Tussentijdse partnerschapsovereenkomst

tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Stille-Oceaanstaten, anderzijds

DE EUROPESE GEMEENSCHAP, hierna "de EG" genoemd,

enerzijds, en

DE REPUBLIEK FIJI-EILANDEN,

DE ONAFHANKELIJKE STAAT PAPOEA-NIEUW-GUINEA (hierna "Papoea-Nieuw-Guinea" genoemd),

hierna de "Stille-Oceaanstaten" genoemd,

anderzijds,

GELET OP de Partnerschapsovereenkomst tussen de leden van de groep van Staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds, die op 23 juni 2000 in Cotonou werd ondertekend en in 2005 werd herzien (hierna de "Overeenkomst van Cotonou" genoemd),

IN AANMERKING NEMENDE dat de handelspreferenties die in het kader van de Overeenkomst van Cotonou zijn toegekend, op 31 december 2007 vervallen,

GEZIEN de negatieve gevolgen die het vervallen van de handelspreferenties van de overeenkomst van Cotonou kan hebben voor de uitvoer van Stille-Oceaanstaten naar de Europese Gemeenschap wanneer op 31 december 2007 geen nieuwe, met de WTO-voorschriften compatibele handelsregeling van kracht is, zodat een tussentijdse partnerschapsovereenkomst moet worden gesloten om de belangen van de betrokken Stille-Oceaanstaten op het gebied van handel en ontwikkeling veilig te stellen,

IN AANMERKING NEMENDE dat de EG in het kader van de onderhandelingen over economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) een verbeterde markttoegang heeft aangeboden en dat de Stille-Oceaanstaten vanaf 1 januari 2008 gebruik willen maken van dit aanbod,

OPNIEUW UITDRUKKING GEVENDE aan hun blijvende engagement voor de lopende onderhandelingen die uiterlijk op 31 december 2008 moeten uitmonden in de sluiting van een volledige EPO, waarin alle relevante elementen zijn opgenomen en waarbij alle belangstellende eilanden in de Stille Oceaan partij zijn,

OPNIEUW BEVESTIGEND dat ontwikkelingssamenwerking een uiterst belangrijk element van de volledige EPO is en een essentiële factor voor de verwezenlijking van haar doelstellingen,

OPNIEUW UITDRUKKING GEVENDE aan hun engagement voor de doelstellingen en de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst van Cotonou en geleid door de wens hierop voort te bouwen,

OPNIEUW UITDRUKKING GEVENDE aan hun engagement voor de eerbiediging van de rechten van de mens, de democratische beginselen, de rechtsstaat en goed bestuur, die de essentiële elementen en het fundamentele element van de Overeenkomst van Cotonou vormen, voor een duurzame en billijke ontwikkeling en voor een grotere betrokkenheid van actieve en georganiseerde maatschappelijke organisaties en van de particuliere sector, die, evenals de markteconomie, in de Overeenkomst van Cotonou zijn erkend als de belangrijkste elementen voor het welslagen van de doelstellingen van het partnerschap,

VASTBESLOTEN samen te werken om de doelstellingen van de Overeenkomst van Cotonou - uitroeiing van armoede, duurzame ontwikkeling en geleidelijke integratie van de Stille-Oceaanstaten in de wereldeconomie - te verwezenlijken, met inachtneming van hun beleidskeuzen en ontwikkelingsprioriteiten,

VASTBESLOTEN steun te verlenen aan het regionale integratieproces in het Stille-Oceaangebied, en in het bijzonder te streven naar regionale economische integratie als belangrijk instrument voor de integratie van de Stille-Oceaanstaten in de wereldeconomie, dat hen helpt de uitdagingen van de mondialisering aan te gaan en de door hen beoogde economische en sociale ontwikkeling te verwezenlijken,

GELEID DOOR DE WENS op nationaal niveau nauw samen te werken in het kader van de bestaande structuren, zoals neergelegd in de Overeenkomst van Cotonou, teneinde de synergieën tussen ontwikkelingssamenwerking en de doelstellingen van deze overeenkomst zo groot mogelijk te maken,

GELEID DOOR DE WENS de onderlinge handelsbelemmeringen geleidelijk uit de weg te ruimen, met inachtneming van de beginselen van asymmetrie en flexibiliteit,

GELEID DOOR DE WENS een kader tot stand te brengen voor betere handelsregelingen tussen de Stille-Oceaanstaten en de Europese Gemeenschap die in overeenstemming zijn met hun verplichtingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie, hierna de "WTO"genoemd,

GELEID DOOR DE WENS een institutioneel kader voor deze tussentijdse partnerschapsovereenkomst tot stand te brengen, alsmede een mechanisme om geschillen in verband daarmee in overeenstemming met de doelstellingen van deze overeenkomst op te lossen,

HEBBEN BESLOTEN DEZE OVEREENKOMST TE SLUITEN:

DEEL I

HANDELSPARTNERSCHAP VOOR DUURZAME ONTWIKKELING

Artikel 1

Doelstellingen

De doelstellingen van deze overeenkomst zijn:

a) de Stille-Oceaanstaten in staat stellen gebruik te gaan maken van de door de EG in het kader van de EPO-onderhandelingen aangeboden verbeterde markttoegang en voorkomen dat er verstoringen in de handel tussen de Stille-Oceaanstaten en de Europese Gemeenschap optreden wanneer de in het kader van de Overeenkomst van Cotonou toegekende tariefpreferenties op 31 december 2007 vervallen terwijl er nog geen volledige EPO tussen de Stille-Oceaanstaten en de EG, en in voorkomend geval haar lidstaten, is gesloten;

b) een duurzame ontwikkeling en de geleidelijke integratie van de Stille-Oceaanstaten in de wereldeconomie bevorderen, in overeenstemming met hun politieke keuzes en ontwikkelingsprioriteiten;

c) een vrijhandelszone tussen de partijen tot stand brengen die berust op gemeenschappelijke belangen, en deze doelstelling vervullen door de geleidelijke liberalisering van de handel op een wijze die in overeenstemming is met de toepasselijke WTO-regels en het beginsel van asymmetrie, met inachtneming, wat het niveau van en het tijdschema voor verbintenissen uit hoofde van deze overeenkomst betreft, van de specifieke behoeften en de capaciteitsbeperkingen van de Stille-Oceaanstaten;

d) passende regelingen voor de beslechting van geschillen vaststellen;

e) passende institutionele regelingen vaststellen.

Artikel 2

Beginselen

1. Deze overeenkomst is gebaseerd op de grondbeginselen, de essentiële elementen en het fundamentele element van de Overeenkomst van Cotonou, neergelegd in de artikelen 2 en 9 van die overeenkomst. Deze overeenkomst bouwt voort op de Overeenkomst van Cotonou en op eerdere ACS-EG-partnerschapsovereenkomsten op het gebied van regionale samenwerking en integratie en van samenwerking op economisch en handelsgebied.

2. De partijen komen overeen dat de Overeenkomst van Cotonou en deze overeenkomst zo worden uitgevoerd dat zij elkaar aanvullen en wederzijds versterken.

Artikel 3

Duurzame ontwikkeling

1. De partijen bevestigen dat de doelstelling van duurzame ontwikkeling integraal deel uitmaakt van deze overeenkomst en in overeenstemming is met de algemene doelstellingen en beginselen in de artikelen 1, 2 en 9 van de Overeenkomst van Cotonou, en met name met de algemene verplichting armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te roeien op een wijze die in overeenstemming is met de doelstellingen van een duurzame ontwikkeling.

2. Voor de toepassing van deze overeenkomst vatten de partijen deze doelstelling op als een verplichting om:

a) bij de toepassing van deze overeenkomst ten volle rekening te houden met de hoogste belangen van hun respectieve bevolking en van toekomstige generaties op menselijk, cultureel, economisch, sociaal, gezondheids- en milieugebied;

b) bij de besluitvorming methoden toe te passen die aansluiten bij de grondbeginselen van eigen inbreng, deelneming en dialoog.

3. Dientengevolge komen de partijen overeen samen te werken aan de verwezenlijking van een duurzame ontwikkeling waarbij de mens, aan wie de ontwikkeling vooral ten goede moet komen, centraal staat.

Artikel 4

Regionale integratie

1. Deze overeenkomst is gebaseerd op en streeft naar intensivering van de regionale integratie en de partijen verbinden zich ertoe deze verder te ontwikkelen.

2. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst belet partijen toe te treden tot een overeenkomst tot oprichting van een vrijhandelsgebied of een douane-unie, of een andere vrijhandelsovereenkomst met derde landen.

Artikel 5

Samenwerking in internationale fora

1. De partijen streven naar samenwerking in alle internationale fora waar aangelegenheden worden besproken die betrekking hebben op deze overeenkomst.

2. De partijen erkennen de waardevolle bijdrage die regionale organisaties kunnen leveren aan het bereiken van de doelstellingen van deze overeenkomst. De partijen komen overeen nauw samen te werken met bestaande regionale organisaties in het Stille-Oceaangebied en bij programma's wanneer die van nut zijn en een steun kunnen zijn bij de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst.

DEEL II

HANDEL IN GOEDEREN

Artikel 6

Werkingssfeer

Deze overeenkomst is van toepassing op producten van oorsprong uit de Europese Gemeenschap of de Stille-Oceaanstaten die vallen onder de hoofdstukken 1 tot en 97 van de tariefnomenclatuur van respectievelijk de EG en de Stille-Oceaanstaten, in overeenstemming met de indelingsregels die van toepassing zijn op het geharmoniseerde systeem inzake de omschrijving en codering van goederen (GS).

HOOFDSTUK 1

Douanerechten

Artikel 7

Douanerechten en andere heffingen

1. Onder douanerechten worden verstaan alle rechten en heffingen, met inbegrip van alle aanvullende heffingen of belastingen, die worden opgelegd op of in verband met de invoer van goederen, met uitzondering van:

a) interne belastingen en andere interne heffingen die in overeenstemming met artikel 23 worden opgelegd;

b) compenserende, antidumping- of vrijwaringsrechten die in overeenstemming met deel II, hoofdstuk 2, worden toegepast;

c) vergoedingen en andere heffingen die in overeenstemming met lid 2 worden opgelegd.

2. De in lid 1, onder c), bedoelde vergoedingen en heffingen blijven beperkt tot, bij benadering, de kosten van de verleende diensten, beogen geen indirecte bescherming van binnenlandse producten en vormen geen belasting op de invoer voor fiscale doeleinden. Dergelijke vergoedingen en heffingen worden niet op een ad-valoremgrondslag toegepast.

Artikel 8

Oorsprongsregels

Voor de toepassing van dit hoofdstuk worden als "van oorsprong" beschouwd de goederen die aan de oorsprongsregels in protocol II bij deze overeenkomst voldoen. Binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst herzien de partijen de werking van deze bepalingen om de voor de vaststelling van de oorsprong gebruikte begrippen en methoden verder te vereenvoudigen in het licht van de ontwikkelingsbehoeften van de Stille-Oceaanstaten. Bij deze herziening gaat de volledige aandacht uit naar het verschaffen van zekerheid aan investeerders, de ontwikkeling van technologieën en productieprocessen en alle andere factoren, met inbegrip van lopende hervormingen van de oorsprongsregels en de invoering van passende mechanismen voor administratieve samenwerking tussen de partijen en, in voorkomend geval, de Stille-Oceaanstaten, die wijzigingen in dit protocol nodig kunnen maken. Uiterlijk één jaar voor het eind van deze periode openen de partijen onderhandelingen over wijziging of vervanging van het protocol. Het Handelscomité besluit over dergelijke wijzigingen of een vervanging.

Artikel 9

Classificatie van de goederen

In de handel tussen de EG en de Stille-Oceaanstaten worden de goederen geclassificeerd overeenkomstig de respectieve op het geharmoniseerde systeem inzake de omschrijving en codering van goederen gebaseerde tariefnomenclaturen.

Artikel 10

Afschaffing van uitvoerrechten

De EG en de Stille-Oceaanstaten mogen geen rechten, belastingen of andere vergoedingen en heffingen handhaven of instellen op of in verband met de uitvoer van goederen naar de andere partij; hetzelfde geldt voor interne belastingen, vergoedingen en heffingen in verband met de uitvoer van goederen naar de andere partij, die hoger zijn dan de rechten of belastingen die op soortgelijke, voor verkoop in het binnenland bestemde producten worden geheven, behalve:

a) wanneer die maatregelen, in combinatie met binnenlandse maatregelen, noodzakelijk zijn om de fiscale solventie van een Stille-Oceaanstaat te waarborgen of om het milieu te beschermen;

b) in uitzonderlijke gevallen, wanneer een Stille-Oceaanstaat kan aantonen dat specifieke bescherming voor de ontwikkeling van opkomende industrieën noodzakelijk is; in dat geval kan hij, in overleg met de EG, op een beperkt aantal voor de EG-markt bestemde producten tijdelijke uitvoerbelastingen invoeren [1].

Artikel 11

Douanerechten op producten van oorsprong uit de Stille-Oceaanstaten

Producten van oorsprong uit de Stille-Oceaanstaten worden vrij van rechten in de EG ingevoerd; dit geldt niet voor de in bijlage I opgenomen producten onder de daar genoemde voorwaarden.

Artikel 12

Douanerechten op producten van oorsprong uit de EG

De douanerechten op producten van oorsprong uit de EG worden overeenkomstig de bepalingen in bijlage II verlaagd of afgeschaft.

Artikel 13

Wijziging van tariefverbintenissen

Wanneer een Stille-Oceaanstaat te kampen heeft met ernstige moeilijkheden met betrekking tot de invoer van een bepaald product, kan hij het Handelscomité verzoeken het schema voor de verlaging en afschaffing van douanerechten te herzien en waar nodig het tijdschema voor de verlaging of afschaffing in gemeen overleg te wijzigen.

Het Handelscomité kan overeenkomen bijlage II op elke passend geachte manier te wijzigen.

De partijen zien erop toe dat dergelijke wijzigingen er niet toe leiden dat deze overeenkomst niet meer in overeenstemming is met de eisen van artikel XXIV van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (GATT) 1994.

Artikel 14

Status-quo

Vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst worden tussen de partijen voor producten waarvoor liberaliseringsverbintenissen bestaan, geen nieuwe douanerechten ingevoerd, noch al bestaande douanerechten verhoogd.

Artikel 15

Goederenverkeer

1. Op goederen van oorsprong uit de EG of de Stille-Oceaanstaten worden slechts eenmaal douanerechten geheven. Wanneer douanerechten zijn geheven, bevinden goederen van oorsprong uit een van de partijen zich op het gebied van de EG dan wel de Stille-Oceaanstaten in het vrije verkeer, zonder dat verder nog douanerechten moeten worden betaald.

2. In afwijking van lid 1 worden voor goederen van tariefposten waarvoor de rechten nog niet in alle Stille-Oceaanstaten zijn afgeschaft, rechten die bij invoer in een Stille-Oceaanstaat zijn betaald, volledig en onverwijld terugbetaald wanneer de goederen het douanegebied van eerste invoer verlaten. Op die goederen worden dan rechten betaald in het land waar de goederen worden verbruikt.

3. De partijen komen overeen samen te werken met het oog op bevordering van het goederenverkeer en vereenvoudiging van de douaneprocedures overeenkomstig hoofdstuk 4.

Artikel 16

Non-discriminatieclausule

1. Wat de onder dit hoofdstuk vallende aangelegenheden betreft, kent de EG de Stille-Oceaanstaten in voorkomend geval een gunstiger behandeling toe wanneer die toepasselijk wordt doordat de EG na de ondertekening van deze overeenkomst partij wordt bij een vrijhandelsovereenkomst met derde partijen.

2. Wat de onder dit hoofdstuk vallende aangelegenheden betreft, kennen de Stille-Oceaanstaten de EG in voorkomend geval een gunstiger behandeling toe wanneer die toepasselijk wordt doordat de Stille-Oceaanstaten na de ondertekening van deze overeenkomst partij worden bij een vrijhandelsovereenkomst met een belangrijke handelsmacht.

3. Wanneer een Stille-Oceaanstaat of de Stille-Oceaanstaten kan (kunnen) aantonen dat hij (zij) ten aanzien van goederen, met inbegrip van de oorsprongsregels, van een derde partij een aanzienlijk gunstiger behandeling heeft (hebben) gekregen dan die welke door de EG wordt aangeboden, plegen de partijen overleg en kunnen zij gezamenlijk besluiten hoe de bepalingen van lid 2 het best kunnen worden uitgevoerd.

4. De bepalingen van dit hoofdstuk worden niet zo uitgelegd dat de EG of een Stille-Oceaanstaat verplicht is de andere partij een preferentiële behandeling toe te kennen omdat zij (hij) op de datum van ondertekening van deze overeenkomst partij is bij een vrijhandelsovereenkomst met een derde partij.

5. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "vrijhandelsovereenkomst" verstaan een overeenkomst tot wezenlijke liberalisering van de handel en tot afschaffing van praktisch alle discriminerende situaties tussen de partijen door middel van de opheffing van bestaande discriminerende maatregelen en/of een verbod op nieuwe discriminerende maatregelen of op de aanscherping van bestaande discriminerende maatregelen, bij de inwerkingtreding van die overeenkomst of volgens een redelijk tijdschema.

6. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder "belangrijke handelsmacht" verstaan elk ontwikkeld land of elk land dat in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 2 bedoelde vrijhandelsovereenkomst een aandeel van meer dan 1 % in de mondiale uitvoer van goederen had, of elke groep landen die individueel, collectief of via een vrijhandelsovereenkomst in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 2 bedoelde vrijhandelsovereenkomst een aandeel van meer dan 1,5 % in de mondiale uitvoer van goederen had [2].

Artikel 17

Speciale bepalingen over administratieve samenwerking in douaneaangelegenheden

1. De partijen zijn het erover eens dat administratieve samenwerking van essentieel belang is voor de tenuitvoerlegging van en de controle op de preferentiële behandeling die op grond van dit deel wordt verleend, en benadrukken hun vastberadenheid om onregelmatigheden en fraude op het gebied van douane- en aanverwante aangelegenheden te bestrijden.

2. Wanneer een partij of een Stille-Oceaanstaat, al naargelang van het geval, op basis van objectieve informatie tot de bevinding is gekomen dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat zich onregelmatigheden of fraude hebben voorgedaan, kan de betrokken partij of Stille-Oceaanstaat de preferentiële behandeling ten aanzien van het betrokken product of de betrokken producten in overeenstemming met dit artikel tijdelijk schorsen.

3. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder het niet verlenen van administratieve medewerking onder meer verstaan:

a) het herhaaldelijk niet nakomen van de verplichting om de oorsprongsstatus van het betrokken product of de betrokken producten te controleren;

b) het herhaaldelijk weigeren een controle achteraf van het bewijs van oorsprong uit te voeren en/of de resultaten daarvan mede te delen, of onredelijke vertraging daarbij;

c) het herhaaldelijk weigeren van toestemming voor missies in het kader van de administratieve samenwerking ter controle van de echtheid van documenten of de juistheid van gegevens die van belang zijn voor het verlenen van een preferentiële behandeling, of onredelijke vertraging bij het verlenen van toestemming.

Voor de toepassing van dit artikel kunnen onregelmatigheden of fraude onder meer worden vastgesteld wanneer de invoer van goederen snel stijgt zonder dat daarvoor een bevredigende verklaring is, die invoer het gebruikelijke productieniveau en de uitvoercapaciteit van de andere partij of Stille-Oceaanstaat, al naargelang van het geval, te boven gaat en de stijging in verband kan worden gebracht met objectieve informatie over onregelmatigheden of fraude.

4. Voor een tijdelijke schorsing ingevolge lid 2 moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

a) de partij of de Stille-Oceaanstaat die op grond van objectieve informatie tot de bevinding is gekomen dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat zich onregelmatigheden of fraude hebben voorgedaan, stelt het Handelscomité onverwijld in kennis van zijn bevindingen en van de objectieve informatie, en treedt in het kader van het Handelscomité op basis van alle relevante informatie en objectief vastgestelde bevindingen in overleg om een voor de EG en de Stille-Oceaanstaten of de Stille-Oceaanstaat, al naargelang van het geval, aanvaardbare oplossing te vinden;

b) wanneer de partijen zoals hierboven beschreven binnen het Handelscomité in overleg zijn getreden en niet binnen drie maanden na de kennisgeving overeenstemming over een aanvaardbare oplossing zijn overeengekomen, kan de betrokken partij of Stille-Oceaanstaat de preferentiële behandeling voor het betrokken product of de betrokken producten tijdelijk schorsen. Het Handelscomité wordt van deze tijdelijke schorsing onverwijld in kennis gesteld;

c) tijdelijke schorsingen op grond van dit artikel blijven beperkt tot wat nodig is om de financiële belangen van de betrokken partij of Stille-Oceaanstaat te beschermen. Zij duren niet langer dan zes maanden, waarna verlenging mogelijk is. Tijdelijke schorsingen worden onmiddellijk na goedkeuring ervan ter kennis gebracht van de betroffen partij of Stille-Oceaanstaat en van het Handelscomité. Binnen het Handelscomité vindt hierover periodiek overleg plaats, met name met het oog op beëindiging van de schorsingen zodra de omstandigheden die aanleiding gaven tot toepassing ervan, niet meer gelden.

5. Tegelijk met de kennisgeving aan het Handelscomité overeenkomstig lid 4, onder a), publiceert de betrokken partij of Stille-Oceaanstaat in haar (zijn) officiële publicatieblad een bericht aan de importeurs. Zij (hij) geeft hierin aan dat zij (hij) voor het betrokken product en voor de betrokken specifieke oorsprong op grond van objectieve informatie tot de bevinding is gekomen dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat er sprake is van onregelmatigheden of fraude.

Artikel 18

Handelwijze bij administratieve fouten

De partijen erkennen elkaars recht om fouten bij de uitvoering van deze overeenkomst te corrigeren. Wanneer fouten worden vastgesteld, kan elk van beide partijen het Handelscomité verzoeken na te gaan of passende maatregelen kunnen worden genomen om de situatie te herstellen.

HOOFDSTUK 2

Handelsbeschermingsinstrumenten

Artikel 19

Antidumpingrechten en compenserende rechten

1. Behoudens het bepaalde in dit artikel vormt geen enkele bepaling in deze overeenkomst voor de EG of de Stille-Oceaanstaten, of zij nu wel of niet WTO-lid zijn, individueel of gezamenlijk, een beletsel om in overeenstemming met de desbetreffende WTO-overeenkomsten antidumpingmaatregelen of compenserende maatregelen in te stellen. Voor de toepassing van dit artikel wordt de oorsprong vastgesteld in overeenstemming met de niet-preferentiële oorsprongsregels van de partijen.

2. Alvorens definitieve antidumpingmaatregelen of compenserende maatregelen ten aanzien van uit Stille-Oceaanstaten ingevoerde producten in te stellen, overweegt de EG, in overeenstemming met de EG-wetgeving, de mogelijkheid van constructieve oplossingen als bedoeld in de desbetreffende WTO-overeenkomsten. In verband daarmee verleent de EG passende bijstand aan exporteurs in de Stille-Oceaanstaten die dergelijke constructieve oplossingen voorstellen.

3. Wanneer een regionale of subregionale autoriteit namens twee of meer Stille-Oceaanstaten een antidumpingmaatregel of een compenserende maatregel heeft ingesteld, is er slechts één instantie voor rechterlijke toetsing, ook in het stadium van de hogere voorziening.

4. Wanneer een antidumpingmaatregel of een compenserende maatregel zowel op regionaal of subregionaal niveau als op nationaal niveau kan worden ingesteld, zorgen de partijen of Stille-Oceaanstaten, al naargelang van het geval, ervoor dat die maatregel ten aanzien van hetzelfde product niet tegelijkertijd door regionale of subregionale autoriteiten, enerzijds, en nationale autoriteiten, anderzijds, wordt toegepast.

5. De EG stelt de Stille-Oceaanstaten van uitvoer in kennis van de ontvangst van een naar behoren gestaafde klacht voordat zij een onderzoek opent.

6. Dit artikel is van toepassing op alle onderzoeken die na de inwerkingtreding van deze overeenkomst worden geopend.

7. De bepalingen in deze overeenkomst over geschillenbeslechting zijn niet van toepassing op dit artikel.

Artikel 20

Multilaterale vrijwaringsmaatregelen

1. Behoudens het bepaalde in dit artikel vormt geen enkele bepaling in deze overeenkomst voor de Stille-Oceaanstaten en de EG een beletsel om maatregelen te nemen overeenkomstig artikel XIX van de GATT 1994, de Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen en artikel 5 van de Overeenkomst inzake de landbouw. Voor de toepassing van dit artikel wordt de oorsprong vastgesteld in overeenstemming met de niet-preferentiële oorsprongsregels van de partijen.

2. Behoudens het bepaalde in lid 1 en gezien de algemene ontwikkelingsdoelstellingen van deze overeenkomst en de geringe omvang van de economieën van de Stille-Oceaanstaten, sluit de EG de invoer uit een Stille-Oceaanstaat uit van maatregelen die zij neemt uit hoofde van artikel XIX van de GATT 1994, de WTO-Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen en artikel 5 van de Overeenkomst inzake de landbouw.

3. Lid 2 geldt voor een periode van vijf jaar, te beginnen op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst. Uiterlijk 120 dagen voor het eind van deze periode onderzoeken de partijen de uitvoering van deze bepalingen in het licht van de ontwikkelingsbehoeften van de Stille-Oceaanstaten, teneinde vast te stellen of de toepassing ervan moet worden verlengd.

4. De bepalingen in deze overeenkomst over geschillenbeslechting zijn niet van toepassing op lid 1.

Artikel 21

Bilaterale vrijwaringsmaatregelen

1. Niettegenstaande artikel 20 kan de EG of een Stille-Oceaanstaat, na alternatieve oplossingen te hebben onderzocht, vrijwaringsmaatregelen van beperkte duur vaststellen die afwijken van de artikelen 11 en 12, op de voorwaarden van en in overeenstemming met de procedures in dit artikel.

2. De in lid 1 bedoelde vrijwaringsmaatregelen kunnen worden getroffen wanneer een product van oorsprong uit de EG of een Stille-Oceaanstaat in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden op het gebied van de EG of een Stille-Oceaanstaat wordt ingevoerd dat deze invoer:

a) op het gebied van de invoerende partijen of Stille-Oceaanstaten ernstige schade veroorzaakt of dreigt te veroorzaken voor binnenlandse producenten van soortgelijke of rechtstreeks concurrerende producten, of

b) leidt tot of dreigt te leiden tot verstoring van een economische sector of bedrijfstak, ongeacht of deze verstoring van economische of van sociale aard is, of tot moeilijkheden die een ernstige verslechtering van de economische situatie van de invoerende partijen of Stille-Oceaanstaten tot gevolg kunnen hebben, of

c) verstoring van de markten voor soortgelijke of rechtstreeks concurrerende landbouwproducten [3] of van de mechanismen tot regeling van die markten veroorzaakt of dreigt te veroorzaken.

3. De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen gaan niet verder dan wat nodig is om de in de leden 2 en 5, onder b), bedoelde ernstige schade of verstoringen te verhelpen of te voorkomen. Deze vrijwaringsmaatregelen van de invoerende partijen of Stille-Oceaanstaten bestaan alleen uit een of meer van de volgende maatregelen:

a) schorsing van de verdere verlaging van het invoerrecht op het betrokken product, zoals bepaald in deze overeenkomst;

b) verhoging van het douanerecht op het betrokken product tot een niveau dat het voor invoer van oorsprong uit andere WTO-leden geldende recht niet overschrijdt; en

c) invoering van tariefcontingenten voor het betrokken product.

4. Onverminderd de leden 1 tot en met 3 kan de EG, wanneer een product van oorsprong uit een of meer Stille-Oceaanstaten in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden wordt ingevoerd dat hierdoor voor een of meer ultraperifere gebieden van de EG een van de in lid 2, onder a), b) en c), genoemde situaties ontstaat of dreigt te ontstaan, volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedures toezicht- of vrijwaringsmaatregelen nemen die beperkt zijn tot dat gebied of die gebieden.

5. a) Onverminderd de leden 1 tot en met 3 kan een Stille-Oceaanstaat, wanneer een product van oorsprong uit de EG in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden wordt ingevoerd dat hierdoor voor die Stille-Oceaanstaat een van de in lid 2, onder a), b) en c), genoemde situaties ontstaat of dreigt te ontstaan, volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedures toezicht- of vrijwaringsmaatregelen nemen die tot zijn gebied beperkt zijn.

b) Een Stille-Oceaanstaat kan vrijwaringsmaatregelen nemen wanneer een product van oorsprong uit de EG als gevolg van de verlaging van de douanerechten in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden op zijn gebied wordt ingevoerd dat hierdoor voor een opkomende industrie die soortgelijke of rechtstreeks concurrerende producten vervaardigt, verstoringen ontstaan of dreigen te ontstaan. Met deze maatregelen wordt beoogd de ontwikkeling van productieve, duurzame industrieën te bevorderen en zo de algemene levensstandaard van de bevolking te verhogen. Deze bepaling geldt slechts voor een periode van twintig jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst. De maatregelen moeten worden getroffen volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedures, behalve dat de aanvankelijke duur van de maatregelen in het geval van landen die geen Minst Ontwikkelde Landen (niet-MOL's) zijn, zeven jaar bedraagt met een gezamenlijke herziening met het oog op een mogelijke verlenging met nog eens drie jaar en in het geval kleine eilandstaten en MOL's in het Stille-Oceaangebied twaalf jaar met een gezamenlijke herziening met het oog op een mogelijke verlenging met nog eens drie jaar. Geen Stille-Oceaanstaat verhoogt de tarieven op goederen van oorsprong uit de EG in het kader van deze bepaling te eniger tijd op meer dan 3 procent van de tariefposten of op meer dan 15 procent van de totale waarde van de goederen van oorsprong uit de EG, berekend als de gemiddelde waarde van de invoer over de laatste drie jaar.

6. a) De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen worden slechts zolang gehandhaafd als nodig is om ernstige schade of verstoringen als omschreven in de leden 2, 4 en 5 te voorkomen of te verhelpen.

b) De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen worden niet langer dan twee jaar toegepast. In buitengewone omstandigheden kunnen dergelijke maatregelen worden verlengd met een periode van niet meer dan twee jaar. Wanneer een Stille-Oceaanstaat een vrijwaringsmaatregel toepast, of wanneer de EG een maatregel toepast die beperkt is tot een of meer van haar ultraperifere gebieden, kan die maatregel evenwel voor een periode van niet meer dan vier jaar worden toegepast, met, in buitengewone omstandigheden, een mogelijke verlenging met nog eens vier jaar.

c) In dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen die langer dan één jaar van kracht blijven, bevatten duidelijke elementen die geleidelijk tot beëindiging van die maatregelen, uiterlijk aan het einde van de vastgestelde periode, leiden.

d) Ten aanzien van een product waarop al eerder een vrijwaringsmaatregel van toepassing was, mag gedurende een periode van ten minste één jaar na het verstrijken van deze maatregelen niet opnieuw een vrijwaringsmaatregel als bedoeld in dit artikel worden genomen.

7. Voor de tenuitvoerlegging van bovenstaande leden gelden de volgende bepalingen:

a) wanneer de EG of een Stille-Oceaanstaat van oordeel is dat een van de in de leden 2, 4 en/of 5 bedoelde omstandigheden zich voordoet, verwijst zij de aangelegenheid onmiddellijk voor onderzoek naar het Handelscomité;

b) het Handelscomité kan elke aanbeveling doen die nodig is om in de gerezen omstandigheden uitkomst te bieden. Indien binnen 30 dagen nadat de aangelegenheid aan het Handelscomité werd voorgelegd, het Handelscomité geen aanbeveling ter zake heeft gedaan en er ook geen andere bevredigende oplossing is bereikt, kan de invoerende partij, of dit nu de EG of een Stille-Oceaanstaat is, overeenkomstig dit artikel passende maatregelen vaststellen om de problemen op te lossen;

c) alvorens een in dit artikel bedoelde maatregel te nemen, of, in de gevallen waarin lid 8 van toepassing is, zo spoedig mogelijk, verstrekt de EG of de betrokken Stille-Oceaanstaat het Handelscomité alle informatie die nodig is voor een grondig onderzoek van de situatie, teneinde een voor de betrokken partijen aanvaardbare oplossing te vinden;

d) bij de keuze van vrijwaringsmaatregelen krachtens dit artikel moet voorrang worden gegeven aan maatregelen die de werking van deze overeenkomst zo min mogelijk verstoren;

e) alle krachtens dit artikel genomen vrijwaringsmaatregelen worden onmiddellijk ter kennis van het Handelscomité gebracht en in dat comité op gezette tijden aan een onderzoek onderworpen, in het bijzonder om een tijdschema vast te stellen voor de afschaffing van de maatregelen zodra de omstandigheden dat toelaten.

8. Wanneer wegens uitzonderlijke omstandigheden onmiddellijk maatregelen moeten worden genomen, kan de betrokken invoerende partij, of dit nu de EG of een Stille-Oceaanstaat is, voorlopig de in de leden 3, 4 en/of 5 bedoelde maatregelen nemen zonder aan de eisen van lid 7 te voldoen. Deze voorlopige maatregelen hebben een maximale duur van 180 dagen wanneer ze door de EG worden genomen, of van 200 dagen wanneer ze door een Stille-Oceaanstaat worden genomen of wanneer ze door de EG worden genomen en beperkt zijn tot een of meer van haar ultraperifere gebieden. De duur van een voorlopige maatregel wordt meegerekend als deel van de initiële periode en van eventuele verlengingen als bedoeld in lid 6. Wanneer voorlopige maatregelen worden genomen, wordt rekening gehouden met de belangen van de partijen, en vooral met die van kleine eilandstaten. De invoerende partij of Stille-Oceaanstaat, al naargelang van het geval, licht de andere betrokken partij in en verwijst de aangelegenheid onmiddellijk voor onderzoek naar het Handelscomité.

9. Indien een invoerende partij of Stille-Oceaanstaat, al naargelang van het geval, de invoer van een product onderwerpt aan een administratieve procedure die ten doel heeft snel informatie te verschaffen over de ontwikkeling van handelsstromen die tot de in dit artikel bedoelde problemen kunnen leiden, stelt zij (hij) het Handelscomité daarvan onverwijld in kennis.

10. De WTO-bepalingen over geschillenbeslechting zijn niet van toepassing op krachtens dit artikel vastgestelde vrijwaringsmaatregelen.

HOOFDSTUK 3

Niet-tarifaire maatregelen

Artikel 22

Verbod op kwantitatieve beperkingen

Tenzij in deze overeenkomst anderszins is bepaald, worden vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst alle verboden of beperkingen met betrekking tot de handel tussen de EG en de Stille-Oceaanstaten, met uitzondering van douanerechten, belastingen en vergoedingen en andere heffingen, afgeschaft, ongeacht of zij de vorm hebben van contingenten, in- of uitvoervergunningen of andere maatregelen. Er worden geen nieuwe maatregelen van dien aard ingevoerd. Dit artikel doet geen afbreuk aan de bepalingen van deel II, hoofdstuk 2.

Artikel 23

Nationale behandeling op het gebied van interne belastingen en regelgeving

1. Ingevoerde producten van oorsprong uit de andere partij worden noch direct, noch indirect aan hogere interne belastingen of andere interne heffingen van welke aard dan ook onderworpen dan die welke direct of indirect op soortgelijke nationale producten van toepassing zijn. Bovendien passen de partijen ook anderszins geen interne belastingen of andere interne heffingen toe om de binnenlandse productie te beschermen.

2. Ingevoerde producten van oorsprong uit de andere partij worden, wat de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en vereisten met betrekking tot hun verkoop, aanbieding tot verkoop, aankoop, vervoer, distributie of gebruik op de binnenlandse markt betreft, niet ongunstiger behandeld dan soortgelijke binnenlandse producten. Het bepaalde in dit lid is geen beletsel voor de toepassing van differentiële binnenlandse vervoerstarieven die uitsluitend berusten op de economische exploitatie van het vervoermiddel en niet op de oorsprong van het product.

3. De partijen voeren geen interne kwantitatieve regelingen inzake menging, be- of verwerking of gebruik van producten in specifieke hoeveelheden of verhoudingen in, die direct of indirect vereisen dat een specifieke hoeveelheid of een specifiek percentage van een onder de regeling vallend product uit binnenlandse bron afkomstig is; evenmin handhaven zij dergelijke regelingen. Bovendien passen de partijen of de Stille-Oceaanstaten ook anderszins geen interne kwantitatieve regeling toe om de binnenlandse productie te beschermen.

4. Dit artikel vormt geen beletsel om aan nationale producenten ten behoeve van opkomende industrieën subsidies of fiscale stimuleringsmaatregelen toe te kennen, met inbegrip van betalingen aan nationale producenten uit de opbrengsten van interne belastingen of heffingen die overeenkomstig dit artikel worden geheven en van subsidies in de vorm van aankopen van binnenlandse producten door de overheid.

5. Dit artikel is niet van toepassing op wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, procedures of praktijken inzake overheidsopdrachten.

Artikel 24

Uitvoersubsidies voor landbouwproducten

1. Ten aanzien van elk in lid 3 bedoeld product waarvoor de Stille-Oceaanstaten zich tot de afschaffing van douanerechten hebben verbonden, verplicht de EG zich ertoe bestaande subsidies op de uitvoer van dat product naar het gebied van de Stille-Oceaanstaten geleidelijk af te schaffen.

2. De partijen zullen uiterlijk 18 december 2007 onderling overleg voeren om de wijze van afschaffing van bestaande, in lid 1 bedoelde subsidies vast te stellen.

3. Dit artikel is van toepassing op de in bijlage 1 bij de WTO-overeenkomst inzake de landbouw genoemde producten.

HOOFDSTUK 4

Douane en handelsbevordering

Artikel 25

Doelstellingen

De doelstellingen van dit hoofdstuk zijn:

a) helpen bij de integratie van de Stille-Oceaanstaten in de internationale economie, en in het bijzonder vergemakkelijken van de handel tussen de partijen;

b) versterken van de samenwerking bij douaneaangelegenheden, teneinde ervoor te zorgen dat de wetgeving en de procedures ter zake en de administratieve capaciteit van de desbetreffende overheidsinstanties een doelmatig en doeltreffend beheer van de douane en de vergemakkelijking van de handel mogelijk maken.

Artikel 26

Relatie tot bestaande programma's en hulp

De partijen streven ernaar hun samenwerking inzake vergemakkelijking en bevordering van de handel te coördineren en te integreren met de werkzaamheden van andere actoren, regionale organisaties en nationale instanties en organisaties, teneinde onnodige overlapping van bestaande programma's te voorkomen en de voordelen van de voor de vergemakkelijking van de handel bestemde middelen te optimaliseren, in voorkomend geval in het bijzonder door:

a) uitwisseling van informatie met de andere partij, met de actoren en met regionale en internationale organisaties en leden daarvan;

b) gebruikmaking van de expertise en de middelen van andere regionale of internationale organisaties;

c) samenwerking tussen de partijen in het kader van andere regionale en internationale organisaties;

d) samenwerking met andere regionale en internationale organisaties bij de ontwikkeling, vaststelling en tenuitvoerlegging van internationale overeenkomsten over geharmoniseerde normen en procedures of bij de oprichting van nieuwe regionale organisaties;

e) deelname van andere regionale organisaties en hun leden aan het programma voor de vergemakkelijking en bevordering van de handel;

f) andere vormen van samenwerking, coördinatie of integratie van activiteiten die de partijen als passend aanmerken.

Artikel 27

Samenwerking op administratief en douanegebied

1. De partijen komen overeen:

a) informatie uit te wisselen over douanewetgeving en -procedures;

b) gezamenlijk initiatieven te ontplooien op onderling overeengekomen gebieden;

c) in internationale fora waar mogelijk gezamenlijke standpunten over douaneaangelegenheden in te nemen;

d) de coördinatie tussen alle betrokken instanties, zowel in het binnenland als grensoverschrijdend, te bevorderen.

2. Onverminderd lid 1 verlenen de diensten van de partijen elkaar administratieve bijstand in douaneaangelegenheden in overeenstemming met protocol I.

Artikel 28

Douaneprocedures

1. De EG en de Stille-Oceaanstaten zijn het erover eens dat internationale instrumenten en normen op douane- en handelsgebied, met inbegrip van de materiële elementen van de herziene Overeenkomst van Kyoto inzake de vereenvoudiging en harmonisatie van douaneprocedures, het "Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade" van de WDO, het gegevensmodel van de WDO en de overeenkomst betreffende het geharmoniseerd systeem voor de omschrijving en codering van goederen (GS), het uitgangspunt voor hun respectieve wet- en regelgeving en procedures op douanegebied zijn.

2. De EG en de Stille-Oceaanstaten komen overeen hun respectieve wet- en regelgeving en procedures op handels- en douanegebied te baseren op:

a) de noodzaak rechtmatige handel te beschermen en te vergemakkelijken door een doeltreffende handhaving en naleving van wettelijke vereisten;

b) de noodzaak een onnodige of discriminerende belasting van marktdeelnemers te vermijden, waarborgen tegen fraude te bieden, vereenvoudigde procedures voor de regels in acht nemende handelaren in te voeren en naleving van de regels te stimuleren, alsmede de noodzaak de toepassing van buitensporige straffen voor geringe inbreuken op douanevoorschriften of procedurele eisen te vermijden;

c) de toepassing van moderne douanetechnieken, zoals risicobeoordeling, vereenvoudigde procedures voor de binnenkomst en de vrijgave van goederen, controles na de vrijgave en bedrijfsauditmethodes;

d) de geleidelijke ontwikkeling van systemen, met inbegrip van die welke op informatietechnologie zijn gebaseerd, om elektronische gegevensuitwisseling tussen handelaren, douanediensten en andere verwante instanties te bevorderen;

e) de noodzaak doorvoer te bevorderen;

f) de noodzaak eisen met betrekking tot de verplichte inschakeling van douane-expediteurs te vermijden. Er worden transparante, niet-discriminerende en evenredige voorschriften met betrekking tot het verlenen van vergunningen aan douane-expediteurs toegepast;

g) de noodzaak om, behoudens in buitengewone omstandigheden, vereisten ten aanzien van verplichte inspecties vóór verzending, zoals bedoeld in de WTO-overeenkomst inzake inspecties vóór verzending, of soortgelijke vereisten te vermijden.

3. Bij de tenuitvoerlegging van lid 1 en lid 2, onder c) en d), door kleine eilandstaten wordt rekening gehouden met de geringe omvang en capaciteit van hun overheidsdiensten.

4. De partijen komen overeen:

a) in de EG en in de Stille-Oceaanstaten respectievelijk een enkel administratief document of een elektronisch equivalent daarvan toe te passen. De Stille-Oceaanstaten zullen inspanningen ter zake blijven doen, met het oog op invoering ervan op een vroeg tijdstip gedurende de looptijd van deze overeenkomst. Vijf jaar na de inwerkingtreding van de overeenkomst zal de situatie gezamenlijk in ogenschouw worden genomen;

b) een systeem van bindende uitspraken over douaneaangelegenheden op te zetten, met name over de tariefindeling en de oorsprongsregels, in overeenstemming met de voorschriften in hun respectieve wetgeving.

5. Om hun werkmethoden te verbeteren en ervoor te zorgen dat hun optreden niet-discriminerend, transparant, doeltreffend, integer en te verantwoorden is, nemen de partijen of de Stille-Oceaanstaten, al naargelang van het geval, de volgende maatregelen:

a) zij zorgen voor doeltreffende, snelle en niet-discriminerende beroepsprocedures tegen administratieve maatregelen, uitspraken en besluiten van de douane en van andere instanties betreffende de in-, uit- en doorvoer van goederen. De beroepsprocedures zijn gemakkelijk toegankelijk, ook voor het midden- en kleinbedrijf, en de kosten ervan zijn redelijk en evenredig met de kosten van het beroep;

b) zij zien erop toe dat er maatregelen worden genomen om hoge integriteitsnormen in de douanedienst te bereiken, in overeenstemming met de internationale overeenkomsten en instrumenten ter zake.

Artikel 29

Relaties met het bedrijfsleven op douanegebied

De EG en de Stille-Oceaanstaten komen overeen:

a) de samenwerking tussen marktdeelnemers en de desbetreffende overheidsdiensten te bevorderen;

b) erop toe te zien dat alle wetgeving, procedures, vergoedingen en heffingen, voor zover passend en mogelijk samen met de motivering ervan, algemeen bekend worden gemaakt, waar mogelijk langs elektronische weg;

c) algemene bekendheid te geven aan administratieve berichten ter zake, met name over de eisen van douane-expediteurs, procedures bij binnenkomst van de goederen, openingstijden en werkwijzen van douanekantoren in havens en bij grensposten en adressen voor het inwinnen van informatie;

d) dat het noodzakelijk is dat waar mogelijk tijdig en regelmatig met het bedrijfsleven wordt overlegd over wetsvoorstellen en procedures met betrekking tot douane- en handelsaangelegenheden. Hiertoe worden door elke partij passende mechanismen voor regelmatig overleg tussen de diensten en het bedrijfsleven opgericht;

e) bij de invoering en inwerkingtreding van nieuwe of gewijzigde wetgeving en procedures handelaren voldoende informatie te geven, zodat zij goed genoeg zijn voorbereid om deze na te leven;

f) erop toe te zien dat hun respectieve eisen en procedures op douanegebied en aanverwante gebieden blijven aansluiten op de behoeften van de handel, dat hierbij goede praktijken worden gevolgd en dat de handel hierdoor zo min mogelijk wordt beperkt.

Artikel 30

Douanewaarde

1. De partijen komen overeen op de onder deel II van deze overeenkomst vallende handel in goederen artikel VII van de GATT 1994 en de Overeenkomst inzake de toepassing van artikel VII van de GATT 1994 toe te passen.

2. In afwijking van lid 1 passen de Stille-Oceaanstaten die op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst geen WTO-lid zijn, binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst op de onder deel II van deze overeenkomst vallende handel in goederen voorschriften inzake de vaststelling van de douanewaarde toe die in overeenstemming zijn met artikel VII van de GATT 1994 en de Overeenkomst inzake de toepassing van artikel VII van de GATT 1994.

Artikel 31

Regionale harmonisatie van douanenormen

1. De partijen bevorderen de regionale integratie op douanegebied en streven naar de ontwikkeling van gemeenschappelijke wetgeving, procedures en eisen, in overeenstemming met de internationale normen ter zake.

2. Er vindt regelmatig toezicht op de tenuitvoerlegging van dit artikel plaats.

Artikel 32

Herzieningsclausule

De partijen komen overeen de tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk uiterlijk drie jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst te herzien om na te gaan of nieuwe stappen moeten worden genomen.

HOOFDSTUK 5

Technische handelsbelemmeringen en sanitaire en fytosanitaire maatregelen

Artikel 33

Werkingssfeer en definities

1. De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op technische normen en voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures, hierna "TBT-maatregelen" genoemd, zoals neergelegd in de WTO-Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen, hierna "de TBT-overeenkomst" genoemd, en op sanitaire en fytosanitaire maatregelen, hierna "SPS-maatregelen" genoemd, zoals neergelegd in WTO-Overeenkomst inzake de toepassing van sanitaire en fytosanitaire maatregelen, hierna "de SPS-overeenkomst" genoemd, voor zover deze van invloed zijn op de onder deel II van deze overeenkomst vallende handel.

2. Voor de toepassing van dit hoofdstuk gelden de in de TBT-overeenkomst en de SBS-overeenkomst gebruikte definities.

Artikel 34

Doelstellingen

1. De partijen komen overeen samen te werken om hun onderlinge goederenverkeer te vergemakkelijken en uit te breiden door handelsbelemmeringen als gevolg van TBT- en SPS-maatregelen te signaleren, te voorkomen en uit de weg te ruimen.

2. De partijen komen overeen samen te werken om de regionale handel in de Stille Oceaan, de regionale integratie en de samenwerking bij aangelegenheden inzake TBT- en SPS-maatregelen te intensiveren.

3. De partijen werken samen om de naleving van op de uitvoer van toepassing zijnde SPS-maatregelen te bevorderen en de veiligheid en gezondheid van mensen, dieren en planten te beschermen, in het bijzonder door de capaciteit van de overheid en de particuliere sector in de Stille-Oceaanstaten op te bouwen en hen te helpen hun regelgevingskader en de ermee verband houdende instellingen te verbeteren.

4. De partijen werken samen om de regionale integratie te versterken en de capaciteit van de overheid en de particuliere sector om de TBT- en SPS-maatregelen na te leven te vergroten.

Artikel 35

Prioritaire producten

Om beter in staat te zijn de doelstellingen van dit hoofdstuk te verwezenlijken, komen de partijen overeen een lijst van prioritaire producten op te stellen voor de uitvoer van de Stille-Oceaanstaten naar de EG en een lijst van prioritaire producten voor de handel tussen de Stille-Oceaanstaten. Deze lijsten zijn opgenomen in respectievelijk bijlage III. A en bijlage III. B, die door het Handelscomité worden herzien en zo nodig bij besluit van het Handelscomité worden gewijzigd.

Artikel 36

Rechten en verplichtingen

1. De partijen komen overeen de SPS- en de TPT-overeenkomst toe te passen op het goederenverkeer dat onder deel II van deze overeenkomst valt.

2. In afwijking van lid 1 worden maatregelen op SPS- en TBT-gebied van Stille-Oceaanstaten die op het moment van inwerkingtreding van deze overeenkomst geen WTO-lid zijn, toegepast in overeenstemming met de eisen van de SPS- en de TBT-overeenkomst.

3. De EG houdt er ten volle rekening mee dat niet-WTO-leden op korte termijn slechts een beperkte capaciteit hebben om dit artikel na te leven.

4. De partijen komen overeen dat voor zover nodig en mogelijk de bepalingen over een speciale en gedifferentieerde behandeling in de SPS- en de TBT-overeenkomst van de WTO van toepassing zijn op de handel tussen de partijen bij deze overeenkomst, met inbegrip van Stille-Oceaanstaten die geen WTO-lid zijn.

Artikel 37

Gelijkwaardigheid

1. De partijen erkennen dat het belangrijk is de bepalingen van artikel 4 van de SPS-overeenkomst toe te passen en ervoor te zorgen dat de ontwikkelde landen van invoer de gelijkwaardigheid van de SPS-maatregelen van de Stille-Oceaanstaten erkennen.

2. De partijen bevestigen het besluit van het WTO-comité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen van 23 juli 2004 over de tenuitvoerlegging van artikel 4 van de WTO-Overeenkomst inzake de toepassing van sanitaire en fytosanitaire maatregelen. De EG stemt ermee in terdege rekening te houden met redelijke verzoeken van een of meer Stille-Oceaanstaten om de gelijkwaardigheid van hun SPS-maatregelen te onderzoeken op gebieden waar deze staten een bijzonder belang in verband met hun uitvoer hebben.

Artikel 38

Bevoegde instanties

1. De SPS-instanties van de partijen zijn in de Stille-Oceaanstaten en in de EG bevoegd voor de uitvoering van de in dit hoofdstuk bedoelde maatregelen.

2. De partijen stellen elkaar in overeenstemming met deze overeenkomst in kennis van hun respectieve bevoegde SPS-instanties en van wijzigingen ter zake.

Artikel 39

Oplossing van SPS- en TBT-problemen

1. De partijen verstrekken de nodige informatie om de toegang tot informatie over SPS-maatregelen en op TBT betrekking hebbende maatregelen, de tenuitvoerlegging en naleving van deze maatregelen en toekomstige ontwikkelingen op deze gebieden te vergemakkelijken, en om het eenvoudiger te maken eventuele moeilijkheden tussen de EG en de Stille-Oceaanstaten te voorkomen en/of op te lossen.

2. De partijen informeren en raadplegen elkaar zo vroeg mogelijk, teneinde een onderling overeengekomen oplossing te vinden wanneer een TBT- of SPS-maatregel tot een handelsbelemmering leidt.

3. Geen enkele bepaling in dit hoofdstuk doet afbreuk aan de rechten van de partijen uit hoofde van andere internationale overeenkomsten, met inbegrip van het recht zich te wenden tot mechanismen van internationale organisaties dan wel in het kader van een internationale overeenkomst opgerichte mechanismen, die tot taak hebben te bemiddelen of geschillen te beslechten.

Artikel 40

Transparantie en uitwisseling van informatie

1. De partijen bevestigen hun verbintenis de transparantiebepalingen in de SPS-overeenkomst en de TBT-overeenkomst ten uitvoer te leggen en de toegang tot relevante informatie over TBT- en SPS-maatregelen te vergemakkelijken.

2. De EG stemt ermee in haar medewerking te verlenen aan initiatieven van de Stille-Oceaanstaten om een mechanisme op te richten om op regionaal niveau een doeltreffende kennisgeving van TBT- en SPS-maatregelen mogelijk te maken.

3. De partijen streven ernaar elkaar tijdig in kennis te stellen van voorstellen tot wijziging of invoering van TBT- of SPS-maatregelen die van invloed kunnen zijn op de handel tussen de partijen; in voorkomend geval maken zij daarbij gebruik van bestaande systemen.

4. In het bijzonder ten aanzien van TBT-maatregelen komen de partijen onder meer overeen:

a) hun samenwerking te intensiveren, teneinde de toegang tot hun respectieve markten te vergemakkelijken door de kennis van en het begrip voor hun respectieve systemen op het gebied van technische voorschriften, normen, metrologie, accreditatie en conformiteitsbeoordeling te vergroten;

b) informatie uit te wisselen en geschikte mechanismen vast te stellen en ten uitvoer te leggen voor specifieke onderwerpen of sectoren, bv. aanpassing aan internationale normen en vertrouwen op de conformiteitsverklaring van de leverancier;

c) gemeenschappelijke standpunten en benaderingen te ontwikkelen ten aanzien van praktijken met betrekking tot technische regelgeving, met inbegrip van transparantie, overleg, evenredigheid, gebruik van internationale normen, conformiteitsbeoordeling en markttoezicht.

Artikel 41

Tenuitvoerlegging

De partijen komen overeen dat het Handelscomité in het kader van dit hoofdstuk bevoegd is voor:

a) het toezicht op en de herziening van de tenuitvoerlegging ervan;

b) coördinatie en overleg over TBT- en SPS-kwesties;

c) de aanwijzing en herziening van prioritaire sectoren en producten en de hieruit voortvloeiende prioritaire gebieden voor samenwerking;

d) aanbevelingen om wijzigingen in dit hoofdstuk aan te brengen.

HOOFDSTUK 6

Uitzonderingen

Artikel 42

Algemene uitzonderingsclausule

Mits de hieronder bedoelde maatregelen niet zodanig worden toegepast dat zij een middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie tussen de partijen vormen bij soortgelijke omstandigheden, of een verkapte beperking van de handel in goederen of diensten of van het recht van vestiging, wordt geen bepaling in deze overeenkomst uitgelegd als beletsel voor het vaststellen of toepassen door de EG of de Stille-Oceaanstaten van maatregelen die:

a) noodzakelijk zijn voor de bescherming van de openbare veiligheid en de openbare zeden of voor de handhaving van de openbare orde;

b) noodzakelijk zijn voor de bescherming van het leven of de gezondheid van mens, dier of plant;

c) noodzakelijk zijn voor de handhaving van wetten of voorschriften die niet strijdig zijn met deze overeenkomst, met inbegrip van die welke betrekking hebben op:

i) het voorkomen van misleidende of frauduleuze praktijken of op middelen om de gevolgen van de niet-nakoming van contracten te compenseren;

ii) de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met de verwerking en verspreiding van persoonsgegevens en op de bescherming van de vertrouwelijke aard van persoonlijke dossiers en rekeningen;

iii) de veiligheid;

iv) de handhaving van douanevoorschriften;

v) de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten;

d) verband houden met de invoer of de uitvoer van goud of zilver;

e) noodzakelijk zijn voor de bescherming van nationaal artistiek, historisch of archeologisch erfgoed;

f) betrekking hebben op de instandhouding van niet-duurzame natuurlijke hulpbronnen, indien die maatregelen gepaard gaan met beperkingen van de binnenlandse productie of het binnenlandse verbruik van goederen, het binnenlandse aanbod of verbruik van diensten of met beperkingen voor binnenlandse investeerders;

g) betrekking hebben op voortbrengselen van gevangenisarbeid;

h) strijdig zijn met artikel 23, mits het verschil in behandeling bedoeld is om directe belastingen op doeltreffende of billijke wijze te kunnen opleggen of innen ten aanzien van economische activiteiten, investeerders of dienstverleners van de EG of een Stille-Oceaanstaat.

Artikel 43

Uitzonderingen met betrekking tot de nationale veiligheid

1. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst wordt zodanig uitgelegd dat zij:

a) de EG of een Stille-Oceaanstaat verplicht gegevens te verstrekken waarvan openbaarmaking naar haar (zijn) oordeel tegen haar (zijn) wezenlijke veiligheidsbelangen indruist;

b) de EG of een Stille-Oceaanstaat belet maatregelen te nemen die zij (hij) ter bescherming van haar (zijn) wezenlijke veiligheidsbelangen nodig acht en die:

i) betrekking hebben op splijt- en fusiestoffen of op grondstoffen waaruit deze kunnen worden vervaardigd;

ii) betrekking hebben op economische activiteiten die direct of indirect de bevoorrading van een militaire inrichting als doel hebben;

iii) verband houden met de productie van of de handel in wapens, munitie en oorlogstuig;

iv) betrekking hebben op overheidsopdrachten die onontbeerlijk zijn voor de nationale veiligheid of voor de nationale defensie;

v) in tijden van oorlog of ernstige internationale spanningen worden genomen;

c) de EG of een Stille-Oceaanstaat belet maatregelen te nemen tot uitvoering van verplichtingen die zij (hij) op zich heeft genomen met het oog op de handhaving van de internationale vrede en veiligheid.

2. Het Handelscomité wordt zo volledig mogelijk ingelicht over maatregelen die krachtens lid 1, onder b) en c), worden genomen en over de beëindiging daarvan.

Artikel 44

Belastingen

1. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst of in een in het kader van deze overeenkomst getroffen regeling wordt uitgelegd als beletsel voor de EG of voor een Stille-Oceaanstaat om bij de toepassing van de desbetreffende bepalingen van haar (zijn) belastingwetgeving een onderscheid te maken tussen belastingbetalers die niet in dezelfde situatie verkeren, in het bijzonder met betrekking tot hun verblijfplaats of de plaats waar hun kapitaal geïnvesteerd is.

2. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst of in een in het kader van deze overeenkomst getroffen regeling wordt uitgelegd als beletsel voor het vaststellen of handhaven van maatregelen ter voorkoming van belastingontwijking of -ontduiking overeenkomstig de fiscale bepalingen van overeenkomsten inzake voorkoming van dubbele belastingheffing, andere belastingregelingen of de binnenlandse belastingwetgeving.

3. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst heeft gevolgen voor de rechten en verplichtingen van de EG of een Stille-Oceaanstaat uit hoofde van enig belastingverdrag. In geval van strijdigheid tussen deze overeenkomst en een dergelijk verdrag heeft dat verdrag voorrang voor zover het strijdige bepalingen betreft.

Artikel 45

Betalingsbalansmoeilijkheden

1. Wanneer een Stille-Oceaanstaat of de EG ernstige problemen op het gebied van de betalingsbalans en de buitenlandse financiële positie heeft of dreigt te krijgen en in het bijzonder wanneer een partij of een Stille-Oceaanstaat vaststelt dat:

a) haar (zijn) monetaire reserves sterk dalen, of wanneer dit dreigt te gebeuren, of in het geval van een Stille-Oceaanstaat met zeer geringe monetaire reserves, het niet gelukt is zijn monetaire reserves met een redelijk bedrag te doen toenemen;

b) haar (zijn) fiscale positie ernstig verslechtert als gevolg van een daling van de overheidsinkomsten uit de inning van douanerechten;

c) er een natuurramp heeft plaatsgevonden die een sterke daling van de overheidsinkomsten of het inkomen van de particuliere sector heeft veroorzaakt of dreigt te veroorzaken,

kan die partij of die Stille-Oceaanstaat tarieven instellen of verhogen voor een periode die niet langer en tot een bedrag dat niet hoger is dan nodig is om de sterke daling in de reserves stop te zetten of te voorkomen, om ervoor te zorgen dat de reserves weer tot een redelijk niveau kunnen toenemen of om een ernstige verslechtering van de fiscale positie stop te zetten of te voorkomen.

2. De Stille-Oceaanstaten en de EG streven ernaar de toepassing van de in lid 1 bedoelde restrictieve maatregelen te vermijden.

3. Partijen of Stille-Oceaanstaten die in het kader van dit artikel restricties toepassen, kunnen de gevolgen van de restricties op de invoer van verschillende producten of productklassen zodanig vaststellen dat prioriteit wordt gegeven aan de invoer van de belangrijkste producten.

4. In het kader van dit artikel goedgekeurde of gehandhaafde maatregelen moeten in overeenstemming zijn met WTO- en IMF-verplichtingen van de partij of de Stille-Oceaanstaat die de restrictieve maatregel vaststelt of handhaaft. De partij of de Stille-Oceaanstaat die de restrictieve maatregel vaststelt of handhaaft, neemt alle redelijke stappen om ervoor te zorgen dat de maatregel geen onevenredig grote gevolgen heeft voor de onder deze overeenkomst vallende invoer uit de andere partij.

5. In het kader van dit artikel vastgestelde of gehandhaafde maatregel zijn niet-discriminerend en van beperkte duur, gaan niet verder dan wat nodig is om de betalingsbalans of de buitenlandse financiële positie te herstellen en

a) vermijden onnodige schade aan de economische of handelsbelangen van een andere partij of Stille-Oceaanstaat;

b) verhinderen niet op onredelijke wijze de invoer van goederen in minimale handelshoeveelheden wanneer dit schade toebrengt aan reguliere handelskanalen;

c) verhinderen niet de invoer van handelsmonsters of de inachtneming van procedures op het gebied van octrooien, merken, auteursrechten en dergelijke.

6. Indien een Stille-Oceaanstaat of de EG een restrictieve maatregel handhaaft, vaststelt of wijzigt, stelt hij (zij) de partij of de Stille-Oceaanstaten waaruit de desbetreffende invoer van oorsprong is, daarvan onverwijld in kennis en stelt hij (zij) zo spoedig mogelijk een tijdschema voor opheffing van de maatregel vast.

7. De partij of de Stille-Oceaanstaat die de restrictieve maatregel vaststelt en handhaaft en de partij of de Stille-Oceaanstaat waaruit de desbetreffende invoer van oorsprong is, voeren onverwijld overleg. Tijdens dit overleg worden de betalingsbalanspositie van de betrokken Stille-Oceaanstaat of van de EG en de in het kader van dit artikel vastgestelde of gehandhaafde restricties beoordeeld, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de volgende factoren:

a) de aard en de omvang van de betalingsbalans en van de moeilijkheden met betrekking tot de buitenlandse financiële positie;

b) het externe economische en handelsklimaat;

c) alternatieve corrigerende maatregelen die wellicht beschikbaar zijn.

Tijdens het overleg zal worden nagegaan of bij de restrictieve maatregelen de leden 3 en 4 in acht zijn genomen. Alle door het Internationaal Monetair Fonds verstrekte statistieken en andere feiten met betrekking tot de buitenlandse valuta, de monetaire reserves en de betalingsbalans zijn toegelaten en de conclusies worden gebaseerd op de beoordeling door het Fonds van de betalingsbalans en de buitenlandse financiële positie van de betrokken Stille-Oceaanstaat of de EG.

8. Indien er sprake is van een blijvende, wijdverbreide toepassing van restricties in het kader van dit artikel, wat erop duidt dat de internationale handel door een algemeen gebrek aan evenwicht wordt beperkt, onderzoeken de EG en de Stille-Oceaanstaten de overeenkomst om na te gaan of andere maatregelen moeten worden genomen om de onderliggende oorzaken van het gebrek aan evenwicht weg te nemen.

Artikel 46

Voedselzekerheid

1. De partijen erkennen dat de verwijdering van handelsbelemmeringen tussen de partijen, zoals die in deze overeenkomst is voorzien, aanzienlijke problemen voor de producenten van landbouwproducten en voedingsmiddelen van een partij of van een Stille-Oceaanstaat kan opleveren, en zij besluiten hierover overleg met elkaar te voeren.

2. Wanneer blijkt dat naleving van deze overeenkomst aanleiding geeft tot problemen met de beschikbaarheid van of de toegang tot voedingsmiddelen of andere producten die noodzakelijk zijn voor de voedselzekerheid van een partij of een Stille-Oceaanstaat en wanneer deze situatie voor een partij of een Stille-Oceaanstaat tot grote moeilijkheden leidt of dreigt te leiden, kan die partij of Stille-Oceaanstaat in overeenstemming met artikel 21, lid 2, onder c), passende maatregelen nemen.

DEEL III

VERMIJDEN EN BESLECHTEN VAN GESCHILLEN

HOOFDSTUK 1

Doel en werkingssfeer

Artikel 47

Doel

Het doel van dit deel is geschillen tussen de EG en de Stille-Oceaanstaten te vermijden en te beslechten, teneinde tot een onderling overeengekomen oplossing te komen.

Artikel 48

Werkingssfeer

1. Dit deel is van toepassing op alle geschillen over de interpretatie en toepassing van deze overeenkomst, tenzij in deze overeenkomst uitdrukkelijk anders is bepaald.

2. In afwijking van lid 1 is de procedure van artikel 98 van de Overeenkomst van Cotonou van toepassing bij geschillen over de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering, als bedoeld in de Overeenkomst van Cotonou.

HOOFDSTUK 2

Overleg en bemiddeling

Artikel 49

Overleg

1. De partijen streven ernaar elk in artikel 48 bedoeld geschil op te lossen door te goeder trouw overleg te plegen om tot een overeengekomen oplossing te komen.

2. Een partij verzoekt de andere partij schriftelijk om overleg, met kopie aan het Handelscomité, waarbij zij aangeeft om welke maatregel het gaat en met welke bepalingen van de overeenkomst de maatregel niet in overeenstemming zou zijn.

3. Het overleg vindt plaats binnen 40 dagen na de datum van indiening van het verzoek. Het overleg wordt 60 dagen na de datum van indiening van het verzoek geacht te zijn afgesloten, tenzij de partijen bij het geschil overeenkomen het overleg voort te zetten. Alle tijdens het overleg verstrekte informatie wordt vertrouwelijk behandeld.

4. Overleg over urgente kwesties, zoals over bederfelijke waren of seizoensgebonden goederen, vindt plaats binnen 15 dagen na de datum van indiening van het verzoek en wordt 30 dagen na de datum van indiening van het verzoek geacht te zijn afgesloten.

5. Indien het overleg niet binnen de in dit artikel genoemde termijnen plaatsvindt, of indien het overleg is afgesloten zonder dat een onderling overeengekomen oplossing kon worden bereikt, kan de klagende partij overeenkomstig artikel 51 verzoeken om de instelling van een arbitragepanel.

Artikel 50

Bemiddeling

1. Indien het overleg niet tot een onderling overeengekomen oplossing leidt, kunnen de partijen bij het geschil overeenkomen een beroep te doen op een bemiddelaar. Tenzij de partijen bij het geschil anders overeenkomen, heeft het mandaat van de bemiddelaar betrekking op de in het verzoek om overleg genoemde aangelegenheid.

2. Wanneer de partijen bij het geschil niet binnen tien dagen na de datum van de overeenstemming over het verzoek om bemiddeling tot een akkoord over een bemiddelaar zijn gekomen, wijst de medevoorzitter van het Handelscomité die het voorzitterschap bekleedt of diens vertegenwoordiger door loting een bemiddelaar aan uit de personen die op de in artikel 65 bedoelde lijst zijn opgenomen en die geen onderdaan van een van de partijen bij het geschil zijn. De loting vindt binnen 20 dagen na de datum van overeenstemming over het verzoek om bemiddeling plaats in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van elk van de partijen bij het geschil. De bemiddelaar roept de partijen bij het geschil uiterlijk 30 dagen na zijn aanwijzing bijeen. Hij ontvangt de stukken van elk van de partijen bij het geschil uiterlijk 15 dagen voor de bijeenkomst en geeft uiterlijk 45 dagen na zijn aanwijzing een advies.

3. Het advies van de bemiddelaar kan een aanbeveling omvatten over de wijze waarop het geschil in overeenstemming met de bepalingen van deze overeenkomst kan worden opgelost. Het advies van de bemiddelaar is niet bindend.

4. De partijen bij het geschil kunnen overeenkomen de in lid 2 genoemde termijnen te wijzigen. De bemiddelaar kan op verzoek van een van de partijen bij het geschil of op eigen initiatief eveneens besluiten deze termijnen te wijzigen wegens buitengewone moeilijkheden die de betrokken partij ondervindt of wegens de complexiteit van de aangelegenheid.

5. De bemiddelingsprocedure en in het bijzonder alle tijdens de procedure verstrekte informatie en door de partijen bij het geschil ingenomen standpunten blijven vertrouwelijk.

HOOFDSTUK 3

Procedures voor de beslechting van geschillen

Afdeling I

Arbitrageprocedure

Artikel 51

Inleiding van de arbitrageprocedure

1. Wanneer de partijen bij het geschil er niet in zijn geslaagd het geschil door middel van het in artikel 49 bedoelde overleg en, in voorkomend geval, de in artikel 50 bedoelde bemiddeling op te lossen, kan de klagende partij verzoeken om de instelling van een arbitragepanel.

2. Het verzoek om instelling van een arbitragepanel moet schriftelijk worden gedaan bij de partij waartegen de klacht gericht is en bij het Handelscomité. De klagende partij of Stille-Oceaanstaat vermeldt in haar (zijn) verzoek de specifieke maatregelen die in het geding zijn en legt uit waarom die maatregelen een inbreuk op de bepalingen van deze overeenkomst zijn.

Artikel 52

Instelling van het arbitragepanel

1. Een arbitragepanel bestaat uit drie scheidsrechters.

2. De partijen bij het geschil voeren binnen tien dagen na de datum van indiening van het verzoek om instelling van een arbitragepanel bij het Handelscomité onderling overleg over de samenstelling van het arbitragepanel.

3. Wanneer de partijen bij het geschil binnen de in lid 2 genoemde termijn geen overeenstemming over de samenstelling van het arbitragepanel bereiken, kan elk van de partijen de medevoorzitter van het Handelscomité die het voorzitterschap bekleedt of diens vertegenwoordiger verzoeken alle drie panelleden door loting aan te wijzen uit de in artikel 65 bedoelde lijst, te weten één lid uit de personen die door de klagende partij of Stille-Oceaanstaat zijn aangewezen, één lid uit de personen die door de partij of Stille-Oceaanstaat waartegen de klacht gericht is, zijn aangewezen en één lid uit de personen die door de partijen zijn aangewezen om als voorzitter te fungeren. Wanneer de partijen het over een of meer leden van het arbitragepanel eens zijn, worden de overige leden volgens dezelfde procedure geselecteerd.

4. De medevoorzitter van het Handelscomité die het voorzitterschap bekleedt of diens vertegenwoordiger wijst in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van elk van de partijen binnen vijf dagen nadat een van de partijen het in lid 3 bedoelde verzoek heeft gedaan, de scheidsrechters aan.

5. De datum van instelling van het arbitragepanel is de datum waarop de drie scheidsrechters worden aangewezen.

Artikel 53

Tussentijds panelverslag

Het arbitragepanel legt in de regel uiterlijk 120 dagen na de datum van zijn instelling een tussentijds verslag met een beschrijving van het geschil en met zijn bevindingen en conclusies aan de partijen voor. Een partij bij het geschil kan het arbitragepanel binnen 15 dagen na de kennisgeving van het tussentijdse verslag schriftelijk commentaar over specifieke aspecten van dat verslag doen toekomen.

Artikel 54

Uitspraken van het arbitragepanel

1. Het arbitragepanel legt zijn uitspraak binnen 150 dagen na de datum van zijn instelling voor aan de partijen bij het geschil en aan het Handelscomité. Wanneer het van oordeel is dat deze termijn niet kan worden gehaald, stelt de voorzitter van het arbitragepanel de partijen bij het geschil en het Handelscomité hiervan schriftelijk in kennis, met opgave van de redenen voor de vertraging en van de datum waarop het panel zijn werk denkt te kunnen voltooien. In geen geval mag de uitspraak later dan 180 dagen na de datum van instelling van het arbitragepanel worden bekendgemaakt.

2. In dringende gevallen, zoals wanneer de zaak betrekking heeft op bederfelijke waren en seizoensgebonden goederen, stelt het arbitragepanel alles in het werk om binnen 75 dagen na de datum van zijn instelling uitspraak te doen. De uitspraak mag in geen geval later dan 90 dagen na de instelling worden gedaan. Het arbitragepanel kan binnen 10 dagen na zijn instelling een voorlopige uitspraak doen over de vraag of het een zaak dringend acht.

Afdeling II

Naleving

Artikel 55

Naleving van de uitspraak van het arbitragepanel

Elk van beide partijen bij het geschil of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat neemt alle noodzakelijke maatregelen om de uitspraak van het arbitragepanel na te leven; de partijen bij het geschil streven ernaar overeenstemming te bereiken over de termijn waarbinnen de uitspraak moet worden nageleefd.

Artikel 56

Redelijke termijn voor naleving

1. Uiterlijk 30 dagen na de kennisgeving van de uitspraak van het arbitragepanel aan de partijen bij het geschil stelt de partij waartegen de klacht gericht is de klagende partij en het Handelscomité in kennis van de tijd die zij nodig heeft om de uitspraak na te leven, hierna "redelijke termijn" genoemd.

2. Indien de partijen bij het geschil het niet eens worden over een redelijke termijn voor naleving van de uitspraak van het arbitragepanel, verzoekt de klagende partij het arbitragepanel binnen 20 dagen na de kennisgeving krachtens lid 1 schriftelijk om een redelijke termijn vast te stellen. Dit verzoek wordt tegelijkertijd meegedeeld aan de andere partij bij het geschil en aan het Handelscomité. Het arbitragepanel legt zijn uitspraak binnen 30 dagen na de indiening van het verzoek voor aan de partijen bij het geschil en aan het Handelscomité.

3. Het arbitragepanel houdt bij de vaststelling van de redelijke termijn rekening met de tijd die de partij waartegen de klacht gericht is of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat normaliter nodig heeft voor de goedkeuring van wettelijke of bestuursrechtelijke maatregelen die vergelijkbaar zijn met die welke die partij of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat noodzakelijk acht om naleving te waarborgen. Het arbitragepanel houdt ook rekening met capaciteitsbeperkingen die van invloed kunnen zijn op de goedkeuring van de noodzakelijke maatregelen door de verwerende partij.

4. Indien het oorspronkelijke arbitragepanel, of een of meer van de leden ervan, niet opnieuw kan (kunnen) bijeenkomen, is de procedure van artikel 52 van toepassing. De termijn voor de kennisgeving van de uitspraak bedraagt 45 dagen na de datum van indiening van het in lid 2 bedoelde verzoek.

5. De partijen bij het geschil kunnen de redelijke termijn in onderling overleg verlengen.

Artikel 57

Onderzoek van de maatregelen getroffen tot naleving van de uitspraak van het arbitragepanel

1. De partij waartegen de klacht gericht is, stelt de andere partij en het Handelscomité voor afloop van de redelijke termijn in kennis van de maatregelen die zij heeft getroffen om de uitspraak van het arbitragepanel na te leven.

2. Wanneer er tussen de partijen bij het geschil onenigheid bestaat over de verenigbaarheid van een maatregel waarvan overeenkomstig lid 1 is kennisgegeven met de bepalingen van deze overeenkomst, kan de klagende partij het arbitragepanel schriftelijk verzoeken hierover uitspraak te doen. In dat verzoek wordt aangegeven om welke specifieke maatregel het gaat en wordt uitgelegd waarom deze niet verenigbaar is met de bepalingen van deze overeenkomst. Het arbitragepanel deelt zijn uitspraak binnen 90 dagen na de datum van indiening van het verzoek mede. In dringende gevallen, zoals wanneer de zaak betrekking heeft op bederfelijke waren of seizoensgebonden goederen, deelt het arbitragepanel zijn uitspraak binnen 45 dagen na de datum van indiening van het verzoek mede.

3. Indien het oorspronkelijke arbitragepanel, of een of meer van de leden ervan, niet opnieuw kan (kunnen) bijeenkomen, is de procedure van artikel 52 van toepassing. De termijn voor de kennisgeving van de uitspraak bedraagt 105 dagen na de datum van indiening van het in lid 2 bedoelde verzoek.

Artikel 58

Tijdelijke maatregelen bij niet-naleving

1. Indien de betrokken partij of Stille-Oceaanstaat niet voor afloop van de redelijke termijn kennis geeft van de maatregelen die zij (hij) heeft getroffen om de uitspraak van het arbitragepanel na te leven, of indien het arbitragepanel oordeelt dat de maatregel waarvan overeenkomstig artikel 57, lid 1, is kennisgegeven, niet in overeenstemming is met de bepalingen van deze overeenkomst, biedt de partij waartegen de klacht gericht is of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat de klagende partij of Stille-Oceaanstaat, op haar (zijn) verzoek, een compensatie aan. Deze compensatie kan geheel of ten dele bestaan uit een financiële vergoeding, hoewel niets in deze overeenkomst de partij waartegen de klacht gericht is of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat verplicht een dergelijke financiële vergoeding aan te bieden.

2. Indien de partijen binnen 30 dagen na het eind van de redelijke termijn of na de in artikel 57 bedoelde uitspraak van het arbitragepanel dat een maatregel die is getroffen om de uitspraak van het arbitragepanel na te leven niet in overeenstemming is met de bepalingen van deze overeenkomst, geen overeenstemming over compensatie bereiken, is de klagende partij of Stille-Oceaanstaat gerechtigd om, na de andere partij hiervan in kennis te hebben gesteld, passende maatregelen vast te stellen. Deze maatregelen kunnen worden vastgesteld door de klagende partij of, in voorkomend geval, door de desbetreffende Stille-Oceaanstaat.

3. Wanneer de klagende partij of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat passende maatregelen vaststelt, kiest zij (hij) maatregelen die evenredig zijn aan de schending en zo min mogelijk van invloed zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen van deze overeenkomst en houdt zij (hij) rekening met de gevolgen ervan voor de economie of de ontwikkeling van de partij of de individuele Stille-Oceaanstaat waartegen de klacht gericht is.

4. De EG betracht de nodige terughoudendheid bij de vaststelling van passende maatregelen uit hoofde van de leden 1 en 2, in het bijzonder wanneer de niet-naleving van de overeenkomst het gevolg is van capaciteitsbeperkingen.

5. De compensatie en de passende maatregelen zijn van tijdelijke aard en worden slechts toegepast totdat de maatregel waarvan is vastgesteld dat deze in strijd is met de bepalingen van deze overeenkomst, is ingetrokken of is gewijzigd en met die bepalingen in overeenstemming is gebracht, of totdat de partijen zijn overeengekomen hun geschil bij te leggen.

Artikel 59

Onderzoek van nalevingsmaatregelen getroffen na de vaststelling van passende maatregelen

1. De partij of Stille-Oceaanstaat waartegen de klacht gericht is, stelt de andere partij of Stille-Oceaanstaat die bij het geschil betrokken is en het Handelscomité in kennis van de maatregelen die zij (hij) heeft getroffen om de uitspraak van het arbitragepanel na te leven en verzoekt in die kennisgeving om beëindiging van de toepassing van passende maatregelen door de klagende partij of Stille-Oceaanstaat.

2. Indien de partijen bij het geschil niet binnen 30 dagen na de datum van de kennisgeving van de maatregelen overeenstemming bereiken over de verenigbaarheid van die maatregelen met de bepalingen van deze overeenkomst, verzoekt de klagende partij of Stille-Oceaanstaat het arbitragepanel schriftelijk hierover uitspraak te doen. Dit verzoek wordt meegedeeld aan de andere partij of Stille-Oceaanstaat die bij het geschil betrokken is en aan het Handelscomité. Het arbitragepanel stelt de partijen bij het geschil en het Handelscomité binnen 45 dagen na de datum van indiening van het verzoek in kennis van zijn uitspraak. Indien het arbitragepanel oordeelt dat een maatregel die is getroffen om zijn uitspraak na te leven, niet met de bepalingen van deze overeenkomst in overeenstemming is, onderzoekt het of de klagende partij of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat passende maatregelen mag blijven toepassen. Indien het arbitragepanel oordeelt dat een maatregel die is getroffen om de uitspraak na te leven met de bepalingen van deze overeenkomst in overeenstemming is, worden de passende maatregelen beëindigd.

3. Wanneer het oorspronkelijke arbitragepanel, of een of meer van de leden ervan, niet opnieuw kan (kunnen) bijeenkomen, is de procedure van artikel 52 van toepassing. De termijn voor de kennisgeving van de uitspraak bedraagt 60 dagen na de datum van indiening van het in lid 2 bedoelde verzoek.

Afdeling III

Gemeenschappelijke bepalingen

Artikel 60

Onderling overeengekomen oplossing

In het kader van deel III kunnen de partijen bij het geschil te allen tijde onderling een oplossing voor een geschil overeengekomen. Zij stellen het Handelscomité van die oplossing in kennis. Na goedkeuring van de onderling overeengekomen oplossing wordt de procedure beëindigd.

Artikel 61

Reglement van orde en gedragscode

1. Op de procedures voor de beslechting van geschillen in het kader van deel III zijn het reglement van orde en de gedragscode van toepassing, die de partijen vaststellen.

2. De partijen kunnen besluiten het reglement van orde en de gedragscode te wijzigen.

3. De vergaderingen van het arbitragepanel zijn overeenkomstig het reglement van orde openbaar, tenzij het arbitragepanel op eigen initiatief of op verzoek van de partijen bij het geschil anders besluit.

Artikel 62

Inlichtingen en technisch advies

Het arbitragepanel kan op verzoek van een partij bij het geschil of op eigen initiatief bij alle bronnen, met inbegrip van de bij het geschil betrokken partijen, de inlichtingen inwinnen die het nuttig acht voor de arbitrageprocedure. Het arbitragepanel heeft tevens het recht deskundigen om advies te vragen wanneer het dat nuttig acht. Belanghebbenden kunnen overeenkomstig het reglement van orde als amicus curiae opmerkingen bij het arbitragepanel indienen. Alle op deze manier verkregen informatie moet aan elk van beide partijen bij het geschil worden medegedeeld en voor commentaar aan hen worden voorgelegd.

Artikel 63

Taal van de stukken en opmerkingen

1. Voor de schriftelijke stukken en de mondelinge opmerkingen van de partijen bij het geschil wordt een officiële taal van de partijen gebruikt.

2. De partijen streven ernaar om voor een specifieke procedure in het kader van dit deel een gemeenschappelijke werktaal overeen te komen. Indien de partijen niet tot overeenstemming kunnen komen over een gemeenschappelijke werktaal, draagt elke partij of Stille-Oceaanstaat de zorg en de kosten voor de vertaling van zijn neergelegde schriftelijke stukken en voor vertolking tijdens hoorzittingen in de taal die is gekozen door de partij of Stille-Oceaanstaat waartegen de klacht gericht is, tenzij die taal een officiële taal van die partij of Stille-Oceaanstaat is [4].

Artikel 64

Uitspraken van het arbitragepanel

1. Het arbitragepanel stelt alles in het werk om elk besluit bij consensus te nemen. Wanneer het evenwel niet mogelijk is bij consensus tot een besluit te komen, wordt een besluit bij meerderheid van stemmen genomen.

2. De uitspraak vermeldt de vastgestelde feiten, de toepasselijkheid van de relevante bepalingen van deze overeenkomst en de motivering van alle bevindingen en conclusies. Het Handelscomité maakt de uitspraak van het arbitragepanel openbaar, maar kan besluiten dat niet te doen.

HOOFDSTUK 4

Algemene bepalingen

Artikel 65

Lijst van scheidsrechters

1. Het Handelscomité stelt uiterlijk drie maanden na de voorlopige toepassing van deze overeenkomst een lijst van 15 personen op die bereid en geschikt zijn om als scheidsrechter te fungeren. Elk van de partijen kiest vijf personen die als scheidsrechter kunnen optreden. De twee partijen wijzen in onderling overleg eveneens vijf personen aan die geen onderdaan van een van de partijen zijn en die als voorzitter van het arbitragepanel kunnen fungeren. Het Handelscomité ziet erop toe dat de lijst te allen tijde uit dit aantal personen blijft bestaan.

2. Scheidsrechters hebben gespecialiseerde kennis of ervaring op het gebied van het recht en de internationale handel. Zij zijn onafhankelijk, treden op persoonlijke titel op, nemen geen instructies aan van enige organisatie of regering, zijn niet verbonden aan de regering van een van de partijen en houden zich aan de aan het reglement van orde gehechte gedragscode.

Artikel 66

Relatie tot WTO-verplichtingen

1. Arbitragepanels die krachtens deze overeenkomst zijn ingesteld, doen geen uitspraak in geschillen die verband houden met de rechten en verplichtingen van een partij of, in voorkomend geval, van de desbetreffende Stille-Oceaanstaat uit hoofde van de Overeenkomst tot oprichting van de WTO.

2. Het beroep op de bepalingen in deze overeenkomst over de beslechting van geschillen doet geen afbreuk aan enige rechtsvordering in het kader van de WTO, met inbegrip van die tot beslechting van een geschil. Wanneer echter een partij of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat in verband met een specifieke maatregel een procedure voor de beslechting van een geschil heeft ingeleid, hetzij krachtens artikel 51, lid 1, hetzij krachtens de WTO-overeenkomst, kan deze in verband met dezelfde maatregel geen procedure voor geschillenbeslechting in het andere forum inleiden totdat de eerste procedure is afgesloten. Voor de toepassing van dit lid worden procedures voor geschillenbeslechting krachtens de WTO-overeenkomst geacht door een partij of, in voorkomend geval, de desbetreffende Stille-Oceaanstaat te zijn ingeleid wanneer deze overeenkomstig artikel 6 van het WTO-memorandum van overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de beslechting van geschillen een verzoek om instelling van een panel heeft ingediend.

3. Geen enkele bepaling van deze overeenkomst belet een partij of een Stille-Oceaanstaat een schorsing van verplichtingen die is toegestaan door het Orgaan voor geschillenbeslechting van de WTO, ten uitvoer te leggen. Geen enkele bepaling in de WTO-overeenkomst belet partijen voordelen uit hoofde van deze overeenkomst te schorsen.

Artikel 67

Termijnen

1. Alle in dit deel vastgestelde termijnen, met inbegrip van die waarbinnen arbitragepanels hun uitspraken bekend moeten maken, worden gerekend in kalenderdagen vanaf de dag die volgt op de dag waarop het desbetreffende besluit wordt genomen of het desbetreffende feit plaatsvindt.

2. De partijen bij het geschil kunnen in onderling overleg alle in dit deel vermelde termijnen verlengen.

DEEL IV

INSTITUTIONELE BEPALINGEN

Artikel 68

Handelscomité

1. Hierbij wordt een Handelscomité opgericht dat bestaat uit vertegenwoordigers van de partijen.

2. Het Handelscomité stelt zijn reglement van orde vast; het voorzitterschap wordt bekleed door een vertegenwoordiger van de EG en een vertegenwoordiger van de Stille-Oceaanstaten. De twee medevoorzitters zitten de vergaderingen beurtelings voor. Degene die een vergadering voorzit, wordt voor de toepassing van deze overeenkomst als de "medevoorzitter die het voorzitterschap bekleedt" aangemerkt totdat de volgende vergadering begint en de rol van medevoorzitter die het voorzitterschap bekleedt door de andere partij wordt vervuld.

3. Het Handelscomité behandelt alle aangelegenheden die voor de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst noodzakelijk zijn.

4. In het kader van de uitoefening van zijn functies kan het Handelscomité:

a) alle speciale, voor de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst noodzakelijke comités en organen oprichten en daar toezicht op houden;

b) op elk door de partijen overeengekomen tijdstip bijeenkomen;

c) alle aangelegenheden bespreken waarop deze overeenkomst betrekking heeft en passende maatregelen nemen in het kader van de uitoefening van zijn functies;

d) besluiten nemen of aanbevelingen doen in gevallen waarin hierin door deze overeenkomst wordt voorzien.

5. Het Handelscomité delegeert in het kader van de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst specifieke beslissingsbevoegdheden aan de in de desbetreffende bepalingen van de overeenkomst genoemde speciale comités, in het bijzonder aan het speciaal comité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels.

DEEL V

ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN

Artikel 69

Voortzetting van de onderhandelingen

1. De EG en de Stille-Oceaanstaten waarop deze overeenkomst van toepassing is, zijn vastbesloten de thans lopende onderhandelingen over een volledige economische partnerschapsovereenkomst (EPO) voort te zetten en met succes af te sluiten in overeenstemming met de Overeenkomst van Cotonou en eerdere ministeriële verklaringen en conclusies, met inbegrip van alle componenten en met deelname van alle belangstellende landen in het Stille-Oceaangebied. Zij bevestigen hun verbintenis deze onderhandelingen uiterlijk op 31 december 2008 af te sluiten.

2. De partijen erkennen dat ontwikkelingssamenwerking een uiterst belangrijk element van de volledige EPO is en een essentiële factor voor de verwezenlijking van haar doelstellingen. Zij bevestigen opnieuw hun verbintenis om steun te geven aan de doelstelling dat de ontwikkelingssamenwerking ter bevordering van regionale economische samenwerking en integratie, zoals voorzien in de Overeenkomst van Cotonou, zodanig ten uitvoer wordt gelegd dat de verwachte voordelen van de volledige EPO zo groot mogelijk zijn.

3. De partijen nemen er nota van dat deze tussentijdse partnerschapsovereenkomst niet vooruitloopt op de standpunten die het gebied bij de onderhandelingen over een volledige EPO over ontwikkelingssamenwerking zal innemen. Zij komen overeen de bepalingen over ontwikkelingssamenwerking zo spoedig mogelijk af te ronden in het ruimere kader van de ACS-staten uit het Stille-Oceaangebied. Voor het moment komen zij verder overeen op nationaal niveau nauw samen te werken in het kader van de bestaande structuren, zoals neergelegd in de Overeenkomst van Cotonou, teneinde de tenuitvoerlegging en verwezenlijking van de voordelen te vergemakkelijken en de synergieën tussen ontwikkelingssamenwerking en de doelstellingen van deze overeenkomst zo groot mogelijk te maken.

4. Na haar inwerkingtreding vervangt de volledige EPO deze overeenkomst, die dan zal ophouden te bestaan.

Artikel 70

Vaststelling en naleving van verplichtingen

1. Voor de toepassing van deze overeenkomst zijn de overeenkomstsluitende partijen de Europese Gemeenschap, de "EG" genoemd, enerzijds, en Papoea-Nieuw-Guinea en de Republiek Fiji-eilanden, de "Stille-Oceaanstaten" genoemd, anderzijds.

2. Voor de toepassing van deze overeenkomst wordt verstaan onder:

a) "partijen", de in lid 1 genoemde, gezamenlijk optredende Stille-Oceaanstaten en de EG. De term "partij" heeft naargelang van het geval betrekking op de in lid 1 genoemde, gezamenlijk optredende Stille-Oceaanstaten of op de EG;

b) "Stille-Oceaanstaten", de individueel optredende, in lid 1 genoemde Stille-Oceaanstaten.

3. Voor de toepassing van deze overeenkomst wordt in voorkomend geval onder "kleine eilandstaten" verstaan de Cookeilanden, Kiribati, Nauru, Niue, Palau, de Marshalleilanden en Tuvalu.

4. Voor de toepassing van deze overeenkomst, wordt onder "minst ontwikkeld land" verstaan elke Stille-Oceaanstaat die bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst door de Verenigde Naties als minst ontwikkeld land is aangewezen.

5. De Stille-Oceaanstaten en de EG treffen alle algemene of bijzondere maatregelen die vereist zijn om aan hun verplichtingen krachtens deze overeenkomst te voldoen en zien erop toe dat zij de in deze overeenkomst neergelegde doelstellingen in acht nemen.

Artikel 71

Coördinatoren en uitwisseling van informatie

1. Om de communicatie te vergemakkelijken en een doeltreffende tenuitvoerlegging van de overeenkomst te waarborgen, wijzen de partijen binnen een redelijke termijn na de voorlopige toepassing van deze overeenkomst een coördinator aan. De aanwijzing van coördinatoren doet geen afbreuk aan de specifieke aanwijzing van bevoegde instanties in het kader van specifieke titels of hoofdstukken van deze overeenkomst.

2. Op verzoek van de partijen geven de coördinatoren voor elke aangelegenheid die betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst aan welk bureau of welke ambtenaar verantwoordelijk is en verlenen zij de nodige hulp om de communicatie met de verzoekende partij te vergemakkelijken.

3. Wanneer een partij daarom verzoekt, verstrekt de andere partij, voor zover de wettelijke mogelijkheid daartoe bestaat, via hun respectieve coördinator informatie en beantwoordt zij onverwijld elke vraag over een bestaande of voorgestelde maatregel die gevolgen kan hebben voor de handel tussen de partijen.

4. De EG en de Stille-Oceaanstaten zien erop toe dat hun wet- en regelgeving, procedures en algemene administratieve beschikkingen met betrekking tot onder deze overeenkomst vallende handelsaangelegenheden onmiddellijk worden gepubliceerd en algemeen bekend worden gemaakt; dit kan onder meer gebeuren op de officiële, openbare en gratis toegankelijke websites van de EG of de betrokken Stille-Oceaanstaten. Dergelijke maatregelen worden ook ter kennis van de andere partij gebracht.

5. Onverminderd de specifieke transparantiebepalingen in deze overeenkomst wordt de in lid 4 bedoelde informatie geacht ter kennis van de andere partij te zijn gebracht wanneer de informatie beschikbaar is gemaakt door middel van een passende kennisgeving aan de WTO en aan de coördinator van de Stille-Oceaanstaten.

Artikel 72

Regionale preferentie

1. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst verplicht de EG of een Stille-Oceaanstaat ertoe een gunstiger behandeling die zij (hij) als onderdeel van een regionaal integratieproces toepast, ook voor een andere partij bij deze overeenkomst te doen gelden.

2. Wanneer een Stille-Oceaanstaat de EG in het kader van deze overeenkomst een gunstiger behandeling of een voordeel toekent, geldt deze gunstiger behandeling of dit voordeel ook voor alle andere Stille-Oceaanstaten die partij bij deze overeenkomst zijn.

Artikel 73

Relatie tot de Overeenkomst van Cotonou

1. Met uitzondering van de bepalingen inzake ontwikkelingssamenwerking in deel 3, titel II, van de Overeenkomst van Cotonou, hebben in geval van strijdigheid tussen de bepalingen van deze overeenkomst en die van deel 3, titel II, van de Overeenkomst van Cotonou, de bepalingen van deze overeenkomst voorrang.

2. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst wordt zodanig uitgelegd dat deze de toepassing van de bepalingen van de Overeenkomst van Cotonou, met uitzondering van die van deel 3, titel II, overeenkomstig de in die overeenkomst neergelegde procedures belet.

Artikel 74

Relatie tot de WTO-Overeenkomst

De EG en de Stille-Oceaanstaten komen overeen dat geen enkele bepaling in deze overeenkomst de EG of de Stille-Oceaanstaten, al naargelang van het geval, verplicht te handelen op een wijze die in strijd is met hun WTO-verplichtingen.

Artikel 75

Relatie tot andere internationale overeenkomsten

Geen enkele bepaling in deze overeenkomst wordt geacht een partij vrij te stellen van haar bestaande verplichtingen, of de rechten van een partij uit hoofde van een bestaande internationale overeenkomst teniet te doen, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald.

Artikel 76

Inwerkingtreding en duur

1. Deze overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op de datum waarop de overeenkomstsluitende partijen elkaar er schriftelijk van in kennis hebben gesteld dat hun onderscheiden interne procedures voor de inwerkingtreding ervan zijn voltooid.

2. De EG en de Stille-Oceaanstaten komen overeen de overeenkomst tot de inwerkingtreding ervan voorlopig toe te passen. Dit kan gebeuren door voorlopige toepassing volgens de wetgeving van de EG en van de Stille-Oceaanstaten of door ratificatie van de overeenkomst. De overeenkomst wordt voorlopig toegepast vanaf 10 dagen nadat de overeenkomstsluitende partijen elkaar schriftelijk in kennis hebben gesteld van de voltooiing van de daartoe noodzakelijke procedures.

3. Wanneer een Stille-Oceaanstaat tot deze overeenkomst toetreedt, wordt de overeenkomst op dezelfde wijze als beschreven in lid 2 voorlopig toegepast zodra de EG en die Stille-Oceaanstaat dienovereenkomstig een kennisgeving hebben gedaan.

4. In afwijking van lid 2 kunnen de EG en de Stille-Oceaanstaten stappen nemen om de overeenkomst, voor zover haalbaar, al voor de voorlopige toepassing toe te passen.

5. Een partij kan de andere partij schriftelijk in kennis stellen van haar voornemen deze overeenkomst op te zeggen.

6. Opzeggingen worden twaalf maanden na de kennisgeving aan de andere partij van kracht.

Artikel 77

Territoriaal toepassingsgebied

Deze overeenkomst is van toepassing op, enerzijds, elk gebied waar het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap van toepassing is, onder de in dat verdrag neergelegde voorwaarden, en, anderzijds, het gebied van elk van de Stille-Oceaanstaten. Verwijzingen in deze overeenkomst naar "gebied" worden in deze zin begrepen.

Artikel 78

Herzieningsclausule

Het Handelscomité kan deze overeenkomst en de tenuitvoerlegging, de werking en de resultaten ervan zo nodig herzien en de partijen passende voorstellen voor wijziging doen.

Artikel 79

Ultraperifere gebieden van de Europese Gemeenschap

Geen enkele bepaling in deze overeenkomst belet de toepassing door de EG van bestaande maatregelen uit hoofde van artikel 299, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap die de verbetering van de structurele economische en sociale situatie van de ultraperifere gebieden beogen.

Artikel 80

Toetreding van eilanden in de Stille Oceaan

1. Deze overeenkomst staat voor alle eilandstaten in de Stille Oceaan die partij zijn bij de Overeenkomst van Cotonou en voor eilanden in de Stille Oceaan waarvan de structurele kenmerken en de economische en sociale situatie vergelijkbaar zijn met die van de landen die partij zijn bij de Overeenkomst van Cotonou open voor toetreding; hiertoe dienen zij een aanbod voor markttoegang te doen dat in overeenstemming is met artikel XXIV van de GATT 1994. Verzoeken om toetreding worden voorgelegd aan de partijen bij de overeenkomst, die hierover een besluit nemen.

2. Indien het verzoek wordt goedgekeurd, treedt het betrokken eiland in de Stille Oceaan tot deze overeenkomst toe door nederlegging van een acte van toetreding, die aan de overeenkomstsluitende partijen wordt toegezonden.

Artikel 81

Authentieke teksten

Deze overeenkomst is opgesteld in tweevoud, in de volgende talen: Bulgaars, Deens, Duits, Engels, Ests, Fins, Frans, Grieks, Hongaars, Italiaans, Lets, Litouws, Maltees, Nederlands, Pools, Portugees, Roemeens, Slowaaks, Sloveens, Spaans, Tsjechisch en Zweeds, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.

Artikel 82

Bijlagen

De bijlagen en protocollen bij deze overeenkomst maken daarvan een integrerend deel uit.

TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, daartoe naar behoren gemachtigd, deze overeenkomst hebben ondertekend.

Съставено в Лондон на тридесети юли две хиляди и девета година

Hecho en Londres, el treinta de julio de dos mil nueve.

V Londýně dne třicátého července dva tisíce devět.

Udfærdiget i London den tredivte juli to tusind og ni.

Geschehen zu London am dreißigsten Juli zweitausendneun.

Kahe tuhande üheksanda aasta juulikuu kolmekümnendal päeval Londonis.

Έγινε στο Λονδίνο,