken van vrouwelijke landbouwers bij besluitvormingsprocessen te steunen en aan te moedigen, aangezien het in veel ACS-landen de vrouwen zijn die de hoofdverantwoordelijkheid voor de zorg voor de familie dragen en tegelijkertijd het meeste werk in de zelfvoorzieningslandbouw doen;

verzoekt de G8-lidstaten met klem om het verbouwen van genetisch gemodificeerde gewassen in de ACS-landen op generlei wijze te ondersteunen; herinnert eraan dat de Afrikaanse modelwet inzake bioveiligheid strenge eisen stelt aan bioveiligheid; is van mening dat bij alle hulp van buitenlandse donoren die bedoeld is om de bioveiligheid op nationaal en regionaal niveau te ontwikkelen, deze normen ook moeten worden gehanteerd;

wenst dat de Commissie erop toeziet dat de toezeggingen van de EU met betrekking tot landbouwersrechten in het kader van het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische hulpbronnen voor voeding en landbouw tot uiting komen in alle technische bijstand en financiële steun voor de ontwikkeling van zaaizaadbeleid; roept de EU op intellectuele-eigendomsrechten te steunen die bijdragen aan de ontwikkeling van aan de lokale omstandigheden aangepaste zaadvariëteiten en op het eigen bedrijf verkregen zaaizaad;

herinnert eraan dat het vrij verkeer van goederen en diensten in de EU de voedselproductie heeft gestimuleerd en de voedselzekerheid heeft verbeterd; benadrukt in dit verband de betekenis van regionale vrijhandelsovereenkomsten en betrouwbare infrastructuur die kleine en familielandbouwbedrijven in staat stellen ook markten buiten hun lokale markt te bereiken;

herinnert eraan dat het recht van landbouwers om vrijelijk zaaizaad te produceren, uit te wisselen en verkopen ten grondslag ligt aan 90 % van de landbouwinkomens in Afrika en in alle ACS-landen een grote rol speelt, en dat zaaizaaddiversiteit van cruciaal belang is om de landbouwsector bestendiger te maken tegen klimaatverandering; acht het betreurenswaardig dat vanuit het bedrijfsleven wordt aangedrongen op de versterking van de rechten van plantenkwekers overeenkomstig het Internationaal Verdrag tot bescherming van kweekproducten van 1991, waarin het merendeel van de informele praktijken verboden wordt;

roept regering en agentschappen op het gebruik van vlees van in het wild gevangen dieren nauwlettend te volgen en plannen uit te werken voor de vervanging hiervan voordat het ecosysteem onherroepelijk is beschadigd;

herinnert eraan dat de FAO-richtsnoeren inzake landbezit, waaronder over nomadische veehouderij, aanbevelen toegang tot land vast te leggen; roept de EU op landtransacties waarbij EU-actoren betrokken zijn, actief op te sporen en te monitoren; benadrukt dat particuliere bedrijven die bij publiek-private partnerschappen betrokken zijn, zoals de NAFSN, verplicht verantwoording over hun activiteiten zouden moeten afleggen; roept in dit verband de partijen bij de NAFSN op een strikt verantwoordings- en monitoringmechanisme in het leven te roepen, met inbegrip van rechtsmiddelen voor lokale bewoners en gemeenschappen die te maken krijgen met landtransacties;

merkt op dat landbouwinvesteringsbeleid doorgaans gericht is op de grootschalige aankoop van land en op de exportgerichte landbouw, die gewoonlijk losstaat van de plaatselijke economieën; roept dan ook op tot bevordering van biologische landbouwproductie in ACS-landen; herinnert eraan dat voor een meerderheid van de bevolking in Afrika toegang tot land en zekerheid van landbezit van essentieel belang zijn om gebruik te kunnen maken van het recht op voedsel; roept de Afrikaanse landen op alle legitieme landrechten te erkennen, waaronder ook informeel, inheems en traditioneel landbezit, teneinde familielandbouwbedrijven en kleine boeren te ondersteunen en landroof tegen te gaan;

dringt erop aan overheidsinvesteringen in ACS-landbouw nieuw leven in te blazen en voorrang te verlenen aan landbouwvoorlichting met inbegrip van opleiding, alsmede besef van landbouwecologie, in overeenstemming met de conclusies van de Internationale beoordeling van landbouwkennis, -wetenschap en -technologie voor ontwikkeling (International Assessment of Agricultural Knowledge, Science and Technology for Development — IAASTD), de aanbevelingen van de speciale VN-rapporteur voor het recht op voedsel, alsmede de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling;

stelt met bezorgdheid vast dat veel landtransacties in strijd zijn met de beginselen van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming; wijst er met name op dat het besluitvormingsproces in het overlegkader van het nieuwe verbond voor voedselzekerheid en voeding (New Alliance for Food Security and Nutrition — NAFSN) niet alle belanghebbenden omvat, met name de kleine boeren niet;

herinnert eraan dat toegang tot water voor landbouwers in Afrika een essentieel vraagstuk is maar ook een kans voor lokale ontwikkeling, en wijst erop dat het ontbreken van gedetailleerde hydrogeologische kaarten voor Afrika als geheel een ander probleem vormt;

herinnert eraan dat de ontdekking in 2013 van een grote watervoerende laag in Kenia laat zien dat Afrika absoluut niet droog is maar juist overvloedige watervoorraden heeft; benadrukt dat het probleem voor boeren in de toegang gelegen is en dat slechts 6 % van de landbouwgrond is toegerust voor irrigatie, waardoor miljoenen mensen zijn aangewezen op van regenval afhankelijke landbouw;

onderstreept dat er niet alleen steun nodig is voor kleine boeren, maar ook voor kleine en middelgrote ondernemingen in plattelandsgebieden die producten van kleine boeren kopen en goederen aan hen leveren;

roept de EU en de lidstaten op te waarborgen dat in de EU gevestigde investeerders rekening houden met de rechten van lokale gemeenschappen en de behoeften van kleine boeren door middel van doeltreffende toepassing van internationale normen die verantwoorde investeringen in de landbouw regelen, waaronder het kader en de richtsnoeren inzake het grondbeleid in Afrika en de leidende beginselen inzake grootschalige investeringen in landbouwgronden in Afrika, en zich houden aan de richtsnoeren inzake het bedrijfsleven en mensenrechten en de OESO-richtsnoeren voor multinationale ondernemingen;

roept de EU, haar lidstaten en de ACS-landen op deelname van familiebedrijven aan programma's ter ondersteuning van innovatie en bredere toepassing van bestaande technologieën en methodes te stimuleren; merkt op dat bij de ontwikkeling, aanpassing en toepassing van nieuwe technologieën en methodes voor bedrijfsbeheer rekening zou moeten worden gehouden met de specifieke structuur van familiebedrijven in ieder land, zoals aanbevolen door de FAO in haar rapport getiteld „State of Food and Agriculture — Innovation in Family Farming”;

dringt er bij de EU-lidstaten op aan echte instrumenten voor duurzame ontwikkeling en instrumenten zoals optimale landbouwmethodes te creëren om familiebedrijven en lokale economieën in Afrika bezuiden de Sahara te ondersteunen, en herinnert eraan dat familiebedrijven en kleine boeren ca. 80 % van het voedsel in de wereld produceren en goed zijn voor meer dan 60 % van de werkgelegenheid in de ACS-landen; benadrukt dat opbrengsten een essentiële bepalende factor voor het inkomen in de kleinschalige landbouw zijn;

verzoekt regeringen en donoren alle beleidsmaatregelen en projecten op te schorten of te herzien die landroof rechtstreeks aanmoedigen of faciliteren of onrechtstreeks de druk op land en natuurlijke hulpbronnen verhogen en mogelijk tot ernstige mensenrechtenschendingen leiden;

overwegende dat innovatie in de landbouwsector een uitermate belangrijke factor is bij het verbeteren van de efficiëntie van arbeid en landgebruik, en families die eigenaar zijn van een bedrijf en dit exploiteren, helpt om aan armoede te ontkomen en een zekere welvaart te bereiken;

overwegende dat het ontbreken van contextspecifieke, op de realiteit in de afzonderlijke ACS-landen toegesneden beleidsmaatregelen, die pleiten voor steun voor familiebedrijven en kleine boeren om zelfvoorziening en duurzame landbouwmethodes te ontwikkelen, een verzwarende factor is naast de vele complexe uitdagingen waarmee zij geconfronteerd worden;

overwegende dat de wereldbevolking, ca. 7,2 miljard mensen, leeft van landbouwproductiesystemen die vertegenwoordigd worden door meer dan 570 miljoen landbouwbedrijven over de hele wereld; overwegende dat het overgrote deel van de landbouwbedrijven in de wereld onder kleinschalige landbouw valt; overwegende dat wereldwijd gezien 73 % van de boeren minder dan 1 hectare land bezit, en dat 85 % minder dan twee hectare heeft; overwegende dat kleine landbouwbedrijven in ontwikkelingslanden tot een groot deel van de landbouwproductie bijdragen en een essentiële rol vervullen wat betreft voedselzekerheid, economische groei, het scheppen van banen en het verlichten van armoede;

overwegende dat veel kleine boeren en plattelandsgemeenschappen hechten aan traditionele methodes en hun proteïneconsumptie nog vaak aanvullen met vlees van dieren die in het wild zijn gevangen (bushmeat); overwegende dat dit in toenemende mate een niet-duurzame methode blijkt;

overwegende dat toegang tot water voor boeren in Afrika een belangrijk vraagstuk is; overwegende dat ondersteuning van irrigatie voor kleine boeren via financiering en technische bijstand de productiviteit en het inkomen aanzienlijk zou kunnen verbeteren, daar toegang tot water een kans biedt voor plaatselijke ontwikkeling;

overwegende dat familiebedrijven vaak een grotere productiviteit per oppervlakte hebben dan grotere bedrijven en meer arbeidskrachten per hectare inzetten dan hun grotere tegenhangers;

overwegende dat gender en opleiding uiterst belangrijke aspecten zijn van investeringen in de landbouw in ACS-landen; overwegende dat grotere zeggenschap van vrouwen in de kleinschalige landbouw als actieve en vaardige aanzwengelaars van veranderingen van cruciaal belang is voor de economische ontwikkeling van de sector; overwegende dat vrouwen op het platteland lange tijd zijn gediscrimineerd wat betreft toegang tot een reeks productiebronnen, zoals land, krediet, productiemiddelen en diensten;

overwegende dat het recht van landbouwers om vrijelijk zaaizaad te produceren, uit te wisselen en te verkopen ten grondslag ligt aan 90 % van de landbouwinkomens in Afrika, en dat zaaizaaddiversiteit van cruciaal belang is om de landbouwsector bestendiger te maken tegen klimaatverandering;

overwegende dat internationale markten in de toekomst instabieler zullen zijn; overwegende dat landen niet het risico mogen nemen in hoge mate afhankelijk te zijn van invoer maar vooral moeten investeren in de eigen voedselproductie om bestendigheid op te bouwen;

overwegende dat in de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en in de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering van december 2015 wordt benadrukt dat er een landbouwmodel moet worden ontwikkeld aan de hand waarvan de veerkracht kan worden verbeterd en duurzame voedselsystemen kunnen worden opgezet;

overwegende dat verhoging van de landbouwproductiviteit en het inkomen van kleine producenten essentieel is om de armoede in de ACS-landen te verlichten, omdat dit de voedsel- en arbeidszekerheid vergroot en de landrechten minder sterk aantast;

overwegende dat de rechtstreekse toewijzing van middelen en particuliere investeringen in kleinschalige landbouw de afgelopen dertig jaar in de ACS-landen zijn afgenomen en landen met een gering inkomen steeds afhankelijker worden van de invoer van levensmiddelen, waardoor zij kwetsbaar worden voor prijsschommelingen op de internationale markten;

overwegende dat de nadelen van landroof groter zijn dan de voordelen; overwegende dat nederzettingen in brand worden gestoken of vernietigd om plaats te maken voor ontwikkelaars, en dat beschikbare hervestigingsplaatsen vaak ver verwijderd zijn van de zakencentra, waardoor landbouwers noodgedwongen ver weg wonen van hun belangrijkste bron van inkomsten;

overwegende dat landrechten van kleine producenten en met name inheemse volkeren, agrarische familiebedrijven, vrouwen, nomadische veehouders en vissers vaak niet worden erkend, waardoor zij te maken krijgen met inadequate regelingen met betrekking tot land, onteigening zonder toestemming of het uitblijven van billijke compensatie;

gezien de leidende beginselen inzake bedrijfsleven en mensenrechten, die in 2011 zijn goedgekeurd door de VN-Mensenrechtenraad (28) , en de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen, die in 2011 zijn bijgewerkt (29) ,

gezien de „Voluntary Guidelines to support the progressive realisation of the right to adequate food in the context of national food security” van 2004 van de Organisatie voor Voedsel en Landbouw van de Verenigde Naties (FAO) (23) ,

gezien de leidende beginselen inzake grootschalige investeringen in landbouwgronden in Afrika, die zijn goedgekeurd tijdens de vergadering van de Gemeenschappelijke Conferentie van de ministers van Landbouw, Land en Veeteelt van de Afrikaanse Unie op 1 en 2 mei 2014 in Addis Abeba (Ethiopië),

gezien het kader en de richtsnoeren inzake het grondbeleid in Afrika, die in april 2009 zijn goedgekeurd tijdens de vergadering van de Gemeenschappelijke Conferentie van de ministers van Landbouw, Land en Veeteelt van de Afrikaanse Unie in Addis Abeba (Ethiopië) (21) , alsmede de verklaring getiteld „Land Issues and Challenges in Africa” (22) , die in juli 2009 werd goedgekeurd tijdens de topbijeenkomst van staatshoofden van de AU-landen in Sirte (Libië), en waarin werd opgeroepen tot de doeltreffende tenuitvoerlegging van het kader en de richtsnoeren,

gezien de verklaring van Malabo getiteld „Accelerated Agricultural Growth and Transformation for Shared Prosperity and Improved Livelihoods”, die op 27 juni 2014 werd goedgekeurd tijdens de topbijeenkomst van staatshoofden van de AU-landen in Malabo (Equatoriaal Guinea), en waarmee de regeringen van de AU-landen zich opnieuw ertoe verbonden om ten minste 10 % van hun overheidsuitgaven in de landbouwsector te zullen investeren (19) ,

gezien het feit dat de Vergadering van staatshoofden en regeringsleiders van de AU-landen ter gelegenheid van de vaststelling van het CAADP tien jaar eerder, tijdens haar bijeenkomst in juli 2012 het jaar 2014 uitriep tot het Jaar van de Landbouw en Voedselzekerheid in Afrika (18) ,

gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken over strafrechtelijke aansprakelijkheid van bedrijven voor ernstige schendingen van de mensenrechten in derde landen (17) ,

gezien het beleidskader van de Afrikaanse Unie betreffende nomadische veeteelt in Afrika: veiligstelling, bescherming en verbetering van leven, bestaansmiddelen en rechten van nomadische gemeenschappen, aangenomen door de Conferentie van Afrikaanse ministers van Landbouw in oktober 2010 en goedgekeurd door de 18e gewone vergadering van de Uitvoerende Raad in januari 2011 te Addis Abeba (Ethiopië),

gezien de topbijeenkomst van staatshoofden van de AU-landen, die in 2003 in Maputo werd gehouden en tijdens welke de regeringen van de AU-landen ermee instemden om ten minste 10 % van hun totale nationale begroting in de landbouwsector te zullen investeren (15) ,

gezien het alomvattend programma voor landbouwontwikkeling in Afrika (CAADP), dat de Afrikaanse Unie (AU) in 2002 heeft vastgesteld (14) ,

gezien de VN-top inzake duurzame ontwikkeling en het op 25 september 2015 door de Algemene Vergadering goedgekeurde slotdocument getiteld „Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development”, en in het bijzonder de tweede doelstelling van de daarin vastgelegde doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's), die erop gericht is om een einde te maken aan de honger, voedselveiligheid tot stand te brengen, de voeding te verbeteren en duurzame landbouw te bevorderen (12) ,

gezien de conclusies van de Raad van 28 mei 2013 over voedsel- en voedingszekerheid in de buitenlandse hulp (10) ,

gezien de resoluties van het Europees Parlement van 27 september 2011 over een EU-beleidskader voor steun aan ontwikkelingslanden bij de aanpak van voedselzekerheidsproblemen (3) , van 11 december 2013 over de EU-aanpak inzake weerbaarheid en het beperken van het risico op rampen in ontwikkelingslanden: lessen uit de voedselzekerheidscrises (4) , van 13 maart 2014 over de rol van eigendomsrechten, grondeigendom en vermogensvorming in de uitbanning van armoede en de bevordering van duurzame ontwikkeling in ontwikkelingslanden (5) , van 12 maart 2015 over Tanzania, met name het probleem van landroof (6) , en van 7 juni 2016 over de nieuwe alliantie voor voedselzekerheid en voeding (7) ,

gezien de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de Groep van staten in Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000 (Overeenkomst van Cotonou), met name de artikelen 23 en 34, en de herzieningen van de Overeenkomst van Cotonou van 2005 en 2010 (2) ,

gezien zijn resoluties van 28 juni 2007 over armoedebestrijding ten behoeve van kleine landbouwers in ACS-landen en van 27 november 2013 over de sociale en ecologische gevolgen van nomadische veeteelt in ACS-landen,

van 19 tot en met 21 december 2016 in vergadering bijeen in Nairobi (Kenia),

over uitdagingen voor familielandbouwbedrijven en kleinschalige landbouwproductie in ACS-landen

wijst erop dat klimaatverandering een steeds belangrijkere kwestie wordt wat de toegang tot water en voedselzekerheid betreft; merkt op dat er meer inspanningen nodig zijn om te waarborgen dat er financiering voor het tegengaan van klimaatverandering komt en om het gestelde doel van 100 miljoen US-dollar tot 2020 te bereiken; roept de ontwikkelingspartners en de particuliere sector op investeringen te stimuleren die nodig zijn voor onderzoek naar technologie voor het beteugelen van en de aanpassing aan klimaatverandering alsmede de snelle en uitgebreide overdracht van deze technologie naar de ACS-landen, met name de landen die gevoelig zijn voor natuurrampen (kleine eilandstaten in ontwikkeling en minst ontwikkelde landen); verzoekt de internationale gemeenschap en de ontwikkelde landen hun financiering op te voeren;

benadrukt dat ontbossing en de aantasting van ecosystemen de kwetsbaarheid van Haïti voor natuurrampen nog eens versterken; dringt er bij de Europese Unie op aan de internationale financiering voor het beperken van de ontbossing in Haïti op te voeren; roept de Unie tevens op meer steun te geven aan bevordering van het gebruik van hoogrendementskachels, teneinde het verbruik van houtskool te doen dalen, en van technologie voor hernieuwbare energie zoals zonne- en windenergie, die in Haïti goede alternatieven voor houtskool zouden zijn;

prijst de voorlopig kiesraad (CEP) om het feit dat de verkiezingskalender gehandhaafd is ondanks de gevolgen van orkaan Matthew, en dat het met de steun van de Haïtiaanse regering en de nationale politie mogelijk is gebleken de verkiezingen van 20 november vreedzaam en met eerbiediging van de rechten van de kiezers te laten verlopen; spreekt zijn verontrusting uit over de rellen en andere vormen van gewelddadig protest in de nasleep van de verkiezingen; roept de Haïtiaanse regering met klem op maatregelen te nemen om de democratie in Haïti te vestigen en te verspreiden; is ingenomen met de succesvolle afronding van de presidentsverkiezingen en kijkt met belangstelling uit naar het eindresultaat, dat op 29 december 2016 verkondigd zou moeten worden;

is verheugd over de inspanningen van de Haïtiaanse autoriteiten om een systeem voor het beheer van de risico's van rampen in het leven te roepen, dat al heeft geholpen om groepen mensen te evacueren; onderstreept evenwel dat verbetering van de paraatheid en weerbaarheid van de bevolking prioritair moet blijven; onderstreept dat er gewerkt moet worden aan het uitstippelen van wederopbouwplannen; dringt er bij de EU op aan in samenwerking met de Haïtiaanse autoriteiten een mechanisme voor het voorkomen en verzachten van rampen en capaciteitsbeheer voor de lange termijn vast te stellen; onderstreept in dit verband dat er onverwijld maatregelen nodig zijn voor de opbouw van de capaciteit van de Haïtiaanse staat wat betreft democratie en goed bestuur, die onontbeerlijk zijn voor de wederopbouw van het land, en dat ervoor gezorgd moet worden dat het maatschappelijk middenveld bij een en ander wordt betrokken;

prijst de inspanningen van de Haïtiaanse regering, de VN en andere instellingen om een inentingscampagne tegen cholera te beginnen in de gebieden die hard getroffen zijn door orkaan Matthew; spoort de Europese Commissie en de internationale gemeenschap met kracht aan de gezondheidstoestand van de Haïtiaanse bevolking nauwlettend te volgen, met name wat betreft een mogelijke nieuwe uitbraak van cholera, en steun te verlenen aan inspanningen ten behoeve van personen die door de ziekte zijn getroffen en van de totstandbrenging van solide systemen voor watervoorziening, sanitaire voorzieningen en gezondheidszorg;

is ingenomen met het feit dat naar schatting 53 400 kinderen in november opnieuw naar school konden na de heropening van scholen in de districten Grand'Anse en zuid-Haïti;

spreekt zijn voldoening uit over de echte politieke wil om voor een nieuwe benadering te kiezen bij de steun aan de heropbouw van het land — en de fouten uit het verleden niet te herhalen — en de diepgewortelde oorzaken van de armoede in Haïti aan te pakken; is verheugd over de EU-inspanningen om Haïti deskundigheid op het gebied van civiele bescherming te bieden alsmede extra humanitaire hulp en bijstand in natura; verzoekt de internationale gemeenschap en de partners van Haïti een gecoördineerde aanpak na te streven en samen te werken met de Haïtiaanse regering bij het verstrekken van noodhulp en eerste hulp, zodat op doeltreffende en passende wijze kan worden voorzien in concrete behoeften;

is verheugd over de inspanningen van de Haïtiaanse overheid en maatschappelijke organisaties, alsook van de VN, ngo's en andere bilaterale donoren, om de bevolking van Haïti hulp te verlenen, en prijst de inzet van organisaties en individuele personen uit de gehele Europese Unie, de ACS-landen en de hele wereld; is ingenomen met de internationale solidariteit ten aanzien van Haïti, en vooral met de solidariteit en steun op regionaal niveau;

overwegende dat dankzij MINUSTAH (de stabiliseringsmissie van de Verenigde Naties in Haïti), ingenieurs en lokale autoriteiten, de verkeerswegen half oktober weer vrij waren en de gebieden in het zuidwesten van het land, zoals Les Cayes en Jérémie, weer vanuit Port-au-Prince bereikbaar waren; overwegende dat MINUSTAH ook zorgt voor de veiligheid van humanitaire konvooien, de distributie van waterzuiveringssystemen en het inspecteren van politieposten;

overwegende dat Unicef sinds de uitbraak in 2010 in samenwerking met de Haïtiaanse regering strijd levert tegen via water overgedragen ziekten — waaronder cholera — door de toegang tot water, sanitaire voorzieningen en gezondheidsdiensten te verbeteren; overwegende dat de Haïtiaanse regering op 8 november 2016 met steun van de VN en andere instellingen een inentingscampagne tegen cholera is begonnen in de gebieden die het hardst getroffen zijn door orkaan Matthew;

overwegende dat de orkaan, die het land tijdens het tweede belangrijke oogstseizoen trof, het niveau van de voedselzekerheid heeft doen dalen; daar grote delen van het landbouwareaal verwoest zijn; overwegende dat Haïti te kampen heeft met een toename van het toch al hoge risico op via water overgedragen ziekten, met name cholera, alsmede ernstige voedselonzekerheid en ondervoeding in de belangrijkste getroffen steden in het zuiden van het land;

overwegende dat de bevolking van Haïti sterk is aangewezen op ingevoerde levensmiddelen, daar de lokale productie, die normaliter de belangrijkste bron van inkomsten voor de meest kwetsbare huishoudens vormt, is afgenomen;

overwegende dat Haïti tot de landen in de wereld behoort waar de meeste ontbossing heeft plaatsgevonden, waardoor het land minder bestand is tegen natuurrampen; overwegende dat zijn afhankelijkheid van houtskool en brandhout als energiebron de grootste oorzaak van die ontbossing is;

overwegende dat Haïti een fragiel land is dat bijzonder veel te lijden heeft van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen; overwegende dat het land als gevolg van een politieke crisis gedurende het hele jaar 2015 geen functionerend parlement had en er geen gekozen opvolger was toen de termijn van de zittende president op 7 februari 2016 afliep; overwegende dat Haïti een van de armste landen ter wereld is, en dat zijn bevolking van 10 miljoen mensen voor meer dan de helft ondervoed is; overwegende dat het een van de landen met de grootste inkomensongelijkheid ter wereld is, met een Gini-coëfficiënt van 0,61 in 2012;

overwegende dat het VN-kantoor voor de coördinatie van humanitaire aangelegenheden op 10 oktober 2016 in samenwerking met partners op humanitair gebied ter ondersteuning van de nationale regering een oproep deed om binnen drie maanden 119 miljoen US-dollar in te zamelen om te voorzien in de eerste levensbehoeften en bescherming van ca. 750 000 mensen in Haïti;

overwegende dat Haïti op 4 oktober 2016 zwaar getroffen werd door orkaan Matthew, met name in de districten Grand'Anse en zuid-Haïti, met als gevolg de grootste humanitaire noodtoestand sinds de aardbeving van 2010, wijdverbreide schade en overstromingen, honderden doden en meer dan 1,4 miljoen op hulp aangewezen mensen in het land; overwegende dat Haïti economisch gezien nog maar nauwelijks hersteld is van de aardbeving die het land op 12 januari 2010 trof;

gezien de gezamenlijke strategie voor een partnerschap tussen de EU en het Caribisch gebied die in november 2012 door de Raad is goedgekeurd,

gezien de verklaring over de humanitaire situatie in Haïti van de voorzitter van de Algemene Vergadering van de VN, Z.E. Peter Thomson, van 10 oktober 2016,

gezien het rapport van de secretaris-generaal van de VN-Veiligheidsraad van 31 augustus 2016 over de stabiliseringsmissie van de VN in Haïti,

van 19 tot 21 december 2016 in vergadering bijeen in Nairobi (Kenia),

over de gevolgen van orkaan Matthew in Haïti

VERKLARING (37)

over de parlementaire aspecten van de ACS-EU-betrekkingen na Cotonou

Verklaring van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU over de parlementaire aspecten van de ACS-EU-betrekkingen na Cotonou

(Goedgekeurd op de 32e bijeenkomst van de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS/EU)

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU (PPV) dringt erop aan dat de toekomstige samenwerking tussen de ACS-landen en de EU na 2020 voortbouwt op het acquis en de betrekkingen die in veertig jaar van partnerschap tot stand zijn gekomen en dat er een krachtig parlementair aspect moet zijn met de Paritaire Parlementaire Vergadering als middelpunt, maar dat ook op toekomstige uitdagingen moet kunnen worden ingespeeld.

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU neemt kennis van de gezamenlijke mededeling van de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 22 november 2016 over „Een hernieuwd partnerschap met de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan”, en met name het standpunt dat het te vroeg is om in dit stadium het institutionele bestel te definiëren. Zij betreurt het dat de mededeling geen enkel antwoord probeert te geven wat het toekomstige institutionele bestel betreft en evenmin de rol van de Paritaire Parlementaire Vergadering erkent of zelfs maar vermeldt.

De Paritaire Parlementaire Vergadering speelt een belangrijke rol, met name:

— bij het waarborgen van een democratische en uitgebreide parlementaire dialoog tussen de ACS-landen en de EU over vraagstukken van groot en wederzijds belang;

— bij het toetsen van de werkzaamheden van de uitvoerende macht en het toezien op het meest doeltreffende gebruik van middelen voor ontwikkelingssamenwerking tussen ACS en EU;

— bij de bevordering van democratie en mensenrechten, als belangrijke bijdrage tot het ACS-EU-partnerschap op voet van gelijkheid.

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU benadrukt hoe belangrijk het is dat een toekomstig partnerschap tussen de ACS-landen en de EU voortbouwt op de grondslagen van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, zodat kan worden bijgedragen aan de gemeenschappelijke uitdagingen van morgen. In deze context verzoekt de Vergadering het PPV-Bureau een meer strategische oriëntatie van het werkprogramma van de Vergadering te ontwikkelen en in toekomstige verslagen van het PPV-Comité een duidelijke link te leggen met de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen, zodat elk van deze doelstellingen voortdurend gevolgd kan worden.

Een sterkere PPV in een ACS-EU-partnerschap na 2020 zal rekening moeten houden met een groter gewicht van regionale integratie en regionale structuren, met name via het organiseren van frequentere regionale bijeenkomsten om specifiek regionale kwesties te behandelen, en via meer dialoog met regionale en subregionale parlementen en structuren.

De PVV ACS-EU benadrukt dat een krachtigere parlementaire dimensie in de samenwerking tussen de ACS-landen en de EU ook meer participatie en betrokkenheid van de nationale parlementen vereist, evenals van het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden, in alle relevante fasen van ACS-EU-beleid en -activiteiten, van planning en programmering tot tenuitvoerlegging, evaluatie en monitoring.

De Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU zal nagaan hoe de PPV-toetsing van ontwikkelingsprogrammering en de follow-up daarvan kunnen worden verbeterd, en verzoekt de Commissie en de regeringen van de ACS-landen participatie van nationale parlementen, lokale autoriteiten en maatschappelijke organisaties in de toetsing voorafgaand aan en na afloop van de programmering te stimuleren, en alle beschikbare informatie tijdig te doen toekomen aan de nationale parlementen van de ACS-landen, om hen bij te staan bij het uitoefenen van democratische toetsing.