RESOLUTIE

over “Op weg naar energie-efficiëntie, diversificatie en onafhankelijkheid; de capaciteitsbehoeften voor de versterking van het Europese energiebeleid aanpakken en bedreigingen van de energiezekerheid in het Oostelijk Partnerschap tegengaan”

(2021/C 361/03)

DE PARLEMENTAIRE VERGADERING EURONEST,

— gezien de conclusies van de Raad over het beleid van het Oostelijk Partnerschap na 2020, goedgekeurd op 11 mei 2020,

— gezien de gezamenlijke mededeling van de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 18 maart 2020, getiteld “Het beleid inzake het Oostelijk Partnerschap na 2020: de weerbaarheid versterken — een Oostelijk Partnerschap dat iedereen ten goede komt”,

— gezien het document “20 doelstellingen voor 2020”, dat in november 2017 werd bekrachtigd door de top van het Oostelijk Partnerschap in Brussel,

— gezien de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering, die door de Europese Unie is geratificeerd en waar de landen van het Oostelijk Partnerschap ook partij bij zijn,

— gezien de associatieovereenkomsten tussen de EU en Georgië, Moldavië en Oekraïne, en met name de bepalingen inzake de samenwerking op energiegebied,

— gezien de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst (CEPA) tussen de EU en Armenië, en met name de bepalingen inzake de samenwerking op energiegebied,

— gezien het Verdrag tot oprichting van de Energiegemeenschap, waarbij de drie geassocieerde landen partij zijn en Armenië waarnemer is,

— gezien de overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking (PSO) tussen de EU en Azerbeidzjan, en met name de bepalingen inzake de samenwerking op energiegebied, en de lopende onderhandelingen over een versterkte overeenkomst,

— gezien de werkzaamheden van platform 3 — “connectiviteit, energie-efficiëntie, milieu en klimaatverandering” van het Oostelijk Partnerschap en met name het energiepanel,

— gezien de resolutie van de Parlementaire Vergadering Euronest van 9 december 2019 over de toekomst van de trio-plus-strategie 2030 en het werken aan de toekomst van het Oostelijk Partnerschap,

A. overwegende dat de energiezekerheid een fundamenteel onderdeel is van de nationale veiligheid van de EU-lidstaten en oostelijke partnerlanden; overwegende dat het verbeteren van de connectiviteit, de binnenlandse capaciteiten voor hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie essentieel zijn om de energiezekerheid te vergroten en de afhankelijkheid van de invoer van dominante leveranciers te beperken en om de sociale, economische en politieke stabiliteit in de regio te bevorderen;

B. overwegende dat de Europese Unie altijd belangstelling heeft getoond in het creëren van blijvende en krachtige bilaterale en multilaterale betrekkingen met de oostelijke partnerlanden, met een grote nadruk op de energiesector; overwegende dat dit partnerschap, dat is gebaseerd op gedeelde waarden en regels, wederzijdse belangen en toezeggingen en op gedeelde betrokkenheid en verantwoordelijkheid, gericht is op het leveren van tastbare resultaten voor burgers in de regio, waaronder op het gebied van energie-efficiëntie;

C. overwegende dat het nakomen van de Overeenkomst van Parijs een toezegging is die zowel de EU als de landen van het Oostelijk Partnerschap hebben gedaan; overwegende dat de klimaatverandering een probleem is dat niet kan worden genegeerd; overwegende dat er een grote behoefte bestaat aan “groene” investeringen in energie-efficiëntie en gemeentelijke infrastructuur met het oog op de versterking van de milieu- en klimaatveerkracht in de gehele regio; overwegende dat een overgang op schone energie, het koolstofvrij maken van de economie en het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de meeste gevallen ook bijdragen tot het verbeteren van de energiezekerheid;

D. overwegende dat de Russische Federatie opvallend genoeg de grootste energieleverancier van de meeste Europese landen is en dit aspect vaak wordt gebruikt als middel om politieke druk en invloed uit te oefenen; overwegende dat uit recente ontwikkelingen in de diplomatieke betrekkingen tussen de EU en Rusland, en met name de opsluiting van Aleksej Navalny en de uitwijzing van Europese diplomaten uit Rusland tijdens de vergadering van de HV/VV, Joseph Borrell, met de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, blijkt dat Rusland een onbetrouwbare partner kan zijn; overwegende dat een grote afhankelijkheid van Russisch gas de energiezekerheid en economische stabiliteit van de Europese Unie en haar partners in gevaar brengt;

E. overwegende dat de energiezekerheid en de overgang op schone energie belangrijke onderdelen zijn van twee van de vijf beleidsdoelstellingen voor de lange termijn van het Oostelijk Partnerschap na 2020;

F. overwegende dat de oostelijke partnerlanden momenteel hun energieregelgeving en -infrastructuur moderniseren en beleid inzake hernieuwbare energie en energie-efficiëntie uitvoeren, maar het voortzetten van de EU-steun essentieel is om te voorzien in technische bijstand en de monitoring van de uitvoering ervan en om de noodzakelijke kadervoorwaarden voor investeringen te scheppen;

G. overwegende dat de steun van de EU en haar lidstaten een belangrijke rol heeft gespeeld bij de verbetering van de energie-efficiëntie en de ontwikkeling van de energieproductie uit hernieuwbare bronnen in de oostelijke partnerlanden, waaronder door middel van projecten op het gebied van onder meer de energie-efficiëntie van gebouwen, stadsverwarming, straatverlichting en hernieuwbare energie (zonne-energie, waterkracht en biomassa), die onder andere zijn gefinancierd door het platform voor nabuurschapsinvesteringen, het Oost-Europees Partnerschap voor energie-efficiëntie en milieu (E5P) of in het kader van het Burgemeestersconvenant; overwegende dat in de oostelijke partnerlanden in vergelijking met de EU-lidstaten nog steeds aanzienlijke mogelijkheden bestaan voor een verbetering van de energie-efficiëntie, evenals een aanzienlijk potentieel voor de exploitatie van hernieuwbare energie;

H. overwegende dat door de EU en andere partners gesteunde projecten hebben bijgedragen tot de ontwikkeling van interconnecties en de modernisering van de infrastructuur in de gehele regio om de energiezekerheid van de betrokken landen te verbeteren, zoals de gas- en stroominterconnecties tussen Roemenië en Moldavië, de stroominterconnectie tussen Armenië en Georgië en de zuidelijke gascorridor (met inbegrip van relevante interconnecties);

I. overwegende dat energiearmoede nog steeds een belangrijke uitdaging is voor veel huishoudens in de oostelijke partnerlanden;

J. overwegende dat de EU, als onderdeel van de Europese Green Deal, sterke partnerschappen met de oostelijke partnerlanden op het gebied van milieu, energie en klimaat voor ogen heeft; overwegende dat als follow-up van de “20 doelstellingen voor 2020” een nieuwe reeks doelstellingen voor het Oostelijk Partnerschap moet worden vastgesteld voor de periode 2021-2030;

K. overwegende dat de wereldwijde voorraden van fossiele brandstoffen volgens de meeste ramingen tegen 2060 zullen zijn uitgeput; overwegende dat dit aspect de EU en al haar partners zou moeten aanmoedigen om te streven naar de diversificatie van hun energiemix, waarbij een sterkere nadruk op hernieuwbare energiebronnen wordt gelegd;

1. spreekt opnieuw haar steun uit voor een uitbreiding van de samenwerking van de EU en de oostelijke partners op energiegebied en voor de ontwikkeling van op maat gemaakte strategieën om ambitieuzere vormen van samenwerking en integratie te bevorderen wanneer partnerlanden dit wensen met het oog op de versterking van hun energiezekerheid en veerkracht, terwijl tegelijkertijd het milieu wordt beschermd, wordt bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het klimaatbeleid en de integratie van de geassocieerde landen in de Europese energiemarkt wordt bevorderd in verband met de trio-plus-strategie 2030; merkt op dat de samenwerking van de lidstaten met hun buur- en partnerlanden ten aanzien van de uitvoering van het energiebeleid essentieel is om een open, veilige en concurrerende Europese energiemarkt tot stand te brengen;

2. benadrukt dat de inspanningen voor het koolstofvrij maken en de milieubescherming moeten worden geïntensiveerd, in lijn met de Europese Green Deal, en dat moet worden gestreefd naar ambitieus klimaat- en milieubeleid, met name om de toezeggingen in het kader van de Overeenkomst van Parijs na te komen; verzoekt de Commissie de oostelijke partnerlanden uitgebreid op te nemen in het sectorale beleid van de EU, en met name in de Europese Green Deal; verzoekt in dit verband om een alomvattend regelgevingskader dat de toegang tot financiering en andere stimuleringsmechanismen mogelijk maakt en vergemakkelijkt, en om steun voor een doeltreffendere uitvoering van het energiebeleid; moedigt de oostelijke partners aan om duidelijke streefdoelen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie voor 2030 en 2050 vast te stellen;

3. herhaalt dat betrouwbare, veilige, onafhankelijke, ecologisch duurzame en betaalbare energie voor alle burgers nodig is, voor zowel de burgers van de Europese Unie als van haar partnerlanden;

4. erkent de grote inspanningen en vooruitgang van de landen van het Oostelijk Partnerschap in de strijd tegen wijdverbreide corruptie; is echter van mening dat er nog steeds meerdere kwesties in verband met corruptie zijn die moeten worden aangepakt, en verzoekt de relevante autoriteiten de maatregelen op te voeren om corruptie uit te bannen, de rechtsstatelijkheid te versterken en goed bestuur te bevorderen dat sectorale hervormingen, waaronder in de energiesector, kan steunen, zoals voorzien in het beleid van het Oostelijk Partnerschap voor de periode na 2020;

5. herhaalt dat het belangrijk is om de broeikasgasemissies van de energiesector te beperken; is van mening dat een sterkere samenwerking tussen de EU en de oostelijke partnerlanden nodig is om de energiezekerheid en -betrouwbaarheid, de energie-efficiëntie, de energiearmoede en de ontwikkeling van de sector hernieuwbare energie aan te pakken;

6. stelt vast dat de energie-intensiteit in de oostelijke partnerlanden nog steeds veel hoger is dan het EU-gemiddelde en wijst op het enorme potentieel voor energiebesparingen in die landen; stelt vast dat de verbetering van de energie-efficiëntie nauw verband houdt met een beperking van de energiearmoede; wijst op het belang van nationaal beleid voor de renovatie van gebouwen en van de invoering, instandhouding en handhaving van regelgevings- en institutionele kaders waarin minimumnormen voor de energie-efficiëntie van gebouwen zijn vastgesteld, die stimulansen bieden voor de renovatie van gebouwen en voor de energie-efficiëntie in industrieën en kmo’s, die de verbetering van energie-infrastructuur bevorderen, onder meer aan de hand van, waar relevant, minimumcriteria voor energie-efficiëntie voor openbare aanbestedingen, en die passende informatie voor consumenten waarborgen, met inbegrip van een nauwkeurige opname van de meterstanden; benadrukt dat bij EU-financiering voor de renovatie van openbare gebouwen in samenwerking met de oostelijke partnerlanden moet worden beoordeeld of minimumnormen voor energie-efficiëntie kunnen worden ingevoerd;

7. wijst erop dat de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen een cruciaal onderdeel is van de inspanningen op weg naar een overgang op schone energie, concurrentievermogen en energieonafhankelijkheid, terwijl tegelijkertijd wordt bijgedragen tot het creëren van lokale werkgelegenheid; is verheugd over de vaststelling van een regionaal netwerk voor hernieuwbare energie, onder leiding van Litouwen en Georgië, in het kader van het energiepanel van het Oostelijk Partnerschap; moedigt de vaststelling aan van vergelijkbare bilaterale of multilaterale netwerken tussen oostelijke partnerlanden en EU-lidstaten, met steun van de EU;

8. benadrukt dat investeringen voor het waarborgen van een onafhankelijke en veilige energiesector in de EU en de oostelijke partnerlanden gepaard moeten gaan met aanhoudende investeringen in de sector hernieuwbare energie;

9. wijst op de noodzaak om de inspanningen voort te zetten om de connectiviteit tussen de oostelijke partnerlanden en met de trans-Europese energienetwerken te verbeteren en sterke grensoverschrijdende infrastructuur te ontwikkelen, beginnend met de volledige uitvoering van de eerder vastgestelde “20 doelstellingen voor 2020”; verzoekt om de voortzetting van de steun voor het opbouwen van technische capaciteit voor connectiviteitsprojecten; moedigt het gebruik van gediversifieerde routes aan, evenals de verdere ontwikkeling van de verbindingen langs de kust van de Zwarte Zee met de EU-lidstaten;

10. is verheugd over de operationalisering van de zuidelijke gascorridor, die belangrijke voordelen met zich meebrengt ten aanzien van de diversificatie en economische kansen; is ingenomen met het begin van de commerciële exploitatie en het transport van het eerste gas via de trans-Adriatische pijpleiding (1); wijst op het belang van het verbinden van Oost- en Centraal-Europa met de zuidelijke gascorridor; is verheugd over de operationalisering van de gaspijpleiding Iaşi-Ungheni tussen Roemenië en de Republiek Moldavië, die bijdraagt tot de diversificatie van de voorziening en leidt tot een aanzienlijke verbetering van de energiezekerheid van de regio;

11. is verheugd over de ontwikkeling van de transmissieleiding van de Zwarte Zee en verzoekt om meer aandacht voor de ontwikkeling en financiering van interconnecties voor elektriciteit, evenals van slimme netten, om te zorgen voor de noodzakelijke infrastructuur voor het behalen van de klimaat- en energiestreefdoelen; benadrukt dat de veiligheid van de elektriciteitsnetten een belangrijk onderdeel is van de energiezekerheid, en verzoekt om meer EU-steun voor inspanningen van oostelijke partners die dit wensen met het oog op de afstemming op het Europese continentale energienetwerk (ENTSO-E);

12. erkent de aanzienlijke financiële en technische steun die de EU in coördinatie en samenwerking met andere internationale actoren heeft verleend aan de oostelijke partners voor de bevordering van het koolstofvrij maken en de connectiviteit; is met name verheugd over de werkzaamheden van het initiatief EU4Energy, het initiatief voor de steenkoolregio’s in overgang in de Westelijke Balkan en Oekraïne, investeringen en op beleid gebaseerde leningen in het kader van het platform voor nabuurschapsinvesteringen, het E5P-partnerschap, het Burgemeestersconvenant en garanties uit de EU-begroting voor leningen van de Europese Investeringsbank en andere internationale financiële instellingen;

13. moedigt de oostelijke partnerlanden aan om samen te werken met de EU-lidstaten met betrekking tot de invoer van energietechnologieën die beschikbaar zijn in de EU en om goede praktijken voor het energiebeleid en -bestuur uit te wisselen; merkt op dat er grote behoefte bestaat aan kennisoverdracht en interinstitutionele verandering en samenwerking om te zorgen voor een groter aandeel groene technologie; is van mening dat samenwerking tussen universiteiten en onderzoekscentra in de EU en de oostelijke partnerlanden noodzakelijk is om gemeenschappelijke doelstellingen te verwezenlijken;

14. erkent dat de EU-lidstaten en hun partners zich meer moeten richten op een verdere liberalisering van de energiemarkt voor verschillende exploitanten, en merkt op dat dit gepaard moet gaan met de totstandbrenging van een meer op samenwerking gerichte markt waarvan iedereen sterk kan profiteren;

15. merkt op dat de energietransitie eerlijk, inclusief en kostenefficiënt moet zijn en dat deze de duurzaamheid, voorzieningszekerheid en betaalbaarheid van energie moet waarborgen; merkt op dat de huidige lage prijzen voor fossiele brandstoffen, die profiteren van prijsregulering, subsidies en het feit dat externe kosten niet worden doorberekend, betekenen dat aanvullende stimulansen nodig zullen zijn om investeringen in energiebesparing en projecten voor schone energie aan te moedigen; wijst op de noodzaak om de energieprijzen en belastingheffing te hervormen om te voorkomen dat hernieuwbare energie wordt benadeeld ten opzichte van andere vormen van energie en dat de verkeerde prijssignalen worden gegeven aan eindverbruikers van energie;

16. wijst erop dat het vermogen van consumenten om energie te genereren, te verbruiken, op te slaan en te verkopen, moet worden ondersteund, rekening houdend met het feit dat dit kan bijdragen tot de bestrijding van energiearmoede; benadrukt het potentieel van de gedecentraliseerde productie van hernieuwbare energie, die het gebruik van lokale energiebronnen kan doen toenemen, de lokale zekerheid van de energievoorziening kan verbeteren en de ontwikkeling en samenhang van de gemeenschap kan bevorderen; wijst erop dat het belangrijk is om een einde te maken aan het monopolie van oligarchen in de energiesector;

17. moedigt de oostelijke partnerlanden aan om de energiearmoede naar behoren aan te pakken wanneer deze wordt vastgesteld, en kwetsbare energieverbruikers te beschermen, met name in afgelegen gebieden; wijst op het belang van de vaststelling van een duidelijke definitie van “energiearmoede” en “kwetsbare energieverbruiker” met het oog op een betere monitoring en beleidsvorming;

18. verzoekt om een nauwere samenwerking met het Oostelijk Partnerschap ten aanzien van de productie en het gebruik van hernieuwbare waterstof en om de bevordering van gemeenschappelijke normen voor waterstof; wijst erop dat het noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat de invoer van waterstof het koolstofvrij maken niet ondermijnt;

19. verzoekt de EU en haar lidstaten de samenwerking met Rusland op verschillende platforms voor buitenlands beleid en in het kader van projecten zoals Nord Stream 2 kritisch te evalueren; uit haar zorgen over de aanleg van de pijpleiding Nord Stream 2, die de EU nog afhankelijker zal maken van Russische gasleveringen, een bedreiging vormt voor de interne markt van de EU en niet strookt met het energiebeleid of de strategische belangen van de EU; erkent de fundamentele politieke, economische en veiligheidsrisico’s op de lange termijn van Nord Stream 2 en verzoekt alle belanghebbenden, en met name die in de lidstaten en Europa, gebruik te maken van de beschikbare juridische clausules om het project stop te zetten; wijst opnieuw op de cruciale rol van Oekraïne in het Europese netwerk voor de energievoorziening en verzoekt om een versterkte samenwerking met Oekraïne als belangrijk land van doorvoer;

20. wijst op het feit dat de EU en de oostelijke partnerlanden zich moeten verenigen om bestand te zijn tegen misbruik van monopolistische energieleveranciers; erkent dat hoewel dergelijke leveranciers het zich kunnen veroorloven om de energievoorziening van één land op te schorten, het voor hen niet houdbaar is om dit voor het volledige blok te doen; verzoekt om de stopzetting van de aanleg van Nord Stream 2;

21. herhaalt haar steun voor de bijstand aan oostelijke partners bij het beperken van de energieafhankelijkheid van de Russische Federatie door hun binnenlandse energieproductie te ontwikkelen en de energie-efficiëntie te verbeteren, wat gevolgen zal hebben voor hun energiebehoefte en daarmee voor hun afhankelijkheid van externe leveranciers;

22. wijst op het grote gevaar dat de bevroren conflicten op het grondgebied van het Oostelijk Partnerschap kunnen vormen voor de energiezekerheid, de democratie en de ontwikkeling; vraagt om een nauwere samenwerking om dergelijke conflicten te beëindigen, dat wil zeggen op de Krim, in Transnistrië, in Abchazië, in Zuid-Ossetië en in Nagorno-Karabach;

23. verzoekt om een nauwere samenwerking met het oog op de beperking van broeikasgasemissies in de sectoren vervoer en mobiliteit; herinnert eraan dat niet alleen de CO2-emissies moeten worden beperkt, maar dat ook veel aandacht moet worden besteed aan de beperking van emissies van andere stoffen met schadelijke effecten op het milieu en de volksgezondheid; is verheugd over de publicatie van de studie “Prospects of LNG markets in Eastern Partner countries”; moedigt de oostelijke partnerlanden aan de mogelijkheden te verkennen van een toenemend gebruik van vloeibaar aardgas in het vrachtvervoer in plaats van diesel; onderstreept dat het gebruik van vloeibaar aardgas alleen deel mag uitmaken van een overgangsoplossing op weg naar duurzame groene mobiliteit en vervoer dat gebruikmaakt van hernieuwbare energiebronnen; verzoekt de Commissie en de oostelijke partnerlanden de samenwerking te verbeteren om nieuwe infrastructuur voor mobiliteit te ontwikkelen, zoals oplaadpunten met hoge spanning voor elektrische voertuigen;

24. is verheugd over de oprichting van de werkgroep voor gas, geleid door Polen en Oekraïne, in het kader van het energiepanel van het Oostelijk Partnerschap, die zich moet richten op de bevordering van waterstof en groene gassen, het opbouwen van zakelijke partnerschappen en het aantrekken van investeringen;

25. wijst op het belang van de bevordering van een energiebeleid op basis van bewijs en uitgebreide gegevens, evenals van de handhaving van wetgeving, en moedigt verdere EU-steun aan voor de versterking van de administratieve capaciteit van de oostelijke partners op dit gebied; verzoekt om transparantere en gemakkelijk verkrijgbare aan energie gerelateerde gegevens van Europese partnerlanden; verzoekt de oostelijke partnerlanden hun cyberbeveiliging en kritieke energie-infrastructuur te versterken en te beschermen;

26. herinnert aan de toezeggingen van de desbetreffende oostelijke partnerlanden in het kader van de associatieovereenkomsten, de Energiegemeenschap en de CEPA ten aanzien van de omzetting van of afstemming op de energievoorschriften van de EU; is van mening dat aanvullende financiële steun afhankelijk moet zijn van de doeltreffende uitvoering en handhaving van toezeggingen van de partnerlanden, het doorvoeren van noodzakelijke hervormingen en het doen van ambitieuzere toezeggingen in het kader van de Europese Green Deal, in lijn met het “meer-voor-meer”-beginsel; erkent de vooruitgang die reeds is geboekt door sommige oostelijke partnerlanden, en verzoekt om passende maatregelen om de samenwerking en steun te verbeteren om het streven naar hervormingen te versterken;

27. gedenkt dat 35 jaar geleden de kernramp van Tsjernobyl plaatsvond, uit haar oprechte medeleven aan de families van slachtoffers en haar solidariteit met alle getroffenen en vraagt erom dat wordt gewaarborgd dat bestaande en nieuwe kerninstallaties in de oostelijke partnerlanden voldoen aan de hoogste milieunormen en normen voor nucleaire veiligheid, in overeenstemming met de internationale verdragen; vraagt erom dat wordt gewaarborgd dat onveilige energieprojecten zoals de nucleaire installatie Ostrovets geen deel uitmaken van het Europese elektriciteitsnetwerk;

28. herinnert eraan dat de samenwerking en handel op energiegebied tussen de EU en de oostelijke partnerlanden een volledige samenwerking en de eerbiediging van internationale en Europese normen voor de veilige productie impliceren en dat deze samenwerking nu gevaar loopt omdat Belarus weigert de aanbevelingen voor de verbetering van de veiligheid in verband met de onlangs operationeel geworden nucleaire installatie Ostrovets van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) en de Groep Europese regelgevers op het gebied van nucleaire veiligheid (Ensreg) volledig na te leven; dringt er bij de autoriteiten van Belarus op aan alle veiligheidsproblemen in verband met de werking van de energiecentrale aan te pakken;

29. verzoekt haar covoorzitters deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van het Europees Parlement, de Raad, de Commissie, de uitvoerend vicevoorzitter voor de Europese Green Deal, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de commissaris voor Energie, de commissaris voor Nabuurschap en Uitbreiding, de Europese Dienst voor extern optreden en de regeringen en parlementen van de EU-lidstaten en van de landen van het Oostelijk Partnerschap.

(1) De exploitatie van de trans-Adriatische pijpleiding ging op 15 november 2020 van start. Het eerste gas is aangekomen in Griekenland en Bulgarije, via het interconnectiepunt met DESFA bij Nea Mesimvria, evenals in Italië, via het interconnectiepunt met SNAM Rete Gas (SRG). De zuidelijke gascorridor bestaat uit de uitbreiding van de pijpleiding in de zuidelijke Kaukasus (SCPX) door Azerbeidzjan en Georgië — 428 kilometer aan nieuwe 48-inch-pijpleiding door Azerbeidzjan; 59 kilometer aan nieuwe 48-inch-pijpleiding en twee nieuwe compressorstations in Georgië; de trans-Anatolische pijpleiding (Tanap) — 1 340 kilometer aan 56-inch-pijpleiding, 34 kilometer aan 36-inch-pijpleiding en 476 kilometer aan 48-inch-pijpleiding door Turkije; en de trans-Adriatische pijpleiding (TAP) — 878 kilometer aan 48-inch-pijpleiding door Griekenland, Albanië en Italië.