HANDELS- EN SAMENWERKINGSO VEREENK OMST TUSSEN DE EUR OPESE UNIE EN DE 
EUR OPESE GEMEENSCHA P VOOR ATOOMENER GIE, ENERZIJDS, EN HET VERENIGD 
KONINKRIJK VAN GROOT -BRITT ANIË EN NOORD-IERL AND, ANDERZIJDS  NL Publicatieblad van de Europese Unie L 444/14                                                                                                                                       31.12.2020   
 
 PREAMBULE  ................................ ................................ ................................ ................................ .. 20 
DEEL EEN: ALGEMENE EN INSTITUTIONELE BEPALINGEN  ................................ ...............................  23 
Titel I: Algemene bepalingen  ................................ ................................ ................................ ........  23 
Titel II: Uitleggingsbeginselen en definities  ................................ ................................ ..................  23 
Titel III: Institutioneel kader  ................................ ................................ ................................ ..........  25 
DEEL TWEE: HANDEL, VERVOER, VISSERIJ EN ANDERE REGELINGEN  ................................ ..............  32 
RUBRIEK EEN: HANDEL  ................................ ................................ ................................ ......................  32 
Titel I: Handel in goederen  ................................ ................................ ................................ ............  32 
Titel  II: Diensten en investeringen  ................................ ................................ ................................  94 
Titel  III: Digitale handel  ................................ ................................ ................................ ...............  139 
Titel IV: Kapitaalstromen, betalingen, overmakingen en tijdelijke vrijwaringsmaatregelen  ...... 147 
Titel V: Intellectuele eigendom  ................................ ................................ ................................ ... 149 
Titel VI: Overheidsopdrachten  ................................ ................................ ................................ .... 174 
Titel VII: Kleine en middelgrote ondernemingen  ................................ ................................ ........  180 
Titel VIII: Energie  ................................ ................................ ................................ .........................  183 
Titel IX: Tr ansparantie  ................................ ................................ ................................ .................  200 
Titel X: Goede regelgevingspraktijken en samenwerking op regelgevingsgebied  ......................  202 
Titel XI: Gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling  .........  208 
Titel XII: Uitzonderingen  ................................ ................................ ................................ .............  250 
RUBRIEK TWEE: LUCHTVAART  ................................ ................................ ................................ ........  255 
Titel I: Luchtvervoer  ................................ ................................ ................................ ....................  255 
Titel II: Veiligheid van de luchtvaart  ................................ ................................ ...........................  277 
RUBRIEK DRIE: WEGVERVOER  ................................ ................................ ................................ .........  283 
Titel I: Goederenvervoer over de weg  ................................ ................................ ........................  283 
Titel II: Personenvervoer over de weg  ................................ ................................ ........................  289 
RUBRIEK VIER: COÖRDINATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID EN VISA VOOR KORTE BEZOEKEN  ..... 299 
Titel  I: Coördinatie van de sociale zekerhei d ................................ ................................ ..............  299 
Titel  II: Visa voor korte bezoeken  ................................ ................................ ...............................  299 
RUBRIEK VIJF: VISSERIJ  ................................ ................................ ................................ ....................  301 
RUBRIEK ZES: OVERIGE BEPALINGEN  ................................ ................................ ..............................  315 
DEEL DRIE: SAMENWERKING INZAKE RECHTSHANDHAVING EN JUSTITIE IN STRAFZAKEN  ...........  323 
Titel I: Algemene bepalingen  ................................ ................................ ................................ ...... 323 
Titel II: Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters  .................  326 
Titel III: Doorgifte en verwerking van persoonsgegevens van passagiers  ................................ .. 332 
Titel IV : Samenwerking inzake operationele informatie  ................................ ............................  344 
Titel V: Samenwerking met Europol  ................................ ................................ ...........................  345 
Titel VI: Samenwerking met Eurojust ................................ ................................ ..........................  352 
Titel VII: O verlevering  ................................ ................................ ................................ .................  356 
 
16 
 Titel VIII: Wederzijdse rechtshulp  ................................ ................................ ...............................  375 
Titel XI: Uitwisseling van informatie uit het strafregister  ................................ ...........................  379 
Titel X: Bestrijding van witwassen en van terrorismefinanciering  ................................ ..............  382 
Titel XI: Bevriezing en confiscatie  ................................ ................................ ...............................  386 
Titel XII: Overige bepalingen  ................................ ................................ ................................ .......  401 
Titel XII: Geschillenbeslechting  ................................ ................................ ................................ ... 407 
DEEL VIER: THEMATISCHE SAMENWERKING  ................................ ................................ ................  411 
Titel I: Gezondheidsveiligheid  ................................ ................................ ................................ ..... 411 
Titel II: Cyberbeveiliging  ................................ ................................ ................................ ..............  412 
DEEL VIJF: DEELNAME AAN PROGRAMMA'S VAN DE UNIE, GOED FINANCIEEL BEHEER EN 
FINANCIËLE BEPALINGEN  ................................ ................................ ................................ ............  415 
DEEL ZES: GESCHILLENBESLECHTING EN HORIZONTALE BEPALINGEN  ................................ ..........  435 
Titel I: Geschillenbeslechting  ................................ ................................ ................................ ...... 435 
Titel II: Basis voor samenwerking  ................................ ................................ ................................  449 
Titel III: Nakoming van verplichtingen en vrijwaringsmaatregelen  ................................ ............  453 
DEEL ZEVEN: SLOTBEPALINGEN  ................................ ................................ ................................ ... 455 
BIJLAGEN  ................................ ................................ ................................ ................................ .... 467 
BIJLAGE INST: REGLEMENT VAN ORDE VAN DE PARTNERSCHAPSRAAD EN DE COMITÉS  .............  467 
BIJLAGE ORIG -1:AANTEKENINGEN BIJ DE PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS  ................  472 
BIJLAGE ORIG -2: PRODUCTSPRECIFIEKE OORSPRONGSREGELS  ................................ .....................  480 
BIJLAGE ORIG -2A: OORSPRONGSCONTINGENTEN EN ALTERNATIEVEN VOOR DE 
PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS IN BIJLAGE ORIG -2 [PRODUCTSPECIFIEKE 
OORSPRONGSREGELS]  ................................ ................................ ................................ ....................  531 
BIJLAGE ORIG -2B: PRODUCTSPECIFIEKE REGELS VOOR ELEKTRISCHE ACCU’S EN ELEKTRISCHE 
VOERTUIGEN IN DE OVERGANGSPERIODE  ................................ ................................ .....................  535 
BIJLAGE ORIG -3:LEVERANCIERSVERKLARING  ................................ ................................ .................  539 
BIJLAGE ORIG -4: TEKST VAN HET ATTEST VAN OORSPRONG  ................................ .........................  543 
BIJLAGE ORIG -5: GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE HET VORSTENDOM ANDORRA  ...... 545 
BIJLAGE ORIG -6: GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE DE REPUBLIEK SAN MARINO  .........  546 
BIJLAGE SPS -1: CRITERIA BEDOELD IN ARTIKEL  SPS.19, punt d)  ................................ .....................  547 
BIJLAGE TBT -1: MOTORVOERTUIGEN EN UITRUSTINGSSTUKKEN EN ONDERDELEN DAARVAN  .... 548 
BIJLAGE TBT -2: GENEESMIDDELEN  ................................ ................................ ................................ . 553 
BIJLAGE TBT -3:CHEMISCHE STOFFEN  ................................ ................................ .............................  566 
BIJLAGE TBT -4:BIOLOGISCHE PRODUCTEN  ................................ ................................ .....................  569 
BIJLAGE -TBT-5: HANDEL IN WIJN  ................................ ................................ ................................ ... 577 
BIJLAGE TBT -XX – REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 4, VOOR DE REGELMATIGE 
UITWISSELING VA N INFORMATIE MET BETREKKING TOT DE VEILIGHEID VAN NON -
FOODPRODUCTEN EN DAARMEE VERBAND HOUDENDE PREVENTIEVE, RESTRICTIEVE EN 
CORRECTIEVE MAATREGELEN  ................................ ................................ ................................ .........  585 
 
17 
 BIJLAGE TBT -ZZ – REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 5, VOOR DE REGELMATIGE 
UITWISSELING VAN INFORMATIE BETREFFENDE ANDERE DAN DE DOOR ARTIKEL TBT.9, LID 4, 
BESTREKEN MAATREGELEN MET BETREKKING TOT NIET -CONFORME NON -FOODPRODUCTEN  .. 586 
BIJLAGE CUSTMS -1: GEAUTORISEERDE MARKTDEELNEMERS  ................................ ........................  587 
BIJLAGE SERVIN -1: BESTAANDE MAATREGELEN  ................................ ................................ .............  592 
BIJLAGE SERVIN -2: TOEKOMSTIGE MAATREGELEN  ................................ ................................ ........  714 
BIJLAGE SERVIN -3: ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR VESTIGINGSDOELEINDEN, BINNEN EEN 
ONDERNEMING OVERGEPLAATSTE PERSONEN, INVESTEERDERS EN ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR 
EEN KORT VERBLIJF  ................................ ................................ ................................ .........................  815 
BIJLAGE SERVIN -4: DIENSTVERLENERS OP CONTRACTBASIS EN BEOEFENAREN VAN EEN VRIJ 
BEROEP  ................................ ................................ ................................ ................................ ............  821 
BIJLAGE SERVIN -5: VERKEER VAN NATUURLIJKE PERSONEN  ................................ ..........................  844 
BIJLAGE SERVIN -6: RICHTSNOEREN VOOR REGELINGEN INZAKE DE ERKENNING VAN 
BEROEPSKWALIFICATIES  ................................ ................................ ................................ .................  846 
BIJLAGE PPROC -1: OVERHEIDSOPDRACHTEN  ................................ ................................ .................  851 
BIJLAGE  ENER -1: LIJSTEN VAN ENERGIEGOEDEREN, KOOLWATERSTOFFEN EN GRONDSTOFFEN  . 857 
BIJLAGE  ENER -2: ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES  ................................ ................................ ...........  859 
BIJLAGE  ENER -3: NIET -TOEPASSING VAN TOEGANG VAN DERDEN EN ONTVLECHTING VAN 
EIGENDOM OP NIEUWE INFRASTRUCTUUR  ................................ ................................ ...................  861 
BIJLAGE  ENER -4: TOEWIJZING VAN CAPACITEIT VOOR ELEKTRICI TEITSINTERCONNECTOREN VOOR 
HET TIJDSBESTEK VAN DE DAY -AHEAD -MARKT  ................................ ................................ ..............  862 
BIJLAGE AVSAF -1: LUCHTWAARDIGHEIDS - EN MILIEUCERTIFICERING  ................................ ...........  864 
BIJLAGE ROAD -1: GOEDERENVERVOER OVER DE WEG  ................................ ................................ .. 880 
BIJLAGE ROAD -2: MODEL VAN EEN VERGUN NING VOOR GEREGELD I NTERNATIONAAL VERVOE R 
EN BIJZONDERE VORMEN  VAN GEREGELD INTERN ATIONAAL VERVOER  ................................ .......  971 
BIJLAGE ROAD -3: MODELAANVRAAG VOOR EEN VERGUNNING VOOR GEREGELD INTERNATIONAAL 
VERVOER EN BIJZONDERE VORMEN VAN GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER  .......................  976 
BIJLAGE ROAD -4: MODEL VAN HET REISBLAD VAN ONGEREGELDE DIENSTEN  ..............................  979 
BIJLAGE FISH.1  ................................ ................................ ................................ ................................  981 
BIJLAGE FISH.2  ................................ ................................ ................................ ................................  987 
BIJLAGE FISH.3  ................................ ................................ ................................ ................................  993 
BIJLAGE FISH.4: PROTOCOL INZAKE TOEGANG TOT WATEREN  ................................ ......................  994 
BIJLAGE LAW -1: UITWISSELING VAN DNA, VINGERAFDRUKKEN EN GEGEVENS UIT 
KENTEKENREGISTERS  ................................ ................................ ................................ ......................  995 
BIJLAGE LAW -2: PERSOON SGEGEVENS VAN PASSAGIERS  ................................ ............................  1094  
BIJLAGE LAW -3: VORMEN VAN CRIMINALITEIT DIE ONDER DE BEVOEGDHEID VAN EUROPOL 
VALLEN  ................................ ................................ ................................ ................................ ..........  1096  
BIJLAGE LAW -4: VORMEN VAN ZWARE CRI MINALITEIT DIE ONDER  DE BEVOEGDHEID VAN 
EUROPOL VALLEN  ................................ ................................ ................................ .........................  1098  
BIJLAGE LAW -5: AANHOUDINGSBEVEL  ................................ ................................ .........................  1100  
 
18 
 BIJLAG E LAW -6: UITWISSELING VAN INF ORMATIE UIT HET STRA FREGISTER — TECHNISC HE EN 
PROCEDURELE SPECIFIC ATIES  ................................ ................................ ................................ .......  1108  
BIJLAGE LAW -7: DEFINITIE V AN TERRORISME  ................................ ................................ ..............  1132  
BIJLAGE LAW -8: BEVRIEZING EN CONFIS CATIE  ................................ ................................ .............  1137  
BIJLAGE UNPRO -1: UITVOERING VAN DE FINANCIËLE VOORWAARDEN  ................................ ...... 1156  
BIJLAGE INST: PROCEDUREREGELS VOOR GESCHILLENBESLECHTING  ................................ ..........  1159  
BIJLAGE INST: GEDRAGSCODE VOOR ARBITERS  ................................ ................................ ...........  1166  
PROTOCOL BETREFFENDE DE ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN DE BESTRIJDING VAN 
FRAUDE OP HET GEBIED VAN DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE EN BETREFFENDE 
DE WE DERZIJDSE BIJSTAND BIJ DE INVORDERING VAN SCHULDVORDERINGEN IN VERBAND MET 
BELASTINGEN EN RECHTEN  ................................ ................................ ................................ .......  1169  
TITEL I: ALGEMENE BEPALINGEN  ................................ ................................ ..............................  1169  
TITEL II: ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN BESTRIJDING VAN BTW -FRAUDE  ................  1173  
Titel III: BIJSTAND BIJ INVORDERING  ................................ ................................ ........................  1179  
TITEL IV: UITVOERING EN TOEPASSING  ................................ ................................ ....................  1188  
TITEL V: SLOTBEPALINGEN  ................................ ................................ ................................ ........  1189  
BIJLAGE BIJ HET PROTOCOL BETREFFENDE DE ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN DE 
BESTRIJDING VAN FRAUDE OP HET GEBIED VAN DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE 
EN BETREFFENDE DE WEDERZIJDSE BIJSTAND BIJ DE INVORDERING VAN SCHULDVORDERINGEN IN 
VERBAND MET BELASTINGEN EN RECHTEN  ................................ ................................ .................  1191  
PROTOCOL BETREFFENDE WEDERZIJDSE ADMINISTRATIEVE BIJSTAND IN DOUANEZAKEN  ........  1237  
PROTOCOL BETREFFENDE DE COÖRDINATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID  ................................ . 1243  
TITEL I: ALGEMENE BEPALINGEN  ................................ ................................ ..............................  1243  
TITEL II: VASTSTELLING VAN DE TOEP ASSELIJKE WETGEVING  ................................ ..................  1249  
Titel III: BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR VERSCHILLENDE CATEGORIEËN UITKERINGEN  .......  1254  
TITEL IV: DIVERSE BEPALINGEN ................................ ................................ ................................ . 1271  
TITEL V: SLOTBEPALINGEN  ................................ ................................ ................................ ........  1275  
BIJLAGE  SSC-1 BEPAALDE UITKERINGEN WAAROP HET PROTOCOL NIET VAN TOEPASSING IS  ... 1277  
BIJLAGE  SSC-2 BEPERKING VAN HET RECHT OP VERSTREKKINGEN VA N GEZINSLEDEN VAN EEN 
GRENSARBEIDER  ................................ ................................ ................................ ...........................  1293  
BIJLAGE  SSC-3 MEER RECHTEN VOOR PENSIOENGERECHTIGDEN DIE NAAR DE BEVOEGDE STAAT 
TERUGKEREN  ................................ ................................ ................................ ................................ . 1294  
BIJLAGE  SSC-4 GEVALLEN WAARIN WORDT AFGEZIEN VAN BEREKENING PRO RATA OF WAARIN 
DEZE NIET VAN TOEPASSING IS  ................................ ................................ ................................ ..... 1295  
BIJLAGE  SSC-5 PRESTATIES EN OVEREENKOMSTEN WAARBIJ ARTIKEL SSC.49 [Samenloop van 
uitkeringen van dezelfde aard] KAN WORDEN TOEGEPAST  ................................ .........................  1300  
BIJLAGE  SSC-6 BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR DE TOEPASSING VAN DE WETGEVING VAN DE 
LIDSTATEN EN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK  ................................ ................................ ..........  1303  
BIJLAGE  SSC-7: UITVOERINGSDEEL  ................................ ................................ ...............................  1317  
BIJLAGE SSC -8: OVERGANGSBEPALINGEN BETREFFENDE DE TOEPASSING VAN ARTIKEL SSC.11 
[GEDETACHEERDE WERKNEMERS]  ................................ ................................ ...............................  1365  
 
19 
  
  
 
20 
 HANDELS - EN SAME NWERKINGSOVEREENKOMST TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN DE 
EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE, ENERZIJDS, EN HET VERENIGD 
KONINKRIJK VAN GROOT -BRITTANNIË EN NOORD -IERLAND, ANDERZIJDS  
 
PREAMBULE  
DE EUROPESE UNIE EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE  
EN  
HET VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT -BRITTANNIË EN NOORD -IERLAND,  
 
OPNIEUW BEVESTIGEND dat zij gehecht zijn aan de democratische beginselen, de rechtsstaat, de 
mensenrechten, de bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens en de strijd tegen 
de klimaatverandering, die essentiële onderdelen van deze overeenkomst en aanvullende 
overeenkomsten vormen,  
HET BELANG ERKENNEND van mondiale samenwerking bij het aanpakken van kwesties van 
gemeenschappelijk belang,  
ERKENNEND dat transparantie in in ternationale handel en bij investeringen van belang is voor alle 
betrokkenen,   
STREVEND naar de vaststelling van duidelijke en over en weer tot voordeel strekkende regels voor 
handel en investeringen tussen de Partijen,  
OVERWEGEND dat het, om het efficiënt e beheer en de correcte uitlegging en toepassing van deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten en de naleving van de verplichtingen uit 
hoofde van die overeenkomsten te garanderen, van wezenlijk belang is om bepalingen vast te stellen 
die e en algeheel beheer waarborgen, in het bijzonder regels voor geschillenbeslechting en 
handhaving die geheel in overeenstemming zijn met de respectieve rechtsordes van de Unie en van 
het Verenigd Koninkrijk, alsook met de status van het Verenigd Koninkrijk v an land buiten de 
Europese Unie,  
VOORTBOUWEND op hun respectieve rechten en verplichtingen uit hoofde van de Overeenkomst van 
Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie van 15  april  1994, en andere 
multilaterale en bilaterale samenwerkingsins trumenten,  
ERKENNEND de respectieve autonomie van de Partijen en hun respectieve rechten om op hun 
grondgebied regelgeving vast te stellen ter verwezenlijking van legitieme doelstellingen van 
overheidsbeleid, zoals de bescherming en bevordering van de volk sgezondheid, sociale diensten, het 
openbaar onderwijs, de veiligheid, het milieu met inbegrip van klimaatverandering, de openbare 
zeden, sociale en consumentenbescherming, dierenwelzijn, eerbiediging van de privacy en 
gegevensbescherming, en de bevordering  en bescherming van de culturele verscheidenheid, waarbij 
zij ernaar streven hun respectieve hoge beschermingsniveaus te verbeteren,  
OVERTUIGD van de voordelen van een voorspelbaar commercieel klimaat dat handel en 
investeringen tussen hen bevordert en ver storing van de handel en oneerlijke concurrentievoordelen 
voorkomt, op een wijze die bevorderlijk is voor de economische, sociale en ecologische aspecten van 
duurzame ontwikkeling,  
 
21 
 ERKENNEND dat er behoefte is aan een ambitieus, breed en evenwichtig econom isch partnerschap 
dat wordt geschraagd door een gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame 
ontwikkeling via doeltreffende en robuuste kaders voor subsidies en concurrentie en een verbintenis 
om hun respectieve hoge beschermingsniveaus op het gebied van arbeid en sociale normen, milieu, 
de strijd tegen klimaatverandering, en belastingen te handhaven,  
ERKENNEND dat voor bedrijven, met inbegrip van middelgrote ondernemingen, en hun goederen en 
diensten een open en veilige markt moet worde n gewaarborgd door ongerechtvaardigde 
belemmeringen voor handel en investeringen weg te nemen,  
EROP WIJZEND dat het belangrijk is nieuwe mogelijkheden voor bedrijven en consumenten door 
digitale handel te bevorderen en ongerechtvaardigde belemmeringen weg te nemen voor 
gegevensstromen en handel langs elektronische weg, met inachtneming van de voorschriften inzake 
bescherming van persoonsgegevens van de Partijen,  
GELEID DOOR DE WENS dat deze overeenkomst bijdraagt tot het welzijn van de consument door 
middel  van beleidsmaatregelen die een hoog niveau van consumentenbescherming en economisch 
welzijn waarborgen en samenwerking tussen de betrokken autoriteiten stimuleren,  
GELET OP het belang van grensoverschrijdende connectiviteit door de lucht, over de weg en o ver zee, 
voor passagiers en goederen, en de noodzaak om hoge normen te waarborgen voor het verrichten 
van vervoersdiensten tussen de Partijen,  
ERKENNEND de voordelen van handel en investeringen in energie en grondstoffen en het belang van 
ondersteuning van  de levering van kostenefficiënte, schone en veilige energievoorraden aan de Unie 
en het Verenigd Koninkrijk,  
ZICH REKENSCHAP GEVEND van het belang van de Partijen bij de invoering van een kader om de 
technische samenwerking te vergemakkelijken en nieuwe h andelsregelingen te ontwikkelen voor 
interconnectoren die ongeacht het tijdsbestek robuuste en efficiënte resultaten opleveren,  
VASTSTELLEND dat de samenwerking en handel tussen de Partijen op deze gebieden gebaseerd 
moeten zijn op eerlijke concurrentie op  de energiemarkten en niet -discriminerende toegang tot 
netwerken,  
ERKENNEND de voordelen van duurzame energie, hernieuwbare energie, met name offshore -
opwekking in de Noordzee, en energie -efficiëntie,  
GELEID DOOR DE WENS het vreedzaam gebruik van de aan hun kusten grenzende wateren en het 
optimale en billijke gebruik van de in die wateren levende mariene rijkdommen te bevorderen, met 
inbegrip van het voortgezette duurzame beheer van de gedeelde bestanden,  
VASTSTELLEND dat het Verenigd Koninkrijk zich uit de Europese Unie heeft teruggetrokken en dat het 
Verenigd Koninkrijk met ingang van 1 januari 2021 een onafhankelijke kuststaat is, met alle daarmee 
samenhangende rechten en verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht,  
BEVESTIGEND dat de soevere ine rechten die door de Partijen als kuststaten worden uitgeoefend met 
het oog op de exploratie, de exploitatie, de instandhouding en het beheer van de levende 
rijkdommen in hun wateren, moeten worden uitgeoefend op grond van en in overeenstemming met 
de b eginselen van het internationaal recht, waaronder het Verdrag van de Verenigde Naties inzake 
het recht van de zee van 10 december 1982,  
 
22 
 ERKENNEND het belang van de coördinatie van de socialezekerheidsrechten van personen die zich 
tussen de Partijen verplaa tsen om daar te werken, te verblijven of te wonen, alsmede van de rechten 
van hun gezinsleden en nabestaanden,  
OVERWEGEND dat samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang, zoals wetenschap, 
onderzoek en innovatie, nucleair onderzoek of ruimtevaar t, in de vorm van deelname van het 
Verenigd Koninkrijk aan de desbetreffende programma’s van de Unie onder eerlijke en passende 
voorwaarden, beide Partijen ten goede zal komen,  
IN AANMERKING NEMEND dat samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de Unie  op het 
gebied van de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten en de 
tenuitvoerlegging van straffen, met inbegrip van de bescherming tegen en de voorkoming van 
bedreigingen van de openbare veiligheid, de veiligheid van het Verenigd Koninkrijk en de Unie zal 
kunnen versterken,  
GELEID DOOR DE WENS dat tussen het Verenigd Koninkrijk en de Unie een overeenkomst wordt 
gesloten die een rechtsgrondslag biedt voor een dergelijke samenwerking,  
ERKENNEND dat de Partijen deze overe enkomst kunnen aanvullen met andere overeenkomsten die 
een integrerend deel uitmaken van hun algemene bilaterale betrekkingen zoals die worden geregeld 
bij deze overeenkomst en dat de overeenkomst inzake veiligheidsprocedures voor uitwisseling en 
beschermi ng van gerubriceerde informatie als een dergelijke aanvullende overeenkomst wordt 
gesloten en de uitwisseling van gerubriceerde gegevens tussen de Partijen mogelijk maakt in het 
kader van deze overeenkomst of andere, aanvullende overeenkomsten,  
 
ZIJN HET V OLGENDE OVEREENGEKOMEN:  
 
 
  
 
23 
 DEEL EEN: ALGEMENE EN INSTITUTIONELE BEPALINGEN  
TITEL I: ALGEMENE BE PALINGEN  
Artikel COMPROV.1: Doel  
Deze overeenkomst legt de grondslag voor uitgebreide betrekkingen tussen de Partijen, binnen een 
ruimte van welvaart en goed nabuurschap die wordt gekenmerkt door nauwe en vreedzame 
betrekkingen op basis van samenwerking, met eerbiediging van de autonomie en soevereiniteit van 
de Partijen.  
Artikel COMPROV.2: Aanvullende overeenkomsten   
1. Wanneer de Unie en het Verenigd Koninkri jk onderling nog andere bilaterale 
overeenkomsten sluiten, vormen die overeenkomsten aanvullende overeenkomsten ten opzichte 
van deze overeenkomst, tenzij in die overeenkomsten anders is bepaald. Dergelijke aanvullende 
overeenkomsten vormen een integrerend  onderdeel van de algemene bilaterale betrekkingen zoals 
die worden geregeld bij deze overeenkomst en maken deel uit van het algemene kader.  
2. Lid 1 is ook van toepassing op:  
(a) overeenkomsten tussen de Unie en haar lidstaten, enerzijds, en het Verenigd Koni nkrijk, 
anderzijds; en  
(b) overeenkomsten tussen Euratom, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk, anderzijds.  
Artikel COMPROV.3: Goede trouw  
1. De Partijen bieden elkaar ondersteuning bij de uitvoering van uit deze overeenkomst en 
eventuele aanvullende overee nkomsten voortvloeiende taken, waarbij zij elkaar ten volle 
respecteren en te goeder trouw handelen.  
2. Zij nemen alle passende algemene en specifieke maatregelen om de naleving van de uit deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten voortvlo eiende verplichtingen te 
garanderen en onthouden zich van maatregelen die de verwezenlijking van de doelstellingen van 
deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten in gevaar zouden kunnen brengen.  
TITEL II: UITLEGGING SBEGINSELEN EN DEFIN ITIES  
Artikel COMPROV.13: Internationaal publiekrecht  
1. De bepalingen van deze overeenkomst en van elke aanvullende overeenkomst worden te 
goeder trouw uitgelegd overeenkomstig de gewone betekenis ervan in hun context en in het licht 
van het voorwerp en het do el van de overeenkomst volgens de gebruikelijke regels voor de 
uitlegging van het internationaal publiekrecht, met inbegrip van die welke zijn neergelegd in het 
Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht, gedaan te Wenen op 23  mei 1969.  
2. Voor alle duide lijkheid: noch deze overeenkomst noch enige aanvullende overeenkomst 
houdt een verplichting in om de bepalingen ervan in overeenstemming met het interne recht van 
een van beide Partijen uit te leggen.  
 
24 
 3. Voor alle duidelijkheid: een uitlegging van deze ove rkomst of van een aanvullende 
overeenkomst door de rechter van een van beide Partijen is niet bindend voor de rechter van de 
andere Partij.  
Artikel COMPROV.16: Particuliere rechten  
1. Onverminderd artikel MOBI.SSC.67 [Bescherming van individuele rechten] en, waar het de 
Unie betreft, met uitzondering van deel drie [samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie], 
wordt geen enkele bepaling in deze overeenkomst of eventuele aanvullende  overeenkomsten aldus 
uitgelegd dat daarbij aan personen rechten worden toegekend of verplichtingen worden opgelegd, 
anders dan die welke tussen de Partijen krachtens internationaal publiekrecht in het leven zijn 
geroepen, of aldus uitgelegd dat op deze ov ereenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten 
een rechtstreeks beroep kan worden gedaan binnen de interne rechtsorden van de Partijen.  
2. De Partijen voorzien in hun recht niet in een recht om tegen de andere Partij op te treden op 
grond van het feit  dat de andere Partij in strijd met deze overeenkomst of enige aanvullende 
overeenkomst heeft gehandeld.  
Artikel COMPROV.17: Definities   
1. Voor de toepassing van deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten, en 
tenzij anders bepaald, wordt ve rstaan onder:   
(a) “betrokkene”: een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon; een 
identificeerbare persoon is een persoon die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met 
name aan de hand van een identificator, zoals een naam, een identi ficatienummer, 
locatiegegevens of een online -identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn 
voor de fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale 
identiteit van die natuurlijke persoon;  
(b) “dag”: een kalende rdag;  
(c) “lidstaat”: een lidstaat van de Europese Unie;  
(d) “persoonsgegevens”: alle informatie over een betrokkene;  
(e) “staat”: een lidstaat of het Verenigd Koninkrijk, al naargelang de context;  
(f) “grondgebied” van een Partij: het respectieve grondgebied van de onderscheiden Partijen 
waarop overeenkomstig artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer] deze overeenkomst 
van toepassing is;  
(g) “de overgangsperiode”: de overgangsperiode waarin artikel 126  van het 
terugtrekkingsakkoord voorziet; en  
(h) “terugtrekkingsakkoord”: het Akkoord inzake de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk van 
Groot -Brittannië en Noord -Ierland uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, met inbegrip van d e protocollen daarbij.  
 
25 
 2. Verwijzingen naar “Unie”, “Partij” of “Partijen” in deze overeenkomst of enige aanvullende 
overeenkomst worden zodanig begrepen dat deze de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie 
niet omvatten, tenzij anders is bepaald of de conte xt anders vereist.  
TITEL III: INSTITUTI ONEEL KADER  
Artikel INST.1: Partnerschapsraad  
1. Er wordt een Partnerschapsraad opgericht. Hij is samengesteld uit vertegenwoordigers van 
de Unie en van het Verenigd Koninkrijk. De Partnerschapsraad kan bijeenkomen in  verschillende 
samenstellingen, afhankelijk van de te bespreken aangelegenheden.  
2. De Partnerschapsraad wordt gezamenlijk voorgezeten door een lid van de Europese 
Commissie en een vertegenwoordiger van de regering van het Verenigd Koninkrijk op ministeri eel 
niveau. Het comité komt bijeen op verzoek van de Unie of het Verenigd Koninkrijk en in ieder geval 
ten minste eenmaal per jaar, en stelt zijn vergaderrooster en agenda in onderlinge 
overeenstemming vast.  
3. De Partnerschapsraad houdt toezicht op de ve rwezenlijking van de doelstellingen van deze 
overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten. Hij bewaakt en faciliteert de uitvoering en 
de toepassing van deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten. Elke Partij kan 
aangelegenheden betr effende de uitvoering, de toepassing en de uitlegging van deze overeenkomst 
of eventuele aanvullende overeenkomsten aan de Partnerschapsraad voorleggen.  
4. De Partnerschapsraad is bevoegd om:  
(a) over alle aangelegenheden besluiten vast te stellen wanneer deze overeenkomst of eventuele 
aanvullende overeenkomsten daarin voorzien;  
(b) aan de Partijen aanbevelingen te doen omtrent de uitvoering en de toepassing van deze 
overeenkomst of eventuele aanvulle nde overeenkomsten;  
(c) besluiten vast te stellen tot wijziging van deze overeenkomst in de gevallen waarin deze 
overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten daarin voorzien;  
(d) behalve in verband met titel III [Institutioneel kader] van deel een[Gemeensc happelijke en 
institutionele bepalingen] tot het eind van het vierde jaar na de inwerkingtreding van deze 
overeenkomst, besluiten vast te stellen tot wijziging van deze overeenkomst of eventuele 
aanvullende overeenkomsten, mits dergelijke wijzigingen nodig  zijn om fouten te corrigeren of 
omissies of andere tekortkomingen te verhelpen;  
(e) alle aangelegenheden te bespreken in verband met de gebieden die onder deze 
overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten vallen;  
(f) sommige van zijn bevoegdheden te dele geren aan het Comité voor het handelspartnerschap 
of aan een gespecialiseerd comité, met uitzondering van de in artikel INST.1 
[Partnerschapsraad], lid 4, punt g), bedoelde bevoegdheden en verantwoordelijkheden;  
(g) besluiten vast te stellen tot oprichting va n gespecialiseerde handelscomités en 
gespecialiseerde comités, met uitzondering van de in artikel INST.2 [Comités], lid 1, bedoelde 
 
26 
 comités, tot opheffing van eender welk gespecialiseerd handelscomité of gespecialiseerd 
comité, of tot wijziging van de aan die comités toegewezen taken; en  
(h) aan de Partijen aanbevelingen te doen omtrent de doorgifte van persoonsgegevens op 
specifieke onder deze overeenkomst of aanvullende overeenkomsten vallende gebieden.  
5. Op de werkzaamheden van de Partnerschapsraad is het in BIJLAGE INST -1 [Reglement van 
orde van de Partnerschapsraad en de comités] vastgestelde reglement van orde van toepassing. De 
Partnerschapsraad kan die bijlage wijzigen.  
Artikel INST.2: Comités  
1. De volgende comités worden hierbij ingesteld:  
(a) het Comit é voor het handelspartnerschap, dat aangelegenheden behandelt die vallen onder 
deel twee, rubriek een [Handel], titels I tot en met VII, titel VIII, hoofdstuk 4 [Energiegoederen 
en grondstoffen], titels IX tot en met XII, onder deel twee, rubriek zes [Over ige bepalingen], en 
onder bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES];  
(b) het Gespecialiseerd Handelscomité voor goederen, dat aangelegenheden behandelt die vallen 
onder deel twee, rubriek een, titel I, hoofdstuk 1, en onder deel twee, rubriek een, titel VII I, 
hoofdstuk 4 [Energiegoederen en grondstoffen];  
(c) het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel I, hoofdstukken 2 en 
5, onder het Protocol betreff ende wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken en 
onder de voorschriften inzake de handhaving door de douane van intellectuele -
eigendomsrechten, vergoedingen en heffingen, de douanewaarde en herstelde goederen;  
(d) het Gespecialiseerd Handelscomité v oor sanitaire en fytosanitaire maatregelen, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel I, hoofdstuk 3;  
(e) het Gespecialiseerd Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel I, hoofdstuk 4, en 
onder deel twee, rubriek een, titel VIII [Energie], artikel ENER.25 [Energie en grondstoffen];  
(f) het Gespecialiseerd Handelscomité voor diensten, investeringen en digitale handel, dat 
aangelegenheden behandelt  die vallen onder deel twee, rubriek een, titels II tot en met IV, en 
onder deel twee, rubriek een, titel VIII, hoofdstuk 4 [Energiegoederen en grondstoffen];  
(g) het Gespecialiseerd Handelscomité voor intellectuele eigendom, dat aangelegenheden 
behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel V;  
(h) het Gespecialiseerd Handelscomité voor overheidsopdrachten, dat aangelegenheden 
behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel VI;  
(i) het Gespecialiseerd Handelscomité voor samenwerking op regelgevingsge bied, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel X;  
(j) het Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging en 
duurzame ontwikkeling, dat aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek 
een, titel XI, en onder bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES] ;  
 
27 
 (k) het Gespecialiseerd Handelscomité voor administratieve samenwerking inzake btw en inning 
van belastingen en rechten, dat aangelegenheden behandelt die vallen onder het Pro tocol 
betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van 
de belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de 
invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten;]  
(l) het Gespecialiseerd Comité voor energie,  
(i) dat aangelegenheden behandelt die vallen onder deel twee, rubriek een, titel VIII, met 
uitzondering van hoofdstuk 4 [Energiegoederen en grondstoffen], artikel ENER -25 
[Samenwerking inzake normen], en bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES], 
en  
 
(ii) dat kan overleggen en deskundigheid aanleveren aan het betrokken gespecialiseerde 
handelscomité over aangelegenheden die vallen onder deel twee, rubriek een, titel 
VIII, hoofdstuk 4 [Energiegoederen en grondstoffen] en  artikel ENER.25 
[Samenwerking inzake normen];  
(m) het Gespecialiseerd Comité voor het luchtvervoer, dat aangelegenheden behandelt die vallen 
onder deel twee, rubriek twee, titel I;  
(n) het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de luchtvaart, dat aangelegenheden 
behandelt die vallen onder deel twee, rubriek twee, titel II;  
(o) het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer, dat aangelegenheden behandelt die vallen 
onder deel twee, rubriek drie [Wegvervoer];  
(p) het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid, dat aangelegenheden 
behandelt die vallen onder deel twee, rubriek vier, en onder het Protocol betreffende de 
coördinatie van de socialezekerheidsstelsels;  
(q) het Gespecialiseerd Comité voor visserij, dat aangelegenheden behandelt die  vallen onder 
deel  twee,  rubriek vijf [Visserij];  
(r) het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel drie [Samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie in strafzaken]; en  
(s) het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma’s van de Unie, dat 
aangelegenheden behandelt die vallen onder deel vijf [Programma’s van de Unie].  
2. Met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met deel twee, rubriek een 
[Handel], tite ls I tot en met VII, titel VIII, hoofdstuk 4 [Energiegoederen en grondstoffen], titels IX tot 
en met XII, deel twee, rubriek zes [Overige bepalingen] en bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN 
MILIEUSUBSIDIES] is het in lid 1 van dit artikel bedoelde Comité voor het h andelspartnerschap 
bevoegd om:  
(a) de Partnerschapsraad bij te staan bij de uitvoering van zijn taken, en in het bijzonder aan de 
Partnerschapsraad verslag uit te brengen en alle door de Partnerschapsraad opgedragen 
taken uit te voeren;  
(b) de uitvoering van deze  overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten te bewaken;  
 
28 
 (c) besluiten vast te stellen of aanbevelingen te doen waarin deze overeenkomst of eventuele 
aanvullende overeenkomsten voorzien of waar de bevoegdheid daarvoor door de 
Partnerschapsraad is ged elegeerd;  
(d) de werkzaamheden van de in lid 1 van dit artikel genoemde gespecialiseerde handelscomités 
te superviseren;  
(e) te zoeken naar de meest geschikte manier om moeilijkheden in verband met de uitlegging en 
de toepassing van deze overeenkomst of eventuele  aanvullende overeenkomsten te 
voorkomen of op te lossen, onverminderd deel zes, titel I [Geschillenbeslechting];  
(f) de bevoegdheden uit te oefenen die overeenkomstig artikel INST.1, lid 4, punt f), 
[Partnerschapsraad] door de Partnerschapsraad aan het comité  zijn gedelegeerd;  
(g) besluiten vast te stellen tot oprichting van andere gespecialiseerde handelscomités dan de in 
lid 1 van dit artikel genoemde comités, tot opheffing van gespecialiseerde handelscomités, of 
tot wijziging van de aan die comités toegewezen t aken; en  
(h) werkgroepen op te richten, te superviseren en te coördineren, of het toezicht erop te 
delegeren aan een gespecialiseerd handelscomité.  
3. Met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met hun bevoegdheidsgebied, zijn 
de gespecialiseerde ha ndelscomités bevoegd om:  
(a) toezicht te houden op de uitvoering en deze uitvoering te evalueren en de goede werking van 
deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten te verzekeren;  
(b) het Comité voor het handelspartnerschap bij te staan bij de uitvo ering van zijn taken, en in het 
bijzonder aan het Comité voor het handelspartnerschap verslag uit te brengen en alle door 
het comité opgedragen taken uit te voeren;  
(c) de nodige voorbereidende technische werkzaamheden te verrichten ter ondersteuning van de 
taken van de Partnerschapsraad en van het Comité voor het handelspartnerschap, onder 
andere wanneer deze organen besluiten moeten vaststellen of aanbevelingen moeten doen;  
(d) over alle aangelegenheden besluiten vast te stellen wanneer deze overeenkomst of event uele 
aanvullende overeenkomsten daarin voorzien;  
(e) technische kwesties te bespreken die voortvloeien uit de uitvoering van de overeenkomst of 
eventuele aanvullende overeenkomsten, onverminderd deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting]; en  
(f) de Partijen een for um te verschaffen om informatie uit te wisselen, beste praktijken te 
bespreken en ervaringen met de uitvoering te delen;  
4. Met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met hun bevoegdheidsgebied, zijn 
de gespecialiseerde comités bevoegd om:  
(a) toez icht te houden op de uitvoering en deze uitvoering te evalueren en de goede werking van 
deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten te verzekeren;  
 
29 
 (b) de Partnerschapsraad bij te staan bij de uitvoering van zijn taken, en in het bijzonder aan de 
Partnerschapsraad verslag uit te brengen en alle door de Partnerschapsraad opgedragen 
taken uit te voeren;  
(c) besluiten vast te stellen en aanbevelingen te doen over alle aangelegenheden waarin deze 
overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten voorzie n of waarvoor de 
Partnerschapsraad zijn bevoegdheden overeenkomstig artikel INST.1, lid 4, punt f), 
[Partnerschapsraad] aan een gespecialiseerd comité heeft gedelegeerd;  
(d) technische kwesties te bespreken die voortvloeien uit de uitvoering van deze overeenko mst of 
eventuele aanvullende overeenkomsten;  
(e) de Partijen een forum te verschaffen om informatie uit te wisselen, beste praktijken te 
bespreken en ervaringen met de uitvoering te delen;  
(f) werkgroepen op te richten, te superviseren en te coördineren; en  
(g) een fo rum voor overleg te verschaffen overeenkomstig deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], 
artikel INST.13, lid 7, [Overleg].  
5. De comités zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van elke Partij. Elke Partij zorgt ervoor 
dat haar respectieve vertegenwoord igers in de comités over de juiste deskundigheid beschikken met 
betrekking tot de vraagstukken die worden besproken.  
6. Het Comité voor het handelspartnerschap wordt gezamenlijk voorgezeten door een 
vertegenwoordiger van de Unie en een vertegenwoordiger va n het Verenigd Koninkrijk met 
verantwoordelijkheid op het gebied van handel of door hen aangewezen personen. Het comité komt 
bijeen op verzoek van de Unie of het Verenigd Koninkrijk en in ieder geval ten minste eenmaal per 
jaar, en stelt zijn vergaderroost er en agenda in onderlinge overeenstemming vast.   
7. De gespecialiseerde handelscomités en de gespecialiseerde comités worden gezamenlijk 
voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Unie en een vertegenwoordiger van het Verenigd 
Koninkrijk.  Tenzij in dez e overeenkomst anders is bepaald, of tenzij de medevoorzitters anders 
besluiten, komen zij ten minste eenmaal per jaar bijeen.  
8. De comités stellen hun vergaderrooster en -agenda in onderlinge overeenstemming vast.  
9. Op de werkzaamheden van de comités is het in BIJLAGE INST -X [Reglement van orde van de 
Partnerschapsraad en de comités] vastgestelde reglement van orde van toepassing.  
10.  In afwijking van lid 9 kan een comité zijn eigen reglement van orde vaststellen en  dat nadien 
wijzigen.  
Artikel INST.3: Werkgroepen  
1. De volgende comités worden hierbij ingesteld:  
a) de Werkgroep organische producten, onder toezicht van het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
technische handelsbelemmeringen;  
b) de Werkgroep motorvoertui gen en onderdelen, onder toezicht van het Gespecialiseerd 
Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen;  
 
30 
 c) de Werkgroep geneesmiddelen, onder toezicht van het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
technische handelsbelemmeringen;  
d) de Werkgroep coördin atie van de sociale zekerheid, onder toezicht van het Gespecialiseerd 
Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid;  
2. De werkgroepen, die onder toezicht staan van comités, staan de comités bij in de uitvoering 
van hun taken, en bereiden in het bijzond er de werkzaamheden van de comités voor en voeren alle 
taken uit die hun door de comités worden opgedragen.  
3. De werkgroepen bestaan uit vertegenwoordigers van de Unie en van het Verenigd Koninkrijk 
en worden gezamenlijk voorgezeten door een vertegenwoord iger van de Unie en een 
vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk.  
4. De werkgroepen stellen hun reglement van orde en hun vergaderrooster en -agenda in 
onderlinge overeenstemming vast.  
Artikel INST.4: Besluiten en aanbevelingen  
1. De besluiten die door de Partnerschapsraad of door een comité worden vastgesteld, zijn 
bindend voor de Partijen en voor alle bij deze overeenkomst of eventuele aanvullende 
overeenkomsten opgerichte organen, met inbegrip van het scheidsgerecht als bedoeld in deel zes, 
titel I [Geschillenbeslechting]. Aanbevelingen hebben geen bindende kracht.  
2. De Partnerschapsraad of de comités stellen hun besluiten vast en doen aanbevelingen in 
onderlinge overeenstemming.  
Artikel INST.5: Parlementaire samenwerking  
1. Het Europees Parlemen t en het parlement van het Verenigd Koninkrijk kunnen een 
Parlementaire Partnerschapsassemblee oprichten die is samengesteld uit leden van het Europees 
Parlement en van het parlement van het Verenigd Koninkrijk en die als forum dient om standpunten 
over he t partnerschap uit te wisselen.  
2. Bij zijn oprichting doet de Parlementaire Partnerschapsassemblee het volgende:  
(a) hij kan relevante informatie over de uitvoering van deze overeenkomst of eventuele 
aanvullende overeenkomsten opvragen bij de Partnerschapsraa d, die de gevraagde informatie 
aan de assemblee verstrekt;  
(b) hij wordt ingelicht over de besluiten en aanbevelingen van de Partnerschapsraad; en  
(c) hij kan de Partnerschapsraad aanbevelingen doen.  
Artikel INST.6: Participatie van het maatschappelijk middenveld  
De Partijen raadplegen het maatschappelijk middenveld over de uitvoering van deze overeenkomst 
en eventuele aanvullende overeenkomsten, met name door interactie met de binnenlandse 
adviesgroepen en het Forum voor het maatschappelijk middenveld als bedoeld in de artikelen INST.7 
[Binnenlandse adviesgroepen] en INST.8 [Forum voor het maatschappelijk middenveld].   
 
31 
 Artikel INST.7: Binnenlandse adviesgroepen  
1. Elke Partij raadpleegt over aangelegenheden die vallen onder deze overeenkomst en 
eventuele aanvullen de overeenkomsten haar nieuwe of bestaande binnenlandse adviesgroep of -
groepen die een afspiegeling vormen van onafhankelijke maatschappelijke organisaties, zoals niet -
gouvernementele organisaties, bedrijfs -, werkgevers - en werknemersverenigingen, die act ief zijn op 
economisch en sociaal gebied en op het gebied van duurzame ontwikkeling, mensenrechten, milieu 
en andere aangelegenheden. Elke Partij roept haar binnenlandse adviesgroep of -groepen bijeen in 
verschillende samenstellingen om de uitvoering van b epalingen van deze overeenkomst of 
eventuele aanvullende overeenkomsten te bespreken.  
2. Elke Partij houdt rekening met de standpunten of aanbevelingen van haar binnenlandse 
adviesgroep of -groepen. Vertegenwoordigers van elke Partij streven ernaar ten min ste eenmaal per 
jaar met hun respectieve binnenlandse adviesgroep of -groepen te overleggen. Bijeenkomsten 
kunnen virtueel plaatsvinden.  
3. Om het publiek bewust te maken van het bestaan van de binnenlandse adviesgroepen, 
spant elke Partij zich in om de li jst van organisaties die deelnemen aan haar binnenlandse 
adviesgroep of -groepen en het contactpunt voor die groep of groepen openbaar te maken.  
4. De Partijen bevorderen de interactie tussen hun respectieve binnenlandse adviesgroepen, 
onder meer door, zo mogelijk, de contactgegevens van de leden van hun binnenlandse 
adviesgroepen uit te wisselen.  
Artikel INST.8: Forum voor het maatschappelijk middenveld  
1. De Partijen faciliteren het opzetten van een Forum voor het maatschappelijk middenveld om 
een dialoog  tot stand te brengen over de uitvoering van deel twee van deze overeenkomst. De 
Partnerschapsraad stelt operationele richtsnoeren vast voor het functioneren van het forum.  
2. Het Forum voor het maatschappelijk middenveld komt ten minste eenmaal per jaar b ijeen, 
tenzij anders overeengekomen door de Partijen. Bijeenkomsten van het Forum voor het 
maatschappelijk middenveld kunnen virtueel plaatsvinden.  
3. Het Forum voor het maatschappelijk middenveld staat open voor deelname van 
onafhankelijke maatschappelijke organisaties die gevestigd zijn op het grondgebied van de Partijen, 
met inbegrip van leden van de in artikel INST.7 [Binnenlandse adviesgroepen] bedoelde 
binnenlandse adviesgroepen. Elke Partij zorgt voor een evenwichtige vertegenwoordigin g, die niet -
gouvernementele organisaties, bedrijfs -, werkgevers - en werknemersverenigingen, die actief zijn op 
economisch en sociaal gebied en op het gebied van duurzame ontwikkeling, mensenrechten, milieu 
en andere aangelegenheden omvat.  
 
  
 
32 
 DEEL TWEE: HANDEL, VERVOER, VISSERIJ EN ANDERE REGELINGEN  
RUBRIEK EEN: HANDEL  
TITEL I: HANDEL IN G OEDEREN  
Hoofdstuk  1: Nationale behandeling en markttoegang voor goederen (met inbegrip van 
handelsmaatregelen)  
Artikel GOODS.1: Doelstelling  
Dit hoofdstuk heeft tot doel  de handel in goederen tussen de Partijen te bevorderen en de 
geliberaliseerde handel in goederen in stand te houden overeenkomstig de bepalingen van deze 
overeenkomst.  
Artikel GOODS.2: Toepassingsgebied  
Tenzij anders is bepaald, is dit hoofdstuk van toepa ssing op de handel in goederen van een Partij.  
Artikel GOODS.3: Definities  
Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:  
(a) “consulaire formaliteiten”: de procedure om van een consul van de Partij van invoer op het 
grondgebied van de Partij van uitvoer, of op het grondgebied van een derde partij, een 
consulaire factuur of een consulair visum voor een handelsfactuur, oorsprongscertificaat, 
manifest, aangifte ten uitvoer door de verlader, of enig ander douanedocument in verband 
met de invoer van ee n goed te verkrijgen;  
(b) “Overeenkomst inzake de douanewaarde”: de Overeenkomst inzake de toepassing van artikel 
VII van de GATT 1994;  
(c) “procedure voor uitvoervergunningen”: administratieve procedure, al dan niet aangeduid met 
de term “vergunningverlening”, waarvan door een Partij wordt gebruikgemaakt voor de 
uitvoering van regelingen inzake uitvoervergunningen in het kader waarvan als eerste 
voorwaarde voor de uitvoer uit die Partij wordt gesteld dat bij de bevoegde administratieve 
instantie een aanvraag of andere documenten dan die welke in het algemeen voor 
douaneafhandeling worden benodigd, worden overgelegd;  
(d) “procedure voor invoervergunningen”: administratieve procedure, al dan niet aangeduid met 
de term “vergunningverlening”, waarvan door een Partij word t gebruikgemaakt voor de 
uitvoering van regelingen inzake invoervergunningen in het kader waarvan als eerste 
voorwaarde voor de invoer in het grondgebied van de Partij van invoer wordt gesteld dat aan 
de bevoegde administratieve instantie een aanvraag of a ndere documenten dan die welke in 
het algemeen voor douaneafhandeling worden benodigd, worden overgelegd;  
(e) “goederen van oorsprong”: tenzij anders bepaald, goederen die aan de oorsprongsregels in 
hoofdstuk 2 [Oorsprongsregels] van deze titel voldoen;  
(f) “pres tatievereiste”: een vereiste dat:  
 
33 
 (i) een bepaalde hoeveelheid of een bepaald percentage goederen dan wel een bepaalde 
waarde aan goederen wordt uitgevoerd;  
(ii) ingevoerde goederen door goederen van de Partij die een invoervergunning verleent, 
worden vervangen;  
(iii) een persoon waaraan een invoervergunning is verleend, andere goederen koopt op 
het grondgebied van de Partij die de invoervergunning verleent, of de voorkeur geeft 
aan intern geproduceerde goederen;  
(iv) een persoon waaraan een invoervergunning is verleend, go ederen produceert op het 
grondgebied van de Partij die de invoervergunning verleent, waarbij een bepaalde 
hoeveelheid of een bepaald percentage goederen dan wel een bepaalde waarde aan 
goederen interne goederen moet betreffen, of  
(v) in welke vorm dan ook is gekoppeld aan de omvang of de waarde van de invoer, aan 
de omvang of de waarde van de uitvoer of aan de hoogte van de in - of uitstroom van 
deviezen;  
(g) “gereviseerd goed”: een goed dat is ingedeeld onder de hoofstukken 32, 40, 84 tot en met 90, 
94 of 95 van het GS en dat:  
(i) geheel of gedeeltelijk bestaat uit onderdelen die zijn verkregen uit gebruikte 
goederen;  
(ii) een met deze goederen, indien nieuw, vergeli jkbare levensduur heeft en met deze 
goederen, indien nieuw, vergelijkbare prestaties levert, en  
(iii) waarvoor een garantie is afgegeven die equivalent is aan die welke voor deze 
goederen, indien nieuw, geldt; en  
(h) “reparatie”: elke bewerking ten aanzien van een goed die of ten doel heeft een gebrekkige 
werking of materiële schade te herstellen zodat de oorspronkelijke functie ervan wordt 
hersteld of ervoor te zorgen dat het goed aan de technische eisen voor gebruik ervan voldoet. 
Reparatie van een goed omvat hers tel en onderhoud, met een mogelijke waardestijging van 
het goed als gevolg van het herstellen van de oorspronkelijke functionaliteit van dat goed, 
maar omvat geen bewerkingen of processen waardoor:  
(i) de wezenlijke kenmerken van een goed teniet worden gedaan , of een nieuw of 
commercieel verschillend goed ontstaat;  
(ii) een onafgewerkt goed in een afgewerkt goed wordt getransformeerd, of  
(iii) de technische prestaties van een goed worden verbeterd of vergroot.  
Artikel GOODS.3A: Indeling van goederen  
De indeling van go ederen in het handelsverkeer tussen de Partijen in het kader van deze 
overeenkomst gebeurt volgens de respectieve tariefnomenclatuur van elke Partij, in 
overeenstemming met het geharmoniseerd systeem.  
 
34 
 Artikel GOODS.4: Nationale behandeling op gebied van i nterne belastingen en regelgeving  
Elke Partij kent ten aanzien van de goederen van de andere Partij nationale behandeling toe in 
overeenstemming met artikel III van de GATT 1994 en de aantekeningen en aanvullende bepalingen 
daarbij. Hiertoe worden artikel III van de GATT 1994 en de aantekeningen en aanvullende 
bepalingen daarbij mutatis mutandis in de onderhavige overeenkomst opgenomen en maken zij 
integrerend deel hiervan uit.  
Artikel GOODS.4A: Vrijheid van doorvoer  
Elke Partij verleent vrijheid van doorv oer over haar grondgebied, via de routes die het meest 
geschikt zijn voor internationale doorvoer, voor transitovervoer naar of van het grondgebied van de 
andere Partij of van enig ander derde land. Hiertoe worden artikel V van de GATT 1994 en de 
aantekeni ngen en aanvullende bepalingen daarbij mutatis mutandis in de onderhavige 
overeenkomst opgenomen en maken zij integrerend deel hiervan uit. De Partijen zijn het erover 
eens dat artikel V van de GATT 1994 het verkeer van energiegoederen omvat via onder meer  
pijpleidingen of elektriciteitsnetten.  
Artikel GOODS.5: Verbod van douanerechten  
Tenzij in deze overeenkomst anders is bepaald, zijn douanerechten op alle goederen van oorsprong 
uit de andere Partij verboden.  
Artikel GOODS.6: Uitvoerrechten, uitvoerbelastingen of andere uitvoerheffingen  
1. Een Partij mag geen rechten, belastingen of andere heffingen van welke aard ook vaststellen 
of handhaven die op of in verband met de uitvoer van een goed naar de andere Partij worden 
opgelegd, en evenmin intern e belastingen of andere heffingen op goederen die naar de andere 
Partij worden uitgevoerd die hoger zijn dan de belasting of heffing die op soortgelijke voor 
binnenlands verbruik bestemde goederen zou worden geheven.  
2. Voor de toepassing van dit artikel omv at de uitdrukking “andere heffingen van welke aard 
ook” geen retributies of andere heffingen die zijn toegestaan op grond van artikel GOODS.7 
[Retributies en formaliteiten].  
Artikel GOODS.7: Retributies en formaliteiten  
1. Retributies en andere heffingen die  door een Partij worden opgelegd ter zake van of in 
verband met de invoer van een goed van de andere Partij blijven beperkt tot het bedrag bij 
benadering van de kosten van de verleende diensten, en mogen geen indirecte bescherming van 
binnenlandse goederen  of een belasting op de in - of uitvoer voor fiscale doeleinden beogen. Een 
Partij mag geen retributies of andere heffingen ter zake van of in verband met de in - of uitvoer op 
een ad -valorembasis opleggen.  
2. Elke Partij mag alleen heffingen opleggen of kosten  terugvorderen wanneer specifieke 
diensten worden verleend, met name, maar niet beperkt tot:  
(a) de aanwezigheid, op verzoek, van douanepersoneel buiten de officiële kantooruren of op een 
andere plaats dan op een douanekantoor;  
 
35 
 (b) analyses of deskundigenverslagen van goederen en portokosten voor het retourneren van 
goederen aan een aanvrager, met name bij beschikkingen betreffende bindende inlichtingen 
of het verstrekken van inlichtingen over de toepassing van de douanewet - en regel geving;  
(c) het onderzoek of de monsterneming van goederen voor controledoeleinden, of de 
vernietiging van goederen, indien andere kosten dan die voor de inzet van douanepersoneel 
zijn gemaakt; en  
(d) uitzonderlijke controlemaatregelen, indien de aard van de goed eren of een potentieel risico 
zulks vereisen.  
3. Elke Partij maakt onverwijld alle retributies en heffingen die zij in verband met de invoer of 
de uitvoer aanrekent, bekend via een officiële website, op zodanige wijze dat overheden, 
handelaren en andere belan ghebbenden daarvan kennis kunnen nemen. Die informatie omvat de 
reden voor de retributie of de heffing ter zake van de verleende dienst, de verantwoordelijke 
autoriteit, de retributies en heffingen die zullen worden toegepast, en het tijdstip en de wijze 
waarop de betaling moet worden verricht. Nieuwe of gewijzigde retributies en heffingen worden 
niet opgelegd totdat informatie overeenkomstig dit lid bekend is gemaakt en gemakkelijk 
beschikbaar is.  
4. Een Partij schrijft bij of in verband met de invoer van goe deren van de andere Partij geen 
consulaire formaliteiten -retributies en heffingen daaronder begrepen - voor.  
Artikel GOODS.8: Gerepareerde goederen  
1. Een Partij past geen douanerecht toe op goederen die, ongeacht de oorsprong ervan, het 
grondgebied van de Pa rtij opnieuw binnenkomen nadat die goederen tijdelijk uit haar grondgebied 
naar het grondgebied van de andere Partij zijn uitgevoerd voor reparatie.  
2. Lid 1 is niet van toepassing op goederen die in een douane -entrepot, in vrijhandelszones of 
met een soortg elijke status zijn ingevoerd, vervolgens worden uitgevoerd ter reparatie en niet 
opnieuw worden ingevoerd in een douane -entrepot, in vrijhandelszones of met een soortgelijke 
status.  
3. Een Partij past geen douanerechten toe op goederen, ongeacht de oorsprong  ervan, die ter 
reparatie tijdelijk uit het gebied van de andere Partij worden ingevoerd.  
Artikel GOODS.9: Gereviseerde goederen  
1. Een Partij kent aan gereviseerde goederen van de andere Partij geen minder gunstige 
behandeling toe dan die welke zij aan geli jkaardige nieuwe goederen toekent.  
2. Artikel GOODS.10 [In - en uitvoerbeperkingen] is van toepassing op invoer - en 
uitvoerverboden of invoer - en uitvoerbeperkingen met betrekking tot gereviseerde goederen. Indien 
een Partij invoer - en uitvoerverboden of invo er- en uitvoerbeperkingen invoert of handhaaft met 
betrekking tot gebruikte goederen, past zij deze maatregelen niet toe op gereviseerde goederen.  
3. Een Partij kan eisen dat gereviseerde goederen als zodanig worden geïdentificeerd voor 
distributie of verkoo p op haar grondgebied en dat zij voldoen aan alle toepasselijke technische 
voorschriften die van toepassing zijn op gelijkaardige nieuwe goederen.  
 
36 
 Artikel GOODS.10: In - en uitvoerbeperkingen  
1. Een Partij voert geen verboden of beperkingen in en handhaaft de ze evenmin ter zake van 
de invoer van een goed van de andere Partij of van de uitvoer of verkoop ten uitvoer van een goed 
dat voor het grondgebied van de andere Partij is bestemd, tenzij dit in overeenstemming is met 
artikel XI van de GATT 1994 en de aante keningen en aanvullende bepalingen daarbij. Hiertoe 
worden artikel XI van de GATT 1994 en de aantekeningen en aanvullende bepalingen daarbij mutatis 
mutandis in de onderhavige overeenkomst opgenomen en maken zij integrerend deel hiervan uit.  
2. Een Partij ma g niet overgaan tot de vaststelling of handhaving van:  
(a) eisen inzake uitvoer - en invoerprijzen, behalve voor zover toegestaan in het kader van de 
tenuitvoerlegging van beslissingen en verbintenissen inzake compenserende rechten en 
antidumpingrechten, of  
(b) invoervergunningverlening waaraan de voorwaarde is verbonden dat aan een 
prestatievereiste wordt voldaan.  
Artikel GOODS.11: Invoer - en uitvoermonopolies  
Een Partij wijst geen invoer - of uitvoermonopolies aan noch handhaaft deze. Voor de toepassing van 
dit artikel wordt onder invoer - of uitvoermonopolie verstaan het exclusieve recht of de exclusieve 
verlening van een machtiging door een Partij aan een entit eit om een goed uit de andere Partij in te 
voeren of naar de andere Partij uit te voeren.  
Artikel GOODS. 13: Invoervergunningsprocedures  
1. Elke Partij ziet erop toe dat alle invoervergunningsprocedures die van toepassing zijn op de 
handel in goederen tussen  de Partijen, wat de toepassing ervan betreft neutraal zijn en op een 
eerlijke, billijke, niet -discriminerende en transparante wijze worden beheerd.  
2. Vergunningsprocedures worden door een Partij alleen ingesteld of gehandhaafd als 
voorwaarde voor invoer in haar grondgebied uit het grondgebied van de andere Partij, als er voor 
het bereiken van een administratief doel redelijkerwijs geen andere passende procedures 
beschikbaar zijn.  
3. Een Partij stelt geen niet -automatische invoervergunningsprocedures in en handh aaft deze 
evenmin, tenzij dat noodzakelijk is voor de tenuitvoerlegging van een maatregel die strookt met 
deze overeenkomst. Een Partij die een dergelijke niet -automatische invoervergunningsprocedure 
vaststelt, vermeldt duidelijk de maatregel die met die p rocedure ten uitvoer wordt gelegd.  
4. Elke Partij voert invoervergunningsprocedures in en beheert deze in overeenstemming met 
de artikelen 1 tot en met 3 van de WTO -Overeenkomst inzake procedures op het gebied van 
invoervergunningen (hierna “de Overeenkomst i nzake invoervergunningen” genoemd). Hiertoe 
worden de artikelen 1 tot en met 3 van de Overeenkomst inzake invoervergunningen mutatis 
mutandis in de onderhavige overeenkomst opgenomen en maken zij integrerend deel hiervan uit.  
5. Elke Partij die een invoerverg unningsprocedure invoert of wijzigt, stelt alle relevante 
informatie online beschikbaar op een officiële website. Die informatie wordt, indien uitvoerbaar, ten 
minste 21 dagen vóór de datum van toepassing van de nieuwe of gewijzigde vergunningsprocedure 
beschikbaar gesteld, en in geen geval later dan de datum van de aanvraag. Die informatie omvat de 
informatie die vereist is op grond van artikel 5 van de Overeenkomst inzake invoervergunningen.  
 
37 
 6. Op verzoek van de andere Partij verstrekt een Partij onverwijld alle desbetreffende 
informatie over invoervergunningsprocedures die zij voornemens is vast te stellen of die zij 
handhaaft, met inbegrip van de in de artikelen 1 tot en met 3 van de Overeenkomst inzake 
invoervergunningen bedoelde informatie.  
7. Voor alle duid elijkheid: niets in dit artikel verplicht een Partij een invoervergunning te 
verlenen of belet een Partij haar verplichtingen of verbintenissen uit hoofde van resoluties van de 
Veiligheidsraad van de Verenigde Naties of multilaterale regelingen inzake non -proliferatie - en 
invoercontrole na te komen.  
Artikel GOODS. 14: Uitvoervergunningsprocedures  
1. Elke Partij maakt nieuwe uitvoervergunningsprocedures of enige wijziging van een 
bestaande uitvoervergunningsprocedure op zodanige wijze bekend dat overheden, handelaren en 
andere belanghebbenden daarvan kennis kunnen nemen. Deze bekendmaking vindt, voor zover 
uitvoerbaar, plaats 45 dagen voordat de procedure of wijziging van kracht wordt, en in elk geval 
uiterlijk op de datum waarop die procedure of wijziging v an kracht wordt en, indien van toepassing, 
vindt bekendmaking plaats op overheidswebsites ter zake.  
2. De bekendmaking van uitvoervergunningsprocedures omvat de volgende informatie:  
(a) de tekst van haar uitvoervergunningsprocedures of van de wijzigingen die zij in die procedures 
aanbrengt;  
(b) de goederen waarop elke vergunningsprocedure betrekking heeft;  
(c) voor elke procedure, een beschrijving van de procedure voor het aanvragen van een 
vergunning en alle criteria waaraan een aanvrager moet voldoen om een vergunning  te 
kunnen aanvragen, zoals het bezitten van een activiteitenvergunning, het opzetten of 
handhaven van een investering of het actief zijn via een bepaalde vorm van vestiging op het 
grondgebied van een Partij;  
(d) een contactpunt of contactpunten waar belangheb benden nadere inlichtingen kunnen 
verkrijgen over de voorwaarden voor het verkrijgen van een uitvoervergunning;  
(e) het administratieve orgaan of de administratieve organen waarbij een aanvraag of andere 
relevante documenten moeten worden ingediend;  
(f) een besc hrijving van de maatregel of maatregelen die in het kader van de 
uitvoervergunningsprocedure ten uitvoer worden gelegd;   
(g) de periode waarin elke uitvoervergunningsprocedure van kracht zal zijn, tenzij de procedure 
van kracht blijft tot de intrekking of her ziening ervan in een nieuwe bekendmaking;  
(h) als de Partij voornemens is van een vergunningsprocedure gebruik te maken voor het beheer 
van een uitvoercontingent, de totale waarde van het contingent alsmede de openings - en 
sluitingsdata van het contingent, en  
(i) alle vrijstellingen of uitzonderingen die in de plaats komen van het vereiste een 
uitvoervergunning te verkrijgen, hoe deze vrijstellingen of uitzonderingen kunnen worden 
aangevraagd of gebruikt, en de criteria voor het verlenen of toekennen ervan.  
 
38 
 3. Binnen 45 dagen na de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt elke Partij de andere 
Partij in kennis van haar bestaande uitvoervergunningsprocedures. Elke Partij stelt de andere Partij 
binnen 60  dagen na bekendmaking in kennis van nieuwe uitvoervergunningspr ocedures en van 
wijzigingen in bestaande uitvoervergunningsprocedures. De kennisgeving omvat een verwijzing naar 
de bronnen waar de ingevolge lid  2 vereiste informatie wordt bekendgemaakt en, indien van 
toepassing, het adres van de desbetreffende overheids websites.  
4. Voor alle duidelijkheid: niets in dit artikel verplicht een Partij een uitvoervergunning af te 
geven, of belet een Partij haar verbintenissen uit te voeren uit hoofde van resoluties van de 
Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, multilaterale re gelingen inzake non -proliferatie en 
uitvoercontrole, waaronder het Wassenaar Arrangement betreffende de op de uitvoer van 
conventionele wapens en van goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik, de Australiëgroep, 
de Groep van Nucleaire Exportlanden e n het controleregime voor de uitvoer van rakettechnologie 
en -onderdelen (Missile Technology Control Regime – MTCR) uit te voeren, of onafhankelijke 
sanctieregelingen vast te stellen.  
Artikel GOODS.15: Douanewaarde  
Elke Partij bepaalt de douanewaarde van de goederen van de andere Partij die op haar grondgebied 
worden ingevoerd overeenkomstig artikel VII van de GATT 1994 en de Overeenkomst inzake de 
douanewaarde. Hiertoe worden artikel VII van de GATT 1994, met inbegrip van de aantekeningen en 
aanvullende b epalingen daarbij, en de artikelen 1 tot en met 17 van de Overeenkomst inzake de 
douanewaarde, met inbegrip van de aantekeningen daarop, mutatis mutandis in de onderhavige 
overeenkomst opgenomen en maken zij integrerend deel hiervan uit.  
Artikel GOODS.16: Preferentiegebruik  
1. In het kader van het toezicht op de werking van deze overeenkomst en de berekening van 
het preferentiegebruik wisselen de Partijen jaarlijks invoerstatistieken uit voor een periode van 10 
jaar die één jaar na de inwerkingtreding van deze  overeenkomst aanvangt. Tenzij het 
Handelspartnerschapscomité anders besluit, wordt deze periode automatisch met vijf jaar verlengd, 
waarna het Handelspartnerschapscomité kan besluiten de termijn verder te verlengen.  
2. De uitwisseling van invoerstatistieken heeft betrekking op gegevens over het meest recente 
beschikbare jaar, met inbegrip van de waarde en, indien van toepassing, het volume, op het niveau 
van de tariefpost, voor de invoer van goederen van de andere Partij waaraan in het kader van deze 
overeenk omst een preferentiële -rechtenbehandeling wordt toegekend en voor goederen waaraan 
geen preferentiële behandeling wordt toegekend.  
Artikel GOODS.17: Handelsmaatregelen  
1. De Partijen bevestigen hun rechten en verplichtingen uit hoofde van artikel VI van de G ATT 
1994, de Antidumpingovereenkomst, de SCM -Overeenkomst, artikel XIX van de GATT 1994, de 
Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen en artikel  5 van de Overeenkomst inzake de 
landbouw.  
2. Hoofdstuk 2 [Oorsprongsregels] van deze titel is niet van toepassin g op antidumping -, 
antisubsidie - en vrijwaringsonderzoeken en -maatregelen.  
3. Elke Partij past antidumping - en compenserende maatregelen toe in overeenstemming met 
de vereisten van de Antidumpingovereenkomst en de SCM -overeenkomst, en op grond van een 
eerlij ke en transparante procedure.    
 
39 
 4. Voor zover zulks niet tot onnodige vertraging van het onderzoek leidt, krijgt elke 
belanghebbende in een antidumping - of antisubsidieonderzoek1 ten volle gelegenheid zijn belangen 
te verdedigen.   
5. De onderzoekende autoriteit van elke Partij kan, in overeenstemming met het recht van die 
Partij, overwegen of de hoogte van het in te stellen antidumpingrecht de volledige dumpingmarge 
zal betreffen, dan wel een lager bedrag.  
6. De onderzoeksautoriteiten van elke Partij houden rekening , in overeenstemming met het 
interne recht van de betrokken Partij, met verstrekte informatie op grond waarvan de instelling van 
een antidumping - of compenserend recht niet in het algemeen belang zou zijn.  
7. Een Partij past noch toe noch handhaaft met betrek king tot hetzelfde goed tegelijkertijd:  
(a) een maatregel als bedoeld in artikel  5 van de Overeenkomst inzake de landbouw, en   
(b) een maatregel als bedoeld in artikel XIX van de GATT 1994 en de Overeenkomst inzake 
vrijwaringsmaatregelen.  
8. Titel I [Geschillenbesle chting] van deel zes is niet van toepassing op de leden 1 tot en met 6 
van dit artikel.  
Artikel GOODS.18: Gebruik van bestaande WTO -tariefcontingenten  
1. Producten van oorsprong uit een Partij komen niet in aanmerking voor invoer in de andere 
Partij in het kader van bestaande WTO -tariefcontingenten als omschreven in lid  2. Dit omvat de 
tariefcontingenten die tussen de Partijen worden toebedeeld overeenkomstig GATT -
onderhandelingen in het kader van artikel XXVIII van de GATT die door de Europese Unie zijn 
geïnitieerd in WTO -document G/SECRET/42/Add.2 en door het VK in WTO -document G/SECRET/44 
en zoals bepaald in de respectieve interne wetgeving van elke Partij. Voor de toepassing van dit 
artikel wordt de oorsprongsstatus van de goederen vastgesteld aan de hand  van de niet -
preferentiële oorsprongsregels die in de Partij van invoer van toepassing zijn.  
2. Voor de toepassing van lid 1 wordt onder “bestaande WTO -tariefcontingenten” verstaan de 
tariefcontingenten die WTO -concessies van de Europese Unie zijn en die zijn  opgenomen in de EU -
28-ontwerplijst van concessies en verbintenissen in het kader van de GATT 1994, bij de WTO 
ingediend in document G/MA/TAR/RS/506, als gewijzigd bij de documenten 
G/MA/TAR/RS/506/Add.1 en G/MA/TAR/RS/506/Add.2.  
Artikel GOODS.19: Maatrege len in geval van inbreuken op of ontwijken van douanewetgeving  
1. De Partijen werken samen bij het voorkomen, opsporen en bestrijden van inbreuken op of 
ontwijkingen van de douanewetgeving, overeenkomstig hun verplichtingen uit hoofde van 
hoofdstuk 2 [Oorspro ngsregels] van deze titel en het Protocol betreffende wederzijdse 
administratieve bijstand in douanezaken. Elke Partij neemt passende en vergelijkbare maatregelen 
om haar eigen financiële belangen en de financiële belangen van de andere Partij te bescherme n 
met betrekking tot de heffing van rechten op goederen die het douanegebied van het Verenigd 
Koninkrijk of de Unie binnenkomen.   
                                                            
1Voor de toepassing van dit artikel wordt onder belanghebbenden verstaan belanghebbenden als omschreven 
in artikel 6.11 van de Antidumpingovereenkomst en artikel 12.9 van de SCM -Overeenkomst.  
 
40 
 2. Behoudens de in lid 7 bedoelde mogelijkheid van vrijstelling voor handelaren die aan de 
voorschriften voldoen, kan een Partij de desbetreffende preferentiële behandeling van het 
betrokken product of van de betrokken producten overeenkomstig de procedure van de leden 3 en 
4 tijdelijk schorsen indien:  
a) die Partij op basis van objectieve, dwingende en verifieerbare informatie tot de bevinding is 
gekomen dat er sprake is van systematische en grootschalige inbreuken op of ontwijkingen 
van de douanewetgeving, en  
b) de andere Partij herhaaldelijk en ongerechtvaardigd weigert de in lid 1 bedoelde verplichtingen of 
die verplichtingen and erszins niet nakomt.  
3. De Partij die tot een in lid  2 bedoelde bevinding is gekomen, stelt het 
Handelspartnerschapscomité daarvan in kennis en treedt in het kader van het 
Handelspartnerschapscomité met de andere Partij in overleg om tot een wederzijds aanvaa rdbare 
oplossing te komen.  
4. Indien de Partijen binnen drie maanden na de datum van kennisgeving geen 
overeenstemming bereiken over een wederzijds aanvaardbare oplossing, kan de Partij die tot de 
bevinding is gekomen, besluiten de desbetreffende preferentiël e behandeling van het betrokken 
product of de betrokken producten tijdelijk te schorsen. In dit geval stelt de Partij die de bevinding 
heeft gedaan, het Handelspartnerschapscomité onverwijld in kennis van de tijdelijke schorsing, met 
inbegrip van de period e waarin zij voornemens is de tijdelijke schorsing toe te passen.  
5. De tijdelijke schorsing geldt slechts voor de periode die nodig is om de inbreuken of 
ontwijkingen tegen te gaan en de financiële belangen van de betrokken Partij te beschermen, en in 
geen g eval langer dan zes maanden. De betrokken Partij houdt toezicht op de situatie en, wanneer 
zij besluit dat de tijdelijke schorsing niet langer nodig is, beëindigt zij deze vóór het einde van de 
periode waarvan het Handelspartnerschapscomité in kennis is ge steld. Indien de omstandigheden 
die tot de schorsing hebben geleid, blijven bestaan bij het verstrijken van de periode waarvan het 
Handelspartnerschapscomité in kennis is gesteld, kan de betrokken Partij besluiten de schorsing te 
verlengen. Elke schorsing is voorwerp van periodiek overleg binnen het 
Handelspartnerschapscomité.  
6. Elke Partij maakt overeenkomstig haar interne procedures berichten aan importeurs 
betreffende besluiten met betrekking tot de in de leden 4 en 5 bedoelde tijdelijke schorsingen 
bekend . 
7. Niettegenstaande lid  4 staat de Partij van invoer, indien een importeur ten genoegen van de 
invoerende douaneautoriteit kan aantonen dat deze producten volledig in overeenstemming zijn 
met de douanewetgeving van de Partij van invoer, de eisen van deze ov ereenkomst en alle andere 
gepaste voorwaarden in verband met de tijdelijke schorsing die door de Partij van invoer 
overeenkomstig haar wet - en regelgeving zijn vastgesteld, de importeur toe een preferentiële 
behandeling aan te vragen en alle rechten terug te vorderen voor zover de betaling daarvan de bij de 
invoer van de producten de geldende preferentiële tarieven te boven is gegaan.  
Artikel GOODS.20: Handelwijze bij administratieve fouten  
In geval van systematische fouten van de bevoegde autoriteiten of k westies die betrekking hebben 
op het juiste beheer van het preferentiële stelsel bij uitvoer, met name bij de toepassing van de 
bepalingen van hoofdstuk 2 (Oorsprongsregels) van deze titel of het Protocol betreffende 
wederzijdse administratieve bijstand in  douanezaken, en indien die fouten of kwesties gevolgen 
 
41 
 hebben op het gebied van invoerrechten, kan de Partij die met dergelijke gevolgen wordt 
geconfronteerd, het Handelspartnerschapscomité verzoeken na te gaan of er in voorkomend geval 
besluiten kunnen w orden genomen om de situatie tot een oplossing te brengen.  
Artikel GOODS.21: Cultuurgoederen  
1. De Partijen werken samen bij het faciliteren van de terugkeer van cultuurgoederen die op 
onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een Partij zijn gebracht, m et inachtneming van de 
beginselen die zijn neergelegd in de op 17 november 1970 te Parijs ondertekende Unesco -
Overeenkomst inzake de middelen om de onrechtmatige invoer, uitvoer en eigendomsoverdracht 
van culturele goederen te verbieden en te verhinderen.  
2. Voor de toepassing van dit artikel:  
(a) wordt onder “cultuurgoed” verstaan: een goed dat volgens de respectieve regels en 
procedures van elke Partij is ingedeeld of omschreven als behorend tot het nationaal artistiek, 
historisch of archeologisch bezit; en  
(b) wordt onder “op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van een Partij gebracht” 
verstaan:  
i) op of na 1 januari 1993 buiten het grondgebied van een Partij gebracht, in strijd met 
wetgeving van die Partij betreffende de bescherming van nationaal bezit, of  in strijd 
met haar voorschriften inzake de uitvoer van cultuurgoederen; of  
ii) niet teruggegeven na het verstrijken van een periode van rechtmatige tijdelijke 
verplaatsing of enige schending van een andere voorwaarde die aan die tijdelijke 
verplaatsing ve rbonden was, op of na 1 januari 1993.   
3. De bevoegde autoriteiten van de Partijen werken met name samen door:  
a) kennisgeving aan de andere Partij wanneer een cultuurgoed op hun grondgebied wordt 
aangetroffen en er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat  het cultuurgoed op 
onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van de andere Partij is gebracht;  
b) behandeling van verzoeken van de andere Partij om teruggave van cultuurgoederen die op 
onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van die Partij zijn gebrac ht; 
c) voorkoming, door middel van alle noodzakelijke tussentijdse maatregelen, van handelingen 
om zich aan de teruggave van dergelijke cultuurgoederen te onttrekken, en  
d) het nemen van alle nodige maatregelen voor het materiële behoud van cultuurgoederen  
die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van de andere Partij zijn gebracht.  
4. Elke Partij wijst een contactpunt aan dat verantwoordelijk is voor de communicatie met het 
contactpunt van de andere Partij over zich in verband met dit artikel voordoende aangelegenheden, 
onder meer met betrekking tot de in lid  3, punten a) en b), bedoelde kennisgevingen en verzoeken.  
5. Bij de beoogde samenwerking tussen de Partijen worden indien van toepassing en indien 
noodzakelijk de douaneautoriteiten van de Pa rtijen betrokken die verantwoordelijk zijn voor het 
beheer van de procedures voor uitvoer van cultuurgoederen.  
 
42 
 6. Titel I [Geschillenbeslechting] van deel zes is niet van toepassing op dit artikel.  
 
Hoofdstuk  2: Oorsprongsregels  
Afdeling 1: Oorsprongsrege ls 
Artikel ORIG.1: Doelstelling  
Dit hoofdstuk heeft tot doel de bepalingen vast te stellen tot bepaling van de oorsprong van 
goederen met het oog op de toepassing van preferentiële tariefbehandeling in het kader van deze 
overeenkomst, en de daarmee verband  houdende oorsprongsprocedures vast te leggen.  
Artikel ORIG.2: Definities  
Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:  
(a) “indeling”: de indeling van een product of materiaal onder een bepaald hoofdstuk, onder een 
bepaalde post of postonderverde ling van het geharmoniseerd systeem;  
(b) “zending”: producten die gelijktijdig van één exporteur naar één geadresseerde worden 
verzonden of die vergezeld gaan van één enkel vervoersdocument voor de verzending van de 
exporteur naar de geadresseerde, of bij gebr eke daarvan, van één enkele factuur;  
(c) “exporteur”: een in een Partij gevestigde persoon die overeenkomstig de voorschriften van de 
wet- en regelgeving van die Partij het product van oorsprong uitvoert of produceert en een 
attest van oorsprong opstelt;  
(d) “imp orteur”: een persoon die het product van oorsprong invoert en daarvoor om 
preferentiële tariefbehandeling verzoekt;  
(e) “materiaal”: elke stof die wordt gebruikt bij de productie van een product, met inbegrip van 
alle bestanddelen, ingrediënten, grondstoffen o f onderdelen;  
(f) “niet van oorsprong zijnd materiaal”: materiaal dat op grond van dit hoofdstuk niet als van 
oorsprong wordt aangemerkt, met inbegrip van materiaal waarvan de oorsprongsstatus niet 
kan worden bepaald;  
(g) “product”: het product dat het voortbrengs el is van de productie, zelfs indien het is bedoeld 
om als materiaal bij de productie van een ander product te worden gebruikt;  
(h) “productie”: elke soort be - of verwerking, met inbegrip van assemblage.  
Artikel ORIG.3: Algemene vereisten  
1. Voor  de toepassing  door een Partij van de preferentiële tariefbehandeling op het goed van 
oorsprong van de andere Partij overeenkomstig deze overeenkomst, worden de volgende 
producten, op voorwaarde dat zij voldoen aan alle andere toepasselijke vereisten van dit hoofdstuk, 
beschouwd als van oorsprong uit de andere Partij:  
(a) volledig in die Partij verkregen producten in de zin van artikel ORIG.5 [Volledig verkregen 
producten];  
 
43 
 (b) in die Partij uitsluitend uit materialen van oorsprong uit die Partij vervaardigde producten, en  
(c) in die Partij vervaardigde producten waarin niet van oorsprong zijnde materialen zijn verwerkt 
voor zover zij voldoen aan de eisen van BIJLAGE ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels].  
2.  Als een product de oorsprongsstatus heeft verkregen, worden de niet  van oorsprong zijnde 
materialen die zijn gebruikt bij de productie van dat product niet als niet van oorsprong beschouwd 
wanneer dat product als materiaal in een ander product wordt verwerkt.  
3.  De verkrijging van de oorsprongsstatus wordt zonder onderbreking afgehandeld in het 
Verenigd Koninkrijk of de Unie.  
Artikel ORIG.4: Cumulatie van oorsprong  
1. Een product van oorsprong uit een Partij wordt beschouwd als van oorsprong uit de andere 
Partij wanneer dat product als materiaal bij de productie van e en ander product in die andere Partij 
wordt gebruikt.  
2. Om te bepalen of een product van oorsprong is uit de andere Partij, kan rekening worden 
gehouden met de productie die in een Partij is uitgevoerd op een niet van oorsprong zijnd materiaal.  
3. De leden 1 en 2 zijn niet van toepassing indien de in de andere Partij uitgevoerde productie 
niet ingrijpender is dan de in artikel ORIG.7 [Ontoereikende productie] bedoelde behandelingen.  
4. Om het in artikel ORIG.18 [Verzoek om preferentiële tariefbehandeling], lid 2,  punt a), 
bedoelde attest van oorsprong te kunnen invullen voor een in lid 2 van dit artikel bedoeld product, 
vraagt de exporteur zijn leverancier om een leveranciersverklaring als bedoeld in bijlage ORIG -3 
[Leveranciersverklaring] of een gelijkwaardig doc ument met dezelfde informatie, waarin de niet van 
oorsprong zijnde materialen voldoende duidelijk zijn omschreven om deze te kunnen identificeren.  
Artikel ORIG.5: Volledig verkregen producten  
1. De volgende producten worden beschouwd als volledig in een Partij verkregen:  
(a) uit haar ondergrond of zeebodem gewonnen of ontnomen minerale producten;  
(b) aldaar gekweekte of geoogste planten en producten van het plantenrijk;  
(c) aldaar geboren en opgefokte levende dieren;   
(d) producten afkomstig van aldaar opgefokte levende  dieren;  
(e) producten afkomstig van aldaar geboren en opgefokte geslachte dieren;  
(f) producten afkomstig van aldaar bedreven jacht en visserij;  
(g) producten afkomstig van aquacultuur aldaar, indien aquatische organismen, met inbegrip van 
vis, weekdieren, schaaldier en, andere ongewervelde waterdieren en waterplanten zijn 
geboren of opgefokt uit uitgangsmateriaal zoals eieren, hom en kuit, visbroed, pootvis, larven, 
parr, smolts of andere niet -volwassen vis in een postlarvaal stadium, door ingrepen in het 
kweek - en gr oeiproces teneinde de productie te vergroten, zoals het uitzetten, voeren, of 
beschermen tegen predatoren;  
 
44 
 (h) producten van de zeevisserij en andere buiten een territoriale zee door een vaartuig van een 
Partij uit de zee gewonnen producten;  
(i) producten die, uit sluitend uit de in punt h) bedoelde producten, aan boord van een 
fabrieksschip van een Partij zijn vervaardigd;  
(j) producten die buiten een territoriale zee uit de zeebodem of ondergrond worden gewonnen, 
voor zover zij rechten hebben deze zeebodem of ondergro nd te exploiteren of te bewerken;  
(k) resten of afval afkomstig van aldaar verrichte productiehandelingen;  
(l) resten of afval van gebruikte producten aldaar verzameld, voor zover die producten alleen nog 
voor de terugwinning van grondstoffen kunnen worden gebruik t;  
(m) producten die aldaar uitsluitend uit de in de punten a) tot en met l) bedoelde producten zĳn 
vervaardigd.  
2.  Onder “vaartuig van een Partij” respectievelijk “fabrieksschip van een Partij” in lid  1, punten 
h) en i), wordt verstaan een vaartuig respecti evelijk fabrieksschip dat:  
a) in een lidstaat of in het Verenigd Koninkrijk is geregistreerd;  
b) onder de vlag van een lidstaat of van het Verenigd Koninkrijk vaart; en  
c) aan een van de volgende voorwaarden voldoet:  
 i) het is ten minste voor 50 % eigendom van onderdanen van een lidstaat of van het 
Verenigd Koninkrijk, of  
 ii) het is eigendom van rechtspersonen die elk:  
  (A) hun hoofdkantoor en hun belangrijkste economische activiteit in de Unie of het 
Verenigd Koninkrijk hebben, en  
  (B) voor te n minste 50  % in handen zijn van publieke entiteiten, onderdanen of 
rechtspersonen van een lidstaat of het Verenigd Koninkrijk.  
 Artikel ORIG.6: Toleranties  
1. Wanneer een product niet aan de vereisten van BIJLAGE ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsregels] v oldoet wegens het gebruik van een niet van oorsprong zijnd materiaal bij de 
productie ervan, wordt dat product toch als van oorsprong uit een Partij beschouwd op voorwaarde 
dat: 
a)  het totale gewicht van de niet van oorsprong zijnde materialen die zijn ge bruikt bij de 
productie van producten die zijn ingedeeld onder de hoofdstukken 2 en 4 tot en met 24 van 
het geharmoniseerd systeem, andere dan de verwerkte visserijproducten van hoofdstuk 16, 
niet hoger is dan 15  % van het gewicht van het product;  
 b)  de totale waarde van alle niet van oorsprong zijnde materialen voor alle andere producten, 
met uitzondering van onder de hoofdstukken 50 tot en met 63 van het geharmoniseerd 
 
45 
 systeem ingedeelde producten, niet meer dan 15  % van de prĳs af fabriek van het produ ct 
bedraagt; of  
c)  voor een product dat is ingedeeld onder de hoofdstukken 50 tot en met 63 van het 
geharmoniseerd systeem, de toleranties gelden die zijn vastgesteld in de aantekeningen 7 en 
8 van BIJLAGE ORIG -1 [Aantekeningen bij de productspecifieke oo rsprongsregels].  
2.  Lid 1 is niet van toepassing wanneer de waarde of het gewicht van de bij de productie van 
een product gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen hoger is dan een van de in BIJLAGE 
ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] voorges chreven percentages voor de maximumwaarde 
of het maximumgewicht van niet van oorsprong zijnde materialen.  
3.  Lid 1 van dit artikel is niet van toepassing op volledig in een Partij verkregen producten in de 
zin van artikel ORIG.5 [Volledig verkregen produc ten]. Indien op grond van BIJLAGE ORIG -2 
[Productspecifieke oorsprongsregels] is vereist dat de bij de productie van een product gebruikte 
materialen volledig zijn verkregen, zijn de leden  1 en 2 van dit artikel van toepassing.  
Artikel ORIG.7: Ontoereikend e productie  
1. Niettegenstaande het bepaalde in artikel ORIG.3 [Algemene vereisten], lid  1, punt c), wordt 
een product niet als van oorsprong uit een Partij beschouwd indien de productie van het product in 
een Partij slechts bestaat in een of meer van de v olgende behandelingen ten aanzien van niet van 
oorsprong zijnde materialen:  
a) conserveerbehandelingen zoals drogen, invriezen, pekelen en andere soortgelijke 
behandelingen die uitsluitend bedoeld zijn om ervoor te zorgen dat de producten tijdens 
vervoer e n opslag in goede staat blijven2; 
b) het splitsen of samenvoegen van colli;  
c) het wassen of schoonmaken; verwijderen van stof, roest, olie, verf of dergelijke;  
d)  het strijken of persen van textielstoffen en textielwaren;  
e) het eenvoudig schilderen en polijsten;  
f) het ontvliezen of doppen en geheel of gedeeltelijk vermalen van rijst; het polijsten en glanzen 
van granen en rijst; het bleken van rijst;  
g)  het kleuren of aromatiseren van suiker of vormen van suikerklonten; het geheel of gedeeltelijk 
verm alen van suiker in vaste vorm;  
h)  het pellen, ontpitten of schillen van vruchten, noten en groenten;  
i)  het aanscherpen, eenvoudig vermalen of eenvoudig versnijden;  
j) het zeven, sorteren, classificeren, assorteren (daaronder begrepen het samenstellen van 
stellen of assortimenten van artikelen);  
                                                            
2 Conserveerbehandelingen zoals koelen, invriezen of verluchten worden als ontoereikend beschouwd in de 
zin van punt a), maar behandelingen zoals inleggen, drogen of roken die bedoeld zijn om een product 
bijzondere of andere kenmerken te verlenen, worden niet als ontoereikend beschouwd.  
 
46 
 k)  het eenvoudig plaatsen in flessen, blikken, flacons, zakken, kratten of dozen, het bevestigen 
op kaarten of platen en alle andere eenvoudige handelingen in verband met de verpakkingen;  
l)  het aanbrengen of opdrukken van merken, etiketten, beeldmerken of andere soortgelijke 
onderscheidingstekens op de producten zelf of op de verpakking;  
m)  het eenvoudig mengen van producten, ook van verschillende soorten; het mengen van suiker 
met enige stof;  
n)  het eenvoud ig toevoegen van water of het verdunnen met water of een andere stof die de 
kenmerken van het product niet wezenlijk wijzigt, drogen of denatureren van producten;  
o)  het eenvoudig samenvoegen van delen van artikelen tot een volledig artikel en het uit el kaar 
nemen van producten in onderdelen;  
p) het slachten van dieren.  
2. Voor de toepassing van lid  1 worden behandelingen als eenvoudig beschouwd wanneer voor 
het uitvoeren daarvan geen bijzondere vaardigheden noch speciaal daarvoor gemaakte of 
geïnstalleer de machines, toestellen of uitrustingsstukken nodig zijn.  
 Artikel ORIG.8: In aanmerking te nemen eenheid  
1. De voor de toepassing van de bepalingen van dit hoofdstuk in aanmerking te nemen eenheid 
is het product dat bij de indeling van het product in het geharmoniseerd systeem als de basiseenheid 
wordt beschouwd.  
2. Wanneer een zending bestaat uit een aantal identieke producten die onder dezelfde post van het 
geharmoniseerd systeem worden ingedeeld, zijn de bepalingen van dit hoofdstuk op elk van deze 
prod ucten op zich beschouwd van toepassing.  
Artikel ORIG.9: Verpakkingsmateriaal en verpakkingsmiddelen voor verzending  
Bij de bepaling van de oorsprongsstatus van een product wordt geen rekening gehouden met het 
verpakkingsmateriaal en de verpakkingsmiddelen voor verzending die worden gebruikt ter 
bescherming van een product tijdens het vervoer.  
Artikel ORIG.10: Verpakkingsmateriaal en verpakkingsmiddelen voor detailhandelsverkoop  
Verpakkingsmateriaal en verpakkingsmiddelen waarin het product is verpakt voor  
detailhandelsverkoop, indien zij samen met het product zijn ingedeeld, worden bij het bepalen van 
de oorsprong van het product buiten beschouwing gelaten, behalve wat de berekening van de 
waarde van niet van oorsprong zijnde materialen betreft indien voor  het product een 
maximumwaarde van niet van oorsprong zijnde materialen als vastgesteld in BIJLAGE ORIG -2 
[Productspecifieke oorsprongsregels] geldt.  
Artikel ORIG.11:  Toebehoren, vervangingsonderdelen en gereedschappen  
1. Toebehoren, vervangingsonderdelen,  gereedschappen en instructie - of ander 
informatiemateriaal worden samen met het betrokken materieel, de machine, de apparatuur of het 
voertuig beschouwd als één product, indien zij:  
 
47 
 (a) bij het product zijn ingedeeld en samen met het product worden geleverd, maar niet 
afzonderlijk in rekening worden gebracht; en  
(b) van de soorten, hoeveelheden en waarde zijn die gebruikelijk zijn voor dat product.  
2. Toebehoren, vervangingsonderdelen, gereedschappen en instructie - of ander 
informatiemateriaal als bedoeld in lid  1 worden bij het bepalen van de oorsprong van het product 
buiten beschouwing gelaten, behalve wat de berekening van de waarde van de niet van oorsprong 
zijnde materialen betreft indien voor een product een maximumwaarde van niet van oorsprong 
zijnde materi alen als vastgesteld in BIJLAGE ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] van 
toepassing is.  
Artikel ORIG.12: Stellen of assortimenten  
Stellen of assortimenten in de zin van Algemene Regel 3 voor de interpretatie van het 
geharmoniseerd systeem worden als van oorsprong uit een Partij beschouwd wanneer alle 
samenstellende delen ervan van oorsprong zijn. Indien een stel of assortiment bestaat uit van 
oorsprong zijnde en niet van oorsprong zijnde samenstellende delen, wordt het stel of assortiment 
als gehe el beschouwd als van oorsprong uit een Partij, indien de waarde van alle niet van oorsprong 
zĳnde samenstellende delen niet meer dan 15  % van de prĳs af fabriek van het stel of assortiment 
bedraagt.  
Artikel ORIG.13: Neutrale elementen  
Om te bepalen of een product van oorsprong is uit een Partij, behoeft niet te worden nagegaan wat 
de oorsprong is van de volgende mogelijk bij de vervaardiging van dat product gebruikte elementen:  
a) brandstof, energie, katalysatoren en oplosmiddelen;  
b) installatie, uitrusting, vervangingsonderdelen en materialen voor het onderhoud van 
materieel en gebouwen;  
c) machines, werktuigen, matrijzen en gietvormen;  
d)  smeermiddelen, vetten, samenstellende materialen en andere materialen die worden 
gebruikt bij de productie of om materieel en gebouwen te laten functioneren;  
e)  handschoenen, brillen, schoeisel, kleding, veiligheidsuitrusting en benodigdheden;  
f) apparatuur, benodigdheden en materieel dat wordt gebruikt voor het testen of inspecteren 
van het product, en  
g) andere bij de productie gebruikte materialen die niet in het product zijn verwerkt en ook niet 
bedoeld zijn om in de uiteindelijke samenstelling van het product te worden verwerkt.  
Artikel ORIG.14: Gescheiden boekhouding  
1. Van oorsprong zijnde en niet van oorsprong zijnde fungibele materialen of “fungibele 
producten” worden tijdens de opslag fysiek gescheiden met het oog op het behoud van hun status 
van “van oorsprong zijnde” en “niet van oorsprong zijnde”.  
 
48 
 2. Voor de toepassing van lid 1 worden onder “fung ibele materialen” of “fungibele producten” 
verstaan materialen of producten van dezelfde soort en handelskwaliteit, met dezelfde technische 
en fysische kenmerken, die ten behoeve van het bepalen van de oorsprong niet van elkaar te 
onderscheiden zijn.  
3. Niettegenstaande het bepaalde in lid  1 mogen van oorsprong zijnde en niet van oorsprong 
zijnde fungibele materialen bij de productie van een product worden gebruikt zonder tijdens de 
opslag fysiek te worden gescheiden, indien een methode van gescheiden boekh ouding wordt 
gebruikt.  
4.  Niettegenstaande het bepaalde in lid 1 mogen van oorsprong zijnde en niet van oorsprong 
zijnde fungibele producten ingedeeld onder hoofdstuk 10, 15, 27, 28, 29, post 32.01 tot en met 
32.07, of post 39.01 tot en met 39.14 van het geharmoniseerd systeem vóór uitvoer naar de andere 
Partij in een Partij worden opgeslagen zonder fysiek gescheiden te zijn, mits een gescheiden 
boekhouding wordt toegepast.  
5. De in de leden 3 en 4 bedoelde methode van gescheiden boekhouding wordt in 
overe enstemming met een voorraadbeheersysteem toegepast op grond van in de Partij algemeen 
aanvaarde boekhoudbeginselen.  
6. De methode van gescheiden boekhouding is een methode die ervoor zorgt dat er te allen 
tijde niet meer materialen of producten de oorspro ngsstatus verkrijgen dan het geval zou zijn indien 
de materialen of producten fysiek gescheiden waren.  
7. Een Partij kan, met inachtneming van de in haar wet - en regelgeving vastgestelde 
voorwaarden, verlangen dat voor gebruikmaking van een methode van ges cheiden boekhouding 
voorafgaande toestemming van haar douaneautoriteiten nodig is. De douaneautoriteiten van de 
Partij houden toezicht op het gebruik dat van dergelijke toestemming wordt gemaakt en kunnen 
deze intrekken wanneer degene aan wie de toestemmin g is verleend oneigenlijk gebruik maakt van 
de methode van gescheiden boekhouding of niet aan een van de andere voorwaarden van dit 
hoofdstuk voldoet.  
Artikel ORIG.15: Geretourneerde producten  
Wanneer een uit een Partij naar een derde land uitgevoerd produ ct van oorsprong uit die Partij naar 
die Partij wordt geretourneerd, wordt het als een niet van oorsprong zijnd product beschouwd, 
tenzij ten genoegen van de douaneautoriteit van die Partij kan worden aangetoond dat het 
geretourneerde product:  
(a) hetzelfde is  als het uitgevoerde product, en  
(b) terwijl het zich in dat derde land bevond of bij de uitvoer ervan geen andere behandelingen 
heeft ondergaan dan die welke noodzakelijk waren om het in goede staat te bewaren.  
Artikel ORIG.16: Niet -wijziging  
1. Een voor binn enlands gebruik in de Partij van invoer aangegeven product van oorsprong 
mag, nadat het is uitgevoerd en voordat het voor binnenlands gebruik wordt aangegeven, op geen 
enkele manier zijn gewijzigd of getransformeerd en evenmin andere behandelingen hebben 
ondergaan dan die welke noodzakelijk waren om het in goede staat te bewaren of die welke bestaan 
in het toevoegen of aanbrengen van merken, etiketten, verzegelingen of andere documentatie om 
te waarborgen dat aan de specifieke interne vereisten van de Parti j van invoer wordt voldaan.  
 
49 
 2. De opslag of tentoonstelling van een product kan plaatsvinden in een derde land, op 
voorwaarde dat het product in dat derde land onder douanetoezicht blijft.  
3. Zendingen kunnen in een derde land worden gesplitst wanneer dit  door de exporteur of 
onder diens verantwoordelijkheid geschiedt en op voorwaarde dat de zendingen in dat derde land 
onder douanetoezicht blijven.  
4. In geval van twijfel over de vraag of aan de voorwaarden van de leden  1 tot en met  3 wordt 
voldaan, kan de  douaneautoriteit van de Partij van invoer de importeur verzoeken te bewijzen dat 
hij aan die voorwaarden voldoet, welke bewijs met alle middelen kan worden geleverd, onder meer 
aan de hand van vervoersovereenkomsten zoals cognossementen of feitelijk of co ncreet 
bewijsmateriaal zoals de merktekens of nummering van de colli of ander bewijsmateriaal 
betreffende het product zelf.  
Artikel ORIG.17: Beoordeling van teruggave of vrijstelling van douanerechten  
Op zijn vroegst twee jaar na de inwerkingtreding van d eze overeenkomst beoordeelt het 
Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels op verzoek van een 
van de Partijen de respectieve regelingen voor teruggave van rechten en actieve veredeling van de 
Partijen. Op verzoek van een Part ij en uiterlijk 60 dagen na dat verzoek verstrekt de andere Partij de 
verzoekende Partij daartoe beschikbare informatie en gedetailleerde statistieken betreffende de 
periode vanaf de inwerkingtreding van de overeenkomst, of de voorgaande vijf jaren, indien  dat 
korter is, over de toepassing van haar regeling voor teruggave van rechten en actieve veredeling . In 
het licht van die beoordeling kan het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en 
oorsprongsregels de Partnerschapsraad aanbevelingen doe n tot wijziging van de bepalingen van dit 
hoofdstuk en de bijlagen daarbij, teneinde beperkingen of restricties in te voeren ten aanzien van 
teruggave of vrijstelling van douanerechten.  
Afdeling 2: Oorsprongsprocedures  
Artikel ORIG.18: Verzoek om preferentiële tariefbehandeling  
1. De Partij van invoer kent bij invoer een preferentiële tariefbehandeling toe aan een product 
van oorsprong uit de andere Partij in de zin van dit hoofdstuk, op grond van een verzoek van de 
importeur om preferentiële tariefbe handeling. De importeur is verantwoordelijk voor de juistheid 
van het verzoek om preferentiële tariefbehandeling en voor de naleving van de voorwaarden van dit 
hoofdstuk.  
2. Een verzoek om preferentiële tariefbehandeling wordt gedaan op basis van:  
(a) een door de exporteur opgesteld attest van oorsprong waaruit blijkt dat het product van 
oorsprong is, of  
(b) de aan de importeur bekende informatie dat het product van oorsprong is.  
3. De importeur die om een preferentiële tariefbehandeling verzoekt op basis van een att est 
van oorsprong als bedoeld in lid  2, onder  a), bewaart het attest van oorsprong en verstrekt de 
douaneautoriteit van de Partij van invoer desgevraagd een kopie daarvan.  
 
50 
 Artikel ORIG.18a: Tijdstip van verzoek om preferentiële tariefbehandeling  
1. Een verzo ek om preferentiële tariefbehandeling en de basis van dat verzoek als bedoeld in 
artikel ORIG.18 [Verzoek om preferentiële tariefbehandeling], lid  2, worden opgenomen in de 
douaneaangifte ten invoer in overeenstemming met de wet - en regelgeving van de Part ij van invoer.  
2. In afwijking van lid  1 van dit artikel kent de Partij van invoer, indien de importeur ten tijde 
van de invoer geen verzoek om preferentiële tariefbehandeling heeft ingediend, een preferentiële 
tariefbehandeling toe en betaalt zij een teveel aan betaalde douanerechten terug of scheldt zij dit 
kwijt indien:  
(a) het verzoek om preferentiële tariefbehandeling niet later wordt ingediend dan drie jaar na de 
datum van invoer, of uiterlijk zoveel later als bepaald in de wet - en regelgeving van de Partij  
van invoer;  
(b) de importeur de basis verstrekt voor het verzoek als bedoeld in artikel ORIG.18 [Verzoek om 
preferentiële tariefbehandeling], lid 2, en   
(c) het product als van oorsprong zou zijn beschouwd en aan alle andere toepasselijke vereisten 
in de zin va n afdeling 1 [Oorsprongsregels] van dit hoofdstuk zou hebben voldaan indien de 
importeur ten tijde van de invoer om preferentiële behandeling had verzocht.  
 De overige verplichtingen die overeenkomstig artikel ORIG.18 [Verzoek om preferentiële 
tariefbehan deling] op de importeur rusten, blijven ongewijzigd.  
Artikel ORIG.19: Attest van oorsprong  
1. Een attest van oorsprong wordt door een exporteur van een product opgesteld op basis van 
informatie waaruit blijkt dat het product van oorsprong is, met inbegrip va n informatie over de 
oorsprongsstatus van de bij de productie van het product gebruikte materialen. De exporteur is 
verantwoordelijk voor de juistheid van het attest van oorsprong en van de verstrekte informatie.  
2. Een attest van oorsprong wordt in een van de in BIJLAGE ORIG -4 [Tekst van het attest van 
oorsprong] opgenomen taalversies verstrekt op een factuur of ander handelsdocument waarin het 
product van oorsprong voldoende duidelijk is omschreven om dat product te kunnen identificeren. 
De exporteur moet v oldoende gegevens verstrekken om het product van oorsprong te kunnen 
identificeren. De Partij van invoer verlangt van de importeur geen vertaling van het attest van 
oorsprong.  
3. Een attest van oorsprong is 12 maanden geldig vanaf de datum waarop het is opge steld of 
gedurende een langere periode als bepaald door de Partij van invoer, tot maximaal 24 maanden.  
4. Een attest van oorsprong kan van toepassing zijn op:  
(a) één enkele zending van een of meer in een Partij ingevoerde producten, of  
(b) meerdere zendingen van identieke producten die worden ingevoerd in een Partij binnen de in 
het attest van oorsprong aangegeven periode van maximaal 12  maanden.  
5. Wanneer, op verzoek van de importeur, niet -gemonteerde of gedemonteerde producten in 
de zin van  algemene regel 2  a) voor de interpretatie van het geharmoniseerd systeem, vallende 
onder de afdelingen XV tot en met XXI van het geharmoniseerd systeem, in deelzendingen worden 
 
51 
 ingevoerd, kan voor deze producten één enkel attest van oorsprong worden gebru ikt in 
overeenstemming met de voorschriften van de douaneautoriteit van de Partij van invoer.   
Artikel ORIG.20: Afwijkingen  
De douaneautoriteit van de Partij van invoer mag een verzoek om preferentiële tariefbehandeling 
niet afwijzen wegens geringe vergis singen of afwijkingen in het attest van oorsprong of om de 
enkele reden dat een factuur in een derde land werd afgegeven.  
 Artikel ORIG.21: Aan importeur bekende informatie  
1. Voor een verzoek om preferentiële tariefbehandeling overeenkomstig artikel ORIG.18 
[Verzoek om preferentiële tariefbehandeling], lid  2, punt b), is de aan de importeur bekende 
informatie dat een product van oorsprong is uit de Partij van uitvoer gebaseerd op informatie 
waaruit blijkt dat het product van oorsprong is en aan de voorwaarden  van dit hoofdstuk voldoet.  
2. Alvorens om preferentiële tariefbehandeling te verzoeken geldt, ingeval een importeur niet 
in staat is de in lid 1 van dit artikel bedoelde informatie te verkrijgen om reden dat de exporteur die 
informatie als vertrouwelijk besc houwt of om enige andere reden, dat de exporteur een attest van 
oorsprong kan verstrekken zodat de importeur om de preferentiële tariefbehandeling kan verzoeken 
overeenkomstig artikel ORIG.18 [Verzoek om preferentiële tariefbehandeling], lid 2, punt a).  
Artikel ORIG.22: Verplichting tot bewaren van gegevens  
1. Een importeur die verzoekt om preferentiële tariefbehandeling voor een in de Partij van 
invoer ingevoerd product bewaart gedurende ten minste drie jaar na de datum van invoer van het 
product:  
(a) als het ve rzoek op een attest van oorsprong werd gebaseerd, het door de exporteur 
opgestelde attest van oorsprong, of  
(b) als het verzoek op de aan de importeur bekende informatie werd gebaseerd, alle gegevens 
waaruit blijkt dat het product voldoet aan de voorwaarden vo or het verkrijgen van de 
oorsprongsstatus.  
2. Een exporteur die een attest van oorsprong heeft opgesteld, bewaart gedurende ten minste 
vier jaar na de opstelling van dat attest, een kopie van het attest van oorsprong en alle andere 
gegevens waaruit blijkt da t het product aan de voorwaarden voor het verkrijgen van de 
oorsprongsstatus voldoet.  
3. De overeenkomstig dit artikel te bewaren gegevens mogen in elektronische vorm worden 
opgeslagen.  
Artikel ORIG.23: Kleine zendingen  
1. In afwijking van de artikelen ORIG.18  [Verzoek om preferentiële tariefbehandeling] tot en 
met ORIG.21 [Kennis van de importeur] kent de Partij van invoer, indien is verklaard dat het product 
aan de voorwaarden van dit hoofdstuk voldoet en de douaneautoriteit van de Partij van invoer geen 
twijfel heeft over de juistheid van die verklaring, een preferentiële tariefbehandeling toe aan:   
(a) producten die door particulieren in kleine colli naar particulieren worden verzonden;   
 
52 
 (b) producten die deel uitmaken van de persoonlijke bagage van reizigers, en  
(c) voor het Verenigd Koninkrijk, in aanvulling op de punten a) en b), andere zendingen van 
geringe waarde.  
2. Lid 1 van dit artikel is niet van toepassing op de volgende producten:   
(a) producten waarvan de invoer deel uitmaakt van een reeks invoertransacties waarv an 
redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij afzonderlijk zijn verricht om de vereisten van 
artikel ORIG.18 [Verzoek om preferentiële tariefbehandeling] te ontwijken;  
(b) voor de Unie:  
(i) producten die als handelsgoederen worden ingevoerd; de invoer van incidentele aard 
van producten die uitsluitend bestemd zijn voor persoonlijk gebruik door de 
ontvanger of de reiziger of de leden van diens gezin wordt niet als invoer als 
handelsgoederen aangemerkt indien noch de aard, noch de hoeveelheid van de 
producten  op commerciële doeleinden wijst, en  
(ii) producten waarvan de totale waarde meer bedraagt dan 500 EUR voor kleine colli of 
1 200 EUR voor producten die deel uitmaken van de persoonlijke bagage van reizigers. 
De in een bepaalde nationale valuta te gebruiken bed ragen zijn de tegenwaarde in die 
valuta van de in euro uitgedrukte bedragen op de eerste werkdag van oktober. De 
wisselkoersen zijn die welke voor die dag worden bekendgemaakt door de Europese 
Centrale Bank, tenzij uiterlijk op 15 oktober een andere wissel koers aan de Europese 
Commissie wordt meegedeeld, en gelden met ingang van 1 januari van het 
daaropvolgende jaar. De Europese Commissie stelt het Verenigd Koninkrijk van de 
desbetreffende bedragen in kennis. De Unie kan andere limieten vaststellen die zij aan 
het Verenigd Koninkrijk zal meedelen, en  
(c) voor het Verenigd Koninkrijk, producten waarvan de totale waarde de door het interne recht 
van het Verenigd Koninkrijk gestelde drempelwaarden overschrijdt. Het Verenigd Koninkrijk 
zal deze drempelwaarden aan de  Unie meedelen.  
3. De importeur is verantwoordelijk voor de juistheid van de verklaring en de naleving van de 
voorwaarden van dit hoofdstuk. De in artikel ORIG.22 [Verplichting tot bewaren van gegevens] 
neergelegde vereisten inzake het bewaren van gegevens z ijn niet van toepassing op de importeur uit 
hoofde van dit artikel.  
Artikel ORIG.24: Verificatie  
1. De douaneautoriteit van de Partij van invoer kan op basis van risicobeoordelingsmethoden, 
die een willekeurige steekproef kunnen omvatten, controleren of een product van oorsprong is of 
dat aan de andere voorwaarden van dit hoofdstuk is voldaan. Deze controles kunnen worden 
verricht door middel van een verzoek om informatie van de importeur die het in artikel ORIG.18 
[Verzoek om preferentiële tariefbehandeling]  bedoelde verzoek heeft ingediend, op het tijdstip 
waarop de aangifte ten invoer wordt ingediend, voordat de producten worden vrijgegeven of nadat 
de producten zijn vrijgegeven.  
2. De informatie waar op grond van lid 1 om wordt verzocht, omvat ten hoogste de  volgende 
elementen:  
 
53 
 (a) indien het verzoek was gebaseerd op een attest van oorsprong, dat attest van oorsprong; en  
(b) informatie over het voldoen aan de oorsprongscriteria, te weten:  
(i) wanneer het oorsprongscriterium “volledig verkregen” is, de toepasselijke cat egorie 
(zoals oogst, ontginning, bevissing ) en de plaats van productie;  
(ii) wanneer het oorsprongscriterium is gebaseerd op een wijziging in tariefindeling, een 
lijst van alle niet van oorsprong zijnde materialen, met inbegrip van het 
tariefindelingsnummer er van (in 2, 4 of 6 cijfers, afhankelijk van het 
oorsprongscriterium);  
(iii) wanneer het oorsprongscriterium is gebaseerd op een waardemethode, de waarde 
van het eindproduct en de waarde van alle bij de productie van dat product gebruikte 
niet van oorsprong zijnd e materialen;  
(iv) wanneer het oorsprongscriterium is gebaseerd op gewicht, het gewicht van het 
eindproduct alsmede het gewicht van de desbetreffende in het eindproduct gebruikte 
niet van oorsprong zijnde materialen;  
(v) wanneer het oorsprongscriterium is gebasee rd op een specifiek productieprocedé, 
een beschrijving van dat specifieke procedé.  
3. Wanneer de importeur de gevraagde informatie verstrekt, kan hij daaraan alle andere 
informatie toevoegen die hij met het oog op de verificatie nuttig acht.  
4. Indien het verzoek om preferentiële tariefbehandeling is gebaseerd op een attest van 
oorsprong, verstrekt de importeur dat attest van oorsprong, maar kan hij de douaneautoriteit van de 
Partij van invoer antwoorden dat de importeur de in lid 2, punt b), bedoelde infor matie niet kan 
verstrekken.   
5. Als het verzoek om preferentiële tariefbehandeling is gebaseerd op de aan de importeur 
bekende informatie, kan de douaneautoriteit van de Partij van invoer die de verificatie verricht, na 
eerst overeenkomstig lid  1 om informati e te hebben verzocht, de importeur verzoeken aanvullende 
informatie te verstrekken, wanneer zij van oordeel is dat aanvullende informatie nodig is om de 
oorsprongsstatus van het product te controleren of om na te gaan of aan de overige vereisten van 
dit ho ofdstuk is voldaan. De douaneautoriteit van de Partij van invoer kan indien van toepassing de 
importeur om specifieke documentatie en informatie verzoeken.  
6. Als de douaneautoriteit van de Partij van invoer besluit de preferentiële tariefbehandeling 
voor he t betrokken product te schorsen zolang de uitslag van de verificatie niet bekend is, stelt zij de 
importeur voor de producten vrij te geven onder voorbehoud van passende conservatoire 
maatregelen met inbegrip van waarborgen. Elke schorsing van de preferent iële tariefbehandeling 
wordt zo spoedig mogelijk beëindigd nadat de douaneautoriteit van de Partij van invoer heeft 
vastgesteld dat de betrokken producten van oorsprong zijn of dat aan de andere voorwaarden van 
dit hoofdstuk is voldaan.  
Artikel ORIG.25: A dministratieve samenwerking  
1. Met het oog op de goede toepassing van dit hoofdstuk werken de Partijen via hun 
respectieve douaneautoriteit samen bij het controleren of een product van oorsprong is en aan de 
overige voorwaarden van dit hoofdstuk voldoet.  
 
54 
 2. Indien het verzoek om preferentiële tariefbehandeling was gebaseerd op een attest van 
oorsprong, kan de douaneautoriteit van de Partij van invoer die de controle uitvoert in voorkomend 
geval na eerst om informatie te hebben verzocht overeenkomstig artikel ORI G.24 [Verificatie], lid  1, 
en op basis van het antwoord van de importeur, ook om informatie verzoeken bij de 
douaneautoriteit van de Partij van uitvoer, binnen twee jaar na de invoer van de producten, of vanaf 
het moment waarop het verzoek overeenkomstig a rtikel  ORIG.18  bis [Tijdstip van verzoek om 
preferentiële tariefbehandeling], lid  2, punt a), wordt ingediend, indien de douaneautoriteit van de 
Partij van invoer die de controle uitvoert, aanvullende informatie noodzakelijk acht om de 
oorsprongsstatus van  het product te controleren dan wel om te controleren of aan de overige 
vereisten van dit hoofdstuk is voldaan. Het verzoek om informatie omvat de volgende elementen:  
(a) het attest van oorsprong;  
(b) de identiteit van de douaneautoriteit waarvan het verzoek afk omstig is;  
(c) de naam van de exporteur;  
(d) het onderwerp en de reikwijdte van de controle, en  
(e) alle andere relevante documenten.  
Daarnaast kan de douaneautoriteit van de Partij van invoer in voorkomend geval de 
douaneautoriteit van de Partij van uitvoer verzoeken specifieke documentatie en informatie te 
verstrekken.  
3. De douaneautoriteit van de Partij van uitvoer kan in overeenstemmi ng met haar 
toepasselijke wet - en regelgeving om documenten of een onderzoek verzoeken door 
bewijsmateriaal op te vragen of een bezoek te brengen aan de bedrijfsruimten van de exporteur met 
het oog op de controle van gegevens en inspectie van de bij de pro ductie van het product gebruikte 
infrastructuur.  
4. Onverminderd het bepaalde in lid 5 verstrekt de douaneautoriteit van de Partij van uitvoer 
die het in lid 2 bedoelde verzoek ontvangt de douaneautoriteit van de Partij van invoer de volgende 
informatie:  
(a) de gevraagde documentatie, voor zover beschikbaar;  
(b) een opinie inzake de oorsprongsstatus van het product;  
(c) de beschrijving van het product dat het voorwerp van onderzoek is en de voor de toepassing 
van dit hoofdstuk relevante tariefindeling;  
(d) een beschrijvin g van en een toelichting bij het productieprocedé die volstaan om de 
oorsprongsstatus van het product te staven;  
(e) informatie over de wijze waarop het onderzoek van het product is uitgevoerd; en  
(f) in voorkomend geval, bewijsstukken.  
5. De douaneautoriteit van de Partij van uitvoer verstrekt de douaneautoriteit van de Partij van 
invoer de in lid 4, punten a), d) en f), bedoelde informatie niet als deze informatie door de exporteur 
als vertrouwelijk wordt aangemerkt.  
 
55 
 6. Elke Partij deelt de andere Partij de contact gegevens van de douaneautoriteiten en, binnen 
30 dagen na de datum van enige wijziging van die contactgegevens alle wijzigingen van de 
contactgegevens mee.  
Artikel ORIG.26: Weigering van preferentiële tariefbehandeling  
1. Onverminderd het bepaalde in lid 3 kan de douaneautoriteit van de Partij van invoer 
weigeren een preferentiële tariefbehandeling toe te kennen indien:  
(a) binnen drie maanden na de datum van een verzoek om informatie op grond van artikel 
ORIG.24 [Verificatie] , lid 1:  
(i) de importeur  geen  antwoord  heeft  verstrekt;    
(ii) wanneer het verzoek om preferentiële tariefbehandeling was gebaseerd op een attest 
van oorsprong, er geen attest van oorsprong is verstrekt; of  
(iii) wanneer het verzoek om preferentiële tariefbehandeling op de aan de importeur 
bekende informatie werd gebaseerd, de door de importeur verstrekte informatie niet 
volstaat om te bevestigen dat het product van oorsprong is;  
(b) binnen drie maanden na de datum van een verzoek om aanvullende informatie op grond van 
artikel ORIG.24 [Verificatie], lid  5:  
 i) de importeur geen antwoord heeft verstrekt, of  
 ii) de door de importeur verstrekte informatie niet volstaat om te bevestigen dat het 
product van oorsprong is;  
 c) binnen tien maanden3 na de datum van het verzoek o m informatie overeenkomstig artikel 
ORIG.25 [Administratieve samenwerking], lid 2:  
 i) de douaneautoriteit van de Partij van uitvoer geen antwoord heeft verstrekt; of  
 ii) de door de douaneautoriteit van de Partij van uitvoer verstrekte informatie ontoer eikend 
is om te kunnen bevestigen dat het product van oorsprong is.  
2. De douaneautoriteit van de Partij van invoer kan weigeren een preferentiële 
tariefbehandeling toe te kennen voor een product waarvoor een importeur om preferentiële 
tariefbehandeling verz oekt, wanneer de importeur niet aan andere voorwaarden van dit hoofdstuk 
dan die welke betrekking hebben op de oorsprongsstatus van de producten voldoet.  
3. Als de douaneautoriteit van de Partij van invoer over voldoende gronden beschikt om een 
preferentiële tariefbehandeling te weigeren krachtens lid  1 van dit artikel, stelt zij, in gevallen waarin 
de douaneautoriteit van de Partij van uitvoer op grond van ar tikel ORIG.25 [Administratieve 
samenwerking], lid 4, punt b), een opinie heeft uitgebracht waarin de oorsprongsstatus van de 
producten wordt bevestigd, binnen twee maanden na ontvangst van die opinie de douaneautoriteit 
                                                            
3 De periode zal 12 maanden bedragen voor verzoeken om informatie overeenkomstig artikel ORIG.25 
[Administratieve samenwerking], lid 2, die aan de douaneautoriteit van de Partij van uitvoer zijn gericht 
gedurende de eerste drie maanden van toepassing van deze overeenkomst.  
 
56 
 van de Partij van uitvoer in kennis van haar voornemen om de preferentiële tariefbehandeling te 
weigeren.  
In geval van een dergelijke kennisgeving vindt binnen drie maanden na de datum van de 
kennisgeving op verzoek van een van de Partijen overleg plaats. De termijn voor overleg kan in 
onde rlinge overeenstemming tussen de douaneautoriteiten van de Partijen per geval worden 
verlengd. Het overleg kan plaatsvinden volgens de procedure die is vastgesteld door het 
Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels.  
Na het verstrijken van de termijn voor overleg kan de douaneautoriteit van de Partij van invoer, 
indien zij niet kan bevestigen dat het product van oorsprong is, de preferentiële tariefbehandeling 
weigeren wanneer zij daartoe over voldoende gronden beschikt en na dat zij de importeur in de 
gelegenheid heeft gesteld te worden gehoord. Echter, wanneer de douaneautoriteit van de Partij 
van uitvoer de oorsprongsstatus van de producten bevestigt en deze conclusie onderbouwt, weigert 
de douaneautoriteit van de Partij van  invoer de preferentiële tariefbehandeling van een product niet 
op de enkele grond dat artikel  ORIG.25 [Administratieve samenwerking], lid 5, is toegepast.   
4. Op de regeling van geschillen tussen de importeur en de douaneautoriteit van de Partij van 
invoer is in alle gevallen het recht van de Partij van invoer van toepassing.  
Artikel ORIG.27: Vertrouwelijkheid  
1. Elke Partij respecteert in overeenstemming met haar wet - en regelgeving de vertrouwelijke 
aard van alle haar door de andere Partij op grond van dit ho ofdstuk verstrekte informatie en 
beschermt deze informatie tegen openbaarmaking.  
2. Ingeval, onverminderd het bepaalde in artikel ORIG.25, [Administratieve samenwerking], 
lid 5, vertrouwelijke bedrijfsinformatie door de douaneautoriteiten van de Partij van u itvoer of de 
Partij van invoer is verkregen van de exporteur door toepassing van de artikelen ORIG.24 
[Verificatie] en ORIG.25 [Administratieve samenwerking], wordt die informatie niet openbaar 
gemaakt.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat de vertrouwelijke informatie die krachtens dit hoofdstuk wordt 
verzameld, niet wordt gebruikt voor andere doeleinden dan het beheer en de handhaving van 
besluiten en bepalingen met betrekking tot oorsprong en douanezaken, tenzij de persoon of de 
Partij die de vertrouwelijke  informatie heeft verstrekt, daarvoor toestemming heeft gegeven.  
4. Niettegenstaande het bepaalde in lid  3 kan een Partij toestaan dat krachtens dit hoofdstuk 
verzamelde informatie wordt gebruikt in administratieve, rechterlijke of buitengerechtelijke 
procedu res die zijn ingeleid wegens niet -naleving van douanegerelateerde wet - en regelgeving 
waarmee aan dit hoofdstuk uitvoering wordt gegeven. Een Partij stelt de persoon of Partij die de 
informatie heeft verstrekt, vooraf van die gebruikmaking in kennis.  
Artik el ORIG.28: Administratieve maatregelen en sancties  
Elke Partij ziet toe op de effectieve tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk. Elke Partij ziet erop toe dat 
haar bevoegde autoriteiten in overeenstemming met haar wet - en regelgeving administratieve 
maatrege len en, in voorkomend geval, sancties kunnen opleggen aan elke persoon die een 
document opstelt of laat opstellen dat onjuiste informatie bevat die is verstrekt om een 
preferentiële tariefbehandeling voor een product te verkrijgen, aan elke persoon die nie t aan de 
verplichtingen van artikel ORIG.22 [Verplichting tot bewaren van gegevens] voldoet, aan elke 
 
57 
 persoon die niet het in artikel ORIG.25 [Administratieve samenwerking], lid 3, bedoelde 
bewijsmateriaal verstrekt, of die niet het in die bepaling bedoeld e bezoek toestaat.  
 Afdeling 3: Overige bepalingen  
 Artikel ORIG.29: Ceuta en Melilla  
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk vallen van de zijde van de Unie Ceuta en Melilla niet 
onder de term “Partij”.  
2. Producten van oorsprong uit het Verenigd Koninkrijk d ie in Ceuta of Melilla worden 
ingevoerd, zijn in elk opzicht krachtens deze overeenkomst voorwerp van dezelfde 
douanebehandeling als die welke op grond van Protocol nr. 2 bij de Akte van Toetreding van het 
Koninkrijk Spanje en de Republiek Portugal tot de Europese Unie van toepassing is op producten van 
oorsprong uit het douanegebied van de Europese Unie. Het Verenigd Koninkrijk kent aan onder deze 
overeenkomst vallende producten van oorsprong uit Ceuta en Melilla dezelfde douanebehandeling 
toe als aan prod ucten van oorsprong uit de Unie die uit de Unie worden ingevoerd.  
3. De oorsprongsregels en oorsprongsprocedures in het kader van dit hoofdstuk zijn mutatis 
mutandis van toepassing op producten die vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Ceuta en Melilla 
worden uitgevoerd en op producten die vanuit Ceuta en Melilla naar het Verenigd Koninkrijk worden 
uitgevoerd.   
4. Ceuta en Melilla worden als één grondgebied beschouwd.  
5. Artikel ORIG.4 [Cumulatie van oorsprong] is van toepassing op de invoer en de uitvoer van 
produ cten tussen de Unie, het Verenigd Koninkrijk en Ceuta en Melilla.    
6. De exporteurs vermelden in veld 3 van de tekst van het attest van oorsprong “het Verenigd 
Koninkrijk” of “Ceuta en Melilla”, afhankelijk van de oorsprong van het product.   
7. De douaneautor iteit van het Koninkrijk Spanje is verantwoordelijk voor de toepassing en 
tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk in Ceuta en Melilla.  
Artikel ORIG.30: Overgangsbepalingen voor doorvoer of opslag van producten  
De bepalingen van deze overeenkomst kunnen worden  toegepast op producten die voldoen aan de 
bepalingen van dit hoofdstuk en die zich op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst 
hetzij in doorvoer tussen de Partij van uitvoer en de Partij van invoer hetzij onder douanetoezicht in 
de Partij van invoer bevinden zonder dat invoerrechten en belastingen zijn betaald, op voorwaarde 
dat binnen twaalf maanden na die datum bij de douaneautoriteit van de Partij van invoer een 
verzoek om preferentiële tariefbehandeling als bedoeld in artikel ORIG.18 [Verzo ek om preferentiële 
tariefbehandeling] wordt ingediend.  
Artikel ORIG.31: Wijziging van dit hoofdstuk en bijlagen daarbij  
De Partnerschapsraad kan dit hoofdstuk en de bijlagen daarbij wijzigen.  
 
Hoofdstuk  3: Sanitaire en fytosanitaire maatregelen  
 
58 
 Artikel S PS.1: Doelstelling  
Dit hoofdstuk heeft tot doel:  
a) het leven en de gezondheid van mensen, dieren en planten op het respectieve grondgebied van 
de Partijen te beschermen en tegelijkertijd de handel tussen de Partijen te bevorderen;  
b) de uitvoering van d e SPS -Overeenkomst te bevorderen;  
c) erop toe te zien dat de sanitaire en fytosanitaire (“SPS” -)maatregelen van de Partijen geen 
onnodige handelsbelemmeringen in het leven roepen;  
d) voor meer transparantie bij en een beter begrip van de toepassing van de SPS -maatregelen van 
elke Partij te zorgen;   
e) de samenwerking tussen de Partijen te versterken op het gebied van de bestrijding van 
antimicrobiële resistentie, de bevordering van  duurzame voedselsystemen, de bescherming 
van het dierenwelzijn en elektronische certificering;  
f) de samenwerking in de relevante internationale organisaties te versterken om internationale 
normen, richtsnoeren en aanbevelingen op het gebied van diergezo ndheid, voedselveiligheid 
en plantgezondheid te ontwikkelen, en  
g) de toepassing door elke Partij van internationale normen, richtsnoeren en aanbevelingen te 
bevorderen.  
Artikel SPS.2: Toepassingsgebied   
 
1. Dit hoofdstuk is van toepassing op alle SPS -maatre gelen van een Partij die het 
handelsverkeer tussen de Partijen al dan niet rechtstreeks kunnen beïnvloeden.  
2. Dit hoofdstuk omvat tevens afzonderlijke bepalingen inzake samenwerking op het gebied 
van dierenwelzijn, antimicrobiële resistentie en duurzame voedselsystemen.  
Artikel SPS.3: Definities  
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk zijn de volgende definities van toepassing:  
(a) de definities die zijn opgenomen in bijlage  A bij de SPS -Overeenkomst;  
(b) de definities die zijn aangenomen onder auspiciën van de C odex Alimentarius Commissie 
(hierna de “Codex” genoemd);  
(c) de definities die zijn aangenomen onder auspiciën van de Wereldorganisatie voor 
diergezondheid (hierna het “OIE” genoemd); en  
(d) de definities die zijn aangenomen onder auspiciën van het Internationaal  Verdrag voor de 
bescherming van planten (“International Plant Protection Convention”, hierna “IPPC” genoemd).   
2. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:  
 
59 
 (a)  “invoervoorwaarden”: alle SPS -maatregelen die moeten worden nageleefd met het oog o p de 
invoer van producten, en  
(b) “beschermd gebied” voor een bepaald gereglementeerde plantenplaagorganisme: een 
officieel afgebakend geografisch gebied waarin dat plaagorganisme ondanks gunstige 
omstandigheden en het voorkomen ervan in andere gedeelten van h et grondgebied van de 
Partij niet is vastgesteld, en waarin dat plaagorganisme niet mag worden binnengebracht.  
3. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen kan voor de 
toepassing van dit hoofdstuk andere definities vaststel len, rekening houdend met de glossaria en 
definities van de internationale organisaties ter zake, zoals de Codex, het OIE en het IPPC.  
4. De definities van de SPS -Overeenkomst hebben voorrang voor zover er sprake is van 
strijdigheid tussen de door het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire 
maatregelen of onder auspiciën van de Codex, het OIE en het IPPC vastgestelde definities en de 
definities van de SPS -overeenkomst. In geval van strijdigheid tussen de door het Gespecialiseerd 
Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen vastgestelde definities en de definities 
die zijn vastgesteld in de Codex, het OIE of het IPPC, hebben de in de Codex, het OIE of het IPPC 
neergelegde definities voorrang.  
Artikel SPS.4: Rechten en ve rplichtingen  
De Partijen herbevestigen hun rechten en verplichtingen uit hoofde van de SPS -Overeenkomst. Dit 
omvat het recht om maatregelen vast te stellen overeenkomstig artikel  5, lid  7, van de SPS -
overeenkomst.  
Artikel SPS.5: Algemene beginselen    
1. De P artijen passen SPS -maatregelen toe om hun passende beschermingsniveau te bereiken 
op basis van risicobeoordelingen overeenkomstig de relevante bepalingen, waaronder artikel  5 van 
de SPS -overeenkomst.  
2. De Partijen zullen SPS -maatregelen niet gebruiken om on gerechtvaardigde 
handelsbelemmeringen in te voeren.  
3. Met betrekking tot handelsgerelateerde SPS -procedures en goedkeuringen uit hoofde van 
dit hoofdstuk ziet elke Partij erop toe dat deze procedures en de daarmee verband houdende SPS -
maatregelen:  
(a) zonder o nnodig tijdverlies worden geïnitieerd en afgerond;  
(b) geen onnodige, wetenschappelijk en technisch ongerechtvaardigde of onnodig belastende 
verzoeken om informatie omvatten die de toegang tot elkaars markten zouden kunnen 
vertragen;   
(c) niet worden toegepast op  een wijze die een willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie 
zou vormen van het gehele grondgebied van de andere Partij of delen van het grondgebied 
van de andere Partij waar identieke of vergelijkbare SPS -omstandigheden bestaan, en  
(d) in verhouding st aan tot de vastgestelde risico’s en de handel niet meer beperken dan 
noodzakelijk is om het passende beschermingsniveau van de Partij van invoer te bereiken.  
 
60 
 4. De Partijen gebruiken de in lid  3 bedoelde procedures of verzoeken om aanvullende 
informatie niet  om de toegang tot hun respectieve markten zonder gegronde wetenschappelijke en 
technische redenen te vertragen.  
5. Elke Partij ziet erop toe dat elke administratieve procedure die zij met betrekking tot de 
invoervoorwaarden op het gebied van voedselveilighe id, diergezondheid op plantgezondheid 
verlangt, niet belastender of handelsbeperkender is dan noodzakelijk is om de Partij van invoer 
voldoende vertrouwen te geven dat aan deze voorwaarden is voldaan. Elke Partij ziet erop toe dat 
de negatieve gevolgen van  administratieve procedures voor de handel tot een minimum worden 
beperkt en dat de douane -afhandelingsprocessen eenvoudig en snel blijven waarbij aan de 
voorwaarden van de Partij van invoer wordt voldaan.  
6. De Partij van invoer voert geen extra administrat ieve systemen of procedures in die de 
handel onnodig belemmeren.   
Artikel SPS.6: Officiële certificering  
1. Wanneer de Partij van invoer officiële certificaten verlangt, moeten de modelcertificaten:  
(a) worden vastgesteld overeenkomstig de beginselen die zijn vastgelegd in de 
internationale normen van de Codex, het IPPC en het OIE, en  
(b) van toepassing zijn op invoer uit alle delen van het grondgebied van de Partij van uitvoer.   
2. Het Gespecialiseerd Handels comité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen kan met 
betrekking tot specifieke gevallen overeenkomen dat de in lid 1 bedoelde modelcertificaten 
slechts voor een deel of delen van het grondgebied van de Partij van uitvoer worden opgesteld. 
De Partijen  bevorderen de implementatie van elektronische certificering en andere 
technologieën om de handel te bevorderen.  
Artikel SPS.7: Invoervoorwaarden en -procedures    
1. Onverminderd de rechten en verplichtingen van elke Partij uit hoofde van de SPS -
Overeenkomst en dit hoofdstuk, zijn de invoervoorwaarden van de Partij van invoer op consistente 
wijze ten aanzien van het gehele grondgebied van de Partij van uitvoer van toep assing.  
2. De Partij van uitvoer ziet erop toe dat naar de andere Partij uitgevoerde producten, zoals 
dieren en dierlijke producten, planten en plantaardige producten of andere daarmee verband 
houdende objecten, voldoen aan de SPS -vereisten van de Partij van  invoer.    
3. De Partij van invoer kan verlangen dat voor de invoer van bepaalde producten een 
vergunning vereist is. Een dergelijke vergunning wordt verleend wanneer de ter zake bevoegde 
autoriteit van de Partij van uitvoer een verzoek indient waaruit ten g enoegen van de Partij van 
invoer objectief blijkt dat aan de vergunningsvereisten van de Partij van invoer is voldaan. De 
bevoegde autoriteit van de Partij van uitvoer kan een vergunning aanvragen voor het gehele 
grondgebied van de Partij van uitvoer. De P artij van invoer willigt dergelijke verzoeken op die basis in 
indien zij voldoen aan de vergunningsvereisten van de Partij van invoer als in dit lid vermeld.  
4. De Partij van invoer voert geen aanvullende vergunningsvereisten in ten opzichte van de 
vergunnin gsvereisten die aan het eind van de overgangsperiode van toepassing zijn, tenzij de 
toepassing van dergelijke voorschriften op verdere producten gerechtvaardigd is om een significant 
risico voor de gezondheid van mensen, dieren of planten te verminderen.   
 
61 
 5. De Partij van invoer stelt invoervoorwaarden vast voor alle producten en deelt deze mee aan 
de andere Partij. De Partij van invoer ziet erop toe dat haar invoervoorwaarden op evenredige en 
niet-discriminatoire wijze worden toegepast.  
6. Onverminderd voorlopi ge maatregelen overeenkomstig artikel 5, lid 7, van de SPS -
Overeenkomst zijn de invoervoorwaarden voor producten of andere daarmee verband houdende 
objecten waarvoor een fytosanitair punt van zorg bestaat, beperkt tot maatregelen ter bescherming 
tegen gere glementeerde plaagorganismen van de Partij van invoer en van toepassing ten aanzien 
van het gehele grondgebied van de Partij van uitvoer.  
7. Niettegenstaande de leden 1 en 3 gaat de Partij van invoer ingeval van aanvragen voor een 
invoervergunning voor een s pecifiek product, wanneer de Partij van uitvoer heeft verzocht om 
slechts voor een deel of bepaalde delen van haar grondgebied (in het geval van de Unie, 
afzonderlijke lidstaten) te worden onderzocht, onverwijld over tot onderzoek van die aanvraag. 
Wanneer  de Partij van invoer aanvragen ontvangt met betrekking tot het specifieke product uit 
meer dan één deel van de Partij van uitvoer, of wanneer verdere aanvragen worden ontvangen met 
betrekking tot een product waarvoor reeds een vergunning is verleend, besp oedigt de Partij van 
invoer de afronding van de vergunningsprocedure, rekening houdend met de identieke of 
soortgelijke SPS -regeling die in de verschillende delen van de Partij van uitvoer van toepassing is.  
8. Elke Partij ziet erop toe dat alle procedures vo or sanitaire en fytosanitaire controle, inspectie 
en goedkeuring onverwijld worden ingeleid en afgerond. De informatievereisten blijven beperkt tot 
wat noodzakelijk is voor de goedkeuringsprocedure, teneinde rekening te houden met informatie 
die reeds besc hikbaar is in de Partij van invoer, zoals informatie over het wetgevingskader en 
auditverslagen van de Partij van uitvoer.  
9. Behalve in naar behoren gemotiveerde omstandigheden die verband houden met haar 
beschermingsniveau, voorziet elke Partij in een over gangsperiode tussen de bekendmaking van 
wijzigingen in haar goedkeuringsprocedures en de toepassing daarvan, zodat de andere Partij zich 
vertrouwd kan maken met en zich aan dergelijke wijzigingen kan aanpassen. Elke Partij verlengt de 
goedkeuringsprocedure  voor aanvragen die vóór de bekendmaking van de wijzigingen zijn 
ingediend, niet onnodig.  
10. Met betrekking tot het in de leden 3 tot en met 8 beschreven procedés worden de volgende 
maatregelen ondernomen:   
(a) zodra de Partij van invoer haar beoordeling positie f heeft afgerond, neemt zij onverwijld alle 
nodige wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen om de handel zonder onnodige 
vertraging mogelijk te maken;  
(b) de Partij van uitvoer:  
(i) verstrekt  alle relevante  informatie  waarom  door  de Partij  van invoer  wordt  verzocht,  
en 
(ii) verleent  aan de Partij  van invoer  redelijke  toegang  voor  audit  en andere  relevante  
procedures.   
(c) de Partij van invoer stelt een lijst op van gereglementeerde plaagorganismen voor producten 
of andere daarmee verband houdende objecten wanneer er sprake is van een fytosanitair 
punt van zorg. Deze lijst omvat:  
 
62 
 (i) de plaagorganismen  waarvan  niet bekend  is dat zij binnen  enig  deel  van haar  eigen  
grondgebied  voorkomen;   
(ii) de plaagorganismen  waarvan  bekend  is dat zij binnen  haar  eigen  grondgebied  
voorkomen  en die onder  officieel  toezicht  staan;   
(iii) de plaagorganismen  waarvan  bekend  is dat zij binnen  delen  van haar  eigen 
grondgebied  voorkomen  en waarvoor  plagenvrije  of beschermde  gebieden  zijn 
ingesteld,  en  
(iv) niet-quarantaineorganismen  waarvan  bekend  is dat zij op haar  eigen  grondgebied  en 
onder  officieel  toezicht  voorkomen  voor  gespecificeerd  plantgoed.   
11. De Partij van invoer aanvaardt zendingen zonder te verlangen dat de Partij van invoer vóór 
het vertrek ervan uit het grondgebied van de Partij van uitvoer nagaat of deze zendingen aan de 
voorschriften voldoen.  
12. Een Partij kan retributies vragen voor de kosten van specifieke SPS -grenscontroles, die niet 
hoger mogen zijn dan de daadwerkelijk gemaakte kosten.  
13. De Partij van invoer heeft het recht om invoercontroles uit te voeren op uit de Partij van 
uitvoer ingevoerde producten, met het oog op het waarborgen van nalevi ng van haar SPS -
invoervereisten.  
14. De invoercontroles op uit de Partij van uitvoer ingevoerde producten worden gebaseerd op 
het SPS -risico dat deze invoer oplevert. Invoercontroles worden slechts uitgevoerd voor zover dit 
nodig is om het leven en de gezondhe id van mensen, dieren of planten te beschermen, zonder 
onnodige vertraging en met een zo gering mogelijk effect op de handel tussen de Partijen.  
15. Informatie over het percentage van de producten uit de Partij van uitvoer dat bij invoer 
wordt gecontroleerd, w ordt op verzoek van de Partij van uitvoer beschikbaar gesteld door de Partij 
van invoer.  
16. Indien uit invoercontroles blijkt dat niet aan de toepasselijke invoervoorwaarden is voldaan, 
dan moeten de maatregelen van de Partij van invoer worden gebaseerd op ee n beoordeling van het 
betrokken risico en de handel niet meer beperken dan nodig is om het adequate niveau van SPS -
bescherming van de Partij te verwezenlijken.  
Artikel SPS.8 Lijsten van erkende inrichtingen    
1. Wanneer dit gerechtvaardigd is, kan de Partij v an invoer een lijst bijhouden van erkende 
inrichtingen die aan haar invoervoorschriften voldoen, als voorwaarde om invoer van dierlijke 
producten uit deze inrichtingen toe te staan.  
2. Tenzij dit gerechtvaardigd is om een aanmerkelijk risico voor de menselij ke of 
diergezondheid te verminderen, zijn lijsten van erkende inrichtingen alleen vereist voor de 
producten waarvoor dergelijke lijsten aan het eind van de overgangsperiode vereist waren.  
3. De Partij van uitvoer stelt de Partij van invoer in kennis van haar lijst van inrichtingen die aan 
de voorwaarden van de Partij van invoer voldoen, gebaseerd op door de Partij van uitvoer verstrekte 
garanties.  
 
63 
 4. Op verzoek van de Partij van uitvoer erkent d e Partij van invoer inrichtingen die zich op het 
grondgebied van de Partij van uitvoer bevinden op basis van door de Partij van uitvoer verstrekte 
garanties, zonder voorafgaande inspectie van afzonderlijke inrichtingen.  
5. Tenzij de Partij van invoer om aanv ullende informatie verzoekt en op voorwaarde dat de 
Partij van uitvoer garanties verstrekt, neemt de Partij van invoer overeenkomstig haar toepasselijke 
wettelijke procedures de nodige wettelijke of bestuursrechtelijke maatregelen om de invoer uit die 
inrichtingen onverwijld toe te staan.  
6. De lijst van erkende inrichtingen wordt door de Partij van invoer openbaar gemaakt.  
7. Wanneer de Partij van invoer besluit het verzoek van de Partij van uitvoer tot toevoeging 
van een inrichting aan de lijst van erkende in richtingen af te wijzen, stelt zij de Partij van uitvoer 
daarvan onverwijld in kennis en verstrekt zij een antwoord met informatie over de tekortkomingen 
die tot de afwijzing van de erkenning van de inrichting hebben geleid.  
Artikel SPS.9: Transparantie e n uitwisseling van informatie  
1. Elke Partij streeft naar transparantie met betrekking tot SPS -maatregelen die op de handel 
van toepassing zijn en onderneemt daartoe de volgende maatregelen:  
a) de andere Partij onverwijld in kennis stellen van alle wijzigin gen van haar SPS -maatregelen en -
goedkeuringsprocedures, met inbegrip van wijzigingen die van invloed kunnen zijn op haar 
vermogen om met betrekking tot bepaalde producten aan de sanitaire en fytosanitaire 
invoervoorschriften van de andere Partij te voldoe n;  
b) het wederzijdse begrip van haar SPS -maatregelen en de toepassing ervan verbeteren;  
c) informatie uitwisselen met de andere Partij over aangelegenheden die verband houden met de 
ontwikkeling en toepassing van SPS -maatregelen - waaronder het beschikb aar komen van 
nieuw wetenschappelijk bewijs - die de handel tussen de Partijen beïnvloeden of kunnen 
beïnvloeden, opdat de negatieve gevolgen voor de handel zoveel mogelijk worden beperkt;  
d) op verzoek van de andere Partij binnen 20 werkdagen de voorwaar den meedelen die gelden voor 
de invoer van specifieke producten;  
e) op verzoek van de andere Partij binnen 20 werkdagen de stand van zaken meedelen van de 
procedure voor de toelating van specifieke producten;  
f) aan de andere Partij elke significante wij ziging van de structuur of de organisatie van de bevoegde 
autoriteit van een Partij meedelen;  
g) op verzoek de resultaten van de officiële controle van een Partij en een verslag betreffende de 
resultaten van de verrichte controle meedelen;  
h) op verzoek de  resultaten meedelen van een invoercontrole waarin is voorzien in het geval van een 
geweigerde of niet -conforme zending, en  
i) op verzoek onverwijld een van een Partij afkomstige risicobeoordeling die of een van een Partij 
afkomstig wetenschappelijk advies  dat relevant is voor dit hoofdstuk, meedelen.  
 
64 
 2. Wanneer een Partij de in lid  1 bedoelde informatie door middel van kennisgeving aan het 
centrale register van kennisgevingen van de WTO of aan de relevante internationale normalisatie -
instelling, in overeenste mming met de desbetreffende regels, beschikbaar heeft gesteld, dan is aan 
de voor deze informatie geldende vereisten van lid 1 voldaan.  
Artikel SPS.10: Aanpassing aan regionale omstandigheden    
1. De Partijen erkennen het concept van gebiedsindeling met inbegrip van ziekte - of 
plagenvrije gebieden, beschermde gebieden en gebieden met een lage ziekte - of plagenprevalentie, 
en passen dit concept toe in de handel tussen de Partijen, overeenkomstig de SPS -Overeenkomst, 
met inbegrip van de richtsnoeren voor de  praktische tenuitvoerlegging van artikel  6 van de SPS -
overeenkomst (Besluit G/SPS/48 van het WTO/SPS -Comité) en de desbetreffende aanbevelingen, 
normen en richtsnoeren van het OIE en het IPPC. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire 
en fytosanita ire maatregelen kan nadere bijzonderheden voor deze procedures vaststellen, rekening 
houdend met eventuele relevante bepalingen van de SPS -overeenkomst, en normen, richtsnoeren of 
aanbevelingen van het OIE en het IPPC.  
2. De Partijen kunnen ook overeenkomen s amen te werken aan het concept van 
compartimentering als bedoeld in de hoofdstukken 4.4 en 4.5 van de Gezondheidscode voor 
landdieren van het OIE en de hoofdstukken 4.1 en 4.2 van de Gezondheidscode voor waterdieren 
van het OIE . 
3. Bij de instelling of instan dhouding van de in lid 1 bedoelde gebieden houden de Partijen 
rekening met factoren als geografische ligging, ecosystemen, epidemiologische surveillance en de 
doeltreffendheid van SPS -controles.  
4. Met betrekking tot dieren en dierlijke producten geldt dat wa nneer de Partij van invoer op 
verzoek van de Partij van uitvoer invoervoorwaarden vaststelt of handhaaft, zij de door de Partij van 
uitvoer vastgestelde ziektevrije gebieden als grondslag erkent voor haar beraad over de beslissing of 
zij de invoer toestaat  of handhaaft, onverminderd de leden 8 en 9.   
5. De Partij van uitvoer wijst de delen van haar grondgebied als bedoeld in lid  4 aan en 
verstrekt desgevraagd een uitgebreide toelichting en ondersteunende gegevens op basis van de OIE -
normen of op een andere wi jze die door het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en 
fytosanitaire maatregelen is vastgesteld, op basis van de kennis en ervaring van de bevoegde 
autoriteiten van de Partij van uitvoer.  
6. Met betrekking tot planten, plantaardige producten en ande re daarmee verband houdende 
objecten geldt dat wanneer de Partij van invoer op verzoek van de Partij van uitvoer fytosanitaire 
invoervoorwaarden vaststelt of handhaaft, zij de door de Partij van uitvoer vastgestelde 
plaagorganismevrije gebieden, plaagorgan ismevrije productieplaatsen, plaagorganismevrije 
productieterreinen, gebieden met een lage plaagorganismeprevalentie en beschermde gebieden als 
grondslag erkent voor haar beraad over de beslissing of zij de invoer toestaat of handhaaft, 
onverminderd de led en 8 en 9.  
7. De Partij van uitvoer wijst haar plaagorganismevrije gebieden, plaagorganismevrije 
productieplaatsen, plaagorganismevrije productieterreinen, gebieden met een lage 
plaagorganismeprevalentie of beschermde gebieden aan. De Partij van uitvoer verst rekt de Partij 
van invoer desgevraagd een uitgebreide toelichting en ondersteunende gegevens op basis van de in 
het kader van het IPPC ontwikkelde internationale normen voor fytosanitaire maatregelen, of op een 
andere door het Gespecialiseerd Handelscomité  voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen 
 
65 
 vastgestelde wijze, op basis van de kennis en ervaring van de bevoegde fytosanitaire autoriteiten 
van de Partij van uitvoer.  
8. De Partijen erkennen ziektevrije gebieden en beschermde gebieden zoals deze aan het e ind 
van de overgangsperiode bestaan.  
9. Lid 8 is ook van toepassing op latere aanpassingen van de ziektevrije gebieden en 
beschermde gebieden (in het geval van de ziektevrije gebieden van het Verenigd Koninkrijk), behalve 
in geval van significante verandering en in de ziekte - of plagensituaties.  
10. De Partijen kunnen audits en verificaties uitvoeren overeenkomstig artikel 11 met het oog 
op de uitvoering van de leden 4 tot en met 9 van dit artikel.  
11. De Partijen werken nauw samen om het vertrouwen in de procedures m et betrekking tot de 
vaststelling van ziekte - of plaagorganismevrije gebieden, plaagorganismevrije productieplaatsen, 
plaagorganismevrije productieterreinen en gebieden met een lage plaagorganismeprevalentie of 
ziekten en beschermde gebieden in stand te ho uden, teneinde verstoring van de handel tot een 
minimum te beperken.  
12. De Partij van invoer baseert haar eigen vaststelling van de veterinaire of 
plantgezondheidsstatus van de Partij van uitvoer of gedeelten daarvan op de door de Partij van 
uitvoer overeenk omstig de bepalingen van de SPS -Overeenkomst en de OIE - en IPPC -normen 
verstrekte informatie, en houdt rekening met de vaststellingen die de Partij van uitvoer heeft 
gedaan.  
13. Wanneer de Partij van invoer de in lid 12 van dit artikel bedoelde vaststelling v an de Partij 
van uitvoer niet aanvaardt, motiveert de Partij van invoer objectief de redenen voor die afwijzing, 
licht zij deze toe aan de Partij van uitvoer en houdt zij desgevraagd overleg, in overeenstemming 
met artikel SPS.12, lid 2.  
14. Elke Partij ziet e rop toe dat de in de leden 4 tot en met 9, alsmede 12 en 13, vastgestelde 
verplichtingen onverwijld worden uitgevoerd respectievelijk nagekomen. De Partij van invoer zal de 
erkenning van de ziekte - of plaagstatus bespoedigen wanneer de status na een uitbra ak is hersteld.  
15. Wanneer een Partij van oordeel is dat een specifieke regio een bijzondere status heeft ten 
aanzien van een specifieke ziekte en voldoet aan de criteria van hoofdstuk 1.2 van de 
Gezondheidscode voor landdieren van het OIE of van hoofdstuk 1. 2 van de Gezondheidscode voor 
waterdieren van het OIE, kan zij verzoeken om erkenning van deze status. De Partij van invoer kan 
verzoeken om aanvullende garanties met betrekking tot de invoer van levende dieren en dierlijke 
producten die passend zijn in ve rband met de status waarover overeenstemming bestaat.  
Artikel SPS.11: Audits en verificaties  
1. De Partij  van invoer kan audits en verificaties uitvoeren met betrekking tot :   
(a) het volledige inspectie - en certificeringssysteem van de Partij van uitvoer of een deel daarvan;  
(b) de resultaten van de in het kader van het inspectie - en certificeringssysteem van de Partij van 
uitvoer verrichte controles.  
 
66 
 2. De Partijen voeren die audits en  verificaties uit in overeenstemming met de bepalingen van 
de SPS -Overeenkomst, daarbij rekening houdend met de toepasselijke internationale normen, 
richtsnoeren en aanbevelingen van de Codex Alimentarius, het OIE of het IPPC.   
3. Met het oog op het uitvoeren  van die audits en verificaties kan de Partij van invoer audits en 
verificaties uitvoeren door middel van verzoeken om informatie van de Partij van uitvoer of audit - en 
verificatiebezoeken aan de Partij van uitvoer, die het volgende kunnen omvatten:   
(a) een e valuatie van het door de bevoegde autoriteiten uitgevoerde volledige 
controleprogramma, of van een deel daarvan, waarbij in voorkomend geval ook de 
voorgeschreven audit - en inspectieactiviteiten worden gecontroleerd;  
(b) controles ter plaatse, en  
(c) het verzame len van informatie en gegevens om de oorzaken van terugkerende of zich 
voordoende problemen in verband met de uitvoer van producten te beoordelen.  
4. De Partij van invoer deelt de resultaten en conclusies van de overeenkomstig lid  1 verrichte 
audits en verificaties met de Partij van uitvoer. De Partij van invoer kan deze resultaten openbaar 
maken.  
5. Voorafgaand aan de aanvang van een audit of verificatie bespreken de Partijen de 
doelstellingen en de reikwijdte van de audit of verificatie, de criteria of vereisten aan de hand 
waarvan de Partij van uitvoer zal worden beoordeeld, en de stappen en de procedures voor het 
uitvoeren van de audit of verificatie, d ie in een audit - of verificatieplan worden vastgelegd. Tenzij de 
Partijen anders overeenkomen, verstrekt de Partij van invoer de Partij van uitvoer ten minste 
30 dagen vóór het begin van de audit of verificatie een audit - of verificatieplan.  
6. De Partij van invoer stelt de Partij van uitvoer in de gelegenheid schriftelijke opmerkingen 
over het ontwerp -auditverslag of het ontwerpverificatieverslag te maken. De Partij van invoer 
verstrekt aan de Partij van uitvoer normaliter binnen twee maanden na ontvangst van  die 
opmerkingen een schriftelijk eindverslag.  
7. Elke Partij draagt haar eigen kosten in verband met een dergelijke audit of verificatie.   
Artikel SPS.12: Kennisgeving en overleg    
1. Een Partij geeft aan de andere Partij onverwijld kennis van:  
a) een signifi cante verandering in de status met betrekking tot plaagorganismen of ziekten;  
b) het uitbreken van een nieuwe dierziekte;  
c) een bevinding van epidemiologisch belang met betrekking tot een dierziekte;  
d) een belangrijk voedselveiligheidsprobleem dat door een Partij is vastgesteld;  
e) eventuele aanvullende maatregelen die, naast de normale respectieve SPS -maatregelen, zijn 
getroffen om een dierziekte te bestrijden of uit te roeien of de menselijke gezondheid te 
beschermen, en eventuele wijzigingen in het p reventiebeleid, waaronder het vaccinatiebeleid;  
 
67 
 f) op verzoek, de resultaten van de officiële controle van een Partij en een verslag betreffende de 
resultaten van de verrichte controle, en  
g) alle belangrijke wijzigingen met betrekking tot de functies va n een systeem of gegevensbank.   
2. Indien een Partij aanzienlijke bedenkingen heeft met betrekking tot voedselveiligheid, de 
gezondheid van planten of de gezondheid van dieren, of over een SPS -maatregel die de andere Partij 
heeft voorgesteld of doorgevoerd, kan die Partij verzoeken om technisch overleg met de andere 
Partij. De aangezochte Partij moet het verzoek onverwijld beantwoorden. Elke Partij streeft ernaar 
de informatie te verstrekken die noodzakelijk is om verstoringen van het handelsverkeer te 
voorko men en, in voorkomend geval, tot een wederzijds aanvaardbare oplossing te komen.  
3. Het in lid 2 bedoelde overleg kan plaatsvinden via een telefoonconferentie, een 
videoconferentie of een ander door de Partijen onderling overeengekomen communicatiemiddel.   
Artikel SPS.13: Noodmaatregelen  
1. Indien de Partij van invoer van oordeel is dat er een ernstig risico bestaat voor het leven en 
de gezondheid van mens, dier of plant, kan zij zonder voorafgaande kennisgeving de maatregelen 
treffen die nodig zijn om het lev en en de gezondheid van mens, dier of plant te beschermen. Voor 
zendingen die in transito zijn tussen de Partijen, zoekt de Partij van invoer de meest geschikte en 
evenredige oplossing om onnodige verstoringen van het handelsverkeer te voorkomen.  
2. De Parti j die de maatregelen neemt, stelt de andere Partij zo spoedig mogelijk na haar 
besluit om de maatregel ten uitvoer te leggen en uiterlijk 24 uur nadat het besluit is genomen, in 
kennis van een SPS -noodmaatregel. Indien een Partij verzoekt om technisch over leg om de SPS -
noodmaatregel te bespreken, moet dit technisch overleg plaatsvinden binnen tien dagen na de 
kennisgeving van de SPS -noodmaatregel. De Partijen nemen via het technisch overleg verstrekte 
informatie in overweging. Doel van het overleg is het vo orkomen van onnodige verstoringen van het 
handelsverkeer. De Partijen kunnen opties overwegen voor de bevordering van de tenuitvoerlegging 
of de vervanging van de maatregelen.  
3. De Partij van invoer neemt bij haar besluit over zendingen die ten tijde van de  vaststelling 
van de SPS -noodmaatregel tussen de Partijen worden vervoerd, door de Partij van uitvoer verstrekte 
informatie tijdig in overweging, teneinde onnodige verstoringen van het handelsverkeer te 
voorkomen.  
4. De Partij van invoer ziet erop toe dat no odmaatregelen die worden genomen om de in lid 1 
van dit artikel genoemde redenen, niet worden gehandhaafd zonder wetenschappelijk bewijs, of, in 
gevallen waarin wetenschappelijk bewijs ontoereikend is, worden genomen in overeenstemming 
met artikel 5, lid 7 , van de  SPS-Overeenkomst . 
Artikel SPS.14: Multilaterale internationale fora  
De Partijen komen overeen in multilaterale internationale fora samen te werken bij de ontwikkeling 
van internationale normen, richtsnoeren en aanbevelingen op de gebieden die ond er dit hoofdstuk 
vallen.   
Artikel SPS.15: Tenuitvoerlegging en bevoegde autoriteiten  
1. Voor de uitvoering van dit hoofdstuk houdt elke Partij rekening met al het volgende:   
 
68 
 (a) de besluiten van het SPS -Comité van de WTO;  
 
(b) de werkzaamheden van de relevante internationale normalisatie -instellingen;   
 
(c) alle kennis en ervaring die zij in het verleden op het gebied van handel met de Partij 
van Uitvoer heeft opgedaan, en  
 
(d) door de andere Partij verstrekte informatie.  
2. De Partijen verstrekken elkaar onverwijld een beschrijving van de bevoegde autoriteiten van 
de Partijen voor de tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk. De Partijen stellen elkaar in kennis van alle 
wijzigingen van betekenis met betrekking tot die bevoegde autoriteiten.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat haar bevoegde autoriteiten over de nodige middelen beschikken 
om de bepalingen van dit hoofdstuk  effectief toe te passen.  
Artikel SPS.16: Samenwerking op gebied van dierenwelzijn  
1. De Partijen erkennen dat dieren wezens met gev oel zijn. Zij erkennen ook het verband 
tussen verbetering van het dierenwelzijn en duurzame voedselproductiesystemen.  
2. De Partijen verbinden zich ertoe in internationale fora samen te werken om de ontwikkeling 
van de best mogelijke praktijken op het gebied  van dierenwelzijn en de toepassing daarvan te 
bevorderen. De Partijen werken met name samen om het toepassingsgebied van de OIE -
dierenwelzijnsnormen en de toepassing ervan te versterken en uit te breiden, met bijzondere 
aandacht voor landbouwhuisdieren.  
3. De Partijen wisselen informatie, deskundigheid en ervaringen uit op het gebied van 
dierenwelzijn, met name met betrekking tot het fokken, houden, de omgang met, het vervoeren en 
slachten van voedselproducerende dieren.  
4. De Partijen versterken hun samenwerk ing op het gebied van onderzoek op het gebied van 
dierenwelzijn in verband met het fokken van dieren en de behandeling van dieren op 
landbouwbedrijven, tijdens het vervoer en bij het slachten.  
Artikel SPS.17: Samenwerking inzake antimicrobiële resistentie   
1. De Partijen voorzien in een kader voor dialoog en samenwerking ter versterking van de strijd 
tegen de ontwikkeling van antimicrobiële resistentie.  
2. De Partijen erkennen dat antimicrobiële resistentie een ernstige bedreiging voor de 
gezondheid van mens en dier vormt. Verkeerd gebruik van antimicrobiële stoffen bij de dierlijke 
productie, waaronder niet -therapeutisch gebruik, kan bijdragen tot antimicrobiële resistentie die 
een risico kan vormen voor het leven van de mens. De Partijen erkennen dat de aard va n de 
bedreiging een transnationale en een “één gezondheid” -benadering vereist.  
3. Met het oog op de bestrijding van antimicrobiële resistentie streven de Partijen ernaar 
internationaal samen te werken met regionale of multilaterale werkprogramma’s om het onn odige 
gebruik van antibiotica bij de dierlijke productie te verminderen en internationaal te werken aan het 
stopzetten van het gebruik van antibiotica als groeibevorderaar, met het oog op de bestrijding van 
antimicrobiële resistentie, in overeenstemming me t de “één gezondheid” -benadering en in 
overeenstemming met het mondiaal actieplan.  
 
69 
 4. De Partijen werken samen aan de ontwikkeling van internationale richtsnoeren, normen, 
aanbevelingen en acties in relevante internationale organisaties met het oog op het bev orderen van 
een verstandig en verantwoord gebruik van antibiotica in de veehouderij en dierenartspraktijken.  
5. De in lid 1 bedoelde dialoog heeft onder meer betrekking op:  
(a) samenwerking met het oog op een follow -up van bestaande en toekomstige richtsnoeren,  
normen, aanbevelingen en acties die zijn ontwikkeld in relevante internationale organisaties, 
initiatieven en nationale plannen ter bevordering van het voorzichtige en verantwoorde 
gebruik van antibiotica en met betrekking tot dierlijke productie en diere nartspraktijken;    
(b) samenwerking bij de uitvoering van de aanbevelingen van het OIE, de 
Wereldgezondheidsorganisatie en de Codex, met name CAC -RCP61/2005;   
(c) de uitwisseling van informatie over goede landbouwpraktijken;   
(d) de bevordering van onderzoek, innovati e en ontwikkeling;   
(e) de bevordering van multidisciplinaire benaderingen ter bestrijding van antimicrobiële 
resistentie, met inbegrip van de “één gezondheid” -benadering van de 
Wereldgezondheidsorganisatie, het OIE en de Codex Alimentarius.   
Artikel SPS.18: D uurzame voedselsystemen  
Elke Partij moedigt haar diensten op het gebied van voedselveiligheid, dier - en plantgezondheid aan 
samen te werken met hun tegenhangers in de andere Partij, met het oog op de bevordering van 
duurzame voedselproductiemethoden en vo edselsystemen.  
Artikel SPS.19: Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen  
Het Gespecialiseerd Handelscomité voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen houdt toezicht op de 
uitvoering en werking van dit hoofdstuk en heeft de  volgende taken:  
a) het zo mogelijk onverwijld opheldering verschaffen over en een onderzoek instellen naar alle door 
een Partij voorgelegde kwesties in verband met het opstellen, vaststellen of toepassen van 
sanitaire en fytosanitaire vereisten, normen en  aanbevelingen in het kader van dit hoofdstuk 
of de SPS -Overeenkomst;  
b) het bespreken van de lopende processen voor de ontwikkeling van nieuwe voorschriften;  
c) het zo spoedig mogelijk bespreken van bezwaren van een Partij met betrekking tot de door de 
andere Partij toegepaste SPS -invoervoorwaarden en -procedures;  
d) het regelmatig evalueren van de SPS -maatregelen van de Partijen, met inbegrip van 
certificeringsvoorschriften en douaneafhandelingsprocedures aan de grens, en de toepassing 
daarvan, teneinde d e handel tussen de Partijen te bevorderen, overeenkomstig de beginselen, 
doelstellingen en procedures van artikel 5 van de SPS -overeenkomst .  Elke Partij stelt vast 
welke passende maatregelen zij zal nemen, onder meer met betrekking tot de frequentie van 
de identiteits - en materiële controles, rekening houdend met de resultaten van deze evaluatie 
en op basis van de criteria van BIJLAGE SPS -1:  Criteria bedoeld in artikel SPS.19, punt d).  
 
70 
 e) het uitwisselen van standpunten, informatie en ervaringen met betr ekking tot de 
samenwerkingsactiviteiten op het gebied van de bescherming van het dierenwelzijn en de 
bestrijding van antimicrobiële resistentie op grond van SPS.16 en 17;  
f) het nagaan, op verzoek van een Partij, wat een belangrijke verandering in de ziek te- of 
plaagsituatie vormt als bedoeld in artikel SPS.10, lid 9, vormt;  
g) het nemen van besluiten om:  
(i) definities  toe te voegen als bedoeld in artikel SPS.3, lid 3;  
(ii) de specifieke gevallen als bedoeld in artikel SPS.6, lid 2, te omschrijven;  
(iii) de in artikel S PS.10, lid 1, bedoelde procedures nader te uitwerken;  
(iv) andere  manieren vast te stellen om de in artikel SPS.10, leden 5 en 7, bedoelde uitleg 
te ondersteunen.  
 
Hoofdstuk  4: Technische handelsbelemmeringen  
Artikel TBT.1: Doelstelling  
Dit hoofdstuk heeft tot  doel de handel in goederen tussen de Partijen te bevorderen door onnodige 
technische handelsbelemmeringen te voorkomen, op te sporen en weg te nemen.  
Artikel TBT.2: Toepassingsgebied  
1. Dit hoofdstuk is van toepassing op het opstellen, het aannemen en het toepassen van alle 
normen, technische voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures die de handel in 
goederen tussen de Partijen kunnen beïnvloeden.  
2. Dit hoofdstuk is niet van toe passing op:   
(a) aankoopspecificaties die door overheidsorganen zijn opgesteld om te voorzien in de 
productie - of verbruiksbehoeften van die organen, of  
(b) SPS-maatregelen die worden bestreken door hoofdstuk 3 [Sanitaire en fytosanitaire 
maatregelen].  
3. In aanvul ling op dit hoofdstuk gelden de bijlagen bij dit hoofdstuk voor de producten binnen 
hun toepassingsgebied. Waar in een bijlage bij dit hoofdstuk wordt bepaald dat een internationale 
norm, een internationaal orgaan of een internationale organisatie moet wor den beschouwd of 
erkend als relevant, sluit zulks niet uit dat een door een ander orgaan of andere organisatie 
ontwikkelde norm als een relevante internationale norm wordt beschouwd overeenkomstig artikel 
TBT.4, leden 4 en 5.  
Artikel TBT.3: Verhouding tot de TBT -Overeenkomst  
1. De artikelen 2 tot en met 9 en de bijlagen 1 en 3 bij de TBT -Overeenkomst worden mutatis 
mutandis in de onderhavige overeenkomst opgenomen en maken hiervan integrerend deel uit.   
 
71 
 2. De in dit hoofdstuk en de bijlagen daarbij gebruikte ter men hebben dezelfde betekenis als in 
de TBT -Overeenkomst.  
Artikel TBT.4: Technische voorschriften  
1. Elke Partij voert effectbeoordelingen van voorgenomen technische voorschriften uit 
overeenkomstig haar respectieve regels en procedures. De in dit lid en in lid 8 bedoelde regels en 
procedures kunnen voorzien in uitzonderingen.  
2. Elke Partij beoordeelt de beschikbare regelgevings - en niet -regelgevingsalternatieven voor 
het voorgestelde technisch voorschrift waarmee de legitieme doelstellingen van de Partij kunne n 
worden bereikt, overeenkomstig artikel  2.2 van de TBT -Overeenkomst.   
3. Elke Partij gebruikt internationale normen ter zake als basis voor haar technische 
voorschriften, tenzij zij kan aantonen dat die internationale normen ondoelmatig of ongeschikt zijn 
voor de verwezenlijking van de beoogde legitieme doelstellingen.  
4. De door de Internationale Organisatie voor normalisatie (ISO), de Internationale 
Elektrotechnische Commissie (IEC), de Internationale Telecommunicatie -unie (ITU) en de Codex 
Alimentarius Commissie (Codex) ontwikkelde internationale normen worden beschouwd als de 
relevante internationale normen in de zin van de artikelen 2 en 5 van en bijlage 3 bij de TBT -
Overeenkomst.  
5. Ook een door andere internationale organisaties ontwikkelde norm zou als  een relevante 
internationale norm in de zin van de artikelen 2 en 5 van en bijlage 3 bij de TBT -Overeenkomst 
kunnen worden beschouwd, mits:  
a) deze is ontwikkeld door een normalisatie -instelling die consensus nastreeft tussen  
(i) ofwel nationale delegaties va n de deelnemende WTO -leden die alle nationale 
normalisatie -instellingen op hun grondgebied vertegenwoordigen welke voor het 
voorwerp van de internationale normalisatieactiviteit normen hebben vastgesteld of 
voornemens zijn vast te stellen,   
(ii) ofwel overheid sorganen van deelnemende WTO -leden, en,  
b) deze is ontwikkeld overeenkomstig het Besluit van de WTO -Commissie technische 
handelsbelemmeringen inzake de beginselen voor de ontwikkeling van internationale normen, 
richtsnoeren en aanbevelingen met betrekking tot de artikelen  2 en  5 van en bijlage  3 bij de TBT -
Overeenkomst4.  
6. Wanneer een Partij geen internationale normen als basis voor een technisch voorschrift 
gebruikt, stelt zij op verzoek van de andere Partij elke substantiële afwijking van de relevante 
internationale norm vast, zet zij uiteen waarom deze normen ongeschikt of ondoeltreffend werden 
geacht voor het nagestreefde doel, en verstrekt zij het wetenschappelijke of technische 
bewijsmateriaal waarop deze beoordeling werd gebaseerd.  
7. Elke Partij evaluee rt haar technische voorschriften met het oog op een grotere convergentie 
van die technische voorschriften met relevante internationale normen, waarbij onder meer rekening 
                                                            
4 G/TBT/9 van 13 november 2000, bijlage 4.  
 
72 
 wordt gehouden met nieuwe ontwikkelingen in de desbetreffende internationale normen o f 
veranderingen in de omstandigheden die tot afwijking van relevante internationale normen heeft 
geleid.   
8. Overeenkomstig  haar respectieve regels en procedures en onverminderd titel X [Goede 
regelgevingspraktijken en samenwerking op regelgevingsgebied] ziet elke Partij er bij de 
ontwikkeling van belangrijke technische voorschriften die aanzienlijke gevolgen voor het 
handelsv erkeer kunnen hebben, op toe dat er procedures bestaan die personen in staat stellen hun 
mening te geven in een openbare raadplegingsprocedure, behalve wanneer zich dringende 
problemen voordoen of dreigen voor te doen op het gebied van veiligheid, gezondhe id, milieu of 
nationale veiligheid. Elke Partij staat personen van de andere Partij toe aan die 
raadplegingsprocedure deel te nemen onder voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan die welke 
voor haar eigen onderdanen gelden, en maakt de resultaten van d ie raadplegingsprocedure 
openbaar.  
Artikel TBT.5: Normen  
1. Elke Partij moedigt de op haar grondgebied gevestigde normalisatie -instellingen, alsmede de 
regionale normalisatie -instellingen waarvan een Partij of de op haar grondgebied gevestigde 
normalisatie -instellingen lid zijn, aan:  
(a) om binnen hun mogelijkheden mee te werken aan de opstelling van internationale normen 
door de bevoegde internationale normalisatie -instellingen;  
(b) om de toepasselijke internationale normen te gebruiken als grondslag voor de norme n die zij 
ontwikkelen, behalve wanneer dergelijke internationale normen ondoeltreffend of ongeschikt 
zouden zijn, bijvoorbeeld omdat zij onvoldoende bescherming bieden of wegens 
fundamentele klimatologische of geografische omstandigheden of fundamentele 
technologische problemen;   
(c) om doublures of overlappingen met de werkzaamheden van de internationale normalisatie -
instellingen te voorkomen;   
(d) om regelmatig niet op de relevante internationale normen gebaseerde nationale en regionale 
normen te evalueren, ten einde de convergentie ervan met die internationale normen te 
verbeteren;  
(e) om samen te werken met de desbetreffende normalisatie -instellingen van de andere Partij bij 
internationale normalisatieactiviteiten, onder meer door samenwerking in de internationale  
normalisatie -instellingen of op regionaal niveau;  
(f) om de bilaterale samenwerking met de normalisatie -instellingen van de andere Partij te 
bevorderen, en  
(g)  om informatie tussen normalisatie -instellingen uit te wisselen.  
2.  De Partijen wisselen informatie uit over:   
(a) hun respectieve gebruik van normen ter ondersteuning van technische voorschriften,  en  
(b) hun respectieve normalisatieprocessen, en in hoeverre zij internationale, regionale of sub -
regionale normen als basis voor hun nationale normen hanteren.  
 
73 
 3.  Wanneer normen door opname of verwijzing in een ontwerp van een technisch voorschrift 
of conformiteitsbeoordelingsprocedure verplicht worden gesteld, zijn de 
transparantieverplichtingen van artikel TBT.7 [Transparantie] en de artikelen 2 of 5 van de TBT -
Overeenkomst van toepassing.  
Artikel TBT.6: Conformiteitsbeoordeling  
1. Artikel TBT.4 [Technische voorschriften] betreffende de opstelling, aanneming en toepassing 
van technische voorschriften is mutatis mutandis op conformiteitsbeoordelingsprocedures van 
toepassing.   
2. Wanneer een Partij een conformiteitsbeoordeling verlangt als een positieve garantie dat een 
product aan een technisch voorschrift voldoet:  
(a) selecteert zij conformiteitsbeoordelingsprocedures die in verhouding staan tot de betrokken 
risico’s, zoals bepaald op basis van een risicobeoordeling;  
(b) beschouwt zij het gebruik, als bewijs van conformiteit met technische voorschriften, van de 
conformiteitsverklaring van een leverancier, d.w.z. een door de fabrikant onder de 
uitsluitende verantwoordelijkh eid van de fabrikant zonder een verplichte beoordeling door 
een derde partij afgegeven conformiteitsverklaring, als een van de opties om aan te tonen dat 
aan de technische voorschriften wordt voldaan;  
(c) verstrekt zij, indien de andere Partij daarom verzoekt , informatie over de criteria die worden 
gebruikt om de conformiteitbeoordelingsprocedures voor specifieke producten te selecteren.  
3. Wanneer een Partij een conformiteitsbeoordeling door een derde verlangt als positieve 
garantie dat een product in overeenst emming met een technisch voorschrift is, en zij deze taak niet 
aan een overheidsinstantie heeft voorbehouden als bedoeld in lid  4, dan:  
(a) gebruikt zij, in voorkomend geval, accreditatie als middel ten bewijze van technische 
bekwaamheid bij de toelating van conformiteitsbeoordelingsinstanties. Onverminderd haar 
recht om vereisten voor conformiteitsbeoordelingsinstanties vast te stellen, erken t elke Partij 
de waardevolle rol die accreditatie met overheidsgezag en op niet -commerciële basis bij de 
kwalificatie van conformiteitsbeoordelingsinstanties kan spelen;  
(b) maakt zij gebruik van de relevante internationale normen voor accreditatie en 
conform iteitsbeoordeling;  
(c) moedigt zij de op haar grondgebied gevestigde accreditatie -instanties en 
conformiteitsbeoordelingsinstanties aan, zich bij alle geldende desbetreffende internationale 
overeenkomsten of regelingen voor harmonisatie of bevordering van de aanvaarding van 
conf ormiteitsbeoordelingsresultaten aan te sluiten;   
(d) ziet zij erop toe, wanneer twee of meer conformiteitsbeoordelingsinstanties door een Partij 
zijn gemachtigd om de conformiteitsbeoordelingsprocedures uit te voeren die nodig zijn om 
een product in de handel  te brengen, dat marktdeelnemers een keuze hebben tussen de door 
de autoriteiten voor een bepaald product of voor een bepaalde reeks producten aangewezen 
conformiteitsbeoordelingsinstanties;  
 
74 
 (e) ziet zij erop toe dat conformiteitsbeoordelingsinstanties onafha nkelijk zijn van fabrikanten, 
importeurs en marktdeelnemers in het algemeen en dat er tussen accreditatie -instanties en 
conformiteitsbeoordelingsinstanties geen sprake is van belangenconflicten;  
(f) staat zij conformiteitsbeoordelingsinstanties toe gebruik te  maken van subcontractanten om 
tests of controles met betrekking tot de conformiteitsbeoordeling uit te voeren, met inbegrip 
van subcontractanten die op het grondgebied van de andere Partij zijn gevestigd, en kan zij 
van subcontractanten verlangen dat zij aan dezelfde eisen voldoen waaraan de 
conformiteitsbeoordelingsinstantie moet voldoen om zelf dergelijke tests of keuringen uit te 
voeren, en  
(g) maakt zij op één website een lijst bekend van de instanties die zij heeft aangewezen om 
dergelijke conformiteitsb eoordelingen uit te voeren alsmede de relevante informatie over de 
reikwijdte van de aanwijzing van elk van die instanties.   
4.  Niets in dit artikel belet een Partij te eisen dat de conformiteitsbeoordeling voor specifieke 
producten door haar specifieke overheidsinstanties wordt uitgevoerd. Indien een Partij verlangt dat 
de conformiteitsbeoordeling door haar specifieke overheidsinstanties wordt uitgevoerd, moet die 
Partij:  
(a) de conformiteitsbeoordelingsvergoedingen beperken tot, bij benadering, de kosten v an de 
verleende diensten en, op verzoek van een aanvrager van een conformiteitsbeoordeling, 
toelichten hoe eventuele vergoedingen die zij voor een dergelijke conformiteitsbeoordeling 
aanrekent, beperkt blijven tot, bij benadering, de kosten van de verleend e diensten, en  
(b) de vergoedingen voor conformiteitsbeoordeling openbaar maken.  
5. Onverminderd de leden 2 tot en met 4 aanvaardt elke Partij de conformiteitsverklaring van 
de leverancier als bewijs van naleving van haar technische voorschriften met betrekking  tot die 
productgebieden waarvoor zij dit op de datum van de inwerkingtreding van de onderhavige 
overeenkomst doet.  
6. Elke Partij maakt ter informatie een lijst van de in lid 5 bedoelde productgebieden bekend, 
samen met de verwijzingen naar de toepasselijke technische voorschriften, en actualiseert deze.  
7. Niettegenstaande lid 5 kan elk van de Partijen eisen voor verplichte tests door derden of 
certificering van de in dat lid bedoelde productgebieden invoeren, voor zover die eisen op grond van 
legitieme doelst ellingen gerechtvaardigd zijn en evenredig, met het doel de Partij van invoer 
voldoende vertrouwen te geven dat de producten in overeenstemming zijn met de toepasselijke 
technische voorschriften of normen, rekening houdend met de risico’s die de non -confor miteit zou 
opleveren.  
8. Een Partij die voorstelt de in lid  7 bedoelde conformiteitsbeoordelingsprocedures in te 
voeren, stelt de andere Partij daarvan in een vroeg stadium in kennis en houdt bij het ontwerpen 
van een dergelijke conformiteitsbeoordelingsproc edures rekening met de opmerkingen van de 
andere Partij.  
Artikel TBT.7: Transparantie  
1. Tenzij zich dringende problemen op het gebied van veiligheid, gezondheid, 
milieubescherming of nationale veiligheid voordoen of dreigen voor te doen, staat elke Partij de 
andere Partij toe in een periode van ten minste 60 dagen na de datum van toezending van de 
 
75 
 kennisgeving van technische voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures aan het centraal 
register van kennisgevingen van de WTO, schriftelijke opmerkinge n over die voorschriften en 
procedures in te dienen. Een Partij neemt redelijke verzoeken tot verlenging van die termijn om 
opmerkingen in te dienen, in welwillende overweging.  
2. Elke Partij verstrekt samen met de kennisgeving de elektronische versie van de  volledige 
tekst waarvan kennisgeving wordt gedaan;  Ingeval de tekst waarvan kennisgeving is gedaan, niet in 
een van de officiële talen van de WTO is gesteld, verstrekt de kennisgevende Partij een 
gedetailleerde en uitvoerige beschrijving van de inhoud van  de maatregel in het 
kennisgevingsformat van de WTO.   
3. Indien een Partij van de andere Partij schriftelijke opmerkingen over haar voorstel voor een 
technisch voorschrift of voor een conformiteitsbeoordelingsprocedure ontvangt, dan:  
(a) bespreekt zij, op verzo ek van de andere Partij, de schriftelijke opmerkingen met de 
medewerking van haar bevoegde regelgevende instantie, op een tijdstip waarop daarmee 
rekening kan worden gehouden, en  
(b) antwoordt zij uiterlijk op de dag van de bekendmaking van het technisch voor schrift of de 
conformiteitsbeoordelingsprocedure schriftelijk op de opmerkingen.  
4. Elke Partij tracht haar antwoorden op de opmerkingen die zij na de in lid  1 bedoelde 
kennisgeving ontvangt, uiterlijk op de datum van de bekendmaking van het aangenomen techn isch 
voorschrift of van de aangenomen conformiteitsbeoordelingsprocedure bekend te maken op een 
website.  
5. Elke Partij verstrekt de andere Partij desgevraagd informatie over de doelstellingen van, de 
rechtsgrondslag voor en de grondgedachte achter een technisch voorschrift dat of een 
conformiteitsbeoordelingsprocedure die zij heeft aangenomen of voornemens is a an te nemen.  
6. Elke Partij ziet erop toe dat de door haar aangenomen technische voorschriften en 
conformiteitsbeoordelingsprocedures kosteloos op een gratis toegankelijke website worden 
gepubliceerd.  
7. Elke Partij verstrekt informatie over de aanneming en de  inwerkingtreding van technische 
voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures en de aangenomen definitieve teksten door 
middel van een addendum bij de oorspronkelijke kennisgeving aan de WTO.  
8. Elke Partij voorziet in een redelijke termijn tussen de  bekendmaking van technische 
voorschriften en de inwerkingtreding ervan, zodat de marktdeelnemers van de andere Partij tijd 
hebben om zich aan te passen. Onder “redelijke termijn” wordt verstaan een periode van ten minste 
zes maanden, tenzij dit ondoeltref fend zou zijn voor het bereiken van de legitieme doelstellingen die 
worden nagestreefd.   
9. Wanneer een Partij voordat de in lid  1 vermelde termijn voor het indienen van opmerkingen 
was verstreken, een redelijk verzoek van de andere Partij heeft ontvangen da t strekt tot verlenging 
van de termijn tussen de aanneming van het technisch voorschrift en de dag waarop het van 
toepassing wordt, neemt zij dit in welwillende overweging, tenzij de vertraging niet doeltreffend zou 
zijn om de nagestreefde legitieme doelst ellingen te verwezenlijken.   
10. Elke Partij ziet erop toe dat het overeenkomstig artikel  10 van de TBT -Overeenkomst 
ingestelde informatiepunt informatie verstrekt in een van de officiële talen van de WTO in antwoord 
 
76 
 op redelijke verzoeken om inlichtingen van de andere Partij of van belanghebbenden uit de andere 
Partij betreffende aangenomen technische voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures.   
Artikel TBT.8: Merktekens en etikettering  
1. De technische voorschriften van een Partij kunnen geheel of te n dele betrekking hebben op 
bindende markerings - of etiketteringsvoorschriften. In die gevallen zijn de beginselen van artikel  2.2 
van de TBT -Overeenkomst op deze technische voorschriften van toepassing.  
2. Wanneer een Partij een verplichte markering of etik ettering van producten voorschrijft, zijn 
alle volgende voorwaarden van toepassing:  
(a) zij verlangt uitsluitend informatie die van belang is voor de consumenten of de gebruikers van 
het product of informatie die aangeeft dat het product aan de bindende techn ische vereisten 
voldoet;  
(b) zij verlangt geen voorafgaande goedkeuring, registratie of certificering van de etiketten of 
merktekens van producten, en evenmin betaling van een vergoeding, als voorwaarde voor het 
in de handel brengen van producten die anderszi ns in overeenstemming zijn met haar 
bindende technische voorschriften, tenzij zulks met het oog op haar legitieme doelstellingen 
noodzakelijk is;  
(c) indien de Partij verlangt dat marktdeelnemers een uniek identificatienummer gebruiken, kent 
zij zo’n nummer o nverwijld en op niet -discriminerende grondslag toe aan de 
marktdeelnemers van de andere Partij;  
(d) voor zover de in de punten i), ii) of iii) vermelde informatie niet misleidend, tegenstrijdig of 
verwarrend zou zijn met betrekking tot de informatie die de Pa rtij van invoer met betrekking 
tot de goederen verlangt, staat de Partij van invoer toe dat:  
(i) informatie in meer talen dan alleen de taal die in de Partij van invoer van de goederen 
is voorgeschreven, wordt verstrekt;  
(ii) internationaal aanvaarde nomenclaturen, pictogrammen, symbolen of afbeeldingen 
worden gebruikt, en  
(iii) meer informatie dan die welke in de Partij van invoer van de goederen is 
voorgeschreven, wordt verstrekt;  
(e) zij aanvaardt dat etikettering, met inbegrip van aanvullende etikettering en/of correcties op 
de etikettering, plaatsvindt in douane -entrepots of andere aangewezen zones in het land van 
invoer, als alternatief voor etikettering in het land van herkomst, tenzij die etikettering om 
redenen van openbare gez ondheid of veiligheid moet worden aangebracht door daartoe 
gemachtigde personen, en  
(f) zij streeft ernaar om, tenzij zij meent dat legitieme doelstellingen in gevaar komen, het 
gebruik van niet -permanente of verwijderbare etiketten dan wel merktekens of etike ttering in 
de begeleidende documentatie te aanvaarden, in plaats van te eisen dat etiketten of 
merktekens op of aan het product zelf worden aangebracht.  
 
77 
 Artikel TBT.9: Samenwerking inzake markttoezicht en non -foodproductveiligheid en -conformiteit  
1. De Par tijen erkennen het belang van samenwerking op het gebied van markttoezicht, 
conformiteit en veiligheid van non -foodproducten voor de bevordering van de handel en de 
bescherming van consumenten en andere gebruikers, en het belang van het opbouwen van 
wederz ijds vertrouwen op basis van gedeelde informatie.   
2. Om de onafhankelijke en onpartijdige werking van het markttoezicht te waarborgen, zien de 
Partijen erop toe dat:  
(a) markttoezichtfuncties en conformiteitsbeoordelingsfuncties van elkaar zijn gescheiden, en  
(b) er geen sprake is van belangen die de onpartijdigheid van markttoezichtautoriteiten bij het 
verrichten van hun controle of toezicht op marktdeelnemers in het gedrang zouden brengen.   
3. De Partijen werken samen en wisselen informatie uit op het gebied van de  veiligheid en 
conformiteit van non -foodproducten, hetgeen met name het volgende kan omvatten:  
(a) markttoezicht en handhavingsactiviteiten en -maatregelen;   
(b) methoden voor risicobeoordeling en productbeproeving;  
(c) gecoördineerde terugroepacties voor producten  of andere vergelijkbare acties;   
(d) wetenschappelijke, technische en regelgevingsaangelegenheden, om de veiligheid en 
conformiteit van non -foodproducten te verbeteren;   
(e) nieuwe kwesties die van groot belang zijn op het gebied van gezondheid en veiligheid;   
(f) met normalisatie verband houdende activiteiten;  
(g) uitwisseling van ambtenaren.  
4. De Partnerschapsraad zal naar zijn beste kunnen in bijlage TBT -XX zo spoedig mogelijk en bij 
voorkeur binnen zes maanden na de inwerkingtreding van deze overeenkomst, een regel ing 
vaststellen voor de regelmatige uitwisseling van informatie tussen het systeem voor snelle 
waarschuwing voor non -foodproducten (RAPEX), of de opvolger daarvan, en de gegevensbank voor 
markttoezicht en productveiligheid die is ingesteld bij de “General Product Safety Regulations 2005” 
(UK algemene regelgeving inzake productveiligheid 2005), of de opvolger daarvan, inzake de 
veiligheid van non -foodproducten en daarmee verband houdende preventieve, beperkende en 
corrigerende maatregelen.  
In de regeling wor den de modaliteiten vastgesteld waaronder:  
a) de Unie aan het Verenigd Koninkrijk bepaalde informatie moet verstrekken uit haar RAPEX -
waarschuwingssysteem, of de opvolger daarvan, zoals bedoeld in Richtlijn 2001/95/EG van het 
Europees Parlement en de Raad van 3  december  2001 inzake algemene productveiligheid, of de 
opvolger daarvan;  
b) het Verenigd Koninkrijk aan de Unie bepaalde informatie moet verstrekken uit zijn databank met 
betrekking tot markttoezicht en productveiligheid die is ingesteld uit hoofde van de General Product 
Safety Regulations 2005, of de opvolger daarvan; en  
 
78 
 c) de Partijen elkaar in kennis moeten stellen van eventuele vervolgacties en maatregelen die naar 
aanleiding van de uitgewisselde informatie worden genomen.   
5. De Partnerschapsraad kan in bijlage TBT -ZZ een regeling vaststellen voor de regelmatige 
uitwisseling, ook langs elektronische weg, van informatie betreffende andere dan de door lid 4  
bestreken maatregelen met betrekking tot niet -conforme non -foodproducten.  
6. Elke Partij gebruikt de overeenkomstig de leden 3, 4 en 5 verkregen informatie uitsluitend 
voor de bescherming van de consument, de gezondheid, de veiligheid of het milieu.   
7. Elke Partij behandelt de overeenkomstig de leden 3, 4 en 5 verkregen informatie a ls 
vertrouwelijk.   
8. De in de leden 4 en 5 bedoelde regelingen bepalen nader welke soort informatie wordt 
uitgewisseld en wat de modaliteiten zijn voor de uitwisseling en de toepassing van voorschriften 
inzake vertrouwelijkheid en bescherming van persoonsgeg evens.   De Partnerschapsraad is bevoegd 
besluiten vast te stellen tot vaststelling of wijziging van de regelingen in de bijlagen TBT -XX en TBT -
ZZ. 
9. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder “markttoezicht” verstaan activiteiten en 
maatregelen van markt toezicht - en handhavingsautoriteiten, met inbegrip van activiteiten die 
plaatsvinden en maatregelen die worden genomen in samenwerking met marktdeelnemers, op de 
grondslag van procedures van een Partij, om die Partij in staat te stellen de veiligheid van p roducten 
te monitoren of aan te pakken alsmede de conformiteit ervan aan de vereisten van haar wet - en 
regelgeving.  
10. Elke Partij ziet erop toe dat de maatregelen die door haar markttoezichtautoriteiten of 
handhavingsautoriteiten worden genomen om een uit h et grondgebied van de andere Partij 
ingevoerd product uit de handel te nemen of terug te roepen van haar markt, of om het aanbieden 
van een uit het grondgebied van de andere Partij ingevoerd product op haar markt te verbieden of 
te beperken, om redenen die  verband houden met de niet -naleving van de toepasselijke wetgeving, 
evenredig zijn, de exacte gronden vermelden waarop de maatregelen zijn gebaseerd en onverwijld 
aan de betrokken marktdeelnemer worden meegedeeld.  
Artikel TBT.10: Technisch overleg  
1.  Indien een Partij van oordeel is dat een ontwerp of voorstel voor een technisch voorschrift 
of een conformiteitsbeoordelingsprocedure van de andere Partij aanzienlijke gevolgen kan hebben 
voor de handel tussen de Partijen, kan zij om technisch overleg over d eze aangelegenheid 
verzoeken. Het verzoek wordt schriftelijk ingediend bij de andere Partij en vermeldt:  
(a) de maatregel in kwestie;  
(b) de bepalingen van dit hoofdstuk of van een bijlage bij dit hoofdstuk waarop de bezorgdheid 
betrekking heeft, en  
(c) de redenen voor het verzoek, met inbegrip van een beschrijving van de punten van zorg van 
de verzoekende Partij ten aanzien van de maatregel.  
2. Een Partij dient haar verzoek in bij het overeenkomstig artikel TBT.12 [Contactpunten] 
aangewezen contactpunt van  de andere Partij.  
 
79 
 3. Op verzoek van een van de Partijen komen de Partijen binnen 60 dagen na de datum van het 
verzoek bijeen om de in het verzoek aan de orde gestelde bezwaren persoonlijk of via video - of 
teleconferentie te bespreken en trachten zij de kwes tie zo spoedig mogelijk op te lossen. Indien een 
verzoekende Partij van mening is dat de zaak dringend is, kan zij verzoeken dat een vergadering 
binnen een kortere termijn plaatsvindt. In dergelijke gevallen neemt de antwoordende Partij een 
dergelijk verzo ek in welwillende overweging.  
Artikel TBT.11: Samenwerking  
1. De Partijen werken samen op het gebied van technische voorschriften, normen en 
conformiteitsbeoordelingsprocedures, wanneer dit in hun wederzijds belang is en onverminderd de 
autonomie van hun res pectieve besluitvormings - en rechtsordes. Het Gespecialiseerd Handelscomité 
voor technische handelsbelemmeringen kan standpunten uitwisselen met betrekking tot de 
samenwerkingsactiviteiten uit hoofde van dit artikel of van de bijlagen bij dit hoofdstuk.  
2. Voor de toepassing van lid 1 streven de Partijen ernaar samenwerkingsactiviteiten van 
wederzijds belang in kaart te brengen, te ontwikkelen en te bevorderen. Deze activiteiten kunnen 
met name betrekking hebben op:  
(a) het uitwisselen van informatie, ervaring en  gegevens met betrekking tot technische 
voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures;  
(b) het verzekeren van doeltreffende interactie en samenwerking van hun respectieve 
regelgevende instanties op internationaal, regionaal of nationaal niveau;  
(c) voor zover mogelijk, het uitwisselen van informatie over internationale overeenkomsten en 
regelingen betreffende technische handelsbelemmeringen waarbij één of beide Partijen partij 
zijn dan wel zijn aangesloten, en  
(d) het opzetten van of deelnemen aan initi atieven ter bevordering van de handel.  
3.  Voor de toepassing van dit artikel en de bepalingen inzake samenwerking uit hoofde van de 
bijlagen bij dit hoofdstuk treedt de Europese Commissie op namens de Europese Unie.  
Artikel TBT.12: Contactpunten   
1. Elke Partij wijst bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst een contactpunt voor de 
uitvoering van dit hoofdstuk aan en stelt de andere Partij in kennis van de contactgegevens voor het 
contactpunt, met inbegrip van informatie met betrekking tot de betrokken  ambtenaren. De Partijen 
stellen elkaar onverwijld in kennis van wijzigingen van die contactgegevens.   
2. Het contactpunt verstrekt alle door het contactpunt van de andere Partij gevraagde 
informatie of uitleg met betrekking tot de tenuitvoerlegging van d it hoofdstuk binnen een redelijke 
termijn en, indien mogelijk, binnen 60 dagen na de datum van ontvangst van het verzoek.  
Artikel TBT.13: Gespecialiseerd Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen;  
Het Gespecialiseerd Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen ziet toe op de 
tenuitvoerlegging en de werking van dit hoofdstuk en de bijlagen daarbij en verduidelijkt en 
behandelt, waar mogelijk, alle kwesties die door een Partij aan de orde worden gesteld in verband 
met de ontwikkeling, aannemin g of toepassing van technische voorschriften, normen en 
 
80 
 conformiteitsbeoordelingsprocedures uit hoofde van dit hoofdstuk of de TBT -Overeenkomst 
onverwijld.  
 
Hoofdstuk  5: Douane en handelsbevordering  
Artikel CUSTMS.1: Doelstelling  
Dit hoofdstuk heeft tot d oel: 
a) de samenwerking tussen de Partijen op het gebied van douane en handelsbevordering te 
versterken en in voorkomend geval passende niveaus van compatibiliteit van hun 
douanewetgeving en -praktijken te ondersteunen of te handhaven, om ervoor te zorgen dat 
met de desbetreffende wetgeving en procedures, alsmede de administratieve capaciteit van 
de desbetreffende overheidsdiensten, de doelstellingen van handelsbevordering worden 
bereikt, waarbij wordt toegezien op doeltreffende douanecontroles en de doeltreffen de 
handhaving van de douanewetgeving en handelsgerelateerde wet - en regelgeving, de 
passende bescherming van de veiligheid en zekerheid van de burgers, de naleving van 
verbodsbepalingen alsmede de eerbiediging van beperkingen en van de financiële belangen 
van de Partijen;  
 b) de administratieve samenwerking tussen de Partijen op het gebied van de btw en de wederzijdse 
bijstand inzake vorderingen in verband met belastingen en rechten te versterken;  
c) erop toe te zien dat de wetgeving van elke Partij niet-discriminerend is en dat de 
douaneprocedures zijn gebaseerd op het gebruik van moderne methoden en doeltreffende 
controles om fraude te bestrijden en de legitieme handel te bevorderen, en  
d) erop toe te zien dat legitieme doelstellingen van overheidsb eleid, ook met betrekking tot 
veiligheid, zekerheid en fraudebestrijding, op generlei wijze in het gedrang komen.  
Artikel CUSTMS.1a: Definities  
Voor de toepassing van dit hoofdstuk, BIJLAGE CUSTMS -1 [Geautoriseerde marktdeelnemers], het 
Protocol betreffend e wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken en het Protocol 
betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invorderi ng van 
schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten zijn de volgende definities van toepassing:  
(a) “Overeenkomst inzake inspectie voor verzending”: de Overeenkomst inzake inspectie voor 
verzending, die is neergelegd in bijlage 1A bij de WTO -Overeen komst;  
 
(b) “ATA - en Istanbul -Overeenkomsten”: de Douaneovereenkomst inzake het carnet ATA voor 
de tijdelijke invoer van goederen, gedaan te Brussel op 6 december 1961, en de Overeenkomst van 
Istanbul inzake tijdelijke invoer, gedaan te Istanbul op 26 juni 199 0; 
 
(c) “Overeenkomst gemeenschappelijke regeling douanevervoer”: de Overeenkomst van 20 mei 
1987 betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer;  
 
(d) “Customs Data Model van de WDO”: de bibliotheek van gegevenscomponenten en 
elektronische modell en voor de uitwisseling van bedrijfsgegevens en de opstelling van internationale 
 
81 
 normen inzake gegevens en informatie die worden gebruikt bij facilitatie door regelgeving en 
controles in de wereldhandel, zoals van tijd tot tijd door het Data Model Project Team van de WDO 
gepubliceerd;  
 
(e) “douanewetgeving” de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die op het grondgebied 
van een van de Partijen van toepassing zijn op de binnenkomst of de invoer, de uitgang of de 
uitvoer, de doorvoer van goederen en de pla atsing van goederen onder enige andere 
douaneregeling of -procedure, met inbegrip van verbods -, beperkings - en controlemaatregelen;  
 
(f) “informatie”: alle gegevens, documenten, afbeeldingen, verslagen, mededelingen of 
gewaarmerkte kopieën, in ongeacht welk fo rmaat, ook in elektronisch formaat, al dan niet verwerkt 
of geanalyseerd;  
 
(g) “persoon”: elke persoon als omschreven in artikel OTH.1 [Definities], punt m), van titel XVII 
[OVERIGE BEPALINGEN]5; 
 
(h)  “SAFE -Framework”: het SAFE Framework of Standards to Secure an d Facilitate Global Trade, 
dat tijdens de zitting van de Werelddouaneorganisatie in juni 2005 in Brussel is aangenomen en van 
tijd tot tijd is bijgewerkt, en  
 
(i) “WTO -Overeenkomst inzake handelsfacilitatie”: de Overeenkomst inzake handelsfacilitatie, 
gehecht aan het Protocol tot wijziging van de WTO -Overeenkomst (besluit van 27 november 2014).  
Artikel CUSTMS.2: Samenwerking op douanegebied  
1. De desbetreffende autoriteiten van de Partijen werken samen op douanegebied om de 
doelstellingen die zijn neergelegd in artikel CUSTMS.1 [Doelstelling] te ondersteunen, met 
inachtneming van de middelen van hun respectieve autoriteiten. Met het oog op de toepassing van 
deze titel [Handel in goederen] is de Overeenkomst inzake de vereenvoudiging van de formaliteiten 
in het go ederenverkeer van 20 mei 1987 van toepassing.  
2. De Partijen ontwikkelen een samenwerking, onder meer op de volgende terreinen:  
(a) uitwisseling van informatie over douanewetgeving, de tenuitvoerlegging van de 
douanewetgeving en de douaneprocedures, met name op d e volgende gebieden:  
i) de vereenvoudiging en modernisering van de douaneprocedures;  
ii) de facilitatie van doorvoer en overlading;  
iii) betrekkingen met het bedrijfsleven, en  
iv) veiligheid van de toeleveringsketen en risicobeheer;  
(b) samenwerking rond de douanegerelateerde aspecten van de beveiliging en facilitatie van de 
internationale handelstoeleveringsketen overeenkomstig het SAFE -kader;  
                                                            
5Voor alle duidelijkheid: met name voor de toepassing van dit hoofdstuk omvat het begrip “persoon” elke 
vereniging van personen die niet de jurid ische status van een rechtspersoon bezit, maar die volgens het 
toepasselijke recht wel bevoegd is om rechtshandelingen te verrichten.  
 
82 
 (c) de ontwikkeling van gezamenlijke initiatieven overwegen op het gebied van invoer -, uitvoer - 
en andere douaneprocedur es, waaronder technische bijstand, alsmede om het bedrijfsleven 
een doeltreffende dienstverlening aan te bieden;  
(d) versterking van hun samenwerking op douanegebied in internationale organisaties zoals de 
WTO en de WDO, en uitwisseling van informatie of het h ouden van besprekingen met het oog 
op de vaststelling, waar mogelijk, van gemeenschappelijke standpunten in die internationale 
organisaties en in UNCTAD, VN/ECE;  
(e) het streven naar harmonisering van hun gegevensvereisten met betrekking tot invoer -, 
uitvoer - en andere douaneprocedures, door gemeenschappelijke normen en 
gegevenselementen toe te passen overeenkomstig het Customs Data Model van de WDO;  
(f) versterking van hun samenwerking op het gebied van risicobeheertechnieken, onder meer 
door het uitwisselen van b este praktijken en, in voorkomend geval, risico -informatie en 
resultaten van controles. Waar relevant en passend kunnen de Partijen tevens wederzijdse 
erkenning overwegen van risicobeheertechnieken, risiconormen en controles en 
douaneveiligheidsmaatregelen ; de Partijen kunnen, waar dit relevant en passend is, ook de 
ontwikkeling overwegen van compatibele risicocriteria en -normen, controlemaatregelen en 
prioritaire controlegebieden;  
(g) vaststelling van wederzijdse erkenning van programma’s voor geautoriseerde 
marktdeelnemers om de handel te beveiligen en te bevorderen;  
(h) het bevorderen van samenwerking tussen douanediensten en andere overheidsautoriteiten of 
-instanties met betrekking tot programma’s voor geautoriseerde marktdeelnemers, hetgeen 
onder meer kan wor den bereikt door overeenstemming te bereiken over de hoogste normen, 
de toegang tot voordelen te vergemakkelijken en onnodige doublures tot een minimum te 
beperken;  
(i) de handhaving van intellectuele -eigendomsrechten door douaneautoriteiten, met inbegrip 
van de uitwisseling van informatie en beste praktijken bij douaneoperaties, met bijzondere 
aandacht voor de handhaving van intellectuele -eigendomsrechten;  
(j) de instandhouding, in voorkomend geval en indien uitvoerbaar, van compatibele 
douaneprocedures, met inbeg rip van de toepassing van één enkel administratief document 
voor douaneaangifte, en  
(k) de uitwisseling, waar relevant in voorkomend geval en uit hoofde van overeen te komen 
regelingen, van bepaalde categorieën douanegerelateerde informatie tussen de 
douaneaut oriteiten van de Partijen, door gestructureerde en periodieke communicatie, met 
het oog op verbetering van het risicobeheer en de doeltreffendheid van de douanecontroles, 
gericht op risicogoederen wat betreft belastinginning of veiligheid en zekerheid, waa rbij de 
legitieme handel wordt bevorderd; dergelijke uitwisselingen kunnen betrekking hebben op 
gegevens uit de aangiften ten uitvoer en ten invoer betreffende de handel tussen de Partijen, 
met de mogelijkheid om, door middel van proefprojecten, de ontwikk eling van interoperabele 
mechanismen te onderzoeken om overlapping bij de indiening van dergelijke informatie te 
voorkomen. Uitwisselingen in het kader van dit punt laten de uitwisseling van informatie die 
tussen de Partijen kan plaatsvinden op grond van h et Protocol betreffende wederzijdse 
administratieve bijstand in douanezaken onverlet.  
 
83 
 3. Onverminderd de andere vormen van samenwerking waarin deze overeenkomst voorziet, 
verlenen de douaneautoriteiten van de Partijen elkaar wederzijdse administratieve bijsta nd in de 
onder dit hoofdstuk vallende aangelegenheden, in overeenstemming met het Protocol betreffende 
wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken.  
4. Op elke uitwisseling van informatie tussen de Partijen uit hoofde van dit hoofdstuk zijn de 
voorschr iften voor de geheimhouding en bescherming van informatie zoals vervat in artikel 12 van 
het Protocol betreffende wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken [Uitwisseling van 
inlichtingen en vertrouwelijkheid], mutatis mutandis, alsmede de vereist en inzake vertrouwelijkheid 
en privacy die zijn neergelegd in de wetgeving van de Partijen, van toepassing.  
Artikel CUSTMS.3: Douane - en andere handelsgerelateerde wetgeving en procedures  
1. Elke Partij ziet erop toe dat haar douanebepalingen en -procedures:  
(a) in overeenstemming zijn met de internationale instrumenten en normen die op het gebied 
van douane en handel van toepassing zijn, waaronder de WTO -Overeenkomst inzake 
handelsfacilitatie, de materiële elementen van de Herziene Overeenkomst van Kyoto inzake 
de vereenvoudiging en harmonisatie van douaneprocedures, het Internationaal Verdrag 
betreffende het geharmoniseerd systeem inzake de omschrijving en codering van goederen, 
alsmede het SAFE -Framework en het Customs Data Model van de WDO;  
(b) voorzien in bescherming en bevordering van de legitieme handel, rekening houdend met de 
ontwikkeling van handelspraktijken, door middel van doeltreffende handhaving, ook in geval 
van inbreuken op haar wet - en regelgeving, belastingontduiking en smokkel, en door ervoor  te 
zorgen dat de wettelijke voorschriften worden nageleefd;  
(c) gebaseerd zijn op wetgeving die evenredig en niet -discriminerend is, geen onnodige last aan 
marktdeelnemers oplegt, voorziet in verdere facilitatie voor marktdeelnemers met een hoog 
nalevingsnive au, met inbegrip van een gunstige behandeling met betrekking tot 
douanecontroles voorafgaand aan de vrijgave van goederen, en die garanties biedt tegen 
fraude en onrechtmatige of schadelijke activiteiten, en tegelijk een hoog niveau van 
bescherming van de veiligheid en zekerheid van de burgers, de naleving van 
verbodsbepalingen alsmede de eerbiediging van beperkingen en van de financiële belangen 
van de Partijen waarborgt, en  
(d) regels bevatten die waarborgen dat de straffen voor overtredingen van douaneregelg eving of 
procedurele voorschriften evenredig en niet -discriminerend zijn en dat de oplegging van die 
straffen niet tot onnodige vertragingen leidt.  
Elke Partij dient haar wetgeving en douaneprocedures periodiek te evalueren. Douaneprocedures 
moeten ook op voorspelbare, consistente en transparante wijze worden toegepast.  
2. Teneinde de werkmethoden te verbeteren en te zorgen voor een niet -discriminatoire, 
transparante, efficiënte en integere werkwijze waarvoor verantwoording wordt afgelegd, zal elke 
Partij:  
(a) waar mogelijk, de eisen en formaliteiten met betrekking tot de snelle vrijgave en douane -
afhandeling van goederen vereenvoudigen en evalueren;  
(b) ernaar streven de door de douane en andere diensten gestelde eisen ten aanzien van 
verlangde gegevens en documentati e verder te vereenvoudigen en te standaardiseren, en  
 
84 
 (c) de coördinatie tussen alle grensinstanties, zowel intern als grensoverschrijdend, bevorderen 
om het proces van grensoverschrijding te vergemakkelijken en de controle te versterken, 
waarbij gezamenlijke grenscontroles waar dit haalbaar en passend is, in aanmerking worden 
genomen.  
Artikel CUSTMS.4: Vrijgave van goederen  
1. Elke Partij stelt douaneprocedures in dan wel handhaaft douaneprocedures die:  
a) voorzien in de onmiddellijke vrijgave van goederen binnen  een tijdvak dat niet langer is dan 
noodzakelijk om te waarborgen dat aan haar wet - en regelgeving wordt voldaan;  
b) voorzien in voorafgaande elektronische indiening en verwerking van documenten en alle 
andere vereiste informatie vóór de aankomst van de go ederen, zodat goederen onmiddellijk 
na aankomst kunnen worden vrijgegeven indien er geen risico is vastgesteld aan de hand van 
een risicoanalyse of indien geen steekproefsgewijze of andere controles hoeven te worden 
uitgevoerd;  
c) voorzien in de mogelijkhe id dat in voorkomend geval en indien aan de noodzakelijke 
voorwaarden is voldaan, de goederen op de eerste plaats van aankomst in het vrije verkeer 
kunnen worden gebracht, en  
d) die de vrijgave van goederen mogelijk maken vóór de definitieve vaststelling v an 
douanerechten, belastingen, retributies en heffingen, indien deze vaststelling niet vóór of bij 
aankomst of zo snel mogelijk na aankomst plaatsvindt voor zover aan alle andere wettelijke 
voorschriften is voldaan.  
2. Als voorwaarde voor een dergelijke vrij gave kan elke Partij een zekerheid eisen voor elk 
bedrag dat nog niet is vastgesteld in de vorm van een zekerheid, een borgsom of een ander passend 
instrument waarin haar wet - en regelgeving voorziet. Een dergelijke garantie mag niet uitgaan boven 
het bedr ag dat de Partij verlangt ter verzekering van de betaling van de douanerechten, belastingen, 
retributies en heffingen die uiteindelijk worden verschuldigd voor de goederen waarvoor garantie is 
gesteld. De zekerheid wordt vrijgegeven wanneer zij niet langer  vereist is.  
3. De Partijen zien erop toe dat de douanediensten en andere autoriteiten die belast zijn met 
de grenscontroles en de procedures voor invoer, uitvoer en doorvoer van goederen, met elkaar 
samenwerken en hun activiteiten coördineren teneinde de han del te bevorderen en de vrijgave van 
goederen te bespoedigen.  
Artikel CUSTMS.5: Vereenvoudigde douaneprocedures  
1. Elke Partij streeft naar vereenvoudiging van haar vereisten en formaliteiten voor 
douaneprocedures met het oog op een besparing van tijd en kost en voor handelaren of 
marktdeelnemers, met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen.  
2. Elke Partij stelt maatregelen vast dan wel handhaaft maatregelen op grond waarvan 
handelaren of marktdeelnemers die voldoen aan de in haar wet - en regelgeving verm elde criteria, 
voor verdere vereenvoudiging van douaneprocedures in aanmerking kunnen komen. Deze 
maatregelen kunnen onder meer betrekking hebben op:  
(a) douaneaangiften die een beperkte reeks gegevens of bewijsstukken bevatten;   
 
85 
 (b) periodieke douaneaangiften voor de bepaling en betaling van douanerechten en belastingen 
met betrekking tot meerdere invoerhandelingen binnen een bepaald tijdvak, na de vrijgave van 
die ingevoerde goederen;  
(c) zelfberekening en uitstel van betaling van douanerechten en belastingen tot na de vrijgave van 
die ingevoerde goederen, en  
(d) gebruikmaking van een zekerheid met een beperkte waarde of een ontheffing van de 
verplichting tot zekerheidstelling.   
3. Wanneer een Partij ervoor kiest een van deze maatregelen vast te stellen, biedt zij, waar  dat 
door die Partij passend en uitvoerbaar wordt geacht en in overeenstemming met haar wet - en 
regelgeving, deze vereenvoudigingen aan alle handelaren aan die aan de desbetreffende criteria 
voldoen.  
Artikel CUSTMS.6: Doorvoer en overlading  
1. Voor de toepass ing van artikel GOODS.4bis [Vrijheid van doorvoer], is de Overeenkomst 
gemeenschappelijke regeling douanevervoer van toepassing.  
2. Elke Partij draagt zorg voor de facilitatie en doeltreffende controle van de overlading en 
doorvoer over haar respectieve grond gebied.  
3. Elke Partij bevordert regionale regelingen inzake douanevervoer en legt deze ten uitvoer om 
de handel te bevorderen in overeenstemming met de Overeenkomst gemeenschappelijke regeling 
douanevervoer.  
4. Elke Partij ziet erop toe dat alle betrokken insta nties en diensten op haar respectieve 
grondgebied samenwerken en coördineren om de doorvoer te vergemakkelijken.  
5. Elke Partij staat toe dat voor invoer bestemde goederen binnen haar grondgebied worden 
vervoerd onder douanetoezicht van een douanekantoor van binnenkomst naar een ander 
douanekantoor op haar grondgebied vanwaar de goederen zouden worden vrijgegeven of 
ingeklaard.  
Artikel CUSTMS.7: Risicobeheer  
1. Elke Partij stelt een systeem voor risicobeheer voor douanecontroles vast of handhaaft dit 
om de waarsc hijnlijkheid en de gevolgen van een gebeurtenis te verminderen die de correcte 
toepassing van de douanewetgeving in de weg zou staan, de financiële belangen van de Partijen in 
gevaar zou brengen of een bedreiging zou vormen voor de veiligheid en zekerheid van de Partijen en 
hun ingezetenen, voor de gezondheid van mensen, dieren of planten, voor het milieu of voor 
consumenten.  
2. Douanecontroles, met uitzondering van steekproefsgewijze controles, worden primair 
gebaseerd op risicoanalyse met behulp van elektron ische gegevensverwerkingstechnieken.  
3. Elke Partij ontwerpt en past het risicobeheer op zodanige wijze toe dat willekeurige of 
ongerechtvaardigde discriminatie of verkapte beperkingen van de internationale handel worden 
vermeden.  
 
86 
 4. Elke Partij concentreert de douanecontroles en andere relevante grenscontroles op 
zendingen met een hoog risico en bespoedigt de vrijgave van zendingen met een laag risico. Elke 
Partij kan als onderdeel van haar risicobeheer zendingen ook op steekproefbasis voor dergelijke 
controles selecteren.  
5. Elke Partij baseert haar risicobeheer op een beoordeling van de risico’s aan de hand van 
passende selectiecriteria.  
Artikel CUSTMS.8: Controle na douaneafhandeling  
1. Ter bespoediging van de vrijgave van de goederen voorziet elke Partij in een con trole na 
douaneafhandeling, of handhaaft deze, teneinde de naleving van de douane - en andere daarmee 
verband houdende wet - en regelgeving te verzekeren.  
2. Elke Partij selecteert personen of zendingen voor controles na douaneafhandeling op 
risicogebaseerde wi jze, waarbij ook gebruik kan worden gemaakt van passende selectiecriteria. Elke 
Partij voert de controles na douaneafhandeling op transparante wijze uit. Wanneer een persoon bij 
het controleproces betrokken is en de controle uitsluitsel heeft gegeven, stel t de Partij de persoon 
wiens administratie het voorwerp van de controle is, onverwijld in kennis van de resultaten, zijn 
rechten en plichten alsmede de redenen voor de resultaten.  
3. De informatie die is verkregen bij controles na douaneafhandeling kan worden  gebruikt in 
verdere administratieve of gerechtelijke procedures.  
4. De Partijen maken voor zover uitvoerbaar gebruik van de resultaten van de controle na 
douaneafhandeling voor risicobeheerdoeleinden.  
Artikel CUSTMS.9: Geautoriseerde marktdeelnemers  
1. Elke Partij houdt een partnerschapsprogramma bij voor marktdeelnemers die voldoen aan 
de in bijlage CUSTMS -1 [Geautoriseerde marktdeelnemers] gespecificeerde criteria.  
2. De Partijen erkennen hun respectieve programma’s voor geautoriseerde marktdeelnemers 
in overe enstemming met bijlage CUSTMS -1 [Geautoriseerde marktdeelnemers].  
Artikel CUSTMS.10: Bekendmaking en beschikbaarheid van informatie  
1. Elke Partij ziet erop toe dat haar douanewetgeving en overige handelsgerelateerde wet - en 
regelgeving alsmede haar algemene administratieve procedures en relevante algemeen 
toepasselijke informatie die betrekking hebben op de handel worden bekendgemaakt en voor alle 
belanghebbenden gemakkelijk beschikbaar en toegankelijk zijn, onder meer, indien van toepassing, 
via het internet . 
2. Elke Partij maakt nieuwe wetgeving en algemene procedures op het gebied van douane - en 
handelsfacilitatie -aangelegenheden onverwijld en zo vroeg mogelijk vóór de inwerkingtreding van 
die wetgeving en procedures bekend, en maakt wijzigingen en interpretat ies van die wetgeving en 
procedures onverwijld bekend. Een dergelijke bekendmaking omvat:  
(a) relevante mededelingen van administratieve aard;  
 
87 
 (b) de procedures bij invoer, uitvoer en doorvoer (met inbegrip van de procedures bij 
binnenkomst via havens, luchthavens  en andere punten van binnenkomst), en de daarvoor 
vereiste formulieren en documenten;  
(c) de toegepaste tarieven wat betreft rechten en belastingen van welke aard ook ter zake van of 
in verband met de invoer of uitvoer;  
(d) de retributies en heffingen die worden opgelegd door of voor overheidsinstanties ter zake van 
of in verband met de invoer, uitvoer of doorvoer;  
(e) de voorschriften voor de indeling of waardebepaling van producten voor douanedoeleinden;  
(f) de algemeen toepasselijke wetten, regelingen en administratieve besluiten van algemene 
toepassing die betrekking hebben op de oorsprongsregels;  
(g) de beperkingen of verboden met betrekking tot invoer, uitvoer of doorvoer;  
(h) de sanctiebepalingen ten aanzien van niet -inachtneming van de invoer -, uitvoer - of 
doorvoerformaliteiten;  
(i) bezwaar - en beroepsprocedures;  
(j) de overeenkomsten of delen daarvan met welk land of welke landen dan ook in verband met 
de invoer, uitvoer of doorvoer;  
(k) de procedures voor het beheer van tariefcontingenten;  
(l) de openingstijden en werkwijze n van douanekantoren in havens en bij grensposten, en  
(m) de contactpunten voor verzoeken om informatie.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat er een redelijke tijdspanne ligt tussen de bekendmaking en de 
inwerkingtreding van nieuwe of gewijzigde wetgeving, procedures  en retributies of heffingen.  
4. Elke Partij stelt via internet het volgende ter beschikking:  
(a) een beschrijving van de invoer -, uitvoer - en doorvoerprocedures, met inbegrip van bezwaar - 
en beroepsprocedures, informatie over de praktische stappen die nodig zijn  voor in - en 
uitvoer en voor doorvoer;  
(b) de formulieren en documenten die nodig zijn voor de invoer in, de uitvoer uit of de doorvoer 
door het grondgebied van die Partij, en  
(c) de contactgegevens van de informatiepunten.  
Elke Partij ziet erop toe dat de in de eerste alinea, punten a), b) en c), bedoelde beschrijvingen, 
formulieren, documenten en informatie worden bijgewerkt.  
5. Elke Partij richt een of meer informatiepunten op of houdt deze in stand om vragen van 
overheden, handelaren en andere belanghebbenden ove r douane - en andere handelsgerelateerde 
aangelegenheden binnen een redelijke termijn te beantwoorden. De Partijen eisen geen betaling 
van een retributie voor het beantwoorden van verzoeken om informatie.  
 
88 
 Artikel CUSTMS.11: Voorafgaande besluiten  
1. Elke Parti j stelt via haar douaneautoriteiten naar aanleiding van een aanvraag van 
marktdeelnemers voorafgaande beslissingen vast waarin wordt aangegeven welke behandeling aan 
de betrokken goederen wordt toegekend. Dergelijke beslissingen worden schriftelijk of in 
elektronische vorm op een tijdsgebonden wijze gegeven en bevatten alle nodige informatie 
overeenkomstig de wetgeving van de Partij van afgifte.  
2. Voorafgaande beslissingen zijn geldig voor een periode van ten minste drie jaar vanaf de 
aanvangsdatum van de gel digheid ervan, tenzij de beslissing niet meer in overeenstemming is met 
het recht of de feiten, of de omstandigheden die aan de oorspronkelijke beslissing ten grondslag 
liggen, gewijzigd zijn.  
3. Een Partij kan weigeren een voorafgaande beslissing te geven in dien de in de aanvraag 
opgeworpen vraag voorwerp is van een administratieve of rechterlijke toetsing, of indien de 
aanvraag geen betrekking heeft op een voorgenomen gebruik van de voorafgaande beslissing of op 
enig voorgenomen gebruik van een douaneprocedu re. Wanneer een Partij weigert een 
voorafgaande beslissing vast te stellen, stelt zij de aanvrager hiervan onverwijld schriftelijk in kennis, 
met vermelding van de relevante feiten en de redenen voor haar besluit.  
4. Elke Partij maakt ten minste het volgende bekend:  
(a) de vereisten voor het aanvragen van een voorafgaande beslissing, met inbegrip van de te 
verstrekken informatie en het formaat;  
(b) de termijn waarbinnen zij een voorafgaande beslissing zal afgeven, en  
(c) de periode gedurende welke de voorafgaande beslissi ng geldig is.  
5. Wanneer een Partij een voorafgaande beslissing intrekt, wijzigt, ongeldig of nietig verklaart, 
stelt zij de aanvrager hiervan schriftelijk in kennis, met vermelding van de relevante feiten en de 
redenen voor haar besluit. Een Partij kan een v oorafgaande beslissing alleen met terugwerkende 
kracht intrekken, wijzigen of ongeldig of nietig verklaren wanneer deze was gebaseerd op 
onvolledige, onjuiste, bedrieglijke of misleidende informatie.  
6. Een door een Partij vastgestelde voorafgaande beslissing  is voor die Partij bindend ten 
aanzien van de aanvrager die om de voorafgaande beslissing heeft verzocht. De Partij kan bepalen 
dat de voorafgaande beslissing bindend is voor de aanvrager.  
7. Elke Partij verstrekt, op schriftelijk verzoek van de houder, e en herziening van het voorafgaande 
beslissing of van een besluit tot intrekking, wijziging, intrekking of ongeldigverklaring van een 
voorafgaande beslissing.  
8. Elke Partij maakt informatie over voorafgaande beslissingen openbaar, rekening houdend met de 
noodzaak om persoonlijke en commercieel vertrouwelijke informatie te beschermen.  
9. Voorafgaande beslissingen worden afgegeven met betrekking tot:  
a) de tariefindeling van goederen;  
b) de oorsprong van de goederen, en  
 
89 
 c) elke andere aangelegenheid waarover de Partijen overeenstemming kunnen bereiken.  
Artikel CUSTMS.12: Douane -expediteurs  
De douanevoorschriften en -procedures van een Partij schrijven geen verplichte gebruikmaking van 
douane -expediteurs of andere agenten voor. Elke Partij maakt haar maatregele n inzake de 
gebruikmaking van douane -expediteurs bekend. Elke Partij past transparante, niet -discriminerende 
en evenredige voorschriften toe indien en wanneer zij douane -expediteurs een toelating verleent.  
Artikel CUSTMS.13: Inspectie vóór verzending  
Een P artij eist noch verplichte uitvoering van inspecties vóór verzending zoals gedefinieerd in de 
WTO -overeenkomst inzake inspectie vóór verzending, noch verplichte uitvoering van enige andere 
inspectieactiviteit door particuliere ondernemingen op de plaats va n bestemming vóór 
douaneafhandeling.  
Artikel CUSTMS.14: Toetsing en beroep  
1. Elke Partij voorziet in doeltreffende, snelle, niet -discriminerende en gemakkelijk 
toegankelijke procedures die de uitoefening van het recht van beroep tegen administratief 
handelen, administratieve besluiten en besluiten van de douaneautoriteiten of andere bevoegde 
instanties betreffende de in -, uit- of doorvoer van goederen waarborgen.  
2. De in lid  1 bedoelde procedures omvatten:  
(a) administratief beroep bij of administratieve to etsing door een hoger bestuursorgaan of een 
bestuursorgaan dat onafhankelijk is van de functionaris of de dienst die het besluit heeft 
genomen; en  
(b) beroep in rechte tegen of rechterlijke toetsing van het besluit.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat in het geval dat de beslissing over het beroep of de toetsing uit 
hoofde van lid 2, punt a), niet binnen de in haar wet - en regelgeving vastgestelde termijn of niet 
zonder onnodige vertraging wordt gegeven, de indiener in overeenstemming met de wet - en 
regelgeving van die Partij het recht heeft om verder administratief beroep of beroep in rechte in te 
stellen of te verzoeken om toetsing of enige andere rechtsbedeling bij een rechterlijke instantie.  
4. Elke Partij ziet erop toe dat de indiener in kennis wordt gesteld van de  redenen voor het 
administratieve besluit, zodat die persoon indien nodig gebruik kan maken van de beroeps - of 
toetsingsprocedures.  
Artikel CUSTMS.15: Relaties met bedrijfsleven  
1. Elke Partij houdt tijdig en regelmatig overleg met vertegenwoordigers van de h andel over 
wetsvoorstellen en algemene procedures met betrekking tot douane - en handelsfacilitatie -
aangelegenheden. Elke Partij handhaaft met dit doel voor ogen passend overleg tussen de diensten 
en het bedrijfsleven.  
2. Elke Partij ziet erop toe dat haar ei sen en procedures op douanegebied en aanverwante 
gebieden blijven aansluiten op de behoeften van de handel, dat hierbij de beste praktijken worden 
gevolgd en dat de handel hierdoor zo min mogelijk wordt beperkt.  
 
90 
 Artikel CUSTMS.16: Tijdelijke toelating  
1. Voor  de toepassing van dit artikel wordt onder “tijdelijke invoer” verstaan de 
douaneregeling waaronder bepaalde goederen, met inbegrip van vervoermiddelen, in een 
douanegebied kunnen worden binnengebracht met voorwaardelijke vrijstelling van de betaling van 
rechten en heffingen bij invoer en zonder de toepassing van invoerverboden of -beperkingen van 
economische aard, op voorwaarde dat de goederen voor een bepaald doel worden ingevoerd en 
bestemd zijn om binnen een bepaalde termijn te worden wederuitgevoerd zo nder dat zij een 
wijziging hebben ondergaan, met uitzondering van een normale waardevermindering als gevolg van 
het gebruik dat van die goederen is gemaakt.  
2. Elke Partij staat tijdelijke toelating toe, met volledige voorwaardelijke vrijstelling van rechten 
en heffingen bij invoer en zonder toepassing van invoerbeperkingen of -verboden van economische 
aard, zoals bepaald in haar wet - en regelgeving, voor de volgende soorten goederen:  
(a) goederen die bestemd zijn om op tentoonstellingen, beurzen, bijeenkomsten of  soortgelijke 
evenementen te worden tentoongesteld of gebruikt (goederen bestemd voor uitstalling of 
demonstratie tijdens een evenement; goederen die bestemd zijn om te worden gebruikt in 
verband met het tonen van buitenlandse producten tijdens een eveneme nt; apparatuur, met 
inbegrip van vertolkingsapparatuur, toestellen voor geluids - en beeldopname en films van 
educatieve, wetenschappelijke of culturele aard, bestemd voor gebruik op internationale 
bijeenkomsten, conferenties of congressen); producten die t ijdens het evenement incidenteel 
uit tijdelijk ingevoerde goederen zijn verkregen als gevolg van de demonstratie van uitgestalde 
machines of apparaten;  
(b) beroepsuitrusting (apparatuur voor de pers, voor geluids - of televisie -uitzendingen die nodig is 
voor ve rtegenwoordigers van de pers, omroeporganisaties of televisie -omroeporganisaties die 
het grondgebied van een ander land bezoeken om verslag uit te brengen, teneinde materiaal 
voor bepaalde programma’s uit te zenden of op te nemen; filmmateriaal dat nodig i s voor een 
persoon die het grondgebied van een ander land bezoekt om een bepaalde film of films te 
maken; alle andere uitrusting die nodig is voor de uitoefening van de oproep -, handels - of 
beroepsactiviteit van een persoon die het grondgebied van een ande r land bezoekt om een 
bepaalde taak uit te voeren, voor zover zij niet bestemd is voor de industriële vervaardiging of 
verpakking van goederen of (behalve in het geval van handgereedschap) voor de exploitatie 
van natuurlijke hulpbronnen, voor de bouw, de r eparatie of het onderhoud van gebouwen of 
voor grondverzet en soortgelijke projecten; hulptoestellen voor bovengenoemde apparatuur, 
en toebehoren daarvoor); onderdelen die worden ingevoerd voor de reparatie van tijdelijk 
toegelaten beroepsuitrusting;  
(c) goede ren die in het kader van een handelsactiviteit worden ingevoerd, maar waarvan de 
invoer op zich geen handelsverrichting is (verpakkingsmiddelen die gevuld worden ingevoerd 
voor wederuitvoer leeg of gevuld, of leeg worden ingevoerd voor wederuitvoer gevuld;  
containers, al dan niet gevuld met goederen, en toebehoren en uitrusting voor tijdelijk 
toegelaten containers, die hetzij met een container worden ingevoerd om afzonderlijk of met 
een andere container te worden wederuitgevoerd, hetzij afzonderlijk worden ingevoerd met 
het oog op wederuitvoer met een container en onderdelen die bestemd zijn voor de reparatie 
van containers waarvoor tijdelijke invoer is toegestaan; pallets; monsters; reclamefilms; 
andere goederen die in het kader van een handelsactiviteit wo rden ingevoerd);  
(d) goederen die in verband met een fabricagehandeling worden ingevoerd (matrijzen, blokken, 
platen, vormen, tekeningen, schema’s, modellen en dergelijke artikelen; meet -, controle - en 
 
91 
 verificatie -instrumenten en andere soortgelijke artikelen;  speciaal gereedschap en 
instrumenten, ingevoerd voor gebruik tijdens een fabricageproces); vervangende 
productiemiddelen (instrumenten, apparaten en machines die door een leverancier of 
hersteller aan een klant ter beschikking worden gesteld in afwachting  van de levering of 
reparatie van soortgelijke goederen);  
(e) goederen die uitsluitend voor educatieve, wetenschappelijke of culturele doeleinden worden 
ingevoerd (wetenschappelijk materiaal, pedagogisch materiaal, welzijnsmateriaal voor 
zeelieden en alle ande re goederen die worden ingevoerd in verband met educatieve, 
wetenschappelijke of culturele activiteiten); vervangingsonderdelen voor wetenschappelijk 
materiaal en pedagogisch materiaal waarvoor tijdelijke invoer is toegestaan; gereedschap dat 
speciaal is o ntworpen voor het onderhoud, het controleren, het meten of het herstellen van 
dergelijke uitrusting;  
(f) persoonlijke bezittingen (alle nieuwe of gebruikte artikelen die een reiziger redelijkerwijs 
tijdens de reis voor persoonlijk gebruik nodig kan hebben, rek ening houdend met alle 
omstandigheden waaronder deze reis plaatsvindt, met uitsluiting van goederen die voor 
commerciële doeleinden worden ingevoerd); goederen de worden ingevoerd voor 
sportdoeleinden (sportartikelen die en ander materiaal dat door reizige rs tijdens 
sportwedstrijden of -demonstraties of tijdens trainingen die in het grondgebied van tijdelijke 
toelating plaatsvinden, worden gebruikt);  
(g) toeristisch reclamemateriaal (goederen ingevoerd met als doel het publiek te bewegen tot het 
bezoeken van ee n ander land, met name tot het bijwonen van in dat land te houden 
bijeenkomsten of manifestaties met een cultureel, godsdienstig, toeristisch, sportief of 
beroepsmatig karakter);  
(h) goederen die worden ingevoerd voor humanitaire doeleinden (medisch, chirurgis ch en 
laboratoriummaterieel en hulpzendingen, zoals voertuigen en andere vervoermiddelen, 
dekens, tenten, geprefabriceerde huizen of andere goederen die in eerste instantie 
noodzakelijk zijn en die als hulp worden doorgegeven aan personen die getroffen zij n door 
natuurrampen en soortgelijke rampen); en  
(i) dieren die worden ingevoerd voor specifieke doeleinden (dressage, opleiding, fokken, schieten 
of wegen, diergeneeskundige behandeling, testen (bijvoorbeeld met het oog op aankoop), 
deelname aan shows, tentoonstellingen, wedstrijden, competities of demonstraties, 
amusement (circusdieren enz.), rondreizen (inclusief gezelschapsdieren van reizigers), 
uitoefening van functies (politiehonden of -paarden); detectiehonden, blindengeleidehonden 
enz.), reddingso peraties, transhumance of begrazing, uitvoering van werkzaamheden of 
vervoer, medische doeleinden (levering van slangengif enz.).  
3. Elke Partij aanvaardt, voor de tijdelijke invoer van de in lid 2 bedoelde goederen en ongeacht 
hun oorsprong, een carnet dat a ls voorgeschreven voor de toepassing van de ATA - en Istanbul -
Overeenkomsten in de andere Partij is afgegeven, daar is bekrachtigd en gegarandeerd door een 
vereniging die deel uitmaakt van de internationale garantieketen, is gecertificeerd door de bevoegde 
autoriteiten en geldig is in het douanegebied van de Partij van invoer.  
 
92 
 Artikel CUSTMS 17. Eén loket  
Elke Partij streeft ernaar één -loketsystemen op te zetten of te handhaven, waardoor het de 
handelaren mogelijk is de voor de invoer, uitvoer of doorvoer va n goederen vereiste documenten 
en/of gegevens via één toegangspunt bij de deelnemende autoriteiten of instanties in te dienen.  
Artikel CUSTMS 18. Facilitatie van roll -on, roll -off-verkeer  
1. De Partijen erkennen het grote aantal overtochten over zee en met  name het grote volume 
aan roll -on, roll -off-verkeer tussen hun respectieve douanegebieden, en komen overeen samen te 
werken om dergelijk verkeer en andere alternatieve vervoerswijzen te faciliteren.  
2. De Partijen erkennen:  
(a) het recht van elke Partij om h andelsfaciliterende douaneformaliteiten en -procedures voor het 
handelsverkeer tussen de Partijen vast te stellen binnen hun respectieve rechtskaders, en  
(b) het recht van havens, havenautoriteiten en marktdeelnemers om binnen het kader van de 
rechtsordes van hun respectieve Partijen op te treden in overeenstemming met hun regels en 
hun exploitatie - en bedrijfsmodellen.  
3. Daartoe zullen de Partijen:  
a) procedures instellen of handhaven die het mogelijk maken invoerdocumenten en andere 
vereiste informatie, met  inbegrip van ladinglijsten, verstrekken, teneinde vóór de aankomst 
van de goederen te beginnen met de verwerking daarvan om de vrijgave van de goederen bij 
aankomst te bespoedigen, en  
b) zich ertoe verbinden het gebruik van de procedure voor douanevervoer  door de 
marktdeelnemers te vergemakkelijken, met inbegrip van vereenvoudigingen van de procedure 
voor douanevervoer zoals voorzien in de Overeenkomst gemeenschappelijke regeling 
douanevervoer.  
4. De Partijen komen overeen samenwerking tussen hun respectie ve douaneautoriteiten op 
bilaterale zeeroutes aan te moedigen en informatie uit te wisselen over de werking van de havens 
die het verkeer tussen hen behandelen en over de toepasselijke regels en procedures. Zij publiceren 
en bevorderen kennis van de exploi tanten over de maatregelen die zij hebben genomen en de 
processen die de havens hebben opgezet om dit verkeer te vergemakkelijken.  
Artikel CUSTMS.19: Administratieve samenwerking op gebied van btw en wederzijdse bijstand voor 
invordering van belastingen en  rechten  
De bevoegde autoriteiten van de Partijen werken samen teneinde naleving te waarborgen van de 
btw-wetgeving en bij het innen van vorderingen die verband houden met belastingen en rechten 
overeenkomstig het Protocol betreffende de administratieve sa menwerking en de bestrijding van 
fraude op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse 
bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten.  
Artikel CUSTMS. 20: Gespecialiseerd Han delscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels  
1.  Het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels:  
 
93 
 a) pleegt regelmatig overleg; en  
b) met betrekking tot de herziening van de bepalingen van bijlage CUSTMS -1 [Geautoriseerde 
marktdeelnemers]:  
(i) valideert  gezamenlijk  programmadeelnemers om de sterke en zwakke punten in de 
uitvoering van bijlage CUSTMS -1 [Geautoriseerde marktdeelnemers] in kaa rt te 
brengen;  en 
(ii) wisselt meningen uit over de te delen gegevens en de behandeling van 
marktdeelnemers.  
2. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels kan 
besluiten nemen of aanbevelingen doen:  
a) met betrekking tot de uitwisseling van douanegerelateerde informatie inzake de wederzijdse 
erkenning van risicobeheertechnieken, risiconormen en -controles en 
douaneveiligheidsmaatregelen, inzake voorafgaande besluiten, gemeenschappelijke 
benaderingen van de douanewaarde en andere kwesties in verband met de uitvoering van dit 
hoofdstuk;  
b) met betrekking tot de regelingen voor de automatische uitwisseling van inlichtingen als 
bedoeld in artikel 10 [Automatische uitwisseling van inlichtingen] van het Protoc ol 
betreffende wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken, en over andere 
aangelegenheden in verband met de uitvoering van dat protocol;  
c) met betrekking tot alle kwesties in verband met de uitvoering van bijlage CUSTMS -1 
[Geautoriseerde marktdee lnemers] inzake geautoriseerde marktdeelnemers; en  
d) met betrekking tot de in artikel ORIG.26 [Weigering van preferentiële tariefbehandeling] 
vastgestelde raadplegingsprocedures betreffende alle technische of administratieve 
aangelegenheden in verband met  de uitvoering van hoofdstuk 2 [Oorsprongsregels] van deze 
titel, met inbegrip van interpretatie -aantekeningen die tot doel hebben een uniform beheer 
van de oorsprongsregels te waarborgen.  
Artikel CUSTMS.21: Wijzigingen  
1.  De Partnerschapsraad kan de volg ende zaken wijzigen:  
a) bijlage CUSTMS -1 [Geautoriseerde marktdeelnemers], het Protocol betreffende wederzijdse 
administratieve bijstand in douanezaken en de lijst van goederen als bedoeld in 
artikel  CUSTMS.16 [Tijdelijke invoer], lid  2; en  
b) het Protocol  betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het 
gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand 
bij de invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten.   
2.  Het Gespecialiseerd Handelscomité voor administratieve samenwerking op het gebied van 
btw en inning van belastingen en rechten kan de in artikel 33, lid 4, van het Protocol betreffende de 
administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het ge bied van de belasting over de 
toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van 
schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten bedoelde waarde wijzigen.  
 
94 
 TITEL  II: DIENSTEN E N INVESTERINGEN  
Hoofdstuk  1: Algemene bepal ingen  
Artikel SERVIN.1.1: Doelstelling en werkingssfeer  
1. De Partijen bevestigen hun verbintenis om een gunstig klimaat te scheppen voor de 
ontwikkeling van onderlinge handel en investeringen.  
2. De Partijen herbevestigen het recht om op hun grondgebied regelgeving vast te stellen om 
legitieme beleidsdoelstellingen te verwezenlijken, zoals: de bescherming van de volksgezondheid; 
maatschappelijke dienstverlening; openbaar onderwijs; veiligheid; milieu, inclusief 
klimaatverandering; openbare zeden; sociale bescherming of consumentenbescherming; privacy en 
gegevensbescherming of de bevordering en bescherming van culturele diversiteit.  
3. Deze titel is noch van toepassing op maatregelen betreffende natuurlijke personen uit een 
Partij die toegang tot de arbeidsmar kt van de andere Partij zoeken, noch op maatregelen inzake 
nationaliteit, staatsburgerschap, vestigingsplaats of werk op permanente basis.  
4. Niets in deze titel belet een Partij maatregelen toe te passen ter regulering van de toelating 
van natuurlijke person en tot of hun tijdelijke verblijf op haar grondgebied, waaronder maatregelen 
die nodig zijn voor het beschermen van de integriteit van haar grenzen en het verzekeren van het 
ordelijke verkeer van natuurlijke personen over die grenzen, mits deze maatregelen  niet zodanig 
worden toegepast dat de voordelen die de andere Partij op grond van deze titel toekomen, daardoor 
teniet worden gedaan of uitgehold.  Het feit alleen dat voor natuurlijke personen afkomstig uit 
bepaalde landen wel en voor die uit andere landen  geen visum vereist is, wordt niet geacht 
voordelen op grond van deze titel teniet te doen of uit te hollen.  
5. Deze titel is niet van toepassing op:  
(a) luchtdiensten of aanverwante diensten ter ondersteuning van luchtdiensten6, met 
uitzondering van:  
(i) reparatie  en onderhoud van vliegtuigen;  
(ii) geautomatiseerde boekingssystemen;  
(iii) grondafhandelingsdiensten;  
(iv) de volgende diensten die met een bemand luchtvaartuig worden verleend, met 
inachtneming van de respectieve wet - en regelgeving van de Partijen betreffende de 
toelating van luchtvaartuigen tot, het vertrek uit en de exploitatie op hun 
grondgebied: brandbestrijding vanuit de lucht; vliegtraining; besproeiing: landmeting; 
                                                            
6  Luchtdiensten of aanverwante diensten ter ondersteuning van luchtdiensten omvatten, maar zijn niet 
beperkt tot, de volg ende diensten: luchtvaart; diensten waarbij gebruik wordt gemaakt van 
luchtvaartuigen die in de eerste plaats niet bedoeld zijn voor het vervoer van goederen of 
passagiers, zoals brandbestrijding vanuit de lucht, vliegtraining, waarneming, besproeiing, 
landmeting, kartering, fotografie, parachutesprongen, slepen van zweefvliegtuigen, 
helikopterlift voor houtkap en bouw, en andere landbouw -, industrie - en inspectiediensten in 
de lucht;  verhuur van vliegtuigen met bemanning, en exploitatie van luchthavens.  
 
95 
 kartering; fotografie, en andere landbouw -, industriële en inspectiediensten in de 
lucht, alsmed e 
(v) verkoop en marketing van luchtvervoersdiensten;  
(b) audiovisuele diensten;  
(c) nationale cabotage in het zeevervoer7, alsmede  
(d) binnenvaart.  
6. Deze titel is niet van toepassing op enige maatregel van een Partij met betrekking tot 
overheidsopdrachten voor goederen of diensten aangekocht voor overheidsdoeleinden en niet met 
het oog op commerciële wederverkoop of gebruik bij de levering van goederen of diensten voor 
commerciële verkoop, ongeacht of die opdrachten “onder deze overeenkomst vallende opdrachten” 
zijn in d e zin van artikel PPROC.2 [Opname van een aantal bepalingen van de GPA en onder deze 
overeenkomst vallende aanbestedingen].  
7. Met uitzondering van artikel SERVIN.2.6 [Prestatievereisten] is deze titel niet van toepassing 
op door de Partijen verstrekte subsid ies, met inbegrip van door de overheid gesteunde leningen, 
garanties en verzekeringen.  
Artikel SERVIN.1.2: Definities  
Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “activiteiten verricht in het kader van de uitoefening van overheidsgezag”: activi teiten die 
worden verricht, met inbegrip van diensten die noch op commerciële basis, noch in 
concurrentie met een of meer marktdeelnemers worden verleend8; 
(b) “reparatie en onderhoud van vliegtuigen”: alle werkzaamheden aan een uit de dienst 
genomen vliegtuig  of een onderdeel daarvan, met uitzondering van het zogenaamde 
lijnonderhoud;  
(c) “geautomatiseerde boekingssystemen (CRS)”: dienstverlening door middel van 
computersystemen die informatie bevatten over dienstregeling, beschikbaarheid, tarieven en 
                                                            
7  Nationale cabotage in het zeevervoer heeft betrekking op: voor de Unie, onverminderd de reikwijdte 
van activiteiten die volgens de desbetreffende nationale wetgeving als cabotage kunnen worden 
beschouwd, het vervoer van passagiers of goederen tussen een haven of plaats in een lidstaat en een 
andere haven of plaats in dezelfde lidstaat, met inbegrip van zijn continentaal plat zoals gedefinieerd in 
het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, dat op 10  december 1982 werd 
afgesloten in Mo ntego Bay, Jamaica, en verkeer dat vertrekt uit en aankomt in dezelfde haven of plaats 
in een lidstaat; voor het Verenigd Koninkrijk, vervoer van passagiers of goederen tussen een haven of 
plaats in het Verenigd Koninkrijk en een andere haven of plaats in het Verenigd Koninkrijk, met inbegrip 
van zijn continentaal plat zoals gedefinieerd in het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht 
van de zee, dat op 10  december 1982 werd afgesloten in Montego Bay, Jamaica, en verkeer dat vertrekt 
uit en aankomt in dezelfde haven of plaats in het Verenigd Koninkrijk.  
8  Voor alle duidelijkheid: wanneer de term “activiteiten verricht in het kader van de uitoefening van 
overheidsgezag” wordt gebruikt in verband met maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
verlening van diensten, omvat deze “diensten die worden verleend in het kader van de uitoefening van 
overheidsgezag” zoals gedefinieerd in artikel SERVIN.1.2 [Definities], punt  p). 
 
96 
 regels daar voor, met behulp waarvan boekingen kunnen worden gedaan of vervoersbewijzen 
kunnen worden uitgegeven;  
(d) “onder de overeenkomst vallende onderneming”: een onderneming die zich op het 
grondgebied van een Partij bevindt en die overeenkomstig punt  h) door een in vesteerder uit 
de andere Partij in overeenstemming met het toepasselijke recht is opgericht op de datum 
van inwerkingtreding van deze overeenkomst of daarna is opgericht;  
(e) “grensoverschrijdende handel in diensten”: het verlenen van een dienst:  
(i) vanaf het gro ndgebied van een Partij naar het grondgebied van de andere Partij; dan wel  
(ii) op het grondgebied van een Partij ten behoeve van de gebruiker van de dienst uit de 
andere Partij;  
(f) “economische activiteit”: elke activiteit van industriële, commerciële of profess ionele aard en 
elke activiteit van ambachtslieden, met inbegrip van het verlenen van diensten, met 
uitzondering van activiteiten verricht in het kader van de uitoefening van overheidsgezag;  
(g) “onderneming” : een rechtspersoon, een bijkantoor of een vertegenw oordiging van een 
rechtspersoon;  
(h) “vestiging”: het oprichten of verwerven van een rechtspersoon, onder meer door deelneming 
in het kapitaal, of de oprichting van een filiaal of vertegenwoordiging op het grondgebied van 
een Partij, teneinde duurzame economi sche banden tot stand te brengen of te handhaven;  
(i) “grondafhandelingsdiensten”: de verlening op een luchthaven, op basis van een vast tarief of 
een contract, van de volgende diensten: vertegenwoordiging van, beheer van en toezicht op 
een luchtvaartmaatschappij; passagiersafhandeling; bagageafhandeling; pla tformdiensten; 
catering; luchtvracht - en -postafhandeling; brandstofvoorziening van luchtvaartuigen; 
onderhoud en schoonmaak van luchtvaartuigen; vervoer op de grond; vluchtuitvoeringen, 
bemanningsadministratie en vluchtplanning; grondafhandelingsdiensten omvatten niet de 
volgende diensten: zelfafhandeling; veiligheid; reparatie en onderhoud van vliegtuigen, of 
beheer of exploitatie van essentiële gecentraliseerde luchthaveninfrastructuur, zoals 
ijsbestrijdingsinstallaties, brandstofdistributiesystemen, bag ageafhandelingssystemen en 
vaste vervoerssystemen binnen luchthavens;  
(j) “investeerder van een Partij”: een natuurlijke of rechtspersoon uit een Partij die op het 
grondgebied van de andere Partij een onderneming wil vestigen, vestigt of heeft gevestigd 
overe enkomstig het bepaalde onder punt  h);  
(k) “rechtspersoon uit een Partij”9: 
(i) voor de Unie:  
A) een rechtspersoon die naar het recht van de Unie of ten minste één van haar 
lidstaten is opgericht of georganiseerd en die op het grondgebied van de 
Unie materiële zakelijke transacties verricht, begrepen door de Unie, in 
                                                            
9  Voor alle duidelijkheid: de in dit punt bedoelde scheepvaartmaatschap pijen worden alleen beschouwd 
als rechtspersonen uit een Partij met betrekking tot hun activiteiten in verband met het verlenen van 
zeevervoersdiensten.  
 
97 
 overeenstemming met haar kennisgev ing van het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap aan de WTO (WT/REG39/1), als gelijkwaardig 
aan het begrip “daadwerkelijke en voortdurende band” met de economie 
van een lidstaat zoals neergelegd in artikel  54 van het Verdrag betreffende 
de we rking van de Europese Unie (VWEU), en  
B) buiten de Unie gevestigde scheepvaartmaatschappijen die onder 
zeggenschap staan van natuurlijke personen van een lidstaat, waarvan de 
schepen in een lidstaat zijn geregistreerd en de vlag van die lidstaat voeren;  
(ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
A) een naar het recht van het Verenigd Koninkrijk opgerichte of georganiseerde 
rechtspersoon die op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk materiële 
zakelijke transacties verricht, alsmede  
B) buiten het Verenigd Koninkr ijk gevestigde scheepvaartmaatschappijen die 
onder zeggenschap staan van natuurlijke personen uit het Verenigd 
Koninkrijk, wier schepen in het Verenigd Koninkrijk zijn geregistreerd en de 
vlag van het Verenigd Koninkrijk voeren;  
(l) “exploitatie”: de uitbating , het beheer, het aanhouden, het gebruik, het genot en het 
verkopen of een andere vorm van beschikken over een onderneming;  
(m) “beroepskwalificaties”: kwalificaties die worden gestaafd door een opleidingstitel, 
beroepservaring of een ander bekwaamheidsattest;  
(n) “verkoop en marketing van luchtvervoersdiensten”: de mogelijkheid voor de betrokken 
luchtvaartmaatschappij haar luchtvervoersdiensten vrij te verkopen en op de markt te 
brengen, met inbegrip van alle marketingaspecten zoals marktonderzoek, reclame en 
distributie, maar met uitzondering van de tarifering van luchtvervoersdiensten en de 
toepasselijke voorwaarden;  
(o) “dienst”: elke dienst in enige sector, behalve diensten die worden verleend in het kader van 
de uitoefening van overheidsgezag;  
(p) “diensten die worde n verleend in het kader van de uitoefening van overheidsgezag”: diensten 
die noch op commerciële basis, noch in concurrentie met een of meer dienstverleners worden 
verleend;  
(q) “dienstverlener”: een natuurlijke of rechtspersoon die een dienst aanbiedt of verl eent;  
(r) “dienstverlener van een Partij”: een natuurlijke of rechtspersoon uit een Partij die een dienst 
aanbiedt of verleent.  
Artikel SERVIN.1.3: Weigering toekenning voordelen  
1. Een Partij kan de voordelen van deze titel en titel  IV [Kapitaalstromen, betalin gen, 
overmakingen en tijdelijke vrijwaringsmaatregelen] van deze rubriek weigeren aan een investeerder 
of dienstverlener van de andere Partij, of aan een onder de overeenkomst vallende onderneming, 
 
98 
 indien de ontkennende Partij maatregelen vaststelt of hand haaft in verband met de handhaving van 
de internationale vrede en veiligheid, met inbegrip van de bescherming van de mensenrechten, die:  
(a) transacties met die investeerder, dienstverlener of onder de overeenkomst vallende 
onderneming verbieden, of  
(b) zouden wor den geschonden of omzeild indien de voordelen van deze titel en titel  IV 
[Kapitaalstromen, betalingen, overmakingen en tijdelijke vrijwaringsmaatregelen] van deze rubriek 
aan die investeerder, dienstverlener of onder de overeenkomst vallende onderneming zo uden 
worden toegekend, ook wanneer de maatregelen transacties verbieden met een natuurlijke of 
rechtspersoon die eigenaar is van of zeggenschap heeft over een van deze personen.  
2. Voor alle duidelijkheid: lid  1 is van toepassing op titel  IV [Kapitaalstromen,  betalingen, 
overmakingen en tijdelijke vrijwaringsmaatregelen] van deze rubriek voor zover deze betrekking 
heeft op diensten of investeringen waarvoor een Partij de voordelen van deze titel heeft geweigerd.  
Artikel SERVIN.1.4: Evaluatie  
1. Met het oog op mogelijke verbeteringen van de bepalingen van deze titel en in 
overeenstemming met hun verbintenissen uit hoofde van internationale overeenkomsten, evalueren 
de Partijen hun rechtskader met betrekking tot de handel in diensten en investeringen, met inbegri p 
van deze overeenkomst, overeenkomstig artikel FINPROV.3 [Evaluatie].  
2. De Partijen streven ernaar in voorkomend geval een evaluatie uit te voeren van de niet -
conforme maatregelen en voorbehouden zoals vermeld in bijlage SERVIN -1 [Bestaande 
maatregelen], bi jlage SERVIN -2 [Toekomstige maatregelen], bijlage SERVIN -3 [Zakelijke bezoekers 
voor vestigingsdoeleinden, binnen een onderneming overgeplaatste personen en zakelijke 
bezoekers voor een kort verblijf] en bijlage SERVIN -4 [Dienstverleners op contractbasis e n 
beoefenaars van een vrij beroep] en de activiteiten voor zakelijke bezoekers voor een kort verblijf 
zoals vermeld in bijlage SERVIN -3 [Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden, binnen een 
onderneming overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers vo or een kort verblijf] met het oog op 
het overeenkomen van mogelijke verbeteringen in hun wederzijds belang.  
3. Dit artikel is niet van toepassing op financiële diensten.  
Hoofdstuk  2: Liberalisering van investeringen  
Artikel SERVIN.2.1: Toepassingsgebied  
Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de vestiging 
van een onderneming om economische activiteiten uit te oefenen en op de exploitatie van een 
dergelijke onderneming door:  
(a) investeerders uit de andere Partij;  
(b) onder de overeenkomst vallende ondernemingen, alsmede  
(c) voor de toepassing van artikel SERVIN.2.6 [Prestatievereisten], elke onderneming op het 
grondgebied van de Partij die de maatregel vaststelt of handhaaft.  
 
99 
 Artikel SERVIN.2.2: Markttoegang  
Een Partij mag , met betrekking tot de vestiging van een onderneming door een investeerder uit de 
andere Partij of een onder de overeenkomst vallende onderneming, noch op basis van haar gehele 
grondgebied, noch op basis van een territoriale onderafdeling maatregelen vast stellen of handhaven 
die:  
(a) beperkingen opleggen ten aanzien van:   
i) het aantal ondernemingen die een specifieke economische activiteit mogen 
verrichten, in de vorm van numerieke quota, monopolies, exclusieve dienstverleners 
of van de eis van een onderzoek  naar de economische behoefte;  
ii) de totale waarde van transacties of activa, in de vorm van numerieke quota of van de 
eis van een onderzoek naar de economische behoefte;  
iii) het totale aantal transacties of het totale volume van de output, uitgedrukt in 
bepaalde numerieke eenheden, in de vorm van quota of van de eis van een onderzoek 
naar de economische behoefte10; 11 
iv) de deelneming van buitenlands kapitaal, uitgedrukt als een maximumpercentage voor 
buitenlands aandeelhouderschap of de totale waarde v an individuele of totale 
buitenlandse investeringen; dan wel  
v) het totale aantal natuurlijke personen dat in een bepaalde sector mag zijn 
tewerkgesteld of dat een onderneming in dienst mag hebben, en dat nodig is voor en 
zich rechtstreeks bezighoudt met het uitvoeren van een economische activiteit, in de 
vorm van numerieke quota of van de eis van een onderzoek naar de economische 
behoefte; dan wel  
(b) specifieke soorten juridische entiteiten of joint ventures via welke een ondernemer van de 
andere Partij een economische activiteit kan uitoefenen, vereisen of ten aanzien van die 
entiteiten of joint ventures beperkingen opleggen.   
Artikel SERVIN.2.3: Nationale behandeling  
1. Elke Partij behandelt ondernemers van de andere Partij en onder deze overeenkomst 
vallende ondernemingen niet minder gunstig dan haar eigen ondernemers en hun ondernemingen in 
vergelijkbare situaties, wat exploitatie op haar grondgebied betreft.   
2. Onder de door een Partij krachtens lid  1 toegekende behandeling wordt verstaan:  
(a) met betrekking tot e en regionaal of lokaal overheidsniveau van het Verenigd Koninkrijk, een 
behandeling die niet minder gunstig is dan de gunstigste behandeling die in soortgelijke 
situaties door dat overheidsniveau aan investeerders uit het Verenigd Koninkrijk en aan hun 
ondernemingen op zijn grondgebied wordt toegekend,  alsmede  
                                                            
10  Het in artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang], punt  a), onder i), ii) en  iii), bepaalde is niet van toep assing op 
maatregelen om de productie van een landbouwproduct te beperken.   
11  Artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang], punt  a), onder  iii), is niet van toepassing op maatregelen van een 
Partij die de input voor de verlening van diensten beperken.  
 
100 
 (b) ten aanzien van een overheid van of in een lidstaat, een behandeling die niet minder gunstig is 
dan de gunstigste behandeling die die overheid in soortgelijke situaties toekent aan 
investeerders van d ie lidstaat en hun ondernemingen op zijn grondgebied.  
Artikel SERVIN.2.4: Meestbegunstigingsbehandeling  
1. Elke Partij behandelt ondernemers van de andere Partij en onder deze overeenkomst 
vallende ondernemingen niet minder gunstig dan ondernemers uit derde l anden en hun 
ondernemingen in vergelijkbare situaties, wat vestiging op haar grondgebied betreft.  
2. Elke Partij behandelt ondernemers van de andere Partij en onder deze overeenkomst 
vallende ondernemingen niet minder gunstig dan ondernemers uit derde landen en hun 
ondernemingen in vergelijkbare situaties, wat exploitatie op haar grondgebied betreft.  
3. De leden  1 en 2 worden niet uitgelegd als een verplichting voor een Partij om het voordeel 
van een behandeling uit te breiden tot ondernemers van de andere Partij  en onder deze 
overeenkomst vallende ondernemingen, indien dit voordeel het resultaat is van:  
(a) een internationale overeenkomst ter vermijding van dubbele belastingheffing of een andere 
internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk bet rekking heeft op 
belastingheffing, dan wel  
(b) maatregelen die voorzien in de erkenning, met inbegrip van de erkenning van de normen of 
criteria voor de machtiging, vergunningverlening of certificering van een natuurlijke persoon 
of onderneming om een economi sche activiteit uit te oefenen, of in de erkenning van 
prudentiële maatregelen als bedoeld in punt  3 van de GATS -bijlage betreffende financiële 
diensten.  
4. Voor alle duidelijkheid: de in de leden  1 en  2 genoemde “behandeling” heeft geen 
betrekking op beslech tingsprocedures voor geschillen tussen investeerders en staten waarin andere 
internationale overeenkomsten voorzien.  
5. Voor alle duidelijkheid: het bestaan van materiële bepalingen in andere internationale 
overeenkomsten die door een Partij met een derde lan d zijn gesloten, of louter de formele 
omzetting van die bepalingen in nationaal recht voor zover dat nodig is om ze in de interne 
rechtsorde op te nemen, vormen op zich niet de in de leden 1 en  2 bedoelde “behandeling”. 
Maatregelen van een Partij uit hoofd e van die bepalingen kunnen een dergelijke behandeling 
vormen en derhalve aanleiding geven tot een inbreuk op dit artikel.   
Artikel SERVIN.2.5: Hoger management en raden van bestuur  
Een Partij mag een onder de overeenkomst vallende onderneming niet verplic hten personen van 
een bepaalde nationaliteit te benoemen als leidinggevenden, managers of leden van de raad van 
bestuur.   
Artikel SERVIN.2.6: Prestatievereisten  
1. Een Partij onthoudt zich ervan om in verband met de vestiging of exploitatie van een 
onderneming op haar grondgebied de volgende eisen te stellen of te handhaven, of verbintenissen 
of toezeggingen op te leggen:  
 
101 
 (a) dat er een bepaalde hoeveelheid of een bepaald percentage goederen of diensten wordt 
uitgevoerd;  
(b) dat een bepaalde hoeveelheid of e en bepaald percentage goederen of diensten interne 
goederen of diensten betreft;  
(c) dat op haar grondgebied geproduceerde goederen of verleende diensten worden gekocht of 
gebruikt of dat die goederen of diensten de voorkeur krijgen, of dat goederen of dienste n 
worden gekocht bij natuurlijke personen of ondernemingen op haar grondgebied;  
(d) dat de omvang of de waarde van de invoer op welke wijze dan ook wordt gekoppeld aan de 
omvang of de waarde van de uitvoer of aan de hoeveelheid binnengekomen deviezen in 
verban d met die onderneming;  
(e) dat de verkoop van goederen of diensten op haar grondgebied die door deze onderneming 
worden geproduceerd of geleverd, wordt beperkt door die verkoop op een of andere manier 
te koppelen aan de omvang of de waarde van de uitvoer of aan de hoeveelheid 
binnengekomen deviezen;  
(f) dat technologie, een productieproces of andere bedrijfsspecifieke kennis wordt overgedragen 
aan natuurlijke of rechtspersonen of andere entiteiten op haar grondgebied12; 
(g) dat door de onderneming geproduceerde goeder en of verleende diensten vanaf het 
grondgebied van de Partij bij de overeenkomst exclusief aan een specifieke regionale of 
mondiale markt worden geleverd;  
(h) dat het hoofdkantoor voor een specifieke regio van de wereld die breder is dan het 
grondgebied van de  Partij of de wereldmarkt op haar grondgebied wordt gevestigd;  
(i) dat een bepaald aantal of percentage natuurlijke personen uit die Partij in dienst wordt 
genomen;  
(j) dat een bepaald percentage of een bepaalde waarde van onderzoek en ontwikkeling op haar 
grondge bied wordt verricht;  
(k) dat de uitvoer of verkoop voor uitvoer wordt beperkt, dan wel  
(l) met betrekking tot een licentieovereenkomst die bestaat op het tijdstip waarop de eis wordt 
gesteld of gehandhaafd of de verbintenis of toezegging wordt opgelegd, of met bet rekking tot 
een toekomstige licentieovereenkomst die vrijelijk is gesloten tussen de onderneming en een 
natuurlijke of rechtspersoon of een andere entiteit op haar grondgebied, indien de eis wordt 
gesteld of gehandhaafd of de verbintenis of toezegging word t opgelegd, op een wijze die een 
rechtstreekse aantasting van deze licentieovereenkomst vormt door uitoefening van niet -
rechtsprekend overheidsgezag van een Partij, dat het volgende wordt vastgesteld:  
i) een percentage of bedrag van royalty’s onder een bep aald niveau, dan wel  
ii) een bepaalde duur van de looptijd van een licentieovereenkomst.  
                                                            
12  Voor alle d uidelijkheid: artikel SERVIN.2.6 [Prestatievereisten], lid  1, punt  f), laat de bepalingen van 
artikel DIGIT.12 [Overdracht van of toegang tot broncode] onverlet.  
 
102 
 Dit punt is niet van toepassing wanneer het licentiecontract wordt gesloten tussen de 
onderneming en de Partij. Voor de toepassing van dit punt wordt onder 
“licentieov ereenkomst” verstaan elk contract betreffende het in licentie geven van 
technologie, een productieproces of andere bedrijfsspecifieke kennis.  
2. Een Partij stelt het genot of het voortgezette genot van een voordeel in verband met de 
vestiging of exploitatie van een onderneming op haar grondgebied niet afhankelijk van de 
voorwaarde dat een van de volgende eisen wordt vervuld:  
(a) dat een bepaalde hoeveelheid of een bepaald percentage goederen of diensten interne 
goederen of diensten betreft;  
(b) dat op haar grondgeb ied geproduceerde goederen of verleende diensten worden gekocht of 
gebruikt of dat die goederen of diensten de voorkeur krijgen, of dat goederen of diensten 
worden gekocht bij natuurlijke of rechtspersonen of andere entiteiten op haar grondgebied;  
(c) dat de omvang of de waarde van de invoer op welke wijze dan ook wordt gekoppeld aan de 
omvang of de waarde van de uitvoer of aan de hoeveelheid binnengekomen deviezen in 
verband met die onderneming;  
(d) dat de verkoop van goederen of diensten op haar grondgebied die  door deze onderneming 
worden geproduceerd of geleverd, wordt beperkt door die verkoop op een of andere manier 
te koppelen aan de omvang of de waarde van de uitvoer of aan de hoeveelheid 
binnengekomen deviezen, dan wel  
(e) dat de uitvoer of verkoop voor uitvo er wordt beperkt.  
3. Lid 2 mag niet aldus worden uitgelegd dat het een Partij belet om het genot of het 
voortgezette genot van voordeel in verband met de vestiging of exploitatie van een onderneming op 
haar grondgebied afhankelijk te stellen van de voorwaard e dat de productie naar haar grondgebied 
wordt verplaatst of dat aldaar diensten worden verleend, werknemers worden opgeleid of in dienst 
worden genomen, bepaalde installaties worden gebouwd of uitgebreid, of onderzoeks - en 
ontwikkelingsactiviteiten worden  verricht.  
4. Lid 1, punten  f) en l), zijn niet van toepassing indien:  
(a) de eis wordt gesteld of gehandhaafd of de verbintenis of toezegging wordt opgelegd door een 
rechter of administratief gerecht of door een mededingingsautoriteit overeenkomstig het 
mededin gingsrecht van een Partij om een beperking of vervalsing van de mededinging te 
voorkomen of te verhelpen, of  
(b) een Partij toestemming verleent voor het gebruik van een intellectuele -eigendomsrecht 
overeenkomstig artikel  31 of artikel  31 bis van de Trips -Over eenkomst, of maatregelen 
vaststelt of handhaaft op grond waarvan de openbaarmaking van gegevens of informatie 
inzake eigendomsrechten wordt verlangd die binnen de werkingssfeer vallen van en in 
overeenstemming zijn met artikel  39, lid  3, van de Trips -Overe enkomst.  
5. Lid 1, punten  a), b) en  c), en lid  2, punten  a) en b), zijn niet van toepassing op 
kwalificatievereisten voor goederen of diensten met betrekking tot de deelname aan programma’s 
voor uitvoerbevordering en buitenlandse hulp.  
 
103 
 6.  Voor alle duidelijkheid: dit artikel vormt geen beletsel voor de handhaving door de bevoegde 
autoriteiten van een Partij van verbintenissen of toezeggingen tussen andere personen dan een 
Partij die niet direct of indirect door die Partij zijn opgelegd of voorgeschre ven.  
7.  Voor alle duidelijkheid: het bepaalde in lid  2, punten  a) en  b), is niet van toepassing op de 
eisen die worden gesteld door een invoerende Partij met betrekking tot het volume van goederen 
dat nodig is om in aanmerking te komen voor preferentiële tarieven of preferentiële contingenten.  
8.  Lid 1, punt  I), is niet van toepassing indien de eis wordt gesteld of gehandhaafd, of de 
verbintenis of toezegging wordt opgelegd, door een rechtbank als billijke vergoeding uit hoofde van 
de wetgeving inzake aut eursrechten van de Partij.  
9.  Een Partij mag geen maatregelen opleggen of handhaven die onverenigbaar zijn met haar 
verplichtingen uit hoofde van de Overeenkomst inzake de met de handel verband houdende 
investeringsmaatregelen, zelfs niet wanneer die maat regel door die Partij is opgenomen in bijlage 
SERVIN -1 [Bestaande maatregelen] of bijlage SERVIN -2 [Toekomstige maatregelen].  
10.  Voor alle duidelijkheid: dit artikel mag niet aldus worden uitgelegd dat een Partij verplicht is 
toe te staan dat een bepaald e dienst grensoverschrijdend wordt verleend, wanneer die Partij 
beperkingen of verbodsbepalingen vaststelt of handhaaft op de verlening van diensten die in 
overeenstemming zijn met de voorbehouden, voorwaarden of kwalificaties die zijn gespecificeerd 
met b etrekking tot een sector, subsector of activiteit die is vermeld in bijlage SERVIN -1 [Bestaande 
maatregelen] of bijlage SERVIN -2 [Toekomstige maatregelen].  
11.  Een voorwaarde voor het genot of het voortgezette genot van een voordeel in de zin van 
lid 2 vo rmt geen eis of verbintenis of toezegging voor de toepassing van lid  1. 
Artikel SERVIN.2.7: Niet -conforme maatregelen en uitzonderingen  
1. De artikelen SERVIN.2.2 [Markttoegang], SERVIN.2.3 [Nationale behandeling], SERVIN.2.4 
[Meestbegunstigingsbehandeling], SERVIN.2.5 [Hoger management en raden van bestuur] en 
SERVIN.2.6 [Prestatievereisten] zijn niet van toepassing op:  
(a) bestaande niet -conforme maatregelen van een Partij op het niveau van:  
i) voor de Unie:  
A) de Unie, zoals opgenomen in de lijst van de Unie in  bijlage SERVIN.1 
[Bestaande maatregelen];  
B) de centrale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN.1 [Bestaande maatregelen];  
C) een regionale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN.1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
D) een lokale overheid, anders dan bedoeld in punt  C), alsmede  
ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
A) de centrale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd 
Koninkrijk in bijlage SERVIN.1 [Be staande maatregelen];  
 
104 
 B) een [regionale overheid], zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd 
Koninkrijk in bijlage SERVIN.1 [Bestaande maatregelen],  
dan wel  
C) een lokale overheid;  
(b) de handhaving of onverwijlde verlenging van niet -conforme maatregelen  als bedoeld in 
punt  a), dan wel   
(c) een wijziging van een niet -conforme maatregel als bedoeld in de punten a) en  b) van dit lid, 
mits deze geen afbreuk doet aan de conformiteit van de maatregel met artikel SERVIN.2.2 
[Markttoegang], artikel SERVIN.2.3 [Nationale behandeling], artikel SERVIN.2.4 
[Meestbegunstigingsbehandeling], SERVIN.2.5 [Hoger management en raden van bestuur] of 
SERVIN.2.6 [Prestatievereisten] zoals die onmiddellijk vóór de wijziging bestond.  
2. De artikelen SERVIN.2.2 [Markttoegang], SER VIN.2.3 [Nationale behandeling], SERVIN.2.4 
[Meestbegunstigingsbehandeling], SERVIN.2.5 [Hoger management en raden van bestuur] en 
SERVIN.2.6 [Prestatievereisten] zijn niet van toepassing op maatregelen van een Partij die in 
overeenstemming is met de voorb ehouden, voorwaarden of kwalificaties die zijn gespecificeerd met 
betrekking tot een in bijlage SERVIN.2 [Toekomstige maatregelen] vermelde sector, subsector of 
activiteit.  
3. De artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling] en SERVIN.2.4 
[Meestbegunstigingsbe handeling] zijn niet van toepassing op maatregelen die een uitzondering op 
of afwijking van de artikelen 3 of  4 van de Trips -Overeenkomst vormen, zoals specifiek bepaald in de 
artikelen 3, 4 en  5 van die overeenkomst.  
4. Voor alle duidelijkheid: de artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling] en SERVIN.2.4 
[Meestbegunstigingsbehandeling] mogen niet zodanig worden uitgelegd dat zij een Partij beletten 
informatievereisten voor te schrijven, ook voor statistische doeleinden, in verband met de oprichting 
of exploi tatie van investeerders uit de andere Partij of van onder de overeenkomst vallende 
ondernemingen, mits dit geen middel is om de verplichtingen van die Partij uit hoofde van die 
artikelen te omzeilen.  
Hoofdstuk  3: Grensoverschrijdende handel in diensten  
Artikel SERVIN.3.1: Toepassingsgebied  
Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van een Partij die gevolgen hebben voor de 
grensoverschrijdende handel in diensten door dienstverleners uit de andere Partij.  
Artikel SERVIN.3.2: Markttoegang  
Een Partij mag noch op basis van haar gehele grondgebied, noch op basis van een territoriale 
onderverdeling maatregelen vaststellen of handhaven die:  
(a) beperkingen opleggen ten aanzien van:  
i) het aantal dienstverleners, ongeacht of dit geschiedt in de vorm van numerieke q uota, 
monopolies, exclusieve dienstverleners of de eisen van een onderzoek naar de 
economische behoefte;  
 
105 
 ii) de totale waarde van dienstentransacties of activa, in de vorm van numerieke quota 
of de eis van een onderzoek naar de economische behoefte, dan w el 
iii) beperkingen van het totale aantal dienstentransacties of de totale hoeveelheid 
geleverde diensten, in bepaalde numerieke eenheden uitgedrukt in de vorm van 
quota of de eis van een onderzoek naar economische behoefte13, dan wel  
b) specifieke soorten juridische entiteiten of joint ventures via welke dienstverlener een dienst 
kan verlenen, vereisen of in dit verband beperkingen opleggen.  
Artikel SERVIN.3.3: Lokale aanwezigheid  
Een Partij mag een dienstverlener uit de andere Partij niet verplichten een o nderneming op te 
richten of in stand te houden of op haar grondgebied te verblijven als voorwaarde voor de 
grensoverschrijdende verlening van een dienst.  
Artikel SERVIN.3.4:  Nationale behandeling  
1. Elke Partij behandelt diensten en dienstverleners uit de andere Partij niet minder gunstig 
dan haar eigen diensten en dienstverleners in soortgelijke situaties.  
2. Een Partij kan aan het bepaalde in lid  1 voldoen door aan diensten en dienstverleners uit de 
andere Partij een behandeling toe te kennen die naar de vor m identiek is dan wel naar de vorm 
afwijkt van de behandeling die zij aan haar eigen soortgelijke diensten en dienstverleners toekent.  
3. Een naar de vorm identieke of naar de vorm afwijkende behandeling wordt geacht minder 
gunstig te zijn indien zij de meded ingingsvoorwaarden wijzigt ten gunste van diensten of 
dienstverleners uit de betrokken Partij, in vergelijking met soortgelijke diensten of dienstverleners 
uit de andere Partij.  
4. Niets in dit artikel wordt zodanig uitgelegd dat een Partij verplicht is tot c ompensatie van 
mededingingsnadelen die inherent zijn aan het buitenlandse karakter van de desbetreffende 
diensten of dienstverleners.  
Artikel SERVIN .3.5: Meestbegunstigingsbehandeling  
1. Elke Partij behandelt de diensten en dienstverleners van de andere Partij niet minder gunstig 
dan de diensten en dienstverleners uit een derde land.  
2. Lid 1 mag niet worden uitgelegd als een verplichting voor een Partij om het voordeel van 
een behandeling uit te breiden tot diensten en dienstverleners van de andere Partij i ndien dit 
voordeel het resultaat is van:  
(a) een internationale overeenkomst ter vermijding van dubbele belastingheffing of een andere 
internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk betrekking heeft op 
belastingheffing, dan wel  
                                                            
13  Artikel SERVIN.3.2 [Markttoegang], punt  a), iii), is niet van toepassing op maatregelen van  een Partij die 
de input voor de verlening van diensten beperken.  
 
106 
 (b) maatregelen  die voorzien in de erkenning, met inbegrip van de normen of criteria voor het 
toestaan, verlenen of certificeren van een natuurlijke persoon of onderneming om een 
economische activiteit uit te oefenen, of van prudentiële maatregelen als bedoeld in punt  3 
van de GATS -bijlage betreffende financiële diensten.  
3. Voor alle duidelijkheid: het bestaan van materiële bepalingen in andere overeenkomsten die 
door een Partij met een derde land zijn gesloten, of louter de formele omzetting van die bepalingen 
in nationaal  recht voor zover dat nodig is om ze in de interne rechtsorde op te nemen, vormen op 
zich niet de in lid  1 bedoelde “behandeling”. Maatregelen van een Partij uit hoofde van die 
bepalingen kunnen een dergelijke behandeling vormen en derhalve aanleiding geve n tot een inbreuk 
op dit artikel.  
Artikel SERVIN.3.6: Niet -conforme maatregelen  
1. De artikelen SERVIN.3.2 [Markttoegang], SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid], SERVIN.3.4 
[Nationale behandeling] en SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling] zijn niet van 
toepass ing op:  
(a) bestaande niet -conforme maatregelen van een Partij op het niveau van:  
i) voor de Unie:  
A) de Unie, zoals opgenomen in de lijst van de Unie in bijlage SERVIN -1 
[Bestaande maatregelen];  
B) de centrale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in d e lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen];  
C) een regionale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
D) een lokale overheid, anders dan bedoeld in punt  C), alsmede  
ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
A) de centrale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd 
Koninkrijk in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen];  
B) een regionale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd 
Koninkrijk in  bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
C) een lokale overheid;  
(b) de handhaving of onverwijlde verlenging van niet -conforme maatregelen als bedoeld in 
punt  a), dan wel  
(c) een wijziging van een niet -conforme maatregel als bedoeld in de punten a) en b) van dit lid, 
voor zover deze geen afbreuk doet aan de conformiteit van de maatregel met de artikelen 
SERVIN.3.2 [Markttoegang], SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid], SERVIN.3.4 [Nationale 
behandeling] en SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling] zoals d ie onmiddellijk vóór de 
wijziging bestond.  
 
107 
 2. De artikelen SERVIN.3.2 [Markttoegang], SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid], SERVIN.3.4 
[Nationale behandeling] en SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling] zijn niet van 
toepassing op maatregelen van een Partij die  in overeenstemming zijn met de voorbehouden, 
voorwaarden of kwalificaties die zijn gespecificeerd met betrekking tot een in bijlage SERVIN -2 
[Toekomstige maatregelen] vermelde sector, subsector of activiteit.  
Hoofdstuk  4: Binnenkomst en tijdelijk verblijf  van natuurlijke personen voor zakelijke doeleinden  
Artikel SERVIN.4.1: Toepassingsgebied en definities  
1. Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
uitoefening van economische activiteiten door de toegang tot e n het tijdelijke verblijf op haar 
grondgebied van natuurlijke personen uit de andere Partij die zakelijke bezoekers voor 
vestigingsdoeleinden, dienstverleners op contractbasis, beoefenaars van een vrij beroep, binnen een 
onderneming overgeplaatste personen  en zakelijke bezoekers voor een kort verblijf zijn.  
2. Voor zover in dit hoofdstuk geen verbintenissen zijn aangegaan, blijven alle voorschriften 
van de wetgeving van een Partij met betrekking tot de toelating en het tijdelijke verblijf van 
natuurlijke perso nen van toepassing, met inbegrip van de wet - en regelgeving betreffende de 
verblijfsduur.  
3. Niettegenstaande de bepalingen van dit hoofdstuk blijven alle voorschriften in de wetgeving 
van een Partij met betrekking tot arbeid en sociale zekerheid van toepassing, met inbegrip van de 
wetten en voorschriften inzake minimumlonen en collectieve arbeidsovereenkomsten.  
4. Verbintenissen inzake de binnenkomst en het tijdelijke verblijf van natuurlijke personen voor 
zakelijke doeleinden zijn niet van toepassing in  gevallen waarin het de bedoeling of het gevolg van 
hun tijdelijke verblijf is in te grijpen in, of op andere wijze invloed uit te oefenen op het resultaat van 
arbeids - of managementgeschillen of -onderhandelingen, of de indienstneming van natuurlijke 
pers onen die bij dat geschil betrokken zijn.  
5. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:  
(a) “Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden”: natuurlijke personen die een leidinggevende 
functie bekleden binnen een rechtspersoon uit een Partij en di e: 
i) verantwoordelijk zijn voor de oprichting van een onderneming van een dergelijke 
rechtspersoon op het grondgebied van de andere Partij;  
ii) geen diensten aanbieden of verrichten, noch een andere economische activiteit 
uitoefenen dan die welke noodzak elijk is voor de vestiging van die onderneming, en  
iii) geen beloning ontvangen uit een in de andere Partij gevestigde bron;  
(b) “dienstverleners op contractbasis”: natuurlijke personen die in dienst zijn van een 
rechtspersoon uit een Partij (anders dan via een agentschap voor arbeidsbemiddeling en 
personeelsvoorziening), die niet op het grondgebied van de andere Partij zijn gevestigd en een 
bonafide contract van ten hoogste 12  maanden hebben gesloten voor het verlenen van 
diensten aan een eindverbruiker in d e andere Partij waarvoor de tijdelijke aanwezigheid van 
zijn werknemers vereist is, die:  
 
108 
 i) gedurende een periode van ten minste één jaar onmiddellijk voorafgaand aan de 
datum van hun aanvraag voor toegang en tijdelijk verblijf dezelfde soort diensten als 
werknemers van de rechtspersoon hebben aangeboden;  
ii) op die datum ten minste drie jaar beroepservaring bezitten die na het bereiken van de 
meerderjarigheid is opgedaan in de sector waarop het contract betrekking heeft, een 
universitaire graad of een kwa lificatie waaruit kennis van een gelijkwaardig niveau 
blijkt, alsmede de beroepskwalificaties die wettelijk vereist zijn om die activiteit in de 
andere Partij uit te oefenen14, alsmede  
iii) geen beloning ontvangen uit een in de andere Partij gevestigde bro n;  
(c) “beoefenaars van een vrij beroep”: natuurlijke personen die als zelfstandige op het 
grondgebied van een Partij een dienst verlenen en die:  
i) geen vestiging op het grondgebied van de andere Partij hebben;  
ii) voor een periode van ten hoogste 12  maande n een bonafide contract (anders dan via 
een agentschap voor arbeidsbemiddeling en personeelsvoorziening) hebben gesloten 
voor het verlenen van diensten aan een eindverbruiker in de andere Partij, op grond 
waarvan hun aanwezigheid op tijdelijke basis vereis t is, alsmede  
iii) op de datum van hun aanvraag voor toegang en tijdelijk verblijf beschikken over ten 
minste zes jaar beroepservaring in de desbetreffende activiteit, een universitaire 
graad of een kwalificatie waaruit kennis van een gelijkwaardig niveau  blijkt en de 
beroepskwalificaties die wettelijk vereist zijn om die activiteit in de andere Partij uit te 
oefenen15;  
(d) “binnen een onderneming overgeplaatste personen”: natuurlijke personen die:  
i) gedurende een onmiddellijk aan de datum van de overplaatsing binnen een 
onderneming voorafgaande periode van ten minste één jaar voor leidinggevenden en 
specialisten en van ten minste zes maanden voor stagiair -werknemers in dienst zijn 
geweest bij een rech tspersoon uit een Partij, of daarbij partners zijn geweest;  
ii) op het moment van de aanvraag buiten het grondgebied van de andere Partij 
verblijven;  
iii) tijdelijk worden overgebracht naar een onderneming van de rechtspersoon op het 
grondgebied van de a ndere Partij die lid is van dezelfde groep als de oorspronkelijke 
rechtspersoon, met inbegrip van zijn vertegenwoordiging, dochteronderneming, filiaal 
of hoofdvennootschap16, alsmede  
iv) tot een van de volgende categorieën behoren:  
                                                            
14  Wanneer de graad of kwalificatie niet is verkregen in de Partij waar de dienst wordt verleend, kan die 
Partij beoordelen of deze gelijkwaardig is aan een op haar grondgebied vereiste universitaire graad.  
15  Wanneer de graad of kwalificatie niet is verkreg en in de Partij waar de dienst wordt verleend, kan die 
Partij beoordelen of deze gelijkwaardig is aan een op haar grondgebied vereiste universitaire graad.  
16  Van leidinggevenden en specialisten kan worden verlangd dat zij aantonen over de beroepskwalifica ties 
en -ervaring te beschikken die nodig zijn in de rechtspersoon waarnaar zij worden overgeplaatst.  
 
109 
 A) leidinggevenden17;  
B) specialisten, dan wel  
C) stagiair -werknemers;  
(e) “leidinggevende”: een natuurlijke persoon die deel uitmaakt van het hoger leidinggevend 
personeel, die in de eerste plaats verantwoordelijk is voor het management van de 
onderneming, onder het algemene toezi cht of de leiding van de raad van bestuur of 
aandeelhouders of daarmee gelijkgestelde personen, waaronder ten minste personen die:  
i) leiding geven aan een onderneming of een afdeling of onderafdeling daarvan;  
ii) toezicht houden op de werkzaamheden van an dere toezichthoudende, 
gespecialiseerde of leidinggevende werknemers en deze werkzaamheden controleren, 
alsmede  
iii) bevoegd zijn voor het aanbevelen van de indienstneming of van het ontslag van 
werknemers dan wel van ander optreden in het kader van het pe rsoneelsbeleid;  
(f) “specialist”: een natuurlijke persoon die beschikt over gespecialiseerde kennis die essentieel is 
voor de activiteiten, technieken of het management van de onderneming, die niet alleen moet 
worden beoordeeld met betrekking tot de specifieke  kennis van de onderneming, maar ook 
met betrekking tot de vraag of de persoon over een hoog kwalificatieniveau beschikt, met 
inbegrip van voldoende beroepservaring met een soort werk of activiteit waarvoor specifieke 
technische kennis vereist is, met inbe grip van het eventuele lidmaatschap van een erkend 
beroep, en  
(g) “stagiair -werknemer”: een natuurlijke persoon met een universitair diploma die voor 
loopbaanontwikkeling of voor een opleiding in bedrijfstechnieken of -methoden tijdelijk wordt 
overgeplaatst en  die gedurende de overplaatsing wordt bezoldigd18. 
6. Het in lid  5, punten  b) en  c), bedoelde dienstencontract voldoet aan de eisen van de 
wetgeving van de Partij waar het contract wordt uitgevoerd.  
Artikel SERVIN.4.2: Binnen een onderneming overgeplaatste pe rsonen en zakelijke bezoekers voor 
vestigingsdoeleinden  
1. Met inachtneming van de relevante voorwaarden en kwalificaties van bijlage SERVIN -3 
[Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden, binnen een onderneming overgeplaatste personen 
en zakelijke bezoeker s voor een kort verblijf]:  
                                                            
17  Weliswaar verrichten leidinggevenden niet rechtstreeks taken die verband houden met de eigenlijke 
verlening van de diensten, maar dit neemt niet weg da t zij bij de uitoefening van hun functie zoals 
hierboven beschreven de taken kunnen verrichten die nodig kunnen zijn voor het verlenen van de 
diensten.  
18  Van de ontvangende onderneming kan worden verlangd dat zij vooraf ter goedkeuring een 
opleidingsprogr amma voor de volledige duur van het verblijf voorlegt, om aan te tonen dat het verblijf 
bedoeld is voor opleiding. AT, CZ, DE, ES, FR, HU en LT: de stage moet verband houden met de 
verkregen universitaire graad.  
 
110 
 (a) Elke Partij staat het volgende toe:  
i) de binnenkomst en het tijdelijke verblijf van binnen een onderneming overgeplaatste 
personen;  
ii) de binnenkomst en het tijdelijke verblijf van zakelijke bezoekers voor 
vestigingsdoeleinden zonder dat daarvoor een werkvergunning of een andere 
procedure van voorafgaande goedkeuring met vergelijkbaar oogmerk vereist is, 
alsmede  
iii) de tewerkstelling op  haar grondgebied van binnen een onderneming overgeplaatste 
personen uit de andere Partij;  
(b) een Partij handhaaft noch stelt beperkingen vast in de vorm van numerieke quota of 
onderzoek naar de economische behoefte met betrekking tot het totale aantal natuu rlijke 
personen dat in een specifieke sector als zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden mag 
worden toegelaten of dat een investeerder van de andere Partij in dienst mag nemen als 
binnen een onderneming overgeplaatste personen, hetzij op basis van ee n territoriale 
indeling, hetzij op basis van haar gehele grondgebied, en  
(c) elke Partij behandelt binnen een onderneming overgeplaatste personen en zakelijke 
bezoekers voor vestigingsdoeleinden van de andere Partij tijdens hun tijdelijke verblijf op haar 
grondgebied niet minder gunstig dan haar eigen natuurlijke personen in soortg elijke situaties.  
2. De toegestane verblijfsduur bedraagt maximaal drie jaar voor leidinggevenden en 
specialisten, maximaal één jaar voor stagiair -werknemers en maximaal 90  dagen binnen een periode 
van zes maanden voor zakelijke bezoekers voor vestigingsdoel einden.  
Artikel SERVIN.4.3: Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf  
1. Met inachtneming van de relevante voorwaarden en kwalificaties van bijlage SERVIN -3 
[Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden, binnen een onderneming overgeplaatste personen 
en za kelijke bezoekers voor een kort verblijf] staat elke Partij de binnenkomst en het tijdelijk verblijf 
toe van zakelijke bezoekers voor een kort verblijf van de andere Partij voor de uitoefening van de in 
bijlage SERVIN -3 [Zakelijke bezoekers voor vestigings doeleinden, binnen een onderneming 
overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor een kort verblijf] vermelde activiteiten, mits 
aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:  
(a) de zakelijke bezoekers voor een kort verblijf verkopen geen goederen en verlen en geen 
diensten aan het grote publiek;  
(b) de zakelijke bezoekers voor een kort verblijf ontvangen niet op eigen naam een beloning uit 
een bron binnen de Partij waar zij tijdelijk verblijven, en  
(c) de zakelijke bezoekers voor een kort verblijf zijn niet betrok ken bij de verlening van een dienst 
in het kader van een contract tussen een rechtspersoon die niet gevestigd is op het 
grondgebied van de Partij waar zij tijdelijk verblijven, en een consument aldaar, behalve zoals 
bepaald in bijlage SERVIN -3 [Zakelijke b ezoekers voor vestigingsdoeleinden, binnen een 
onderneming overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor een kort verblijf].  
2. Tenzij anders bepaald in bijlage SERVIN -3 [Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden, 
binnen een onderneming overgeplaat ste personen en zakelijke bezoekers voor een kort verblijf], 
 
111 
 staat een Partij toe dat zakelijke bezoekers voor een kort verblijf toegang krijgen zonder dat 
daarvoor een werkvergunning, een onderzoek naar de economische behoefte of een andere 
procedure van voorafgaande goedkeuring van soortgelijke opzet vereist is.  
3. Indien zakelijke bezoekers voor een kort verblijf van een Partij betrokken zijn bij de verlening 
van een dienst aan een consument op het grondgebied van de Partij waar zij tijdelijk verblijven 
overeenkomstig bijlage SERVIN -3 [Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden, binnen een 
onderneming overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor een kort verblijf], behandelt die 
Partij hen wat de verlening van die dienst betreft niet minder gunstig  dan haar eigen dienstverleners 
in vergelijkbare situaties.  
4. De toegestane verblijfsduur bedraagt maximaal 90  dagen per periode van zes maanden.  
Artikel SERVIN.4.4: DIENSTVERLENERS OP CONTRACTBASIS EN BEOEFENAARS VAN EEN VRIJ BEROEP  
1. In de sectoren, subsect oren en activiteiten die zijn vermeld in bijlage SERVIN -4 
[Dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep] en onder voorbehoud van de 
daarin vermelde relevante voorwaarden en kwalificaties:  
(a) staat een Partij de binnenkomst en het tijde lijke verblijf van dienstverleners op contractbasis 
en beoefenaars van een vrij beroep op haar grondgebied toe;  
(b) stelt een Partij geen beperkingen vast of handhaaft zij geen beperkingen op het totale aantal 
dienstverleners op contractbasis en beoefenaars va n een vrij beroep uit de andere Partij dat 
binnenkomst en tijdelijk verblijf wordt toegestaan in de vorm van numerieke quota of een 
onderzoek naar de economische behoefte, en  
(c) behandelt elke Partij de dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een  vrij beroep 
uit de andere Partij met betrekking tot de verstrekking van hun diensten op haar grondgebied 
in vergelijkbare situaties niet minder gunstig dan haar eigen dienstverleners.  
2. De krachtens dit artikel verleende toegang betreft uitsluitend de dien st waarop het contract 
betrekking heeft en geeft geen recht op het voeren van de beroepstitel van de Partij waar de dienst 
wordt verleend.  
3. Het aantal personen waarop het dienstencontract betrekking heeft, mag niet groter zijn dan 
nodig is om het contract uit te voeren, zoals mogelijk vereist door de wetgeving van de Partij waar 
de dienst wordt verleend.  
4. De toegestane duur van het verblijf bedraagt in totaal ten hoogste twaalf maanden, dan wel 
de duur van het contract indien dit korter is.  
Artikel SERVIN. 4.5: Niet -conforme maatregelen  
Voor zover de betrokken maatregel van invloed is op het tijdelijke verblijf van natuurlijke 
personen voor zakelijke doeleinden, zijn artikel SERVIN.4.2 [Binnen een onderneming 
overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden], lid  1, punten b) 
en c), artikel SERVIN.4.3 [Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf], lid  3, en artikel 
SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep], lid  1, 
punten b) en  c), niet van toepas sing op:   
 
112 
 (a) bestaande niet -conforme maatregelen van een Partij op het niveau van:  
i) voor de Unie:  
A) de Unie, zoals opgenomen in de lijst van de Unie in bijlage SERVIN -1 
[Bestaande maatregelen];  
B) de centrale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen];  
C) een regionale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de 
Unie in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
D) een lokale overheid, anders dan bedoeld in punt  C), alsmede  
ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
A) de centrale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd 
Koninkrijk in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen];  
B) een [regionale onderverdeling], zoals opgenomen in de lijst van het 
Verenigd Koninkrijk in bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
C) een lokale overheid;  
(b) de handhaving of onverwijlde verlenging van niet -conforme maatregelen als bedoeld in 
punt  a);  
(c) een wijziging van een niet -conforme maatregel als bedoeld in de punten a) en  b) van dit 
artikel, voor zover deze geen afbreuk doet aan de conformiteit van de maatregel met artikel 
SERVIN.4.2 [Binnen een onderneming overgeplaatste personen en zakelijke  bezoekers voor 
vestigingsdoeleinden], lid  1, punten  b) en c), artikel SERVIN.4.3 [Zakelijke bezoekers voor een 
kort verblijf], lid  3, en artikel SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van 
een vrij beroep], lid  1, punten b) en  c), zoal s die onmiddellijk vóór de wijziging bestond, dan 
wel  
(d) maatregelen van een Partij die in overeenstemming zijn met een voorwaarde of kwalificatie 
als vermeld in bijlage SERVIN -2 [Toekomstige maatregelen].  
Artikel SERVIN.4.6: Transparantie  
1. Elke Partij maakt informatie openbaar over relevante maatregelen met betrekking tot de 
binnenkomst en het tijdelijke verblijf van natuurlijke personen uit de andere Partij, als bedoeld in 
artikel SERVIN.4.1 [Toepassingsgebied en definities], lid  1.  
2. De in lid  1 bedoelde inf ormatie omvat, voor zover mogelijk, de volgende informatie met 
betrekking tot de binnenkomst en het tijdelijke verblijf van natuurlijke personen:  
(a) categorieën van visa, verblijfstitels of soortgelijke vergunningen voor toegang en tijdelijk 
verblijf;  
(b) vereis te documentatie en de voorwaarden waaraan moet worden voldaan;  
 
113 
 (c) wijze van indiening van een aanvraag en mogelijkheden om deze in te dienen, zoals 
consulaten of online;  
(d) kosten om een aanvraag in te dienen en indicatief tijdschema voor de behandeling van een 
aanvraag;  
(e) maximale verblijfsduur in het kader van elke soort vergunning als omschreven in punt  a); 
(f) voorwaarden voor eventuele verlenging of vernieuwing;  
(g) voorschriften over begeleidende personen ten laste;  
(h) beschikbare toetsings - of beroepsprocedures, alsmed e  
(i) algemeen toepasselijke wetgeving met betrekking tot de binnenkomst en het tijdelijke verblijf 
van natuurlijke personen voor zakelijke doeleinden.  
3. Wat de in de leden 1 en  2 bedoelde informatie betreft, streeft elke Partij ernaar de andere 
Partij onmiddel lijk in kennis te stellen van de invoering van nieuwe vereisten en procedures, of van 
wijzigingen van vereisten en procedures, die van invloed zijn op de effectieve toepassing van het 
verlenen van toegang tot, tijdelijk verblijf in en, indien van toepassin g, toestemming om te werken in 
de eerstgenoemde Partij.  
Hoofdstuk  5: Regelgevingskader  
Afdeling 1: Interne regelgeving  
Artikel SERVIN.5.1: Toepassingsgebied en definities  
1. Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van de Partijen met betrekking tot 
vergunningsvereisten en -procedures, kwalificatievereisten en -procedures, formaliteiten en 
technische normen die van invloed zijn op:  
(a) grensoverschrijdende handel in diensten;  
(b)  vestiging of exploitatie; dan wel  
(c) de verstrekking van een dienst via de aanwezig heid van een natuurlijke persoon uit een Partij 
op het grondgebied van de andere Partij, zoals bepaald in artikel SERVIN.4.1 
[Toepassingsgebied en definities].  
Wat maatregelen met betrekking tot technische normen betreft, is deze afdeling alleen van 
toepa ssing op maatregelen die van invloed zijn op de handel in diensten. Voor de toepassing van 
deze afdeling omvat de term “technische normen” geen technische regulerings - of 
uitvoeringsnormen voor financiële diensten.  
2. Deze afdeling is niet van toepassing op vergunningsvereisten en -procedures, 
kwalificatievereisten en -procedures, formaliteiten en technische normen uit hoofde van een 
maatregel:  
(a) die niet in overeenstemming is met artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang] of art ikel SERVIN.2.3 
[Nationale behandeling] en waarnaar wordt verwezen in artikel SERVIN.2.7 [Niet -conforme 
 
114 
 maatregelen en uitzonderingen], lid  1, punten  a) tot en met  c), of met artikel SERVIN.3.2 
[Markttoegang], artikel SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid] of ar tikel SERVIN.3.4 [Nationale 
behandeling] en waarnaar wordt verwezen in artikel SERVIN.3.6 [Niet -conforme maatregelen], 
lid 1, punten  a) tot en met  c), of met artikel SERVIN.4.2 [Binnen een onderneming 
overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor ves tigingsdoeleinden], lid  1, punten  b) 
en c), of artikel SERVIN.4.3 [Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf], lid  3, of met artikel 
SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep], lid  1, 
punten b) en  c), en waarnaar word t verwezen in artikel SERVIN.4.5 [Niet -conforme 
maatregelen], lid  1, dan wel  
(b) als bedoeld in artikel SERVIN.2.7 [Niet -conforme maatregelen en uitzonderingen], lid  2, of 
artikel SERVIN.3.6 [Niet -conforme maatregelen], lid  2. 
3. In deze afdeling wordt verstaan onder:  
(a) “vergunning”: de toestemming om een van de in lid  1, punt  a) tot en met  c), bedoelde 
activiteiten te verrichten die voortvloeien uit een procedure waaraan een natuurlijke of 
rechtspersoon moet voldoen om aan te tonen dat hij voldoet aan de vergunningsvereisten, 
kwalificatievereisten, technische normen of formaliteiten met het oog op het verkrijgen, 
handhaven of verlengen van die toestemming, en  
(b) “bevoegde autoriteit”: een centrale, regionale of lokale overheid of autoriteit of niet -
gouverneme ntele instantie in de uitoefening van bevoegdheden die zijn gedelegeerd door 
centrale, regionale of lokale overheden of autoriteiten en die bevoegd is een besluit te nemen 
over de in punt  a) bedoelde vergunning.  
Artikel SERVIN.5.2: Indiening van aanvragen  
Elke Partij vermijdt, voor zover praktisch haalbaar, van een aanvrager te verlangen dat hij zich voor 
elke vergunningsaanvraag tot meer dan één bevoegde autoriteit wendt. Indien een activiteit 
waarvoor een vergunning wordt aangevraagd binnen het rechtsgebi ed van meerdere bevoegde 
autoriteiten valt, kunnen meerdere vergunningaanvragen worden verlangd.  
Artikel SERVIN.5.3: Toepassingstermijnen  
Indien een Partij een vergunning vereist, ziet zij erop toe dat haar bevoegde autoriteiten, voor zover 
mogelijk, de i ndiening van een aanvraag op elk moment van het jaar toestaan. Indien er een 
specifieke termijn voor het aanvragen van een vergunning bestaat, zorgt de Partij ervoor dat de 
bevoegde autoriteiten een redelijke termijn voor de indiening van een aanvraag toes taan.  
Artikel SERVIN.5.4: Elektronische aanvragen en aanvaarding van kopieën  
Indien een Partij een vergunning vereist, ziet zij erop toe dat haar bevoegde autoriteiten:  
(a) in de mate van het mogelijke ervoor zorgen dat aanvragen elektronisch kunnen worden 
ingevuld, ook vanuit het grondgebied van de andere Partij, alsmede  
(b) in plaats van originele documenten kopieën aanvaarden van documenten die overeenkomstig 
de interne wetgeving van de Partij zijn gewaarmerkt, tenzij de bevoegde autoriteiten originele 
docume nten verlangen om de integriteit van het vergunningsproces te beschermen.  
 
115 
 Artikel SERVIN.5.5: Behandeling van een verzoek  
1. Indien een Partij een vergunning vereist, ziet zij erop toe dat haar bevoegde autoriteiten:  
(a) aanvragen heel het jaar rond verwerken. I ndien dit niet mogelijk is, moet deze informatie, 
voor zover mogelijk, vooraf openbaar worden gemaakt;  
(b) voor zover praktisch uitvoerbaar, een indicatief tijdschema verstrekken voor de behandeling 
van een aanvraag. Deze termijn is, voor zover praktisch haalb aar, redelijk;  
(c) op verzoek van de aanvrager onverwijld informatie verstrekken over de status van de 
aanvraag;  
(d) voor zover mogelijk zonder onnodige vertraging nagaan of een aanvraag voor verwerking in 
het kader van de interne wet - en regelgeving van de Part ij volledig is;  
(e) indien zij van mening zijn dat een aanvraag volledig is met het oog op verwerking in het kader 
van de interne wet - en regelgeving van de Partij19, zorgen zij er binnen een redelijke termijn 
na de indiening van de aanvraag voor dat:  
i) de b ehandeling van de aanvraag is voltooid, alsmede  
ii) de aanvrager, voor zover mogelijk, schriftelijk in kennis wordt gesteld van de beslissing 
over de aanvraag20; 
(f) indien zij van oordeel zijn dat een aanvraag met het oog op verwerking in het kader van de 
interne wet - en regelgeving van de Partij onvolledig is, moeten zij binnen een redelijke 
termijn, voor zover mogelijk:  
i) de aanvrager ervan in kennis stellen dat de aanvraag onvolledig is;  
ii) op verzoek van de aanvrager aangeven welke aanvullende informatie nodig is om de 
aanvraag in te vullen of anderszins aangeven waarom de aanvraag als onvolledig 
wordt beschouwd, alsmede  
iii) de aanvrager de mogelijkheid bieden de aanvullende informatie te verstrekken die 
nodig is om de aanvraag te vervolledigen21; 
indien echter geen van de bovenstaande elementen haalbaar is en de aanvraag wegens 
onvolledigheid wordt afgewezen, zorgen de bevoegde autoriteiten ervoor dat zij de 
aanvrager daarvan binnen een red elijke termijn in kennis stellen, en  
                                                            
19  In gevallen waarin dit redelijk is, kunne n de bevoegde autoriteiten eisen dat alle informatie in een 
bepaald formaat wordt ingediend om ze als “volledig voor verwerkingsdoeleinden” te beschouwen.  
20  De bevoegde autoriteiten kunnen aan het vereiste van punt  ii) voldoen door een aanvrager van tevor en 
schriftelijk, onder meer door middel van een bekendgemaakte maatregel, ervan in kennis te stellen dat 
een uitblijven van een antwoord na een bepaalde termijn vanaf de datum van indiening van de 
aanvraag betekent dat de aanvraag wordt aanvaard. De verwij zing naar “schriftelijk” moet worden 
opgevat als ook kennisgevingen in elektronisch formaat omvattend.  
21  Een dergelijke “mogelijkheid” vereist niet dat een bevoegde autoriteit termijnen verlengt.  
 
116 
 (g) indien een aanvraag wordt afgewezen, hetzij op eigen initiatief, hetzij op verzoek van de 
aanvrager, moeten zij de aanvrager in kennis stellen van de redenen voor de afwijzing en van 
de termijn voor een beroep tegen da t besluit en, indien van toepassing, van de procedures 
voor het opnieuw indienen van een aanvraag; een aanvrager mag niet uitsluitend op grond 
van een eerder afgewezen aanvraag worden belet om een andere aanvraag in te dienen.  
2. De Partijen zien erop toe da t hun bevoegde autoriteiten, zodra op basis van een passend 
onderzoek is vastgesteld dat de aanvrager aan de voorwaarden voor het verkrijgen van de 
vergunning voldoet, een vergunning verlenen.  
3. De Partijen zorgen ervoor dat een vergunning, zodra zij is verl eend, zonder onnodige 
vertraging in werking treedt, met inachtneming van de toepasselijke voorwaarden22. 
Artikel SERVIN.5.6: Vergoedingen  
1. Voor alle andere economische activiteiten dan financiële diensten ziet elke Partij erop toe 
dat de door haar bevoegde a utoriteiten aangerekende vergunningsvergoedingen redelijk en 
transparant zijn en op zichzelf de verlening van de betrokken dienst of de uitoefening van enige 
andere economische activiteit niet beperken. Gezien de kosten en administratieve lasten wordt elke  
Partij aangemoedigd om de betaling van vergunningsvergoedingen langs elektronische weg te 
aanvaarden.  
2. Met betrekking tot financiële diensten ziet elke Partij erop toe dat haar bevoegde 
autoriteiten, met betrekking tot de vergoedingen die zij in rekening b rengen voor vergunningen, 
aanvragers een lijst van vergoedingen of informatie verstrekken over de wijze waarop de hoogte van 
de vergoedingen wordt bepaald, en de vergoedingen niet gebruiken als middel om de verbintenissen 
of verplichtingen van de Partij te  omzeilen.  
3. Vergunningsvergoedingen mogen geen vergoedingen voor het gebruik van natuurlijke 
hulpbronnen omvatten, noch betalingen in verband met veiling, aanbesteding of andere niet -
discriminerende middelen om concessies te verlenen, noch verplichte bijdr agen voor het verlenen 
van een universele dienst.  
Artikel SERVIN.5.7: Beoordeling van kwalificaties  
Indien een Partij een examen vereist om de kwalificaties van een aanvrager van een vergunning te 
beoordelen, ziet zij erop toe dat haar bevoegde autoriteit en een dergelijk onderzoek met redelijk 
frequente tussenpozen plannen en aanvragers een redelijke termijn bieden om zich aan te melden 
voor het examen. Voor zover mogelijk aanvaardt elke Partij verzoeken om dergelijke examens af te 
leggen in elektronische vorm en overweegt zij het gebruik van elektronische middelen voor andere 
aspecten van examenprocessen.  
Artikel SERVIN.5.8: Bekendmaking en beschikbare informatie  
1. Indien een Partij een vergunning vereist, maakt de Partij onverwijld de informatie bekend 
die nodig is voor personen die de in artikel SERVIN.5.1 [Toepassingsgebied en definities], lid  1, 
bedoelde activiteiten, waarvoor de vergunning vereist is, uitvoeren of wensen uit te voeren, om te 
kunnen voldoen aan de vereisten, formaliteiten, technische nor men en procedures voor het 
                                                            
22  De bevoegde autoriteiten zijn niet verantwoordelijk voor  vertragingen om redenen die buiten hun 
bevoegdheid vallen.  
 
117 
 verkrijgen, handhaven, wijzigen en verlengen van een dergelijke vergunning. Deze informatie omvat, 
voor zover zij bestaat:  
(a) de vergunnings - en kwalificatievereisten, -procedures en -formaliteiten;  
(b) contactgegevens van de relevant e bevoegde autoriteiten;  
(c) vergunningsvergoedingen;  
(d) geldende technische normen;  
(e) procedures voor het instellen van beroep tegen of het herzien van beslissingen inzake 
aanvragen;  
(f) procedures voor het toezicht op of de handhaving van de naleving van de voorwaarden van 
vergunningen of kwalificaties;  
(g) mogelijkheden voor inspraak van het publiek, bijvoorbeeld via hoorzittingen of opmerkingen, 
alsmede  
(h) indicatieve termijnen voor de behan deling van een aanvraag.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt onder “bekendmaken” verstaan het opnemen in een 
officiële publicatie, zoals een staatsblad, of op een officiële website. De Partijen consolideren 
elektronische publicaties in één enkel onl ineportaal of zorgen er anderszins voor dat de bevoegde 
autoriteiten deze gemakkelijk toegankelijk maken via alternatieve elektronische middelen.  
2. Elke Partij verlangt van elk van haar bevoegde autoriteiten dat zij, voor zover mogelijk, een 
verzoek om infor matie of bijstand beantwoordt.  
Artikel SERVIN.5.9: Technische normen  
Elke Partij moedigt haar bevoegde autoriteiten aan om bij de vaststelling van technische normen 
technische normen vast te stellen die zijn ontwikkeld via open en transparante processen, en 
stimuleert elk orgaan, met inbegrip van relevante internationale organisaties, dat is aangewezen om 
technische normen te ontwikkelen om dit te doen door middel van open en transparante processen.  
Artikel SERVIN.5.10: Voorwaarden voor de verlening van een vergunning  
1. Elke Partij ziet erop toe dat maatregelen met betrekking tot vergunningen gebaseerd zijn op 
criteria die beletten dat de bevoegde autoriteiten hun beoordelingsbevoegdheid op willekeurig e 
wijze uitoefenen, en dat deze criteria onder meer de bevoegdheid en het vermogen om een dienst 
te verlenen of enige andere economische activiteit te verrichten, kunnen omvatten , met inbegrip 
van de naleving van wettelijke voorschriften van een Partij, z oals gezondheids - en 
milieuvoorschriften. Ter voorkoming van twijfel zijn de Partijen het erover eens dat een bevoegde 
autoriteit bij het nemen van besluiten criteria tegen elkaar kan afwegen.  
2. De in lid  1 bedoelde criteria zijn:  
(a) duidelijk en ondubbelzinnig ; 
(b) objectief en transparant;  
 
118 
 (c) vooraf vastgesteld;  
(d) vooraf openbaar gemaakt;  
(e) onpartijdig, alsmede  
(f) gemakkelijk toegankelijk.  
3. Indien een Partij een vergunningsmaatregel vaststelt of handhaaft, ziet zij erop toe dat:  
(a) de betrokken bevoegde autoriteit op objectieve  en onpartijdige wijze en op een wijze die 
onafhankelijk is van de ongepaste invloed van eenieder die de economische activiteit 
uitoefent waarvoor een vergunning is vereist aanvragen behandelt en haar beslissingen 
bereikt en uitvoert, alsmede  
(b) de procedures  zelf de naleving van de vereisten niet in de weg staan.  
Artikel SERVIN.5.11: Beperkte aantallen vergunningen  
Indien het aantal voor een bepaalde activiteit beschikbare vergunningen beperkt is vanwege de 
schaarste aan beschikbare natuurlijke hulpbronnen of technische capaciteit, zorgt elke Partij ten 
aanzien van potentiële kandidaten voor een selectieprocedure die  alle waarborgen voor 
onpartijdigheid en transparantie biedt, met inbegrip van in het bijzonder een passende 
bekendmaking wat de aanvang, het verloop en de afronding van de procedure betreft. Bij de 
vaststelling van de regels voor de selectieprocedure kan een Partij rekening houden met legitieme 
beleidsdoelstellingen, waaronder overwegingen op het gebied van gezondheid, veiligheid, 
milieubescherming en het behoud van cultureel erfgoed.  
Afdeling 2: Algemeen toepasselijke bepalingen  
Artikel SERVIN.5.12: Toet singsprocedures voor administratieve besluiten  
Een Partij houdt gerechtelijke, scheidsrechterlijke of administratieve instanties of procedures in 
stand die, op verzoek van een betrokken investeerder of dienstverlener van de andere Partij, 
voorzien in de on middellijke toetsing van en – indien gerechtvaardigd – in passende rechtsmiddelen 
voor, administratieve besluiten die van invloed zijn op de vestiging of exploitatie, de 
grensoverschrijdende handel in diensten of de verlening van een dienst via de aanwezig heid van een 
natuurlijke persoon uit een Partij op het grondgebied van de andere Partij. Voor de toepassing van 
deze afdeling wordt onder “administratief besluit” verstaan een besluit met rechtsgevolgen 
dat of een maatregel met rechtsgevolgen die in een in dividueel geval op een specifieke 
persoon, een specifiek goed of een specifieke dienst van toepassing is; hieronder wordt ook 
verstaan het verzuim om een administratief besluit of een administratieve maatregel vast te 
stellen wanneer dat uit hoofde van het  recht van een Partij vereist is.  Indien deze procedures 
niet onafhankelijk zijn van de bevoegde autoriteit die gelast is het betrokken administratieve besluit 
te nemen, ziet een Partij erop toe dat de procedures feitelijk in een objectief en onpartijdig 
onderzoek voorzien.  
 
119 
 Artikel SERVIN.5.13: Beroepskwalificaties  
1. Niets in dit artikel belet een Partij te eisen dat natuurlijke personen de nodige 
beroepskwalificaties hebben die voor de betrokken sector zijn voorgeschreven op het grondgebied 
waar de activitei t wordt verricht23.  
2. De beroepsorganisaties of autoriteiten die relevant zijn voor de betrokken sector op hun 
respectieve grondgebied, kunnen gezamenlijke aanbevelingen over de erkenning van 
beroepskwalificaties opstellen en aan de Partnerschapsraad doen toekomen. Dergelijke 
gezamenlijke aanbevelingen worden ondersteund door een empirisch onderbouwde beoordeling 
van:  
(a) de economische waarde van een voorgenomen regeling inzake de erkenning van 
beroepskwalificaties, alsmede  
(b) de verenigbaarheid van de respectieve regelingen, dat wi l zeggen de mate waarin de door elke 
Partij toegepaste vereisten inzake machtiging, vergunningverlening, exploitatie en certificering 
verenigbaar zijn.  
3. Na ontvangst van een gezamenlijke aanbeveling toetst de Partnerschapsraad binnen een 
redelijke termijn de verenigbaarheid ervan met deze titel. Na deze toetsing kan de 
Partnerschapsraad bij besluit een regeling betreffende de voorwaarden voor de erkenning van 
beroepskwalificaties opstellen en aannemen als bijlage bij deze overeenkomst, die als een 
integrere nd onderdeel van deze titel wordt beschouwd24. 
4. Een in lid  3 bedoelde regeling voorziet in de voorwaarden voor de erkenning van in de Unie 
verworven beroepskwalificaties en in het Verenigd Koninkrijk verworven beroepskwalificaties met 
betrekking tot een acti viteit die onder deze titel en onder rubriek een, titel  III [Digitale handel] valt.  
5. De richtsnoeren voor regelingen inzake de erkenning van beroepskwalificaties in bijlage 
SERVIN -6 [Richtsnoeren voor regelingen inzake de erkenning van beroepskwalificaties]  worden in 
aanmerking genomen bij de opstelling van de in lid  2 van dit artikel bedoelde gezamenlijke 
aanbevelingen, en door de Partnerschapsraad bij de beoordeling of een dergelijke regeling moet 
worden aangenomen, als bedoeld in lid  3 van dit artikel.  
Afdeling 3: Besteldiensten  
Artikel SERVIN.5.14: Toepassingsgebied en definities  
1. Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
verlening van besteldiensten in aanvulling op de hoofdstukken  1, 2, 3 en  4 van deze titel  en op de 
afdelingen 1 en  2 van dit hoofdstuk.  
2. In deze afdeling wordt verstaan onder:   
                                                            
23  Voor alle duidelijkheid: dit artikel mag niet worden uitgelegd als beletsel voor het onderhandelen over 
en het sluiten van een of meer overeenkomsten tussen de Partijen betreffende de erkenning van 
beroepskwalificaties onder andere voorwaarden en eisen dan die welke in dit artikel zijn vastgesteld.  
24  Voor alle duidelijkheid: dergelijke regelingen leiden niet tot automatische erkenning van kwalificaties, 
maar stellen, in het wederzijds belang van beide Partijen, de voorwaarden vast voor de bevoegde 
autoriteiten die de erkenning verlenen.  
 
120 
 (a) “besteldiensten”: postdiensten, koeriersdiensten, expresbesteldiensten of exprespostdiensten 
die de volgende activiteiten omvatten:  het ophalen, sorteren, vervoeren en bestellen van 
postzendingen;   
(b) “expresbesteldiensten”: het ophalen, sorteren, vervoeren en bestellen van postzendingen 
tegen verhoogde snelheid en betrouwbaarheid, waarbij elementen met toegevoegde waarde 
inbegrepen kunnen zijn, zoals ophaling vanaf het pun t van herkomst, persoonlijke bezorging 
aan de geadresseerde, tracering, mogelijkheid om de bestemming en de geadresseerde in 
doorvoer te veranderen of ontvangstbevestiging;   
(c) “exprespostdiensten”: internationale expresbesteldiensten die worden verleend via het 
samenwerkingsverband EMS, de vrijwillige vereniging van aangewezen postexploitanten in 
het kader van de Wereldpostunie (UPU);   
(d) “vergunning”: een machtiging die een regelgevende autoriteit van een Partij van een 
individuele leverancier kan verlangen om post - of koeriersdiensten aan te mogen bieden;   
(e) “postzending”: een zending tot 31,5  kg, geadresseerd in de definitieve vorm waarin het moet 
worden vervoerd door ongeacht welk type aanbieder van besteldiensten, zowel publiek - als 
privaatrechtelijk, met inbegrip van zendingen zoals brieven, pakketten, kranten of catalogi;   
(f) “postmonopolie”: het exclusieve recht om overeenkomstig de wetgeving van een Partij 
bepaalde besteldiensten te verlenen op het grondgebied van die Partij of een onderverdeling 
daarvan,  en  
(g) “universele dienst”: de permanente levering van een besteldienst van een bepaalde kwaliteit 
op alle punten op het grondgebied van een Partij of een onderverdeling daarvan tegen voor 
alle gebruikers betaalbare prijzen.  
Artikel SERVIN.5.15: Universele di enst   
1. Elke Partij heeft het recht te bepalen welk soort universeledienstverplichting zij wenst te 
handhaven en een besluit te nemen over het toepassingsgebied en de uitvoering ervan. Elke 
universeledienstverplichting wordt op transparante, niet -discriminer ende en neutrale wijze ten 
aanzien van alle aan de verplichting onderworpen leveranciers beheerd.  
2. Indien een Partij verlangt dat inkomende exprespostdiensten worden verleend in het kader 
van een universele dienst, verleent zij deze diensten geen voorkeursbehandeling ten opzichte van 
andere internationale expresbesteldiensten.  
Artikel SERVIN.5.16: Financiering van een universele dienst  
Een Partij mag geen vergoedingen of andere kosten in rekening brengen voor de levering van een 
bezorgdienst die ge en universele dienst is met het oog op de financiering van de levering van een 
universele dienst. Dit artikel is niet van toepassing op algemeen toepasselijke belastingmaatregelen 
of administratieve vergoedingen.  
Artikel SERVIN.5.17: Preventie van marktver storende praktijken  
Elke Partij garandeert dat een verstrekker van besteldiensten die met een 
universeledienstverplichting belast is of een postmonopolie heeft, geen marktverstorende praktijken 
opzet, zoals:   
 
121 
 (a) het gebruik van inkomsten uit de levering van d e dienst waarvoor een 
universeledienstverplichting of een postmonopolie geldt voor de kruissubsidiëring van een 
expresbesteldienst of een andere besteldienst waarvoor geen universeledienstverplichting 
geldt, of   
(b) een ongerechtvaardigd onderscheid tussen con sumenten met betrekking tot tarieven of 
andere voorwaarden voor de levering van een dienst die onder een universele dienst of een 
postmonopolie valt.  
Artikel SERVIN.5.18: Vergunningen   
1. Indien een Partij een vergunning voor het verlenen van besteldiensten v ereist, maakt zij het 
volgende openbaar:   
(a) alle vergunningsvereisten en de periode die normaliter nodig is om een beslissing over de 
aanvraag van een vergunning te nemen, alsmede  
(b) de voorwaarden voor de betrokken vergunningen.  
2. De procedures, verplichtingen e n vereisten van een vergunning moeten transparant, niet -
discriminerend en op objectieve criteria gebaseerd zijn.  
3. Indien een vergunningsaanvraag door de bevoegde autoriteit wordt afgewezen, stelt zij de 
aanvrager schriftelijk in kennis van de redenen voor d e afwijzing. Elke Partij legt een procedure vast 
voor het instellen van beroep bij een onafhankelijke instantie die ter beschikking staat voor de 
aanvragers aan wie een vergunning werd geweigerd. Die instantie kan een rechtbank zijn.  
Artikel SERVIN.5.19: O nafhankelijkheid van de regelgevende instantie  
1. Elke Partij richt een toezichthoudende instantie op of houdt deze in stand, die juridisch 
gescheiden is van en functioneel onafhankelijk is van alle leveranciers van besteldiensten. Indien een 
Partij eigenaar is van of zeggenschap heeft over een dienstverlener die elektronische -
communicatienetwerken exploiteert of elektronische -communicatiediensten verleent, zorgt deze 
Partij voor een werkelijke structurele scheiding tussen de regelgevende taken en de met de 
eigendom of de zeggenschap verband houdende activiteiten.   
2. De toezichthoudende instanties voeren hun taken op transparante en tijdige wijze uit en 
beschikken over voldoende financiële en personele middelen om de hun toegewezen taken uit te 
voeren. Hun beslissingen zijn onpartijdig ten aanzien van alle marktdeelnemers.   
Afdeling 4: Telecommunicatiediensten  
Artikel SERVIN.5.20: Toepassingsgebied  
Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de levering van 
telecommu nicatiediensten in aanvulling op de hoofdstukken 1, 2, 3 en  4 van deze titel en op de 
afdelingen 1 en  2 van dit hoofdstuk.  
Artikel SERVIN.5.21: Definities  
In deze afdeling wordt verstaan onder:  
 
122 
 (a) “bijbehorende faciliteiten”: bijbehorende diensten, fysieke in frastructuur en andere 
faciliteiten of elementen in verband met een telecommunicatienetwerk of 
telecommunicatiedienst die de levering van diensten via dat netwerk of die dienst mogelijk 
maken of ondersteunen of daartoe het potentieel hebben;  
(b) “eindgebruiker ”: een eindgebruiker of abonnee van een openbare telecommunicatiedienst, 
andere dienstverleners dan leveranciers van openbare telecommunicatiediensten daaronder 
begrepen;  
(c) “essentiële faciliteiten”: faciliteiten van een openbaar telecommunicatienetwerk of e en 
openbare telecommunicatiedienst die:  
i)  uitsluitend of voornamelijk ter beschikking worden gesteld door een enkele of een 
beperkt aantal leveranciers, alsmede  
ii) bij het verlenen van een dienst niet op haalbare wijze economisch of technisch 
kunnen wor den vervangen;  
(d) “interconnectie”: de koppeling van openbare telecommunicatienetwerken die door dezelfde 
of verschillende aanbieders van telecommunicatienetwerken of telecommunicatiediensten 
worden gebruikt om de gebruikers van een leverancier in staat te st ellen te communiceren 
met gebruikers van dezelfde of een andere leverancier of toegang te krijgen tot diensten die 
door een andere leverancier worden aangeboden, ongeacht of deze diensten worden 
verleend door de betrokken leveranciers of door een andere le verancier die toegang heeft tot 
het netwerk;  
(e) “internationale mobiele roamingdienst”: een commerciële mobiele dienst op basis van een 
commerciële overeenkomst tussen aanbieders van openbare telecommunicatiediensten die 
een eindgebruiker in staat stelt om zi jn eigen mobiele telefoon of een ander toestel voor 
spraak -, data - of berichtendiensten te gebruiken buiten het grondgebied waar het openbaar 
telecommunicatienetwerk waarvan de eindgebruiker oorspronkelijk gebruik maakt, is 
gevestigd;  
(f) “internettoegangsdien st”: een openbare elektronischecommunicatiedienst die toegang tot 
het internet biedt en derhalve connectiviteit met vrijwel alle eindpunten van het internet, 
ongeacht de gebruikte netwerktechnologie en eindapparatuur;  
(g) “huurcircuit”: telecommunicatiedienste n of -faciliteiten, met inbegrip van virtuele diensten, 
die capaciteit reserveren voor specifiek gebruik door of beschikbaarheid voor een gebruiker 
tussen twee of meer aangewezen punten;  
(h) “grote aanbieder”: een aanbieder van telecommunicatienetwerken of 
telecommunicatiediensten die, gelet op de prijs en het aanbod, de voorwaarden voor 
deelneming aan een relevante markt voor telecommunicatienetwerken of 
telecommunicatiediensten wezenlijk kan beïnvloeden als gevolg van zeggenschap over 
essentiële faciliteiten of het gebruik van zijn positie op die markt;  
(i) “netwerkelement”: een voorziening of uitrusting die wordt gebruikt voor het leveren van een 
telecommunicatiedienst, met inbegrip van kenmerken, functies en mogelijkheden die door 
middel van die faciliteit of ui trusting worden geleverd;  
 
123 
 (j) “nummerportabiliteit”: de mogelijkheid voor eindgebruikers van openbare 
telecommunicatiediensten om op dezelfde locatie dezelfde telefoonnummers te houden 
zonder dat de kwaliteit, de betrouwbaarheid of het gemak er onder leidt wanneer binnen 
dezelfde categorie leveranciers van openbare telecommunicatiediensten van leverancier 
wordt veranderd;  
(k) “openbaar telecommunicatienetwerk”: elk telecommunicatienetwerk dat geheel of 
hoofdzakelijk wordt gebruikt voor het aanbieden van openbare  telecommunicatiediensten en 
dat de overdracht van informatie tussen netwerkaansluitpunten ondersteunt;  
(l) “openbare telecommunicatiedienst”: elke telecommunicatiedienst die in het algemeen aan 
het publiek wordt aangeboden;  
(m) “abonnee”: een natuurlijke of recht spersoon die partij is bij een overeenkomst met een 
aanbieder van openbare telecommunicatiediensten voor het verlenen van dergelijke diensten;  
(n) “telecommunicatie”: de transmissie en ontvangst van signalen via elektromagnetische 
middelen;  
(o) “telecommunicatiene twerk”: de transmissiesystemen en in voorkomend geval de schakel - of 
routeringsapparatuur en andere middelen, met inbegrip van netwerkelementen die niet actief 
zijn, die het mogelijk maken signalen over te brengen en te ontvangen via draad, radiogolven, 
optische of andere elektromagnetische middelen;  
(p) “regelgevende autoriteit voor telecommunicatie”: de instantie(s) die door een Partij belast is 
(zijn) met de regulering van onder deze afdeling vallende telecommunicatienetwerken en 
telecommunicatiediensten;  
(q) “telecommunicatiedienst”: een dienst die geheel of hoofdzakelijk bestaat in de transmissie en 
ontvangst van signalen, met inbegrip van omroepsignalen, via telecommunicatienetwerken, 
met inbegrip van die welke voor omroep worden gebruikt, maar geen dienst w aarbij met 
behulp van telecommunicatienetwerken en telecommunicatiediensten overgebrachte inhoud 
wordt geleverd of redactioneel wordt gecontroleerd;  
(r) “universele dienst”: het minimale pakket aan diensten van een bepaalde kwaliteit dat op het 
grondgebied van  een Partij of een onderverdeling daarvan tegen een betaalbare prijs 
beschikbaar moet worden gesteld voor alle gebruikers of voor een deel van de gebruikers, 
ongeacht hun geografische locatie, alsmede  
(s) “gebruiker”: elke natuurlijke of rechtspersoon die gebr uik maakt van een openbare 
telecommunicatiedienst.  
Artikel SERVIN.5.22: Regelgevende autoriteit voor telecommunicatie  
1. Elke Partij richt een regelgevende autoriteit voor telecommunicatie op of houdt deze in 
stand die:  
(a) juridisch gescheiden en functioneel ona fhankelijk is van elke leverancier van 
telecommunicatienetwerken, telecommunicatiediensten of telecommunicatieapparatuur;  
(b) gebruik maakt van procedures en beslissingen uitvaardigt die onpartijdig zijn ten aanzien van 
alle marktdeelnemers;  
 
124 
 (c) onafhankelijk hand elt en geen instructies vraagt of aanvaardt van andere instanties met 
betrekking tot de uitoefening van de taken die haar bij wet zijn opgedragen om de 
verplichtingen van de artikelen SERVIN.5.24 [Interconnectie], SERVIN.5.25 [Toegang en 
gebruik], SERVIN.5 .26 [Beslechting van telecommunicatiegeschillen], SERVIN.5.28 
[Interconnectie met grote aanbieders] en SERVIN.5.29 [Toegang tot essentiële faciliteiten van 
grote aanbieders] te handhaven;  
(d) over de regelgevende bevoegdheid en over voldoende financiële en per sonele middelen 
beschikt om de in punt  c) genoemde taken uit te voeren;  
(e) de bevoegdheid heeft ervoor te zorgen dat aanbieders van telecommunicatienetwerken of 
telecommunicatiediensten haar op verzoek onverwijld alle informatie25, met inbegrip van 
financiële informatie, verstrekken die nodig is om de in punt  c) genoemde taken uit te voeren, 
alsmede  
(f) haar bevoegdheden op transparante en tijdige wijze uitoefent.  
2. Elke Partij ziet erop toe dat de aan de regelgevende autoriteit voor telecommunicatie 
toegewezen taken  in een gemakkelijk toegankelijke en duidelijke vorm openbaar worden gemaakt, 
met name wanneer die taken aan meer dan één instantie zijn toegewezen.  
3. Een Partij die de eigendom van of de zeggenschap over aanbieders van 
telecommunicatienetwerken of -diensten  behoudt, zorgt voor een daadwerkelijke structurele 
scheiding tussen de regelgevende taken en de met eigendom of zeggenschap verband houdende 
activiteiten.  
4. Elke Partij ziet erop toe dat een gebruiker of leverancier van telecommunicatienetwerken of 
-dienste n die gevolgen ondervindt van een besluit van de regelgevende autoriteit voor 
telecommunicatie, beroep kan instellen bij een beroepsinstantie die onafhankelijk is van de 
regelgevende autoriteit en andere betrokken partijen. In afwachting van de uitkomst va n het beroep 
blijft de beslissing gehandhaafd, tenzij overeenkomstig het recht van de Partij voorlopige 
maatregelen worden verleend.  
Artikel SERVIN.5.23: Vergunning voor het aanbieden van telecommunicatienetwerken of -diensten  
1. Elke Partij staat het aanbied en van telecommunicatienetwerken of 
telecommunicatiediensten zonder voorafgaande formele toestemming toe.  
2. Elke Partij maakt alle criteria, toepasselijke procedures en voorwaarden op grond waarvan 
leveranciers telecommunicatienetwerken of -diensten mogen aa nbieden, openbaar.  
3. Alle toelatingscriteria en toepasselijke procedures moeten zo eenvoudig mogelijk, objectief, 
transparant, niet -discriminerend en evenredig zijn. Alle verplichtingen en voorwaarden die aan een 
vergunning worden opgelegd of daaraan verbond en zijn, moeten niet -discriminerend, transparant 
en evenredig zijn en verband houden met de aangeboden diensten of netwerken.  
4. Elke Partij ziet erop toe dat een aanvrager van een vergunning schriftelijk de redenen 
ontvangt voor de weigering of intrekking va n een vergunning of voor het opleggen van specifieke 
                                                            
25  De gevraagde informatie wordt behandeld in overeenstemming met de vereisten van 
vertrouwelijkheid.  
 
125 
 voorwaarden voor de leverancier. In dergelijke gevallen heeft de aanvrager het recht beroep in te 
stellen bij een beroepsinstantie.  
5. De aan leveranciers opgelegde administratieve vergoedingen moeten objec tief, transparant 
en niet -discriminerend zijn en in verhouding staan tot de administratieve kosten die redelijkerwijs 
worden gemaakt bij het beheer, de controle en de handhaving van de in deze afdeling vastgestelde 
verplichtingen26.  
Artikel SERVIN.5.24: In terconnectie  
Elke Partij waarborgt dat een leverancier van openbare telecommunicatienetwerken of openbare 
telecommunicatiediensten het recht en, op verzoek van een andere leverancier van openbare 
telecommunicatienetwerken of openbare telecommunicatiedienst en, de verplichting heeft om te 
onderhandelen over interconnectie met het oog op het aanbieden van openbare 
telecommunicatienetwerken of openbare telecommunicatiediensten.  
Artikel SERVIN.5.25: Toegang en gebruik  
1. Elke Partij ziet erop toe dat alle onder de overeenkomst vallende ondernemingen of 
dienstverleners uit de andere Partij op redelijke en niet -discriminerende27 voorwaarden toegang 
krijgen tot en gebruik kunnen maken van openbare telecommunicatienetwerken of openbare 
telecommunicatiediensten. Deze verp lichting wordt, onder meer, door toepassing van de leden  2 tot 
en met  5 ten uitvoer gelegd.  
2. Elke Partij ziet erop toe dat onder de overeenkomst vallende ondernemingen of 
dienstverleners uit de andere Partij toegang hebben tot en gebruik kunnen maken van al le openbare 
telecommunicatienetwerken of openbare telecommunicatiediensten die binnen of over haar 
grenzen worden aangeboden, met inbegrip van particuliere huurlijnen, en zorgt er daartoe, 
onverminderd lid  5, voor dat het dergelijke ondernemingen en levera nciers is toegestaan om:  
(a) eind - of andere apparatuur die met het openbare telecommunicatienetwerk verbonden is en 
die nodig is om hun diensten te verlenen, te kopen of huren, en aan dat netwerk te koppelen;  
(b) interconnectie tot stand te brengen tussen particu liere geleasede of in eigendom zijnde lijnen 
en openbare telecommunicatienetwerken of lijnen die worden geleased of eigendom zijn van 
een andere onder de overeenkomst vallende onderneming of dienstverlener, alsmede  
(c) exploitatieprotocollen van hun keuze te g ebruiken, andere dan die welke noodzakelijk zijn om 
ervoor te zorgen dat de telecommunicatienetwerken en -diensten beschikbaar zijn voor het 
algemene publiek.  
                                                            
26  De administratieve vergoedingen omvatten geen b etalingen voor het gebruik van schaarse 
hulpbronnen en verplichte bijdragen voor de verlening van universele diensten.  
27  Voor de toepassing van dit artikel wordt onder “niet -discriminerend” verstaan: meestbegunstigings - en 
nationale behandeling als omschr even in de artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling], SERVIN.3.3 
[Lokale aanwezigheid], SERVIN.2.4 [Meestbegunstigingsbehandeling] en SERVIN.3.4 [Nationale 
behandeling], alsmede onder voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan die welke in soortgelijk e 
situaties worden toegekend aan andere gebruikers van soortgelijke openbare 
telecommunicatienetwerken of -diensten.  
 
126 
 3. Elke Partij ziet erop toe alle dienstverleners uit de andere Partij openbare 
telecommunicatienetw erken en -diensten kunnen gebruiken voor het verkeer van informatie op 
haar grondgebied en over haar grenzen heen, daarbij inbegrepen de interne bedrijfscommunicatie 
van deze dienstverleners, en voor toegang tot informatie in gegevensbestanden of tot infor matie die 
op andere wijze in machine -leesbare vorm is opgeslagen op het grondgebied van een der Partijen.  
4. Onverminderd lid  3 kan een Partij de nodige maatregelen nemen om de veiligheid en 
vertrouwelijkheid van de communicatie te waarborgen, mits deze maatr egelen niet worden 
toegepast op een wijze die hetzij een verkapte beperking van de handel in diensten, hetzij een 
middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie vormt, hetzij de voordelen van deze titel 
tenietdoet of uitholt.  
5. Elke Partij ziet erop toe dat voor de toegang tot en het gebruik van openbare 
telecommunicatienetwerken of -diensten uitsluitend voorwaarden worden gesteld die noodzakelijk 
zijn: 
(a) ter vrijwaring van de verantwoordelijkheid als openbare instantie van leveranciers van 
openbar e telecommunicatienetwerken of openbare telecommunicatiediensten en met name 
hun bevoegdheid hun diensten aan het algemene publiek ter beschikking te stellen; dan wel  
(b) ter bescherming van de technische integriteit van openbare telecommunicatienetwerken of -
diensten.  
Artikel SERVIN.5.26: Beslechting van telecommunicatiegeschillen  
1. Elke Partij ziet erop toe dat de regelgevende autoriteit voor telecommunicatie, in geval van 
een geschil tussen aanbieders van telecommunicatienetwerken of telecommunicatiediensten i n 
verband met rechten en verplichtingen die voortvloeien uit deze afdeling, en op verzoek van een van 
de bij het geschil betrokken partijen, binnen een redelijke termijn een bindend besluit neemt om het 
geschil op te lossen.  
2. De beslissing van de regelgeven de autoriteit voor telecommunicatie wordt openbaar 
gemaakt, met inachtneming van de vereisten inzake vertrouwelijke bedrijfsgegevens. De betrokken 
partijen wordt een volledige verklaring verstrekt over de redenen waarop de beslissing is gebaseerd 
en zij he bben het recht beroep aan te tekenen als bedoeld in artikel SERVIN.5.22 [Regelgevende 
autoriteit voor telecommunicatie], lid  4. 
3. De procedure van de leden  1 en  2 laat het recht van elk van de betrokken partijen om bij een 
rechterlijke instantie een procedur e in te leiden, onverlet.  
Artikel SERVIN.5.27: Concurrentiewaarborgen ten aanzien van grote aanbieders  
Elke Partij neemt of handhaaft passende maatregelen om te voorkomen dat aanbieders van 
telecommunicatienetwerken of -diensten, die, alleen of samen met a nderen, grote aanbieders zijn, 
overgaan tot concurrentiebeperkende praktijken of deze voortzetten. In dit verband wordt onder 
meer onder “concurrentiebeperkende praktijken” verstaan:  
(a) het op concurrentiebeperkende wijze toepassen van kruissubsidiëring;  
(b) het op concurrentiebeperkende wijze gebruiken van informatie van concurrenten, alsmede  
 
127 
 (c) het niet tijdig aan andere dienstverleners beschikbaar stellen van technische informatie over 
essentiële faciliteiten en van commercieel relevante informatie die deze dienst verleners voor 
het leveren van hun diensten nodig hebben.  
Artikel SERVIN.5.28: Interconnectie met grote aanbieders  
1. Elke Partij ziet erop toe dat grote aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken of 
openbare telecommunicatiediensten interconnectie aanbieden op elk technisch haalbaar punt in het 
netwerk. Deze interconnectie moet worden geleverd:  
(a) op niet -discriminat oire voorwaarden (onder meer wat betreft tarieven, technische normen, 
specificaties, kwaliteit en onderhoud), en met een kwaliteit die niet lager is dan die welke 
wordt geboden voor de eigen soortgelijke diensten van een dergelijke grote aanbieder, voor 
soortgelijke diensten van dochterondernemingen of andere gelieerde ondernemingen;  
(b) binnen een redelijke termijn, op voorwaarden (onder meer wat betreft tarieven, technische 
normen, specificaties, kwaliteit en onderhoud) die transparant, economisch redelijk en  
voldoende gescheiden zijn, zodat de aanbieder niet hoeft te betalen voor netwerkonderdelen 
of -faciliteiten die hij voor de levering van zijn diensten niet nodig heeft, alsmede  
(c) op verzoek via extra aansluitpunten, in aanvulling op de aan de meeste gebruik ers 
aangeboden netwerkaansluitpunten, tegen een vergoeding die gebaseerd is op de kosten voor 
het aanleggen van de noodzakelijke aanvullende faciliteiten.  
2. De procedures voor interconnectie met een grote aanbieder worden algemeen 
bekendgemaakt.  
3. Grote aanbie ders maken hun interconnectieovereenkomsten of hun referentie -
aanbiedingen voor interconnectie in voorkomend geval algemeen bekend.  
Artikel SERVIN.5.29: Toegang tot essentiële faciliteiten van grote aanbieders  
Elke Partij ziet erop toe dat grote aanbieders  op haar grondgebied hun essentiële faciliteiten tegen 
redelijke, transparante en niet -discriminerende voorwaarden ter beschikking stellen van aanbieders 
van telecommunicatienetwerken of telecommunicatiediensten met het oog op het aanbieden van 
openbare te lecommunicatiediensten, tenzij dit niet noodzakelijk is om daadwerkelijke mededinging 
tot stand te brengen op basis van de verzamelde feiten en de beoordeling van de markt door de 
regelgevende autoriteit voor telecommunicatie. De essentiële faciliteiten va n de grote aanbieder 
kunnen netwerkelementen, huurlijnen en bijbehorende faciliteiten omvatten.  
Artikel SERVIN.5.30: Schaarse middelen  
1. Elke Partij ziet erop toe dat de toewijzing en verlening van gebruiksrechten voor schaarse 
middelen, met inbegrip van rad iospectrum, nummers en doorgangsrechten, geschiedt op een open, 
objectieve, tijdige, transparante, niet -discriminerende en evenredige wijze en met inachtneming van 
doelstellingen van algemeen belang. De procedures en de aan gebruiksrechten verbonden 
voorwa arden en verplichtingen zijn gebaseerd op objectieve, transparante, niet -discriminerende en 
evenredige criteria.  
2. Het huidige gebruik van toegewezen frequentiebanden wordt algemeen bekendgemaakt, 
maar een gedetailleerde vermelding van radiospectra die voor specifiek gebruik door de overheid 
zijn toegewezen, is niet vereist.  
 
128 
 3. Partijen kunnen gebruikmaken van marktgebaseerde benaderingen, zoals biedprocedures, 
om spectrum toe te wijzen voor commercieel gebruik.  
4. De Partijen zijn het erover eens dat maatregelen v an een Partij voor het toewijzen en 
verlenen van spectrum - en beheerfrequenties op zich niet in strijd zijn met de artikelen SERVIN.2.2 
[Markttoegang] en SERVIN.3.2 [Markttoegang]. Elke Partij behoudt het recht maatregelen voor het 
vaststellen en toepassen  van spectra en frequenties te treffen die tot gevolg kunnen hebben dat het 
aantal aanbieders van elektronische -communicatiediensten wordt beperkt, op voorwaarde dat dit 
geschiedt op een manier die overeenstemt met deze overeenkomst. Dit recht omvat de 
mog elijkheid om frequentiebanden toe te wijzen rekening houdend met bestaande en toekomstige 
behoeften en spectrumbeschikbaarheid.  
Artikel SERVIN.5.31: Universele dienst  
1. Elke Partij heeft het recht vast te stellen welke universeledienstverplichtingen zij wens t te 
handhaven en te beslissen over het toepassingsgebied en de uitvoering ervan.  
2. Elke Partij beheert de universeledienstverplichtingen op evenredige, transparante, 
objectieve en niet -discriminerende wijze, die neutraal is ten aanzien van de mededinging en  niet 
belastender is dan nodig is voor het soort universele dienst dat door de Partij is gedefinieerd.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat de procedures voor de aanwijzing van leveranciers van de 
universele dienst openstaan voor alle aanbieders van openbare tele communicatienetwerken of 
openbare telecommunicatiediensten. De aanwijzing geschiedt door middel van een efficiënt, 
transparant en niet -discriminerend mechanisme.  
4. Indien een Partij besluit de leveranciers van de universele dienst te compenseren, ziet zij 
erop toe dat deze compensatie niet hoger is dan de nettokosten die door de 
universeledienstverplichting worden veroorzaakt.  
Artikel SERVIN.5.32: Nummerportabiliteit  
Elke Partij draagt er zorg voor dat aanbieders van openbare elektronische -communicatiedienste n 
nummerportabiliteit aanbieden tegen redelijke voorwaarden.  
Artikel SERVIN.5.33: Open internettoegang  
1. Elke Partij ziet erop toe dat aanbieders van internettoegangsdiensten gebruikers van 
internettoegangsdiensten in staat stellen om, met inachtneming van haar wet - en regelgeving:  
(a) toegang te krijgen tot informatie en inhoud en deze te verspreiden, toepassingen en diensten 
van hun keuze te gebruiken en te verstrekken, op niet -discriminerende, redelijke, 
transparante en evenredige wijze van netwerkbeheer, als mede  
(b) toestellen van hun keuze te gebruiken, op voorwaarde dat dergelijke apparaten geen afbreuk 
doen aan de veiligheid van andere apparaten, het netwerk of de diensten die via het netwerk 
worden geleverd.  
2. Voor alle duidelijkheid: niets in dit artikel belet  de Partijen maatregelen te nemen om de 
openbare veiligheid ten aanzien van gebruikers online te beschermen.  
Artikel SERVIN.5.34: Vertrouwelijkheid van informatie  
 
129 
 1. Elke Partij ziet erop toe dat aanbieders die bij onderhandelingen over regelingen 
overeenkoms tig de artikelen SERVIN.5.24 [Interconnectie], SERVIN.5.25 [Toegang en gebruik], 
SERVIN.5.28 [Interconnectie met grote aanbieders] en SERVIN.5.29 [Toegang tot essentiële 
faciliteiten van grote aanbieders] informatie van een andere aanbieder ontvangen, deze  informatie 
uitsluitend gebruiken voor het doel waarvoor deze is verstrekt en de vertrouwelijkheid van de 
doorgegeven of opgeslagen informatie te allen tijde eerbiedigen.  
2. Elke Partij waarborgt de vertrouwelijkheid van de communicatie en daarmee verband 
houdende verkeersgegevens die bij het gebruik van openbare telecommunicatienetwerken of 
openbare telecommunicatiediensten worden doorgegeven, met dien verstande dat de daartoe 
genomen maatregelen geen middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminati e of een 
verkapte beperking van de handel in diensten vormen.  
Artikel SERVIN.5.35: Buitenlands aandeelhouderschap  
Met betrekking tot het aanbieden van telecommunicatienetwerken of telecommunicatiediensten 
door vestiging en niettegenstaande artikel SERVIN.2 .7 [Niet -conforme maatregelen en 
uitzonderingen] legt een Partij geen vereisten voor joint ventures op, noch beperkt zij de 
deelneming van buitenlands kapitaal in de vorm van maximumpercentages voor buitenlands 
aandeelhouderschap of de totale waarde van in dividuele of totale buitenlandse investeringen.  
Artikel SERVIN.5.36: Internationale mobiele roaming28 
1. De Partijen streven ernaar samen te werken ter bevordering van transparante en redelijke 
tarieven voor internationale mobiele roamingdiensten, op zodanige wijze dat de groei van de handel 
tussen de Partijen kan worden bevorderd en het consumentenwelzijn kan worden vergroot.  
2. De Partijen kunnen kiezen om stappen te ondernemen ter verbetering van de transparantie 
en de mededinging op het gebied van internationa le mobiele roamingkosten en technologische 
alternatieven voor roamingdiensten, zoals:  
(a) ervoor zorgen dat informatie over retailtarieven gemakkelijk toegankelijk is voor 
eindgebruikers, alsmede  
(b) de belemmeringen voor het gebruik van technologische alternatiev en voor roaming tot een 
minimum herleiden, waarbij consumenten die het grondgebied van een Partij bezoeken vanaf 
het grondgebied van de andere Partij, toegang hebben tot telecommunicatiediensten met 
gebruikmaking van het apparaat van hun keuze.  
3. Elke Partij  moedigt aanbieders van openbare telecommunicatiediensten op haar 
grondgebied aan tot het openbaar maken van informatie over de retailtarieven voor internationale 
mobiele roamingdiensten voor spraak -, data - en sms -verkeer die worden aangeboden aan hun 
eind gebruikers wanneer zij het grondgebied van de andere Partij bezoeken.  
                                                            
28  Dit artikel is niet van toepassing op roamingdiensten binnen de Europese Unie die commerciële mobiele 
diensten zijn die op grond van een  commerciële overeenkomst tussen aanbieders van openbare 
telecommunicatiediensten worden verleend en waardoor de eindgebruiker gebruik kan maken van zijn 
mobiele telefoon of een ander toestel voor spraak -, data - of berichtendiensten in een andere lidstaat 
van de Europese Unie dan die waar het openbare telecommunicatienetwerk van de eindgebruiker zich 
bevindt.  
 
130 
 4. Niets in dit artikel vereist dat een Partij prijzen of voorwaarden voor internationale mobiele 
roamingdiensten reguleert.  
Afdeling 5: Financiële diensten  
Artikel SERVIN.5.37: Toepassingsgebied  
1. Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
verlening van financiële diensten in aanvulling op de hoofdstukken 1, 2, 3 en  4 van deze titel en op 
de afdelingen 1 en  2 van dit hoofdstuk.  
2. Voor de toepassing van deze afdeling wordt onder “activiteiten verricht in het kader van de 
uitoefening van overheidsgezag” als bedoeld in artikel SERVIN.1.2 [Definities], punt  f), verstaan29: 
(a) activiteiten van een centrale bank, monetaire aut oriteit of andere overheidsinstantie voor de 
uitvoering van het monetaire of wisselkoersbeleid;  
(b) activiteiten in het kader van een wettelijk stelsel van sociale zekerheid of een wettelijke 
pensioenregeling, alsmede  
(c) andere activiteiten die door een overheids instantie worden verricht voor rekening of met de 
garantie of met gebruikmaking van de financiële middelen van de Partij of haar 
overheidsinstanties.  
3. Voor de toepassing van artikel SERVIN.1.2 [Definities], punt  f), op deze afdeling: indien een 
Partij toest aat dat een van de in lid  2, punt b) of  c), van dit artikel bedoelde activiteiten door haar 
verleners van financiële diensten in concurrentie met een overheidsinstantie of een verlener van 
financiële diensten wordt uitgevoerd, vallen die activiteiten niet onder “activiteiten verricht in het 
kader van de uitoefening van overheidsgezag”.  
4. Artikel SERVIN.1.2 [Definities], punt  a), is niet van toepassing op diensten die onder deze 
afdeling vallen.  
Artikel SERVIN.5.38: Definities  
Voor de toepassing van deze titel  wordt verstaan onder:  
(a) “financiële dienst”: elke dienst van financiële aard, verleend door een aanbieder van 
financiële diensten van een Partij; dit omvat de volgende activiteiten:  
i) verzekeringen en daarmee verband houdende diensten:  
A) directe verzeker ing (met inbegrip van medeverzekering):  
aa) levensverzekering;  
bb) schadeverzekering;  
                                                            
29  Voor alle duidelijkheid: deze wijziging is van toepassing op “diensten die worden verleend in het kader 
van de uitoefening van overheidsgezag” in a rtikel SERVIN.1.2 [Definities], punt  o), aangezien zij van 
toepassing is op “activiteiten verricht in het kader van de uitoefening van overheidsgezag” in artikel 
SERVIN.1.2 [Definities], punt  f). 
 
131 
 B) herverzekering en retrocessie;  
C) verzekeringsbemiddeling, zoals makelaardij en agentschap, alsmede  
D) ondersteunende diensten in de verzekeringssector, zoals advi esverstrekking, 
actuariaat, risicobeoordeling en regeling van schade -eisen;  
ii) bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen):  
A) aanvaarding van deposito’s en andere terugbetaalbare fondsen van het 
publiek;  
B) alle soorten leningen, waaronder consumentenkrediet en hypotheken, 
factoring en financiering van commerciële transacties;  
C) financiële leasing;  
D) alle diensten in verband met het betalingsverkeer en de overmaking van 
geld, waaronder creditcards, betaalkaarten, debetkaarten, reischeques en 
bankwissels;  
E) verlenen van garanties en stellen van borgtochten;  
F) transacties voor eigen rekening of voor rekening van cliënten, op de beurs of 
op de onderhandse markt of anderszins, ten aanzien van:  
(aa) geldmarktinstrumenten (met inbegrip van cheques, effecten en 
depositocertificaten);  
(bb) deviezen;  
(cc) derivaten, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, 
termijninstrumenten en opties;  
(dd) wisselkoers - en rentetariefinstrumenten, waaronder producten als 
swaps en rentetermijncontracten;  
(ee) verhandelbare e ffecten, alsmede  
(ff) andere verhandelbare instrumenten en financiële activa, met 
inbegrip van edelmetaal;  
G) deelneming in de uitgifte van alle soorten effecten, met inbegrip van 
garantieverlening en plaatsing in de hoedanigheid van agent (openbaar dan 
wel pa rticulier) en verlening van diensten in verband met deze uitgiften;  
H) geldmakelaarsdiensten;  
I) beheer van activa, zoals beheer van contanten of portefeuillebeheer, alle 
vormen van beheer van collectieve investeringen, beheer van 
pensioenfondsen, diensten aangaande bewaarneming, depositodiensten en 
fiduciaire diensten;  
 
132 
 J) betalings - en compensatiediensten in verband met financiële activa, met 
inbegrip van effecten, derivaten en andere verhandelbare instrumenten;  
K) verstrekking en doorgifte van fi nanciële informatie, verwerking van 
financiële gegevens en bijbehorende software, alsmede  
L) advies - en bemiddelingsdiensten en andere ondersteunende financiële 
diensten voor alle bij de punten A) tot en met  K) vermelde activiteiten, met 
inbegrip van kred ietonderzoek en -analyse, onderzoek en advies aangaande 
investeringen en beleggingen, advies over overnames, bedrijfsreorganisaties 
en strategieën;  
(b) “verlener van financiële diensten”: een natuurlijke persoon of een rechtspersoon uit een Partij 
die financië le diensten aanbiedt of verleent, met uitzondering van overheidsinstanties;  
(c) “nieuwe financiële dienst”: een dienst van financiële aard, met inbegrip van diensten in 
verband met bestaande of nieuwe producten of de wijze waarop een product wordt geleverd, 
die niet wordt verleend door verleners van financiële diensten op het grondgebied van de ene 
Partij, maar die wel wordt verleend op het grondgebied van de andere Partij;  
(d) “overheidsinstantie”:  
i) een overheid, centrale bank of monetaire autoriteit van een Par tij, of een instantie die 
eigendom is van een Partij of onder zeggenschap staat van een Partij en die zich in 
hoofdzaak bezighoudt met de uitvoering van overheidstaken of activiteiten voor 
overheidsdoeleinden, met uitzondering van entiteiten die zich in ho ofdzaak 
bezighouden met het verlenen van financiële diensten op commerciële basis, dan wel  
ii) een particuliere instantie, wanneer deze taken vervult die normalerwijze door een 
centrale bank of monetaire autoriteit worden vervuld;  
(e) “zelfregulerende organis atie”: elk niet -gouvernementeel orgaan, met inbegrip van effecten - of 
termijnbeurzen of effecten - of termijnmarkten, verrekenkantoren, andere organisaties of 
verenigingen dat op grond van de wetgeving of een delegatie van de centrale, regionale of 
lokale o verheden of autoriteiten een regulerende of toezichthoudende bevoegdheid uitoefent 
ten aanzien van verleners van financiële diensten, voor zover van toepassing.  
Artikel SERVIN.5.39: Prudentiële uitzonderingsbepaling  
1. Geen enkele bepaling in deze overeenkomst staat eraan in de weg dat een Partij prudentiële 
maatregelen vaststelt of handhaaft30, zoals:  
(a) de bescherming van investeerders, spaarders, polishouders of personen aan wie een verlener 
van financiële diensten een fiduciair recht verschuldigd i s, dan wel  
(b) het verzekeren van de integriteit en de stabiliteit van het financiële systeem van een Partij.  
                                                            
30  Voor alle duidelijkheid: dit belet een Partij niet om om prudentiële redenen maatregelen vast te stellen 
of te handhaven met betrekking tot bijkantoren die door rechtspersonen van de andere Partij op haar 
grondgebied zijn gevestigd.  
 
133 
 2. Indien dergelijke maatregelen strijdig zijn met de bepalingen van deze overeenkomst, 
mogen zij niet worden gebruikt om de uit de overeenkomst voortvlo eiende verbintenissen of 
verplichtingen van een Partij te ontduiken.  
Artikel SERVIN.5.40: Vertrouwelijke informatie  
Onverminderd deel drie [Samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie in strafzaken] mag niets 
in deze overeenkomst worden uitgelegd als een verplichting voor een Partij om informatie over 
zaken en rekeningen van individuele consumenten of vertrouwelijke of gepatenteerde informatie 
die in het bezit is van overheidsinstanties, openbaar te maken.  
Artikel SERVIN.5.41: Internationale normen  
De Partijen stellen alles in het werk om ervoor te zorgen dat internationaal overeengekomen 
normen op het gebied van financiële diensten voor regelgeving en toezicht, voor de bestrijding van 
witwassen en terrorismefinanciering en voor de bestrijding van belas tingontduiking en -ontwijking 
op hun grondgebied worden uitgevoerd en toegepast. Dergelijke internationaal overeengekomen 
normen zijn onder meer die welke zijn vastgesteld door: de G20; de Raad voor financiële stabiliteit; 
het Bazels Comité voor bankentoez icht, met name het “Core Principle for Effective Banking 
Supervision”; de International Association of Insurance Supervisors, met name de “Insurance Core 
Principles” daarvan; de International Organisation of Securities Commissions, in het bijzonder de 
“Obj ectives and Principles of Securities Regulation” daarvan; de Financial Action Task Force, en het 
Mondiaal Forum inzake transparantie en uitwisseling van inlichtingen voor belastingdoeleinden van 
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.  
Artikel SERVIN.5.42: Financiële diensten die nieuw zijn op het grondgebied van een Partij  
1. Elke Partij staat op haar grondgebied gevestigde verleners van financiële diensten uit de 
andere Partij toe nieuwe financiële diensten te verlenen waarvoor de Partij  haar eigen verleners van 
financiële diensten krachtens haar interne wetgeving onder soortgelijke omstandigheden 
toestemming zou geven, tenzij de introductie van de nieuwe financiële dienst tot de vaststelling van 
nieuwe wetgeving of een wetswijziging nood zaakt. Dit geldt niet voor filialen van de andere Partij 
die op het grondgebied van een Partij gevestigd zijn.  
2. Een Partij kan de institutionele en rechtsvorm vaststellen waarin de dienst kan worden 
verleend en kan de betrokken dienstverlening aan een vergu nningsplicht onderwerpen. Wanneer 
een vergunning vereist is, wordt hieromtrent binnen een redelijke termijn een besluit genomen en 
de vergunning kan uitsluitend worden geweigerd om prudentiële redenen.  
Artikel SERVIN.5.43: Zelfregulerende organisaties  
Wann eer een Partij lidmaatschap van, deelname aan of toegang tot een zelfregulerende organisatie 
vereist opdat verleners van financiële diensten uit de andere Partij financiële diensten op haar 
grondgebied kunnen verlenen, zorgt de Partij ervoor dat de verplic htingen uit hoofde van de 
artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling], SERVIN.2.4 [Meestbegunstigingsbehandeling], 
SERVIN.3.4 [Nationale behandeling] en SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling] door die 
zelfregulerende organisatie worden nageleefd.  
Artikel SERVIN.5.44: Verrekenings - en betalingssystemen  
Onder voorwaarden van nationale behandeling verschaft elke Partij aan op haar grondgebied 
gevestigde verleners van financiële diensten uit de andere Partij toegang tot verrekenings - en 
 
134 
 betalingssystemen v an overheidsinstanties, alsmede tot voor de normale bedrijfsvoering 
beschikbare officiële financierings - en herfinancieringsfaciliteiten. Dit artikel verleent geen toegang 
tot de kredietfaciliteiten in laatste instantie van de Partij.  
Afdeling 6: Internati onale zeevervoersdiensten  
Artikel SERVIN.5.45: Toepassingsgebied en definities  
1. Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
verlening van internationale zeevervoersdiensten, in aanvulling op de hoofdstukken 1, 2,  3 en  4 en 
afdeling  1 van dit hoofdstuk.  
2. Voor de toepassingen van deze afdeling en van de hoofdstukken 1, 2, 3 en  4 van deze titel:  
(a) “internationale zeevervoersdiensten”: het vervoer van passagiers of vracht door zeeschepen 
tussen een haven van de ene Partij en een haven van de andere Partij of van een derde land, 
of tussen havens van verschillende lidstaten van de Europese Unie, met inbegrip van het 
rechtstreeks sluiten van contracten met aanbieders van andere vervoersdiensten, teneinde 
het vervoer van  deur tot deur of multimodaal vervoer onder één vervoersdocument te 
dekken; dit omvat evenwel niet het recht om dergelijke andere vervoersdiensten te verlenen;  
(b) “vervoer van deur tot deur of multimodaal vervoer”: het vervoer van vracht met behulp van 
meer dan één wijze van vervoer en dat een internationaal traject over zee omvat, met een 
enkel vervoersdocument;  
(c) “internationale vracht”: vracht die wordt vervoerd t ussen een haven van een Partij en een 
haven van de andere Partij of van een derde land, of tussen havens van verschillende 
lidstaten;  
(d) “hulpdiensten voor zeevervoer”: diensten in verband met de behandeling van zeevracht, in - 
en uitklaring of de opslag van c ontainers, diensten van scheepsagenten, maritieme 
expediteursdiensten en opslagdiensten;  
(e) “diensten in verband met de behandeling van zeevracht”: activiteiten van 
stuwadoorsbedrijven, met inbegrip van terminalexploitanten, maar zonder de rechtstreekse 
activ iteiten van dokwerkers, wanneer deze niet door de stuwadoorsbedrijven of 
terminalexploitanten zijn tewerkgesteld; de hier bedoelde activiteiten omvatten de 
organisatie van en het toezicht op:  
i) het laden of lossen van schepen;  
ii) het vastsjorren of losm aken van vracht, alsmede  
iii) het in ontvangst nemen of afleveren en bewaken van vracht vóór verzending of na 
lossing;  
(f) “diensten in verband met in - en uitklaring”: activiteiten die bestaan in de afhandeling van 
douaneformaliteiten namens een derde met bet rekking tot de in -, uit- of doorvoer van vracht, 
ongeacht of deze dienst de hoofdactiviteit van de dienstverlener is of een gebruikelijke 
aanvulling op diens hoofdactiviteit;  
 
135 
 (g) “diensten in verband met de opslag van containers”: activiteiten die bestaan in het opslaan, 
vullen, strippen of repareren van containers en het ter beschikking stellen van containers voor 
verzending, hetzij in havengebieden, hetzij in het binnenland;  
(h) “diensten van scheepsagenten”: activiteiten waarbij de zakelijke belangen van een o f meer 
scheepvaartlijnen of scheepvaartmaatschappijen binnen een bepaald geografisch gebied door 
een agent worden behartigd voor de volgende doeleinden:  
i) marketing en verkoop van diensten van zeevervoer en aanverwante diensten, van de 
prijsopgave tot de facturering, alsmede het afgeven van vrachtbrieven namens de 
lijnen of maatschappijen, het kopen en weer verkopen van de nodige aanverwante 
diensten, het opstellen van documenten en het verschaffen van bedrijfsinformatie, 
alsmede  
ii) het optreden namens de  lijnen of ondernemingen, het organiseren van de afroep van 
aanvragen om scheepsruimte of, indien nodig, het overnemen van vracht;  
(i) “feederdiensten”: onverminderd het toepassingsgebied van activiteiten die krachtens de 
desbetreffende nationale wetgeving als  cabotage kunnen worden beschouwd, het 
voorafgaande en verder vervoer over zee van internationale vracht, met inbegrip van 
containervervoer, bulk - en droge of vloeibare bulkgoederen, tussen havens op het 
grondgebied van een Partij, mits die internationale vracht onderweg is, dat wil zeggen naar 
een bestemming, of afkomstig is uit een laadhaven buiten het grondgebied van die Partij;  
(j) “maritieme expediteursdiensten”: de activiteit waarbij namens een verzender de verscheping 
wordt georganiseerd en gevolgd, doo r vervoersdiensten en aanverwante diensten te regelen, 
documenten op te stellen en bedrijfsinformatie te verschaffen;  
(k) “havendiensten”: diensten die door de havenbeheerder, zijn onderaannemers of andere 
dienstverleners ter ondersteuning van het vervoer van  vracht of passagiers worden verleend 
in een zeehavengebied of op de waterwegen daarnaartoe, en  
(l) “opslagdiensten”: opslagdiensten voor diepgevroren of gekoelde goederen, bulkopslag van 
vloeistoffen of gassen en overige opslagdiensten.  
Artikel SERVIN.5.46: V erplichtingen  
1. Onverminderd niet -conforme maatregelen of andere maatregelen als bedoeld in de 
artikelen SERVIN.2.7 [Niet -conforme maatregelen en uitzonderingen] en SERVIN.3.6 [Niet -conforme 
maatregelen], past elke Partij het beginsel van onbeperkte toegang tot de internationale maritieme 
markten en handel op commerciële en niet -discriminerende basis toe door:  
(a) aan schepen die de vlag van de andere Partij voeren of die worden geëxploiteerd door 
dienstverleners uit de andere Partij, een behandeling te verlenen die niet minder gunstig is 
dan die welke aan haar eigen schepen wordt verleend ten aanzien van onder meer:  
i) haventoegang;  
ii) het gebruik van haveninfrastructuur;  
iii) het gebruik van hulpdiensten voor zeevervoer, alsmede  
 
136 
 iv) douanefaciliteiten en de toewijzing van aanlegplaatsen en voorzieningen voor het 
laden en lossen; met inbegrip van de daarmee verband houdende vergoedingen en 
heffingen;  
(b) het ter beschikking stellen van de volgende havendiensten aan verleners van internationale 
zeevervoersdiensten van de andere Partij, op redelijke voorwaarden en onder voorwaarden 
die niet minder gunstig zijn dan die welke gelden voor haar eigen leveranciers of vaartuigen of 
voor vaartuigen of leveranciers van een derde land (met inbegrip van vergoedingen en 
heffing en, specificaties en kwaliteit van de te verlenen dienst): loodsen, hulp van duw - en 
sleepboten, bevoorrading, brandstof - en waterlevering, ophalen en verwerking van afval, 
kapiteinsdiensten, navigatiehulp, faciliteiten voor noodreparaties, verankering en aan- en 
afmeren, en diensten vanaf de wal die essentieel zijn voor het functioneren van een schip, 
waaronder communicatie, water - en elektriciteitsvoorzieningen;  
(c) het verlenen van toestemming aan verleners van internationale zeevervoersdiensten van de 
ander e Partij, onder voorbehoud van de toestemming van de bevoegde autoriteit, om lege 
containers in eigendom of geleased, die niet tegen betaling als vracht worden vervoerd, 
tussen havens van het Verenigd Koninkrijk of tussen havens van een lidstaat te herplaa tsen, 
en 
(d) het verlenen van toestemming aan verleners van internationale zeevervoersdiensten uit de 
andere Partij om feederdiensten te verlenen tussen havens van het Verenigd Koninkrijk of 
tussen havens van een lidstaat, onder voorbehoud van de toestemming v an de bevoegde 
autoriteit, indien van toepassing.  
2. Bij het toepassen van de in lid  1 beschreven beginselen geldt het volgende:  
(a) in toekomstige overeenkomsten met derde landen geen vrachtverdelingsregelingen opnemen 
met betrekking tot internationale zeevervoe rsdiensten, met inbegrip van het vervoer van 
droge en vloeibare bulkladingen en het lijnverkeer, en dergelijke vrachtverdelingsregelingen, 
wanneer zij in eerdere overeenkomsten voorkomen, binnen een redelijke termijn beëindigen;  
(b) geen maatregelen vaststell en of handhaven op grond waarvan een internationale vracht 
volledig of gedeeltelijk uitsluitend moet worden vervoerd door vaartuigen die in die Partij zijn 
geregistreerd of die eigendom zijn dan wel onder zeggenschap staan van onderdanen van die 
Partij;  
(c) alle unilaterale maatregelen of administratieve, technische en andere belemmeringen die een 
verkapte beperking kunnen vormen of een discriminerend effect kunnen hebben op het vrij 
verrichten van internationale zeevervoersdiensten, opheffen en niet invoeren, alsmede  
(d) niet beletten dat verleners van internationale zeevervoersdiensten van de andere Partij 
rechtstreeks contracten sluiten met andere verleners van vervoersdiensten voor vervoer van 
deur tot deur of multimodaal vervoer.  
Afdeling 7: Rechtskundige diens ten 
Artikel SERVIN.5.47: Toepassingsgebied  
1. Deze afdeling is van toepassing op maatregelen van een Partij die van invloed zijn op de 
verlening van aangewezen juridische diensten in aanvulling op de hoofdstukken 1, 2, 3 en  4 van 
deze titel en op de afdelingen 1 en  2 van dit hoofdstuk.  
 
137 
 2. Niets in deze afdeling doet afbreuk aan het recht van een Partij om de levering van aangewezen 
juridische diensten op haar grondgebied op niet -discriminerende wijze te reguleren en erop toe 
te zien.  
Artikel SERVIN.5.48:  Definities  
In deze afdeling wordt verstaan onder:  
a) “aangewezen juridische diensten”: juridische diensten met betrekking tot het recht van de 
lidstaat van herkomst en het internationaal publiekrecht, met uitzondering van het recht van 
de Unie;  
b) “rechts gebied van herkomst”: het rechtsgebied (of een deel van het rechtsgebied) van de 
lidstaat of van het Verenigd Koninkrijk waar een advocaat zijn oorspronkelijke beroepstitel 
heeft verkregen of, in het geval van een advocaat die in meer dan één rechtsgebied een 
beroepstitel in het land van herkomst heeft verkregen, een van die rechtsgebieden;   
c) “recht van het rechtsgebied van herkomst”: het recht van het rechtsgebied van herkomst van 
de advocaat31;  
d) “beroepstitel van het rechtsgebied van herkomst”:  
i) voor een advocaat van de Unie, een in een lidstaat verkregen beroepstitel die het verlenen 
van juridische diensten in die lidstaat toestaat, dan wel  
ii) voor een advocaat van het Verenigd Koninkrijk, de titel van advocaat, barrister of solicitor, 
die toes temming verleent voor het verlenen van juridische diensten in elk deel van het 
rechtsgebied van het Verenigd Koninkrijk;  
e) “advocaat”:  
i) een natuurlijke persoon van de Unie die in een lidstaat gemachtigd is juridische diensten te 
verlenen onder een beroe pstitel van het rechtsgebied van herkomst, dan wel  
ii) een natuurlijke persoon van het Verenigd Koninkrijk die in elk deel van het rechtsgebied 
van het Verenigd Koninkrijk gemachtigd is juridische diensten te verlenen onder een 
beroepstitel van het rechtsg ebied van herkomst;  
f) “advocaat van de andere Partij”:  
i) wanneer “de andere Partij” de Unie is: een advocaat als bedoeld in punt  e), onder  i), of 
ii) wanneer “de andere Partij” het Verenigd Koninkrijk is: een advocaat als bedoeld in punt  e), 
onder  ii), en 
g) “juridische diensten”: de volgende diensten:  
i) rechtskundig advies, alsmede  
ii) juridische arbitrage -, bemiddelings - en mediatiediensten (met uitzondering van dergelijke 
diensten die worden verleend door natuurlijke personen als bedoeld in artikel  SERVIN.4.1 
[Toepassingsgebied en definities]32). 
                                                            
31 Voor alle duidelijkheid: voor de toepassing van deze titel maakt het recht van  de Europese 
Unie deel uit van het recht van het rechtsgebied van herkomst van de in artikel SERVIN.5.48 
[Definities], punt  e), onder  i), bedoelde advocaten.  
 
138 
 “Juridische diensten” omvatten niet juridische vertegenwoordiging voor administratieve 
instanties, rechtbanken en andere naar behoren opgerichte officiële gerechtshoven van een 
Partij, rechtskundig advies en  juridische machtiging, documentatie en certificering die worden 
verleend door beoefenaars van juridische beroepen die belast zijn met openbare functies in 
de rechtsbedeling, zoals notarissen, “huissiers de justice” of andere “officiers publics et 
ministér iels” en diensten verleend door deurwaarders die bij een officieel overheidsbesluit 
zijn aangesteld.  
Artikel SERVIN.5.49: Verplichtingen  
1.  Een Partij staat een advocaat van de andere Partij toe om op haar grondgebied onder de 
beroepstitel van het rechtsg ebied van herkomst van die advocaat aangewezen juridische diensten te 
verlenen overeenkomstig de artikelen SERVIN.2.2 [Markttoegang], SERVIN.2.3 [Nationale 
behandeling], SERVIN.3.2 [Markttoegang], SERVIN.3.4 [Nationale behandeling] en SERVIN.4.4 
[Dienstver leners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep].  
2.  Wanneer een Partij (het rechtsgebied van het gastland) registratie op haar grondgebied 
vereist als voorwaarde voor een advocaat van de andere Partij om overeenkomstig lid  1 aangewezen 
juridis che diensten te verlenen, mogen de vereisten en het proces voor die registratie niet:  
(a) minder gunstig zijn dan die welke gelden voor een natuurlijke persoon uit een derde land 
die juridische diensten verleent in verband met het recht van een derde land of het 
internationaal publiekrecht uit hoofde van de beroepstitel van die persoon uit een derde 
land op het grondgebied van het rechtsgebied van het gastland, alsmede  
(b) gelijk of gelijkwaardig zijn aan een vereiste om zich te herkwalificeren in of te worden 
toegelaten tot het beroep van advocaat in het rechtsgebied van het gastland.  
3.  Lid 4 is van toepassing op het verlenen van aangewezen juridische diensten overeenkomstig 
lid 1 door middel van vestiging.  
4.  Een Partij staat een rechtspersoon uit de andere Partij toe op haar grondgebied een filiaal op 
te richten via hetwelk overeenkomstig lid  1 aangewezen juridische diensten33 worden verleend, in 
overeenstemming met en onder de voorwaarden van hoofdstuk  2 [Liberalisering van investeringen] 
van deze titel. Dit  vormt geen belemmering voor vereisten volgens welke een bepaald percentage 
aandeelhouders, eigenaren, vennoten of bestuurders van een onderneming over bepaalde 
                                                                                                                                                                                         
32 “Juridische arbitrage -, bemiddelings - en mediatiediensten”: het opstellen van documenten 
die moe ten worden voorgelegd aan, de voorbereiding en de verschijning voor, een arbiter, 
bemiddelaar of mediator in elk geschil betreffende de toepassing en uitlegging van het recht.  Het 
omvat geen arbitrage -, bemiddelings - en mediatiediensten in geschillen die g een betrekking hebben op de 
toepassing en interpretatie van het recht, die vallen onder diensten in verband met managementadvies. Het 
omvat ook niet het optreden als arbiter, bemiddelaar of mediator. Als subcategorie hebben internationale 
juridische arbitr age-, bemiddelings - of mediatiediensten betrekking op dezelfde diensten wanneer bij het 
geschil partijen uit twee of meer landen betrokken zijn.  
33 Voor alle duidelijkheid: voor de toepassing van dit lid wordt onder “aangewezen 
rechtskundige diensten” verst aan, voor in de Unie verleende diensten, juridische diensten met 
betrekking tot het recht van het Verenigd Koninkrijk of een deel daarvan en het internationaal 
publiekrecht (met uitzondering van het recht van de Unie), en voor in het Verenigd Koninkrijk 
verleende diensten, juridische diensten met betrekking tot het recht van de lidstaten (met inbegrip 
van het recht van de Unie) en het internationaal publiekrecht (met uitzondering van het recht van de 
Unie).  
 
139 
 kwalificaties moet beschikken of een bepaald beroep moet uitoefenen, zoals dat van advocaat of 
accountant.  
Artikel SERVIN.5.50: Niet -conforme maatregelen  
1. Artikel  5.49 [Verplichtingen] is niet van toepassing op:  
a) elke bestaande niet -conforme maatregel van een Partij op een niveau van:  
i) voor de Unie:  
A) de Unie, zoals opgenomen in de lijst van de Unie in bijlage SERVIN -1 [Bestaande 
maatregelen];  
B) de centrale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van de Unie in bijlage 
SERVIN -1 [Bestaande maatregelen];  
C)  een regionale overheid van een lidstaat, zoals opgenomen in de lijst van  de Unie in 
bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], of  
D) een lokale overheid, anders dan bedoeld in punt  C), en  
ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
A) de centrale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd Koninkrijk in bijlage 
SERVIN -1 [Besta ande maatregelen];  
B) een regionale overheid, zoals opgenomen in de lijst van het Verenigd Koninkrijk in 
bijlage SERVIN -1 [Bestaande maatregelen], dan wel  
C) een lokale overheid;  
b) de handhaving of onverwijlde verlenging van niet -conforme maatregelen als bedoeld in 
punt  a), dan wel  
c) een wijziging van een niet -conforme maatregel als bedoeld in de punten a) en  b), voor zover 
deze geen afbreuk doet aan de conformiteit van de maatregel met artikel SERVIN.5.49 
[Verplichtingen] zoals die onmiddellijk vóór de w ijziging bestond.  
2.  Artikel SERVIN.5.49 [Verplichtingen] is niet van toepassing op maatregelen van een Partij die 
in overeenstemming zijn met de voorbehouden, voorwaarden of kwalificaties die zijn gespecificeerd 
met betrekking tot een in bijlage SERVIN -2 [Toekomstige maatregelen] vermelde sector, subsector of 
activiteit.  
3.  Deze afdeling is van toepassing onverminderd bijlage SERVIN -4 [Dienstverleners op 
contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep].   
 
TITEL  III: DIGITALE HANDEL  
Hoofdstuk  1: Algemene  bepalingen  
Artikel DIGIT.1 Doel  
Het doel van deze titel is de digitale handel te vergemakkelijken, ongerechtvaardigde 
handelsbelemmeringen die langs elektronische weg mogelijk worden gemaakt, aan te pakken en te 
zorgen voor een open, veilige en betrouwbar e onlineomgeving voor bedrijven en consumenten.  
Artikel DIGIT.2 Toepassingsgebied  
1. Deze titel is van toepassing op maatregelen van een Partij die de handel langs elektronische 
weg beïnvloeden.  
 
140 
 2. Deze titel is niet van toepassing op audiovisuele dienste n. 
Artikel DIGIT.3 Recht om regelgeving vast te stellen  
De Partijen herbevestigen hun recht op hun respectieve grondgebied regelgeving vast te stellen ter 
verwezenlijking van legitieme beleidsdoelstellingen, zoals bescherming van de volksgezondheid, de 
sociale diensten, het openbaar onderwijs, de veiligheid, het milieu, met inbegrip van 
klimaatverandering, de openbare zeden, sociale of consumentenbescherming, eerbiediging van de 
persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming, of de bevordering en beschermi ng van de 
culturele verscheidenheid.  
Artikel DIGIT.4: Uitzonderingen  
Voor alle duidelijkheid: niets in deze titel belet de Partijen maatregelen vast te stellen of te 
handhaven overeenkomstig artikel EXC.1 [Algemene uitzonderingen], artikel EXC.4 [Uitzonder ingen 
op grond van veiligheidsoverwegingen] en artikel SERVIN.5.39 [Prudentiële uitzonderingsbepalingen] 
om de daarin vermelde redenen van algemeen belang.  
Artikel DIGIT.5 Definities  
1. Op deze titel zijn de definities van deze rubriek, titel  II [Diensten en investeringen], artikel 
SERVIN.1.2 [Definities] van toepassing.  
2. Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “consument”: iedere natuurlijke persoon die voor andere dan professionele doeleinden 
gebruik maakt van een openbare telecommunicatiedie nst;  
(b) “directmarketingcommunicatie”: elke vorm van commerciële reclame waarbij een natuurlijke 
of rechtspersoon via een openbare telecommunicatiedienst marketingboodschappen 
rechtstreeks aan een gebruiker meedeelt en ten minste elektronische post, tekst en  
multimediaberichten (SMS en MMS) omvat;  
(c) “elektronische authenticatie”: een elektronisch proces dat de bevestiging mogelijk maakt van:  
(i) de elektronische identificatie van een natuurlijke of rechtspersoon, of  
(ii) de herkomst en integriteit van gegevens in elektronische vorm;  
(d) “dienst voor elektronisch aangetekende bezorging”: een dienst die het mogelijk maakt 
gegevens langs elektronische weg tussen derden te verzenden en die bewijs verschaft ten 
aanzien van het han teren van de verzonden gegevens, met inbegrip van bewijs van het 
verzenden en ontvangen van de gegevens, en die de verzonden gegevens beschermt tegen 
het risico van verlies, diefstal, beschadiging of onbevoegde wijziging;  
(e) “elektronisch zegel”: door een rec htspersoon gebruikte gegevens in elektronische vorm die 
gehecht zijn aan of logisch verbonden zijn met andere gegevens in elektronische vorm en die 
worden gebruikt om de oorsprong en integriteit daarvan te waarborgen;  
(f) “elektronische handtekening”: gegeven s in elektronische vorm die gehecht zijn aan of logisch 
verbonden zijn met andere gegevens in elektronische vorm die:  
 
141 
 (i) door een natuurlijke persoon worden gebruikt om zich akkoord te verklaren met de 
gegevens in elektronische vorm waarop zij betrekking heb ben, alsmede  
(ii) op zodanige wijze aan de gegevens in elektronische vorm waarop zij betrekking 
hebben, zijn gekoppeld dat eventuele latere wijzigingen in de gegevens kunnen 
worden opgespoord;  
(g) “elektronische tijdstempel”: gegevens in elektronische vorm die an dere gegevens in 
elektronische vorm verbinden aan een bepaald tijdstip en die bewijzen dat die 
laatstgenoemde gegevens op dat tijdstip bestonden;  
(h) “elektronische vertrouwensdienst”: een elektronische dienst bestaande uit:  
(i) het aanmaken, verifiëren en valideren van elektronische handtekeningen, 
elektronische zegels, elektronische tijdstempels, diensten voor elektronisch 
aangetekende bezorging en op deze diensten betrekking hebbende certificaten;  
(ii) het aanmaken, verifiëren en valideren van certificaten voo r authenticatie van 
websites, dan wel  
(iii) het bewaren van elektronische handtekeningen, zegels of certificaten die op deze 
diensten betrekking hebben;  
(i) “overheidsgegevens”: gegevens die eigendom zijn van of in het bezit zijn van enig 
overheidsniveau of van ni et-gouvernementele organen in de uitoefening van de hun door enig 
overheidsniveau verleende bevoegdheden;  
(j) “openbare telecommunicatiedienst”: elke telecommunicatiedienst die in het algemeen aan 
het publiek wordt aangeboden;  
(k) “gebruiker”: elke natuurlijke of rechtspersoon die gebruik maakt van een openbare 
telecommunicatiedienst.  
Hoofdstuk  2: Gegevensstromen en bescherming van persoonsgegevens  
Artikel DIGIT.6 Grensoverschrijdende gegevensstromen  
1. De Partijen verbinden zich ertoe grensoverschrijdende gegevensst romen te waarborgen om 
de handel in de digitale economie te vergemakkelijken. Daartoe mogen grensoverschrijdende 
gegevensstromen tussen de Partijen niet worden beperkt door een Partij:  
(a) die het gebruik van computerfaciliteiten of netwerkelementen op het gro ndgebied van de 
Partij vereist voor verwerking, onder meer door het gebruik van computerfaciliteiten of 
netwerkelementen op te leggen die op het grondgebied van een Partij zijn gecertificeerd of 
goedgekeurd;  
(b) die gegevenslokalisatie op het grondgebied van d e Partij vereist met het oog op opslag of 
verwerking;  
(c) die de opslag of verwerking op het grondgebied van de andere Partij verbiedt, dan wel  
 
142 
 (d) die de grensoverschrijdende overdracht van gegevens afhankelijk stelt van het gebruik van 
computerfaciliteiten of netwerkelementen op het grondgebied van de Partijen of op de 
lokalisatievereisten op het grondgebied van de Partijen.  
2. De Partijen houden toezicht op de tenuitvoerlegging van deze bepaling en beoordelen de 
werking ervan binnen drie jaar na de datum van inwe rkingtreding van deze overeenkomst. Een Partij 
kan te allen tijde aan de andere Partij voorstellen de lijst van beperkingen in lid  1 te herzien. Een 
dergelijk verzoek wordt in welwillende overweging genomen.  
Artikel DIGIT.7 Bescherming van persoonsgegevens  en privacy  
1. Elke Partij erkent dat personen recht hebben op de bescherming van persoonsgegevens en 
privacy en dat strenge normen op dit gebied bijdragen tot het vertrouwen in de digitale economie 
en de ontwikkeling van de handel.  
2. Niets in deze overeenkomst  belet een Partij maatregelen vast te stellen of te handhaven 
inzake de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer, ook met betrekking 
tot grensoverschrijdende gegevensdoorgiften, mits de wetgeving van de Partij voorziet in 
instrumente n die doorgifte mogelijk maken onder algemene voorwaarden34 voor de bescherming 
van de doorgegeven gegevens.  
3. Elke Partij stelt de andere Partij in kennis van de in lid  2 bedoelde maatregelen die zij 
vaststelt of handhaaft.  
Hoofdstuk  3: Specifieke bepalinge n 
Artikel DIGIT.8 Douanerechten op elektronische transmissies  
1. Elektronische transmissies worden beschouwd als het verlenen van een dienst in de zin van 
titel II [Diensten en investeringen] van deze rubriek.  
2. De Partijen heffen geen douanerechten op elektron ische transmissies.  
Artikel DIGIT.9 Geen voorafgaande toestemming  
1. Een Partij verlangt niet louter op grond van het feit dat een dienst online wordt verleend 
voorafgaande toestemming voor het aanbieden ervan langs elektronische weg, en stelt geen andere 
vereisten met een gelijkwaardig effect vast, noch handhaaft zij deze.  
Een dienst wordt online verleend wanneer deze langs elektronische weg wordt verleend zonder dat 
de partijen tegelijkertijd aanwezig zijn.  
2. Lid 1 is niet van toepassing op telecommunicatiedi ensten, omroepdiensten, gokdiensten, 
juridische vertegenwoordiging of de diensten van notarissen of gelijkwaardige beroepen, voor zover 
deze een rechtstreeks en specifiek verband houden met de uitoefening van openbaar gezag.  
                                                            
34  Voor alle duidelijkheid: onder “algemene voorwa arden” worden voorwaarden verstaan die zijn 
geformuleerd in objectieve termen en die horizontaal van toepassing zijn op een niet -geïdentificeerd 
aantal marktdeelnemers en dus een reeks situaties en gevallen bestrijken.  
 
143 
 Artikel DIGIT.10: Sluiten van c ontracten langs elektronische weg  
1. Elke Partij ziet erop toe dat contracten langs elektronische weg kunnen worden gesloten en 
dat haar wetgeving het gebruik van elektronische contracten niet belemmert en evenmin tot gevolg 
heeft dat contracten louter op gro nd van het feit dat zij langs elektronische weg zijn gesloten hun 
rechtskracht en geldigheid verliezen.  
2. Lid 1 is niet van toepassing op:  
(a) omroepdiensten;  
(b) kansspelen;  
(c) juridische vertegenwoordiging;  
(d) de diensten van notarissen of gelijkwaardige beroepen die een rechtstreeks en specifiek 
verband houden met de uitoefening van het openbaar gezag;  
(e) contracten die getuigen in persoon vereisen;  
(f) contracten waarbij rechten op onroerend goed worden gevestigd of overgedragen;  
(g) contracten waarvoor de wet de tussenkomst vo orschrijft van de rechtbank, de autoriteit of de 
beroepsgroep die een publieke taak uitoefent;  
(h) contracten voor persoonlijke en zakelijke zekerheden welke gesteld worden door personen 
die handelen voor doeleinden buiten hun handels - of beroepsactiviteit, da n wel  
(i) contracten die onder het familierecht of het erfrecht vallen.  
Artikel DIGIT.11 Elektronische authenticatie en elektronische vertrouwensdiensten  
1. Een Partij ontkent niet het rechtsgevolg en de toelaatbaarheid als bewijsmiddel in 
gerechtelijke procedure s van een elektronisch document, een elektronische handtekening, een 
elektronisch zegel of een elektronisch tijdstempel, of van gegevens die via een dienst voor 
elektronisch aangetekende bezorging zijn verzonden en ontvangen, louter op grond van het feit d at 
het om elektronische documenten gaat.  
2. Een Partij mag niet overgaan tot de vaststelling of handhaving van maatregelen die:  
(a) partijen bij een elektronische transactie zouden verbieden om onderling de meest geschikte 
elektronische authenticatiemethode voor hun transactie te bepalen, dan wel  
(b) verhinderen dat partijen bij een elektronische transactie aan gerechtelijke en administratieve 
instanties kunnen aantonen dat het gebruik van elektronische authenticatie of een 
elektronische vertrouwensdienst bij die tran sactie aan de toepasselijke wettelijke vereisten 
voldoet.  
3. Niettegenstaande lid  2 kan een Partij eisen dat voor een bepaalde categorie transacties de 
methode van elektronische authenticatie of vertrouwensdienst wordt gecertificeerd door een 
overeenkomstig h aar wetgeving geaccrediteerde autoriteit of voldoet aan bepaalde, objectieve, 
 
144 
 transparante en niet -discriminerende prestatienormen die uitsluitend betrekking hebben op de 
specifieke kenmerken van de betrokken categorie transacties.  
Artikel DIGIT.12: Overd racht van of toegang tot broncode  
1. Een Partij verlangt geen overdracht van of toegang tot de broncode van software die 
eigendom is van een natuurlijke of rechtspersoon uit de andere Partij.  
2. Voor alle duidelijkheid:  
(a) de in artikel DIGIT.4 [Uitzonderingen] be doelde algemene uitzonderingen, uitzonderingen op 
grond van veiligheidsoverwegingen en prudentiële uitzonderingsbepalingen zijn van 
toepassing op maatregelen van een Partij die in het kader van een certificeringsprocedure zijn 
vastgesteld of gehandhaafd, e n 
(b) lid 1 is niet van toepassing op de vrijwillige overdracht van of het verlenen van toegang tot 
een broncode op commerciële basis door een natuurlijke of rechtspersoon uit de andere 
Partij, bijvoorbeeld in het kader van een overheidsopdracht of een contrac t waarover vrij 
onderhandeld is.  
3. Niets in dit artikel kan afbreuk doen aan:  
(a) een door een rechter of administratief gerecht opgelegde verplichting, of een eis van een 
mededingingsautoriteit op grond van het mededingingsrecht van een Partij om een beperking 
of vervalsing van de mededinging te voorkomen of te verhelpen;  
(b) een eis van een regelgevend orgaan op grond van de wet - of regelgeving van een Partij met 
betrekking tot de bescherming van de openbare veiligheid met betrekking tot gebruikers 
online, met inac htneming van waarborgen tegen ongeoorloofde openbaarmaking;  
(c) de bescherming en handhaving van intellectuele -eigendomsrechten, alsmede  
(d) het recht van een Partij om maatregelen te nemen overeenkomstig artikel  III van de GPA, 
zoals opgenomen in titel  VI [Overhe idsopdrachten], artikel PPROC.2 [Opname van een aantal 
bepalingen van de GPA en onder deze overeenkomst vallende aanbestedingen] van deze 
rubriek.  
Artikel DIGIT.13 Online consumentenvertrouwen  
1. Gezien het belang van het versterken van het vertrouwen van de consument in digitale 
handel, stelt elke Partij maatregelen vast of handhaaft zij deze om te zorgen voor een doeltreffende 
bescherming van consumenten die betrokken zijn bij transacties in elektronische handel, met 
inbegrip van, maar niet beperkt tot, maat regelen die:  
(a) frauduleuze en bedrieglijke handelspraktijken verbieden;  
(b) van leveranciers van goederen en diensten verlangen dat zij te goeder trouw handelen en zich 
houden aan eerlijke handelspraktijken, onder meer door het verbod consumenten 
ongevraagde goe deren en diensten in rekening te brengen;  
(c) van leveranciers van goederen of diensten verlangen dat zij consumenten duidelijke en 
grondige informatie verstrekken, ook wanneer zij via tussenpersonen optreden, over hun 
 
145 
 identiteit en contactgegevens, de transac tie in kwestie, met inbegrip van de belangrijkste 
kenmerken van de goederen of diensten en de volledige prijs inclusief alle toepasselijke 
kosten, en de toepasselijke consumentenrechten (in het geval van dienstverleners die als 
tussenpersoon optreden, houd t dit onder meer in dat de leverancier van goederen of diensten 
dergelijke informatie kan verstrekken), alsmede  
(d) consumenten toegang verlenen tot verhaal voor inbreuken op hun rechten, met inbegrip van 
een recht op verhaal indien goederen of diensten worden  betaald en niet worden geleverd of 
geleverd zoals overeengekomen.  
2. De Partijen erkennen dat het belangrijk is dat hun instanties voor consumentenbescherming 
of andere relevante organen passende handhavingsbevoegdheden krijgen en dat samenwerking 
tussen dez e instanties belangrijk is om consumenten te beschermen en het vertrouwen van 
onlineconsumenten te vergroten.  
Artikel DIGIT.14 Ongevraagde directmarketingberichten  
1.  Elke Partij ziet erop toe dat gebruikers doeltreffend worden beschermd tegen ongevraagde  
directmarketingberichten.  
2.  Elke Partij ziet erop toe dat directmarketingberichten niet worden verzonden naar 
gebruikers die natuurlijke personen zijn, tenzij zij overeenkomstig de wetgeving van elke Partij 
toestemming hebben gegeven om dergelijke meded elingen te ontvangen.  
3.  Onverminderd lid  2 staat een Partij natuurlijke personen of rechtspersonen die, in 
overeenstemming met de in het recht van die Partij vastgestelde voorwaarden, de contactgegevens 
van een gebruiker in het kader van de levering van goederen of diensten hebben verzameld, toe 
directmarketingberichten naar die gebruiker te sturen voor hun eigen soortgelijke goederen of 
diensten.  
4.  Elke Partij ziet erop toe dat directmarketingberichten duidelijk als zodanig herkenbaar zijn, 
duidelijk onthullen namens wie zij worden gedaan en de nodige informatie bevatten om gebruikers 
in staat te stellen kosteloos en op elk moment om stopzetting te verzoeken.  
5.  Elke Partij biedt gebruikers toegang tot rechtsmiddelen tegen aanbieders van 
directmarketi ngcommunicatie die niet voldoen aan de krachtens de leden 1 tot en met  4 
vastgestelde of gehandhaafde maatregelen.  
Artikel DIGIT.15 Openbare overheidsgegevens  
1. De Partijen erkennen dat het vergemakkelijken van de toegang van het publiek tot en het 
gebruik v an overheidsgegevens bijdraagt tot het stimuleren van economische en sociale 
ontwikkeling, concurrentievermogen, productiviteit en innovatie.  
2. Voor zover een Partij ervoor kiest overheidsgegevens toegankelijk te maken voor het 
publiek, tracht zij, voor zove r praktisch haalbaar, ervoor te zorgen dat de gegevens:  
(a) worden gepresenteerd in een formaat dat gemakkelijk kan worden doorzocht, opgehaald, 
gebruikt, hergebruikt en herverdeeld;  
(b) worden gepresenteerd in een machinaal leesbaar en voor ruimtelijke interpretatie geschikt 
gemaakt formaat;  
 
146 
 (c) beschrijvende metagegevens bevatten die zo gestandaardiseerd mogelijk zijn;  
(d) beschikbaar worden gesteld via betrouwbare, gebruiksvriendelijke en vrij toegankelijke 
applicatieprogramma -interfaces;  
(e) regelmatig worden bij gewerkt;  
(f) niet onderworpen zijn aan gebruiksvoorwaarden die discriminerend zijn of die hergebruik 
onnodig beperken, en  
(g) beschikbaar worden gesteld voor hergebruik met volledige inachtneming van de respectieve 
regels van de Partijen inzake de bescherming van persoonsgegevens.  
3. De Partijen streven ernaar samen te werken om na te gaan hoe elke Partij de toegang tot en 
het gebruik van overheidsgegevens die zij openbaar heeft gemaakt, kan uitbreiden, teneinde 
zakelijke kansen te vergroten en te creëren, naast het g ebruik ervan door de publieke sector.  
Artikel DIGIT.16 Samenwerking inzake regelgevingskwesties met betrekking tot digitale handel  
1. De Partijen wisselen informatie uit over regelgevingskwesties in de context van digitale 
handel, die betrekking hebben op:  
(a) de erkenning en facilitering van interoperabele elektronische vertrouwens - en 
authenticatiediensten;  
(b) de behandeling van directmarketingberichten;  
(c) de bescherming van de consument, alsmede  
(d) alle andere aangelegenheden die van belang zijn voor de ontwikkeling va n de digitale handel, 
met inbegrip van opkomende technologieën.  
2. Lid 1 is niet van toepassing op de regels en waarborgen van een Partij voor de bescherming 
van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer, met inbegrip van de grensoverschrijdende 
doorgif te van persoonsgegevens.  
Artikel DIGIT.17 Overeenstemming over computerdiensten  
1. De Partijen komen overeen dat, met het oog op de liberalisering van de handel in diensten 
en investeringen overeenkomstig titel  II [Diensten en investeringen] van deze rubriek,  de volgende 
diensten als computerdiensten en aanverwante diensten worden beschouwd, ongeacht of zij via een 
netwerk, met inbegrip van internet, worden geleverd:  
(a) advies, aanpassing, strategie, analyse, planning, specificatie, ontwerp, ontwikkeling, 
instal latie, implementatie, integratie, testen, debuggen, updaten, ondersteuning, technische 
hulp of beheer van of voor computers of computersystemen;  
(b) computerprogramma’s gedefinieerd als de instructies waardoor computers zelfstandig 
kunnen werken en met elkaar kunnen communiceren, alsmede advies, strategie, analyse, 
planning, specificatie, ontwerp, ontwikkeling, installatie, implementatie, integratie, testen, 
debuggen, updaten, aanpassen, onderhoud, ondersteuning, technische hulp, beheer of 
gebruik van of voor c omputerprogramma’s;  
 
147 
 (c) de verwerking, opslag en hosting van gegevens of diensten in verband met databanken;  
(d) onderhoud en reparatie van kantoormachines en toebehoren, met inbegrip van computers, 
alsmede  
(e) opleidingen voor het personeel van klanten in verband met  computerprogramma’s, 
computers of computersystemen die niet elders zijn ingedeeld.  
Voor alle duidelijkheid: andere dan de in lid  1 vermelde diensten die mogelijk worden door diensten 
in verband met computers, worden op zich niet beschouwd als diensten in verband met computers.  
 
TITEL IV: KAPITAALST ROMEN, BETALINGEN, O VERMAKINGEN EN TIJDE LIJKE 
VRIJWARINGSMAATREGEL EN 
Artikel CAP.1: Doelstellingen  
Het doel van deze titel is het mogelijk maken van een vrij kapitaal - en betalingsverkeer in verband 
met transacties die in het kader van deze overeenkomst zijn geliberaliseerd.  
Artikel CAP.2: Lopende rekening  
Elke Partij staat in vrij converteerbare valuta en in overeenstemming met de Overeenkomst 
betreffende het Internationaal Monetair Fonds alle betalinge n en overmakingen toe in verband met 
transacties op de lopende rekening van de betalingsbalans die binnen het toepassingsgebied van 
deze overeenkomst vallen.  
Artikel CAP.3: Kapitaalstromen  
1. Elke Partij staat met betrekking tot verrichtingen op de kapita alrekening en de financiële 
rekening van de betalingsbalans het vrije verkeer van kapitaal toe met het oog op de liberalisering 
van investeringen en andere transacties als bedoeld in titel  II [Diensten en investeringen] van deze 
rubriek.  
2. De Partijen ple gen in het Gespecialiseerd Handelscomité voor diensten, investeringen en 
digitale handel overleg om het onderlinge kapitaalverkeer te vergemakkelijken teneinde handel en 
investeringen te bevorderen.  
Artikel CAP.4: Maatregelen die van invloed zijn op kapita alstromen, betalingen of overmakingen  
1. De artikelen CAP.2 [Lopende rekening] en CAP.3 [Kapitaalstromen] mogen niet aldus worden 
uitgelegd dat zij een Partij beletten toepassing te geven aan haar wet - en regelgeving betreffende:  
(a) faillissement, insolventie of  crediteurenbescherming;  
(b) de uitgifte van, de handel in of de verhandeling van effecten, of futures, opties en andere 
financiële instrumenten;  
(c) financiële verslaglegging of registratie van kapitaalstromen, betalingen of overmakingen waar 
dat nodig is ter ond ersteuning van de rechtshandhavings - of financiële regelgevende 
autoriteiten;  
 
148 
 (d) overtredingen of misdrijven, misleidende of frauduleuze praktijken;  
(e) waarborgen dat wordt voldaan aan beschikkingen of uitspraken in gerechtelijke of 
administratieve procedures, o f 
(f) socialezekerheidsregelingen, wettelijke pensioenregelingen of verplichte spaarregelingen.  
2. De in lid 1 bedoelde wet - en regelgeving mag niet willekeurig of discriminerend worden 
toegepast, noch anderszins een verkapte beperking van kapitaalstromen, betali ngen of 
overmakingen vormen.  
Artikel CAP.5: Tijdelijke vrijwaringsmaatregelen  
1. In uitzonderlijke omstandigheden waarin de werking van de economische en monetaire unie 
van de Unie ernstige moeilijkheden ondervindt of dreigt te ondervinden, kan de Unie voor e en 
periode van ten hoogste zes maanden vrijwaringsmaatregelen met betrekking tot kapitaalstromen, 
betalingen of overmakingen nemen of handhaven.  
2. De in lid 1 bedoelde maatregelen gaan niet verder dan strikt noodzakelijk is.  
Artikel CAP.6: Beperkingen in geval van moeilijkheden met betrekking tot de betalingsbalans en de 
buitenlandse financiële positie  
1. Als een Partij ernstige moeilijkheden ondervindt of dreigt te ondervinden met betrekking tot 
de betalingsbalans of de buitenlandse financiële positie, kan zij beperkende maatregelen nemen of 
handhaven ten aanzien van kapitaalstromen, betalingen of overmakingen35.  
2. De in lid  1 bedoelde maatregelen:  
(a) moeten stroken met de Overeenkomst betreffende het Internationaal Monetair Fonds;  
(b) mogen niet verder gaan dan gezi en de in lid  1 beschreven omstandigheden noodzakelijk is;  
(c) moeten tijdelijk zijn en geleidelijk worden opgeheven naarmate de in lid  1 omschreven 
situatie verbetert;  
(d) mogen geen onnodig nadeel toebrengen aan de commerciële, economische en financiële 
belangen van de andere Partij, en  
(e) mogen niet -discriminerend zijn ten opzichte van derde landen in vergelijkbare situaties.  
3. Ten aanzien van de handel in goederen kan elke Partij beperkende maatregelen nemen of 
handhaven ter bescherming van haar buitenlandse financië le positie of haar betalingsbalans. Die 
maatregelen moeten in overeenstemming zijn met de GATT 1994 en het Memorandum van 
Overeenstemming betreffende de betalingsbalansbepalingen van de Algemene Overeenkomst 
betreffende tarieven en handel 1994.  
                                                            
35  Voor alle duidelijkheid: ernstige moeilijkheden met betrekking tot de betalingsbalans of de 
buitenlandse financiële positie, of de dreiging daarvan, kunnen onder meer worden veroorzaakt door ernstige 
moeilijkheden in verband met het monetaire of het wisselkoersbeleid of de dreiging daarvan . 
 
149 
 4. Ten aanzien  van de handel in diensten kan elke Partij beperkende maatregelen nemen of 
handhaven ter bescherming van haar buitenlandse financiële positie of haar betalingsbalans. Die 
maatregelen moeten in overeenstemming zijn met artikel  XII van de GATS.  
5. Een Partij di e in de leden 1 en  2 bedoelde maatregelen handhaaft of heeft genomen, stelt de 
andere Partij daarvan onverwijld in kennis.  
6. Indien een Partij krachtens dit artikel beperkingen vaststelt of handhaaft, plegen de Partijen 
onverwijld overleg in het Gespecialis eerd Handelscomité voor diensten, investeringen en digitale 
handel, tenzij in andere fora overleg wordt gepleegd. Dat comité beoordeelt de moeilijkheden met 
betrekking tot de betalingsbalans of de buitenlandse financiële positie die tot de respectieve 
maat regelen hebben geleid, rekening houdend met factoren als:  
(a) de aard en de omvang van de moeilijkheden;  
(b) de economische positie en de handelssituatie ten opzichte van het buitenland, en  
(c) andere corrigerende maatregelen die kunnen worden genomen.  
7. Het overleg  ingevolge lid  6 omvat de verenigbaarheid van de beperkende maatregelen met 
de leden 1 en  2. Alle eventueel beschikbare relevante bevindingen van statistische of feitelijke aard 
die van het Internationaal Monetair Fonds afkomstig zijn, worden aanvaard en b ij de conclusies 
wordt rekening gehouden met het oordeel van het Internationaal Monetair Fonds over de 
betalingsbalans en de buitenlandse financiële positie van de betrokken Partij.  
TITEL V: INTELLECTUE LE EIGENDOM  
Hoofdstuk  1: Algemene bepalingen  
Artikel I P.1: Doelstellingen  
De doelstellingen van deze titel zijn:  
a) de productie, levering en commercialisering van innovatieve en creatieve producten en 
diensten tussen de Partijen te vergemakkelijken door verstoringen van en belemmeringen 
voor deze handel te verminderen en aldus bij te dragen tot een duurzamere en inclus ievere 
economie, en  
b) het garanderen van een adequaat en doeltreffend beschermings - en handhavingsniveau voor 
intellectuele -eigendomsrechten.  
Artikel IP.2: Toepassingsgebied  
1. Deze titel vormt een aanvulling op en specificatie van de rechten en verplic htingen van elke 
Partij uit hoofde van de Trips -Overeenkomst en andere internationale verdragen op het gebied van 
intellectuele eigendom waarbij zij partij zijn.  
2. Deze titel belet de Partijen niet een uitgebreidere bescherming en handhaving van 
intellec tuele -eigendomsrechten in te voeren dan op grond van deze titel vereist is, mits die 
bescherming en handhaving niet in strijd zijn met deze titel.  
 
150 
 Artikel IP.3: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
a) “Verdrag van Parijs”: het Verdrag van Parij s tot bescherming van de industriële eigendom van 
20 maart 1883, laatstelijk herzien te Stockholm op 14 juli 1967;  
b) “Berner Conventie”: de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde 
en kunst van 9 september 1886, herzien te Parijs o p 24 juli 1971 en gewijzigd op 28 september 
1979;  
c) “Verdrag van Rome”: het Internationaal Verdrag inzake de bescherming van uitvoerende 
kunstenaars, producenten van fonogrammen en omroeporganisaties, gedaan te Rome op 
26 oktober 1961;  
d) “WIPO”: de Wer eldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom;  
e) “intellectuele -eigendomsrechten”: alle categorieën intellectuele eigendom die vallen onder de 
artikelen IP.7 [Auteurs] tot en met IP.37 [Bescherming van kwekersrechten] van deze titel of 
onder deel  II, afd elingen 1 tot en met  7, van de Trips -Overeenkomst. De bescherming van 
intellectuele eigendom omvat de bescherming tegen oneerlijke mededinging zoals bedoeld in 
artikel 10  bis van het Verdrag van Parijs;  
f) “onderdaan”: met betrekking tot het desbetreffende  intellectuele -eigendomsrecht, een 
persoon uit een Partij die voldoet aan de beschermingscriteria van de Trips -Overeenkomst en 
multilaterale overeenkomsten die zijn gesloten en worden beheerd onder auspiciën van de 
WIPO, waarbij een Partij partij is.  
Artikel IP.4: Internationale overeenkomsten  
1. De Partijen bevestigen hun verbintenis om de verplichtingen na te komen uit hoofde van de 
internationale overeenkomsten waarbij zij partij zijn:  
a) de Trips -Overeenkomst;  
b) het Verdrag van Rome;  
c) de Berner Conve ntie;  
d) het WIPO -Verdrag inzake auteursrecht, aangenomen te Genève op 20 december 1996;  
e) het WIPO -Verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen, aangenomen te Genève op 20 
december 1996;  
f) het Protocol bij de Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van 
merken, aangenomen te Madrid op 27 juni 1989, zoals laatstelijk gewijzigd op 12 november 
2007;  
g) het Verdrag inzake het merkenrecht, aangenomen te Genève op 27  oktobe r 1994;  
 
151 
 h) het Verdrag van Marrakesh tot bevordering van de toegang tot gepubliceerde werken voor 
personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben, 
aangenomen te Marrakesh op 27 juni 2013;  
i) de Akte van Genève bij de Ove reenkomst van ’s -Gravenhage betreffende de internationale 
inschrijving van tekeningen of modellen van nijverheid, aangenomen te Genève op 2 juli 1999.  
2. Elke Partij doet alle redelijke inspanningen om de volgende internationale overeenkomsten 
te ratificeren of ertoe toe te treden:  
a) het Verdrag van Peking inzake audiovisuele uitvoeringen, aangenomen te Peking op 24  juni 
2012;  
b) het Verdrag van Singapore inzake het merkenrecht, aangenomen te Singapore op 27  maart 
2006.  
Artikel IP.5: Uitputting  
Deze titel doet geen afbreuk aan de vrijheid van de Partijen om te bepalen of en onder welke 
voorwaarden de uitputting van intellectuele -eigendomsrechten van toepassing is.  
Artikel IP.6: Nationale behandeling  
1. Voor alle onder deze titel vallende categorieën intellectu ele-eigendomsrechten kent elke 
Partij aan de onderdanen van de andere Partij een behandeling toe die niet minder gunstig is dan die 
welke zij met betrekking tot de bescherming van intellectuele eigendom aan haar eigen onderdanen 
toekent, in voorkomend geva l met inachtneming van de uitzonderingen waarin reeds is voorzien in 
het Verdrag van Parijs, de Berner Conventie, het Verdrag van Rome en het Verdrag inzake de 
intellectuele eigendom met betrekking tot geïntegreerde schakelingen, gedaan te Washington op 
26 mei 1989. Ten aanzien van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en 
omroeporganisaties geldt deze verplichting alleen voor de rechten waarin deze overeenkomst 
voorziet.  
2. Voor de toepassing van lid  1 van dit artikel omvat “bescherming” alle aa ngelegenheden die 
van invloed zijn op het bestaan, de verwerving, de reikwijdte, de instandhouding en de handhaving 
van intellectuele -eigendomsrechten, alsmede de specifiek in deze titel behandelde 
aangelegenheden die van invloed zijn op de uitoefening van  deze rechten, inclusief maatregelen ter 
voorkoming van het omzeilen van doeltreffende technische voorzieningen als bedoeld in artikel 
IP.16 [Bescherming van technische voorzieningen] en maatregelen betreffende informatie over het 
beheer van rechten als be doeld in artikel IP.17 [Verplichtingen betreffende informatie over het 
beheer van rechten].  
3. Een Partij kan gebruikmaken van de krachtens lid  1 toegestane uitzonderingen met 
betrekking tot haar gerechtelijke en administratieve procedures, waaronder de verpl ichting voor een 
onderdaan van de andere Partij om op haar grondgebied domicilie te kiezen of daar een 
gemachtigde aan te wijzen, indien die uitzonderingen:  
a) noodzakelijk zijn om de naleving te waarborgen van wetten of voorschriften van de Partij die 
niet strijdig zijn met deze titel, of  
b) niet worden toegepast op een wijze die een verkapte beperking van de handel zou vormen.  
 
152 
 4. Lid 1 is niet van toepassing op procedures in multilaterale overeenkomsten die onder 
auspiciën van de WIPO zijn gesloten met be trekking tot de verwerving of handhaving van 
intellectuele -eigendomsrechten.  
Hoofdstuk  2: Normen betreffende intellectuele -eigendomsrechten  
Afdeling 1: Auteursrecht en naburige rechten  
Artikel IP.7: Auteurs  
Elke Partij verleent auteurs het exclusieve recht  het volgende toe te staan of te verbieden:  
a) de directe of indirecte, tijdelijke of permanente reproductie van hun werken, geheel of 
gedeeltelijk, met welk middel en in welke vorm dan ook;  
b) elke vorm van distributie onder het publiek van het originee l van hun werken of van kopieën 
daarvan, door verkoop of anderszins;  
c) de mededeling van hun werken aan het publiek, via de kabel of draadloos, met inbegrip van 
de beschikbaarstelling van hun werken aan het publiek op zodanige wijze dat deze voor leden 
van het publiek op een door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn;  
d) de commerciële verhuur aan het publiek van originelen of kopieën van hun werken; elke Partij 
kan bepalen dat dit punt niet van toepassing is op gebouwen of werken van toegepaste kunst.  
Artikel IP.8: Uitvoerende kunstenaars  
Elke Partij verleent uitvoerende kunstenaars het exclusieve recht het volgende toe te staan of te 
verbieden:  
a) de vastlegging van hun uitvoeringen;  
b) de directe of indirecte, tijdelijke of permanente reproductie van vastleggingen van hun 
uitvoeringen, geheel of gedeeltelijk, met welk middel en in welke vorm dan ook;  
c) de distributie onder het publiek van vastleggingen van hun uitvoeringen, door verkoo p of 
anderszins;  
d) de beschikbaarstelling van vastleggingen van hun uitvoeringen aan het publiek via de kabel of 
draadloos, op zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een door hen individueel 
gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn;  
e) de draadloze uitzending en de mededeling van hun uitvoeringen aan het publiek, behalve 
wanneer de uitvoering zelf al een uitgezonden uitvoering is of op basis van een vastlegging is 
gemaakt;  
f) de commerciële verhuur aan het publiek van de vastlegging van h un uitvoeringen.  
Artikel IP.9: Producenten van fonogrammen  
Elke Partij verleent producenten van fonogrammen het exclusieve recht het volgende toe te staan of 
te verbieden:  
 
153 
 a) de directe of indirecte, tijdelijke of permanente reproductie van hun fonogrammen, geheel of 
gedeeltelijk, met welk middel en in welke vorm dan ook;  
b) hun fonogrammen, met inbegrip van kopieën daarvan, ter beschikking te stellen van het 
publiek, door ver koop of anderszins;  
c) de beschikbaarstelling van hun fonogrammen aan het publiek via de kabel of draadloos, op 
zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een door hen individueel gekozen 
plaats en tijd toegankelijk zijn;  
d) de commerciële ver huur van hun fonogrammen aan het publiek.  
Artikel IP.10: Omroeporganisaties  
Elke Partij verleent omroeporganisaties het exclusieve recht het volgende toe te staan of te 
verbieden:  
a) de vastlegging van hun uitzendingen, ongeacht of deze uitzendingen via de ether 
plaatsvinden, uitzendingen per kabel of satelliet daaronder begrepen;  
b) de directe of indirecte, tijdelijke of permanente reproductie van vastleggingen van hun 
uitzendingen, geheel of gedeeltelijk, met welk middel en in welke vorm dan ook, ongea cht of 
die uitzendingen via de ether plaatsvinden, uitzendingen per kabel of satelliet daaronder 
begrepen;  
c) het al dan niet draadloos beschikbaar stellen van vastleggingen van hun uitzendingen aan het 
publiek, ongeacht of die uitzendingen via de ether p laatsvinden, uitzendingen per kabel of 
satelliet daaronder begrepen, op zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een 
door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn;  
d) de distributie onder het publiek van vastleggingen van hun uitzendingen, met inbegrip van 
kopieën daarvan, door verkoop of anderszins, ongeacht of deze uitzendingen via de ether 
plaatsvinden, uitzendingen per kabel of satelliet daaronder begrepen;  
e) de draadloze heruitzending van hun uitzendingen, alsmede de med edeling aan het publiek 
van hun uitzendingen indien die mededeling geschiedt op plaatsen die tegen betaling van een 
entreeprijs voor het publiek toegankelijk zijn.  
Artikel IP.11: Uitzending en mededeling aan het publiek van voor commerciële doeleinden 
gepubliceerde fonogrammen  
1. Elke Partij voorziet in een recht op grond waarvan door de gebruiker een enkele billijke 
vergoeding wordt uitgekeerd aan de uitvoerend kunstenaars en producenten van fonogrammen, 
wanneer een voor commerciële doeleinden uitgegeven fon ogram of reproductie daarvan wordt 
gebruikt voor uitzending of mededeling aan het publiek.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat de enkele billijke vergoeding wordt verdeeld tussen de betrokken 
uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen. Elke Partij ka n in haar wetgeving de 
voorwaarden bepalen volgens welke uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen de 
enkele billijke vergoeding verdelen wanneer hierover tussen de uitvoerend kunstenaar en de 
producent van een fonogram geen overeenstemming is  bereikt.  
 
154 
 3. Elke Partij kan uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen uitgebreidere 
rechten verlenen met betrekking tot de uitzending en mededeling aan het publiek van voor 
commerciële doeleinden gepubliceerde fonogrammen.  
Artikel IP.12: Duur van de bescherming  
1. De rechten van de auteur van een werk gelden gedurende het leven van de auteur en tot 70 
jaar na zijn overlijden, ongeacht de datum waarop het werk op geoorloofde wijze voor het publiek 
toegankelijk is gemaakt.  
2. Voor de toepassing van lid  1 kan elke Partij specifieke regels vaststellen voor de berekening 
van de beschermingstermijn voor muziekwerken met tekst, werken van meerdere auteurs en 
cinematografische of audiovisuele werken. Elke Partij kan specifieke regels vaststellen voor de 
berek ening van de beschermingstermijn voor anonieme of pseudonieme werken.  
3. De rechten van omroeporganisaties vervallen 50 jaar na de eerste uitzending van een 
programma, ongeacht of deze uitzendingen via de ether plaatsvinden, uitzendingen per kabel of 
satelliet daaronder begrepen.  
4. De rechten van uitvoerende kunstenaars op hun n iet op fonogrammen vastgelegde 
uitvoeringen vervallen 50 jaar na de datum van de vastlegging van de uitvoering of, indien deze 
binnen die termijn op geoorloofde wijze gepubliceerd of op geoorloofde wijze aan het publiek 
meegedeeld is, 50 jaar na die eerste  publicatie of, ingeval deze eerder valt, die eerste mededeling 
aan het publiek.  
5. De rechten van uitvoerende kunstenaars op hun op fonogrammen vastgelegde uitvoeringen 
vervallen 50 jaar na de datum van de vastlegging van de uitvoering of, indien deze binnen  die 
termijn op geoorloofde wijze gepubliceerd of op geoorloofde wijze aan het publiek meegedeeld is, 
70 jaar na de eerste van die handelingen.  
6. De rechten van producenten van fonogrammen vervallen 50 jaar na de vastlegging of, indien 
deze binnen die termij n op geoorloofde wijze zijn gepubliceerd, 70 jaar na die publicatie. Indien het 
fonogram niet op geoorloofde wijze is gepubliceerd, maar binnen deze termijn op geoorloofde wijze 
aan het publiek is meegedeeld, bedraagt de beschermingstermijn 70 jaar vanaf d ie mededeling. Elke 
Partij kan doeltreffende maatregelen vaststellen om ervoor te zorgen dat de winst die wordt 
gegenereerd in de 20 jaar van bescherming na de eerste 50 jaar, eerlijk wordt verdeeld tussen de 
uitvoerende kunstenaars en de producenten van f onogrammen.  
7. De in dit artikel gestelde termijnen worden gerekend vanaf 1  januari van het jaar dat volgt 
op het jaar waarin het feit dat de termijn doet ingaan heeft plaatsgevonden.  
8. Elke Partij kan voorzien in langere beschermingstermijnen dan die waarin dit artikel voorziet.  
Artikel IP.13: Volgrecht  
1. Elke Partij stelt ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk werk van grafische of 
beeldende kunst een volgrecht in, dat wordt om schreven als een onvervreemdbaar recht waarvan 
geen afstand kan worden gedaan, zelfs niet op voorhand, om telkens wanneer het werk na de eerste 
overdracht door de auteur wordt doorverkocht, een op de verkoopprijs berekend recht te 
ontvangen.  
 
155 
 2. Het in lid  1 bedoelde recht is van toepassing op elke doorverkoop waarbij actoren uit de 
professionele kunsthandel, zoals veilinghuizen, kunstgalerijen of andere kunsthandelaren, betrokken 
zijn als verkoper, koper, of tussenpersoon.  
3. Elke Partij kan bepalen dat het in lid 1 bedoelde recht niet van toepassing is op een 
doorverkoop waarbij de verkoper het werk minder dan drie jaar vóór de doorverkoop heeft 
verkregen van de kunstenaar zelf en de doorverkoopprijs niet meer dan een bepaald 
minimumbedrag bedraagt.  
4. De procedu re voor de inning van de vergoeding en de bedragen ervan wordt bepaald door 
het recht van elke Partij.  
Artikel IP.14: Collectief beheer van rechten  
1. De Partijen streven ernaar de samenwerking tussen hun organisaties voor collectief beheer 
te bevorderen tene inde de beschikbaarheid van werken en ander beschermd materiaal op hun 
respectieve grondgebied en de overdracht van inkomsten uit rechten tussen de respectieve 
organisaties voor collectief beheer voor het gebruik van dergelijke werken of ander beschermd 
materiaal te bevorderen.  
2. De Partijen bevorderen de transparantie van organisaties voor collectief beheer, met name 
wat betreft de door hen geïnde inkomsten uit rechten, de inhoudingen die zij toepassen op de door 
hen geïnde inkomsten uit rechten, het gebrui k van de geïnde inkomsten uit rechten, het 
distributiebeleid en hun repertoire.  
3. De Partijen streven ernaar tussen hun respectieve organisaties voor collectief beheer 
regelingen over de niet -discriminerende behandeling van rechthebbenden wier rechten deze 
organisaties in het kader van vertegenwoordigingsovereenkomsten beheren, te faciliteren.  
4. De Partijen werken samen om de organisaties voor collectief beheer die op hun grondgebied 
zijn gevestigd en op grond van een vertegenwoordigingsovereenkomst een op het grondgebied van 
de andere Partij gevestigde andere organisatie voor collectief beheer vertegenwoordigen, te 
ondersteunen teneinde ervoor te zorgen dat zij tijdig, regelmatig en zorgvuldig de aan de 
vertegenwoordigde organisaties voor collectief beheer vers chuldigde bedragen betalen en de 
vertegenwoordigde organisatie voor collectief beheer informatie verstrekken over het namens haar 
geïnde bedrag aan inkomsten uit rechten en over eventuele inhoudingen op die inkomsten.  
Artikel IP.15: Uitzonderingen en bepe rkingen  
Elke Partij beperkt de beperkingen van en de uitzonderingen op de in de artikelen IP.7 [Auteurs] tot 
en met artikel IP.11 [Uitzending en mededeling aan het publiek van voor commerciële doeleinden 
gepubliceerde fonogrammen] bedoelde rechten tot bepa alde bijzondere gevallen die niet in strijd 
zijn met een normale exploitatie van het werk of ander materiaal en die de rechtmatige belangen 
van de rechthebbenden niet op onredelijke wijze schaden.  
Artikel IP.16: Bescherming van technische voorzieningen  
1. Elke Partij voorziet in een passende rechtsbescherming tegen het omzeilen van 
doeltreffende technische voorzieningen door een persoon die weet of redelijkerwijs behoort te 
weten dat hij of zij aldus handelt. Elke Partij kan voorzien in een specifieke regeling  voor de 
rechtsbescherming van technische voorzieningen ter bescherming van computerprogramma’s.  
 
156 
 2. Elke Partij voorziet in een passende rechtsbescherming tegen de vervaardiging, invoer, 
distributie, verkoop, verhuur, reclame voor verkoop of verhuur, of het bezit voor commerciële 
doeleinden van inrichtingen, producten of onderdelen, of het verrichten van diensten die:  
a) gestimuleerd, aangeprezen of in de handel gebracht worden om de bescherming te omzeilen 
van;  
b) slechts een commercieel beperkt doel of nut hebben, naast de omzeiling van de bescherming 
van, of  
c) in het bijzonder ontworpen, geproduceerd of aangepast zijn dan wel verricht worden met het 
doel de omzeiling van doeltreffende technische voorzieningen mogelijk of gemakkelijker te 
maken.  
3. Voor de toe passing van deze afdeling wordt onder “technische voorzieningen” verstaan: 
technologie, toestellen of onderdelen die in het kader van hun normale werking dienen voor het 
voorkomen of beperken van handelingen ten aanzien van werken of ander beschermd materi aal, die 
niet zijn toegestaan door de houders van een auteursrecht of naburig recht dat onder deze afdeling 
valt. Technische voorzieningen worden geacht “doeltreffend” te zijn indien het gebruik van een 
beschermd werk of ander beschermd materiaal wordt gec ontroleerd door de houders van het recht 
door toepassing van een controle op de toegang of een beschermingsprocedé zoals encryptie, 
versluiering of een andere transformatie van het werk of ander materiaal of een kopieerbeveiliging 
die de beoogde beschermin g biedt.  
4. Niettegenstaande de in lid  1 van dit artikel bedoelde rechtsbescherming kan elke Partij waar 
nodig passende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de passende rechtsbescherming tegen 
het omzeilen van doeltreffende technische voorzieningen waari n dit artikel voorziet, niet belet dat 
begunstigden van overeenkomstig artikel IP.15 [Uitzonderingen en beperkingen] vastgestelde 
uitzonderingen of beperkingen van dergelijke uitzonderingen of beperkingen gebruik kunnen maken.  
Artikel IP.17: Verplichtingen  betreffende informatie over het beheer van rechten  
1. Elke Partij voorziet in een passende rechtsbescherming tegen eenieder die opzettelijk op 
ongeoorloofde wijze een van de volgende handelingen verricht:  
a) de verwijdering of wijziging van elektronische informatie betreffende het beheer van rechten;  
b) de verspreiding, de invoer ter verspreiding, de uitzending, de mededeling aan het publiek of 
de beschikbaarstelling aan het publiek van werken of ander krachtens deze afdeling 
beschermd materiaal, waaruit op ongeoorloofde wijze elektronische informatie bet reffende 
het beheer van rechten is verwijderd of waarin op ongeoorloofde wijze dergelijke informatie 
is gewijzigd,  
en die weet of redelijkerwijs behoort te weten dat hij of zij zodoende aanzet tot een inbreuk op een 
auteursrecht of naburig recht overeenko mstig de wetgeving van een Partij, dan wel een dergelijke 
inbreuk mogelijk maakt, vergemakkelijkt of verbergt.  
2. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder “informatie over het beheer van rechten” 
verstaan alle door de houders van een recht verstrekte i nformatie die dient ter identificatie van het 
werk of het andere materiaal bedoeld in dit artikel, dan wel van de auteur of een andere 
rechthebbende, of informatie betreffende de voorwaarden voor het gebruik van het werk of het 
andere materiaal, alsook de cijfers of codes waarin die informatie vervat ligt.  
 
157 
 3. Lid 2 is van toepassing wanneer bestanddelen van deze informatie zijn verbonden met een 
kopie, of kenbaar worden bij de mededeling aan het publiek, van een werk of ander materiaal 
bedoeld in dit artikel.   
Afdeling 2: Merken  
Artikel IP.18: Classificatie van merken  
Elke Partij handhaaft een systeem voor de classificatie van merken dat in overeenstemming is met 
de Overeenkomst van Nice van 15 juni 1957 betreffende de internationale classificatie van de waren  
en diensten ten behoeve van de inschrijving van merken, zoals gewijzigd en herzien.  
Artikel IP.19: Tekens die een merk kunnen vormen  
Merken kunnen worden gevormd door alle tekens, in het bijzonder woorden, waaronder namen van 
personen, of tekeningen, let ters, cijfers, kleuren, vormen van waren of verpakkingen van waren, of 
geluiden, mits deze:  
a) de waren of diensten van een onderneming kunnen onderscheiden van die van andere 
ondernemingen, en  
b) in het respectieve merkenregister van elke Partij kunnen w orden weergegeven op een wijze 
die de bevoegde autoriteiten en het publiek in staat stelt het voorwerp van de aan de houder 
ervan verleende bescherming duidelijk en nauwkeurig vast te stellen.  
Artikel IP.20: Aan een merk verbonden rechten  
1. Elke Partij bepa alt dat de inschrijving van een merk de houder ervan een exclusief recht 
verleent. Dit recht staat de houder toe iedere derde die niet zijn toestemming hiertoe heeft 
verkregen, het gebruik van een teken in het economisch verkeer te verbieden:  
a) wanneer d at gelijk is aan het ingeschreven merk en gebruikt wordt voor dezelfde waren of 
diensten als die waarvoor het merk ingeschreven is;  
b) wanneer dat gelijk is aan of overeenstemt met het ingeschreven merk en gebruikt wordt voor 
dezelfde of soortgelijke ware n of diensten, indien daardoor bij het publiek verwarring kan 
ontstaan, inhoudende het gevaar van associatie met het ingeschreven merk.  
2. De houder van een ingeschreven merk heeft het recht derden te verhinderen in het 
economisch verkeer waren binnen te bre ngen in de Partij waar het merk is ingeschreven zonder dat 
deze daar in de vrije handel worden gebracht, wanneer deze waren, met inbegrip van verpakking, uit 
andere landen of de andere Partij afkomstig zijn en zonder toestemming een merk dragen dat gelijk 
is aan het voor deze waren ingeschreven merk of in zijn belangrijkste onderdelen niet van dat merk 
kan worden onderscheiden.  
3. Het recht van de houder van een merk op grond van lid  2 vervalt indien door de aangever of 
de houder van de waren tijdens de proce dure om te bepalen of inbreuk is gemaakt op het 
ingeschreven merk het bewijs wordt geleverd dat de houder van het ingeschreven merk niet 
gerechtigd is om het op de markt brengen van de waren in het land van de eindbestemming te 
verbieden.  
 
158 
 Artikel IP.21: I nschrijvingsprocedure  
1. Elke Partij voorziet in een systeem voor de inschrijving van merken waarbij elke definitieve 
negatieve beslissing van het betrokken merkenbureau, met inbegrip van gedeeltelijke weigeringen 
om in te schrijven, schriftelijk aan de betro kken partij wordt meegedeeld, naar behoren wordt 
gemotiveerd en vatbaar is voor beroep.   
2. Elke Partij voorziet in de mogelijkheid dat derden oppositie kunnen instellen tegen 
aanvragen voor of, in voorkomend geval, inschrijvingen van merken. Een dergelijke 
oppositieprocedure is contradictoir.  
3. Elke Partij voorziet in een openbaar toegankelijke elektronische databank van aanvragen 
voor en inschrijvingen van merken.  
4. Elke Partij stelt alles in het werk om te voorzien in een systeem voor elektronische 
aanvragen voor en de elektronische verwerking, inschrijving en instandhouding van merken.  
Artikel IP.22: Algemeen bekende merken  
Om uitvoering te geven aan de bescherming van algemeen bekende merken als bedoeld in artikel 
6 bis van het Verdrag van Parijs en artikel  16, leden 2 en  3, van de Trips -Overeenkomst, geeft elke 
Partij toepassing aan de gezamenlijke aanbeveling betreffende bepalingen inzake de bescherming 
van bekende handelsmerken van de vergadering van de Unie van Parijs tot bescherming van de 
industriële ei gendom en de algemene vergadering van de WIPO tijdens de 34e reeks bijeenkomsten 
van de vergaderingen van de WIPO -lidstaten van 20 tot en met 29  september 1999.  
Artikel IP.23: Uitzonderingen op de aan een merk verbonden rechten  
1. Elke Partij voorziet in bep erkte uitzonderingen op de aan een merk verbonden rechten, zoals 
het eerlijk gebruik van beschrijvende termen, inclusief geografische aanduidingen, en kan voorzien 
in andere beperkte uitzonderingen, mits daarbij rekening wordt gehouden met de legitieme 
belangen van de houder van het merk en van derden.  
2. Het merk verleent de houder niet het recht een derde te verbieden om in het economisch 
verkeer gebruik te maken van:  
a) de naam of het adres van die derde, indien het om een natuurlijke persoon gaat;  
b) tekens of aanduidingen inzake soort, kwaliteit, hoeveelheid, bestemming, waarde, plaats van 
herkomst, tijdstip van vervaardiging van de waren of verrichting van de dienst of andere 
kenmerken van de waren of diensten, of  
c) het merk met het oog op de identifi catie van of de verwijzing naar waren of diensten als die 
van de houder van dat merk, in het bijzonder indien het gebruik van dat merk noodzakelijk is 
om de bestemming van een waar of dienst aan te duiden, met name als accessoire of 
onderdeel,  
mits de derd e die gebruikt overeenkomstig de eerlijke gebruiken in nijverheid en handel.  
3. Het merk verleent de houder niet het recht een derde te verbieden om in het economisch 
verkeer gebruik te maken van een ouder recht van slechts plaatselijke betekenis, indien dat  recht 
 
159 
 erkend is in het recht van de betrokken Partij en wordt gebruikt binnen de grenzen van het 
grondgebied waarin het erkend wordt.  
Artikel IP.24: Gronden van verval  
1. Elke Partij bepaalt dat een merk kan komen te vervallen wanneer het in een ononderbrok en 
periode van vijf jaar niet door de houder of met diens instemming normaal op het desbetreffende 
grondgebied van een Partij is gebruikt voor de waren of diensten waarvoor het ingeschreven is en er 
geen geldige reden is voor het niet gebruiken.  
2. Elke Parti j bepaalt ook dat een merk kan komen te vervallen wanneer het in de periode van 
vijf jaar na de voltooiing van de inschrijvingsprocedure niet door de houder of met diens instemming 
normaal op het desbetreffende grondgebied is gebruikt voor de waren of dien sten waarvoor het 
ingeschreven is en er geen geldige reden is voor het niet gebruiken.  
3. Vervallenverklaring van een merk kan echter niet worden gevorderd wanneer het merk in de 
periode tussen het verstrijken van de vijfjarige periode en de instelling van de  vordering tot 
vervallenverklaring voor het eerst of opnieuw normaal is gebruikt.  Het begin van gebruik of 
hernieuwd gebruik binnen drie maanden vóór de instelling van de vordering tot vervallenverklaring, 
met dien verstande dat de periode van drie maanden  ten vroegste na het verstrijken van de 
ononderbroken periode van vijf jaar van het niet gebruiken is ingegaan, wordt echter niet in 
aanmerking genomen indien de voorbereiding voor het begin van gebruik of het hernieuwd gebruik 
pas getroffen wordt nadat de  merkhouder er kennis van heeft gekregen dat de vordering tot 
vervallenverklaring kan worden ingesteld.  
4. Een merk kan eveneens vervallen worden verklaard wanneer het, na de datum waarop het is 
ingeschreven:  
a) door toedoen of nalaten van de merkhouder de i n de handel gebruikelijke benaming is 
geworden van een waar of dienst waarvoor het is ingeschreven;  
b) als gevolg van het gebruik dat ervan wordt gemaakt door de merkhouder, of met instemming 
van de houder, voor de waren of diensten waarvoor het is ingesc hreven, het publiek kan 
misleiden, met name wat betreft de aard, de hoedanigheid of de plaats van herkomst van 
deze waren of diensten.  
Artikel IP.25: Recht om voorbereidende handelingen met betrekking tot het gebruik van 
verpakkingen of andere middelen te  verbieden  
Wanneer het risico bestaat dat de verpakking, labels, etiketten, beveiligings - of echtheidskenmerken 
of alle andere middelen waarop het merk is aangebracht, kunnen worden gebruikt met betrekking 
tot waren of diensten en dit gebruik een inbreuk o p de rechten van de houder van het merk zou 
vormen, heeft de houder van dat merk het recht de volgende handelingen te verbieden indien zij in 
het economisch verkeer worden verricht:  
a) het aanbrengen van een teken dat gelijk is aan of overeenstemt met het merk op een 
verpakking, labels, etiketten, beveiligings - of echtheidskenmerken of alle andere middelen 
waarop het merk kan worden aangebracht, of  
b) het aanbieden, in de handel brengen of daartoe in voorraad hebben, of het invoeren of 
uitvoeren van verpakk ingen, labels, etiketten, beveiligings - of echtheidskenmerken of alle 
andere middelen waarop het merk is aangebracht.  
 
160 
 Artikel IP.26: Aanvragen te kwader trouw  
Een merk kan nietig worden verklaard wanneer de aanvraag om inschrijving van het merk te kwader 
trouw is ingediend. Elke Partij kan bepalen dat een dergelijk merk niet wordt ingeschreven.  
Afdeling 3: Tekeningen en modellen  
Artikel IP.27: Bescherming van ingeschreven modellen  
1. Elke Partij voorziet in de bescherming van onafhankelijk gecreëerde modellen die nieuw en 
oorspronkelijk zijn. In deze bescherming wordt voorzien door inschrijving, die de houder van het 
recht uitsluitende rechten overeenkomstig het b epaalde in deze afdeling verleent.  
Voor de toepassing van dit artikel kan een Partij een model dat een eigen karakter heeft, als 
oorspronkelijk beschouwen.  
2. De houder van een ingeschreven model heeft het recht derden die geen toestemming van 
de houder heb ben, ten minste te verbieden het voortbrengsel dat het beschermde model draagt en 
belichaamt, te vervaardigen, te koop aan te bieden, te verkopen, in te voeren, uit te voeren, in 
voorraad te hebben of te gebruiken, indien deze handelingen voor commerciële doeleinden worden 
verricht.  
3. Een model dat is toegepast op of verwerkt in een voortbrengsel dat een onderdeel van een 
samengesteld voortbrengsel vormt, wordt slechts geacht nieuw en oorspronkelijk te zijn:  
a) voor zover het onderdeel, wanneer het in het s amengestelde voortbrengsel is verwerkt, bij 
normaal gebruik van dit laatste zichtbaar blijft, en  
b) voor zover deze zichtbare kenmerken van het onderdeel als zodanig aan de voorwaarden 
inzake nieuwheid en oorspronkelijkheid voldoen.  
4. Onder “normaal gebrui k” in de zin van lid  3, punt  a), wordt verstaan het gebruik door de 
eindgebruiker, met uitzondering van handelingen in verband met onderhoud, service of reparatie.  
Artikel IP.28: Duur van de bescherming  
De duur van de bescherming van ingeschreven modellen , met inbegrip van verlengingen van 
ingeschreven modellen, bedraagt in totaal 25  jaar vanaf de datum van indiening van de aanvraag36. 
Artikel IP.29: Bescherming van niet -ingeschreven modellen  
1. Elke Partij verleent houders van een niet -ingeschreven model slec hts het recht om het 
gebruik van het niet -ingeschreven model door een derde die niet de toestemming van de houder 
heeft, te verbieden, indien het betwiste gebruik voortvloeit uit het kopiëren van het niet -
                                                            
36  Elke Partij kan de datum van indiening van de aanvraag overeenkomstig haar eigen wetgeving 
vaststellen.  
 
161 
 ingeschreven model op haar respectieve grondgebied37. Dergelijk gebruik bestrijkt ten minste het te 
koop aanbieden, in de handel brengen, invoeren of uitvoeren van het voortbrengsel.  
2. De duur van de bescherming voor niet -ingeschreven modellen bedraagt ten minste drie jaar 
vanaf de datum waarop het model op het grondgebied van de betrokken Partij voor het eerst voor 
het publiek beschikbaar werd gesteld.  
Artikel IP.30: Uitzonderingen en uitsluitingen  
1. Elke Partij kan voorzien in beperkte uitzonderingen op de bescherming van modellen, 
inclusief niet -ingeschreve n modellen, mits deze uitzonderingen niet op onredelijke wijze strijdig zijn 
met de normale exploitatie van modellen en niet op onredelijke wijze de legitieme belangen van de 
houder van het model schaden, rekening houdend met de legitieme belangen van derd en.  
2. De bescherming strekt zich niet uit tot modellen waarvoor uitsluitend technische of 
functionele overwegingen bepalend zijn. Een model geldt niet voor de uiterlijke kenmerken van een 
voortbrengsel die noodzakelijkerwijs in precies dezelfde vorm en afme tingen gereproduceerd 
moeten worden om het voortbrengsel waarin het model verwerkt is of waarop het toegepast is, 
mechanisch met een ander voortbrengsel te kunnen verbinden of om het in, rond of tegen een 
ander voortbrengsel te kunnen plaatsen, zodat elk v an beide voortbrengselen zijn functie kan 
vervullen.  
3. In afwijking van lid  2 kan een model dat tot doel heeft binnen een modulair systeem de 
meervoudige samenvoeging of verbinding van onderling verwisselbare voortbrengselen mogelijk te 
maken, onder de in a rtikel IP.27 [Bescherming van ingeschreven modellen], lid  1, gestelde 
voorwaarden als model worden beschermd.  
Artikel IP.31: Verband met auteursrecht  
Elke Partij zorgt ervoor dat modellen, inclusief niet -ingeschreven modellen, vanaf de datum waarop 
het mo del is gecreëerd of in een vorm is vastgelegd, tevens beschermd kunnen worden krachtens de 
auteursrechtwetgeving van die Partij. De mate waarin en de voorwaarden waaronder een dergelijke 
bescherming wordt verleend, met inbegrip van het vereiste oorspronkel ijkheidsgehalte, worden 
door elke Partij vastgesteld.  
Afdeling 4: Octrooien  
Artikel IP.32: Octrooien en volksgezondheid  
1. De Partijen erkennen het belang van de verklaring over de Trips -Overeenkomst en de 
volksgezondheid, die op 14  november 2001 in Doha is aangenomen door de Ministeriële Conferentie 
van de WTO (de “Verklaring van Doha”). Bij de interpretatie en uitvoering van  de rechten en 
verplichtingen uit hoofde van deze afdeling waarborgen de Partijen de consistentie met de 
Verklaring van Doha.  
2. Elke Partij geeft uitvoering aan artikel 31  bis van de Trips -Overeenkomst, de bijlage bij de 
Trips -Overeenkomst en het aanhangsel  van de bijlage bij de Trips -Overeenkomst.  
                                                            
37 Deze afdeling is niet van toepassing op de bescherming die in het Verenigd Koninkrijk 
bekend staat als een “design right”.  
 
162 
 Artikel IP.33: Verlenging van de beschermingstermijn van een octrooi voor geneesmiddelen of 
gewasbeschermingsmiddelen  
1. De Partijen erkennen dat geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen38 die op hun 
respectieve grondgebied door een octrooi worden beschermd, aan een administratieve 
vergunningprocedure kunnen worden onderworpen voordat zij op hun respectieve markt mogen 
worden gebracht.  De Partijen erkennen dat de termijn tussen de indiening  van de octrooiaanvraag 
en de eerste toestemming om het product in de handel te brengen, zoals voor dat doel door de 
desbetreffende wetgeving omschreven, de termijn van daadwerkelijke bescherming uit hoofde van 
het octrooi kan bekorten.  
2. Elke Partij voorzi et, in overeenstemming met haar wet - en regelgeving, in verdere 
bescherming van een product dat door een octrooi wordt beschermd en dat onderworpen is 
geweest aan een administratieve vergunningsprocedure als bedoeld in lid  1, teneinde de 
octrooihouder te c ompenseren voor de vermindering van de effectieve octrooibescherming. De 
voorwaarden voor het verlenen van deze verdere bescherming, met inbegrip van de duur ervan, 
worden vastgesteld overeenkomstig de wet - en regelgeving van de Partijen.  
3. Voor de toepassin g van deze titel wordt onder “geneesmiddel” verstaan:  
a)  elke stof of combinatie van stoffen die wordt aangediend als hebbende therapeutische of 
profylactische eigenschappen met betrekking tot ziekten bij mensen of dieren, of  
b)  elke stof of combinatie  van stoffen die bij mensen of dieren kan worden gebruikt of aan 
mensen of dieren kan worden toegediend om hetzij fysiologische functies te herstellen, te 
verbeteren of te wijzigen door een farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect te 
bewerkstell igen, hetzij om een medische diagnose te stellen.  
Afdeling 5: Bescherming van niet -openbaargemaakte informatie  
Artikel IP.34: Bescherming van bedrijfsgeheimen  
1. Elke Partij voorziet in passende civielrechtelijke procedures en maatregelen zodat de houder 
van een bedrijfsgeheim het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim, 
wanneer dit geschiedt in strijd met eerlijke handelsgebruiken, kan voorkomen en er 
schadeloosstelling voor kan krijgen.  
2. In deze afdeling wordt verstaan onder:  
a) “bedri jfsgeheim”: informatie die aan de volgende cumulatieve voorwaarden voldoet:  
i) de informatie is geheim in die zin dat zij, in haar geheel dan wel in de juiste 
samenstelling en ordening van haar bestanddelen, niet algemeen bekend is bij of 
gemakkelijk toeg ankelijk is voor personen binnen de kringen die zich gewoonlijk 
bezighouden met de desbetreffende soort informatie;  
ii) de informatie bezit handelswaarde omdat zij geheim is, en  
                                                            
38  Voor de toepassing van deze titel wordt het begrip “gewasbeschermingsmiddel” voor elke Partij 
omschreven door de respectieve wetgeving van de Partijen.  
 
163 
 iii) de informatie is door de persoon die rechtmatig daarover beschikt onder worpen aan 
redelijke maatregelen, gezien de omstandigheden, om deze geheim te houden;  
b) “houder van het bedrijfsgeheim”: iedere natuurlijke of rechtspersoon die rechtmatig over 
een bedrijfsgeheim beschikt.  
3. Voor de toepassing van deze afdeling worden ten  minste de volgende activiteiten 
beschouwd als in strijd met eerlijke handelsgebruiken:  
a) het verkrijgen van een bedrijfsgeheim zonder de instemming van de houder van een 
bedrijfsgeheim, wanneer dit geschiedt door ongeoorloofde toegang tot, toe -eigening van, of 
vermenigvuldiging van documenten, voorwerpen, materialen, stoffen of elektronische 
bestanden waarover de houder van het bedrijfsgeheim rechtmatig beschikt en die het 
bedrijfsgeheim bevatten of waaruit het bedrijfsgeheim kan worden afgeleid;  
b) het gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim, wanneer dit geschiedt, zonder de 
instemming van de houder van het bedrijfsgeheim, door een persoon die blijkt te voldoen aan 
een van de volgende voorwaarden:  
i) hij heeft het bedrijfsgeheim verworven op een manier als bedoeld in punt a);  
ii) hij maakt inbreuk op een geheimhoudingsovereenkomst of een andere verplichting 
tot het niet openbaar maken van het bedrijfsgeheim, of  
iii) hij maakt inbreuk op een contractuele of andere verplichting tot beperking van het 
gebruik van het bedrijfsgeheim;  
c) het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim door een persoon die op 
het tijdstip van het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken wist of, gezien de 
omstandigheden, had moeten weten dat het bedrijfsgeheim direct of indirect werd verkregen 
van een andere persoon die het bedrijfsgeheim op een onrechtmatige manier gebruikte of 
openbaar maakte in de zin van punt  b).  
4. Geen van de bepalingen van deze afdeling mag op zodanige wijze worden geïnterpreteerd 
dat zij een Partij ertoe verplicht een van de volgende activiteiten te beschouwen als in strijd met 
eerlijke handelsgebruiken:  
a) onafhankelijke ontdekking of onafhankelijk o ntwerp;  
b) de reverse engineering van een product dat voor het publiek beschikbaar is gesteld of dat 
rechtmatig in het bezit is van de verkrijger van de informatie, wanneer die verkrijger vrij is van 
enige rechtsgeldige plicht om de verkrijging van het be drijfsgeheim te beperken;  
c) het verkrijgen, gebruiken of openbaar maken van een bedrijfsgeheim dat volgens het recht 
van elke Partij vereist of toegestaan is;  
d) de uitoefening van het recht van werknemers of werknemersvertegenwoordigers op 
informatie e n raadpleging in overeenstemming met de wet - en regelgeving van die Partij.  
5. Geen van de bepalingen van deze afdeling mag worden opgevat als een aantasting van de 
uitoefening van de vrijheid van meningsuiting en van informatie, met inbegrip van de vrijheid  en het 
pluralisme van de media, zoals beschermd in elke Partij, als een beperking van de mobiliteit van 
 
164 
 werknemers of als een aantasting van de autonomie van de sociale partners en hun recht om 
collectieve overeenkomsten te sluiten, in overeenstemming met  de wet - en regelgeving van de 
Partijen.  
Artikel IP.35: Bescherming van gegevens die zijn ingediend ter verkrijging van een vergunning voor 
het in de handel brengen van een geneesmiddel  
1. Elke Partij beschermt commercieel vertrouwelijke informatie die is in gediend ter verkrijging 
van een vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen (“vergunning voor het in de 
handel brengen”) tegen openbaarmaking aan derden, tenzij maatregelen worden genomen om 
ervoor te zorgen dat de gegevens worden beschermd  tegen oneerlijk commercieel gebruik of 
openbaarmaking noodzakelijk is voor een hoger openbaar belang.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat de autoriteit die verantwoordelijk is voor het verlenen van een 
vergunning voor het in de handel brengen gedurende een beper kte, in haar interne wetgeving vast 
te stellen periode en in overeenstemming met de in haar interne wetgeving gestelde voorwaarden, 
geen volgende aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen aanvaardt die 
gebaseerd zijn op de resultaten van preklinische of klinische proeven die in de aanvraag voor de 
eerste vergunning voor het in de handel brengen bij die autoriteit zijn ingediend, zonder 
uitdrukkelijke toestemming van de houder van de eerste vergunning voor het in de handel brengen, 
tenzij i nternationale overeenkomsten waarbij beide Partijen partij zijn anders bepalen.  
3. Elke Partij zorgt er ook voor dat een geneesmiddel dat vervolgens door die autoriteit is 
toegelaten op basis van de resultaten van de in lid 2 bedoelde resultaten van preklinis che of 
klinische proeven gedurende een beperkte, in haar interne wetgeving vast te stellen periode en in 
overeenstemming met de in haar interne wetgeving gestelde voorwaarden niet in de handel mag 
worden gebracht zonder de uitdrukkelijke toestemming van de  houder van de eerste vergunning 
voor het in de handel brengen, tenzij internationale overeenkomsten waarbij beide Partijen partij 
zijn anders bepalen.  
4. Dit artikel doet geen afbreuk aan aanvullende beschermingstermijnen waarin elke Partij in 
haar wetgeving  kan voorzien.  
Artikel IP.36: Bescherming van gegevens die zijn ingediend ter verkrijging van een vergunning voor 
het in de handel brengen van gewasbeschermingsmiddelen of biociden  
1. Elke Partij kent een tijdelijk recht toe aan de eigenaar van een test - of studieverslag dat voor 
het eerst is ingediend ter verkrijging van een vergunning voor het in de handel brengen en dat 
betrekking heeft op de veiligheid en werkzaamheid van een werkzame stof, 
gewasbeschermingsmiddel of biocide. Gedurende die tijd wordt het t est- of studieverslag niet 
gebruikt ten behoeve van een andere persoon die een vergunning voor het in de handel brengen 
van een werkzame stof, gewasbeschermingsmiddel of biocide wil verkrijgen, tenzij is bewezen dat 
de eerste eigenaar hiermee uitdrukkelijk  instemt. Voor de toepassing van dit artikel wordt dat recht 
“gegevensbescherming” genoemd.  
2. Het voor een vergunning voor het in de handel brengen van een werkzame stof of 
gewasbeschermingsmiddel ingediende test - of studieverslag moet aan de volgende voorw aarden 
voldoen:  
a) het is noodzakelijk voor de toelating of een wijziging van de toelating om toepassing op een 
ander gewas mogelijk te maken, en  
 
165 
 b) het is in overeenstemming verklaard met de beginselen van goede laboratoriumpraktijken of 
goede experimen tele praktijken.  
3. De gegevensbeschermingsperiode bedraagt ten minste 10 jaar vanaf de verlening van de 
eerste vergunning door een bevoegde autoriteit op het grondgebied van de Partij.  
4. Elke Partij zorgt ervoor dat de overheidsinstanties die verantwoordelijk  zijn voor het 
verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen, de in de leden 1 en 2 bedoelde 
informatie niet gebruiken ten behoeve van een volgende aanvrager van een volgende vergunning 
voor het in de handel brengen, ongeacht of deze informatie  voor het publiek beschikbaar is gesteld.  
5. Elke Partij stelt voorschriften vast om herhaling van proeven op gewervelde dieren te 
voorkomen.  
Afdeling 6: Kwekersrechten  
Artikel IP.37: Bescherming van kwekersrechten  
Elke Partij beschermt kwekersrechten overeenkomstig het Internationaal Verdrag tot bescherming 
van kweekproducten (UPOV), zoals laatstelijk herzien in Genève op 19 maart 1991. De Partijen 
werken samen om deze rechten te bevorderen en te handhaven.  
Hoofdst uk 3: Handhaving van intellectuele -eigendomsrechten  
Afdeling 1: Algemene bepalingen  
Artikel IP.38: Algemene verplichtingen  
1. Elke Partij voorziet in haar respectieve wetgeving in de maatregelen, procedures en 
rechtsmiddelen die nodig zijn voor de handhaving van intellectuele -eigendomsrechten.  
Voor de toepassing van de afdelingen 1, 2 en  4 van dit hoofdstuk omvat de term “intellectuele -
eigendomsrechten” niet de onder hoofdstuk  2 [Bescherming van niet -openbaargemaakte 
informatie], afdeling  5, vallende rechten.  
2. De in lid  1 bedoelde maatregelen, procedures en rechtsmiddelen:  
a) zijn eerlijk en billijk;  
b) zijn niet onnodig ingewikkeld of kostbaar en houden geen onredelijke termijnen of nodeloze 
vertragingen in;  
c) zijn doeltreffend, evenredig en afschrikkend;  
d) worden zodanig toegepast dat geen belemmeringen voor legitiem handelsverkeer worden 
gecreëerd en wordt voorzien in waarborgen tegen misbruik van deze maatregelen, 
procedures en rechtsmiddelen.  
Artikel IP.39: Personen bevoegd tot het verzoeken om toepa ssing van maatregelen, procedures en 
rechtsmiddelen  
Elke Partij erkent dat de volgende personen gerechtigd zijn te verzoeken om toepassing van de in de 
afdelingen 2 en  4 van dit hoofdstuk bedoelde maatregelen, procedures en rechtsmiddelen:  
 
166 
 a) de houders v an intellectuele -eigendomsrechten in overeenstemming met de wetgeving van 
een Partij;  
b) alle andere personen die gemachtigd zijn deze rechten te gebruiken, in het bijzonder 
licentiehouders, voor zover toegestaan door en in overeenstemming met de wetgevin g van 
een Partij, en  
c) federaties en verenigingen39, voor zover toegestaan door en in overeenstemming met de 
wetgeving van een Partij.  
Afdeling 2: Civielrechtelijke en administratieve handhaving  
Artikel IP.40: Maatregelen ter bescherming van bewijsmateria al 
1. Elke Partij zorgt ervoor dat de bevoegde rechterlijke instanties, al voordat een 
bodemprocedure is begonnen, op verzoek van een partij die redelijkerwijs beschikbaar 
bewijsmateriaal heeft overgelegd tot staving van de stelling dat er inbreuk op haar int ellectuele -
eigendomsrecht is gemaakt of zal worden gemaakt, onmiddellijk afdoende voorlopige maatregelen 
kunnen gelasten om het relevante bewijsmateriaal in verband met de vermeende inbreuk te 
beschermen, mits passende waarborgen worden geboden en de besch erming van vertrouwelijke 
informatie wordt gewaarborgd.  
2. Tot deze maatregelen kunnen behoren de gedetailleerde beschrijving, met of zonder 
monsterneming, dan wel de fysieke inbeslagneming van de litigieuze goederen en, in voorkomend 
geval, de bij de product ie en/of distributie daarvan gebruikte materialen en werktuigen en de 
desbetreffende documenten.  
Artikel IP.41: Bewijsmateriaal  
1. Elke Partij doet het nodige om de bevoegde rechterlijke instanties in staat te stellen om op 
verzoek van een partij die redelijkerwijs beschikbaar bewijsmateriaal heeft overgelegd tot staving 
van haar beweringen, en bij de onderbouwing van haar stellingen bewijsmateriaal heeft 
gespecificeerd dat zich in de macht van de tegenpartij bevindt, te gelasten dat de tegenpartij dit 
bewijs overlegt, mits de bescherming van vertrouwelijke informatie wordt gewaarborgd.  
2. Elke Partij doet tevens het nodige om de bevoegd e rechterlijke instanties in staat te stellen 
om in voorkomend geval, wanneer op commerciële schaal inbreuk wordt gemaakt op een 
intellectuele -eigendomsrecht, onder dezelfde voorwaarden als in lid  1 de mededeling van bancaire, 
financiële of commerciële doc umenten die zich in de macht van de tegenpartij bevinden te gelasten, 
mits de bescherming van vertrouwelijke informatie wordt gewaarborgd.  
Artikel IP.42: Recht op informatie  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat de bevoegde rechterlijke instanties in het kader van  civiele 
procedures wegens inbreuk op een intellectuele -eigendomsrecht naar aanleiding van een met 
redenen omkleed en proportioneel verzoek van de eiser kunnen gelasten dat de inbreukmaker of 
                                                            
39  Voor alle duidelijkheid: voor zover de wetgeving van een Partij dit toestaat, omvat de term “federaties 
en verenigingen”  ten minste instanties voor het collectieve beheer van rechten en organisaties voor de 
verdediging van beroepsbelangen die naar behoren erkend zijn als gerechtigd tot het 
vertegenwoordigen van houders van intellectuele -eigendomsrechten.  
 
167 
 iedere andere persoon informatie verstrekt over de oorsprong en het distributienetwerk van de 
goederen of diensten die een inbreuk op het intellectuele -eigendomsrecht vormen.  
2. Voor de toepassing van lid  1 betekent “iedere andere persoon” een persoon die:  
a) de inbreuk makende goederen op commerciële schaal in zijn bezit bleek te hebben;  
b) de inbreuk makende diensten op commerciële schaal bleek te gebruiken;  
c) op commerciële schaal diensten bleek te verlenen die bij inbreuk makende activiteiten 
worden gebr uikt, of  
d) door een in punt a), b) of c), bedoelde persoon is aangewezen als zijnde betrokken bij de 
productie, de vervaardiging of de distributie van deze goederen of bij het verlenen van deze 
diensten.  
3. De in lid  1 bedoelde informatie omvat, naar gelan g van het geval:  
a) de naam en het adres van de producenten, fabrikanten, distributeurs, aanbieders en andere 
eerdere houders van de goederen of diensten, alsmede van de beoogde groot - en 
detailhandelaren;  
b) informatie over de geproduceerde, vervaardigde , geleverde, ontvangen of bestelde 
hoeveelheden, alsmede over de voor de desbetreffende goederen of diensten verkregen prijs.  
4. De leden 1 en  2 gelden onverminderd andere wetgeving van een Partij waarbij:  
a) de houder van het recht ruimere rechten op infor matie worden toegekend;  
b) het gebruik van de krachtens dit artikel meegedeelde informatie in civiele zaken wordt 
geregeld;  
c) de aansprakelijkheid wegens misbruik van het recht op informatie wordt geregeld;  
d) de mogelijkheid wordt geboden te weigeren gegevens te verstrekken die de in lid  1 bedoelde 
persoon zouden dwingen deelname door hemzelf of door naaste verwanten aan een inbreuk 
op een intellectuele -eigendomsrecht toe te geven;  
e) de bescherming van de vertrouwelijkheid van informatiebronnen of de  verwerking van 
persoonsgegevens wordt geregeld.  
Artikel IP.43: Voorlopige en conservatoire maatregelen  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar rechterlijke instanties op verzoek van de eiser tegen de 
vermeende inbreukmaker een voorlopig bevel kunnen uitvaardig en dat bedoeld is om een dreigende 
inbreuk op een intellectuele -eigendomsrecht te voorkomen of om, indien wenselijk en indien de 
wetgeving van die Partij hierin voorziet op straffe van een dwangsom, de voortzetting van de 
vermeende inbreuk op dat intellect uele -eigendomsrecht voorlopig te verbieden, dan wel om aan 
deze voortzetting de voorwaarde te verbinden dat voor schadeloosstelling van de houder van het 
recht zekerheid wordt gesteld. Onder dezelfde voorwaarden kan ook een voorlopig bevel worden 
uitgevaar digd tegen een tussenpersoon wier diensten door een derde worden gebruikt om inbreuk 
te maken op een intellectuele -eigendomsrecht.  
 
168 
 2. Elke Partij zorgt ervoor dat haar rechterlijke instanties op verzoek van de eiser de 
inbeslagneming of afgifte kunnen gelaste n van goederen waarvan wordt vermoed dat zij inbreuk 
maken op een intellectuele -eigendomsrecht, om te beletten dat zij in het verkeer worden gebracht 
of zich daarin bevinden.  
3. Elke Partij zorgt ervoor dat, in geval van vermeende inbreuk op commerciële schaa l en 
indien de eiser omstandigheden aantoont die de schadevergoeding in gevaar dreigen te brengen, de 
rechterlijke instanties conservatoir beslag kunnen laten leggen op de roerende en onroerende 
goederen van de vermeende inbreukmaker, met inbegrip van het blokkeren van zijn bankrekeningen 
en andere tegoeden. Met het oog daarop kunnen de bevoegde autoriteiten overlegging van 
bancaire, financiële of commerciële documenten of passende inzage van de desbetreffende 
informatie gelasten.  
4. Elke Partij zorgt ervoor d at haar rechterlijke instanties met betrekking tot de in de leden 1, 2 
en 3 bedoelde maatregelen de bevoegdheid hebben om van de eiser te verlangen dat hij 
redelijkerwijs beschikbaar bewijsmateriaal overlegt opdat zij zich er met een voldoende mate van 
zekerheid van kunnen vergewissen dat de eiser de houder van het recht is en dat er inbreuk op zijn 
recht wordt gemaakt of dreigt te worden gemaakt.  
Artikel IP.44: Corrigerende maatregelen  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar rechterlijke instanties op verzoek van de eiser, 
onverminderd de aan de houder van het betrokken recht wegens de inbreuk verschuldigde 
schadevergoeding en zonder schadeloosstelling van welke aard ook, de vernietiging of op  zijn minst 
de definitieve onttrekking aan het handelsverkeer kunnen gelasten van de goederen waarvan zij 
hebben vastgesteld dat zij inbreuk op een intellectuele -eigendomsrecht maken. Indien van 
toepassing kunnen de rechterlijke instanties onder dezelfde v oorwaarden ook de vernietiging 
gelasten van materialen en werktuigen die hoofdzakelijk zijn gebruikt voor het ontwerpen of 
vervaardigen van die goederen.  
2. De rechterlijke instanties van elke Partij kunnen gelasten dat deze maatregelen op kosten 
van de inbr eukmaker worden uitgevoerd, tenzij bijzondere redenen dit beletten.  
Artikel IP.45: Rechterlijke bevelen  
Elke Partij zorgt ervoor dat, wanneer bij rechterlijke uitspraak een inbreuk op een intellectuele -
eigendomsrecht is vastgesteld, de rechterlijke instan ties tegen de inbreukmaker een bevel tot 
staking van de inbreuk kunnen uitvaardigen. Elke Partij zorgt er tevens voor dat de rechterlijke 
instanties een bevel kunnen uitvaardigen tegen tussenpersonen wier diensten door een derde 
worden gebruikt om inbreuk te maken op een intellectuele -eigendomsrecht.  
Artikel IP.46: Alternatieve maatregelen  
Elke Partij kan bepalen dat de bevoegde rechterlijke instanties, in voorkomend geval en op verzoek 
van de persoon aan wie de in artikel IP.44 [Corrigerende maatregelen] of artikel IP.45 [Rechterlijke 
bevelen] vervatte maatregelen kunnen worden opgelegd, kunnen gelasten dat de maatregelen van 
die twee artikelen niet worden toegepast, maar in plaats daarvan aan de benadeelde partij een 
geldelijke schadeloosstelling wordt be taald wanneer de betrokkene zonder opzet en zonder 
nalatigheid heeft gehandeld, uitvoering van de maatregelen hem onevenredige schade zou 
berokkenen en geldelijke schadeloosstelling van de benadeelde partij redelijkerwijs toereikend lijkt.  
 
169 
 Artikel IP.47: Schadevergoeding  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar rechterlijke instanties, op verzoek van de benadeelde partij, 
de inbreukmaker die wist of redelijkerwijs had moeten weten dat hij inbreuk pleegde, gelasten aan 
de houder van het recht een schadevergoeding te betalen die passend is voor de werkelijke schade 
die deze wegens de inbreuk heeft geleden.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat wanneer haar rechterlijke instanties een schadevergoeding 
vaststellen:  
a) zij rekening houden met alle passende aspecten, zoals de negatieve economische gevolgen, 
waaronder winstderving, die de benadeelde partij heeft ondervonden, de onrechtmatige 
winst die de inbreukmaker heeft genoten en, in voorkomend geval, andere elementen dan 
economische factoren, onder meer de morele schade die de houder van het recht door de 
inbreuk heeft geleden, of  
b) zij als alternatief voor het bepaalde in punt  a) in voorkomend geval de schadevergoeding 
kunnen vaststellen als een vast bedrag, op basi s van elementen zoals ten minste het bedrag 
aan royalty’s of vergoedingen dat verschuldigd was geweest indien de inbreukmaker 
toestemming had gevraagd om het intellectuele -eigendomsrecht in kwestie te gebruiken.  
3. Elke Partij kan bepalen dat de rechterlijke  instanties invordering van winsten of betaling van 
een vooraf vastgestelde schadevergoeding kunnen gelasten, indien de inbreukmaker niet wist of niet 
redelijkerwijs had moeten weten dat hij inbreuk pleegde.  
Artikel IP.48: Gerechtskosten  
Elke Partij zorgt  ervoor dat, als algemene regel, redelijke en evenredige gerechtskosten en andere 
kosten die de in het gelijk gestelde partij heeft gemaakt, door de in het ongelijk gestelde partij 
worden gedragen, tenzij de billijkheid zich daartegen verzet.  
Artikel IP.4 9: Openbaarmaking van rechterlijke uitspraken  
Elke Partij zorgt ervoor dat de rechterlijke instanties in rechtszaken wegens inbreuk op een 
intellectuele -eigendomsrecht op verzoek van de eiser kunnen gelasten dat op kosten van de 
inbreukmaker passende maatr egelen tot verspreiding van de informatie over de uitspraak worden 
getroffen, met inbegrip van het ophangen en volledig of gedeeltelijk publiceren van de uitspraak.  
Artikel IP.50: Vermoeden van auteurschap of houderschap van rechten  
Voor de toepassing van  de in hoofdstuk  3 [Handhaving van intellectuele -eigendomsrechten] 
bedoelde maatregelen, procedures en rechtsmiddelen:  
a) volstaat het voor de auteur van een werk van letterkunde of kunst, om als zodanig te worden 
beschouwd en derhalve het recht te hebben  om een rechtsvordering wegens inbreuk in te 
stellen, dat de naam van de auteur op de gebruikelijke wijze op het werk is vermeld, totdat 
bewijs van het tegendeel is geleverd, en  
b) is het bepaalde in punt  a) van overeenkomstige toepassing op de houder van een naburig 
recht met betrekking tot zijn beschermde materiaal.  
 
170 
 Artikel IP.51: Administratieve procedures  
Voor zover een civielrechtelijke corrigerende maatregel ten principale kan worden gelast als 
resultaat van administratieve procedures, zijn die proce dures in overeenstemming met beginselen 
die in wezen gelijkwaardig zijn aan die welke in deze afdeling zijn neergelegd.  
Afdeling 3: Civielrechtelijke procedures en maatregelen voor bedrijfsgeheimen  
Artikel IP.52: Civielrechtelijke procedures en maatregelen voor bedrijfsgeheimen  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat eenieder die deelneemt aan de civielrechtelijke procedures als 
bedoeld in artikel IP.34 [Reikwijdte van bescherming van bedrijfsgeheimen], lid  1, of die toegang 
heeft tot documenten die deel ui tmaken van deze procedures, een bedrijfsgeheim of vermeend 
bedrijfsgeheim niet mag gebruiken of openbaar maken, voor zover de bevoegde rechterlijke 
instanties dit bedrijfsgeheim als reactie op een voldoende verantwoorde aanvraag van een 
belanghebbende hebb en aangemerkt als vertrouwelijk en waarop zij zijn geattendeerd door 
dergelijke deelname of toegang.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat de in lid  1 bedoelde verplichting na afloop van de civielrechtelijke 
procedure blijft bestaan voor zover dat nodig is.  
3. Elke P artij zorgt ervoor dat haar rechterlijke instanties in de civielrechtelijke procedures als 
bedoeld in artikel IP.34 [Reikwijdte van bescherming van bedrijfsgeheimen], lid  1, ten minste de 
bevoegdheid hebben om:  
a) in overeenstemming met hun respectieve we t- en regelgeving voorlopige maatregelen te 
gelasten om het gebruik of de openbaarmaking van het bedrijfsgeheim op een wijze die 
strijdig is met eerlijke handelspraktijken te staken en te verbieden;  
b) in overeenstemming met hun respectieve wet - en regelg eving maatregelen te gelasten om het 
gebruik of de openbaarmaking van het bedrijfsgeheim op een wijze die strijdig is met eerlijke 
handelspraktijken te staken of in voorkomend geval te verbieden;  
c) overeenkomstig hun respectieve wet - en regelgeving eenie der die een bedrijfsgeheim heeft 
verkregen, gebruikt of openbaar gemaakt op een wijze die in strijd is met eerlijke 
handelspraktijken en die wist of had moeten weten dat hij een bedrijfsgeheim op een met 
eerlijke handelspraktijken strijdige wijze heeft ver kregen, gebruikt of openbaar gemaakt, te 
gelasten de houder van het bedrijfsgeheim een schadevergoeding te betalen die in 
verhouding staat tot de schade die deze als gevolg van dat verkrijgen, gebruiken of openbaar 
maken van het bedrijfsgeheim daadwerkelij k heeft geleden;  
d) specifieke maatregelen te nemen die nodig zijn ter bescherming van de vertrouwelijkheid van 
enig bedrijfsgeheim of vermeend bedrijfsgeheim dat wordt gebruikt of waarnaar wordt 
verwezen in procedures als bedoeld in artikel IP.34, [Reikw ijdte van bescherming van 
bedrijfsgeheimen] lid  1. Die specifieke maatregelen kunnen, in overeenstemming met de 
respectieve wet - en regelgeving van elke Partij, inclusief de rechten van de verdediging, de 
mogelijkheid omvatten om de toegang tot bepaalde do cumenten geheel of gedeeltelijk te 
beperken; de toegang te beperken tot terechtzittingen en de opnamen of transcripties 
daarvan, en een niet -vertrouwelijke versie ter beschikking te stellen van een rechterlijke 
uitspraak waarin de passages die bedrijfsgehe imen bevatten zijn verwijderd of aangepast;  
 
171 
 e) sancties op te leggen aan eenieder die deelneemt aan de gerechtelijke procedure en die 
nalaat of weigert gevolg te geven aan rechterlijke bevelen betreffende de bescherming van 
het bedrijfsgeheim of het verme ende bedrijfsgeheim.  
4. Elke Partij zorgt ervoor dat een verzoek om de in dit artikel bedoelde maatregel, procedures 
of rechtsmiddelen wordt afgewezen wanneer de gestelde verkrijging, het gestelde gebruik of de 
gestelde openbaarmaking van een bedrijfsgeheim in strijd met eerlijke handelspraktijken in 
overeenstemming met haar respectieve wet - en regelgeving heeft plaatsgevonden:  
a) om een fout, wangedrag of illegale activiteiten aan het licht te brengen teneinde het 
algemeen belang te beschermen;  
b) bij wijze van bekendmaking door werknemers aan hun vertegenwoordigers als dat een 
onderdeel is van en noodzakelijk is voor de rechtmatige uitoefening van de taken van die 
vertegenwoordigers;  
c) om een rechtmatig belang te beschermen dat door de wet - en re gelgeving van de Partij in 
kwestie wordt erkend.  
Afdeling 4: Handhaving aan de grens  
Artikel IP.53: Maatregelen aan de grens  
1. Met betrekking tot goederen onder douanetoezicht introduceren of handhaven de Partijen 
procedures op grond waarvan een houder van een recht een bevoegde autoriteit40 kan verzoeken de 
vrijgave van verdachte goederen op te schorten of verdachte goederen vast te houden.  Voor de 
toepassing van deze afdeling wordt onder “verdachte goederen” verstaan: goederen waarvan wordt 
vermoed dat zij inbreuk maken op merken, auteursrechten en naburige rechten, geografische 
aanduidingen, octrooien, gebruiksmodellen, tekeningen of modellen van nijverheid, topografieën 
van geïntegreerde schakelingen en kwekersrechten.  
2. Elke Partij beschikt over elektronis che systemen voor het beheer van de ingewilligde of 
geregistreerde verzoeken door de douane.  
3. Elke Partij zorgt ervoor dat haar bevoegde autoriteiten geen vergoeding in rekening brengen 
voor de administratieve kosten die voortvloeien uit de behandeling van  een verzoek of een 
registratie.  
4. Elke Partij zorgt ervoor dat haar bevoegde autoriteiten binnen een redelijke termijn 
beslissen over de inwilliging of registratie van een verzoek.  
5. Elke Partij bepaalt dat de in lid  1 bedoelde verzoeken van toepassing zijn  op meervoudige 
zendingen.  
6. Met betrekking tot goederen onder douanetoezicht zorgt elke Partij ervoor dat haar 
douaneautoriteiten op eigen initiatief de vrijgave van verdachte goederen kunnen opschorten of 
verdachte goederen kunnen vasthouden.  
                                                            
40  Voor de Europese  Unie is de bevoegde autoriteit de douane.  
 
172 
 7. Elke Partij zorgt ervoor dat haar douaneautoriteiten risicoanalyse gebruiken om verdachte 
goederen te identificeren.  
8. Elke Partij kan haar douaneautoriteiten toestaan om een houder van een recht op verzoek 
informatie te verstrekken over goederen waarvan de vrijgave is  geschorst of die worden 
vastgehouden, met inbegrip van de beschrijving en de reële of geraamde hoeveelheid daarvan en, 
indien bekend, de naam en het adres van de verzender, de importeur, de exporteur of de 
geadresseerde, en het land van oorsprong of herko mst van de goederen.  
9. Elke Partij beschikt over procedures voor de vernietiging van verdachte goederen, zonder 
dat voorafgaande administratieve of gerechtelijke procedures nodig zijn voor de formele vaststelling 
van de inbreuken, indien de betrokken persone n instemmen met of geen bezwaar maken tegen de 
vernietiging. Indien de verdachte goederen niet worden vernietigd, zorgt elke Partij ervoor dat die 
goederen, behoudens in uitzonderlijke omstandigheden, op zodanige wijze aan het verkeer worden 
onttrokken dat  nadeel voor de houder van het recht wordt vermeden.  
10. Elke Partij beschikt over procedures voor de snelle vernietiging van nagemaakte 
merkartikelen en door piraterij verkregen goederen die in post - of expreskoerierszendingen worden 
verzonden.  
11. Elke Partij bepaalt dat de houder van het ingewilligde of geregistreerde verzoek op verzoek 
van de douaneautoriteiten de kosten moet vergoeden die de douaneautoriteiten, of andere partijen 
die namens de douaneautoriteiten optreden, hebben gemaakt vanaf het tijdstip wa arop de 
goederen zijn vastgehouden of de vrijgave ervan is geschorst, met inbegrip van opslag, behandeling, 
en alle kosten in verband met de vernietiging of verwijdering van de goederen.  
12. Elke Partij kan besluiten dit artikel niet toe te passen op de invoer  van goederen die door of 
met toestemming van de rechthebbenden in een ander land in de handel zijn gebracht. Een Partij 
kan goederen van niet -commerciële aard die zich in de persoonlijke bagage van reizigers bevinden, 
van de toepassing van dit artikel uit sluiten.  
13. Elke Partij staat haar douaneautoriteiten toe een regelmatige dialoog aan te gaan en de 
samenwerking te bevorderen met de relevante belanghebbenden en met andere autoriteiten die 
betrokken zijn bij de handhaving van intellectuele -eigendomsrechten .  
14. De Partijen werken samen met betrekking tot de internationale handel in verdachte 
goederen. De Partijen wisselen met name voor zover mogelijk relevante informatie uit over de 
handel in verdachte goederen die gevolgen heeft voor de andere Partij.  
15. Onverm inderd andere vormen van samenwerking is het Protocol betreffende wederzijdse 
administratieve bijstand in douanezaken van toepassing op inbreuken op de wetgeving inzake 
intellectuele -eigendomsrechten voor wier handhaving de douaneautoriteiten van een Parti j 
overeenkomstig dit artikel bevoegd zijn.  
Artikel IP.54: Overeenstemming met GATT 1994 en Trips -Overeenkomst  
Bij de tenuitvoerlegging van maatregelen aan de grens ter handhaving van intellectuele -
eigendomsrechten door de douane, ongeacht of zij onder deze  afdeling vallen, zorgen de Partijen 
voor overeenstemming met hun verplichtingen uit hoofde van de GATT 1994 en de Trips -
Overeenkomst, met name met artikel  V van de GATT 1994 en artikel  41 en deel  III, afdeling  4, van de 
Trips -Overeenkomst.  
 
173 
 Hoofdstuk  4: Overige bepalingen  
Artikel IP.55: Samenwerking  
1. De Partijen werken samen ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van de verbintenissen 
en verplichtingen uit hoofde van deze titel.  
2. De samenwerking betreft, maar is niet beperkt tot, de volgende activiteiten :  
a) uitwisseling van informatie over het rechtskader met betrekking tot intellectuele -
eigendomsrechten en de regels om deze te beschermen en te handhaven;  
b) uitwisseling van ervaringen met betrekking tot de vooruitgang op wetgevingsgebied, de 
handhavin g van intellectuele -eigendomsrechten en de handhaving op centraal en subcentraal 
niveau door de douane, de politie, en administratieve en rechterlijke instanties;  
c) coördinatie ter voorkoming van de uitvoer van nagemaakte goederen, inclusief coördinatie 
met andere landen;  
d) technische bijstand, capaciteitsopbouw, uitwisseling en opleiding van personeel;  
e) bescherming en verdediging van intellectuele -eigendomsrechten en verspreiding van 
informatie hierover, onder meer in het bedrijfsleven en het maatsc happelijk middenveld;  
f) voorlichting van consumenten en houders van een recht;  
g)  uitbreiding van institutionele samenwerking, vooral tussen de bureaus voor intellectuele 
eigendom van de Partijen;  
h) voorlichting en bewustmaking van het grote publiek over het beleid inzake de bescherming en 
handhaving van intellectuele -eigendomsrechten;  
i) bevordering van de bescherming en handhaving van intellectuele -eigendomsrechten door 
publiek -private samenwerking  waarbij kleine en middelgrote ondernemingen betrokken zijn;  
j) formulering van doeltreffende strategieën voor de bepaling van de doelgroepen en 
communicatieprogramma’s ter vergroting van het bewustzijn van de consument en de media 
over de impact van inbr euken op intellectuele -eigendomsrechten, met inbegrip van het 
gevaar voor gezondheid en veiligheid en het verband met de georganiseerde misdaad.  
3. De Partijen onderhouden rechtstreeks of via het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
intellectuele eigendom cont act over alle aangelegenheden die verband houden met de 
tenuitvoerlegging en werking van deze titel.  
Artikel IP.56: Vrijwillige initiatieven van belanghebbenden  
Elke Partij streeft ernaar vrijwillige initiatieven van belanghebbenden om inbreuken op intell ectuele -
eigendomsrechten terug te dringen, ook online en op andere marktplaatsen, te faciliteren, waarbij 
de nadruk ligt op concrete problemen en praktische oplossingen worden gezocht die realistisch, 
evenwichtig, proportioneel en billijk zijn voor alle be trokkenen, onder meer als volgt:  
 
174 
 a) elke Partij streeft ernaar belanghebbenden op haar grondgebied consensueel bijeen te roepen 
om vrijwillige initiatieven te faciliteren om oplossingen te vinden en geschillen op te lossen 
met betrekking tot de bescherming en handhaving van intellectuele -eigendomsrechten en het 
terugdringen van inbreuken;  
b) de Partijen streven ernaar onderling informatie uit te wisselen over inspanningen om 
vrijwillige initiatieven van belanghebbenden op hun respectieve grondgebied te faciliteren, en  
c) de Partijen streven ernaar een open dialoog en samenwerking tussen de belanghebbenden in 
de Partijen te bevorderen en de belanghebbenden in de Partijen aan te moedigen gezamenlijk 
oplossingen te vinden en geschillen over de bescherming en handhaving van intellectuele -
eigendom srechten op te lossen en inbreuken terug te dringen.  
Artikel IP.57: Evaluatie met betrekking tot geografische aanduidingen  
Rekening houdend met de desbetreffende bepalingen van eerdere bilaterale overeenkomsten 
tussen het Verenigd Koninkrijk, enerzijds, en  de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, anderzijds, kunnen de Partijen gezamenlijk redelijke inspanningen leveren om regels 
voor de bescherming en doeltreffende interne handhaving van hun geografische aanduidingen 
overeen te komen.  
TITEL VI: OVERHEIDSO PDRACHTEN  
Hoofdstuk  1: Werkingssfeer  
Artikel PPROC.1: Doelstelling  
Het doel van deze titel is om aanbieders van de Partijen toegang te bieden tot meer mogelijkheden 
om deel te nemen aan openbare aanbestedingsprocedures en om de transpar antie van de 
procedures voor overheidsopdrachten te vergroten.  
Artikel PPROC.2: Opname van een aantal bepalingen van de GPA en onder deze overeenkomst 
vallende aanbestedingen  
1.  De bepalingen van de GPA die zijn vermeld in afdeling  A van bijlage PPROC -1, met inbegrip 
van de bijlagen van de Partijen bij aanhangsel  I van de GPA, worden hierbij in deze titel opgenomen.  
2.  Voor de toepassing van deze titel wordt onder “onder deze overeenkomst vallende 
aanbestedingen” verstaan: aanbestedingen waarop artikel  II van de GPA van toepassing is, en 
daarnaast de in afdeling  B van bijlage PPROC -1 vermelde aanbestedingen.  
3.  Met betrekking tot onder deze overeenkomst vallende aanbestedingen past elke Partij 
mutatis mutandis de in afdeling  A van bijlage PPROC -1 vermelde  bepalingen van de GPA toe op 
aanbieders, goederen of diensten van de andere Partij.  
Hoofdstuk  2: Aanvullende regels voor onder deze overeenkomst vallende aanbestedingen  
Artikel PPROC.3: Gebruik van elektronische middelen bij aanbestedingen  
1.  De Partijen  zorgen ervoor dat hun aanbestedende entiteiten de onder deze overeenkomst 
vallende aanbestedingen zoveel mogelijk langs elektronische weg uitvoeren.  
 
175 
 2.  Een aanbestedende entiteit wordt geacht onder deze overeenkomst vallende 
aanbestedingen langs elektron ische weg uit te voeren indien de entiteit elektronische informatie - en 
communicatiemiddelen gebruikt voor:  
a) de bekendmaking van aankondigingen en aanbestedingsstukken in 
aanbestedingsprocedures; en  
b) de indiening van verzoeken tot deelneming en van ins chrijvingen.  
3.  Met uitzondering van specifieke situaties zijn dergelijke elektronische informatie - en 
communicatiemiddelen niet -discriminerend, algemeen beschikbaar en interoperabel met de 
algemeen gebruikte informatie - en communicatietechnologieproducten en beperken zij de toegang 
tot de aanbestedingsprocedure niet.  
4.  De Partijen zorgen ervoor dat hun aanbestedende entiteiten elektronische facturen 
overeenkomstig hun wetgeving ontvangen en verwerken.  
Artikel PPROC.4: Elek tronische bekendmaking  
Wat de onder deze overeenkomst vallende aanbestedingen betreft, zijn alle aankondigingen in 
verband met aanbestedingen, met inbegrip van aankondigingen van voorgenomen aanbestedingen, 
samenvattende aankondigingen, aankondigingen van geplande aanbestedingen en aankondigingen 
van gegunde opdrachten, kosteloos en rechtstreeks langs elektronische weg via een centraal 
toegangspunt op het internet toegankelijk.  
Artikel PPROC.5: Bewijsstukken  
De Partijen zorgen ervoor dat aanbestedende enti teiten niet van aanbieders verlangen dat zij bij de 
indiening van verzoeken tot deelname of bij de indiening van inschrijvingen alle of een deel van de 
bewijsstukken overleggen waarmee zij aantonen niet in een van de situaties te verkeren waarin een 
aanbie der kan worden uitgesloten en aan de voorwaarden voor deelneming te voldoen, tenzij dit 
noodzakelijk is om het goede verloop van de aanbesteding te waarborgen.  
Artikel PPROC.6: Voorwaarden voor deelneming  
Elke Partij zorgt ervoor dat wanneer haar aanbested ende entiteiten als voorwaarde voor 
deelneming aan een onder deze overeenkomst vallende aanbesteding van een aanbieder verlangen 
dat deze eerdere ervaring aantoont, zij niet verlangen dat de aanbieder die ervaring op het 
grondgebied van de desbetreffende P artij heeft opgedaan.  
Artikel PPROC.7: Registratiesystemen en erkenningsprocedures  
Een Partij die een registratiesysteem voor aanbieders onderhoudt, zorgt ervoor dat belangstellende 
aanbieders te allen tijde om registratie kunnen verzoeken. Elke belangstellende aanbieder die een 
verzoek heeft ingediend, wordt binnen een redelijke termijn  in kennis gesteld van het besluit om dit 
verzoek in te willigen of af te wijzen.  
Artikel PPROC.8: Aanbesteding met voorafgaande selectie  
De Partijen zorgen ervoor dat een aanbestedende entiteit die gebruikmaakt van een procedure met 
voorafgaande selectie , uitnodigingen tot inschrijving richt tot het aantal aanbieders dat voldoende is 
 
176 
 om werkelijke mededinging te waarborgen zonder afbreuk te doen aan de operationele efficiëntie 
van het aanbestedingssysteem.  
Artikel PPROC.9: Abnormaal lage prijzen  
Overeenko mstig artikel  XV, lid  6, van de GPA kan een aanbestedende entiteit, indien zij een 
inschrijving ontvangt met een prijs die abnormaal lager is dan de prijzen in andere ingediende 
inschrijvingen, ook bij de aanbieder nagaan of de prijs rekening houdt met de toekenning van 
subsidies.  
Artikel PPROC.10: Milieu -, sociale en arbeidsoverwegingen  
De Partijen zorgen ervoor dat hun aanbestedende entiteiten tijdens de gehele 
aanbestedingsprocedure rekening kunnen houden met milieu -, arbeids - en sociale overwegingen, 
mits deze overwegingen verenigbaar zijn met de in de hoofdstukken 1 en  2 vastgestelde regels en 
vermeld zijn in het bericht van aanbesteding of een ander bericht dat als bericht van aanbesteding 
dient of in het aanbestedingsdossier.  
Artikel PPROC.11: Interne  toetsingsprocedures  
1. Wanneer door een Partij krachtens artikel  XVIII, lid  4, van de GPA een onafhankelijke 
bestuurlijke autoriteit is aangewezen, zorgt die Partij ervoor dat:  
(a) de leden van de aangewezen autoriteit onafhankelijk en onpartijdig zijn en tij dens hun 
ambtstermijn vrij zijn van externe invloed;  
(b) de leden van de aangewezen autoriteit tijdens hun ambtstermijn niet tegen hun wil van hun 
ambt worden ontheven, tenzij de bepalingen betreffende de aangewezen autoriteit die 
ontheffing vereisen, en  
(c) de vo orzitter of ten minste één ander lid van de aangewezen autoriteit juridische en 
professionele kwalificaties heeft die gelijkwaardig zijn aan die welke vereist zijn voor rechters, 
advocaten en andere juridische deskundigen die krachtens de wet - en regelgevi ng van de 
Partij daartoe gekwalificeerd zijn.  
2. De Partijen stellen procedures in, of handhaven deze, die voorzien in snelle voorlopige 
maatregelen die de mogelijkheid van de aanbieder om aan de aanbesteding deel te nemen in stand 
houden. Dergelijke voorl opige maatregelen, bedoeld in artikel  XVIII, lid  7, punt  a), van de GPA, 
kunnen aanleiding geven tot schorsing van de aanbestedingsprocedure of, indien de aanbestedende 
entiteit een overeenkomst heeft gesloten en een Partij hierin voorziet, tot schorsing v an de 
uitvoering van die overeenkomst. Er kan worden bepaald dat bij het nemen van de beslissing over 
het al dan niet toepassen van dergelijke maatregelen rekening mag worden gehouden met 
doorslaggevende negatieve gevolgen voor de belangen die op het spel staan, waaronder het 
algemeen belang. Een beslissing om niet op te treden wordt schriftelijk gemotiveerd.  
3. Indien een belangstellende of deelnemende aanbieder bij de in lid  1 bedoelde aangewezen 
autoriteit een bezwaar heeft ingediend, zorgen de Partijen er in beginsel voor dat een 
aanbestedende entiteit de overeenkomst pas sluit nadat die autoriteit overeenkomstig haar regels, 
voorschriften en procedures aangaande het bezwaar een beslissing of aanbeveling heeft vastgesteld 
met betrekking tot voorlopige ma atregelen, corrigerende maatregelen of compensatie voor het 
geleden verlies of de geleden schade als bedoeld in de leden 2, 5 en  6. De Partijen kunnen bepalen 
 
177 
 dat de overeenkomst in onvermijdelijke en naar behoren gemotiveerde omstandigheden toch kan 
worde n gesloten.  
4. De Partijen kunnen voorzien in:  
(a) een status -quoperiode tussen het gunningsbesluit en de sluiting van een overeenkomst, zodat 
de afgewezen aanbieders voldoende tijd hebben om te beoordelen of het nuttig is een 
toetsingsprocedure in te leiden, of 
(b) een voldoende lange periode waarin een belangstellende aanbieder een bezwaar kan 
indienen dat een grond kan zijn voor de schorsing van de uitvoering van een overeenkomst.  
5. Corrigerende maatregelen in de zin van artikel  XVIII, lid  7, punt  b), van de GP A kunnen een of 
meer van de volgende maatregelen omvatten:  
(a) het verwijderen van discriminerende technische, economische of financiële specificaties in de 
uitnodiging tot inschrijving, het bestek dan wel in enig ander stuk dat verband houdt met de 
inschrijvi ngsprocedure en de uitvoering van nieuwe aanbestedingsprocedures;  
(b) de herhaling van de aanbestedingsprocedure zonder wijziging van de voorwaarden;  
(c) de nietigverklaring van het gunningsbesluit en de vaststelling van een nieuw gunningsbesluit;  
(d) de opzegging van  een overeenkomst of de verklaring dat een overeenkomst onverbindend is, 
of 
(e) de vaststelling van andere maatregelen om een inbreuk op de hoofdstukken 1 en  2 te 
beëindigen, bijvoorbeeld een veroordeling tot betaling van een dwangsom tot de inbreuk 
daadwerkel ijk is beëindigd.  
6. Overeenkomstig artikel  XVIII, lid  7, punt  b), van de GPA kunnen de Partijen voorzien in de 
toekenning van compensatie voor het geleden verlies of de geleden schade. In dat verband kan een 
aanbieder, wanneer de beroepsinstantie van de Partij geen rechterlijke instantie is en de aanbieder 
meent dat er sprake is van een schending van de interne wet - en regelgeving tot uitvoering van de 
verplichtingen uit hoofde van de hoofdstukken 1 en  2, de zaak overeenkomstig de gerechtelijke 
procedures  van de Partij, mede met het oog op compensatie, aanhangig maken bij een rechterlijke 
instantie.  
7. De Partijen stellen de nodige procedures vast of handhaven deze om ervoor te zorgen dat de 
besluiten of aanbevelingen van beroepsinstanties daadwerkelijk wo rden uitgevoerd, of de 
uitspraken van rechterlijke beroepsinstanties daadwerkelijk worden gehandhaafd.  
Hoofdstuk  3: Nationale behandeling die verder gaat dan de onder deze overeenkomst vallende 
aanbestedingen  
Artikel PPROC.12: Definities  
1.  Voor de toepas sing van dit hoofdstuk wordt onder de door een Partij verleende behandeling 
verstaan:  
 
178 
 a)  met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk, een behandeling die niet minder gunstig is dan de 
gunstigste behandeling die in soortgelijke situaties aan aanbieders van het Verenigd Koninkrijk 
wordt toegekend, en  
b)  met betrekking tot een lidstaat, een behandeling die niet minder gunstig is dan de gunstigste 
behandeling die in soortgelijke situaties in die lidstaat aan aanbieders van die lidstaat wordt 
toegekend.  
2.  Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt onder een aanbieder van een Partij die een 
rechtspersoon is, verstaan:  
a)  voor de Unie, een rechtspersoon die naar het recht van de Unie of ten minste één van haar 
lidstaten is opgericht of georganiseerd en die op h et grondgebied van de Unie omvangrijke 
zakelijke transacties verricht, door de Unie in overeenstemming met haar kennisgeving van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap aan de WTO (WT/REG39/1) 
opgevat als gelijkwaardig aan het begrip “daadwe rkelijke en voortdurende band” met de 
economie van een lidstaat, zoals neergelegd in artikel  54 van het Verdrag betreffende de 
werking van de Europese Unie, en  
b)  voor het Verenigd Koninkrijk, een rechtspersoon die naar het recht van het Verenigd 
Koninkrijk is opgericht of georganiseerd en die op het grondgebied van het Verenigd 
Koninkrijk omvangrijke zakelijke transacties verricht.  
Artikel PPROC.13: Nationale behandeling van ter plaatse gevestigde aanbieders  
1.  Elke Partij, met inbegrip van haar aanbestedende diensten, kent met betrekking tot haar 
aanbestedingen aan aanbieders van de andere Partij die door de oprichting, overname of 
handhaving van een rechtspersoon op haar grondgebied gevestigd zijn, een behandeling toe die niet 
minder gunstig is dan die welke zij aan haar eigen soortgelijke aanbieders toekent41. 
2.  De toepassing van de verplichting tot nationale behandeling waarin dit artikel voorziet, blijft 
onderworpen aan de beveiligings - en algemene uitzonderingen als omschreven in artikel  III van de 
GPA, zelfs indien de aanbesteding niet uit hoofde van deze titel onder de overeenkomst valt.  
Hoofdstuk  4: Overige bepalingen  
Artikel PPROC.14: Wijzigingen en rectificaties van verbintenissen inzake markttoegang  
De Partijen kunnen hun verbintenissen  inzake markttoegang wijzigen of rectificeren in hun 
respectieve onderafdeling in afdeling  B van bijlage PPROC -1, overeenkomstig de procedures van de 
artikelen PPROC.15 [Wijzigingen] tot en met PPROC.18 [Wijziging van afdeling  B van bijlage PPROC -
1].  
Artikel PPROC.15: Wijzigingen  
1.  Een Partij die voornemens is een onderafdeling in afdeling  B van bijlage.PPROC -1 te wijzigen:  
                                                            
41  Voor alle duidelijkheid: de toepassing van de verplichting tot nationale behandeling waarin dit artikel 
voorziet, is onderworpen aan de uitzonderingen als bedoeld in noot  3 van de aantekeningen bij de 
onderafdelingen B1 en  B2 van bijlage PPROC -1 [Overheidsopdrachten].  
 
179 
 (a) stelt de andere Partij daarvan schriftelijk in kennis; en  
(b) doet in die kennisgeving een voorstel voor passende compenserende aanpassi ngen voor de 
andere Partij om de verbintenissen inzake markttoegang op een niveau te houden dat 
vergelijkbaar is met dat vóór de wijziging.  
2.  Niettegenstaande lid  1, punt  b), is een Partij niet verplicht tot compenserende aanpassingen 
aan de andere Parti j als de voorgestelde wijziging betrekking heeft op een aanbestedende entiteit 
waarover de Partij haar zeggenschap of invloed met betrekking tot onder deze overeenkomst 
vallende aanbestedingen daadwerkelijk heeft beëindigd.  
De zeggenschap of invloed van ee n Partij met betrekking tot de onder deze overeenkomst vallende 
aanbestedingen van aanbestedende entiteiten wordt geacht daadwerkelijk te zijn beëindigd als de 
aanbestedende entiteit blootstaat aan mededinging op markten waartoe de toegang niet beperkt is.  
3. De andere Partij kan bezwaar maken tegen de in lid  1, punt  a), bedoelde wijziging als zij betwist 
dat: 
(a) een uit hoofde van lid  1, punt  b), voorgestelde compenserende aanpassing volstaat om een 
vergelijkbaar niveau van onderling overeengekomen verbinteni ssen inzake markttoegang te 
handhaven, dan wel  
(b) de wijziging betrekking heeft op een aanbestedende entiteit ten aanzien waarvan de Partij 
haar zeggenschap of invloed daadwerkelijk heeft beëindigd, zoals bedoeld in lid  2. 
De andere Partij maakt binnen 45 dagen na ontvangst van de in lid  1, punt  a), bedoelde kennisgeving 
schriftelijk bezwaar of wordt geacht de compenserende aanpassing of wijziging te hebben aanvaard, 
ook voor de toepassing van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], t itel I 
[Geschillenbeslechting].  
Artikel PPROC.16: Rectificaties  
1.  Een Partij die voornemens is een onderafdeling in afdeling  B van bijlage PPROC -1 te 
rectificeren, stelt de andere Partij daarvan schriftelijk in kennis.  
De volgende wijzigingen van een ond erafdeling in afdeling  B van bijlage PPROC -1 worden als een 
rectificatie beschouwd, mits zij de in deze titel opgenomen onderling overeengekomen 
verbintenissen inzake markttoegang onverlet laten:  
(a) een wijziging in de naam van een aanbestedende entiteit;  
(b) een fusie van twee of meer in die onderafdeling vermelde aanbestedende entiteiten; en  
(c) de splitsing van een in die onderafdeling vermelde aanbestedende entiteit in twee of meer 
aanbestedende entiteiten die worden toegevoegd aan de in dezelfde onderafdeling ver melde 
aanbestedende entiteiten.  
2.  Een Partij kan de andere Partij binnen 45  dagen na ontvangst van de kennisgeving in kennis 
stellen van een bezwaar tegen een voorgestelde rectificatie. Een Partij die een bezwaar indient, 
vermeldt de redenen waarom de vo orgestelde rectificatie niet als een wijziging in de zin van lid  1 
moet worden beschouwd en beschrijft het effect van de voorgestelde rectificatie op de in deze titel 
opgenomen onderling overeengekomen verbintenissen inzake markttoegang. Als een dergelijk 
 
180 
 bezwaar niet binnen 45  dagen na ontvangst van de kennisgeving is ingediend, wordt de Partij geacht 
met de voorgestelde rectificatie in te stemmen.  
Artikel PPROC.17: Overleg en geschillenbeslechting  
Als een Partij bezwaar maakt tegen de voorgestelde wijzig ing of de voorgestelde compenserende 
aanpassingen als bedoeld in artikel PPROC.15 [Wijzigingen], of tegen de voorgestelde rectificatie als 
bedoeld in artikel PPROC.16 [Rectificaties], trachten de Partijen de kwestie door overleg op te 
lossen. Als binnen 60  dagen na ontvangst van het bezwaar geen overeenstemming is bereikt, kan de 
Partij die haar onderafdeling in afdeling  B van bijlage PPROC -1 wenst te wijzigen of te rectificeren, de 
zaak verwijzen naar geschillenbeslechting overeenkomstig deel zes [Geschill enbeslechting en 
horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting] om te bepalen of het bezwaar 
gerechtvaardigd is.  
Artikel PPROC.18: Wijziging van afdeling  B van bijlage PPROC -1 
Als een Partij geen bezwaar maakt tegen de wijziging overeenkomstig ar tikel PPROC.15 
[Wijzigingen], lid  3, of tegen een rectificatie overeenkomstig artikel PPROC.16 [Rectificaties], lid  2, of 
indien de Partijen via het in artikel PPROC.17 [Overleg en geschillenbeslechting] bedoelde overleg 
overeenstemming bereiken over de wi jzigingen of rectificaties, of indien de aangelegenheid 
definitief is beslecht uit hoofde van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I 
[Geschillenbeslechting], wijzigt de Partnerschapsraad de betrokken onderafdeling in afdeling  B van 
bijlage PPROC -1 zodanig dat de desbetreffende wijzigingen of rectificaties of de compenserende 
aanpassingen daarin zijn opgenomen.  
Artikel PPROC.19: Samenwerking  
1.  De Partijen erkennen de voordelen die kunnen voortvloeien uit samenwerking bij de 
internationale bevordering van de wederzijdse liberalisering van markten voor overheidsopdrachten.  
2.  Afhankelijk van de technische beschikbaarheid stellen de Partijen elkaar jaarstatistieken over 
onder deze overeenkomst vallende aanbestedingen ter beschikking.  
 
TITEL VII: KLEINE EN  MIDDELGROTE ONDERNE MINGEN  
Artikel SME.1: Doelstelling  
Het doel van deze titel is kleine en middelgrote ondernemingen beter in staat te stellen gebruik te 
maken van rubriek een [Handel].  
Artikel SME.2: Delen van informatie  
1. Elke Partij creëert of onderhoudt haar eigen publiek toegankelijke website voor kleine en 
middelgrote ondernemingen met informatie over rubriek een [Handel], die de volgende elementen 
omvat:  
a) een samenvatting van rubriek een [Handel];  
b) een beschrijving van de bepalingen in rubriek een [Handel] die elke Partij relevant acht voor 
kleine en middelgrote ondernemingen van beide Partijen, alsmede  
 
181 
 c) eventuele extra informatie die elke Partij nuttig acht voor kleine en middelgrote 
ondernemingen die  de door rubriek een [Handel] geboden kansen willen benutten.  
2. Elke Partij neemt op de in lid  1 bedoelde website een internetlink op naar:  
a) de tekst van rubriek een [Handel];  
b) de overeenkomstige website van de andere Partij, en  
c) websites van haar e igen autoriteiten die volgens de Partij nuttige informatie zouden 
verschaffen aan personen die op haar grondgebied handel willen drijven en zaken willen doen.  
3. Elke Partij neemt op de in lid  1 bedoelde website een internetlink op naar websites van haar 
eigen autoriteiten met informatie over de volgende onderwerpen:  
a) de douanewet - en regelgeving, procedures voor invoer, uitvoer en doorvoer, alsmede 
relevante formulieren, documenten en andere vereiste informatie;  
b) de wetten, voorschriften en procedures  betreffende intellectuele -eigendomsrechten, met 
inbegrip van geografische aanduidingen;  
c) de technische wet - en regelgeving, met inbegrip van, waar nodig, verplichte 
conformiteitsbeoordelingsprocedures en links naar lijsten van 
conformiteitsbeoordelingsi nstanties, in gevallen waarin een conformiteitsbeoordeling door 
derden verplicht is, zoals bepaald in titel  I [Handel in goederen], hoofdstuk  4 [Technische 
handelsbelemmeringen], van deze rubriek;  
d) de wet - en regelgeving inzake sanitaire en fytosanitaire  maatregelen met betrekking tot in - en 
uitvoer als bedoeld in titel  I [Handel in goederen], hoofdstuk  3 [Sanitaire en fytosanitaire 
aangelegenheden], van deze rubriek;  
e) de wet - en regelgeving inzake overheidsopdrachten, het centrale toegangspunt tot 
aank ondigingen van overheidsopdrachten op internet als bedoeld in titel  VI 
[Overheidsopdrachten] van deze rubriek en andere relevante bepalingen van die titel;  
f) procedures voor de registratie van ondernemingen, en  
g) andere informatie die volgens de Partij v an nut kan zijn voor kleine en middelgrote 
ondernemingen.  
4. Elke Partij neemt in de in lid  1 bedoelde website een link op naar een databank die 
elektronisch doorzoekbaar is op code van de tariefnomenclatuur en die de volgende informatie 
inzake de toegang tot haar markt bevat:  
a)  met betrekking tot tarifaire maatregelen en informatie over tarieven:  
i) douanerechten en contingenten, met inbegrip van meestbegunstigingsrechten, 
tarieven voor landen die geen begunstigde natie zijn en preferentiële rechten en 
tariefcontingenten;  
ii) accijnzen;  
 
182 
 iii) belastingen (belasting over de toegevoegde waarde/omzetbelasting);  
iv) douane - of andere vergoedingen, met inbegrip van andere productspecifieke 
vergoedingen;  
v) oorsprongsregels als bedoeld in titel  I [Handel in goed eren], hoofdstuk  2 
[Oorsprongsregels], van deze rubriek;  
vi) teruggave van rechten, uitstel van betaling of andere vormen van hulp ter verlaging, 
terugbetaling of vrijstelling van douanerechten;  
vii) de criteria voor het bepalen van de douanewaarde van goe deren, en  
viii) andere tariefmaatregelen;  
b)  met betrekking tot niet -tarifaire maatregelen in verband met de tariefnomenclatuur:  
i) informatie die nodig is voor invoerprocedures, en  
ii) informatie over niet -tarifaire maatregelen.  
5. Elke Partij herziet regelmatig, of op verzoek van de andere Partij, de in de leden 1 tot en 
met 4 bedoelde informatie en links op haar website om ervoor te zorgen dat deze informatie en links 
actueel en nauwkeurig zijn.  
6. Elke Partij ziet erop toe dat de in de leden 1 tot en  met 4 bedoelde informatie en links op 
adequate wijze worden gepresenteerd om door kleine en middelgrote ondernemingen te worden 
gebruikt.  Elke Partij streeft ernaar de informatie beschikbaar te stellen in het Engels.  
7. Aan personen uit beide Partijen wordt geen vergoeding gevraagd voor de toegang tot de 
overeenkomstig de leden 1 tot en met  4 verstrekte informatie.  
Artikel SME.3: Contactpunten voor kleine en middelgrote ondernemingen  
1. Bij de inwerkingtreding van deze overeenkomst wijst elke Partij een  contactpunt aan om de 
in dit artikel vermelde taken uit te voeren en stelt zij de andere Partij in kennis van de 
contactgegevens ervan. De Partijen stellen elkaar onverwijld in kennis van wijzigingen van die 
contactgegevens.  
2. De contactpunten voor klein e en middelgrote ondernemingen van de Partijen:  
a) streven ernaar dat bij de uitvoering van rubriek een [Handel] rekening wordt gehouden met 
de behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen en dat kleine en middelgrote 
ondernemingen van beide Partijen  van rubriek een [Handel] kunnen profiteren;  
b)  zoeken naar mogelijkheden om de samenwerking tussen de Partijen inzake aangelegenheden 
die van belang zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen te versterken teneinde de 
handels - en investeringsmogelijk heden voor die ondernemingen te verbeteren;  
c)  zorgen ervoor dat de in artikel SME.2 [Delen van informatie] bedoelde informatie actueel, 
nauwkeurig en relevant is voor kleine en middelgrote ondernemingen. Elke Partij kan via het 
contactpunt voor kleine en  middelgrote ondernemingen aanvullende informatie voorstellen 
 
183 
 die de andere Partij kan opnemen op haar websites die overeenkomstig artikel SME.2 [Delen 
van informatie] zullen worden onderhouden;  
d)  onderzoeken alle aangelegenheden die relevant zijn voor k leine en middelgrote 
ondernemingen in verband met de uitvoering van rubriek een [Handel], met inbegrip van:  
i) de uitwisseling van informatie om de Partnerschapsraad bij te staan in zijn taak om 
toezicht te houden op de met kleine en middelgrote ondernemin gen verband 
houdende aspecten van rubriek een [Handel] en deze uit te voeren;  
ii) het bijstaan van gespecialiseerde comités, gemengde werkgroepen en contactpunten 
die bij deze overeenkomst zijn ingesteld bij het overwegen van aangelegenheden die 
van belan g zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen;  
e)  brengen op gezette tijden gezamenlijk of individueel, ter overweging door de 
Partnerschapsraad, aan de Partnerschapsraad verslag uit over hun activiteiten, en  
f) nemen alle andere, door de Partijen overe en te komen aangelegenheden in verband met 
kleine en middelgrote ondernemingen in het kader van deze overeenkomst in overweging.  
3. De contactpunten voor kleine en middelgrote ondernemingen van de Partijen voeren hun 
werkzaamheden uit via de door de Partij en vastgestelde communicatiekanalen, waaronder e -mail, 
videoconferentie of andere middelen. Zij kunnen in voorkomend geval ook bijeenkomen.  
4. De contactpunten voor kleine en middelgrote ondernemingen kunnen bij het verrichten van 
hun activiteiten de samen werking aangaan met deskundigen en met externe organisaties, naar 
gelang van het geval.  
Artikel SME.4: Verhouding tot deel zes  
Deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting], is niet van 
toepassing op deze tite l. 
 
TITEL VIII: ENERGIE  
Hoofdstuk  1: Algemene bepalingen  
Artikel ENER.1: Doelstellingen  
De doelstellingen van deze titel zijn de handel en investeringen op het gebied van energie en 
grondstoffen tussen de Partijen te bevorderen en de voorzieningszekerheid  en milieuduurzaamheid 
te verbeteren, met name door bij te dragen aan de bestrijding van klimaatverandering op deze 
gebieden.  
Artikel ENER.2: Definities  
1. Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators”: het agentschap dat is 
opgericht bij Verordening (EU)  2019/942 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 
 
184 
 2019 tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tuss en 
energieregulators42; 
(b) “vergunning”: de toestemming, licentie, concessie of een soortgelijk administratief of 
contractueel instrument waarmee de bevoegde autoriteit van een Partij een entiteit het recht 
toekent om op haar grondgebied een bepaalde economisc he activiteit uit te oefenen;  
(c) “balancering”:  
(i) bij elektriciteitssystemen: alle acties en processen in alle tijdsbestekken waarmee 
elektriciteitstransmissiesysteembeheerders op bestendige wijze waarborgen dat de 
systeemfrequentie binnen een vooraf gedefiniee rd stabiliteitsbereik blijft en dat 
voldoende reserves beschikbaar zijn om de vereiste kwaliteit te garanderen;  
(ii) bij gassystemen: acties die worden ondernomen door transmissiesysteembeheerders 
om de gasstromen naar of uit het transmissienet te wijzigen, met  uitzondering van 
acties in verband met gas dat als onttrokken aan het systeem is geregistreerd en gas 
dat door de transmissiesysteembeheerder is gebruikt voor de werking van het 
systeem;  
(d) “distributie”:  
(i) met betrekking tot elektriciteit: het transport van elektriciteit via hoog -, midden - en 
laagspanningsdistributiesystemen met het oog op de bevoorrading van afnemers, de 
levering zelf niet inbegrepen;  
(ii) met betrekking tot gas: het transport van aardgas via lokale of regionale 
pijpleidingnetten met het oog op d e bevoorrading van afnemers, de levering zelf niet 
inbegrepen;  
(e) “distributiesysteembeheerder”: een natuurlijke persoon of rechtspersoon die in een bepaald 
gebied verantwoordelijk is voor de exploitatie, het onderhoud en, indien nodig, de 
ontwikkeling van he t elektriciteits - of gasdistributiesysteem alsook, indien van toepassing, de 
interconnecties ervan met andere systemen, en die ervoor moet zorgen dat het systeem op 
lange termijn kan voldoen aan een redelijke vraag naar distributie van elektriciteit dan we l 
gas; 
(f) “elektriciteitsinterconnector”: een transmissieleiding:  
(i) tussen de Partijen, met uitzondering van alle dergelijke leidingen die zich volledig 
binnen de eengemaakte elektriciteitsmarkt in Ierland en Noord -Ierland bevinden;  
(ii) tussen Groot -Brittannië en de eengemaakte elektriciteitsmarkt in Ierland en Noord -
Ierland die niet onder punt i) valt;  
                                                            
42  PB L 158 van 14.6.2019, blz. 22.  
 
185 
 (g) “energiegoederen”: goederen waarmee energie kan worden opgewekt, opgesomd per code 
van het geharmoniseerd systeem (GS -code) in bijlage ENER -1; 
(h) “entiteit”: elke natu urlijke persoon, rechtspersoon of onderneming of groep daarvan;  
(i) “gasinterconnector”: een transmissieleiding die de grens tussen de Partijen overschrijdt of 
overspant;  
(j) “opwekking”: productie van elektriciteit;  
(k) “koolwaterstoffen”: de goederen opgesomd per GS -code in bijlage ENER -1; 
(l) “interconnectiepunt”: met betrekking tot gas, een fysiek of virtueel punt dat entry -
exitsystemen van de Unie en het Verenigd Koninkrijk met elkaar verbindt of een entry -
exitsysteem met een interconnector verbindt, mits voor die pun ten boekingsprocedures voor 
netwerkgebruikers gelden;  
(m) “grondstoffen”: de goederen opgesomd per GS -hoofdstuk in bijlage ENER -1; 
(n) “hernieuwbare energie”: energie, met inbegrip van elektrische energie, uit hernieuwbare niet -
fossiele bronnen;  
(o) “standaardcapaciteitsproduct”: in verband met gas, een bepaalde hoeveelheid 
transportcapaciteit gedurende een bepaalde periode, op een specifiek interconnectiepunt;  
(p) “transmissie”:  
(i) met betrekking tot elektriciteit: het transport van elektriciteit via het extra 
hoogspannings - en hoogspanningssysteem, met het oog op de bevoorrading van 
afnemers of distributiemaatschappijen, de levering zelf niet inbegrepen;  
(ii) met betrekking tot gas: het transport van aardgas door een net dat vooral bestaat uit 
hogedrukpijpleid ingen, anders dan een upstreampijpleidingnet en dan het gedeelte 
van hogedrukpijpleidingen dat in de eerste plaats voor lokale aardgasdistributie wordt 
gebruikt, met het oog op de bevoorrading van afnemers, de levering zelf niet 
inbegrepen;  
(q) “transmissiesys teembeheerder”: een natuurlijke persoon of rechtspersoon die de 
transmissiefunctie verricht of in een bepaald gebied verantwoordelijk is voor de exploitatie, 
het onderhoud en, indien nodig, de ontwikkeling van het elektriciteits - of 
gastransmissiesysteem a lsook, indien van toepassing, de interconnecties ervan met andere 
systemen, en die ervoor moet zorgen dat het systeem op lange termijn kan voldoen aan een 
redelijke vraag naar transmissie van gas of elektriciteit, al naargelang het geval;  
(r) “upstreampijplei dingnet”: een pijpleiding of netwerk van pijpleidingen die/dat worden/wordt 
geëxploiteerd of gebouwd als onderdeel van een project voor olie - of gasproductie, of die/dat 
wordt/worden gebruikt om aardgas van een of meer van dergelijke projecten over te bren gen 
naar een verwerkingsfabriek of terminal of laatste aanlandingsterminal.  
 
186 
 2. Met het oog op de toepassing van deze titel wordt onder verwijzingen naar “niet -
discriminerend” en “non -discriminatie” verstaan: de behandeling als meest begunstigde natie als 
gedefinieerd in de artikelen SERVIN.2.4 [Meestbegunstigingsclausule] en 3.5 
[Meestbegunstigingsclausule] en de nationale behandeling als gedefinieerd in de artikelen 
SERVIN.2.3 [Nationale behandeling] en 3.4 [Nationale behandeling], alsook de behandeling on der 
voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan die welke aan andere soortgelijke entiteiten worden 
toegekend onder soortgelijke omstandigheden.  
Artikel ENER.3: Verhouding tot andere titels  
1.           Titel II, hoofdstukken 2 [Liberalisering van investe ringen] en 3 [Grensoverschrijdende handel 
in diensten], is van toepassing op energie en grondstoffen. In geval van strijdigheid tussen deze titel 
en Titel II [Diensten en investeringen] en de bijlagen SERVIN -1 tot en met SERVIN -6, hebben Titel  II 
[Diensten  en investeringen] en de bijlagen SERVIN -1 tot en met SERVIN -6 voorrang.  
2.           Voor de toepassing van artikel GOODS.4A [Vrijheid van doorvoer] geldt dat, wanneer een 
Partij een systeem van virtuele handel in aardgas of elektriciteit handhaaft of im plementeert met 
gebruikmaking van pijpleidingen of elektriciteitsnetten, dat wil zeggen een systeem dat geen fysieke 
identificatie van het doorgevoerde aardgas of de doorgevoerde elektriciteit vereist maar gebaseerd 
is op een systeem van verrekening van in puts en outputs, worden de routes die het meest geschikt 
zijn voor internationale doorvoer als bedoeld in dat artikel geacht een dergelijke virtuele handel te 
omvatten.  
3.           Bij de toepassing van titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke med edinging en 
duurzame ontwikkeling], hoofdstuk 3 [Toezicht op subsidies], is bijlage ENER -2 eveneens van 
toepassing. Titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling], 
hoofdstuk 3 [Toezicht op subsidies], is van toepassi ng op bijlage ENER -2. Titel XI [Gelijk speelveld 
voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling], hoofdstuk 3, artikel 3.13 
[Geschillenbeslechting], is van toepassing op geschillen tussen de Partijen betreffende de uitlegging 
en de toepassing v an bijlage ENER -2. 
Artikel ENER.4: Beginselen  
Elke Partij behoudt het recht maatregelen vast te stellen, te handhaven en uit te voeren die 
noodzakelijk zijn om legitieme doelstellingen van overheidsbeleid na te streven, zoals de 
veiligstelling van de lever ing van energiegoederen en grondstoffen, de bescherming van de 
samenleving, het milieu, met inbegrip van de strijd tegen klimaatverandering, de volksgezondheid en 
de consumenten, en de bevordering van beveiliging en veiligheid, in samenhang met de bepaling en 
van deze overeenkomst.  
Hoofdstuk  2: Elektriciteit en gas  
Afdeling 1: Concurrerentie op elektriciteits - en gasmarkten  
Artikel ENER.5: Concurrentie op de markten en non -discriminatie  
1. Teneinde eerlijke concurrentie te waarborgen, zorgt elke Partij ervoor dat haar 
regelgevingskader voor de productie, opwekking, transmissie, distributie of levering van elektriciteit 
of aardgas niet -discriminerend is voor wat regels, vergoedingen en behandeling betreft.  
 
187 
 2. Elke Partij waarborgt dat afnemers vrij zijn om voor ele ktriciteit of aardgas binnen hun 
respectieve retailmarkten de leverancier van hun keuze te kiezen of daarnaar over te stappen, in 
overeenstemming met de toepasselijke wet - en regelgeving.  
3. Onverminderd  het recht  van elke Partij  om kwaliteitseisen  vast te stellen,  zijn de bepalingen  
van dit hoofdstuk  met betrekking  tot aardgas  ook van toepassing  op biogas  en gas uit biomassa  of 
andere  types  gas, mits  het technisch  mogelijk  is dit gas veilig  te injecteren  in en te vervoeren  via het 
aardgassysteem.  
4. Dit artikel  is niet van toepassing  op grensoverschrijdende  handel  en doet  geen  afbreuk  aan 
het recht  van elke Partij  om regelgeving  vast te stellen  teneinde  legitieme  
overheidsbeleidsdoelstellingen  te verwezenlijken  op basis  van objectieve  en niet-discriminerende  
criteria.  
Artikel ENER.6: Bepalingen betreffende groothandelsmarkten voor elektriciteit en gas  
1. Elke Partij waarborgt dat de groothandelsprijzen voor elektriciteit en aardgas het werkelijke 
aanbod en de werkelijke vraag weerspiegelen. Hiertoe waarborgt elke Partij dat de regels voor de 
groothandel in elektriciteit en aardgas:  
(a) vrije prijsvorming bevorderen;  
(b) geen technische prijsbeperkingen vaststellen die de handel beperken;  
(c) efficiënte dispatching van inrichtingen voor de opwekking van elektriciteit, energieopslag en 
vraagrespons, en een efficiënt gebruik van het elektriciteitssysteem mogelijk mak en; 
(d) een efficiënt gebruik van het aardgassysteem mogelijk maken, en  
(e) de integratie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen mogelijk maken en zorgen 
voor een efficiënte en veilige werking en ontwikkeling van het elektriciteitssysteem.  
2. Elke Partij w aarborgt dat balanceringsmarkten zodanig worden georganiseerd dat:  
(a) non-discriminatie tussen deelnemers en niet -discriminerende toegang voor deelnemers 
worden gewaarborgd;  
(b) diensten transparant worden gedefinieerd;  
(c) diensten transparant en marktgebaseerd wo rden ingekocht, rekening houdende met de 
komst van nieuwe technologieën, en  
(d) producenten van hernieuwbare energie redelijke en niet -discriminerende voorwaarden 
krijgen bij het inkopen van producten en diensten.  
Een Partij mag beslissen punt c) niet toe te passen als er onvoldoende concurrentie is op de markt 
voor balanceringsdiensten.  
 
188 
 3. Elke Partij waarborgt dat capaciteitsmechanismen binnen de elektriciteitsmarkt duidelijk 
omschreven, transparant, evenredig en niet -discriminerend zijn. Geen van de Partijen i s verplicht toe 
te staan dat capaciteit die zich op het grondgebied van de andere partij bevindt, mag deelnemen aan 
een capaciteitsmechanisme op haar elektriciteitsmarkten.  
4. Elke Partij beoordeelt welke maatregelen nodig zijn om de integratie van gas uit 
hernieuwbare bronnen te vergemakkelijken.  
5. Dit artikel doet geen afbreuk aan het recht van elke Partij om regelgeving vast te stellen 
teneinde legitieme doelstellingen van overheidsbeleid te verwezenlijken op basis van objectieve en 
niet-discriminerende crite ria. 
Artikel ENER.7: Verbod op marktmisbruik op groothandelsmarkten voor elektriciteit en gas  
1. Elke Partij verbiedt marktmanipulatie en handel met voorkennis op de groothandelsmarkten 
voor elektriciteit en aardgas, met inbegrip van over -the-counter -markten,  elektriciteits - en 
aardgasbeurzen en markten voor de verhandeling van elektriciteit en aardgas, capaciteits -, 
balancerings - en ondersteunende diensten in alle tijdsbestekken, waaronder termijn -, day -ahead - en 
intradaymarkten.  
2. Elke Partij houdt toezicht op  de handelsactiviteiten op deze markten, teneinde handel op 
basis van voorkennis en marktmanipulatie op te sporen en te voorkomen.  
3. De Partijen werken samen, ook overeenkomstig artikel ENER.20 [Samenwerking tussen 
regelgevingsinstanties], om handel op basis  van voorkennis en marktmanipulatie op te sporen en te 
voorkomen en kunnen, in voorkomend geval, informatie uitwisselen, met inbegrip van informatie 
over markttoezicht en handhavingsactiviteiten.  
Artikel ENER.8: Toegang van derden tot transmissie - en distr ibutienetwerken  
1. Elke Partij zorgt voor de invoering van een systeem voor toegang van derden tot haar 
transmissie - en distributienetwerken, gebaseerd op bekendgemaakte tarieven die op objectieve en 
niet-discriminerende wijze worden toegepast.  
2. Onverminderd artikel ENER.4 [Beginselen] waarborgt elke Partij dat transmissie - en 
distributiesysteembeheerders op haar grondgebied toegang verlenen tot hun transmissie - of 
distributiesystemen aan entiteiten op de markt van die Partij, binnen een redelijke termijn vana f de 
datum waarop hiertoe een verzoek werd ingediend.  
Elke Partij waarborgt dat transmissiesysteembeheerders producenten van hernieuwbare energie op 
redelijke en niet -discriminerende gronden behandelen voor wat de aansluiting op en het gebruik van 
het elek triciteitsnetwerk betreft.  
De transmissie - of distributiesysteembeheerder kan de toegang weigeren wanneer hij niet over de 
nodige capaciteit beschikt. Een dergelijke weigering wordt naar behoren met redenen omkleed.  
 
189 
 3. Onverminderd legitieme doelstellingen va n overheidsbeleid waarborgt elke Partij dat de 
tarieven die transmissie - en distributiesysteembeheerders op de markt van die Partij aan entiteiten 
aanrekenen voor de toegang tot, de aansluiting op of het gebruik van netwerken en, indien van 
toepassing, tar ieven voor gerelateerde versterkingen van netten een weerspiegeling zijn van de 
kosten en transparant zijn. Elke Partij zorgt voor de bekendmaking van de voorwaarden, tarieven en 
alle andere informatie die nodig kan zijn om het recht op toegang tot en gebr uik van de transmissie - 
en distributiesystemen doeltreffend uit te oefenen.  
4. Elke Partij waarborgt dat de in de leden 1 en 3 bedoelde tarieven en heffingen op niet -
discriminerende wijze worden toegepast ten aanzien van entiteiten op haar markt.  
Artikel ENE R.9: Systeembeheer en ontvlechting van transmissienetwerkbeheerders  
1. Elke Partij waarborgt dat transmissiesysteembeheerders hun taken op transparante en niet -
discriminerende wijze uitvoeren.  
2. Elke Partij past regelingen toe voor transmissiesysteembeheerders die doeltreffend zijn voor 
het wegnemen van belangenconflicten ten gevolge van het feit dat eenzelfde persoon zeggenschap 
uitoefent over een transmissiesysteembeheerder en over een producent of leverancier.  
Artikel ENER.10: Doelstellingen van overheidsbele id voor toegang van derden en ontvlechting van 
eigendom  
1. Indien noodzakelijk ter verwezenlijking van een legitieme doelstelling van overheidsbeleid, 
kan een Partij op basis van objectieve criteria besluiten de artikelen ENER.8 [Toegang van derden tot 
transm issie - en distributienetwerken] en ENER.9 [Systeembeheer en ontvlechting van 
transmissienetwerkbeheerders] niet toe te passen op:  
(a) opkomende of geïsoleerde markten of systemen;  
(b) infrastructuur die voldoet aan de voorwaarden van bijlage ENER -3. 
2. Indien no odzakelijk ter verwezenlijking van een legitieme doelstelling van overheidsbeleid 
kan een Partij op basis van objectieve criteria besluiten de artikelen ENER.5 [Concurrentie op de 
markten en non -discriminatie] en ENER.6 [Bepalingen betreffende groothandels markten voor 
elektriciteit en gas] niet toe te passen op:  
(a) kleine of geïsoleerde elektriciteitsmarkten of -systemen;  
(b) kleine, opkomende of geïsoleerde aardgasmarkten of -systemen.  
Artikel ENER.11: Bestaande ontheffingen voor interconnectoren  
Elke Partij waarborgt dat ontheffingen die in hun respectieve rechtsgebieden zijn toegekend aan 
interconnecties tussen de Unie en het Verenigd Koninkrijk krachtens artikel 63 van Verordening (EU) 
 
190 
 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad43 en krachtens  de wet tot omzetting van artikel 
36 van Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad44, waarvan de bepalingen ook 
geldig blijven na de overgangsperiode, van toepassing blijven in overeenstemming met het recht van 
hun respectieve rechtsgebiede n en de toepasselijke voorwaarden.  
Artikel ENER.12: Onafhankelijke regelgevingsinstantie  
1. Elke Partij zorgt voor de aanwijzing en instandhouding van een of meer operationeel 
onafhankelijke regelgevingsinstanties voor elektriciteit en gas met de volgende bev oegdheden en 
taken:  
(a) het vaststellen of goedkeuren van tarieven, heffingen en voorwaarden voor toegang tot de in 
artikel ENER.8 [Toegang van derden tot transmissie - en distributienetwerken] bedoelde 
netwerken en de daaraan ten grondslag liggende methodologi eën;  
(b) het waarborgen van de naleving van de in de artikelen ENER.9 [Systeembeheer en 
ontvlechting van transmissienetwerkbeheerders] en ENER.10 [Doelstellingen van 
overheidsbeleid en toegang van derden en ontvlechting van eigendom] bedoelde regelingen;  
(c) het u itvaardigen van bindende besluiten met betrekking tot minstens de punten a) en b);  
(d) het opleggen van doeltreffende rechtsmiddelen.  
2. Bij het uitvoeren van hun taken en uitoefenen van hun bevoegdheden handelen de 
onafhankelijke regelgevingsinstanties op onafha nkelijke en transparante wijze.  
Afdeling 2: Handel via interconnectoren  
Artikel ENER.13: Efficiënt gebruik van elektriciteitsinterconnectoren  
1. Om te zorgen voor efficiënt gebruik van elektriciteitsinterconnectoren en om 
belemmeringen voor de handel tussen  de Unie en het Verenigd Koninkrijk te beperken, waarborgt 
elke Partij dat:  
(a) capaciteitstoewijzing en congestiebeheer inzake elektriciteitsinterconnectoren 
marktgebaseerd, transparant en niet -discriminerend zijn;  
(b) het maximale capaciteitsniveau van elektrici teitsinterconnectoren ter beschikking wordt 
gesteld, met inachtneming van:  
(i) de noodzaak om te zorgen voor een beveiligde werking van het systeem; en  
                                                            
43  Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5  juni 2019 betreffende de 
interne markt voor elektriciteit (PB L  158 van 14.6.20 19, blz.  54). 
44  Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13  juli 2009 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas (PB L  211 van 14.8.2009, blz.  94). 
 
191 
 (ii) een zo efficiënt mogelijk gebruik van de systemen;  
(c) de capaciteit van elektriciteitsinterconnectoren allee n wordt beperkt in noodsituaties en dat 
dergelijke beperkingen op niet -discriminerende wijze gebeuren;  
(d) informatie over capaciteitsberekening wordt bekendgemaakt, om de doelstellingen van dit 
artikel te ondersteunen;  
(e) er geen netwerkheffingen worden geheven voor individuele transacties op, en geen 
reserveringsprijzen zijn voor het gebruik van elektriciteitsinterconnectoren;  
(f) capaciteitstoewijzing en congestiebeheer over elektriciteitsinterconnectoren heen worden 
gecoördineerd tussen de betrokken transmissiesy steembeheerders van de Unie en het 
Verenigd Koninkrijk; deze coördinatie heeft ook betrekking op de opstelling van regelingen om 
robuuste en efficiënte resultaten te bereiken voor alle relevante tijdsbestekken, namelijk 
termijn -, day -ahead - en intradaymark ten en balancering, en  
(g) regelingen voor capaciteitstoewijzing en congestiebeheer bijdragen tot omstandigheden die 
bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling van en investeringen in economisch efficiënte 
elektriciteitsinterconnectie.  
2. De in lid 1, punt f), bedoelde coördinatie en regelingen omvatten noch impliceren deelname 
door transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk aan procedures van de Unie inzake 
capaciteitstoewijzing en congestiebeheer.  
3. Elke Partij neemt de nodige stappen om ervoor te zorgen dat zo snel mogelijk een 
meerpartijenovereenkomst wordt gesloten in verband met compensatie van kosten voor via het net 
lopende grensoverschrijdende elektriciteitsstromen tussen:  
(a) transmissiesysteembeheerders die deelnemen aan het vergoedingsmechanisme voor 
elektriciteitsstromen tussen transmissienetbeerders, dat is ingesteld bij Verordening (EU) 
nr. 838/2010 van de Commissie45; en  
(b) transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk.  
4. De in lid 3 bedoelde meerpartijenovereenkoms t heeft tot doel ervoor te zorgen dat:  
(a) transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk op gelijke voet worden behandeld 
met een transmissiesysteembeheerder in een land dat deelneemt aan het 
vergoedingsmechanisme voor elektriciteitsstromen tussen transmissiesysteembeheerders; en  
                                                            
45  Verordening (EU) nr.  838/2010 van de Commissie van 2 3 september  2010 betreffende de vaststelling 
van richtsnoeren met betrekking tot het vergoedingsmechanisme voor elektriciteitsstromen tussen 
transmissienetbeheerders en een gemeenschappelijke regelgevingsaanpak voor de transmissietarifering (PB 
L 250 van 2 4.9.2010, blz.  5). 
 
192 
 (b) de behandeling van transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk niet gunstiger 
is dan die van een transmissiesysteembeheerder die deelneemt aan het 
vergoedingsmechanisme voor elektriciteitsstromen tussen transm issienetbeheerders.  
5. Zolang de in lid 3 bedoelde meerpartijenovereenkomst niet is gesloten mag, onverminderd 
lid 1, punt e), een vergoeding voor het gebruik van het transmissiesysteem worden geheven op 
geplande invoer en uitvoer tussen de Unie en het Vereni gd Koninkrijk.  
Artikel  14: Regelingen voor de handel in elektriciteit in alle tijdsbestekken  
1. Met het oog op capaciteitstoewijzing en congestiebeheer in de day -aheadfase neemt het 
Gespecialiseerd Comité voor energie bij wijze van prioriteit de nodige maa tregelen overeenkomstig 
artikel ENER.19 [Samenwerking tussen transmissiesysteembeheerders] om ervoor te zorgen dat de 
transmissiesysteembeheerders binnen een specifiek tijdschema regelingen opstellen met technische 
procedures overeenkomstig bijlage ENER -4. 
2. Indien het Gespecialiseerd Comité voor energie niet aanbeveelt dat de Partijen dergelijke 
technische procedures toepassen overeenkomstig artikel ENER.19 [Samenwerking tussen 
transmissiesysteembeheerders], lid  4, neemt het besluiten en doet het aanbevel ingen met het oog 
op de toewijzing van elektriciteitsinterconnectorcapaciteit op de day -aheadmarkt overeenkomstig 
bijlage ENER -4. 
3. Het Gespecialiseerd Comité voor energie houdt toezicht op de regelingen voor alle 
tijdsbestekken, en met name voor het bala ncerings - en intradaytijdsbestek, en kan elke Partij 
aanbevelen haar transmissiesysteembeheerders te verzoeken technische procedures op te stellen 
overeenkomstig Artikel ENER.19 [Samenwerking tussen transmissiesysteembeheerders] om de 
regelingen voor een b epaald tijdsbestek te verbeteren.  
4. Het Gespecialiseerd Comité voor energie gaat regelmatig na of de overeenkomstig lid 1 
opgestelde technische procedures nog steeds voldoen aan de eisen van bijlage ENER -4 en neemt 
onverwijld alle vastgestelde kwesties in  behandeling.  
Artikel ENER.15: Efficiënt gebruik van gasinterconnectoren  
1. Om te zorgen voor efficiënt gebruik van gasinterconnectoren en om belemmeringen voor de 
handel tussen de Unie en het Verenigd Koninkrijk te beperken, waarborgt elke Partij dat:  
(a) het ma ximale capaciteitsniveau van gasinterconnectoren ter beschikking wordt gesteld, met 
inachtneming van het beginsel van niet -discriminatie en rekening houdende met:  
(i) de noodzaak om te zorgen voor een beveiligde werking van het systeem; en  
(ii) een zo efficiënt mogelijk gebruik van de systemen;  
(b) mechanismen voor capaciteitstoewijzing en procedures voor congestiebeheer voor 
gasinterconnectoren marktgebaseerd, transparant en niet -discriminerend zijn, en dat de 
toewijzing van capaciteit op interconn ectiepunten in het algemeen geschiedt via veilingen.  
2. Elke Partij neemt de nodige maatregelen om te waarborgen dat:  
 
193 
 (a) transmissiesysteembeheerders inspanningen leveren om gezamenlijk 
standaardcapaciteitsproducten aan te bieden die bestaan uit overeenkomstige entry - en 
exitcapaciteit aan beide zijden van een interconnectiepunt;  
(b) transmissiesysteembeheerders de procedures voor het gebruik van gasinterconnectoren 
tussen de betrokken transmissiesysteembeheerders van de Unie en van het Verenigd 
Koninkrijk coördinere n. 
3. De in lid 2, punt b), bedoelde coördinatie omvat noch impliceert deelname door 
transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk aan procedures van de Unie inzake het 
gebruik van gasinterconnectoren.  
Afdeling 3: Netwerkontwikkeling en bevoorradin gszekerheid  
Artikel ENER.16: Netwerkontwikkeling  
1. De Partijen werken samen om de tijdige ontwikkeling en interoperabiliteit van energie -
infrastructuur die hun grondgebieden met elkaar verbindt, te vergemakkelijken.  
2. Elke Partij waarborgt dat netwerkontwikkel ingsplannen voor elektriciteits - en 
gastransmissiesystemen worden opgesteld, dat zij worden gepubliceerd en dat zij regelmatig 
worden geactualiseerd.  
Artikel ENER.17: Samenwerking inzake bevoorradingszekerheid  
1. De Partijen werken samen op het gebied van de bevoorradingszekerheid van elektriciteit en 
aardgas.  
2. De Partijen wisselen tijdig informatie uit over overeenkomstig artikel ENER.18 
[Risicoparaatheids - en noodplannen] vastgestelde risico’s.  
3. De Partijen delen de in artikel ENER.18 [Risicoparaatheids - en noodplannen] bedoelde 
plannen. Voor de Unie kunnen die plannen worden opgesteld op het niveau van de lidstaten of op 
regionaal niveau.  
4. Indien er betrouwbare informatie is dat zich een verstoring of andere crisis in verband met 
de bevoorrading van elektrici teit of aardgas kan voordoen, stellen de Partijen elkaar hiervan zonder 
onnodige vertraging in kennis, alsmede van geplande of genomen maatregelen.  
5. In geval van een daadwerkelijke verstoring of andere crisis stellen de Partijen elkaar daarvan 
onmiddellijk  in kennis, met het oog op mogelijke gecoördineerde mitigatie - en herstelmaatregelen.   
6. De Partijen wisselen beste praktijken uit met betrekking tot beoordelingen van kortetermijn - 
en seizoensgebonden toereikendheid.  
7. De Partijen stellen passende kaders vast  voor de samenwerking op het gebied van de 
bevoorradingszekerheid van elektriciteit en aardgas.  
 
194 
 Artikel ENER.18: Risicoparaatheids - en noodplannen  
1. Elke Partij beoordeelt risico’s voor de bevoorradingszekerheid van elektriciteit of aardgas, 
met inbegrip van  de waarschijnlijkheid en de gevolgen van dergelijke risico’s en met inbegrip van 
grensoverschrijdende risico’s.  
2. Elke Partij stelt plannen op om vastgestelde risico’s voor de bevoorradingszekerheid van 
elektriciteit of aardgas aan te pakken, en actualisee rt die plannen regelmatig. Die plannen bevatten 
de maatregelen die nodig zijn om de waarschijnlijkheid en de gevolgen van de overeenkomstig lid 1 
vastgestelde risico’s weg te nemen of te verkleinen, alsmede maatregelen die nodig zijn om de 
gevolgen van een  elektriciteits - of aardgascrisis te beperken en zich hierop voor te bereiden.  
3. De maatregelen in de in lid 2 bedoelde plannen:  
(a) zijn duidelijk omschreven, transparant, evenredig, niet -discriminerend en verifieerbaar;  
(b) verstoren de handel tussen de Partijen niet, en  
(c) brengen de bevoorradingszekerheid van de elektriciteits - of aardgasvoorziening van de andere 
Partij niet in gevaar.  
In geval van een crisis activeren de Partijen uitsluitend als laatste redmiddel niet -marktgebaseerde 
maatregelen.  
Afdeling 4: Techn ische samenwerking  
Artikel ENER.19: Samenwerking tussen transmissiesysteembeheerders  
1. Elke Partij waarborgt dat transmissiesysteembeheerders efficiënte en inclusieve 
werkregelingen ontwikkelen ter ondersteuning van de plannings - en operationele taken in ver band 
met de verwezenlijking van de doelstellingen van deze titel, met inbegrip van - als dat wordt 
aanbevolen door het Gespecialiseerd Comité voor energie - de opstelling van technische procedures 
voor een doeltreffende uitvoering van de bepalingen van:  
(a) artikel ENER.13 [Efficiënt gebruik van elektriciteitsinterconnectoren];  
(b) artikel ENER.14 [Regelingen voor de handel in elektriciteit in alle tijdsbestekken];  
(c) artikel ENER.15 [Efficiënt gebruik van gasinterconnectoren];  
(d) artikel ENER.16 [Netwerkontwikkeling], en 
(e) artikel ENER.17 [Samenwerking inzake bevoorradingszekerheid].  
De in de eerste alinea bedoelde werkregelingen omvatten kaders voor samenwerking tussen het 
Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit, opgericht overeenkomstig 
Vero rdening (EU) 2019/943 (“ENTSB -E”), en het Europees netwerk van 
transmissiesysteembeheerders voor gas, opgericht overeenkomstig Verordening (EG) nr.  715/2009 
 
195 
 van het Europees Parlement en de Raad46 (“ENTSOG”), enerzijds, en de 
transmissiesysteembeheerders vo or elektriciteit en gas in het Verenigd Koninkrijk, anderzijds. Die 
kaders hebben minstens betrekking op de volgende gebieden:  
(a) elektriciteits - en gasmarkten;  
(b) netwerktoegang;  
(c) beveiliging van de elektriciteits - en gasvoorziening;  
(d) offshore -energie;  
(e) infrastruc tuurplanning;  
(f) efficiënt gebruik van elektriciteits - en gasinterconnectoren, en  
(g) het koolstofvrij maken van gas en gaskwaliteit.  
Het Gespecialiseerd Comité voor energie bereikt zo snel als praktisch haalbaar overeenstemming 
over richtsnoeren voor de werkrege lingen en kaders voor samenwerking met het oog op de 
verspreiding ervan onder transmissiesysteembeheerders.  
De in de tweede alinea bedoelde kaders voor samenwerking omvatten geen lidmaatschap van 
ENTSB -E of ENTSOG noch impliceren zij een daarmee vergelijkb are status voor 
transmissiesysteembeheerders van het Verenigd Koninkrijk.  
2. Het Gespecialiseerd Comité voor energie kan elke Partij aanbevelen haar 
transmissiesysteembeheerders te verzoeken de technische procedures als bedoeld in lid 1, eerste 
alinea, op te stellen.  
3. Elke Partij waarborgt dat haar respectieve transmissiesysteembeheerders het Agentschap 
voor de samenwerking tussen energieregulators respectievelijk de overeenkomstig artikel ENER.12 
[Onafhankelijke regelgevingsinstantie] aangewezen regelgevingsi nstantie in het Verenigd Koninkrijk 
om advies vragen over de technische procedures, in het geval van onenigheid en in elk geval vóór de 
voltooiing van die technische procedures. De respectieve transmissiesysteembeheerders van de 
Partijen leggen die advieze n samen met de ontwerpen van technische procedures voor aan het 
Gespecialiseerd Comité voor energie.  
4. Het Gespecialiseerd Comité voor energie beoordeelt het ontwerp van de technische 
procedures en kan de Partijen aanbevelen die procedures toe te passen in h un respectieve interne 
regelingen, rekening houdend met de adviezen van het Agentschap voor de samenwerking tussen 
energieregulators en de overeenkomstig artikel ENER.12 [Onafhankelijke regelgevingsinstantie] 
                                                            
46  Verordening (EG) nr.  715/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13  juli 2009 betreffende 
de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) 
nr. 1775/2005 (PB L  211 van 14.8.2009,  blz. 36). 
 
196 
 aangewezen regelgevingsinstantie in het Verenig d Koninkrijk. Het Gespecialiseerd Comité voor 
energie houdt toezicht op de doeltreffende werking van die technische procedures en kan de 
actualisering ervan aanbevelen.  
Artikel ENER.20: Samenwerking tussen regelgevingsinstanties  
1. De Partijen waarborgen dat het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators 
en de overeenkomstig artikel ENER.12 [Onafhankelijke regelgevingsinstantie] aangewezen 
regelgevingsinstantie in het Verenigd Koninkrijk zo snel mogelijk contacten leggen en 
administratieve re gelingen treffen om de verwezenlijking van de doelstellingen van deze 
overeenkomst te vergemakkelijken. Deze contacten en administratieve regelingen hebben minstens 
betrekking op de volgende domeinen:  
(a) elektriciteits - en gasmarkten;  
(b) netwerktoegang;  
(c) het voor komen van marktmisbruik op groothandelsmarkten voor elektriciteit en gas;  
(d) beveiliging van de elektriciteits - en gasvoorziening;  
(e) infrastructuurplanning;  
(f) offshore -energie;  
(g) efficiënt gebruik van elektriciteits - en gasinterconnectoren;  
(h) samenwerking tussen transmissiesysteembeheerders, en  
(i) het koolstofvrij maken van gas en gaskwaliteit.  
Het Gespecialiseerd Comité voor energie bereikt zo snel als praktisch haalbaar overeenstemming 
over richtsnoeren voor de administratieve samenwerkingsregelingen, met het oog o p de 
verspreiding ervan onder regelgevingsinstanties.  
2. De in lid 1 bedoelde administratieve regelingen omvatten geen deelname aan het 
Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators noch impliceren zij een daarmee 
vergelijkbare status voor de re gelgevingsinstantie in het Verenigd Koninkrijk die is aangewezen 
overeenkomstig artikel  ENER.12 [Onafhankelijke regelgevingsinstantie].  
Hoofdstuk  3: Veilige en duurzame energie  
Artikel ENER.21: Hernieuwbare energie en energie -efficiëntie  
1. Elke Partij bevor dert energie -efficiëntie en het gebruik van energie uit hernieuwbare 
bronnen.  
Elke Partij waarborgt dat haar regels inzake vergunningverlening of gelijkwaardige maatregelen die 
van toepassing zijn op energie uit hernieuwbare bronnen noodzakelijk en evenred ig zijn.  
 
197 
 2. De Unie bekrachtigt het streefcijfer voor het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in 
het bruto -eindverbruik van energie tegen 2030, zoals neergelegd in Richtlijn (EU) 2018/2001 van het 
Europees Parlement en de Raad47. 
De Unie bekrachtigt haar  energie -efficiëntiestreefcijfers voor 2030, zoals neergelegd in Richtlijn 
2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad48. 
3. Het Verenigd Koninkrijk herbevestigt:  
(a) zijn ambitie voor het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto -eindverbruik van  
energie tegen 2030, zoals uiteengezet in zijn nationaal energie - en klimaatplan;  
(b) zijn ambitie voor het absolute niveau van het primaire energieverbruik en het 
eindenergieverbruik in 2030, zoals uiteengezet in zijn nationaal energie - en klimaatplan.  
4. De Par tijen houden elkaar op de hoogte met betrekking tot de in leden 2 en 3 bedoelde 
kwesties.  
Artikel ENER.22:  Steun voor hernieuwbare energie  
1. Elke Partij waarborgt dat steun voor elektriciteit uit hernieuwbare bronnen de integratie van 
elektriciteit uit hernieuwbare bronnen in de elektriciteitsmarkt vergemakkelijkt.  
2. Biobrandstoffen, vloeibare biomassa en biomassa worden uitsluitend ondersteund als 
hernieuwbare energie indien zij voldoen aan robuuste duurzaamheidscriteria en criteria inzake 
broeikasgasemissiereducties, die onderworpen zijn aan toetsing.  
3. Elke Partij definieert duidelijk aan welke technische specificaties hernieuwbare -
energieapparatuur en -systemen moeten voldoen om in aanmerking te komen voor steunregelingen. 
Bij het opstellen  van dergelijke technische specificaties wordt rekening gehouden met 
samenwerking die tot stand is gebracht in het kader van de artikelen ENER.25 [Samenwerking inzake 
normen], TBT.4 [Technische regels] en TBT.5 [Normen].  
Artikel ENER.23: Samenwerking bij d e ontwikkeling van hernieuwbare offshore -energie  
1. De Partijen werken samen bij de ontwikkeling van hernieuwbare offshore -energie door 
beste praktijken uit te wisselen en, waar passend, de ontwikkeling van specifieke projecten te 
vergemakkelijken.  
2. Voortbouwe nd op de North Seas Energy Cooperation maken de Partijen de oprichting 
mogelijk van een specifiek forum voor technische besprekingen tussen de Europese Commissie, 
                                                            
47  Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11  december 2018 ter 
bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82).  
48  Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en  de Raad van 25  oktober 2012 betreffende 
energie -efficiëntie (PB  L 315 van 14.11.2012, blz.  1). 
 
198 
 ministeries en overheidsinstanties van de lidstaten, ministeries en overheidsinstanties van h et 
Verenigd Koninkrijk, transmissiesysteembeheerders, de offshore -energiesector en belanghebbenden 
in de ruimere zin, met betrekking tot de ontwikkeling van het offshore -netwerk en het grote 
potentieel aan hernieuwbare energie in de regio van de Noordzee. Die samenwerking heeft 
minstens betrekking op de volgende gebieden:  
(a) hybride en gezamenlijke projecten;  
(b) maritieme ruimtelijke planning;  
(c) ondersteunend kader en financiering;  
(d) beste praktijken met betrekking tot onshore - en offshore -netwerkplanning;  
(e) het delen  van informatie over nieuwe technologieën, en  
(f) de uitwisseling van beste praktijken met betrekking tot de relevante regels, regelgeving en 
technische normen.  
Artikel ENER.24: Offshorerisico en -veiligheid  
1. De Partijen werken samen en wisselen informatie uit met het oog op het behoud van een 
hoge mate van veiligheid en milieubescherming voor alle offshore olie - en gasactiviteiten.  
2. De Partijen nemen passende maatregelen om zware ongevallen ten gevolge van offshore 
olie- en gasactiviteiten te voorkomen en om de gevolgen van dergelijke ongevallen tot een minimum 
te beperken.  
3. De Partijen bevorderen de uitwisseling van beste praktijken tussen hun autoriteiten die 
bevoegd zijn voor de veiligheid en milieubescherming voor offshore olie - en gasactiviteiten. De 
reguleri ng van de veiligheid en milieubescherming voor offshore olie - en gasactiviteiten is 
onafhankelijk van functies die verband houden met vergunningverlening voor offshore olie - en 
gasactiviteiten.  
Artikel ENER.25: Samenwerking inzake normen  
Overeenkomstig de  artikelen TBT.5[Normen] en TBT.11 [Samenwerking] bevorderen de Partijen de 
samenwerking tussen de op hun grondgebied gevestigde regelgevende instanties en normalisatie -
instellingen om gemakkelijker internationale normen te kunnen opstellen op het gebied v an energie -
efficiëntie en hernieuwbare energie, teneinde bij te dragen tot een duurzaam energie - en 
klimaatbeleid.  
Artikel ENER.26: Onderzoek, ontwikkeling en innovatie  
De Partijen bevorderen onderzoek, ontwikkeling en innovatie op het gebied van energie -efficiëntie 
en hernieuwbare energie.  
Hoofdstuk  4: Energiegoederen en grondstoffen  
 
199 
 Artikel ENER.27: Uitvoerprijzen  
De Partijen stellen door middel van maatregelen zoals licenties of eisen inzake minimumprijzen geen 
hogere prijs vast voor de uitvoer van energiegoederen of grondstoffen naar de andere Partij dan de 
prijs die voor die goederen of grondstoffen in rekening wordt gebracht wanneer zij bestemd zijn 
voor de binnenlandse markt.  
Artikel ENER.28: Gereguleerde prijzen  
Als een Partij beslist om de pri js van de interne levering van elektriciteit of aardgas aan consumenten 
te reguleren, mag zij dit alleen doen om een doelstelling van overheidsbeleid te bereiken, en alleen 
door een gereguleerde prijs op te leggen die duidelijk is gedefinieerd en transpara nt, niet -
discriminerend en evenredig is.  
Artikel ENER.29: Vergunning voor exploratie en productie van koolwaterstoffen en 
elektriciteitsopwekking  
1. Als een Partij een vergunning vereist voor de exploratie of productie van koolwaterstoffen of 
elektriciteitsop wekking, verleent zij die vergunning op basis van objectieve en niet -discriminerende 
criteria die worden opgesteld en gepubliceerd vóór het begin van de periode voor de indiening van 
aanvragen, overeenkomstig de algemene voorwaarden en procedures die zijn uiteengezet in titel II 
[Diensten en investeringen] , hoofdstuk 5 [Regelgevingskader], afdeling 1 [Interne regulering] .  
2. Onverminderd lid  1 en artikel ENER.3 [Verhouding tot andere titels] mag elke Partij 
vergunningen voor de exploratie of productie van koolwaterstoffen verlenen zonder te voldoen aan 
de in artikel SERVIN.5.8 [Bekendmaking en beschikbare informatie] uiteengezette voorwaarden en 
procedures in verband met bekendmaking, op basis van naar behoren gemotiveerde vrijstellingen 
die zijn vastgelegd  in de toepasselijke wetgeving.  
3. Financiële bijdragen of bijdragen in natura die worden gevraagd aan entiteiten waaraan een 
vergunning is verleend, mogen het beheer en de besluitvormingsprocessen van die entiteiten niet 
beïnvloeden.  
4. Elke Partij bepaalt dat de aanvrager van een vergunning het recht heeft om beroep in te 
stellen tegen of om toetsing te verzoeken van het besluit betreffende vergunningverlening bij een 
hogere autoriteit of een autoriteit die onafhankelijk is van de autoriteit die het besluit hee ft 
genomen. Elke Partij waarborgt dat de aanvrager in kennis wordt gesteld van de redenen voor het 
administratieve besluit, zodat de aanvrager indien nodig een beroeps - of toetsingsprocedure kan 
inleiden. De toepasselijke regels inzake beroep of toetsing w orden gepubliceerd.  
Artikel ENER.30:  Veiligheid en integriteit van energie -apparatuur en infrastructuur  
Deze titel mag niet worden uitgelegd als een beletsel voor een Partij om tijdelijke maatregelen vast 
te stellen die nodig zijn ter bescherming van de ve iligheid en integriteit van energieapparatuur of -
infrastructuur, mits deze maatregelen niet worden toegepast op een wijze die een verkapte 
beperking vormt van de handel of investeringen tussen de Partijen.  
 
200 
 Hoofdstuk  5: Slotbepalingen  
Artikel ENER.31:  Doel treffende tenuitvoerlegging en wijzigingen  
1. De Partnerschapsraad kan de bijlagen ENER -1 en ENER -3 wijzigen. De Partnerschapsraad kan 
bijlage ENER -2 waar nodig actualiseren om de werking in de tijd van die bijlage te waarborgen.  
2. Het Gespecialiseerd Com ité voor energie kan bijlage ENER -4 wijzigen.    
3. Het Gespecialiseerd Comité voor energie doet de nodige aanbevelingen met het oog op de 
doeltreffende uitvoering van de hoofdstukken van deze titel waarvoor het bevoegd is.  
Artikel ENER.32: Dialoog  
De Parti jen onderhouden een regelmatige dialoog om de verwezenlijking van de doelstellingen van 
deze titel te vergemakkelijken.  
Artikel ENER.33: Beëindiging van toepassing van deze titel  
1.           Deze titel is niet langer van toepassing met ingang van 30  juni 2026.     
2.           Onverminderd lid  1 kan de Partnerschapsraad tussen 1  juli 2026 en 31  december 2026 
besluiten dat deze titel van toepassing zal zijn tot en met 31  maart 2027. Tussen 1  april 2027 en 
31 december 2027, alsmede op enig tijdstip in enig da aropvolgend jaar, kan de Partnerschapsraad 
besluiten dat deze titel van toepassing zal zijn tot en met 31  maart van het daaropvolgende jaar.  
3.           Dit artikel is van toepassing onverminderd de artikelen  FISH.17 [Beëindiging], FINPROV.8 
[Beëindiging ] en OTH.10 [Beëindiging van toepassing van deel twee].  
 
TITEL IX: TRANSPARAN TIE 
Artikel TRNSY.1: Doelstelling  
1. In het besef van de gevolgen die hun respectieve regelgevingskaders voor de onderlinge 
handel en investeringen kan hebben, streven de Partijen naar een voorspelbaar regelgevingskader 
en efficiënte procedures voor de marktdeelnemers, in het bijzonder voor d e kleine en middelgrote 
ondernemingen.   
2. De Partijen bevestigen hun verbintenissen op het gebied van transparantie die zij in het 
kader van de WTO -Overeenkomst zijn aangegaan en bouwen in de bepalingen van deze titel op die 
verbintenissen voort.  
Artike l TRNSY.2: Definitie  
Voor de toepassing van deze titel wordt onder “administratief besluit” verstaan een besluit met 
rechtsgevolgen dat of een maatregel met rechtsgevolgen die in een individueel geval op een 
specifieke persoon, een specifiek goed of een sp ecifieke dienst van toepassing is; hieronder wordt 
ook verstaan het verzuim om een besluit of een dergelijke maatregel vast te stellen wanneer zulks 
uit hoofde van het recht van een Partij vereist is.  
 
201 
 Artikel TRNSY.3: Toepassingsgebied  
Deze titel is van t oepassing op de titels  I tot en met VIII en de titels  X tot en met XII alsmede rubriek 
zes [Overige bepalingen].   
Artikel TRNSY.4: Bekendmaking  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar wet - en regelgeving, procedures en administratieve 
beschikkingen van algeme ne aard onverwijld via een officieel aangewezen medium en waar mogelijk 
langs elektronische weg worden bekendgemaakt, dan wel anderszins op zodanige wijze beschikbaar 
worden gesteld dat eenieder daarvan kennis kan nemen.  
2. Voor zover nodig verstrekt elke  Partij een toelichting op de doelstelling van en de 
beweegredenen voor de maatregelen als bedoeld in lid  1.  
3. Elke Partij voorziet in een redelijke periode tussen de bekendmaking en de inwerkingtreding 
van haar wet - en regelgeving, behalve wanneer dit o m redenen van spoedeisendheid niet mogelijk 
is.  
Artikel TRNSY.5: Verzoeken om inlichtingen  
1. Elke Partij voert passende en evenredige mechanismen in, of handhaaft deze, om vragen van 
enige persoon over wet - of regelgeving te beantwoorden.  
2. Elke Partij  verstrekt onverwijld informatie en beantwoordt onverwijld vragen van de andere 
Partij met betrekking tot van kracht zijnde of voorgenomen wet - of regelgeving, tenzij een specifiek 
mechanisme wordt ingevoerd op grond van een andere bepaling van deze overee nkomst.  
Artikel TRNSY.6: Uitvoering van maatregelen van algemene strekking  
1.  Elke Partij voert haar wet - en regelgeving, procedures en administratieve beschikkingen van 
algemene aard objectief, onpartijdig en op redelijke wijze uit.   
2.  Wanneer ten aa nzien van personen, goederen of diensten van de andere Partij een 
administratieve procedure met betrekking tot de toepassing van wet - of regelgeving wordt ingeleid, 
zal elke Partij:  
(a) ernaar streven personen voor wie de administratieve procedure rechtstreek s gevolgen heeft, 
tijdig en in overeenstemming met haar wet - en regelgeving in kennis te stellen van de 
inleiding van de procedure, met daarbij een beschrijving van de aard van de procedure, een 
verklaring over de rechtsgrondslag voor de inleiding van de p rocedure en een algemene 
beschrijving van de aangelegenheden waarover het geschil handelt, en  
(b) die personen een redelijke mogelijkheid bieden om feiten en argumenten ter onderbouwing 
van hun standpunten naar voren te brengen voordat een definitief administr atief besluit 
wordt vastgesteld, voor zover de tijd, de aard van de procedure en het openbaar belang dit 
toelaten.  
Artikel TRNSY.7: Toetsing en beroep  
1. Elke Partij stelt rechterlijke, scheidsrechterlijke of administratiefrechtelijke instanties en 
proced ures in, of handhaaft deze, met het oog op de onverwijlde toetsing en, indien 
 
202 
 gerechtvaardigd, correctie van administratieve besluiten. Elke Partij waarborgt dat haar rechterlijke 
instanties beroeps - of toetsingsprocedures op niet -discriminerende en onpart ijdige wijze toepassen. 
Deze rechterlijke instanties zijn onpartijdig en onafhankelijk van de autoriteit die belast is met de 
administratieve handhaving.   
2. Elke Partij zorgt ervoor dat de partijen bij de in lid  1 bedoelde procedures een redelijke 
mogeli jkheid krijgen om hun respectieve standpunten te onderbouwen of te verdedigen.   
3. Elke Partij waarborgt in overeenstemming met haar recht dat alle besluiten die in het kader 
van de in lid  1 bedoelde procedures worden vastgesteld, zijn gebaseerd op bewijs materiaal en 
ingediende stukken of, in voorkomend geval, op het door de bevoegde administratieve instantie 
samengesteld dossier.  
4. Elke Partij zorgt ervoor dat, behoudens beroep of nadere toetsing overeenkomstig haar 
wetgeving, de in lid  3 bedoelde beslu iten worden uitgevoerd door de autoriteit die belast is met de 
administratieve handhaving.  
Artikel TRNSY.8: Verhouding tot andere titels  
De bepalingen van deze titel vormen een aanvulling op de specifieke transparantievoorschriften van 
de titels van dit d eel met betrekking waartoe deze titel van toepassing is.  
TITEL X: GOEDE REGEL GEVINGSPRAKTIJKEN EN  SAMENWERKING OP REG ELGEVINGSGEBIED   
Artikel GRP.1: Algemene beginselen  
1. Het staat elke Partij vrij haar benadering van goede regelgevingspraktijken in het kader van 
deze overeenkomst te bepalen op een wijze die in overeenstemming is met haar eigen wettelijke 
kader, wettelijke praktijk en wettelijke procedures alsmede met de fundamentele beginselen49 die 
aan haar regelgevingsstelsel ten grondslag liggen.  
2. Geen van de bepalingen van deze titel mag zodanig worden uitgelegd dat een Partij verplicht 
is:   
(a) af te wijken van haar interne procedures ter voorbereiding en vaststelling van 
regelgevingsmaatregelen;  
(b) te handelen op een wijze die de tijdige vaststelling v an regelgevingsmaatregelen ter 
verwezenlijking van haar doelstellingen van openbaar beleid zou ondermijnen of belemmeren, 
of  
(c) een specifiek resultaat inzake regelgeving te bereiken.  
3. De bepalingen van deze titel laten het recht van een Partij onverlet om haar eigen niveaus 
van bescherming te bepalen of regels daarvoor vast te stellen bij het nastreven of bevorderen van 
haar doelstellingen van openbaar beleid op gebieden zoals:   
(a) volksg ezondheid;   
                                                            
49  Voor de Unie omvatten die beginselen ook het voorzorgsbeginsel.  
 
203 
 (b) leven en gezondheid van mens, dier of plant, alsmede dierenwelzijn;   
(c) gezondheid en veiligheid op de werkplek;   
(d) arbeidsomstandigheden;  
(e) milieu, inclusief klimaatverandering;   
(f)  consumentenbescherming;   
(g) sociale bescherming en sociale zekerheid ;  
(h) gegevensbescherming en cyberveiligheid;   
(i) culturele diversiteit;   
(j) integriteit en stabiliteit van het financiële stelsel alsmede bescherming van investeerders;  
(k) continuïteit van de energievoorziening, en  
(l) bestrijding van witwaspraktijken.  
Voor alle dui delijkheid: voor de toepassing van in het bijzonder de punten  c) en d) van de eerste 
alinea blijven de verschillende modellen van arbeidsverhoudingen, met inbegrip van de rol en de 
autonomie van de sociale partners zoals bepaald in de wetgeving of de natio nale praktijken van een 
Partij, van toepassing, inclusief de wetten en praktijken op het gebied van collectieve 
onderhandelingen en het handhaven van collectieve overeenkomsten.  
4. Regelgevingsmaatregelen mogen geen verkapte handelsbelemmering vormen.  
Artikel GRP.2: Definities  
Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:   
(a) “regelgevingsinstantie”:  
(i) voor de Unie: de Europese Commissie, en  
(ii) voor het Verenigd Koninkrijk: Hare Majesteits Regering van het Verenigd Koninkrijk 
van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, en de decentrale bestuursorganen van het 
Verenigd Koninkrijk;  
b)  “regelgevingsmaatregelen”:  
(i) voor de Unie:  
A) verordeningen en richtlijnen als bedoeld in artikel  288 van het Verdrag 
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en  
B) gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen als bedoeld in 
artikel  290 respectievelijk artikel  291 VWEU, en  
(ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
 
204 
 A) primaire wetgeving, en  
B) secundaire wetgeving.  
Artikel GRP.3: Toepassingsgebied  
1. Deze titel is van to epassing op regelgevingsmaatregelen die, naargelang het geval, door de 
regelgevingsinstantie van elke Partij worden voorgesteld of uitgevaardigd met betrekking tot enige 
onder de titels  I tot en met IX, titel  XI en titel  XII alsmede rubriek zes [Overige be palingen] vallende 
aangelegenheid.  
2. De artikelen GRP.12 [Samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied] en GRP.13 
[Gespecialiseerd Handelscomité voor samenwerking op regelgevingsgebied] zijn ook van toepassing 
op andere maatregelen van algemene strekk ing die door de regelgevingsinstantie van een Partij 
worden uitgevaardigd of voorgesteld met betrekking tot enige onder de in lid  1 bedoelde titels 
vallende aangelegenheid en die relevant zijn voor de samenwerkingsactiviteiten op 
regelgevingsgebied, zoals richtsnoeren, beleidsdocumenten of aanbevelingen.   
3. Deze titel is niet van toepassing op de regelgevingsinstanties en de 
regelgevingsmaatregelen, -praktijken of -benaderingen van de lidstaten.  
4. Eventuele specifieke bepalingen in de in lid  1 bedoelde titels hebben voorrang op de 
bepalingen van deze titel, voor zover nodig voor de toepassing van de specifieke bepalingen.   
Artikel GRP.4: Interne coördinatie  
Elke Partij draagt zorg voor procedures of mechanismen voor de interne coördinatie of evaluatie met 
betrekking tot de regelgevingsmaatregelen die haar regelgevingsinstantie opstelt. Dergelijke 
procedures of mechanismen moeten onder meer gericht zijn op:   
(a) het bevorderen van goede regelgevingspraktijken, met inbegrip van de in deze titel 
beschreven praktijken;  
(b) het onderkennen en voorkomen van onnodige overlappingen en inconsistente voorschriften 
in de regelgevingsmaatregelen van de Partij;  
(c) het verzekeren van de naleving van de internationale handels - en investeringsverplichtingen 
van de Partij, en  
(d) het bevorderen dat er rekening wordt gehouden met de gevolgen van de in voorbereiding 
zijnde regelgevingsmaatregelen, waaronder, in overeenstemmi ng met haar desbetreffende 
regels en procedures, de gevolgen voor kleine en middelgrote ondernemingen50. 
Artikel GRP.5: Beschrijving van procedures en mechanismen  
Elke Partij maakt de beschrijvingen van de procedures of mechanismen van haar 
regelgevingsins tantie voor het opstellen, evalueren of toetsen van regelgevingsmaatregelen 
                                                            
50  Voor het Verenigd Koninkrijk wordt onder “kleine en middelgrote ondernemingen” kleine en 
micro-ondernemingen verstaan.  
 
205 
 openbaar. Die beschrijvingen verwijzen naar de relevante regels, richtsnoeren of procedures, met 
inbegrip van die betreffende de mogelijkheid voor het publiek om opmerkingen te mak en.   
 
Artikel GRP.6: Vroegtijdige informatie over voorgenomen regelgevingsmaatregelen  
1. Elke Partij maakt ten minste eenmaal per jaar, in overeenstemming met haar respectieve 
regels en procedures, een lijst openbaar van voorgenomen belangrijke51 regelgev ingsmaatregelen 
die haar regelgevingsinstantie redelijkerwijs binnen een jaar verwacht voor te stellen of goed te 
keuren. Het is aan de regelgevingsinstantie van elke Partij om te bepalen wat een belangrijke 
regelgevingsmaatregel voor het nakomen van haar verplichtingen uit hoofde van deze titel is.   
2. Elke Partij maakt met betrekking tot elke belangrijke regelgevingsmaatregel die is 
opgenomen in de in lid  1 bedoelde lijst, eveneens zo spoedig mogelijk openbaar:  
(a) een korte beschrijving van het toepassings gebied en de doelstellingen ervan, en  
(b) indien beschikbaar, de raming van het tijdsbestek voor de goedkeuring ervan, met inbegrip 
van eventuele mogelijkheden voor openbare raadpleging.   
Artikel GRP.7: Openbare raadpleging  
1. Bij het opstellen van een bela ngrijke regelgevingsmaatregel zorgt elke Partij er in 
overeenstemming met haar respectieve regels en procedures voor dat haar regelgevingsinstantie:  
(a) ofwel de ontwerpregelgevingsmaatregel ofwel de raadplegingsdocumenten bekendmaakt 
waarin voldoende gegeven s over de in voorbereiding zijnde regelgevingsmaatregel worden 
verstrekt om eenieder in staat te stellen te beoordelen of en, zo ja, op welke wijze zijn 
belangen aanzienlijk zouden kunnen worden geschaad;  
(b) eenieder op niet -discriminerende basis redelijke m ogelijkheden biedt om opmerkingen te 
maken, en  
(c) de ontvangen opmerkingen in aanmerking neemt.   
2. Elke Partij zorgt ervoor dat haar regelgevingsinstantie gebruikmaakt van elektronische 
communicatiemiddelen en streeft ernaar gratis openbaar beschikbare onl inediensten in stand te 
houden ten behoeve van de bekendmaking van de relevante regelgevingsmaatregelen of het soort 
documenten als bedoeld in lid  1, punt  a), en de ontvangst van opmerkingen met betrekking tot 
openbare raadplegingen.   
3. Elke Partij zorgt  ervoor dat haar regelgevingsinstantie, in overeenstemming met haar 
respectieve regels en procedures, een samenvatting van de resultaten van de in dit artikel bedoelde 
openbare raadplegingen openbaar maakt.  
                                                            
51  In het geval van het Verenigd Koninkrijk worden belangrijke regelgevingsmaatregelen begrepen als 
significante regelgevingsmaatregelen overeenkomstig de definitie van die maatregelen naar de regels en 
procedures van het Veren igd Koninkrijk.  
 
206 
 Artikel GRP.8: Effectbeoordeling  
1.  Elke Partij  bevestigt haar voornemen te waarborgen dat haar regelgevingsinstantie, in 
overeenstemming met haar respectieve regels en procedures, effectbeoordelingen verricht van alle 
belangrijke regelgevingsmaatregelen die in voorbereiding zijn. Deze regels en proced ures kunnen 
voorzien in uitzonderingen.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat haar regelgevingsinstantie bij het verrichten van een 
effectbeoordeling de beschikking heeft over procedures en mechanismen om de volgende factoren 
in aanmerking te nemen:  
(a) de noodzaak van de regelgevingsmaatregel, inclusief de aard en de ernst van het probleem 
dat de regelgevingsmaatregel beoogt aan te pakken;   
(b) alle haalbare en passende regelgevings - of andere opties om de doelstellingen van openbaar 
beleid van de Partij te  bereiken, inclusief de optie om niet te reguleren;   
(c) voor zover mogelijk en relevant, de eventuele sociale, economische en milieugevolgen van die 
opties, inclusief de gevolgen voor de internationale handel en investeringen alsmede, in 
overeenstemming met haar respectieve regels en procedures, de gevolgen voor kleine en 
middelgrote ondernemingen, en  
(d) in voorkomend geval, de verhouding van de overwogen opties tot de desbetreffende 
internationale normen, inclusief de redenen voor eventuele afwijkingen daarvan .  
3. Wanneer een regelgevingsinstantie met betrekking tot een regelgevingsmaatregel een 
effectbeoordeling heeft verricht, zorgt elke Partij ervoor dat haar regelgevingsinstantie een 
eindverslag opstelt met vermelding van de factoren waarmee deze in het ka der van haar 
beoordeling en haar desbetreffende bevindingen rekening heeft gehouden. Voor zover mogelijk 
maakt elke Partij dergelijke verslagen uiterlijk bij de openbaarmaking van het voorstel voor een 
regelgevingsmaatregel als bedoeld in artikel GRP.2 [De finities], punt  b), i), A), of punt  b), ii), A), of 
van een regelgevingsmaatregel als bedoeld in artikel GRP.2 [Definities], punt  b), i), B), of punt  b) ii), 
B), openbaar.  
Artikel GRP.9: Evaluatie achteraf  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar regelgeving sinstantie, in voorkomend geval, de beschikking 
heeft over procedures of mechanismen voor de periodieke evaluatie achteraf van geldende 
regelgevingsmaatregelen.  
2. Bij een periodieke evaluatie achteraf streeft elke Partij ernaar na te gaan of er 
mogelijkh eden zijn om haar doelstellingen van openbaar beleid op doeltreffendere wijze te 
bereiken, en streeft zij ernaar onnodige regelgevingslasten, ook voor kleine en middelgrote 
ondernemingen, te verminderen.  
3. Elke Partij zorgt ervoor dat haar regelgevingsins tantie eventuele bestaande plannen voor en 
de resultaten van dergelijke evaluaties achteraf openbaar maakt.   
Artikel GRP.10: Regelgevingsregister  
Elke Partij zorgt ervoor dat de geldende regelgevingsmaatregelen worden bekendgemaakt in een 
daartoe aangewe zen register, dat een overzicht van de regelgevingsmaatregelen bevat en dat online 
 
207 
 gratis openbaar toegankelijk is. Het register moet het mogelijk maken aan de hand van aanhalingen 
of woorden naar regelgevingsmaatregelen te zoeken. Elke Partij werkt haar r egister op gezette 
tijden bij.   
Artikel GRP.11: Uitwisseling van informatie over goede regelgevingspraktijken  
De Partijen streven ernaar informatie over hun goede regelgevingspraktijken als bedoeld in deze 
titel uit te wisselen, onder meer in het kader v an het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
samenwerking op regelgevingsgebied.  
Artikel GRP.12: Samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied  
1. De Partijen kunnen op vrijwillige basis samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied 
ontplooien, zonder af breuk te doen aan hun eigen besluitvormingsautonomie en hun respectieve 
rechtsordes. Een Partij kan weigeren samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied te 
ontplooien of kan zich daaruit terugtrekken. Een Partij die weigert samenwerkingsactiviteiten op  
regelgevingsgebied te ontplooien of die zich daaruit terugtrekt, deelt de andere Partij de redenen 
voor haar besluit mee.   
2. Elke Partij kan aan de andere Partij een samenwerkingsactiviteit op regelgevingsgebied 
voorstellen. Zij legt dat voorstel voor via het contactpunt dat is aangewezen overeenkomstig 
artikel  GRP.14 [Contactpunten]. De andere Partij beoordeelt dat voorstel bin nen een redelijke 
termijn en deelt de Partij die het voorstel heeft gedaan mee of zij de voorgestelde activiteit geschikt 
acht voor samenwerking op regelgevingsgebied.   
3. Teneinde vast te stellen welke activiteiten geschikt zijn voor samenwerking op 
rege lgevingsgebied, houdt elke Partij rekening met:   
(a) de lijst bedoeld in artikel GRP.6 [Vroegtijdige informatie over voorgenomen 
regelgevingsmaatregelen], lid  1, en  
(b) voorstellen voor samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied die zijn ingediend door 
pers onen van een Partij en die zijn onderbouwd en vergezeld gaan van relevante informatie.   
4. Indien de Partijen besluiten een samenwerkingsactiviteit op regelgevingsgebied te 
ontplooien, streeft de regelgevingsinstantie van elke Partij er in voorkomend geva l naar:   
(a) de regelgevingsinstantie van de andere Partij in kennis te stellen van de voorbereiding van 
nieuwe of de herziening van bestaande regelgevingsmaatregelen en andere maatregelen van 
algemene strekking als bedoeld in artikel GRP.3 [Toepassingsgebied ], lid  2, die relevant zijn 
voor de samenwerkingsactiviteit op regelgevingsgebied;   
(b) op verzoek informatie te verstrekken en van gedachten te wisselen over 
regelgevingsmaatregelen en andere maatregelen van algemene strekking als bedoeld in 
artikel GRP.3 [T oepassingsgebied], lid  2, die relevant zijn voor de samenwerkingsactiviteit op 
regelgevingsgebied, alsmede   
(c) bij de voorbereiding van nieuwe of de herziening van bestaande regelgevingsmaatregelen of 
andere maatregelen van algemene strekking als bedoeld in artikel GRP.3 [Toepassingsgebied], 
lid 2, voor zover haalbaar, rekening te houden met alle regelgevingsbenaderingen van de 
andere Partij ten aanzien van dezelfde of een daaraan gerelateerde aangelegenheid.   
 
208 
 Artikel GRP.13: Gespecialiseerd Handelscomité voor samenwerking op regelgevingsgebied   
1. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor samenwerking op regelgevingsgebied heeft de 
volgende taken:  
(a) het verbeteren en bevorderen van goede regelgevingspraktijken en s amenwerking op 
regelgevingsgebied tussen de Partijen;   
(b) het uitwisselen van standpunten met betrekking tot de uit hoofde van artikel GRP.12 
[Samenwerkingsactiviteiten op regelgevingsgebied] voorgestelde of uitgevoerde 
samenwerkingsactiviteiten;   
(c) het stimu leren van samenwerking en coördinatie op regelgevingsgebied in internationale fora, 
inclusief, in voorkomend geval, periodieke bilaterale uitwisselingen van informatie over 
relevante lopende of voorgenomen activiteiten.  
2. Het Gespecialiseerd Handelscomité  voor samenwerking op regelgevingsgebied kan 
belanghebbenden uitnodigen om aan zijn vergaderingen deel te nemen.  
Artikel GRP.14: Contactpunten   
Binnen een maand na de inwerkingtreding van deze overeenkomst wijst elke Partij een contactpunt 
aan om de uitwi sseling van informatie tussen de Partijen te vergemakkelijken.  
Artikel GRP.15: Niet -toepassing van geschillenbeslechting  
Deel zes, titel  I [Geschillenbeslechting], is niet van toepassing op geschillen inzake de uitlegging en 
de toepassing van de onderhav ige titel.  
 
TITEL XI: GELIJK SPE ELVELD VOOR OPEN EN EERLIJKE MEDEDINGING  EN DUURZAME ONTWIKK ELING  
Hoofdstuk een: Algemene bepalingen  
Artikel 1.1: Beginselen en doelstellingen  
1. De Partijen erkennen dat de handel en de investeringen tussen de Unie en het Ver enigd 
Koninkrijk overeenkomstig het bepaalde in deze overeenkomst omstandigheden vereisen die een 
gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging tussen de Partijen waarborgen en die ervoor 
zorgen dat de handel en de investeringen plaatsvinden op een wi jze die bevorderlijk is voor 
duurzame ontwikkeling.  
2. De Partijen erkennen dat duurzame ontwikkeling economische en sociale ontwikkeling en 
milieubescherming, die onderling afhankelijk zijn en elkaar wederzijds versterken, omvat, en 
bevestigen hun verbinten is om de ontwikkeling van de internationale handel en investeringen te 
bevorderen op een wijze die bijdraagt tot verwezenlijking van de doelstelling van duurzame 
ontwikkeling.  
3. Elke Partij bevestigt haar ambitie om uiterlijk in 2050 voor de gehele economie 
klimaatneutraliteit te bereiken.  
4. De Partijen bevestigen dat zij het erover eens zijn dat hun economische betrekkingen alleen 
op een voor beide Partijen bevredigende wijze tot voordeel kunnen strekken als de verbintenissen in 
verband met een gelijk speelvel d voor open en eerlijke mededinging de tand des tijds doorstaan, 
 
209 
 door verstoringen van het handelsverkeer of de investeringen te voorkomen en bij te dragen tot 
duurzame ontwikkeling. De Partijen erkennen echter dat deze titel niet tot doel heeft de normen van 
de Partijen te harmoniseren. De Partijen zijn vastbesloten hun respectieve strenge normen op de 
door deze titel bestreken gebieden te handhaven en te verbeteren.  
Artikel  1.2: Recht om regelgeving vast te stellen, voorzorgsbenadering52 en wetenschappelij ke en 
technische informatie  
1. De Partijen bevestigen het recht van elke Partij om haar beleid en prioriteiten op de door 
deze titel bestreken gebieden vast te stellen, de beschermingsniveaus te bepalen die zij passend 
acht en haar wetgeving en beleid vast te  stellen of te wijzigen op een wijze die in overeenstemming 
is met de internationale verbintenissen van elke Partij, ook met haar verbintenissen uit hoofde van 
deze titel.  
2. De Partijen erkennen dat wanneer er gegronde redenen zijn om te vrezen dat er sprake  kan 
zijn van gevaar voor ernstige of onomkeerbare schade voor het milieu of de menselijke gezondheid, 
in overeenstemming met de voorzorgsbenadering het ontbreken van volledige wetenschappelijke 
zekerheid niet mag worden gebruikt als reden om een Partij te  beletten passende maatregelen vast 
te stellen om die schade te voorkomen.  
3. Bij het uitwerken of toepassen van maatregelen ter bescherming van het milieu of de 
arbeidsomstandigheden die van invloed kunnen zijn op de handel of de investeringen, houdt elke 
Partij rekening met beschikbare wetenschappelijke en technische informatie ter zake alsmede met 
internationale normen, richtsnoeren en aanbevelingen.  
Artikel 1.3 Geschillenbeslechting  
Deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting], is niet van 
toepassing op de bepalingen van dit hoofdstuk, met uitzondering van artikel  1.2 [Recht om 
regelgeving vast te stellen, voorzorgsbenadering en wetenscha ppelijke en technische informatie], 
lid 2. Artikel  9.1 [Overleg] en artikel 9.2 [Deskundigenpanel] zijn van toepassing op artikel  1.1 
[Beginselen en doelstellingen], lid  3.  
Hoofdstuk twee: Mededingingsbeleid  
Artikel 2.1: Beginselen en definities  
1. De Partij en erkennen het belang van een vrije en onvervalste mededinging voor hun 
handels - en investeringsbetrekkingen. Zij erkennen dat mededingingsverstorende zakelijke 
praktijken de goede werking van markten kunnen verstoren en de voordelen van de liberalisering  
van het handelsverkeer kunnen ondergraven.  
2. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt onder “economische actor” verstaan een 
entiteit of een groep entiteiten die één enkele economische eenheid vormt, ongeacht de rechtsvorm 
daarvan, en die een economische  activiteit uitoefent door goederen of diensten op een markt aan te 
bieden.  
                                                            
52 Voor alle duidelijkheid: met betrekking tot de uitvoering van deze overeenkomst op het grondgebied van de 
Unie wordt met de voorzorgsbenadering het voorzorgsbeginsel bedoeld.  
 
210 
 Artikel  2.2: Mededingingsrecht  
1. Elke Partij handhaaft, rekening houdend met de beginselen van artikel  2.1 [Beginselen en 
definities], mededingingsrechtelijke bepalingen waarbij doeltreffend wordt opgetreden tegen de 
volgende mededingingsverstorende zakelijke praktijken:  
a) overeenkomsten tussen economische actoren, besluiten van verenigingen van economische 
actoren en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die ertoe strekken of  die ten gevolge 
hebben dat de mededinging wordt verhinderd, beperkt of vervalst;  
b) misbruik van een machtspositie door een of meer economische actoren, alsmede  
c) voor het Verenigd Koninkrijk, fusies of overnames en, voor de Unie, concentraties van 
economisch e actoren die aanzienlijke mededingingsverstorende effecten kunnen hebben.  
2. De in lid  1 bedoelde mededingingsrechtelijke bepalingen zijn van toepassing op alle 
economische actoren, ongeacht hun nationaliteit of eigendomsstatus.  
3. Elke Partij kan voorzien in v rijstellingen van haar mededingingsrechtelijke bepalingen om 
legitieme doelstellingen van openbaar beleid na te streven, op voorwaarde dat die vrijstellingen 
transparant zijn en evenredig aan die doelstellingen zijn.  
Artikel  2.3: Handhaving  
1. Elke Partij nee mt passende maatregelen om haar mededingingsrecht op haar grondgebied 
te handhaven.  
2. Elke Partij houdt een operationeel onafhankelijke autoriteit of operationeel onafhankelijke 
autoriteiten in stand die bevoegd is of zijn voor de doeltreffende handhaving va n haar 
mededingingsrecht.  
3. Elke Partij past haar mededingingsrecht op transparante en niet -discriminerende wijze toe, 
met eerbiediging van de beginselen van een billijke rechtsgang, waaronder het recht van verweer 
van de betrokken economische actoren, onge acht hun nationaliteit of eigendomsstatus.  
Artikel  2.4: Samenwerking  
1. Om de doelstellingen van dit hoofdstuk te verwezenlijken en de doeltreffende handhaving 
van hun respectieve mededingingsrecht te verbeteren, erkennen de Partijen het belang van 
samenwerki ng tussen hun respectieve mededingingsautoriteiten met betrekking tot ontwikkelingen 
op het gebied van het mededingingsbeleid en de handhavingsactiviteiten.  
2. Voor de toepassing van lid  1 streven de Europese Commissie of de mededingingsautoriteiten 
van de li dstaten, enerzijds, en de mededingingsautoriteit of mededingingsautoriteiten van het 
Verenigd Koninkrijk, anderzijds, waar dit mogelijk en passend is, naar samenwerking en coördinatie 
inzake hun handhavingsactiviteiten met betrekking tot dezelfde of verwan te gedragingen of 
verrichtingen.  
3. Om de in de leden  1 en 2 bedoelde samenwerking en coördinatie te vergemakkelijken, 
kunnen de Europese Commissie en de mededingingsautoriteiten van de lidstaten, enerzijds, en de 
mededingingsautoriteit of mededingingsautorit eiten van het Verenigd Koninkrijk, anderzijds, 
informatie uitwisselen voor zover de wetgeving van elke Partij zulks toestaat.  
 
211 
 4. Ter verwezenlijking van de doelstellingen van dit artikel kunnen de Partijen een afzonderlijke 
overeenkomst inzake samenwerking e n coördinatie tussen de Europese Commissie, de 
mededingingsautoriteiten van de lidstaten en de mededingingsautoriteit of 
mededingingsautoriteiten van het Verenigd Koninkrijk aangaan, die voorwaarden kan omvatten voor 
de uitwisseling en het gebruik van vert rouwelijke informatie.  
Artikel  2.5: Geschillenbeslechting  
De bepalingen van dit hoofdstuk komen niet in aanmerking voor geschillenbeslechting uit hoofde 
van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting].  
Hoofdstuk drie: Toezicht op subsidies  
Artikel 3.1: Definities   
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk zijn de volgende definities van toepassing:  
a) “marktdeelnemer”: een entiteit of een groep entiteiten die één enkele economische eenheid 
vormt, ongeacht de rec htsvorm daarvan, en die een economische activiteit uitoefent door 
goederen of diensten op een markt aan te bieden;  
b) “subsidie”: financiële bijstand die:  
i) afkomstig  is uit de middelen  van de Partijen,  met inbegrip  van:   
a) een rechtstreekse of voorwaardelijke overdracht van fondsen zoals rechtstreekse 
subsidies, leningen of leninggaranties;  
b) het niet -innen van anderszins verschuldigde inkomsten; of  
c) de verstrekking van goederen of diensten of de aankoop van goederen of 
diensten;  
ii) een economisch  voordeel  verleent  aan een of meer  marktdeelnemers;  
iii) specifiek  is voor  zover  de steun,  in feite  of in rechte,  bepaalde  marktdeelnemers  ten 
opzichte  van andere  bevoordeelt  met betrekking  tot de productie  van bepaalde  
goede ren of diensten;  en 
iv) een effect  op het handelsverkeer  of de investeringen  tussen  de Partijen  heeft  of kan 
hebben.  
2. Voor de toepassing van lid  1, punt  b), iii),:  
(a) wordt een belastingmaatregel niet als specifiek beschouwd, tenzij:  
i) bepaalde  marktdeelnemer s een verlaging  krijgen  van de verschuldigde  belasting  die zij 
anders  op grond  van het normale  belastingstelsel  zouden  hebben  gedragen;  en 
ii) deze  marktdeelnemers  een gunstigere  behandeling  krijgen  ten opzichte  van andere  
marktdeelnemers  die zich in een vergelijkbare  positie  binnen  het normale  
belastingstelsel  bevinden.  Voor  de toepassing  van dit punt,  wordt  een normaal  
 
212 
 belastingstelsel  gedefinieerd  op basis  van het interne  doel,  de kenmerken  (zoals  de 
belastinggrondslag,  de belastingplichtige,  het belastb are feit of het belastingtarief),  en 
een autoriteit  die institutioneel,  procedureel,  economisch  en financieel  autonoom  is 
en bevoegd  is om de kenmerken  van het belastingstelsel  vorm  te geven;  
(b) wordt, onverminderd het bepaalde in punt a), een subsidie niet a ls specifiek beschouwd 
indien de subsidie gerechtvaardigd is door beginselen die inherent zijn aan de opzet van het 
algemene stelsel. Voorbeelden van dergelijke inherente beginselen in het geval van 
belastingmaatregelen zijn het bestrijden van fraude of be lastingontduiking, administratieve 
beheersbaarheid, voorkomen van dubbele belasting, het beginsel van fiscale neutraliteit, de 
progressieve aard van de inkomstenbelasting en de herverdelende functie ervan, of de 
noodzaak om de draagkracht van belastingplic htigen te eerbiedigen;  
(c) worden, onverminderd het bepaalde in punt a), heffingen voor speciale doeleinden niet als 
specifiek beschouwd indien zij moeten worden ontwikkeld op grond van niet -economische 
beleidsdoelstellingen, zoals de noodzaak om de negatieve gevolgen van bepaalde activiteiten 
of producten voor het milieu of de menselijke gezondheid te beperken, voor zover de 
beleidsdoelstellingen niet discriminerend zijn53. 
Artikel 3.2: Toepassingsgebied en uitzonderingen  
1. Artikel 3.4 [Beginselen], 3.5 [Verboden  subsidies en voorwaardelijke subsidies] en artikel 
3.12 [Corrigerende maatregelen] zijn niet van toepassing op subsidies ter compensatie van schade 
die is veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone, niet aan de economie gerelateerde 
gebeurteniss en. 
2. Niets in dit hoofdstuk belet de Partijen subsidies van sociale aard aan eindgebruikers te 
verlenen.  
3. Subsidies die tijdelijk worden verleend als reactie op een nationale of wereldwijde 
economische noodsituatie, moeten doelgericht, evenredig en doeltreff end zijn om die noodsituatie 
te verhelpen. De artikelen 3.5 [Verboden subsidies en voorwaardelijke subsidies] en 3.12 
[Corrigerende maatregelen] zijn niet van toepassing op dergelijke subsidies.  
4. Dit hoofdstuk is niet van toepassing op subsidies waarvan het  totale bedrag dat over een 
periode van drie belastingjaren aan één enkele marktdeelnemer wordt toegekend, lager is dan 
325 000 bijzondere trekkingsrechten. De Partnerschapsraad kan die drempel wijzigen.  
5. Dit hoofdstuk is niet van toepassing op subsidies wa arop de bepalingen van deel IV van of 
bijlage 2 bij de Overeenkomst inzake de landbouw van toepassing zijn, noch op subsidies 
betreffende de handel in vis en visserijproducten.  
6. Dit hoofdstuk is niet van toepassing op subsidies met betrekking tot de audiovi suele sector.  
7. Artikel 3.9 [Onafhankelijke autoriteit of instantie en samenwerking] is niet van toepassing op 
subsidies die op supranationaal niveau met middelen van de Partijen worden gefinancierd.  
                                                            
53 In dit verband betekent discriminatie dat een economische actor minder gunstig wordt behandeld dan een 
andere in een vergelijkbare situatie en dat dit verschil in behandeling niet wordt gerechtvaardigd door 
objectieve criteria.. 
 
213 
 8. In het geval van subsidies aan luchtvaartmaatschappijen wo rdt elke verwijzing in dit 
hoofdstuk naar “een effect op het handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen” vervangen 
door “een effect op de mededinging tussen luchtvaartmaatschappijen van de Partijen bij het 
verlenen van luchtvervoersdiensten”, me t inbegrip van luchtvervoersdiensten die niet onder rubriek 
2 [Luchtvaart], titel I [Luchtvervoer], vallen.  
Artikel 3.3: Diensten van algemeen economisch belang  
1. Subsidies die aan marktdeelnemers met een bijzondere taak van algemeen belang, met 
inbegrip va n openbaredienstverplichtingen, worden verleend, moeten in overeenstemming zijn met 
artikel  3.4 [Beginselen], voor zover de toepassing van de beginselen in dat artikel de uitvoering in 
feite of in rechte van de aan deze marktdeelnemer opgedragen bijzondere  taak niet belemmert. De 
taak wordt van tevoren op transparante wijze toegekend.  
2. De Partijen zorgen ervoor dat het bedrag van de aan een marktdeelnemer met een taak van 
algemeen belang verleende compensatie niet hoger is dan nodig om alle of een deel van de kosten 
van de uitvoering van die taak te dekken, rekening houdend met de inkoms ten die deze opbrengt en 
een redelijke winst voor de uitvoering van deze taak. De Partijen zien erop toe dat de toegekende 
compensatie niet wordt gebruikt voor kruissubsidiëring van activiteiten die buiten het 
toepassingsgebied van de opgedragen taak valle n. De verplichtingen van artikel  3.7 [Transparantie] 
zijn niet van toepassing op een compensatie van minder dan 15  miljoen bijzondere trekkingsrechten 
per taak. De Partnerschapsraad kan die drempel wijzigen.  
3. Dit hoofdstuk is niet van toepassing indien de t otale compensatie per marktdeelnemer die 
taken van algemeen belang uitvoert, over een periode van drie belastingjaren lager is dan 750  000 
bijzondere trekkingsrechten. De Partnerschapsraad kan die drempel wijzigen.  
Artikel 3.4: Beginselen  
1. Om te waarborgen dat geen subsidies worden verleend die een substantieel effect op het 
handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen hebben of kunnen hebben, beschikt elke Partij 
over een doeltreffend systeem betreffende toezicht op subsidies dat waarborgt dat subs idies in 
overeenstemming met de volgende beginselen worden verleend:  
a) de subsidies beantwoorden aan een specifieke beleidsdoelstelling om een geconstateerd 
marktfalen te verhelpen of een billijkheidsbeginsel, zoals sociale moeilijkheden of 
distributieprobl emen, aan te pakken (“de doelstelling”);  
b) de subsidies staan in verhouding tot en blijven beperkt tot wat noodzakelijk is om de 
doelstelling te verwezenlijken;  
c) de subsidies zijn bedoeld om een wijziging in het economisch gedrag van de begunstigde 
teweeg te brengen die bevorderlijk is voor het bereiken van de doelstelling en die zonder de 
subsidies niet zou plaatsvinden;  
d) de subsidies mogen geen gewone compensatie vormen voor kosten die de begunstigde 
zonder enige subsidie zou hebben gefinancierd;  
e) de subsidies  zijn een geschikt beleidsinstrument om een beleidsdoelstelling te verwezenlijken 
en die doelstelling kan niet met andere, minder verstorende middelen worden bereikt;  
 
214 
 f) de subsidies leveren een positieve bijdrage aan de verwezenlijking van de doelstelling di e 
opweegt tegen eventuele negatieve effecten, met name de negatieve effecten op het 
handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen.  
2. Onverminderd lid  1 past elke Partij in voorkomend geval de voorwaarden van artikel 3.5 
[Verboden subsidies en voorwaa rdelijke subsidies] toe, indien de betrokken subsidies een 
substantieel effect op het handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen hebben of kunnen 
hebben.  
3. Elke Partij bepaalt in haar eigen binnenlandse wetgeving hoe haar systeem betreffende 
toez icht op subsidies wordt ontworpen om aan de verplichting uit hoofde van de leden 1 en 2 te 
voldoen, op voorwaarde dat elke Partij ervoor zorgt dat de in de leden  1 en 2 bedoelde 
verplichtingen zo in haar wetgeving worden omgezet dat de rechtmatigheid van e en individuele 
subsidie wordt bepaald door de beginselen.  
Artikel 3.5 Verboden subsidies en voorwaardelijke subsidies  
1. De in artikel 3.4, lid  2, [Beginselen] bedoelde categorieën subsidies en de daarop toe te 
passen voorwaarden zijn als volgt. De Partnerschapsraad kan deze bepalingen zo nodig bijwerken 
om de werking van dit artikel in de loop van de tijd te waarborgen.  
Onbeperkte overheidsgaranties  
2. Subsidies in de vorm van een garantie voor schulden of verplichtingen van een 
marktdeelnemer zonder e nige beperking wat het bedrag van die schulden of verplichtingen of de 
duur van die garantie betreft, is verboden.  
Redding en herstructurering  
3. Subsidies voor de herstructurering van een noodlijdende of insolvente marktdeelnemer 
zonder dat de marktdeelnemer  een geloofwaardig herstructureringsplan heeft, is verboden. Het 
herstructureringsplan is gebaseerd op realistische vooronderstellingen en moet er binnen redelijke 
termijn voor zorgen dat de noodlijdende of insolvente marktdeelnemer op lange termijn weer 
levensvatbaar wordt. Tijdens de voorbereiding van het herstructureringsplan kan de 
marktdeelnemer tijdelijke liquiditeitssteun ontvangen in de vorm van leningen of leninggaranties. 
Marktdeelnemers of de eigenaren, schuldeisers of nieuwe investeerders ervan,  met uitzondering 
van kmo’s, dragen aanzienlijke middelen of activa bij aan de kosten van de herstructurering. Voor de 
toepassing van dit lid is een noodlijdende of insolvente marktdeelnemer iemand die op korte tot 
middellange termijn zonder de subsidie vr ijwel zeker failliet zal gaan.  
4. Behalve in uitzonderlijke omstandigheden mogen subsidies voor redding en herstructurering 
van insolvente of noodlijdende economische actoren alleen worden toegestaan indien zij bijdragen 
aan een doelstelling van algemeen bela ng door sociale problemen of een ernstig marktfalen te 
voorkomen, met name met betrekking tot banenverlies of verstoring van een belangrijke dienst die 
moeilijk te repliceren is. Behalve in geval van onvoorziene omstandigheden die niet door de 
begunstigde zijn veroorzaakt, mogen deze maximaal eenmaal in de vijf jaar worden verleend.  
5. De leden 3 en 4 zijn niet van toepassing op subsidies aan noodlijdende of insolvente banken, 
kredietinstellingen en verzekeringsmaatschappijen.  
Banken, kredietinstellingen en v erzekeringsmaatschappijen  
 
215 
 6. Onverminderd artikel SERVIN 5.39 [Prudentiële uitzonderingsbepaling] mogen subsidies 
voor de herstructurering van banken, kredietinstellingen en verzekeringsmaatschappijen alleen 
worden verleend op basis van een geloofwaardig hers tructureringsplan dat ervoor zorgt dat de 
bank, de kredietinstelling of de verzekeringsmaatschappij op lange termijn weer levensvatbaar 
wordt. Indien het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn niet op geloofwaardige wijze 
kan worden aangetoond, wordt de subsidie aan banken, kredietinstellingen en 
verzekeringsmaatschappijen beperkt tot hetgeen nodig is voor een ordelijke liquidatie en het 
verlaten van de markt en wordt ervoor gezorgd dat de hoogte van de subsidie en het negatieve 
effect ervan op h et handelsverkeer of de investeringen tussen Partijen minimaal zijn.  
7. Er moet voor worden gezorgd dat de subsidieverlenende autoriteit naar behoren wordt 
vergoed voor de herstructureringssubsidie en dat de begunstigde, zijn aandeelhouders, schuldeisers 
of de ondernemingsgroep waarvan de begunstigde deel uitmaakt, uit eigen middelen een 
aanzienlijke bijdrage aan de herstructurerings - of liquidatiekosten leveren. De subsidies die worden 
verleend om de liquiditeit te steunen, zijn tijdelijk, worden niet gebrui kt om verliezen op te vangen 
en vormen geen kapitaalsteun. De subsidieverlenende autoriteit wordt passend vergoed voor de ter 
ondersteuning van de liquiditeit verleende subsidies.  
Uitvoersubsidies  
8. Subsidies die, rechtens of in feite54, uitsluitend of als ee n van verscheidene andere 
voorwaarden, van uitvoerprestaties met betrekking tot goederen of diensten afhankelijk zijn, 
worden verboden, behalve met betrekking tot:  
(a) kortlopende kredietverzekering voor onverhandelbare risico’s; of  
(b) exportkredieten en exportkr edietgarantie - of exportverzekeringsprogramma’s die zijn 
toegestaan in overeenstemming met de SCM -Overeenkomst, in samenhang met aanpassingen 
die nodig zijn voor de context.  
9. Voor de toepassing van lid  8, punt  a), wordt onder “verhandelbare risico’s” versta an 
handels - en politieke risico’s met een maximale risicoduur van minder dan twee jaar op overheids - 
en niet -overheidsafnemers die gevestigd zijn in landen met verhandelbare risico’s55. Een land kan 
worden beschouwd als tijdelijk van de lijst van landen met  verhandelbare risico’s verwijderd als er 
gebrek is aan voldoende particuliere marktcapaciteit door:  
(a) een aanzienlijke inkrimping van de particuliere kredietverzekeringscapaciteit;  
(b) een aanzienlijke verslechtering van de ratings voor overheden; of  
(c) een aanz ienlijke verslechtering van de prestaties van de bedrijfssector.  
                                                            
54 Voor alle duidelijkheid: aan deze norm wordt voldaan wanneer uit de feiten blijkt d at de verlening van een 
subsidie, zonder dat deze rechtens van uitvoerprestaties afhankelijk is gesteld, in feite gekoppeld is aan 
feitelijke of verwachte uitvoer of uitvoeropbrengsten.  Het enkele feit dat een subsidie wordt toegekend aan 
marktdeelnemers d ie uitvoeren, mag daarom niet uitsluitend om die reden als uitvoersubsidie in de zin van 
deze bepaling worden beschouwd.  
55 De landen met verhandelbare risico’s zijn het Verenigd Koninkrijk, de lidstaten van de Unie, Australië, 
Canada, IJsland, Japan, Nieuw -Zeeland, Noorwegen, de Verenigde Staten van Amerika en Zwitserland.  
 
216 
 10. Een dergelijke tijdelijke verwijdering van een land met verhandelbare risico’s wordt, wat een 
Partij betreft, van kracht overeenkomstig een besluit van die Partij op basis van de criteria in lid 9, en 
alleen als die Partij een dergelijk besluit neemt. De bekendmaking van dat besluit wordt beschouwd 
als een kennisgeving aan de andere Partij van een dergelijke tijdelijke verwijdering voor zover het die 
Partij betreft.  
11. Indien een gesubsidieerde verzekeraar exportkredietverzekeringen aanbiedt, worden alle 
verzekeringen voor verhandelbare risico’s op commerciële basis aangeboden. In dat geval komt de 
verzekeraar direct noch indirect in aanmerking voor subsidies voor het aanbieden van verzekeringen 
voor verhandelbare risico’s.  
Subsidies afhankelijk van het gebruik van binnenlandse producten  
12. Onverminderd artikel SERVIN 2.6 [Prestatievereisten] en artikel SERVIN 2.7 [Niet -conforme 
maatregelen en uitzonderingen], zijn subsidies die, uitsluitend of als e en van verscheidene andere 
voorwaarden, afhankelijk zijn van het gebruik van binnenlandse in plaats van ingevoerde goederen 
of diensten, verboden.  
Grote grensoverschrijdende of internationale samenwerkingsprojecten  
13. Subsidies kunnen worden verleend in het kader van grote grensoverschrijdende of 
internationale samenwerkingsprojecten, zoals projecten op het gebied van vervoer, energie, milieu, 
onderzoek en ontwikkeling, en projecten voor de eerste toepassing om de opkomst en toepassing 
van nieuwe technologieë n te stimuleren (met uitzondering van productie). De voordelen van 
dergelijke grensoverschrijdende of internationale samenwerkingsprojecten mogen niet beperkt zijn 
tot de marktdeelnemers of de sector of de deelnemende staten, maar moeten een breder voordee l 
en bredere relevantie hebben vanwege overloopeffecten die niet uitsluitend aan de 
subsidieverlenende staat, de betrokken sector en de begunstigde toekomen.  
Energie en milieu  
14. De Partijen erkennen het belang van een veilig, betaalbaar en duurzaam energiestelsel en 
van milieuduurzaamheid, met name in verband met de strijd tegen klimaatverandering, die een 
existentiële bedreiging voor de mensheid vormt. Daarom moeten, onverminderd  artikel 3.4 
[Beginselen], de subsidies met betrekking tot energie en milieu gericht zijn op, en de begunstigde 
stimuleren voor, het tot stand brengen van een veilig, betaalbaar en duurzaam energiestelsel en een 
goed functionerende en concurrerende energie markt, of op het naar een hoger niveau tillen van 
milieubescherming ten opzichte van het niveau dat zonder de subsidie zou zijn bereikt. Dergelijke 
subsidies mogen de begunstigde niet ontslaan van verplichtingen die voortvloeien uit zijn 
verantwoordelijkhe den als vervuiler krachtens de wetgeving van de betrokken Partij.  
Subsidies aan luchtvaartmaatschappijen voor de exploitatie van routes  
15. Aan een luchtvaartmaatschappij worden geen subsidies verleend56 voor de exploitatie van 
routes, behalve:  
(a) wanneer er spr ake is van een openbaredienstverplichting, overeenkomstig artikel 3.3 
[Diensten van algemeen economisch belang];  
                                                            
56Voor alle duidelijkheid: dit laat artikel 3.2, leden 1 en 2, [Toepassingsgebied en uitzonderingen] onverlet.  
 
217 
 (b) in bijzondere gevallen waarin deze financiering de samenleving in haar geheel ten goede 
komt; of  
(c) als aanloopsubsidie voor het openen van nieuwe  routes naar regionale luchthavens, mits de 
mobiliteit van burgers erdoor wordt vergroot en de regionale ontwikkeling wordt 
gestimuleerd.  
Artikel 3.6: Gebruik van subsidies  
Elke Partij zorgt ervoor dat marktdeelnemers de subsidies uitsluitend gebruiken voo r het specifieke 
oogmerk waarvoor zij zijn verleend.  
Artikel 3.7: Transparantie  
1. Elke Partij maakt met betrekking tot de op haar grondgebied verleende of gehandhaafde 
subsidie uiterlijk zes maanden na de verlening van de subsidie de volgende informatie op e en 
officiële website of in een openbare databank openbaar:  
(a) de rechtsgrondslag en de beleidsdoelstelling of het oogmerk van de subsidie;  
(b) de naam van de begunstigde van de subsidie, indien beschikbaar;  
(c) de datum van verlening van de subsidie, de duur van de s ubsidie en alle andere voor de 
subsidie geldende termijnen; en  
(d) het bedrag van de subsidie of het bedrag dat voor de subsidie is begroot.  
2. Voor subsidies in de vorm van belastingmaatregelen wordt de informatie binnen één jaar 
vanaf de datum waarop de belasti ngaangifte moet zijn ingediend, openbaar gemaakt. De 
transparantieverplichtingen voor subsidies in de vorm van belastingmaatregelen hebben betrekking 
op dezelfde informatie als vermeld in lid  1, met uitzondering van de op grond van lid  1, punt  d), 
vereiste  informatie, die als orde van grootte kan worden verstrekt.  
3. Naast de in lid  1 bedoelde verplichting stellen de Partijen subsidie -informatie beschikbaar 
overeenkomstig lid  4 of 5 hieronder.  
4. Voor de Unie betekent naleving van lid  3 dat met betrekking tot de op het grondgebied van 
een Partij verleende of gehandhaafde subsidie uiterlijk zes maanden na de verlening van de subsidie 
de informatie op een officiële website of in een openbare databank openbaar wordt gemaakt, zodat 
belanghebbenden de overeenstemming m et de beginselen in artikel 3.4 [Beginselen] kunnen 
beoordelen.  
5. Voor het Verenigd Koninkrijk betekent naleving van lid  3 dat het Verenigd Koninkrijk ervoor 
zorgt dat:  
(a) indien een belanghebbende aan de subsidieverlenende autoriteit meedeelt dat hij zou 
verzoeken om toetsing door een rechterlijke instantie van i) de verlening van een subsidie 
door een subsidieverlenende autoriteit of ii) een desbetreffend besluit van de 
subsidieverlenende autoriteit of de onafhankelijke autoriteit of instantie;  
(b) binnen 28 dagen na de indiening van het schriftelijke verzoek de subsidieverlenende autoriteit 
of de onafhankelijke autoriteit of instantie die belanghebbende de informatie verstrek t aan de 
 
218 
 hand waarvan hij de toepassing van de beginselen van artikel 3.4 [Beginselen] kan 
beoordelen, met inachtneming van eventuele evenredige beperkingen die een legitiem doel 
nastreven, zoals commerciële gevoeligheid, vertrouwelijkheid of wettelijk ver schoningsrecht.  
De in de eerste alinea, punt b), bedoelde informatie wordt aan de belanghebbende verstrekt zodat 
deze met kennis van zaken een besluit kan nemen over het al dan niet indienen van een vordering of 
de geschilpunten in de voorgestelde vorderin g kan begrijpen en naar behoren kan identificeren.  
6. Voor de toepassing van dit artikel, artikel 3.10 [Rechterlijke instanties] en artikel 3.11 
[Terugvordering] wordt onder “belanghebbende” verstaan elke natuurlijke persoon of 
rechtspersoon, marktdeelnemer o f vereniging van marktdeelnemers waarvan de belangen door de 
verlening van een subsidie kunnen worden beïnvloed, met name de begunstigde, marktdeelnemers 
die met de begunstigde concurreren of relevante beroepsverenigingen.  
7. De verplichtingen uit hoofde van  dit artikel laten de verplichtingen van de Partijen uit 
hoofde van hun respectieve wetgeving inzake de vrijheid van informatie of de toegang tot 
documenten onverlet.  
Artikel 3.8: Overleg over toezicht op subsidies  
1. Indien een Partij van oordeel is dat een  subsidie door de andere Partij is verleend of dat er 
duidelijke aanwijzingen zijn dat de andere Partij voornemens is een subsidie te verlenen en dat de 
verlening van de subsidie een negatief effect op het handelsverkeer of de investeringen tussen de 
Parti jen heeft of kan hebben, kan zij de andere Partij verzoeken om een toelichting van de wijze 
waarop de in artikel 3.4 [Beginselen] bedoelde beginselen zijn nageleefd met betrekking tot die 
subsidie.  
2. Een Partij kan ook verzoeken om de in artikel 3.7, lid  1, [Transparantie] vermelde informatie, 
voor zover deze niet reeds uit hoofde van artikel 3.7, lid  1, [Transparantie] op een officiële website 
of in een openbare databank openbaar is gemaakt, of voor zover deze niet op een eenvoudige en 
gemakkelijk toegankeli jke wijze beschikbaar is gesteld.  
3. De andere Partij verstrekt uiterlijk 60  dagen na de datum van ontvangst van het 
desbetreffende verzoek in schriftelijke vorm de informatie waarom is verzocht. Indien bepaalde 
informatie waarom is verzocht niet kan worden v erstrekt, geeft die Partij in haar schriftelijk 
antwoord een verklaring voor het ontbreken daarvan.  
4. Indien de verzoekende Partij na ontvangst van de informatie waarom zij heeft verzocht nog 
steeds van oordeel is dat de door de andere Partij verleende of vo orgenomen subsidie een 
aanzienlijk effect op het handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen heeft of kan hebben, 
kan de verzoekende Partij om overleg in het Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk speelveld 
voor open en eerlijke mededinging en  duurzame ontwikkeling verzoeken. Het verzoek wordt 
schriftelijk ingediend en de redenen van de verzoekende Partij om om het overleg te verzoeken 
worden erin toegelicht.  
5. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk speelveld voor open en eerlijke mededing ing 
en duurzame ontwikkeling stelt alles in het werk om een voor beide Partijen aanvaardbare oplossing 
voor de aangelegenheid te bereiken. Het comité komt binnen 30 dagen na het verzoek om overleg 
voor het eerst bijeen.  
6. De termijnen voor het in de leden 3 en 5 bedoelde overleg kunnen in onderling overleg 
tussen de Partijen worden verlengd.  
 
219 
 Artikel 3.9: Onafhankelijke autoriteit of instantie en samenwerking  
1. Elke Partij richt een operationeel onafhankelijke autoriteit of instantie op, of houdt deze in 
stand, met een passende rol in haar regeling inzake toezicht op subsidies. Die onafhankelijke 
autoriteit of instantie beschikt bij de uitoefening van haar operationele taken over de nodige 
waarborgen voor haar onafhankelijkheid en treedt onpartijdig op.  
2. De Partij en moedigen hun respectieve onafhankelijke autoriteiten of instanties aan 
onderling samen te werken voor aangelegenheden van gemeenschappelijk belang binnen hun 
respectieve functies, met inbegrip van de toepassing van de artikelen 3.1 [Definities] tot en m et 3.7 
[Transparantie], voor zover van toepassing, binnen de in hun respectieve rechtskaders vastgestelde 
grenzen. De Partijen, of hun respectieve onafhankelijke autoriteiten of instanties, kunnen een 
afzonderlijk kader overeenkomen voor de samenwerking tu ssen die onafhankelijke instanties.  
Artikel 3.10: Rechterlijke instanties  
1. Elke Partij waarborgt overeenkomstig haar algemene en constitutionele recht en de 
desbetreffende procedures dat haar rechterlijke instanties bevoegd zijn om:  
a)  subsidiebesluiten va n een subsidieverlenende autoriteit of, in voorkomend geval, van de 
onafhankelijke autoriteit of instantie te toetsen voor wat betreft de naleving van de wetgeving 
van die Partij waarin artikel  3.4 [Beginselen] is omgezet;  
b)  alle andere relevante besluit en van de onafhankelijke autoriteit of instantie te toetsen en elke 
relevante nalatigheid om op te treden te onderzoeken;  
c)  met betrekking tot de punten a) en b) doeltreffende rechtsmiddelen op te leggen, met 
inbegrip van opschorting, verbod of verplicht ing tot handelen door de subsidieverlenende 
autoriteit, de toekenning van een schadevergoeding, en de terugvordering van de subsidie van 
de begunstigde indien en voor zover deze beschikbaar zijn op grond van de respectieve 
wetgeving op het tijdstip van inw erkingtreding van deze overeenkomst;  
d)  kennis te nemen van de vorderingen van belanghebbenden met betrekking tot subsidies 
waarop dit hoofdstuk van toepassing is, wanneer een belanghebbende krachtens de 
wetgeving van die Partij bevoegd is een vordering met betrekking tot een subsidie in te 
stellen.  
2. Elke Partij heeft, in overeenstemming met de algemene wetten en procedures van de 
andere Partij, het recht om met de toestemming, indien vereist, van de betrokken rechterlijke 
instantie tussen te komen in de i n lid  1 bedoelde gevallen.  
3. Onverminderd de verplichtingen om de in de leden 1 en 2 van dit artikel en artikel 3.11 
[Terugvordering] bedoelde bevoegdheden, rechtsmiddelen en rechten om op te treden te 
handhaven of, waar nodig, te creëren, verplicht niets in  dit artikel een Partij om rechten om op te 
treden, rechtsmiddelen en procedures te creëren of het toepassingsgebied of de gronden van 
toetsing van besluiten van hun respectieve overheidsinstanties welke krachtens hun wetgeving 
bestaan op het moment dat de ze overeenkomst in werking treedt, uit te breiden.  
Niets in dit artikel verplicht een Partij ertoe het toepassingsgebied of de gronden voor toetsing door 
haar rechterlijke instanties van handelingen van het parlement van het Verenigd Koninkrijk, van 
hande lingen van het Europees Parlement en van de Raad van de Europese Unie of van handelingen 
 
220 
 van de Raad van de Europese Unie, welke krachtens hun wetgeving bestaan op het moment dat 
deze overeenkomst in werking treedt, uit te breiden57.  
Artikel 3.11: Terugvor dering  
1. Elke Partij beschikt over een doeltreffend mechanisme voor de terugvordering van subsidies 
overeenkomstig de volgende bepalingen, onverminderd andere rechtsmiddelen die in de wetgeving 
van die Partij bestaan58.  
2. Elke Partij ziet erop toe dat, indien de belanghebbende als omschreven in artikel 3.7, lid  6 
[Transparantie], binnen de in lid  3 van dit artikel vastgestelde termijn een besluit tot 
subsidieverlening bij een rechterlijke instantie heeft aangevochten, terugvordering kan worden 
gelast indien een  rechterlijke instantie van een Partij een materiële onjuiste rechtsopvatting 
vaststelt, in die zin dat:  
(a) een maatregel die een subsidie vormt door de subsidieverlener niet als subsidie werd 
behandeld;  
(b) de subsidieverlener de beginselen van artikel 3.4 [Be ginselen], zoals omgezet in de wetgeving 
van die Partij, niet heeft toegepast, of deze beginselen heeft toegepast op een wijze die niet 
voldoet aan de in de wetgeving van die Partij geldende toetsingsnorm; of  
(c) de subsidieverlener, door te besluiten die subs idie te verlenen, buiten de grenzen van zijn 
bevoegdheden heeft gehandeld of misbruik heeft gemaakt van die bevoegdheden ten aanzien 
van de beginselen van artikel 3.4 [Beginselen], zoals omgezet in de wetgeving van die Partij.  
3. Voor de toepassing van dit ar tikel wordt de vastgestelde termijn als volgt bepaald:  
(a) voor de Unie vangt de termijn aan op de datum waarop de in artikel 3.7, leden 1, 2 en 4, 
[Transparantie] bedoelde informatie op de officiële website of in de openbare databank 
beschikbaar is gesteld, e n bedraagt de termijn niet minder dan een maand;  
(b) voor het Verenigd Koninkrijk:  
i) de termijn  vangt  aan op de datum  waarop  de in artikel  3.7, leden  1 en 2, [Transparantie]  
bedoelde  informatie  beschikbaar  is gesteld  op de officiële  website  of in de openbare  
databank;  
ii) de termijn  loopt  een maand  later  af, tenzij  de belanghebbende  vóór  die datum  in het 
kader  van de in artikel  3.7, lid 5, bedoelde  procedure  om informatie  heeft  verzocht;  
                                                            
57 Voor alle duidelijkheid: voor de toepassing van dit artikel omvat de wetgev ing van het Verenigd 
Koninkrijk geen wetgeving die [i] krachtens afdeling  2, lid  1, van de European Communities Act 1972, zoals 
overgenomen in afdeling  1A van de European Union (Withdrawal) Act 2018, van kracht is, of [ii] krachtens 
afdeling  2, lid  2, van de European Communities Act 1972, of voor een daarin vastgesteld doel, is aangenomen 
of opgesteld.  
58 Het Verenigd Koninkrijk is op grond van dit artikel verplicht om een nieuw rechtsmiddel voor terugvordering 
in te stellen dat beschikbaar is aan het einde van een succesvolle rechterlijke toetsing, overeenkomstig de 
toetsingsnorm uit hoofde van het nationale recht, die binnen de vastgestelde termijn is aangevat.  Deze 
toetsing wordt, overeenkomstig artikel 3.10, lid  3 [Rechterlijke instanties, op geen enkele andere wijze 
uitgebreid]. Geen enkele begunstigde kan een gewettigd vertrouwen wekken om zich tegen een dergelijke 
terugvordering te verzetten.  
 
221 
 iii) zodra  de belanghebbende  de in artikel  3.7, lid 5, punt  b), genoemde  informatie  heeft  
ontvangen  die toereikend  is voor  de in dat lid genoemde  doeleinden,  loopt  een 
nieuwe  periode  van een maand  aan het einde  waarvan  de vastgestelde  termijn  
afloopt;  
iv) de datum  van ontvangst  van de in punt  iii) bedoelde  informatie  is de datu m waarop  de 
subsidieverlenende  autoriteit  verklaart  dat zij de in artikel  3.7, lid 5, punt  b), 
[Transparantie]  genoemde  informatie  heeft  verstrekt  die voor  die doeleinden  
toereikend  is, ongeacht  verdere  of verduidelijkende  correspondentie  na die datum;  
v) de in de punten  i) tot en met iii) genoemde  termijnen  kunnen  bij wet worden  verlengd.  
4. Voor de toepassing van lid  3, punt  b), met betrekking tot regelingen, gaat de vastgestelde 
termijn in op het tijdstip waarop de punt  b) bedoelde informatie is gepubliceer d, niet op het tijdstip 
waarop de betalingen worden verricht, indien:  
(a) een subsidie schijnbaar wordt toegekend in overeenstemming met de voorwaarden van een 
regeling;  
(b) de ontwikkelaar van de regeling de informatie die krachtens artikel 3.7, leden 1 en 2, 
[Transparantie] met betrekking tot de regeling openbaar moet worden gemaakt, openbaar 
heeft gemaakt; en  
(c) de informatie over de regeling die op grond van punt b) wordt verstrekt, informatie over de 
subsidie bevat die een belanghebbende in staat stelt te bepa len of hij door de regeling kan 
wordt getroffen en die ten minste betrekking heeft op het doel van de subsidie, de 
categorieën begunstigden, de voorwaarden voor het in aanmerking komen voor de subsidie 
en de grondslag voor de berekening van de subsidie (me t inbegrip van eventuele relevante 
voorwaarden met betrekking tot de subsidieratio’s of -bedragen).  
5. Voor de toepassing van dit artikel is terugvordering van een subsidie niet vereist wanneer 
een subsidie is verleend op grond van een besluit van het parleme nt van het Verenigd Koninkrijk, 
een besluit van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie of een besluit van de Raad 
van de Europese Unie.  
6. Niets in dit artikel belet een Partij om, overeenkomstig haar wetgeving en naast de in dit 
artikel genoe mde situaties, te voorzien in aanvullende situaties waarin terugvordering een 
rechtsmiddel is.  
7. De Partijen erkennen dat terugvordering een belangrijk rechtsmiddel is in elk systeem 
betreffende toezicht op subsidies. Op verzoek van een Partij onderzoeken de  Partijen binnen de 
Partnerschapsraad aanvullende of alternatieve terugvorderingsmechanismen, en wijzigen zij dit 
artikel dienovereenkomstig. Binnen de Partnerschapsraad kan elke Partij wijzigingen voorstellen om 
verschillende regelingen voor hun respectie ve terugvorderingsmechanismen mogelijk te maken. Een 
Partij moet een voorstel van de andere Partij te goeder trouw in overweging nemen en ermee 
instemmen, als deze Partij van oordeel is dat de voorgestelde regelingen een minstens even 
 
222 
 doeltreffend terugvor deringsmiddel zijn als de bestaande mechanismen van de andere Partij. De 
Partnerschapsraad kan dan dit artikel dienovereenkomstig wijzigen59. 
Artikel 3.12: Corrigerende maatregelen  
1.  Een Partij kan de andere Partij schriftelijk verzoeken om informatie en ove rleg over een 
subsidie die volgens haar een aanzienlijk negatief effect op het handelsverkeer of de investeringen 
tussen de Partijen heeft, of indien er een ernstig risico op een dergelijk effect bestaat. De 
verzoekende Partij moet in dat verzoek alle rele vante informatie verstrekken zodat de Partijen een 
wederzijds aanvaardbare oplossing kunnen vinden, met inbegrip van een beschrijving van de 
subsidie en de zorgen van de verzoekende Partij met betrekking tot het effect ervan op het 
handelsverkeer of de inv esteringen.  
2. Uiterlijk 30 dagen na de datum van indiening van het verzoek stuurt de aangezochte Partij 
een schriftelijk antwoord met de gevraagde informatie aan de verzoekende Partij, en treden de 
Partijen in overleg, dat 60 dagen na de datum van indiening van dat verzoek wordt geacht te zijn 
afgesloten, tenzij de Partijen anders overeenkomen. Dergelijk overleg, en in het bijzonder alle tijdens 
het overleg door Partijen verstrekte informatie en ingenomen standpunten, is vertrouwelijk en laat 
de rechten van d e Partijen in latere procedures onverlet.  
3. Ten vroegste 60 dagen na de datum van indiening van het in lid  1 bedoelde verzoek kan de 
verzoekende Partij eenzijdig passende corrigerende maatregelen nemen indien er bewijs is dat een 
subsidie van de aangezochte  Partij een aanzienlijk negatief effect op het handelsverkeer of de 
investeringen tussen de Partijen heeft, of indien er een ernstig risico op een dergelijk effect bestaat.  
4. Ten vroegste 45 dagen na de datum van indiening van het in lid  1 bedoelde verzoek s telt de 
verzoekende Partij de aangezochte Partij in kennis van de corrigerende maatregelen die zij 
overeenkomstig lid  3 voornemens is te nemen. De verzoekende Partij verstrekt alle relevante 
informatie met betrekking tot de maatregelen die zij voornemens i s te nemen zodat de Partijen tot 
een wederzijds aanvaardbare oplossing kunnen komen. De verzoekende Partij mag die corrigerende 
maatregelen ten vroegste 15 dagen na de datum van indiening van de kennisgeving van die 
maatregelen bij de aangezochte Partij ne men.  
5. De beoordeling van een Partij van het bestaan van een ernstig risico op een aanzienlijk 
negatief effect moet zijn gebaseerd op feiten en niet louter op beweringen, vermoedens of vage 
mogelijkheden. De verandering in omstandigheden die zou leiden tot een situatie waarin de subsidie 
een dergelijk aanzienlijk negatief effect zou veroorzaken, moet duidelijk voorspelbaar zijn.  
6. De beoordeling door een Partij van het bestaan van een subsidie of van een aanzienlijk 
negatief effect van de subsidie op het ha ndelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen wordt 
gebaseerd op betrouwbaar bewijsmateriaal en niet alleen op gissingen of vergezochte 
mogelijkheden, en heeft betrekking op identificeerbare goederen, dienstverleners of andere 
marktdeelnemers, ook, i ndien relevant, in het geval van subsidieregelingen.  
7.  De Partnerschapsraad kan een illustratieve lijst bijhouden van wat als een aanzienlijk 
negatief effect op het handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen in de zin van de leden  1 
en 3 kan w orden beschouwd. Dit doet geen afbreuk aan het recht van de Partijen om corrigerende 
maatregelen vast te stellen.  
                                                            
59 De Partijen nemen er nota van dat het Verenigd Koninkrijk na de inwerkingtreding van deze overeenkomst 
een nie uw systeem betreffende toezicht op subsidies zal invoeren.  
 
223 
 8. De overeenkomstig lid  3 genomen corrigerende maatregelen worden beperkt tot wat strikt 
noodzakelijk en evenredig is om het veroorzaakte aanzi enlijk negatief effect te verhelpen of het 
ernstige risico op een dergelijk effect aan te pakken. Voorrang wordt gegeven aan maatregelen die 
de werking van deze overeenkomst zo weinig mogelijk verstoren.  
9. Binnen vijf dagen na de datum waarop de in lid  3 be doelde corrigerende maatregelen van 
kracht worden en zonder voorafgaand overleg overeenkomstig artikel INST.13 [Overleg], kan de 
Partij waaraan kennis is gegeven, overeenkomstig artikel INST.14, lid  2, [Arbitrageprocedure] 
verzoeken om de instelling van ee n scheidsgerecht door middel van een schriftelijk verzoek aan de 
verzoekende Partij, zodat het scheidsgerecht kan nagaan of:  
(a) een door de verzoekende Partij genomen corrigerende maatregel verenigbaar is met lid 3 of 
lid 8;  
(b) de verzoekende Partij aan het ove rleg heeft deelgenomen nadat de aangezochte Partij de 
gevraagde informatie heeft verstrekt en heeft ingestemd met het houden van dergelijk 
overleg; of  
(c) er een nalaten was om binnen de in respectievelijk lid  3 of lid  4 bedoelde termijnen een 
corrigerende maa tregel te nemen of mee te delen.  
Dat verzoek heeft geen opschortende werking voor de corrigerende maatregelen. Voorts beoordeelt 
het scheidsgerecht de toepassing door de Partijen van de artikelen 3.4 [Beginselen] en 3.5 
[Verboden subsidies en voorwaardeli jke subsidies] niet.  
10. Het naar aanleiding van het in lid  9 bedoelde verzoek ingestelde scheidsgerecht voert zijn 
procedures in overeenstemming met artikel INST.34B [Bijzondere procedures voor corrigerende 
maatregelen en evenwichtsherstel] en doet zijn defin itieve uitspraak binnen 30 dagen na zijn 
instelling.  
11. In geval van een veroordeling van de verwerende Partij stelt de verwerende Partij de 
klagende Partij uiterlijk 30 dagen na de datum van de uitspraak van het scheidsgerecht in kennis van 
de maatregelen d ie zij heeft getroffen om die uitspraak na te leven.  
12.  Na een veroordeling van de verwerende Partij in de in lid  10 bedoelde procedure kan de 
klagende Partij het scheidsgerecht verzoeken om binnen 30 dagen na zijn uitspraak de 
verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst of een aanvullende overeenkomst op te schorten 
tot een niveau dat niet hoger is dan het niveau dat overeenkomt met de door de toepassing van de 
corrigerende maatregelen veroorzaakte tenietdoening of uitholling, indien zij van oordeel is dat de 
niet-overeenstemming van de corrigerende maatre gelen met lid  3 of lid  8 aanzienlijk is. In het 
verzoek wordt overeenkomstig de beginselen van artikel INST.34C [Opschorting van verplichtingen 
voor de toepassing van artikel LPFS.3.12, lid  12, [Corrigerende maatregelen], artikel FISH.9, lid  5, en 
artikel FISH.14, lid  6] een niveau van opschorting van verplichtingen voorgesteld. De klagende Partij 
kan verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst of een aanvullende overeenkomst opschorten 
overeenkomstig de door het scheidsgerecht vastgestelde niveau van o pschorting van verplichtingen. 
Een dergelijke opschorting wordt niet eerder dan 15 dagen na een dergelijke uitspraak toegepast.  
13. Partijen beroepen zich niet op de WTO -Overeenkomst, noch op enige andere internationale 
overeenkomst om de wederpartij te beletten overeenkomstig dit artikel maatregelen te nemen, met 
inbegrip van maatregelen zoals de opschorting van verplichtingen uit hoofde van dit artikel of een 
aanvullende overeenkomst.  
 
224 
 14. Om te beoordelen of het opleggen of handhaven van corrigerende maatre gelen ten aanzien 
van de invoer van hetzelfde product beperkt is tot wat strikt noodzakelijk of evenredig is voor de 
toepassing van dit artikel:  
a)  houdt een Partij rekening met de compenserende maatregelen die overeenkomstig titel IV 
[Handel in goederen] , artikel 17, lid  3, [Handelsmaatregelen] worden toegepast of 
gehandhaafd; en  
b)  kan een Partij rekening houden met de antidumpingmaatregelen die overeenkomstig titel IV 
[Handel in goederen], artikel 17, lid  3, [Handelsmaatregelen] worden toegepast of 
gehandhaafd.  
15. Een Partij past niet tegelijkertijd een corrigerende maatregel uit hoofde van dit artikel en 
een evenwichtsherstellende maatregel uit hoofde van artikel 9.4 [Evenwichtsherstel] toe om het 
effect op het handelsverkeer of de investeringen dat rech tstreeks door dezelfde subsidie wordt 
veroorzaakt, te verhelpen.  
16. Indien de Partij waartegen corrigerende maatregelen zijn genomen, geen verzoek uit hoofde 
van lid  9 van dit artikel binnen de in dat lid vastgestelde termijn indient, kan die Partij de in ar tikel 
INST.14 [Arbitrageprocedure] bedoelde arbitrageprocedure inleiden om een corrigerende maatregel 
aan te vechten op de in lid  9 van dit artikel genoemde gronden, zonder voorafgaand overleg 
overeenkomstig artikel INST.13 [Overleg]. Een scheidsgerecht be handelt de kwestie voor de 
toepassing van artikel INST.19 [spoedprocedure] als een spoedeisend geval.  
17. Voor de toepassing van de leden 9 en 16 houdt het scheidsgerecht bij de beoordeling of een 
corrigerende maatregel strikt noodzakelijk of evenredig is, te rdege rekening met de beginselen van 
de leden 5 en 6, alsmede met de leden 13, 14 en 15.  
Artikel 3.13: Geschillenbeslechting  
1. Behoudens de leden 2 en 3 is deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], 
titel I [Geschillenbeslechting], van toepa ssing op geschillen tussen de Partijen betreffende de 
interpretatie en toepassing van dit hoofdstuk, met uitzondering van de artikelen 3.9 [Onafhankelijke 
autoriteit of instantie en samenwerking] en 3.10 [Rechterlijke instanties].  
2. Een scheidsgerecht heeft  geen bevoegdheid betreffende:  
(a) een individuele subsidie, met inbegrip van de vraag of een dergelijke subsidie in 
overeenstemming is met de beginselen van artikel 3.4 [Beginselen], lid 1, behalve met 
betrekking tot de voorwaarden van artikel 3.5, lid  2, [On beperkte overheidsgaranties], leden 3 
tot en met 5 [Redding en herstructurering], leden  8 tot en met 11 [Uitvoersubsidies] en lid  12 
[Subsidies afhankelijk van het gebruik van binnenlandse producten]; en  
(b) of het in artikel 3.11 [Terugvordering] bedoelde ter ugvorderingsmechanisme in een 
individueel geval correct is toegepast.  
3. Deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel I [Geschillenbeslechting], is 
van toepassing op artikel 3.12 [Corrigerende maatregelen] overeenkomstig dat artikel en ar tikel 
INST.34B [Bijzondere procedures voor corrigerende maatregelen en evenwichtsherstel].  
Hoofdstuk vier: Overheidsondernemingen, ondernemingen waaraan bijzondere rechten of 
voorrechten zijn toegekend en aangewezen monopolies  
 
225 
 Artikel  4.1: Definities  
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk zijn de volgende definities van toepassing:   
(a) “Regeling”: de Regeling inzake door de overheid gesteunde exportkredieten, die is ontwikkeld 
in het kader van de OESO, of een opvolger daarvan, ongeacht of die is ontwikkeld in he t kader 
van de OESO, die is aanvaard door ten minste 12  oorspronkelijke leden van de WTO die op 
1 januari 1979 deelnamen aan de Regeling;  
(b)  “commerciële activiteiten”: activiteiten die resulteren in de productie van goederen of de 
verlening van diensten die  op de relevante markt zullen worden verkocht in hoeveelheden en 
tegen prijzen die door een onderneming op basis van de omstandigheden van vraag en 
aanbod worden bepaald, en die met een winstoogmerk worden verricht; activiteiten van een 
onderneming die act ief is op non -profitbasis dan wel op basis van het principe van 
kostendekking zijn geen activiteiten met een winstoogmerk;  
(c) “commerciële overwegingen”: overwegingen inzake prijs, kwaliteit, beschikbaarheid, 
verhandelbaarheid, vervoer en andere voorwaarden v an aankoop of verkoop, of andere 
factoren waarmee normaal rekening zou worden gehouden bij de commerciële beslissingen 
van een particuliere onderneming die in de desbetreffende sector of industrie handelt volgens 
de beginselen van de markteconomie;   
(d) “onder  de overeenkomst vallende entiteit”:  
(i) een aangewezen  monopolie;   
(ii) een onderneming  waaraan  bijzondere  rechten  of voorrechten  zijn toegekend,  of  
(iii) een overheidsonderneming;   
(e) “aangewezen monopolie”: een entiteit, met inbegrip van een consortium of een 
overheidsorgaan, die op de relevante markt op het grondgebied van een Partij is aangewezen 
als enige aanbieder of enige koper van een goed of dienst; een entiteit waaraan exclusieve 
intellectuele -eigendomsrechten zijn verleend, valt echter niet onder dit b egrip om de enkele 
reden dat haar dergelijke rechten zijn verleend; in dit verband wordt onder “aanwijzen” 
verstaan een monopolie instellen of toestaan, of de werkingssfeer van een monopolie 
uitbreiden teneinde een nieuw goed of een nieuwe dienst daaronder  te laten vallen;  
(f) “onderneming”: onderneming als gedefinieerd in artikel  SERVIN.1.2 [Definities], punt  g. 
(g) “onderneming waaraan bijzondere rechten of voorrechten zijn toegekend”: een publieke of 
particuliere onderneming waaraan een Partij in rechte of in fe ite bijzondere rechten of 
voorrechten heeft toegekend;  
(h) “dienst die wordt verleend in het kader van de uitoefening van overheidsgezag”: een dienst 
die wordt verleend in het kader van de uitoefening van overheidsgezag zoals gedefinieerd in 
de GATS;  
(i) “bijzond ere rechten of voorrechten”: rechten of voorrechten waarmee een Partij 
ondernemingen aanwijst die een goed mogen leveren of een dienst mogen verlenen, of het 
aantal van dergelijke ondernemingen tot twee of meer beperkt, anders dan op objectieve, 
evenredige  en niet -discriminatoire criteria, en daardoor de mogelijkheid van andere 
 
226 
 ondernemingen om in hetzelfde geografische gebied of op dezelfde productmarkt onder in 
wezen gelijkwaardige omstandigheden hetzelfde goed te leveren of dezelfde dienst te 
verlenen, e rnstig beperkt;   
(j) “overheidsonderneming”: een onderneming met betrekking tot welke een Partij:  
(i) rechtstreeks  meer  dan 50 procent  van het aandelenkapitaal  in handen  heeft;   
(ii) rechtstreeks  of onrechtstreeks  de uitoefening  van meer  dan 50 procent  van de 
stemrech ten controleert;   
(iii) bevoegd  is om de meerderheid  van de leden  van de raad  van bestuur  of een 
gelijkwaardig  bestuursorgaan  te benoemen,  of  
(iv) bevoegd  is om zeggenschap  uit te oefenen.  Voor  de vaststelling  van de zeggenschap  
wordt  per geval  rekening  gehouden  met alle relevante  juridische  en feitelijke  
elementen.   
Artikel  4.2: Toepassingsgebied  
1. Dit hoofdstuk is van toepassing op onder de overeenkomst vallende entiteiten, op alle 
overheidsniveaus, die commerciële activiteiten uitoefenen. Indien een onder de overeen komst 
vallende entiteit zowel commerciële activiteiten als niet -commerciële activiteiten uitoefent, vallen 
uitsluitend de commerciële activiteiten onder dit hoofdstuk.  
2. Dit hoofdstuk is niet van toepassing op:  
(a) onder de overeenkomst vallende entiteiten die handelen als aanbestedende entiteiten als 
gedefinieerd in de bijlagen  1 tot en met 3 van elke Partij bij aanhangsel  I van de GPA en in 
punt  1 van de respectieve onderafdelingen van elke Partij in titel  X [Overheidsopdrachten], 
bijlage  PPROC -1 [Overheidsopd rachten], afdeling  B2, en die onder deze overeenkomst 
vallende aanbestedingen als gedefinieerd in titel  X [Overheidsopdrachten], artikel PPROC.2 
[Opname van een aantal bepalingen van de GPA en onder deze overeenkomst vallende 
aanbestedingen], lid  2, plaats en;  
(b) diensten die worden verleend in het kader van de uitoefening van overheidsgezag.  
3. Dit hoofdstuk is niet van toepassing op een onder de overeenkomst vallende entiteit, 
wanneer in een van de drie voorgaande opeenvolgende belastingjaren de jaarlijkse inko msten uit de 
commerciële activiteiten van de betrokken onderneming of het betrokken monopolie minder dan 
100 miljoen bijzondere trekkingsrechten bedroegen.  
4. Artikel 4.5 [Niet -discriminerende behandeling en commerciële overwegingen] is niet van 
toepassing op  de verlening van financiële diensten door een onder de overeenkomst vallende 
entiteit in opdracht van de overheid, indien die verlening van financiële diensten:  
(a) de uitvoer of invoer ondersteunt, mits die diensten:  
i. niet beogen  commerciële  financiering  te vervangen,  of 
 
227 
 ii. worden  aangeboden  tegen  voorwaarden  die niet gunstiger  zijn dan die welke  voor  
vergelijkbare  financiële  diensten  kunnen  worden  verkregen  op de commerciële  markt,  
of 
(b) particuliere investeringen buiten het grondgebied van de Partij ondersteunt, mits die 
diensten:  
i. niet beogen  commerciële  financiering  te vervangen,  of 
ii. worden  aangeboden  tegen  voorwaarden  die niet gunstiger  zijn dan die welke  voor  
vergelijkbare  financiële  diensten  kunnen  worden  verkregen  op de commerciële  markt,  
of 
(c) wordt aangeboden t egen voorwaarden die stroken met de Regeling, wanneer de verlening 
van die financiële diensten valt binnen het toepassingsgebied van de Regeling.  
5. Onverminderd lid  3 van dit artikel, is artikel  4.5 [Niet -discriminerende behandeling en 
commerciële overweging en] niet van toepassing op de volgende sectoren: audiovisuele diensten, 
nationale cabotage in het zeevervoer60 en binnenvaart als bedoeld in artikel SERVIN 1.1 [Doelstelling 
en toepassingsgebied], lid  5.  
6. Artikel  4.5 [Niet -discriminerende behandeling en commerciële overwegingen] is niet van 
toepassing voor zover een onder de overeenkomst vallende entiteit of een Partij goederen of 
diensten aankoopt of verkoopt op grond van:  
(a) eventuele bestaande niet -conform e maatregelen die de Partij handhaaft, verlengt, hernieuwt 
of wijzigt overeenkomstig [artikel SERVIN  2.7 [Niet -conforme maatregelen en uitzonderingen], 
lid 1, of artikel  SERVIN.3.6 [Niet -conforme maatregelen], lid  1], zoals opgenomen in haar 
lijsten in de bijlagen SERVIN -1 en SERVIN -2, naargelang het geval], of  
(b) eventuele niet -conforme maatregelen die de Partij met betrekking tot sectoren, subsectoren 
of activiteiten vaststelt of handhaaft overeenkomstig [artikel SERVIN  2.7 [Niet -conforme 
maatregelen en uitz onderingen], lid  2, of artikel  SERVIN.3.6 [Niet -conforme maatregelen], 
lid 2], zoals opgenomen in haar lijsten in de bijlagen SERVIN -1 en SERVIN -2], naargelang het 
geval.  
                                                            
60 Nationale cabotage in het zeevervoer heeft betrekking op:  voor de Unie, onverminderd de reikwijdte 
van activiteiten die volgens de desbetreffende nationale wetgeving als cabotage kunnen worden be schouwd, 
het vervoer van passagiers of goederen tussen een haven of een locatie in een lidstaat van de Unie en een 
andere haven of locatie in dezelfde lidstaat van de Unie, met inbegrip van zijn continentale plat zoals 
gedefinieerd in het Verdrag van de Ve renigde Naties inzake het recht van de zee, gedaan te Montego Bay op 
10 december 1982 (“het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee”), en verkeer dat 
vertrekt uit en aankomt in dezelfde haven of locatie in een lidstaat van de Unie; voor  het Verenigd Koninkrijk, 
het vervoer van passagiers of goederen tussen een haven of een locatie in het Verenigd Koninkrijk en een 
andere haven of locatie in het Verenigd Koninkrijk, met inbegrip van zijn continentale plat zoals gedefinieerd in 
het Verdrag  van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, en verkeer dat vertrekt uit en aankomt in 
dezelfde haven of locatie in het Verenigd Koninkrijk.  
 
228 
 Artikel  4.3: Verhouding tot WTO -Overeenkomst  
De Partijen bevestigen hun rechten en ve rplichtingen op grond van artikel  XVII, leden  1 tot en met 3, 
van de GATT 1994, het Memorandum van Overeenstemming betreffende de interpretatie van 
artikel  XVII van de GATT 1994, en artikel  VIII, leden  1, 2 en 5, van de GATS.  
Artikel  4.4: Algemene bepaling en 
1. Onverminderd de rechten en verplichtingen van elke Partij uit hoofde van dit hoofdstuk, 
beletten de bepalingen van dit hoofdstuk een Partij niet een onder de overeenkomst vallende 
entiteit op te richten of in stand te houden.  
2. Geen van de Partijen mag ee n onder de overeenkomst vallende entiteit verplichten of 
aansporen te handelen op een wijze die niet strookt met dit hoofdstuk.  
Artikel  4.5: Niet -discriminerende behandeling en commerciële overwegingen  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat haar onder de overeenkoms t vallende entiteiten, wanneer zij 
commerciële activiteiten verrichten:  
(a) handelen overeenkomstig commerciële overwegingen bij het aankopen of verkopen van 
goederen of diensten, behalve wanneer zij moeten voldoen aan voorwaarden van hun 
openbare -dienstopdrac ht die niet in strijd zijn met het bepaalde in de punten  b) of c);  
(b) bij het aankopen van goederen of diensten:  
i. aan goederen  of diensten  die door  een onderneming  van de andere  Partij  worden  
aangeboden,  een niet minder  gunstige  behandeling  toekennen  dan aan soortgelijke  
goederen  of diensten  die door  ondernemingen  van de Partij  worden  aangeboden,  en 
ii. aan goederen  of diensten  die door  een onder  de overeenkomst  vallende  entiteit  op 
het grondgebied  van de Partij  worden  aangeboden,  een niet minder  gunstige  
behandel ing toekennen  dan aan soortgelijke  goederen  of diensten  die door  
ondernemingen  van de Partij  op de desbetreffende  markt  op het grondgebied  van de 
Partij  worden  aangeboden,  en  
(c) bij het verkopen van goederen of diensten:  
i. aan een onderneming  van de andere  Partij een niet minder  gunstige  behandeling  
toekennen  dan aan ondernemingen  van de Partij,  en  
ii. aan een onder de overeenkomst vallende entiteit op het grondgebied van de Partij 
een niet minder gunstige behandeling toekennen dan aan ondernemingen van de 
Partij op de desbetreffende markt op het grondgebied van de Partij61.  
2. Het bepaalde in lid  1, punten  b) en c), sluit niet uit dat een onder de overeenkomst vallende 
entiteit:  
                                                            
61 Voor alle duidelijkheid: dit lid is niet van toepassing op de aankoop of de verkoop van aandelen of ande re 
vormen van deelneming door een onder de overeenkomst vallende entiteit als middel voor haar deelneming 
in het aandelenkapitaal van een andere onderneming.  
 
229 
 (a) goederen of diensten aankoopt of aanbiedt op verschillende voorwaarden, ook wat betreft 
prijs, mits die verschillende voorwaarden berusten op commerciële overwegingen, of  
(b) weigert goederen of diensten aan te kopen of aan te bieden, mits die weigering berust op 
commerciële overwegingen.  
Artikel 4.6: Regelgevingskader  
1. Elke Partij eerbiedigt de re levante internationale normen, waaronder de richtsnoeren van de 
OESO betreffende corporate governance in overheidsondernemingen, en maakt daar optimaal 
gebruik van.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat elk regelgevend orgaan en elk ander orgaan met een 
regelgevende functie dat zij opricht of in stand houdt:  
(a) onafhankelijk is van en geen verantwoording verschuldigd is aan enige onderneming die door 
dat orgaan wordt gereglement eerd, en  
(b) in soortgelijke omstandigheden onpartijdig optreedt jegens alle ondernemingen die door dat 
orgaan worden gereglementeerd, met inbegrip van de onder de overeenkomst vallende 
entiteiten; de onpartijdige uitoefening door het orgaan van zijn regelgev ende werkzaamheden 
wordt beoordeeld aan de hand van het algemene operationele patroon of de algemene 
praktijk van dat orgaan.  
Voor de sectoren waarvoor de Partijen in deze overeenkomst specifieke verplichtingen in verband 
met een dergelijk orgaan zijn ove reengekomen, hebben de desbetreffende bepalingen van deze 
overeenkomst voorrang.  
3. Elke Partij past haar wet - en regelgeving op samenhangende en niet -discriminerende wijze 
toe op onder de overeenkomst vallende entiteiten.  
Artikel  4.7: Uitwisseling van inform atie 
1. Een Partij die redenen heeft om aan te nemen dat haar belangen op grond van dit hoofdstuk 
worden aangetast door de commerciële activiteiten van een entiteit van de andere Partij, kan de 
andere Partij schriftelijk verzoeken overeenkomstig lid  2 informa tie te verstrekken over de 
commerciële activiteiten van die entiteit met betrekking tot de uitvoering van de bepalingen van dit 
hoofdstuk.  
2. Mits in het in lid  1 bedoelde verzoek wordt toegelicht hoe de activiteiten van de entiteit de 
belangen van de verzoe kende Partij op grond van dit hoofdstuk kunnen aantasten en wordt 
aangegeven welke van de volgende categorieën informatie moet of moeten worden verstrekt, 
verstrekt de aangezochte Partij de informatie waarom wordt verzocht:  
(a) de eigendomsstructuur en de stemverhoudingen van de entiteit, met vermelding van het 
cumulatieve percentage aandelen in de entiteit en het percentage stemrechten in de entiteit 
dat de aangezochte Partij en haar onder de overeenkomst vallende entiteiten cumulatief in 
handen hebben;  
(b) een beschrijving van de eventuele bijzondere aandelen of bijzondere stemrechten of andere 
rechten waarover de aangezochte Partij en haar onder de overeenkomst vallende entiteiten 
 
230 
 beschikken, voor zover die rechten verschillen van de rechten die verbonden zij n aan de 
algemene gewone aandelen van de entiteit;  
(c) een beschrijving van de organisatiestructuur van de entiteit en de samenstelling van haar raad 
van bestuur of van een ander gelijkwaardig orgaan;  
(d) een beschrijving van de overheidsdiensten of -instanties d ie belast zijn met de reglementering 
van of het toezicht op de entiteit, een beschrijving van de rapportagevereisten die haar door 
die overheidsdiensten of -instanties worden opgelegd, en de rechten en praktijken van die 
overheidsdiensten of -instanties me t betrekking tot de benoeming, het ontslag of de 
bezoldiging van het leidinggevend personeel en de leden van de raad van bestuur of een 
ander gelijkwaardig orgaan;  
(e) de jaarlijkse inkomsten en de totale activa van de entiteit gedurende de meest recente 
periode van drie jaar waarvoor informatie beschikbaar is;  
(f) eventuele vrijstellingen, immuniteiten en daarmee samenhangende maatregelen waarvoor de 
entiteit op grond van de wet - en regelgeving van de aangezochte Partij in aanmerking komt;  
(g) alle aanvullende info rmatie over de entiteit die openbaar beschikbaar is, met inbegrip van de 
jaarlijkse financiële verslagen en audits door derden.  
3. De leden  1 en 2 verplichten een Partij niet tot het verstrekken van vertrouwelijke informatie 
waarvan de bekendmaking onverenig baar zou zijn met haar wet - en regelgeving, de 
rechtshandhaving zou belemmeren of anderszins in strijd zou zijn met het openbaar belang, of 
schadelijk zou zijn voor de rechtmatige commerciële belangen van bepaalde ondernemingen.  
4. Wanneer de informatie waar om wordt verzocht niet beschikbaar is, deelt de aangezochte 
Partij de verzoekende Partij schriftelijk de redenen mee waarom die informatie niet beschikbaar is.  
Hoofdstuk vijf: Belastingen  
Artikel  5.1: Goed bestuur  
De Partijen erkennen de beginselen van goe d bestuur op fiscaal gebied, in het bijzonder de mondiale 
normen inzake fiscale transparantie, uitwisseling van informatie en eerlijke belastingconcurrentie, 
en verbinden zich tot de toepassing daarvan. De Partijen spreken opnieuw hun steun uit voor het 
OESO-actieplan inzake grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS), en bevestigen hun 
verbintenis om de OESO -minimumnormen inzake grondslaguitholling en winstverschuiving toe te 
passen. De Partijen zullen goed bestuur in belastingzaken bevorderen, de inte rnationale 
samenwerking op fiscaal gebied versterken en het innen van belastinginkomsten vergemakkelijken.  
Artikel  5.2: Belastingnormen  
1. Een Partij mag het beschermingsniveau waarin haar wetgeving aan het eind van de 
overgangsperiode voorziet, niet afzwakke n of verlagen tot onder het niveau waarin wordt voorzien 
door de normen en regels die aan het eind van de overgangsperiode in het kader van de OESO zijn 
overeengekomen, met betrekking tot:  
(a) de uitwisseling van inlichtingen — op verzoek, spontaan of automati sch — met betrekking tot 
financiële rekeningen, grensoverschrijdende fiscale rulings, landenverslagen tussen 
belastingdiensten, en mogelijke grensoverschrijdende fiscale planningconstructies;  
 
231 
 (b) regels inzake renteaftrekbeperking, gecontroleerde buitenlandse  vennootschappen en het 
aanpakken van hybridemismatches.  
2. Een Partij mag het beschermingsniveau waarin haar wetgeving aan het eind van de 
overgangsperiode voorziet met betrekking tot openbare verslaglegging per land door 
kredietinstellingen en beleggingsond ernemingen, anders dan kleine en niet -verweven 
beleggingsondernemingen, niet afzwakken of verlagen.  
Artikel  5.3: Geschillenbeslechting  
De bepalingen van dit hoofdstuk komen niet in aanmerking voor geschillenbeslechting uit hoofde 
van deel zes [Geschillenbe slechting en horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting].  
Hoofdstuk zes: Arbeids - en sociale normen  
Artikel  6.1: Definitie  
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt onder “niveaus van arbeids - en sociale 
bescherming” verstaan de niveaus van bescherming waarin in het algemeen wordt voorzien in de 
wetgeving en de normen62 van een Partij op elk van de volgende gebieden:  
(a) fundamentele rechten op het werk;  
(b) normen voor gezondheid en veiligheid op het werk;  
(c) billijke arbeidsvoorwaarden en arbeidsnormen ;  
(d) recht op voorlichting en raadpleging op ondernemingsniveau, of  
(e) herstructurering van ondernemingen.  
2. Voor de Unie wordt onder “niveaus van arbeids - en sociale bescherming” verstaan de 
niveaus van arbeids - en sociale bescherming die van toepassing zijn op  en in alle lidstaten en die zij 
gemeen hebben.  
Artikel  6.2: Non -regressie ten opzichte van niveaus van bescherming  
1. De Partijen bevestigen het recht van elke Partij om haar beleid en prioriteiten op de door dit 
hoofdstuk bestreken gebieden vast te stellen, de niveaus van arbeids - en sociale bescherming te 
bepalen die zij passend acht en haar wetgeving en beleid vast te stellen of te wijzigen op een wijze 
die in overeenstemming is met de internationale verbintenissen van elke Partij, ook met die uit 
hoofde van dit hoofdstuk.  
2. Een Partij mag haar niveaus van arbeids - en sociale bescherming niet afzwakken of verlagen 
tot on der de niveaus die aan het eind van de overgangsperiode gelden, op een wijze die van invloed 
is op de handel of de investeringen tussen de Partijen, onder meer doordat zij haar wetgeving en 
normen niet doeltreffend handhaaft.  
                                                            
62 Voor alle duidelijkheid: dit hoofdstuk en artikel  9.4 [Herstel van evenwicht] zijn niet van toep assing op de 
wetgeving en de normen van de Partijen inzake sociale zekerheid en pensioenen.  
 
232 
 3. De Partijen erkennen dat elke Partij het recht behoudt om in redelijkheid haar discretionaire 
bevoegdheid uit te oefenen en te goeder trouw besluiten te nemen met betrekking tot de toewijzing 
van middelen voor de handhaving van de arbeidswetgeving met betrekking tot andere 
arbeidswetge ving waarvoor een hogere prioriteit wordt geacht te zijn vastgesteld, op voorwaarde 
dat de uitoefening van die discretionaire bevoegdheid en die besluiten niet in strijd zijn met haar 
verplichtingen uit hoofde van dit hoofdstuk.  
4. De Partijen blijven streven  naar verhoging van hun respectieve niveaus van arbeids - en 
sociale bescherming als bedoeld in dit hoofdstuk.  
Artikel  6.3: Handhaving  
Met het oog op de handhaving als bedoeld in [artikel  6.2 [Non -regressie ten opzichte van niveaus 
van bescherming] zorgt el ke Partij voor een systeem, of handhaaft elke Partij een systeem, voor de 
doeltreffende interne handhaving, en met name een doeltreffend systeem van arbeidsinspecties in 
overeenstemming met haar internationale verplichtingen op het gebied van arbeidsomstan digheden 
en de bescherming van werknemers; zorgt elke Partij ervoor dat er voor overheidsinstanties en 
particulieren met procesbevoegdheid administratieve en gerechtelijke procedures openstaan om 
tijdig te kunnen opkomen tegen schendingen van de arbeidswet geving en sociale normen, en 
voorziet elke Partij in passende en doeltreffende rechtsmiddelen, met inbegrip van een voorlopige 
voorziening, alsmede in evenredige en afschrikkende sancties. In het kader van de interne 
toepassing en handhaving van artikel  6.2 [Non -regressie ten opzichte van niveaus van bescherming] 
eerbiedigt elke Partij in overeenstemming met de toepasselijke wetgeving en praktijk de rol en de 
autonomie van de sociale partners op nationaal niveau.  
Artikel  6.4: Geschillenbeslechting  
1. De Partij en stellen door middel van dialoog, overleg, uitwisseling van informatie en 
samenwerking alles in het werk om eventuele onenigheid over de toepassing van dit hoofdstuk op te 
lossen.   
2. In afwijking van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalinge n], titel  I 
[Geschillenbeslechting], maken Partijen in geval van een onderling geschil over de toepassing van dit 
hoofdstuk uitsluitend gebruik van de in het kader van artikel  9.1 [Overleg], artikel  9.2 
[Deskundigenpanel] en artikel  9.3 [Deskundigenpanel v oor gebieden van non -regressie] van deze 
titel ingestelde procedures.  
Hoofdstuk zeven: Milieu en klimaat  
Artikel  7.1: Definities  
1. Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt onder “niveaus van milieubescherming” 
verstaan de niveaus van bescherming waarin in  het algemeen wordt voorzien in de wetgeving van 
een Partij en die gericht zijn op de bescherming van het milieu, met inbegrip van de preventie van 
gevaar voor het leven of de gezondheid van de mens uit hoofde van milieueffecten, onder meer op 
elk van de v olgende gebieden:  
(a) industriële emissies;  
(b) emissies in de lucht en luchtkwaliteit;  
(c) behoud van de natuur en de biodiversiteit;  
 
233 
 (d) afvalbeheer;  
(e) bescherming en behoud van het aquatische milieu;  
(f) bescherming en behoud van het mariene milieu;  
(g) preventie, reductie  en eliminatie van de risico’s voor de gezondheid van de mens of voor het 
milieu als gevolg van de productie, het gebruik, het vrijkomen of de verwijdering van 
chemische stoffen, of  
(h) beheer van de gevolgen voor het milieu van de landbouw - of voedselproducti e, met name 
door het gebruik van antibiotica en decontaminatiemiddelen.  
2. Voor de Unie wordt onder “niveaus van milieubescherming” verstaan de niveaus van 
milieubescherming die van toepassing zijn op en in alle lidstaten en die zij gemeen hebben.  
3. Voor de toe passing van dit hoofdstuk wordt onder “niveau van klimaatbescherming” 
verstaan het niveau van bescherming met betrekking tot de emissies en de verwijdering van 
broeikasgassen en de uitfasering van ozonafbrekende stoffen. Met betrekking tot broeikasgassen 
wordt hieronder verstaan:  
(a) voor de Unie: het streefcijfer van 40  % voor de economie in haar geheel voor 2030, met 
inbegrip van het systeem van koolstofbeprijzing van de Unie ;  
(b) voor het Verenigd Koninkrijk: het aandeel van de economie van het Verenigd Koninkr ijk in 
haar geheel in dit streefcijfer voor 2030,  
 
met inbegrip van het systeem van koolstofbeprijzing van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel  7.2: Non -regressie ten opzichte van niveaus van bescherming  
1. De Partijen bevestigen het recht van elke Partij om haar  beleid en prioriteiten op de door dit 
hoofdstuk bestreken gebieden vast te stellen, de niveaus van milieubescherming en het niveau van 
klimaatbescherming te bepalen die zij passend acht en haar wetgeving en beleid vast te stellen of te 
wijzigen op een wij ze die in overeenstemming is met de internationale verbintenissen van elke 
Partij, ook met die uit hoofde van dit hoofdstuk.  
2. Een Partij mag haar niveaus van milieubescherming of haar niveau van klimaatbescherming 
niet afzwakken of verlagen tot onder de niv eaus die aan het eind van de overgangsperiode gelden, 
op een wijze die van invloed is op de handel of de investeringen tussen de Partijen, onder meer 
doordat zij haar milieuwetgeving of niveau van klimaatbescherming niet doeltreffend handhaaft.  
3. De Partijen  erkennen dat elke Partij het recht behoudt om in redelijkheid haar discretionaire 
bevoegdheid uit te oefenen en te goeder trouw besluiten te nemen met betrekking tot de toewijzing 
van middelen voor de handhaving van de milieuwetgeving met betrekking tot a ndere 
milieuwetgeving en ander klimaatbeleid waarvoor hogere prioriteiten worden geacht te zijn 
vastgesteld, op voorwaarde dat de uitoefening van die discretionaire bevoegdheid en die besluiten 
niet in strijd zijn met haar verplichtingen uit hoofde van dit  hoofdstuk.  
4. Voor de toepassing van dit hoofdstuk geldt dat, voor zover de milieuwetgeving van een 
Partij voorziet in streefcijfers op de in artikel  7.1 [Definities] vermelde gebieden, deze streefcijfers 
worden opgenomen in de niveaus van milieubescherming van een Partij aan het einde van de 
 
234 
 overgangsperiode. Deze streefcijfers omvatten ook die streefcijfers waarvan de verwezenlijking is 
voorzien voor een na het eind van de overgangsperiode gelegen tijdstip. Dit lid is eveneens van 
toepassing op ozonafbreken de stoffen.  
5. De Partijen blijven streven naar verhoging van hun respectieve niveaus van 
milieubescherming of hun respectieve niveau van klimaatbescherming als bedoeld in dit hoofdstuk.  
Artikel  7.3: Koolstofbeprijzing  
1. Elke Partij zorgt met ingang van 1  janu ari 2021 voor een doeltreffend systeem van 
koolstofbeprijzing.  
2. Elk systeem bestrijkt de broeikasgasemissies van de elektriciteitsopwekking, de 
warmteopwekking, de industrie en de luchtvaart.  
3. Door de doeltreffendheid van de respectieve koolstofbeprijzingssystemen van de Partijen 
wordt het beschermingsniveau waarin artikel  7.2 [Non -regressie ten opzichte van niveaus van 
bescherming] voorziet, in stand gehouden.  
4. In afwijking van lid  2 wordt de luchtvaart uiterlijk binnen twee jaar in het s ysteem 
opgenomen indien dit nog niet is gebeurd. Het toepassingsgebied van het 
koolstofbeprijzingssysteem van de Unie omvat de vluchten die vanuit de Europese Economische 
Ruimte naar het Verenigd Koninkrijk vertrekken.  
5. Elke Partij handhaaft haar systeem va n koolstofbeprijzing voor zover dit voor elke Partij een 
doeltreffend instrument in de strijd tegen klimaatverandering is en houdt in elk geval het 
beschermingsniveau waarin artikel  7.2 [Non -regressie ten opzichte van niveaus van bescherming] 
voorziet, in stand.  
6. De Partijen werken samen op het gebied van koolstofbeprijzing. Zij nemen serieus in 
overweging hun respectieve koolstofbeprijzingssystemen op zodanige wijze te koppelen dat de 
integriteit van deze systemen in stand wordt gehouden en wordt voorzien i n de mogelijkheid de 
doeltreffendheid ervan te vergroten.  
Artikel  7.4: Milieu - en klimaatbeginselen  
1. Rekening houdend met het feit dat de Unie en het Verenigd Koninkrijk, wat 
grensoverschrijdende verontreiniging betreft, een gemeenschappelijke biosfeer hebben, verbindt 
elke Partij zich ertoe de internationaal erkende milieubeginselen die zij heeft onderschreven, zoals in 
de Verklaring van Rio de Janeiro inzake milieu en ontwikkeling, aangenomen te Rio de Janeiro op 
14 juni 1992 (“de Verklaring van Rio de  Janeiro inzake milieu en ontwikkeling van 1992”) en in 
multilaterale milieuovereenkomsten, waaronder het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake 
klimaatverandering, gedaan te New York op 9  mei 1992 (“het UNFCCC”) en het Verdrag inzake 
biologische diver siteit, gedaan te Rio de Janeiro op 5  juni 1992 (“het Verdrag inzake biologische 
diversiteit”), in acht te nemen, met name:  
(a) het beginsel dat milieubescherming moet worden geïntegreerd in de beleidsvorming, onder 
meer door middel van effectbeoordelingen;  
(b) het beginsel van preventief handelen ter voorkoming van milieuschade;  
 
235 
 (c) de in artikel  1.2 [Recht om regelgeving vast te stellen, voorzorgsbenadering en 
wetenschappelijke en technische informatie], lid  2, bedoelde voorzorgsbenadering;  
(d) het beginsel dat milieuaa ntastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, en  
(e) het beginsel “de vervuiler betaalt”.  
2. De Partijen bevestigen hun respectieve verbintenissen in verband met procedures voor de 
evaluatie van de waarschijnlijke effecten van een voorgestelde activiteit op het milieu; wanneer 
specifieke projecten, plannen en programma’s significante milieueffecten, met inbegrip van 
gezondheidseffecten, kunnen hebben, omdat dit in voorkomend geval ook een 
milieueffectbeoordeling of een strategische milieubeoorde ling.  
3. Deze procedures omvatten, in voorkomend geval en in overeenstemming met de wettelijke 
voorschriften van een Partij, de bepaling van de reikwijdte van een milieurapport en de opstelling 
ervan, openbare inspraak en openbare raadpleging alsmede de inaan merkingneming van het 
milieurapport en de resultaten van openbare inspraak in en openbare raadpleging bij het project 
waarvoor toestemming is verleend of het plan of het programma dat is goedgekeurd.  
Artikel  7.5: Handhaving  
1. Met het oog op de handhaving als  bedoeld in artikel  7.2 [Non -regressie ten opzichte van 
niveaus van bescherming] zorgt elke Partij er in overeenstemming met haar wettelijke voorschriften 
voor dat:  
(a) de nationale autoriteiten die bevoegd zijn voor de handhaving van de desbetreffende 
wetgevi ng inzake milieu en klimaat naar behoren rekening houden met vermeende 
schendingen van die wetgeving die onder hun aandacht worden gebracht; die autoriteiten 
beschikken over passende en doeltreffende middelen, met inbegrip van, indien van 
toepassing, het d wangmiddel tot rechtsherstel alsmede evenredige en afschrikkende sancties, 
en 
(b) er voor natuurlijke en rechtspersonen met een voldoende belang nationale administratieve of 
gerechtelijke procedures openstaan om op te komen tegen schendingen van die wetgeving en 
een daadwerkelijke voorziening in rechte te verkrijgen, waaronder het dwangmiddel tot 
rechtsherstel, alsmede dat de procedures niet buitensporig kostbaar zijn en op billijke, 
evenwichtige en transparante wijze worden gevoerd.  
Artikel  7.6: Samenwerking o p het gebied van toezicht en handhaving  
De Partijen zorgen ervoor dat de Europese Commissie en de toezichthoudende organen van het 
Verenigd Koninkrijk regelmatig bijeenkomen en samenwerken bij het doeltreffende toezicht op en 
de doeltreffende handhaving va n de wetgeving inzake milieu en klimaat als bedoeld in artikel  7.2 
[Non -regressie ten opzichte van niveaus van bescherming].  
Artikel  7.7: Geschillenbeslechting  
1. De Partijen stellen door middel van dialoog, overleg, uitwisseling van informatie en 
samenwerking alles in het werk om eventuele onenigheid over de toepassing van dit hoofdstuk op te 
lossen.   
 
236 
 2. In afwijking van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I, maken 
Partijen in geval van een onderling geschil over de toepa ssing van dit hoofdstuk uitsluitend gebruik 
van de in het kader van artikel  9.1 [Overleg], artikel  9.2 [Deskundigenpanel] en artikel  9.3 
[Deskundigenpanel voor gebieden van non -regressie] van deze titel ingestelde procedures.  
Hoofdstuk acht: Andere instrum enten voor handel en duurzame ontwikkeling  
Artikel  8.1: Context en doelstellingen  
1. De Partijen herinneren aan de Agenda  21 en de Verklaring van Rio de Janeiro inzake milieu 
en ontwikkeling van 1992, het Uitvoeringsplan van Johannesburg van de wereldtop over  duurzame 
ontwikkeling van 2002, de Verklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) over sociale 
gerechtigheid voor een eerlijke mondialisering, aangenomen tijdens de 97e vergadering van de 
Internationale Arbeidsconferentie te Genève op 10  juni 2 008 (“de Verklaring van de IAO over sociale 
gerechtigheid voor een eerlijke mondialisering van 2008”), het slotdocument van de VN -Conferentie 
over duurzame ontwikkeling van 2012 met de titel “The Future We Want”, bekrachtigd in 
Resolutie  66/288 van de Alge mene Vergadering van de VN van 27  juli 2012, en de VN -Agenda 2030 
voor duurzame ontwikkeling, aangenomen bij Resolutie  70/1 van de Algemene Vergadering van de 
VN van 25  september 2015 alsmede de daarin geformuleerde doelstellingen inzake duurzame 
ontwikkel ing. 
2. Gelet op lid  1 heeft dit hoofdstuk tot doel de integratie van de duurzame ontwikkeling, met 
name van de arbeids - en milieudimensie ervan, in de handels - en investeringsbetrekkingen van de 
Partijen te bevorderen en in dit opzicht de verbintenissen van de Partijen uit hoofde van hoofdstuk  6 
[Arbeids - en sociale normen] en hoofdstuk  7 [Milieu en klimaat] aan te vullen.  
Artikel  8.2: Transparantie  
1. De Partijen benadrukken het belang van transparantie als noodzakelijk element om 
openbare inspraak te bevordere n alsmede van openbaarmaking van informatie in het kader van dit 
hoofdstuk. Overeenkomstig haar wet - en regelgeving, de bepalingen van dit hoofdstuk, van 
hoofdstuk  IX [Transparantie] en van hoofdstuk  X [Goede regelgevingspraktijken]:  
(a) zorgt elke Partij erv oor dat alle maatregelen van algemene strekking waarmee de 
doelstellingen van dit hoofdstuk worden nagestreefd, op transparante wijze worden beheerd, 
onder meer door het publiek redelijke mogelijkheden te bieden en voldoende tijd te geven om 
opmerkingen in  te dienen, en door die maatregelen bekend te maken;  
(b) zorgt elke Partij ervoor dat het grote publiek toegang krijgt tot relevante milieu -informatie die 
in het bezit is van of bestemd is voor overheidsinstanties, alsmede dat die informatie langs 
elektronisch e weg actief wordt verspreid onder het grote publiek;  
(c) moedigt elke Partij het openbaar debat met en tussen niet -overheidsactoren aan met 
betrekking tot het ontwikkelen en bepalen van beleid dat kan leiden tot de vaststelling door 
haar overheidsinstanties van voor dit hoofdstuk relevante wetgeving; wat het milieu betreft, 
valt hieronder ook de openbare inspraak in projecten, plannen en programma’s, en  
(d) bevordert elke Partij het publieke bewustzijn van haar voor dit hoofdstuk relevante wetgeving 
en normen, al smede van de handhavings - en nalevingsprocedures, door stappen te 
ondernemen ter versterking van de kennis en het begrip van het publiek; wat de 
arbeidswetgeving en -normen betreft, vallen hieronder ook werknemers, werkgevers en hun 
vertegenwoordigers.  
 
237 
 Artikel  8.3: Multilaterale arbeidsnormen en -overeenkomsten  
1. De Partijen bevestigen hun verbintenis om de ontwikkeling van de internationale handel 
zodanig te bevorderen dat deze leidt tot waardig werk voor iedereen, als verankerd in de Verklaring 
van de IAO over sociale gerechtigheid voor een eerlijke mondialisering van 2008.  
2. Overeenkomstig het Statuut van de IAO en de Verklaring van de IAO over de fundamentele 
principes en rechten met betrekking tot werk en de follow -up daarvan, aangenomen tijdens de 86e 
vergadering van de Internationale Arbeidsconferentie te Genève op 18  juni 1998, verbindt elke Partij 
zich ertoe de volgende internationaal erkende fundamentele arbeidsnormen, zoals vastgelegd in de 
fundamentele IAO -Verdragen, in acht te nemen en te bevorderen  en daaraan op doeltreffende wijze 
uitvoering te geven:  
(a) de vrijheid van vereniging en de daadwerkelijke erkenning van het recht op collectieve 
onderhandelingen;  
(b) de uitbanning van alle vormen van dwangarbeid of verplichte arbeid;  
(c) de daadwerkelijke afscha ffing van kinderarbeid, en  
(d) de bestrijding van discriminatie op het gebied van werk en beroep.  
3. De Partijen blijven zich onafgebroken inspannen om de fundamentele IAO -Verdragen te 
ratificeren, indien zij dat nog niet hebben gedaan.  
4. De Partijen wisselen regelmatig en in voorkomend geval informatie uit over de respectieve 
stand van zaken en vorderingen van de lidstaten en van het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot 
de ratificatie van de IAO -Verdragen of protocollen die door de IAO als actueel zijn aange merkt en 
van andere relevante internationale instrumenten.  
5. Elke Partij verbindt zich ertoe uitvoering te geven aan alle IAO -Verdragen die het Verenigd 
Koninkrijk respectievelijk de lidstaten van de Unie hebben geratificeerd en aan de verschillende 
bepaling en van het Europees Sociaal Handvest die de lidstaten van de Unie respectievelijk het 
Verenigd Koninkrijk, als leden van de Raad van Europa, hebben aanvaard63.  
6. Elke Partij blijft door middel van haar wetgeving en praktijk en in overeenstemming met de 
desbetreffende IAO -Verdragen en andere internationale verbintenissen bijdragen tot de bevordering 
van de Agenda voor waardig werk van de IAO als vervat in de Verklar ing van de IAO over sociale 
gerechtigheid voor een eerlijke mondialisering van 2008 (“de Agenda voor waardig werk van de 
IAO“), met name met betrekking tot:  
(a) behoorlijke arbeidsvoorwaarden voor iedereen, onder meer wat loon en inkomen, werktijden, 
zwangers chapsverlof en overige arbeidsvoorwaarden betreft;  
                                                            
63 Elke Partij behoudt haar recht om haar prioriteiten en beleid vast te stellen en middelen toe te wijzen in het 
kader van de doeltreffende uitvoering van de IAO -Verdragen en de desbetreffende bepalingen van het 
Europees Sociaal Handvest op een wijze die in overeenstemming is met haar internationale verbintenissen, 
ook met die uit hoofde van deze titel.  De Raad van Europa, die in 1949 werd opgericht, heeft het Europe es 
Sociaal Handvest in 1961 aangenomen; het Handvest is in 1996 herzien. Alle lidstaten hebben het Europees 
Sociaal Handvest geratificeerd in de oorspronkelijke of de herziene versie ervan. Voor het Verenigd Koninkrijk 
is de verwijzing naar het Europees So ciaal Handvest in lid  5 een verwijzing naar de oorspronkelijke versie uit 
1961.  
 
238 
 (b) gezondheid en veiligheid op het werk, met inbegrip van de preventie van beroepsgebonden 
letsel of ziekte en compensatie in geval van dergelijk letsel of dergelijke ziekte, en  
(c) gelijke behandeling met betr ekking tot de arbeidsvoorwaarden, met inbegrip van die voor 
migrerende werknemers.  
7. Elke Partij beschermt en bevordert de sociale dialoog inzake arbeidskwesties tussen 
werknemers en werkgevers en hun respectieve organisaties alsmede met de betrokken 
overhei dsinstanties.  
8. De Partijen werken samen op het gebied van handelsgerelateerde aspecten van het beleid 
en de maatregelen inzake arbeid, in voorkomend geval ook in het kader van multilaterale fora, zoals 
de IAO. Deze samenwerking kan onder meer betrekking he bben op:  
(a) handelsgerelateerde aspecten van de uitvoering van de fundamentele, prioritaire en andere 
bijgewerkte IAO -Verdragen;  
(b) handelsgerelateerde aspecten van de Agenda voor waardig werk van de IAO, daaronder 
begrepen samenwerking op het gebied van het v erband tussen handel en volledige en 
productieve werkgelegenheid, het aanpassingsvermogen van de arbeidsmarkt, de 
fundamentele arbeidsnormen, waardig werk in de mondiale toeleveringsketens, sociale 
bescherming en sociale integratie, sociale dialoog en geli jke kansen voor mannen en vrouwen;  
(c) het effect van de arbeidswetgeving en -normen op handel en investeringen, of het effect van 
de handels - en investeringswetgeving op arbeid;  
(d) de dialoog en de informatie -uitwisseling over de arbeidsrechtelijke bepalingen in  het kader 
van hun respectieve handelsovereenkomsten, en de uitvoering daarvan, en  
(e) elke andere vorm van samenwerking die passend wordt geacht.  
9. De Partijen houden bij het vaststellen van de gebieden waarop kan worden samengewerkt 
en bij het uitvoeren van sa menwerkingsactiviteiten rekening met de standpunten van 
vertegenwoordigers van werknemers, werkgevers en organisaties uit het maatschappelijk 
middenveld.  
Artikel  8.4: Multilaterale milieuovereenkomsten  
1. De Partijen erkennen het belang van de Milieuvergaderi ng van de VN (UNEA) voor het 
Milieuprogramma van de VN (UNEP) en van multilaterale governance en overeenkomsten op 
milieugebied als antwoord van de internationale gemeenschap op mondiale of regionale 
milieuproblemen, en zij benadrukken de noodzaak de weder zijdse ondersteuning van handels - en 
milieubeleid, handels - en milieuvoorschriften en handels - en milieumaatregelen te versterken.  
2. Gelet op lid  1 verbindt elke Partij zich ertoe in haar wetgeving en praktijk op doeltreffende 
wijze uitvoering te geven aan de multilaterale milieuovereenkomsten, de protocollen daarvan en de 
amendementen daarop die zij heeft geratificeerd.  
3. De Partijen wisselen regelmatig en in voorkomend geval informatie uit over:  
(a) hun respectieve stand van ratificatie en uitvoering van multilaterale milieuovereenkomsten, 
met inbegrip van de protocollen daarvan en de amendementen daarop;  
 
239 
 (b) de lopende onderhandelingen over nieuwe multilaterale milieuovereenkomsten, en  
(c) de respectieve standpunten van elke Partij over toetreding tot aanvullende  multilaterale 
milieuovereenkomsten.  
4. De Partijen bevestigen het recht van elke Partij om maatregelen vast te stellen of te 
handhaven ter bevordering van de doelstellingen van de multilaterale milieuovereenkomsten 
waarbij zij partij is. De Partijen herinner en eraan dat de maatregelen die worden vastgesteld of 
gehandhaafd met het oog op de uitvoering van dergelijke multilaterale milieuovereenkomsten, 
gerechtvaardigd kunnen zijn uit hoofde van titel  XII [Uitzonderingen], artikel  EXC.1 [Algemene 
uitzonderingen] .  
5. De Partijen werken samen op het gebied van handelsgerelateerde aspecten van het beleid 
en de maatregelen inzake milieu, in voorkomend geval ook in het kader van multilaterale fora, zoals 
het Politiek Forum op hoog niveau van de VN inzake duurzame ontwik keling, het Milieuprogramma 
van de VN, UNEA, multilaterale milieuovereenkomsten, de Internationale 
Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) of de WTO. Deze samenwerking kan onder meer betrekking 
hebben op:  
(a) initiatieven op het gebied van duurzame productie en co nsumptie, met inbegrip van 
initiatieven ter bevordering van een circulaire economie, groene groei en 
milieuvervuilingsbestrĳding;  
(b) initiatieven ter bevordering van milieugoederen en -diensten, onder meer door de daarmee 
verband houdende tarifaire en niet -tarifaire belemmeringen aan te pakken;  
(c) het effect van de milieuwetgeving en -normen op handel en investeringen, of het effect van 
de handels - en investeringswetgeving op het milieu;  
(d) de uitvoering van bijlage  16 bij het Verdrag inzake de internationale bur gerluchtvaart, gedaan 
te Chicago op 7  december 1944, en andere maatregelen om de milieu -impact van de 
luchtvaart te verminderen, onder meer op het gebied van het luchtverkeersbeheer, en  
(e) andere handelsgerelateerde aspecten van multilaterale milieuovereenkom sten, met inbegrip 
van de protocollen daarvan, de amendementen daarop en de uitvoering daarvan.  
6. De samenwerking overeenkomstig lid  5 kan ook technische uitwisseling, de uitwisseling van 
informatie en optimale werkwijzen, onderzoeksprojecten, studies, versl agen, conferenties en 
workshops omvatten.  
7. De Partijen zullen bij het vaststellen en uitvoeren van hun samenwerkingsactiviteiten 
rekening houden met de standpunten of bijdragen van het publiek en van belanghebbenden, en zij 
kunnen die belanghebbenden in voo rkomend geval verder bij die activiteiten betrekken.  
Artikel 8.5: Handel en klimaatverandering  
1. De Partijen erkennen het belang van dringende maatregelen ter bestrijding van de 
klimaatverandering en de gevolgen daarvan, alsmede de rol die handel en investe ringen spelen bij 
het nastreven van die doelstelling, in overeenstemming met het UNFCCC, het doel en de 
doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, aangenomen tijdens de 21e vergadering van de 
Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Veren igde Naties inzake klimaatverandering 
 
240 
 te Parijs op 12  december 2015 (“de Overeenkomst van Parijs”), en andere multilaterale 
milieuovereenkomsten en multilaterale instrumenten op het gebied van klimaatverandering.  
2. Gelet op lid  1:  
(a) verbindt elke Partij zich  ertoe op doeltreffende wijze uitvoering te geven aan het UNFCCC en 
de in het kader daarvan aangenomen Overeenkomst van Parijs, waarvan één van de 
belangrijkste doelstellingen erin bestaat de mondiale respons op de klimaatverandering te 
versterken en de st ijging van de gemiddelde temperatuur wereldwijd ruim onder de drempel 
van 2  °C boven het pre -industriële niveau te houden en te streven naar een beperking van de 
temperatuurstijging tot 1,5  °C boven het pre -industriële niveau;  
(b) bevordert elke Partij de wede rzijdse ondersteuning van handels - en klimaatbeleid en handels - 
en klimaatmaatregelen, en draagt zij aldus bij tot de overgang naar een hulpbronnenefficiënte 
economie met lage broeikasgasemissies en tot een klimaatbestendige ontwikkeling;  
(c) vergemakkelijkt elke Partij het wegnemen van handels - en investeringsbelemmeringen met 
betrekking tot goederen en diensten die van bijzonder belang zijn voor de matiging van en de 
aanpassing aan de klimaatverandering, zoals hernieuwbare energie en energiezuinige 
producten  en diensten, bijvoorbeeld door tarifaire en niet -tarifaire belemmeringen aan te 
pakken of door beleidskaders vast te stellen die bevorderlijk zijn voor de toepassing van de 
beste beschikbare oplossingen.  
3. De Partijen zetten zich gezamenlijk in om hun samen werking op het gebied van 
handelsgerelateerde aspecten van het beleid en de maatregelen inzake klimaatverandering 
bilateraal, regionaal en, in voorkomend geval, in het kader van internationale fora, waaronder het 
UNFCCC, de WTO, het Protocol van Montreal b etreffende stoffen die de ozonlaag afbreken, gedaan 
te Montreal op 26  augustus 1987 (“het Protocol van Montreal”), de Internationale Maritieme 
Organisatie (IMO) en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), te versterken. Deze 
samenwerking kan o nder meer betrekking hebben op:  
(a) de beleidsdialoog en de samenwerking met betrekking tot de uitvoering van de Overeenkomst 
van Parijs, zoals inzake middelen ter bevordering van klimaatbestendigheid, hernieuwbare 
energie, koolstofarme technologieën, energie -efficiëntie, duurzaam vervoer, ontwikkeling van 
duurzame en klimaatbestendige infrastructuur, emissiemonitoring en internationale 
koolstofmarkten;  
(b) de ondersteuning van het opstellen en goedkeuren door de IMO van ambitieuze en 
doeltreffende maatregelen ter reductie van broeikasgasemissies die moeten worden 
uitgevoerd door de internationale commerciële scheepvaart;  
(c) de ondersteuning van het opstellen e n goedkeuren door de ICAO van ambitieuze en 
doeltreffende maatregelen ter reductie van broeikasgasemissies;  
(d) de ondersteuning van een ambitieuze uitfasering van ozonafbrekende stoffen en een 
uitfasering van fluorkoolwaterstoffen uit hoofde van het Protocol  van Montreal, door middel 
van toezicht op de productie en het gebruik van en de handel in die stoffen; de invoering van 
milieuvriendelijke alternatieven daarvoor; de actualisering van veiligheids - en andere 
relevante normen en de bestrijding van de illega le handel in stoffen die worden 
gereglementeerd door het Protocol van Montreal.  
 
241 
 Artikel 8.6: Handel en biologische diversiteit  
1. De Partijen erkennen het belang van de instandhouding en het duurzame gebruik van de 
biologische diversiteit, alsmede de rol die handel speelt bij het nastreven van deze doelstellingen, 
onder meer door duurzame handel te bevorderen of de handel in bedreigd e soorten te controleren 
of te beperken, in overeenstemming met de relevante multilaterale milieuovereenkomsten waarbij 
zij partij zijn en de op grond daarvan vastgestelde besluiten, en met name het Verdrag inzake 
biologische diversiteit en de protocollen daarbij, en de Overeenkomst inzake de internationale 
handel in bedreigde in het wild levende dier - en plantensoorten, gedaan te Washington D.C. op 
3 maart 1973 (“Cites”).  
2. Gelet op lid  1:  
(a) past elke Partij doeltreffende maatregelen toe ter bestrijding van de illegale handel in wilde 
dieren en planten, in voorkomend geval ook ten aanzien van derde landen;  
(b) bevordert elke Partij de toepassing van de Cites als instrument voor de instandhouding en het 
duurzame beheer van de biodiversiteit, onder meer door de op neming in de aanhangsels van 
de Cites van dier - en plantensoorten waarvan de staat van instandhouding bedreigd wordt 
geacht als gevolg van de internationale handel;  
(c) moedigt elke Partij de handel aan in producten die afkomstig zijn van een duurzaam gebruik 
van de biologische rijkdommen en die bijdragen tot de instandhouding van de biodiversiteit;  
(d) blijft elke Partij maatregelen nemen om de biologische diversiteit in stand te houden wanneer 
deze onder druk staat als gevolg van handel en investeringen, met name  maatregelen om de 
verspreiding van invasieve uitheemse soorten te voorkomen.  
3. De Partijen werken samen bij handelsgerelateerde aangelegenheden die voor dit artikel van 
belang zijn, in voorkomend geval ook in het kader van multilaterale fora, zoals de Cites  en het 
Verdrag inzake biologische diversiteit. Deze samenwerking kan onder meer betrekking hebben op: 
de handel in in het wild levende dieren en planten en op natuurlijke hulpbronnen gebaseerde 
producten, de waardering en de beoordeling van ecosystemen en  de bijbehorende diensten, en de 
toegang tot genetische rijkdommen alsmede de eerlijke en billijke verdeling van voordelen die 
voortvloeien uit het gebruik ervan, in overeenstemming met het Protocol van Nagoya inzake 
toegang tot genetische rijkdommen en de  eerlijke en billijke verdeling van voordelen voortvloeiende 
uit hun gebruik bij het Verdrag inzake biologische diversiteit, aangenomen te Nagoya op 29  oktober 
2010.  
Artikel 8.7: Handel en bossen  
1. De Partijen erkennen het belang van de instandhouding en he t duurzame beheer van bossen 
om te voorzien in ecologische functies en economische en sociale kansen voor de huidige en 
toekomstige generaties, alsmede de rol die handel speelt bij het nastreven van die doelstelling.  
2. Gelet op lid  1 en op een wijze die in overeenstemming is met haar internationale 
verplichtingen:  
(a) blijft elke Partij maatregelen toepassen ter bestrijding van de illegale houtkap en de daaraan 
gerelateerde handel, in voorkomend geval ook ten aanzien van derde landen, en blijft zij de 
handel in  legaal geoogste bosproducten bevorderen;  
 
242 
 (b) bevordert elke Partij de instandhouding en het duurzame beheer van bossen alsmede de 
handel in en het verbruik van hout en houtproducten die zijn gekapt in overeenstemming met 
de wetgeving van het land waar het ho ut is gekapt en die afkomstig zijn uit op duurzame wijze 
beheerde bossen, en  
(c) wisselt elke Partij met de andere Partij informatie uit over handelsgerelateerde initiatieven op 
het gebied van duurzaam bosbeheer, governance in de bosbouw en de instandhouding van de 
bosbedekking, en werkt zij samen teneinde het effect en de wederzijdse ondersteuning van 
hun respectieve beleid van wederzijds belang te maximaliseren.  
3. De Partijen zetten zich gezamenlijk in om hun samenwerking op het gebied van 
handelsgerelateerde aspecten van duurzaam bosbeheer, de instandhouding van de bosbedekking en 
de illegale houtkap, in voorkomend geval ook in het kader van multilaterale fora, te versterken.  
Artikel 8.8: Handel en duurzaam beheer van biologische rijkdommen van de zee en aqua cultuur  
1. De Partijen erkennen het belang van de instandhouding en het duurzame beheer van 
biologische rijkdommen van de zee en mariene ecosystemen, en van het bevorderen van een 
verantwoorde en duurzame aquacultuur, alsmede de rol die handel speelt bij het nastreven van die 
doelstellingen.  
2. Gelet op lid  1: 
(a) verbindt elke Partij zich ertoe om, naargelang het geval, te handelen in overeenstemming met 
en te voldoen aan de desbetreffende VN -overeenkomsten en overeenkomsten van de 
Voedsel - en Landbouworganisatie (“FAO”), het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het 
recht van de zee, de Overeenkomst over de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van 
de Verenigde Naties inzake het recht van de zee van 10  december 1982 die betrekking hebben 
op de instandhoudi ng en het beheer van de grensoverschrijdende en de over grote afstanden 
trekkende visbestanden, gedaan te New York op 4  augustus 1995, de FAO -Overeenkomst om 
te bevorderen dat vissersvaartuigen op de volle zee de internationale maatregelen voor 
instandhoud ing en beheer van de visbestanden naleven, gedaan te Rome op 24  november 
1993, de FAO -Gedragscode voor een verantwoorde visserij alsmede de FAO -Overeenkomst 
inzake havenstaatmaatregelen om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO -
visserij) t e voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen, goedgekeurd tijdens de 36e 
vergadering van de FAO -conferentie te Rome op 22  november 2009, en om deel te nemen aan 
het FAO -initiatief inzake het mondiaal register van vissersvaartuigen, koelschepen en 
hulpschepe n; 
(b) bevordert elke Partij duurzame visserij en goede governance op visserijgebied door actief deel 
te nemen aan de werkzaamheden van de betrokken internationale organisaties of organen 
waarvan zij lid, waarnemer of samenwerkende niet -verdrag - of overeenkoms tsluitende partij 
is, met inbegrip van de regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s), in voorkomend 
geval door middel van doeltreffende monitoring, controle of handhaving van de resoluties, 
aanbevelingen of maatregelen van de ROVB’s, en door de to epassing van hun 
vangstdocumentatie - of certificeringsregelingen en havenstaatmaatregelen;  
(c) stelt elke Partij haar respectieve doeltreffende instrumenten vast, en handhaaft zij die, ter 
bestrijding van de IOO -visserij, met inbegrip van maatregelen om de pr oducten uit de IOO -
visserij van de handelsstromen uit te sluiten, en werkt zij daartoe samen;  
 
243 
 (d) bevordert elke Partij de ontwikkeling van een duurzame en verantwoorde aquacultuur, in 
voorkomend geval onder meer met betrekking tot de uitvoering van de doelste llingen en 
beginselen die zijn opgenomen in de FAO -Gedragscode voor een verantwoorde visserij.  
3. De Partijen werken samen op het gebied van de instandhouding en van handelsgerelateerde 
aspecten van het beleid en de maatregelen inzake visserij en aquacultuur,  in voorkomend geval ook 
in het kader van de WTO, de ROVB’s en andere multilaterale fora, teneinde duurzame visserij en 
aquacultuur alsmede de handel in visproducten afkomstig van duurzaam beheerde visserij en 
aquacultuur te bevorderen.  
4. Dit artikel laat de  bepalingen van deel twee, rubriek  V [Visserij], onverlet  
Artikel 8.9: Handel en investeringen ten behoeve van duurzame ontwikkeling  
1. De Partijen bevestigen hun verbintenis om de bijdrage van handel en investeringen aan de 
doelstelling van in economisch, s ociaal en ecologisch opzicht duurzame ontwikkeling te versterken.  
2. Overeenkomstig lid  1 blijven de Partijen bijdragen tot de bevordering van:  
(a) het handels - en het investeringsbeleid ter ondersteuning van de vier strategische 
doelstellingen van de Agenda vo or waardig werk van de IAO, in overeenstemming met de 
Verklaring van de IAO over sociale gerechtigheid voor een eerlijke mondialisering van 2008, 
waaronder het leefbare minimuminkomen, gezondheid en veiligheid op het werk, en andere 
aspecten in verband met  de arbeidsomstandigheden;  
(b) de handel en de investeringen in milieugoederen en diensten, zoals hernieuwbare energie en 
energiezuinige producten en diensten, onder meer door de aanpak van niet -tarifaire 
belemmeringen ter zake of door de vaststelling van bele idskaders die bevorderlijk zijn voor de 
toepassing van de beste beschikbare oplossingen;  
(c) de handel in goederen en diensten die bijdragen tot betere sociale voorwaarden en 
milieuvriendelijkere werkwijzen, waaronder die welke onder vrijwillige 
duurzaamheids regelingen vallen, zoals programma’s voor eerlijke en ethische handel alsmede 
milieukeurmerken, en  
(d) de samenwerking in multilaterale fora over aangelegenheden als bedoeld in dit artikel.  
3. De Partijen erkennen dat het van belang is specifieke vraagstukken van  duurzame 
ontwikkeling aan te pakken door de evaluatie, de monitoring en de beoordeling van de eventuele 
economische, sociale en milieueffecten van mogelijk optreden, waarbij rekening wordt gehouden 
met de standpunten van belanghebbenden.  
Artikel 8.10: Ha ndel en verantwoord beheer van toeleveringsketens  
1. De Partijen erkennen het belang van een verantwoord beheer van de toeleveringsketens 
door middel van verantwoord ondernemerschap en maatschappelijk verantwoord ondernemen en 
de rol die handel speelt bij het  nastreven van deze doelstelling.  
2. Gelet op lid  1:  
 
244 
 (a) moedigt elke Partij maatschappelijk verantwoord ondernemen en verantwoord 
ondernemerschap aan, onder meer door te voorzien in ondersteunende beleidskaders die 
ondernemingen stimuleren de desbetreffende pr aktijken toe te passen, en  
(b) ondersteunt elke Partij de naleving, de uitvoering, de follow -up en de verspreiding van 
relevante internationale instrumenten, zoals de OESO -richtsnoeren voor multinationale 
ondernemingen, de Tripartiete beginselverklaring van de  IAO betreffende multinationale 
ondernemingen en sociaal beleid, het “Global Compact” -initiatief van de VN en de leidende 
beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten.  
3. De Partijen erkennen het nut van internationale sectorspecifieke richtsnoeren op het gebied 
van maatschappelijk verantwoord ondernemen en verantwoord ondernemerschap en moedigen 
gezamenlijke werkzaamheden in dit verband aan. Wat betreft de OESO -richtsnoer inzake de 
zorgvuldigheidseisen voor verantwoorde bevoorradingsketens van bodemschatten uit door 
conflicten getroffen gebieden en risicogebieden alsmede de supplementen daarbij, nemen de 
Partijen tevens maatregelen om de toepassing van die richtsnoer te bev orderen.  
4. De Partijen zetten zich gezamenlijk in om hun samenwerking op het gebied van 
handelsgerelateerde aspecten van de onder dit artikel vallende aangelegenheden, in voorkomend 
geval ook in het kader van multilaterale fora, te versterken, onder meer do or de uitwisseling van 
informatie, beste praktijken en voorlichtingsinitiatieven.  
Artikel  8.11: Geschillenbeslechting  
1. De Partijen stellen door middel van dialoog, overleg, uitwisseling van informatie en 
samenwerking alles in het werk om eventuele onenigheid over de toepassing van dit hoofdstuk op te 
lossen.  
2. In afwijking van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I 
[Geschillenbeslechting], maken de Partijen in geval van een onderling geschil over de toepassing van 
dit hoof dstuk uitsluitend gebruik van de in het kader van artikel  9.1 [Overleg] en artikel  9.2 
[Deskundigenpanel] ingestelde procedures.  
Hoofdstuk negen: Horizontale en institutionele bepalingen  
Artikel 9.1: Overleg  
1. Een Partij kan door middel van een desbetreffen d schriftelijk verzoek de andere Partij 
verzoeken om overleg over alle uit hoofdstuk  1 [Algemene bepalingen], artikel  1.1 [Beginselen en 
doelstellingen], lid  3, alsmede hoofdstuk  6 [Arbeids - en sociale normen], hoofdstuk  7 [Milieu en 
klimaat] en hoofdstuk  8 [Andere instrumenten voor handel en duurzame ontwikkeling] 
voortvloeiende aangelegenheden. De klagende partij vermeldt in haar schriftelijk verzoek de 
redenen en de grondslag voor het verzoek, de maatregelen waarom het gaat alsmede de bepalingen 
die volg ens haar van toepassing zijn. Het overleg moet onverwijld na de indiening van het verzoek 
om overleg door een Partij beginnen, en in elk geval uiterlijk dertig dagen na de datum van indiening 
van het verzoek, tenzij de Partijen een langere termijn overeenk omen.  
2. De Partijen treden in overleg teneinde een voor beide Partijen bevredigende oplossing voor 
de aangelegenheid te bereiken. Tijdens het overleg verstrekt elke Partij de andere Partij voldoende 
informatie waarover zij beschikt teneinde een volledige beo ordeling van de aan de orde gestelde 
aangelegenheden mogelijk te maken.  Elke Partij streeft ernaar de deelname te waarborgen van 
 
245 
 medewerkers van haar bevoegde autoriteiten die deskundig zijn ter zake van de aangelegenheid 
waarover het overleg plaatsvindt.  
3. Bij aangelegenheden die verband houden met de multilaterale overeenkomsten of 
instrumenten als bedoeld in artikel  1.1 [Beginselen en doelstellingen], lid  3, hoofdstuk  6 [Arbeids - en 
sociale normen], hoofdstuk  7 [Milieu en klimaat] en hoofdstuk  8 [Andere in strumenten voor handel 
en duurzame ontwikkeling], houden de Partijen rekening met de beschikbare informatie van de IAO 
of van de bevoegde organen of organisaties die zijn opgericht in het kader van de multilaterale 
milieuovereenkomsten In voorkomend geval winnen de Partijen gezamenlijk advies in bij deze 
organisaties of hun organen, of bij elke andere deskundige die of elk ander orgaan dat zij geschikt 
achten.   
4. In voorkomend geval kan elke Partij de standpunten van de in artikel  INST.7 [Interne 
adviesgroepe n] bedoelde interne adviesgroepen verzamelen of ander deskundig advies inwinnen.  
5. Alle door de Partijen bereikte oplossingen worden openbaar gemaakt.   
Artikel 9.2: Deskundigenpanel  
1. Voor alle aangelegenheden die niet op bevredigende wijze zijn opgelost door  middel van 
overleg als bedoeld in artikel  9.1 [Overleg], kan een Partij na negentig dagen te rekenen vanaf de 
datum van ontvangst van een verzoek om overleg als bedoeld in dat artikel verzoeken een 
deskundigenpanel bijeen te roepen om de aangelegenheid te  onderzoeken, door bij de andere Partij 
een schriftelijk verzoek hiertoe in te dienen. In het verzoek wordt, op zodanige wijze dat de klacht 
duidelijk is, vermeld om welke maatregel het gaat en toegelicht waarom die maatregel niet in 
overeenstemming is met  de bepalingen van het desbetreffende hoofdstuk of de desbetreffende 
hoofdstukken.  
2. Het deskundigenpanel bestaat uit drie leden.  
3. Op zijn eerste vergadering na de inwerkingtreding van deze overeenkomst stelt het 
Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk spe elveld voor open en eerlijke mededinging en 
duurzame ontwikkeling een lijst op van ten minste 15  personen die bereid en in staat zijn om als 
panellid te fungeren. Elke Partij wijst ten minste vijf personen aan voor de lijst van personen die als 
panellid ku nnen fungeren. De Partijen wijzen bovendien ten minste vijf personen aan die geen 
onderdaan van een van de Partijen zijn en die bereid en in staat zijn als voorzitter van het 
deskundigenpanel te fungeren. Het Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk speel veld voor open 
en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling zorgt ervoor dat de lijst wordt bijgewerkt en dat 
het aantal deskundigen steeds ten minste 15  personen bedraagt.  
4. De als panellid voorgedragen deskundigen moeten beschikken over gespecialiseer de kennis 
of deskundigheid op het gebied van het arbeids - of het milieurecht, op het gebied van de andere 
kwesties waarop het desbetreffende hoofdstuk of de desbetreffende hoofdstukken betrekking heeft 
of hebben dan wel op het gebied van de beslechting van  geschillen in het kader van internationale 
overeenkomsten. Zij moeten op persoonlijke titel optreden en mogen geen instructies van enige 
organisatie of regering aannemen met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met het 
geschil. Zij mogen niet  verbonden zijn met of instructies aannemen van een van de Partijen.  Zij 
mogen geen leden, ambtenaren of andere personeelsleden van de instellingen van de Unie, van de 
overheid van een lidstaat of van de overheid van het Verenigd Koninkrijk zijn.  
5. Tenzij de  Partijen binnen vijf dagen na de datum van instelling van het deskundigenpanel 
anders overeenkomen, luidt het mandaat ervan als volgt:  
 
246 
 “in het licht van de desbetreffende bepalingen de aangelegenheid onderzoeken die is beschreven in 
het verzoek om instell ing van het deskundigenpanel, en overeenkomstig dit artikel een verslag met 
bevindingen over de verenigbaarheid van de maatregel met de desbetreffende bepalingen 
voorleggen.”.   
6. Met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met door deze titel bestr eken 
multilaterale normen of overeenkomsten moet het deskundigenpanel informatie inwinnen bij de 
IAO of de bevoegde organen die in het kader van die overeenkomsten zijn opgericht, met inbegrip 
van eventuele relevante beschikbare richtsnoeren voor uitleggin g, bevindingen of besluiten van de 
IAO en die organen.  
7. Het deskundigenpanel kan schriftelijke stukken of andere informatie opvragen en ontvangen 
van personen met informatie of gespecialiseerde kennis ter zake.   
8. Het deskundigenpanel stelt deze informatie te r beschikking van elke Partij, die binnen 
twintig dagen na ontvangst ervan haar opmerkingen kenbaar kan maken.  
9. Het deskundigenpanel legt aan de Partijen een tussentijds verslag en een eindverslag voor 
met de resultaten van het feitenonderzoek, zijn vaststellingen over de aangelegenheid, onder meer 
wat betreft de vraag of de verwerende Partij voldoet aan haar verpli chtingen uit hoofde van het 
desbetreffende hoofdstuk of de desbetreffende hoofdstukken, alsmede de beweeggronden die aan 
de bevindingen en vaststellingen van het panel ten grondslag liggen. Voor alle duidelijkheid: de 
Partijen zijn het erover eens dat wann eer het panel in zijn verslag aanbevelingen doet, de 
verwerende Partij deze aanbevelingen niet hoeft op te volgen om de verenigbaarheid met de 
overeenkomst te waarborgen.  
10.  Het deskundigenpanel legt binnen 100  dagen na de datum waarop het is ingesteld, aan  de 
Partijen het tussentijds verslag voor. Wanneer het deskundigenpanel van oordeel is dat deze termijn 
niet kan worden gehaald, stelt de voorzitter van het deskundigenpanel de Partijen daarvan 
schriftelijk in kennis, met opgave van de redenen voor de vert raging en de datum waarop het 
deskundigenpanel voornemens is zijn tussentijds verslag voor te leggen. Het deskundigenpanel mag 
zijn tussentijds verslag in geen geval later voorleggen dan 125  dagen na de datum waarop het is 
ingesteld.   
11.  Elke Partij kan binn en 25  dagen na de datum waarop het deskundigenpanel het tussentijds 
verslag heeft voorgelegd, bij het panel een met redenen omkleed verzoek om herziening van 
bepaalde aspecten van het tussentijds verslag indienen. Een Partij kan binnen 15  dagen na de datum  
van indiening van het verzoek van de andere Partij haar opmerkingen over dit verzoek kenbaar 
maken.   
12.  Na die opmerkingen in overweging te hebben genomen, stelt het deskundigenpanel het 
eindverslag op. Wanneer binnen de in lid  11 bedoelde termijn geen verz oek om herziening van 
bepaalde aspecten van het tussentijds verslag wordt ingediend, wordt het tussentijds verslag het 
eindverslag van het deskundigenpanel.   
13.  Het deskundigenpanel legt binnen 175  dagen na de datum waarop het is ingesteld, aan de 
Partijen z ijn eindverslag voor. Wanneer het deskundigenpanel van oordeel is dat deze termijn niet 
kan worden gehaald, stelt de voorzitter ervan de Partijen daarvan schriftelijk in kennis, met opgave 
van de redenen voor de vertraging en de datum waarop het deskundige npanel voornemens is zijn 
eindverslag voor te leggen. Het deskundigenpanel mag zijn eindverslag in geen geval later 
voorleggen dan 195  dagen na de datum waarop het is ingesteld.   
 
247 
 14.  In het eindverslag wordt elk schriftelijk verzoek van de Partijen met betrek king tot het 
tussentijds verslag besproken en wordt duidelijk ingegaan op de opmerkingen van Partijen.   
15.  De Partijen maken het eindverslag openbaar binnen 15  dagen na de datum waarop het door 
het deskundigenpanel is voorgelegd.   
16. Wanneer in het eindverslag van het deskundigenpanel wordt vastgesteld dat een Partij niet 
voldoet aan haar verplichtingen uit hoofde van het desbetreffende hoofdstuk of de desbetreffende 
hoofdstukken, bespreken de Partijen binnen 90  dagen na de datum waarop het eindverslag is 
voorge legd, rekening houdend met het verslag van het deskundigenpanel, welke passende 
maatregelen moeten worden getroffen. De verwerende Partij stelt uiterlijk 105  dagen nadat het 
verslag aan de Partijen is voorgelegd, haar krachtens artikel  INST.7 [Interne advi esgroepen] 
opgerichte interne adviesgroepen en de klagende Partij in kennis van haar besluit inzake eventuele 
maatregelen die moeten worden getroffen.  
17.  Het Gespecialiseerd Handelscomité voor gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging 
en duurzame o ntwikkeling houdt toezicht op de follow -up van het verslag van het 
deskundigenpanel. De krachtens artikel  INST.7 [Interne adviesgroepen] opgerichte interne 
adviesgroepen van de Partijen kunnen opmerkingen dienaangaande indienen bij het Gespecialiseerd 
Hand elscomité voor gelijk speelveld voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling.  
18. Wanneer de Partijen het erover oneens zijn of een maatregel is vastgesteld om de niet -
conformiteit te verhelpen dan wel of die maatregel met de desbetreffende bepa lingen in 
overeenstemming is, kan de klagende Partij het oorspronkelijke deskundigenpanel schriftelijk 
verzoeken hierover een beslissing te nemen. In het verzoek wordt, op zodanige wijze dat de klacht 
duidelijk is, vermeld om welke maatregel het gaat en to egelicht waarom die maatregel niet in 
overeenstemming is met de desbetreffende bepalingen. Het deskundigenpanel legt zijn bevindingen 
binnen 45  dagen na de datum van indiening van het verzoek aan de Partijen voor.  
19. Tenzij in dit artikel anders is bepaald, zijn artikel INST.14 [Arbitrageprocedure], lid  1, artikel 
INST.29 [Besluiten en uitspraken van het scheidsgerecht], artikel INST.30 [Schorsing en beëindiging 
van de arbitrageprocedure], artikel INST.31 [Onderling overeengekomen oplossing], artikel INST.32 
[Termijnen], artikel INST.34 [Kosten], artikel INST.15 [Instelling van een scheidsgerecht] of artikel 
INST.28 [Vervanging van arbiters], alsmede bijlage INST [Procedureregels voor geschillenbeslechting] 
en bijlage INST -X [Gedragscode voor arbiters], van ov ereenkomstige toepassing.   
Artikel  9.3: Deskundigenpanel voor gebieden van non -regressie  
1. Artikel 9.2 [Deskundigenpanel] is van toepassing op geschillen tussen de Partijen 
betreffende de uitlegging en de toepassing van hoofdstuk 6 [Arbeids - en sociale norme n] en 
hoofdstuk 7 [Milieu en klimaat].  
2. Voor de doeleinden van beslechting van dergelijke geschillen zijn naast de in artikel  9.2 
[Deskundigenpanel], lid  19, vermelde artikelen ook artikel INST.24 [Tijdelijke maatregelen] en artikel 
INST.25 [Toetsing van na levingsmaatregelen getroffen na vaststelling van tijdelijke maatregelen] van 
overeenkomstige toepassing.  
3. De Partijen erkennen dat wanneer de verwerende Partij ervoor kiest geen actie te 
ondernemen om te voldoen aan het verslag van het deskundigenpanel en a an deze overeenkomst, 
alle uit hoofde van artikel INST.24 [Tijdelijke maatregelen] toegestane maatregelen voor de klagende 
Partij beschikbaar blijven.  
 
248 
 Artikel 9.4: Herstel van evenwicht  
1. De Partijen erkennen het recht van elke Partij om haar toekomstige bel eid en prioriteiten 
met betrekking tot de arbeids - en sociale bescherming, milieubescherming of klimaatbescherming 
dan wel met betrekking tot het toezicht op subsidies vast te stellen, op een wijze die in 
overeenstemming is met de internationale verbinteni ssen van elke Partij, ook met die uit hoofde van 
deze overeenkomst. Tegelijkertijd erkennen de Partijen dat aanzienlijke verschillen op deze 
gebieden van invloed kunnen zijn op de handel of de investeringen tussen de Partijen, op een wijze 
die verandering brengt in de aan de sluiting van deze overeenkomst ten grondslag liggende 
omstandigheden.  
2. Wanneer zich als gevolg van aanzienlijke verschillen tussen de Partijen op de in lid  1 
bedoelde gebieden wezenlijke gevolgen voor de handel of de investeringen tussen  de Partijen 
voordoen, kan elk van de Partijen passende evenwichtsherstellende maatregelen nemen om de 
situatie aan te pakken. Dergelijke maatregelen zijn wat de draagwijdte en de duur ervan betreft, 
beperkt tot hetgeen strikt noodzakelijk en evenredig is om de situatie te verhelpen. Voorrang wordt 
gegeven aan maatregelen die de werking van deze overeenkomst zo weinig mogelijk verstoren. Een 
Partij beoordeelt deze gevolgen op basis van betrouwbaar bewijsmateriaal en niet louter op basis 
van gissingen of vag e mogelijkheden.  
3. De volgende procedures zijn van toepassing op evenwichtsherstellende maatregelen 
krachtens lid  2:  
(a) De betrokken Partij stelt de andere Partij via de Partnerschapsraad onverwijld in kennis van de 
evenwichtsherstellende maatregelen die zij v oornemens is te treffen, en verstrekt daarbij alle 
relevante informatie. De Partijen treden onmiddellijk in overleg. Het overleg wordt 14  dagen 
na de datum van kennisgeving geacht te zijn afgesloten, tenzij het overleg vóór het verstrijken 
van die termijn gezamenlijk wordt afgesloten.  
(b) Wanneer geen wederzijds aanvaardbare oplossing wordt bereikt, kan de betrokken Partij niet 
eerder dan vijf dagen na de afsluiting van het overleg evenwichtsherstellende maatregelen 
nemen, tenzij de Partij waaraan kennisgeving wordt gedaan binnen dezelfde periode van vijf 
dagen door middel van een schriftelijk verzoek aan de andere Partij overeenkomstig artikel 
INST.14 [Arbitrageprocedure], lid  264, verzoekt om de instelling van een scheidsgerecht, zodat 
het scheidsgerecht kan be slissen of de evenwichtsherstellende maatregelen waarvan 
kennisgeving wordt gedaan, in overeenstemming zijn met lid  2 van dit artikel.  
(c) Het scheidsgerecht doet definitief uitspraak binnen 30  dagen na de datum waarop het 
ingesteld. Wanneer het scheidsgerech t niet binnen die termijn definitief uitspraak doet, kan 
de betrokken Partij de evenwichtsherstellende maatregelen niet eerder dan drie dagen na het 
verstrijken van die periode van 30  dagen treffen. In dat geval kan de andere Partij tot de 
uitspraak van he t scheidsgerecht tegenmaatregelen nemen die in verhouding staan tot de 
getroffen evenwichtsherstellende maatregelen. Voorrang wordt gegeven aan 
tegenmaatregelen die de werking van deze overeenkomst zo weinig mogelijk verstoren. Het 
bepaalde in punt  a) is v an overeenkomstige toepassing op dergelijke tegenmaatregelen, die 
niet eerder dan drie dagen na de afsluiting van het overleg kunnen worden genomen.  
                                                            
64 Voor alle duidelijkheid: in dit geval mag de Partij geen voorafgaand overleg overeenkomstig artikel INST.13 
[Overleg] plegen.  
 
249 
 (d) Wanneer het scheidsgerecht heeft vastgesteld dat de evenwichtsherstellende maatregelen in 
overeenstemming z ijn met lid  2, kan de betrokken Partij de evenwichtsherstellende 
maatregelen treffen in de vorm waarvan zij de andere Partij kennisgeving heeft gedaan.  
(e) Wanneer het scheidsgerecht heeft vastgesteld dat de evenwichtsherstellende maatregelen 
niet in overeenstemming zijn met lid  2, stelt de betrokken Partij binnen drie dagen na de 
datum van de uitspraak de klagende Partij in kennis van de maatregelen65 die zij voornemens 
is te treffen teneinde te voldoen aan de uitspraak van het scheidsgerecht. Artikel INST.23 
[Toetsing van de naleving], lid  2, artikel INST.24 [Tijdelijke maatregelen]66 en artikel INST.25 
[Toetsing van nalevingsmaatregelen getroffen na de vaststelling van tijdelijke maatregelen] 
zijn van overeenkomstige toepassing wanneer de klagende Part ij van oordeel is dat de 
maatregelen waarvan kennisgeving wordt gedaan niet in overeenstemming zijn met de 
uitspraak van het scheidsgerecht. De procedures als bedoeld in artikel INST.23 [Toetsing van 
de naleving], lid  2, artikel INST.24 [Tijdelijke maatreg elen] en artikel INST.25 [Toetsing van 
nalevingsmaatregelen getroffen na de vaststelling van tijdelijke maatregelen] hebben geen 
opschortende werking voor de toepassing van de maatregelen waarvan kennisgeving wordt 
gedaan overeenkomstig dit lid.  
(f) Wanneer v óór de uitspraak van het scheidsgerecht overeenkomstig punt  c) 
evenwichtsherstellende maatregelen zijn getroffen, worden alle op grond van dat punt 
genomen tegenmaatregelen onmiddellijk en in geen geval later dan vijf dagen na de uitspraak 
van het scheidsg erecht ingetrokken.  
(g) Een Partij mag niet de WTO -Overeenkomst of enige andere internationale overeenkomst 
inroepen om de andere Partij te beletten maatregelen uit hoofde van de leden  2 en 3 te 
nemen, ook niet wanneer die maatregelen bestaan in de opschorting  van verplichtingen uit 
hoofde van deze overeenkomst.  
(h) Wanneer de Partij waaraan kennisgeving wordt gedaan, geen verzoek overeenkomstig punt  b) 
indient binnen de daarin vastgestelde termijn, kan die Partij zonder voorafgaand overleg 
overeenkomstig artikel I NST.13 [Overleg] de in artikel INST.14 [Arbitrageprocedure] bedoelde 
arbitrageprocedure inleiden. Een scheidsgerecht behandelt de kwestie als dringend geval in 
de zin van van artikel INST.19 [Spoedprocedures].  
4. Om een passend evenwicht te waarborgen tussen de verbintenissen die de Partijen in deze 
overeenkomst op een meer duurzame basis zijn aangegaan, kan elk van de Partijen, ten vroegste 
vier jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst, verzoeken om een toetsing van de werking 
van rubriek een [Handel ] van deze overeenkomst. De Partijen kunnen overeenkomen dat de toetsing 
kan worden uitgebreid tot andere rubrieken van deze overeenkomst.  
5. Een dergelijke toetsing begint op verzoek van een Partij, wanneer die Partij van oordeel is 
dat in de leden  2 of lid  3 bedoelde maatregelen veelvuldig door een van de Partijen of door beide 
Partijen zijn genomen, of wanneer gedurende een periode van 12  maanden een maatregel is 
toegepast die wezenlijke gevolgen heeft voor de handel of de investeringen tussen de Partijen.  Voor 
de toepassing van dit lid worden hier de maatregelen bedoeld die niet zijn aangevochten of die door 
                                                            
65 Dergelijke maatregelen kunnen, naargelang het geval, de intrekking of de aanpassing van de 
evenwichtsherstellende maatregelen omvatten.  
66 Opschorting van de verplichtingen uit hoofde van artikel INST.24 [Tijdelijke maatregelen] is alleen mogelijk 
wanneer evenwichtsherstellende maatregelen daadwerkelijk zijn toegepast.  
 
250 
 een scheidsgerecht niet strikt onnodig zijn bevonden ingevolge lid  3, punt  d) of punt  h). Deze 
toetsing kan eerder dan vier jaar na de inwerkingtredin g van deze overeenkomst beginnen.  
6. De toetsing waarom op grond van lid  4 of lid  5 wordt verzocht, begint binnen drie maanden 
na het verzoek en wordt binnen zes maanden afgerond.  
7. Een toetsing op grond van lid  4 of lid  5 kan vervolgens met tussenpozen van ten  minste vier 
jaar na de afronding van de voorafgaande toetsing worden herhaald. Wanneer een Partij op grond 
van lid  4 of lid  5 om een toetsing heeft verzocht, kan zij gedurende een periode van ten minste vier 
jaar na de afronding van de voorafgaande toetsi ng of, indien van toepassing, na de inwerkingtreding 
van een wijzigingsovereenkomst noch op grond van lid  4 noch op grond van lid  5 om een nieuwe 
toetsing verzoeken.  
8. Bij de toetsing wordt beoordeeld of de overeenkomst een passend evenwicht tot stand 
brengt  tussen de rechten en verplichtingen van de Partijen over en weer, met name wat betreft de 
werking van rubriek een [Handel], en of het bijgevolg noodzakelijk is deze overeenkomst te wijzigen.  
9. De Partnerschapsraad kan besluiten dat naar aanleiding van de t oetsing geen maatregelen 
nodig zijn. Wanneer een Partij van oordeel is dat het naar aanleiding van de toetsing noodzakelijk is 
deze overeenkomst te wijzigen, stellen Partijen alles in het werk om te onderhandelen over en te 
komen tot de sluiting van een ov ereenkomst waarbij de noodzakelijke wijzigingen worden 
aangebracht. Dergelijke onderhandelingen blijven beperkt tot aangelegenheden die bij de toetsing 
naar voren zijn gekomen.  
10. Wanneer binnen één jaar na de datum waarop de Partijen met de onderhandelingen  zijn 
begonnen, niet een in lid  9 bedoelde wijzigingsovereenkomst wordt gesloten, kan elk van de Partijen 
de toepassing van rubriek een [Handel] of van een andere rubriek van de overeenkomst die aan de 
toetsing is toegevoegd beëindigen, of kunnen de Partij en besluiten de onderhandelingen voort te 
zetten. Wanneer een Partij de toepassing van rubriek een [Handel] beëindigt, wordt de toepassing 
van rubriek drie [Wegvervoer] op dezelfde datum beëindigd. De beëindiging van de toepassing 
wordt van kracht drie maa nden na de datum van kennisgeving daarvan.  
11. Wanneer de toepassing van rubriek een [Handel] wordt beëindigd overeenkomstig lid  10, 
wordt de toepassing van rubriek twee [Luchtvaart] op dezelfde datum beëindigd, tenzij de Partijen 
overeenkomen de desbetreffen de onderdelen van titel  XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke 
mededinging en duurzame ontwikkeling] in rubriek twee [Luchtvaart] op te nemen.  
12. Rubriek zes [Geschillenbeslechting en horizontale bepalingen], titel  I [Geschillenbeslechting], 
is niet van toepassing op de leden  4 tot en met 9.  
TITEL XII: UITZONDER INGEN  
Artikel EXC. 1: Algemene uitzonderingen  
1. Geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, titel  I, hoofdstuk een [Nationale 
behandeling en markttoegang voor goederen] en hoofdstuk vijf [Douan e en handelsbevordering], 
deel twee, rubriek een, titel  VIII [Energie en grondstoffen], deel twee, rubriek een, titel  XI, hoofdstuk 
vier [Overheidsondernemingen], deel twee, rubriek een, titel  III [Digitale handel] en deel twee, 
rubriek een, titel  II, hoof dstuk twee [Liberalisering van investeringen] mag zodanig worden uitgelegd 
dat zij een Partij belet maatregelen vast te stellen of te handhaven die verenigbaar zijn met 
artikel  XX van de GATT 1994. Artikel  III van de GATT 1994 en de aantekeningen en aanvul lende 
bepalingen daarbij worden daartoe mutatis mutandis in deze overeenkomst opgenomen.  
 
251 
  
2. Op voorwaarde dat dergelijke maatregelen niet worden toegepast op een wijze die een 
willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie tussen landen waar soortgelijke omstandigheden 
gelden of een verkapte beperking van de liberalisering van investeringen of de handel in diensten 
zou inhouden, mag geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, titel VIII [Energie en 
grondstoffen], deel twee, rubriek een, titel XI, ho ofdstuk vier [Overheidsondernemingen], deel twee, 
rubriek een, titel III [Digitale handel], deel twee, hoofdstuk een, titel II [Diensten en investeringen], 
deel twee, rubriek een, titel  IV [Kapitaalstromen, betalingen, overmakingen en tijdelijke 
vrijwaring smaatregelen] zodanig worden uitgelegd dat zij een Partij belet maatregelen vast te stellen 
of te handhaven die:  
 
(a) noodzakelijk zijn voor de bescherming van de openbare veiligheid of de openbare zeden of de 
handhaving van de openbare orde67; 
(b) noodzakelijk zij n voor de bescherming van het leven of de gezondheid van mensen, dieren of 
planten;  
(c) noodzakelijk zijn voor de handhaving van wetten of voorschriften die niet strijdig zijn met de 
bepalingen van deze overeenkomst, met inbegrip van die welke betrekking hebbe n op:  
(i) het voorkomen van misleidende en frauduleuze praktijken, of op middelen om de 
gevolgen van de niet -nakoming van contracten te compenseren;  
(ii) het beschermen van de persoonlijke levenssfeer van personen met betrekking tot de 
verwerking en verspreiding van persoonsgegevens en het beschermen van het 
vertrouwelijke karakter van individuele dossiers en rekeningen, en  
(iii) veiligheid.  
3. Voor alle duidelijkheid: de Partijen zijn het erover eens dat, voor zover dergelijke maatregelen 
anderszins onverenigbaar zijn met  de bepalingen van bovengenoemde hoofdstukken, afdelingen of 
titels:  
 
(a) de in artikel  XX, punt  b), van GATT 1994 en in lid  2, punt  b), van dit artikel bedoelde 
maatregelen milieumaatregelen omvatten, die noodzakelijk zijn om het leven en de 
gezondheid van m ensen, dieren of planten te beschermen;  
(b) artikel  XX, punt  g), van de GATT 1994 van toepassing is op maatregelen voor de 
instandhouding van levende en niet -levende niet -duurzame natuurlijke hulpbronnen, en  
(c) maatregelen  ter uitvoering  van multilaterale  milie uovereenkomsten  onder  artikel  XX, punt  b) 
of g), van de GATT  1994  of onder  lid 2, punt  b), van dit artikel  kunnen  vallen.   
 
4. Voordat een Partij maatregelen neemt als bedoeld in artikel  XX, de punten i) en  j), van de 
GATT 1994, verstrekt zij de andere Partij alle relevante informatie teneinde een voor beide Partijen 
                                                            
67 De uitzonderingen betreffende de openbare veiligheid en de openbare orde mogen alleen worden 
ingeroepen in geval van een daadwerkelijke en voldoende ernstige bedreiging van een van de funda mentele 
maatschappelijke belangen.  
 
252 
 aanvaardbare oplossing te vinden. Als binnen 30  dagen na het ver strekken van de informatie geen 
overeenstemming wordt bereikt, kan de Partij de desbetreffende maatregelen toepassen. Wanneer 
door uitzonderlijke en kritieke omstandigheden die onmiddellijk handelen vereisen, voorafgaande 
informatieverstrekking of voorafga and onderzoek niet mogelijk is, kan de Partij die voornemens is de 
maatregelen te nemen, onmiddellijk voorzorgsmaatregelen nemen die nodig zijn om de situatie aan 
te pakken. Die Partij stelt de andere Partij daarvan onmiddellijk in kennis.  
Artikel EXC.2: B elastingen  
1. Geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, de titels I tot en met VII, titel VIII, 
hoofdstuk vier [Energie en grondstoffen], en de titels IX tot en met XII, of van deel twee, rubriek zes 
[Overige bepalingen], doet afbreuk aan de recht en en verplichtingen van de Unie of haar lidstaten 
en het Verenigd Koninkrijk uit hoofde van een belastingverdrag.  In geval  van strijdigheid  tussen  deze  
overeenkomst  en een dergelijk  belastingverdrag  heeft  het belastingverdrag  voorrang  voor  zover  het 
de strijdige  bepalingen  betreft.  Wat  belastingverdragen  tussen  de Unie  of haar  lidstaten  en het 
Verenigd  Koninkrijk  betreft,  stellen  de krachtens  deze  overeenkomst  en het desbetreffende  
belastingverdrag  betrokken  bevoegde  autoriteiten  in onderling  overleg  vast of deze  overeenkomst  
strijdig  is met het belastingverdrag68.  
 
2. Deel  twee,  rubriek  een,  titel II, hoofdstuk  twee  [Liberalisering  van investeringen],  artikel  
SERVIN.2.4,  en deel  twee,  rubriek  een,  titel II, hoofdstuk  drie [Grensoverschrijdende  handel  in 
diensten],  artikel  SERVIN.3.4,  zijn niet van toepassing  op krachtens  een belastingverdrag  toegekende  
voordelen.  
 
3. Op voorwaarde dat belastingmaatregelen niet worden toegepast op een wijze die een 
willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie tussen la nden waar soortgelijke omstandigheden 
gelden of een verkapte beperking van het handelsverkeer en de investeringen zou inhouden, mag 
geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, de titels I tot en met VII, titel VIII, hoofdstuk vier 
[Energie en gronds toffen], en de titels IX tot en met XII, of van deel twee, rubriek zes [Overige 
bepalingen], zodanig worden uitgelegd dat zij een Partij belet maatregelen vast te stellen, te 
handhaven of toe te passen die:   
 
(a) tot doel  hebben  te waarborgen  dat directe  belastingen  op billijke  of doeltreffende69 wijze  
worden  geheven  en geïnd,  of 
                                                            
68  Voor alle duidelijkheid: een dergelijke vaststelling laat deel zes, titel  I [Geschillenbeslechting] onverlet.  
69  Maatregelen die bedoeld zijn om directe belastingen op billijke of doeltreffende wijze te kunnen 
opleggen of innen, omvatten maatregelen die een Partij op grond van haar belastingstelsel neemt en die:  
(i) van toepassing zijn op dienstverleners die niet -ingeze tenen zijn gezien het feit dat de fiscale 
verplichtingen van niet -ingezetenen worden vastgesteld op grond van belastbare feiten die op 
het grondgebied van de Partij hun oorsprong vinden of geschieden;  of  
(ii) van toepassing zijn op niet -ingezetenen om ervoor te zorgen dat belastingen op het 
grondgebied van de Partij kunnen worden opgelegd of geïnd;  of  
(iii) van toepassing zijn op niet -ingezetenen of ingezetenen ter voorkoming van belastingontwijking 
of -ontduiking, nalevingsmaatregelen daarbij inbegrepen;  of  
(iv) van toepassing zijn op gebruikers van diensten die op of vanaf het grondgebied van de andere 
Partij of van een derde land worden verleend om ervoor te zorgen dat door die gebruikers 
 
253 
 (b) een onderscheid  maken  tussen  belastingbetalers  die niet in dezelfde  situatie  verkeren,  in het 
bijzonder  met betrekking  tot waar  zij ingezetene  zijn of hun vestigingsplaats  hebben  of de 
plaats  waar  hun kapitaal  is geïnvesteerd.  
 
4. Voor  de toepassing  van dit artikel  wordt:  
 
(a) “vestigingsplaats”: de fiscale woonplaats;  
(b) “belastingverdrag”: een verdrag ter voorkoming van dubbele belastingheffing of een andere 
internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk betrekking heeft op 
belastingheffing,  en 
(c) “directe belastingen”: alle belastingen op inkomen of kapitaal, waaronder belastingen op 
winsten uit overdracht van eigendom, belastingen op onroerend goed, erfenissen en 
sche nkingen, belastingen op door ondernemingen betaalde lonen of salarissen en belastingen 
op waardevermeerdering van kapitaal.  
Artikel EXC.3: WTO -ontheffingen  
Als een verplichting  in deel  twee,  rubriek  een,  titels  I tot en met XII, of deel  twee,  rubriek  zes 
[Overige  bepalingen],  van deze  overeenkomst  in wezen  gelijkwaardig  is aan een verplichting  uit 
hoofde  van de WTO -Overeenkomst,  wordt  elke maatregel  die is genomen  in overeenstemming  met 
een krachtens  artikel  IX van de WTO -Overeenkomst  vastgestelde  ontheffi ng geacht  in 
overeenstemming  te zijn met de in wezen  gelijkwaardige  bepaling  in deze  overeenkomst.  
Artikel EXC.4: Uitzonderingen op grond van veiligheidsoverwegingen  
Geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, titels I tot en met  XII, of deel twee,  rubriek zes 
[Overige bepalingen], van deze overeenkomst mag zodanig worden uitgelegd dat zij:  
(a) een Partij verplicht gegevens te verstrekken of toegang tot gegevens te bieden wanneer die 
Partij openbaarmaking van die gegevens in strijd acht met haar wezenli jke 
veiligheidsbelangen, of  
(b) een Partij belet maatregelen te nemen die die Partij nodig acht ter bescherming van haar 
wezenlijke veiligheidsbelangen en die  
(i) verband houden met de productie van of de handel in wapens, munitie en oorlogstuig 
dan wel met dergel ijke productie, handel en transacties in andere goederen en 
                                                                                                                                                                                         
verschuldigde belastingen die hun bron op het grondgebied van de Partij hebbe n, kunnen 
worden opgelegd of geïnd;  of  
(v) een onderscheid maken tussen dienstverleners die belastingplichtig zijn ter zake van 
wereldwijd belastbare feiten en andere dienstverleners, gezien het verschil in de aard van de 
heffingsgrondslag tussen hen;  of  
(vi) inkomen, winst, voordeel, verlies, aftrek of krediet van ingezeten personen of filialen, dan wel 
tussen gelieerde personen of filialen van dezelfde persoon vaststellen, toewijzen of omslaan 
om de belastinggrondslag van de Partij te behouden.  
 
254 
 materialen, diensten en technologie, en met economische activiteiten die direct of 
indirect de bevoorrading van een militaire inrichting ten doel hebben;  
(ii) betrekking hebben op splijt - of fusiestoff en of op stoffen waaruit deze kunnen worden 
vervaardigd, of  
(iii) in tijden van oorlog of ernstige internationale spanningen worden genomen, of  
(c) een Partij belet maatregelen te nemen tot handhaving van de internationale vrede en 
veiligheid ingevolge haar verplich tingen krachtens het Handvest van de Verenigde Naties.  
Artikel EXC.5:  Vertrouwelijke informatie   
1. Geen van de bepalingen van deel twee, rubriek een, titels I tot en met  X, titel  XI, met 
uitzondering van artikel LPFS.2.26 [Belastingnormen] van titel  XI, en titel XII, of van deel  twee,  
rubriek  zes [Overige  bepalingen],  van deze  overeenkomst  mag zodanig worden uitgelegd dat zij een 
Partij verplicht tot het verstrekken van vertrouwelijke informatie waarvan de openbaarmaking de 
rechtshandhaving zou belemmeren  of anderszins in strijd zou zijn met het algemeen belang, of die 
de rechtmatige commerciële belangen van bepaalde openbare of particuliere ondernemingen zou 
schaden, tenzij een scheidsgerecht dergelijke vertrouwelijke informatie in het kader van een 
gesch illenbeslechtingsprocedure overeenkomstig deel zes, titel  I [Geschillenbeslechting] verlangt of 
een deskundigenpanel dergelijke vertrouwelijke informatie in het kader van een procedure 
overeenkomstig artikel LPFS.9.2 [Deskundigenpanel] of artikel  LPFS.9.3 [Deskundigenpanel voor 
gebieden van non -regressie] verlangt.  In dergelijke gevallen ziet het scheidsgerecht of, naargelang 
het geval, het deskundigenpanel erop toe dat de vertrouwelijkheid volledig wordt beschermd 
overeenkomstig BIJLAGE INST -X [Procedurer egels].  
2. Wanneer een Partij aan de Partnerschapsraad of aan comités informatie voorlegt die zij 
ingevolge haar wet - en regelgeving als vertrouwelijk beschouwt, wordt die informatie door de 
andere Partij vertrouwelijk behandeld, tenzij de Partij die de i nformatie voorlegt anders beslist.  
 
  
 
255 
 RUBRIEK TWEE: LUCHTVAART  
TITEL I: LUCHTVERVOE R 
Artikel AIRTRN.1: Definities  
Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:  
  
a) “luchtvaartmaatschappij”: een luchtvervoersonderneming die in het bezit is van een geldige 
exploitatievergunning of een gelijkwaardig document;  
b)  “luchtvaartmaatschappij uit de Unie”: een luchtvaartmaatschappij die voldoet aan de 
voorwaarden van artikel AIRTRN.6, lid 1, punt b), [Operationele vergunningen en technische 
machtigingen ]; 
c)  “luchtvaartmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk”: een luchtvaartmaatschappij die voldoet 
aan de voorwaarden van artikel AIRTRN.6, lid 1 of 2, punt a), [Operationele vergunningen en 
technische machtigingen];  
d) “luchtvaartnavigatiediensten”: luc htverkeersleidingsdiensten, communicatie -, navigatie - en 
surveillancediensten, meteorologische diensten voor luchtvaartnavigatie en 
luchtvaartinlichtingendiensten;  
e) “Air Operator Certificate”: een aan een luchtvaartmaatschappij afgegeven document waarin 
wordt bevestigd dat de betrokken luchtvaartmaatschappij over de beroepsbekwaamheid en 
organisatie beschikt om de veilige exploitatie van luchtvaartuigen te waarborgen voor de in 
het certificaat gespecificeerde luchtvaartactiviteiten;  
f) “luchtverkeersbehee r”: de verzameling van functies in de lucht en op de grond 
(luchtverkeersdiensten, luchtruimbeheer en regeling van luchtverkeersstromen) die nodig zijn 
om de veiligheid en de doeltreffendheid van de vliegtuigbewegingen in alle fasen te 
waarborgen;  
g) “luch tvervoer”: het afzonderlijke of gecombineerde vervoer per luchtvaartuig van passagiers, 
bagage, vracht en post, dat tegen vergoeding of betaling van huur aan het publiek wordt 
aangeboden;  
h) “vaststelling van het burgerschap”: de vaststelling dat een luch tvaartmaatschappij die 
voornemens is in het kader van deze titel luchtdiensten te exploiteren, voldoet aan de eisen 
van artikel AIRTRN.6 [Operationele vergunningen en technische machtigingen] met betrekking 
tot eigendom, feitelijke zeggenschap en hoofdvest iging;  
i) “bevoegde autoriteiten”: voor het Verenigd Koninkrijk, de autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk die verantwoordelijk zijn voor de regelgevende en administratieve taken die 
krachtens deze titel op het Verenigd Koninkrijk rusten; en voor de Uni e, de instanties van de 
Unie en van de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de regelgevende en administratieve 
taken die krachtens deze titel op de Unie rusten;  
j) “het Verdrag”: het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart, ondertekend te Chi cago 
op 7  december 1944, met inbegrip van:  
 
256 
 i) iedere wijziging die krachtens artikel  94, punt  a), van het Verdrag in werking is 
getreden en die door het Verenigd Koninkrijk en de betrokken lidstaat of lidstaten 
geratificeerd is, voor zover zij ter zake do et, en  
ii) iedere bijlage of iedere wijziging daarvan die is goedgekeurd krachtens artikel  90 van 
het Verdrag, voor zover deze bijlage of wijziging op een gegeven tijdstip voor het 
Verenigd Koninkrijk en voor de betrokken lidstaat of lidstaten van kracht is, en voor 
zover zij ter zake doet;  
k) “discriminatie”: een onderscheid zonder objectieve rechtvaardiging ten aanzien van de 
levering van goederen of diensten, met inbegrip van openbare diensten, die worden gebruikt voor 
luchtvervoersdiensten, of ten aan zien van de behandeling daarvan door overheidsinstanties die 
relevant zijn voor dergelijke diensten;  
l) “feitelijke zeggenschap": een relatie gebaseerd op rechten, overeenkomsten of andere 
middelen die, afzonderlijk of tezamen en gelet op de desbetreffend e feitelijke of juridische 
omstandigheden, de mogelijkheid bieden om direct of indirect een beslissende invloed op een 
onderneming uit te oefenen, meer bepaald via:  
i) het recht om alle of een gedeelte van de activa van een onderneming te gebruiken;  
ii) rechten of overeenkomsten waardoor een beslissende invloed kan worden 
uitgeoefend op de samenstelling, het stemgedrag of de besluiten van de organen van 
een onderneming of waardoor anderszins een beslissende invloed kan worden 
uitgeoefend op de bedrijfsvoe ring van de onderneming;  
m) “vaststelling van de geschiktheid”: de vaststelling dat een luchtvaartmaatschappij die voorstelt 
in het kader van deze titel luchtdiensten te exploiteren over voldoende financiële draagkracht 
en passende leidinggevende deskundig heid beschikt om dergelijke diensten te exploiteren, en 
bereid is de wetten, regels en eisen voor het exploiteren van dergelijke diensten na te leven;  
n) “volledige kosten”: de kosten van de verleende dienst, die passende bedragen kunnen 
omvatten voor de kapitaalkosten en de afschrijving van activa, alsmede de kosten van 
onderhoud, exploitatie, beheer en administratie;  
o)  “ICAO”: de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie van de Verenigde Naties;  
p) “hoofdvestiging”: het hoofdkantoor of het geregistre erde kantoor van een 
luchtvaartmaatschappij waar de belangrijkste financiële functies en de operationele 
zeggenschap over de luchtvaartmaatschappij, met inbegrip van het beheer van de blijvende 
luchtwaardigheid, worden uitgeoefend;  
q) “platforminspectie”:  een onderzoek door de bevoegde autoriteit van een Partij of haar 
aangewezen vertegenwoordigers, aan boord en rond een luchtvaartuig van de andere Partij, 
om zowel de geldigheid van de relevante documenten van het luchtvaartuig als die van haar 
bemanningsl eden en de zichtbare staat van het luchtvaartuig en de uitrusting ervan te 
controleren;  
r) “zelfafhandeling”: een luchtvaartmaatschappij die voor zichzelf of voor een andere 
luchtvaartmaatschappij rechtstreeks grondafhandelingsactiviteiten verricht, waarbi j: 
 i) de ene luchtvaartmaatschappij een meerderheidsbelang heeft in de andere, of  
 
257 
  ii) Een zelfde entiteit in elk van beide een meerderheidsbelang heeft;  
s)  “geregelde luchtdiensten”: luchtdiensten die tegen vergoeding volgens een gepubliceerde 
dienstreg eling worden gepland en uitgevoerd, of die zo regelmatig of frequent zijn dat zij een 
herkenbare systematische reeks vormen, en die rechtstreeks door het publiek kunnen worden 
geboekt; en extra vluchten die worden ingelegd als gevolg van overloopverkeer va n geregelde 
vluchten.  
t) “tussenlanding voor andere doeleinden dan verkeer”: een om een andere reden dan voor het 
aan boord nemen of afzetten van passagiers, bagage, lading en of post in het luchtvervoer 
gemaakte landing;  
u) “tarief”: tarieven of kosten d ie luchtvaartmaatschappijen, met inbegrip van hun agenten, in 
rekening brengen voor het vervoer van passagiers, bagage of vracht (met uitzondering van 
post) in het luchtvervoer (met inbegrip van elke andere vervoerswijze die hiermee verband 
houdt), alsmede  de voorwaarden voor de beschikbaarheid van deze tarieven of kosten;  
 v) “Gebruikersheffing”: een heffing die aan luchtvaartmaatschappijen wordt opgelegd voor het 
gebruik van luchthavens, luchtvaartnavigatie (met inbegrip van overvluchten), 
luchtvaartbeveiligingsvoorzieningen of -diensten, met inbegrip van aanverwante diensten en 
faciliteiten, of milieuheffingen, waaronder geluidsheffingen en heffingen om plaatselijke 
luchtkwaliteitsproblemen op of rond luchthavens aan te pakken.  
 Artikel AIR TRN.2: Routeschema  
1. Onverminderd artikel AIRTRN.3 [Verkeersrechten] verleent de Unie het Verenigd Koninkrijk 
het recht om de luchtvaartmaatschappijen van laatstgenoemde Partij tijdens het verrichten van 
luchtvervoer vluchten uit te laten voeren op de vol gende routes:  
punten op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk – tussenliggende punten – punten op het 
grondgebied van de Unie – verder gelegen punten.  
2. Onverminderd artikel AIRTRN.3 [Verkeersrechten] verleent het Verenigd Koninkrijk de Unie 
het rec ht om de luchtvaartmaatschappijen van laatstgenoemde Partij tijdens het verrichten van 
luchtvervoer vluchten uit te laten voeren op de volgende routes:  
punten op het grondgebied van de Unie – tussenliggende punten – punten op het grondgebied van 
het Vereni gd Koninkrijk – verder gelegen punten.  
Artikel AIRTRN.3: Verkeersrechten  
1. Elke Partij verleent de andere Partij, met het oog op het verrichten van luchtvervoer op de in 
artikel AIRTRN.2 [Routeschema] vermelde routes, het recht om haar respectieve 
luchtva artmaatschappijen:  
a) over haar grondgebied te laten vliegen zonder te landen;  
b) op haar grondgebied te laten landen voor andere dan verkeersdoeleinden.  
2. Het Verenigd Koninkrijk heeft het recht om zijn luchtvaartmaatschappijen op het 
grondgebied van de Unie te laten landen om geregelde en niet -geregelde luchtvervoersdiensten te 
 
258 
 verrichten tussen alle punten op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk en alle punten op het 
grondgebied van de Unie (verkeersrechten van de derde en vierde vrijheid).  
3. De Unie heeft het recht om haar luchtvaartmaatschappijen op het grondgebied van het 
Verenigd Koninkrijk te laten landen om geregelde en niet -geregelde luchtvervoersdiensten te 
verrichten tussen alle punten op het grondgebied van de Unie en alle punten op het  grondgebied 
van het Verenigd Koninkrijk (verkeersrechten van de derde en vierde vrijheid).  
4.  Onverminderd de leden 1, 2 en 3 en onverminderd lid 9 , kunnen de lidstaten en het 
Verenigd Koninkrijk, met inachtneming van de respectieve interne regels en pr ocedures van de 
Partijen, bilaterale regelingen treffen waarbij zij elkaar in het kader van deze overeenkomst de 
volgende rechten verlenen:  
a) voor het Verenigd Koninkrijk, het recht voor zijn luchtvaartmaatschappijen om op het 
grondgebied van de betrokken  lidstaat tussenlandingen te verrichten om geregelde en niet -
geregelde luchtvervoerdiensten te verrichten tussen punten op het grondgebied van die 
lidstaat en punten in een derde land als onderdeel van een dienst met vertrek of bestemming 
op het grondgebie d van het Verenigd Koninkrijk (verkeersrechten van de vijfde vrijheid);  
b) voor de betrokken lidstaat, het recht voor luchtvaartmaatschappijen uit de Unie om op het 
grondgebied van het Verenigd Koninkrijk een tussenlanding te maken om geregelde en niet -
geregelde luchtvervoersdiensten te verrichten tussen punten op het grondgebied van het 
Verenigd Koninkrijk en punten in een derde land, als onderdeel van een dienst met vertrek of 
bestemming op het grondgebied van die lidstaat (verkeersrechten van de vijfde v rijheid).   
5.  Op de overeenkomstig lid  4 wederzijds verleende rechten zijn de bepalingen van deze titel 
van toepassing.  
6. Geen van beide Partijen beperkt eenzijdig het verkeersvolume, de capaciteit, de frequentie, 
de regelmaat, de routes, de herkomsten of de bestemming van de luchtvervoersdiensten die 
overeenkomstig de leden 2, 3 en 4 worden geëxploiteerd, of de types luchtvaartuigen die daartoe 
door de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij worden geëxploiteerd, behalve, op niet -
discriminerende w ijze, om redenen die verband houden met douane, techniek, exploitatie, 
veiligheid van het luchtverkeersbeheer, milieu of volksgezondheid of tenzij anders bepaald in deze 
titel.  
7. Geen van de bepalingen van deze titel verleent het Verenigd Koninkrijk het r echt om zijn 
luchtvaartmaatschappijen op het grondgebied van een lidstaat tegen vergoeding passagiers, bagage, 
vracht of post aan boord te laten nemen die bestemd zijn voor een ander punt op het grondgebied 
van die of een andere lidstaat.  
8. Geen van de be palingen van deze titel verleent de Unie het recht om haar 
luchtvaartmaatschappijen op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk tegen vergoeding 
passagiers, bagage, vracht of post aan boord te laten nemen die bestemd zijn voor een ander punt 
op het gron dgebied van het Verenigd Koninkrijk.  
9. Met inachtneming van de interne regels en procedures van de Partijen kunnen de bevoegde 
autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk en de lidstaten niet -geregelde luchtdiensten toestaan die 
verder gaan dan de in dit art ikel vastgestelde rechten, op voorwaarde dat deze geen verkapte 
geregelde diensten vormen, en bilaterale regelingen vaststellen met betrekking tot de te volgen 
procedures bij de behandeling van en de besluitvorming over aanvragen van 
luchtvaartmaatschappij en.  
 
259 
 Artikel AIRTRN.4: Regelingen inzake code -sharing en voorbehouden capaciteit  
1. Luchtvervoersdiensten overeenkomstig artikel AIRTRN.3 [Verkeersrechten] kunnen als volgt 
worden verleend door middel van regelingen inzake voorbehouden capaciteit of code -
sharingafspraken:  
a) een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk kan optreden als verkopende 
luchtvaartmaatschappij in samenwerking met elke exploiterende luchtvaartmaatschappij die 
een luchtvaartmaatschappij van de Unie of een luchtvaartmaatscha ppij van het Verenigd 
Koninkrijk is, of in samenwerking met elke exploiterende luchtvaartmaatschappij van een 
derde land dat krachtens het recht van de Unie of, naargelang het geval, het recht van de 
betrokken lidstaat of lidstaten, de noodzakelijke verkee rsrechten geniet, alsook het recht om 
zijn luchtvaartmaatschappijen door middel van de regeling in kwestie die rechten te laten 
uitoefenen;  
b) een luchtvaartmaatschappij van de Unie kan optreden als verkopende luchtvaartmaatschappij 
in samenwerking met elke exploiterende luchtvaartmaatschappij die een 
luchtvaartmaatschappij van de Unie of een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd 
Koninkrijk is, of in samenwerking met elke exploiterende luchtvaartmaatschappij van een 
derde land dat krachtens het recht v an het Verenigd Koninkrijk de noodzakelijke 
verkeersrechten geniet, alsook het recht om zijn luchtvaartmaatschappijen door middel van 
de regeling in kwestie die rechten te laten uitoefenen;  
c) een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk kan optr eden als exploiterende 
luchtvaartmaatschappij in samenwerking met elke verkopende luchtvaartmaatschappij die 
een luchtvaartmaatschappij van de Unie of een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd 
Koninkrijk is, of in samenwerking met elke verkopende luchtva artmaatschappij van een derde 
land die krachtens het recht van de Unie of, naargelang het geval, het recht van de betrokken 
lidstaat of lidstaten, de noodzakelijke rechten geniet tot deelname aan de regeling in kwestie;  
d) een luchtvaartmaatschappij van de  Unie kan optreden als exploiterende 
luchtvaartmaatschappij in samenwerking met elke verkopende luchtvaartmaatschappij die 
een luchtvaartmaatschappij van de Unie of een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd 
Koninkrijk is, of in samenwerking met elke verk opende luchtvaartmaatschappij van een derde 
land die krachtens het recht van het Verenigd Koninkrijk de noodzakelijke rechten geniet tot 
deelname aan de regeling in kwestie;  
e) in het kader van de in de regelingen waarin de punten a) tot en met d) voorzien  mag een 
luchtvaartmaatschappij van een Partij optreden als de verkopende luchtvaartmaatschappij in 
het kader van een regeling inzake voorbehouden capaciteit of code -sharing voor diensten 
tussen twee willekeurige punten waarvan zowel de plaats van herkomst  als de bestemming 
zich op het grondgebied van de andere Partij bevinden, mits aan de volgende voorwaarden is 
voldaan:  
i) de voorwaarden zoals vastgelegd in punt  a) of, in voorkomend geval, punt  b) met 
betrekking tot de exploiterende luchtvaartmaatschappij, en  
ii) de betrokken vervoersdienst is onderdeel van een vervoer door de verkopende 
luchtvaartmaatschappij tussen een punt op het grondgebied van haar Partij en het 
desbetreffende bestemmingspunt op het grondgebied van de andere Part ij. 
 
260 
 2. Een luchtvaartmaatschappij van een Partij kan in het kader van een regeling inzake 
voorbehouden capaciteit of code -sharing als verkopende luchtvaartmaatschappij optreden bij 
diensten tussen elk paar punten waarvan er een zich op het grondgebied van de andere Partij 
bevindt en het andere in een derde land, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:  
a) de voorwaarden zoals vastgelegd in punt  a) of, in voorkomend geval, punt  b) van lid  1 met 
betrekking tot de exploiterende luchtvaartmaatschappij, en  
b)  de betrokken vervoersdienst is onderdeel van een vervoer door de verkopende 
luchtvaartmaatschappij tussen een punt op het grondgebied van haar Partij en het 
desbetreffende punt in een derde land.  
3. Voor elk vervoersbewijs dat in het kader van de in dit  artikel bedoelde regelingen wordt 
verkocht, wordt de koper bij de boeking op de hoogte gebracht van de luchtvaartmaatschappij die 
elk deel van de dienst zal exploiteren. Wanneer dit niet mogelijk is, of in geval van wijziging na 
boeking, wordt de naam van  de exploiterende luchtvaartmaatschappij aan de passagier meegedeeld 
zodra deze is vastgesteld. De naam/namen van de uitvoerende luchtvaartmaatschappij(en) 
wordt/worden in elk geval bij het inchecken aan de passagier meegedeeld, of vóór het instappen als 
voor een aansluitende vlucht geen check -in vereist is.  
4. De Partijen kunnen eisen dat de in dit artikel bedoelde regelingen door hun bevoegde 
autoriteiten worden goedgekeurd om na te gaan of wordt voldaan aan de daarin gestelde 
voorwaarden en aan andere ei sen van deze overeenkomst, met name op het gebied van 
mededinging, veiligheid en beveiliging.  
5. Het gebruik van regelingen inzake voorbehouden capaciteit of code -sharing mag er geen 
geval tot gevolg hebben dat de luchtvaartmaatschappijen van de Partijen o p grond van deze 
overeenkomst andere verkeersrechten uitoefenen dan de in artikel AIRTRN.3 [Verkeersrechten] 
bedoelde rechten.  
Artikel AIRTRN.5: Operationele flexibiliteit  
De wederzijds door de Partijen overeenkomstig artikel AIRTRN.3, leden 2, 3 en 4, [Ve rkeersrechten], 
verleende rechten omvatten, binnen de daarin gestelde grenzen, alle volgende prerogatieven:  
a) vluchten in één van beide of beide richtingen exploiteren;  
b) verschillende vluchtnummers combineren bij de exploitatie van één luchtvaartuig;  
c) punten in het routeschema in om het even welke combinatie en volgorde bedienen;  
d) op ieder willekeurig punt verkeer tussen luchtvaartuigen van dezelfde luchtvaartmaatschappij 
overbrengen (“change of gauge”);  
e) vluchten verrichten met een tussenlanding o p willekeurige punten binnen of buiten het 
grondgebied van elk van beide Partijen;  
f) doorvoervluchten verrichten via het grondgebied van de andere Partij;  
g) verkeer op hetzelfde luchtvaartuig combineren, ongeacht de herkomst van dit verkeer;  
h) meer dan één punt bedienen op dezelfde vlucht (co -terminalisering).  
 
261 
 Artikel AIRTRN.6: Exploitatievergunningen en technische machtigingen  
1. Na ontvangst van een aanvraag voor een exploitatievergunning van een 
luchtvaartmaatschappij van een Partij, in de vorm en op de wijze die is voorgeschreven, voor de 
exploitatie van luchtvervoersdiensten in het kader van deze titel, verleent de andere Partij zo 
spoedig mogelijk de passende vergunningen en technische machtigingen, mits aan alle volgende 
voorwaarden is voldaan:  
a) in het geval van een luchtvaartmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk:  
i) de luchtvaartmaatschappij is rechtstreeks of door een meerderheidsbelang eigendom 
van en wordt feitelijk gecontroleerd door het Verenigd Koninkrijk, zijn onderdanen, of 
beide;  
ii) de luchtvaartmaatschappij heeft haar hoofdvestiging op het grondgebied van het 
Verenigd Koninkrijk en is houder van een geldige exploitatievergunning 
overeenkomstig de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk, en  
iii) de luchtvaartmaatschappij is houder van e en Air Operator Certificate dat is afgegeven 
door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk, die duidelijk vermeld is en 
daadwerkelijk regelgevend toezicht op de luchtvaartmaatschappij uitoefent en 
handhaaft;  
b) in het geval van een luchtvaartmaat schappij van de Unie:  
i) de luchtvaartmaatschappij is rechtstreeks of door een meerderheidsbelang eigendom 
van lidstaten, andere lidstaten van de Europese Economische Ruimte, Zwitserland 
en/of onderdanen van die staten, en deze oefenen daadwerkelijk zeggen schap uit 
over de luchtvaartmaatschappij.  
ii) de luchtvaartmaatschappij heeft haar hoofdvestiging op het grondgebied van de Unie 
en is houder van een geldige exploitatievergunning overeenkomstig de wetgeving van 
de Unie, en  
iii) de luchtvaartmaatschappij houder is van een door de bevoegde autoriteit van de Unie 
of een lidstaat afgegeven Air Operator Certificate, dat duidelijk moet worden 
geïdentificeerd, en die autoriteit effectief regelgevend toezicht uitoefent op de 
luchtvaartmaatschappij;  
c) voldaan is aan artikel AIRTRN.18 [Veiligheid van de luchtvaart] en artikel AIRTRN.19 
[Beveiliging van de luchtvaart]; en  
d) de luchtvaartmaatschappij voldoet aan de in wet - en regelgeving voorgeschreven 
voorwaarden die gewoonlijk worden toegepast op de exploitatie va n internationaal 
luchtvervoer door de Partij die de aanvraag of aanvragen behandelt.  
2.  Onverminderd lid  1, punt  a), i), worden de toepasselijke exploitatievergunningen en -
toelatingen aan luchtvaartmaatschappijen van het Verenigd Koninkrijk verleend, mit s aan alle 
volgende voorwaarden is voldaan:  
a) de voorwaarden van lid 1, punt a ), ii) en iii), punten c) en d), zijn vervuld;  
 
262 
 b) de luchtvaartmaatschappij is rechtstreeks of door een meerderheidsbelang eigendom van 
lidstaten, andere lidstaten van de Europ ese Economische Ruimte, Zwitserland en/of 
onderdanen van die staten, en deze oefenen daadwerkelijk zeggenschap uit over de 
luchtvaartmaatschappij, hetzij alleen, hetzij samen met het Verenigd Koninkrijk en/of 
onderdanen van het Verenigd Koninkrijk;  
c) op d e dag waarop de overgangsperiode afliep, beschikte de luchtvaartmaatschappij over een 
geldige exploitatievergunning overeenkomstig het Unierecht.  
3. Voor de toepassing van de leden 1 en  2 omvat bewijs van daadwerkelijk regelgevend 
toezicht de volgende ele menten, zonder daartoe beperkt te zijn:  
a) de betrokken luchtvaartmaatschappij bezit een geldige, door de bevoegde autoriteit 
afgegeven exploitatievergunning of vergunning die voldoet aan de criteria van de Partij die de 
exploitatievergunning of vergunnin g voor de exploitatie van internationale luchtdiensten afgeeft; en  
b) die Partij voor die luchtvaartmaatschappij beschikt over luchtvaartveiligheids - en -
beveiligingsprogramma's die aan de ICAO -normen voldoen en die programma's daadwerkelijk ten 
uitvoer l egt. 
4. Bij het verlenen van exploitatievergunningen en technische machtigingen behandelen de 
Partijen alle luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij op niet -discriminerende wijze.  
5. Na ontvangst van een aanvraag voor een exploitatievergunning van een  
luchtvaartmaatschappij van een Partij erkent de andere Partij elke vaststelling van de geschiktheid of 
vaststelling van het staatsburgerschap door de eerste Partij met betrekking tot die 
luchtvaartmaatschappij alsof die vaststelling door haar eigen bevoeg de autoriteiten is gedaan, en 
onderzoekt zij deze aangelegenheden niet verder, behalve in de gevallen als bedoeld in artikel 
AIRTRN.8, lid 3, [Weigering, intrekking, opschorting of beperking van exploitatievergunningen].  
Artikel AIRTRN.7: Operationele plan nen, programma’s en dienstregelingen  
Een Partij mag uitsluitend voor informatiedoeleinden verlangen dat kennisgeving wordt gedaan van 
operationele plannen, programma’s of dienstregelingen betreffende krachtens deze titel 
geëxploiteerde diensten. Wanneer ee n Partij een dergelijke kennisgeving verlangt, beperkt zij de 
administratieve last van die kennisgevingsvereisten en -procedures voor tussenpersonen en 
luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij tot een minimum.  
Artikel AIRTRN.8: Weigering, intrekking,  opschorting of beperking van exploitatievergunningen  
1. De Unie kan overeenkomstig de leden 3, 4 en  5 van dit artikel maatregelen nemen tegen een 
luchtvaartmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk in elk van de volgende gevallen:  
a) in het geval van vergu nningen en machtigingen die zijn verleend overeenkomstig artikel 
AIRTRN.6, lid 1, [Exploitatievergunningen en technische machtigingen], punt a), en een van de 
daarin gestelde voorwaarden niet is vervuld;  
b) in het geval van vergunningen en machtigingen die  zijn verleend overeenkomstig artikel 
AIRTRN.6, lid 2, [Exploitatievergunningen en technische machtigingen], en een van de daarin 
gestelde voorwaarden niet is vervuld;  
 
263 
 c) de luchtvaartmaatschappij heeft zich niet gehouden aan de in artikel AIRTRN.10 [Nalev ing van 
wetten en regels] bedoelde wet - en regelgeving; of  
d) een dergelijke maatregel is noodzakelijk om ziekten te voorkomen, ertegen te beschermen of 
de verspreiding ervan te beheersen, of om de volksgezondheid anderszins te beschermen.  
2. Het Verenigd Koninkrijk kan overeenkomstig de leden 3, 4 en  5 van dit artikel maatregelen 
nemen tegen een luchtvaartmaatschappij van de Unie in elk van de volgende gevallen:  
a) niet alle voorwaarden van artikel AIRTRN.6 [Exploitatievergunningen en technische 
vergunning en], lid  1, punt  b), zijn vervuld;  
b) de luchtvaartmaatschappij heeft zich niet gehouden aan de in artikel AIRTRN.10 [Naleving van 
wetten en regels] van deze titel vermelde wet - en regelgeving, of  
c) een dergelijke maatregel is noodzakelijk om ziekten te v oorkomen, ertegen te beschermen of 
de verspreiding ervan te beheersen, of om de volksgezondheid anderszins te beschermen.  
3. Wanneer een Partij redelijke gronden heeft om aan te nemen dat een 
luchtvaartmaatschappij van de andere Partij zich, naargelang het  geval, in een van de in lid 1 of  2 
bedoelde situaties bevindt en dat in dat verband maatregelen moeten worden genomen, stelt die 
Partij de andere Partij zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis van de redenen voor de 
voorgenomen weigering, opschorting o f beperking van de exploitatievergunning of technische 
vergunning en verzoekt zij om overleg.  
4. Dit overleg begint zo spoedig mogelijk en uiterlijk 30 dagen na ontvangst van het verzoek om 
overleg. Als de Partij die om het overleg heeft verzocht, niet bin nen 30 dagen of een 
overeengekomen termijn na de begindatum van dit overleg tot een bevredigend akkoord komt of 
nalaat de overeengekomen corrigerende maatregelen te nemen, is dit een reden voor de Partij die 
om het overleg heeft verzocht om maatregelen te nemen om de exploitatievergunning of technische 
machtigingen van de betrokken luchtvaartmaatschappij (en) te weigeren, in te trekken, op te 
schorten, te beperken of te beperken teneinde de naleving van de artikelen AIRTRN.6 [Operationele 
vergunningen en te chnische machtigingen] en AIRTRN.10 [Naleving van wetten en regels] te 
waarborgen . Als er maatregelen zijn genomen om de exploitatievergunning of technische 
machtiging van een luchtvaartmaatschappij te weigeren, in te trekken, op te schorten of te 
beperke n, kan een Partij, zonder voorafgaand overleg overeenkomstig artikel INST.13 deel [Overleg], 
een beroep doen op arbitrage overeenkomstig artikel INST.14 [Arbitrageprocedure]. Een 
scheidsgerecht behandelt de kwestie voor de toepassing van artikel INST.19 [S poedprocedure] als 
een spoedeisend geval. Op verzoek van een Partij kan het scheidsgerecht in afwachting van zijn 
definitieve uitspraak voorlopige verzachtende maatregelen gelasten, met inbegrip van de wijziging 
of schorsing van maatregelen die door een Pa rtij uit hoofde van dit artikel zijn genomen.  
5. Niettegenstaande de leden 3 en  4 kan een Partij in de in lid  1, punten c) en  d), en lid  2, 
punten b) en  c), bedoelde gevallen onmiddellijke of dringende maatregelen nemen indien een 
noodsituatie dit vereist,  of om verdere gevallen van niet -naleving te voorkomen. Er kan slechts 
sprake zijn van verdere gevallen van niet -naleving als de vermeende niet -naleving voordien reeds 
tussen de bevoegde autoriteiten van de Partijen aan de orde is gesteld.  
6. Dit artikel d oet geen afbreuk aan de bepalingen van titel XI [Gelijk speelveld voor open en 
eerlijke concurrentie en duurzame ontwikkeling] van rubriek 1, artikel AIRTRN 11, lid 4, [Non -
discriminatie], artikel AIRTRN 18, leden 4, 6 en 8, [Veiligheid van de luchtvaart] en artikel AIRTRN 19, 
 
264 
 lid 12, [Beveiliging van de luchtvaart], noch aan de geschillenbeslechtingsprocedure van deel zes, 
titel I [Geschillenbeslechting] , noch aan de daaruit voortvloeiende maatregelen.  
Artikel AIRTRN.9: Eigendom van en zeggenschap over lu chtvaartmaatschappijen  
De Partijen erkennen de potentiële baten van de blijvende liberalisering van de eigendom van en 
zeggenschap over hun respectievelijke luchtvaartmaatschappijen. De Partijen komen overeen 
binnen het Gespecialiseerd Comité voor het luch tvervoer de mogelijkheden te onderzoeken voor de 
wederzijdse liberalisering van de eigendom van en zeggenschap over hun luchtvaartmaatschappijen 
binnen [12 maanden] na de ontvangst van een verzoek daartoe van een van de Partijen. Naar 
aanleiding van dit on derzoek kunnen de Partijen besluiten deze titel te wijzigen.  
Artikel AIRTRN.10: Naleving van wetten en regels  
1. De wetten en regels van een Partij met betrekking tot de toelating tot, de activiteiten binnen 
en het vertrek uit haar grondgebied van luchtvaa rtuigen die internationaal luchtvervoer verrichten, 
worden door de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij nageleefd wanneer zij het 
grondgebied van die Partij respectievelijk binnenkomen, zij zich daar bevinden of het verlaten . 
 
2. De wetten en rege ls van een Partij met betrekking tot de toelating tot, de activiteiten binnen 
en het vertrek uit haar grondgebied van passagiers, bemanningen, bagage, goederen of post aan 
boord van het luchtvaartuig (met inbegrip van de formaliteiten verbonden aan binnenk omst, 
inklaring, immigratie, paspoorten, douane en quarantaine of, in het geval van post, 
postvoorschriften) worden door of namens dergelijke passagiers, bemanningen, bagage, goederen 
en post die door de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij worden  vervoerd, nageleefd 
wanneer deze het grondgebied van die Partij respectievelijk binnenkomen, zij zich daar bevinden of 
het verlaten.  
 
3. De Partijen staan op hun grondgebied toe dat de luchtvaartmaatschappij van de andere 
Partij maatregelen neemt om te g aranderen dat alleen personen worden vervoerd die beschikken 
over de vereiste reisdocumenten voor binnenkomst op hun grondgebied of voor doorreis via het 
grondgebied van de andere Partij.  
AIRTRN.11: Non -discriminatie  
 
1. Onverminderd titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame 
ontwikkeling] van rubriek 1, heffen de Partijen binnen hun respectieve rechtsgebieden alle vormen 
van discriminatie op die nadelige gevolgen zouden hebben voor de eerlijke en gelijke kansen van de 
luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij om te concurreren bij de uitoefening van de rechten 
waarin deze titel voorziet.  
 
2. Een Partij (de “initiatiefnemende Partij”) kan in overeenstemming met de leden 3 tot en met 
6 handelen wanneer zij van oordeel i s dat de eerlijke en gelijke kansen van haar 
luchtvaartmaatschappijen om te concurreren bij de uitoefening van de in deze titel vastgestelde 
rechten worden geschaad door bij lid 1 verboden discriminatie.  
 
3. De initiatiefnemende Partij dient een schrifteli jk verzoek om overleg in bij de andere Partij 
(de “antwoordende partij”). Het overleg begint binnen 30 dagen na ontvangst van het verzoek, tenzij 
de Partijen anders overeenkomen.  
 
4. Als de initiatiefnemende Partij en de antwoordende Partij er niet in slag en binnen 60 dagen 
na ontvangst van het in lid 3 bedoelde verzoek om overleg overeenstemming te bereiken, kan de 
 
265 
 initiatiefnemende Partij maatregelen nemen tegen alle of een deel van de luchtvaartmaatschappijen 
die hebben geprofiteerd van een door lid 1 ve rboden discriminatie, met inbegrip van maatregelen 
om de exploitatievergunningen of technische machtigingen van de betrokken 
luchtvaartmaatschappijen te weigeren, in te trekken, op te schorten, aan voorwaarden te 
onderwerpen of te beperken.  
 
5. De overeenk omstig lid 4 genomen maatregelen zijn passend, proportioneel en zijn in 
omvang en looptijd beperkt tot hetgeen strikt noodzakelijk is om de schade voor de 
luchtvaartmaatschappijen van de initiatiefnemende Partij te beperken en het ongeoorloofde 
voordeel vo or de luchtvaartmaatschappijen waartegen de maatregelen gericht zijn, weg te werken.  
 
6. Als het overleg niet tot een oplossing van de kwestie heeft geleid of er overeenkomstig lid 4 
maatregelen zijn genomen, kan een Partij, zonder voorafgaand overleg over eenkomstig artikel 
INST.13 deel [Overleg], een beroep doen op arbitrage overeenkomstig artikel INST.14 
[Arbitrageprocedure]. Een scheidsgerecht behandelt de kwestie voor de toepassing van artikel 
INST.19 [Spoedprocedure] als een spoedeisend geval. Op verzo ek van een Partij kan het 
scheidsgerecht in afwachting van zijn definitieve uitspraak voorlopige verzachtende maatregelen 
gelasten, met inbegrip van de wijziging of schorsing van maatregelen die door een Partij uit hoofde 
van dit artikel zijn genomen.  
7. O nverminderd lid 2 handelen de Partijen niet uit hoofde van de leden 3 tot en met 6 met 
betrekking tot gedragingen die onder het toepassingsgebied van titel XI [gelijk speelveld voor open 
en eerlijke concurrentie en duurzame ontwikkeling] van rubriek 1 vall en. 
Artikel AIRTRN.12: Bedrijfsvoering  
1. De Partijen zijn het erover eens dat de voordelen van deze titel niet kunnen worden 
verwezenlijkt wanneer luchtvaartmaatschappijen bij hun bedrijfsvoering worden gehinderd. De 
Partijen komen overeen samen te werken  bij het wegnemen van belemmeringen voor de 
bedrijfsvoering van de luchtvaartmaatschappijen van beide Partijen, als zulke belemmeringen een 
obstakel kunnen vormen voor commerciële activiteiten, concurrentieverstoringen kunnen 
veroorzaken of een gelijk spee lveld in de weg kunnen staan.  
2. Het Gespecialiseerd Comité voor het luchtvervoer houdt toezicht op de geboekte 
vooruitgang bij het doeltreffend aanpakken van belemmeringen voor de bedrijfsvoering van 
luchtvaartmaatschappijen.  
Artikel AIRTRN.13: Commerciële activiteiten  
1. De Partijen verlenen elkaar de in de leden 2 tot en met  7 vastgelegde rechten. Voor de 
uitoefening van deze rechten zijn de luchtvaartmaatschappijen van elke Partij niet verplicht een 
plaatselijke partner te hebben.  
2. Wat verte genwoordigers van luchtvaartmaatschappijen betreft:  
a) is de vestiging van kantoren en faciliteiten door de luchtvaartmaatschappijen van een Partij op 
het grondgebied van de andere Partij voor zover dat nodig is voor het verlenen van diensten 
in het kader van deze titel, zonder beperking of discriminatie toegestaan;  
b) kunnen dergelijke kantoren en faciliteiten, wanneer zij zich op een luchthaven bevinden, 
onverminderd de veiligheids - en beveiligingsvoorschriften worden onderworpen aan 
beperkingen op grond van de beschikbare ruimte;  
 
266 
 c) verleent een Partij de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij, in overeenstemming 
met haar wet - en regelgeving met betrekking tot toegang, verblijf en werkgelegenheid, 
toestemming om het eigen leidinggevend, verkoop -, technisch, operationeel en ander 
gespecialiseerd personeel dat zij redelijkerwijs nodig acht voor het verlenen van 
luchtvervoersdiensten in het kader van deze titel, op het grondgebied van de toestemming 
verlenende Partij binnen te brengen en er te laten ve rblijven. Wanneer voor het in dit lid 
bedoelde personeel, met inbegrip van personeel dat bepaalde tijdelijke taken uitvoert, 
werkvergunningen vereist zijn, zorgen de Partijen voor een snelle afhandeling van de 
aanvragen voor dergelijke vergunningen, met in achtneming van de wet - en regelgeving.  
3. Wat de grondafhandeling betreft:  
a) staat een Partij de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij toe op haar grondgebied 
zelfafhandeling te verrichten zonder andere beperkingen dan die welke gebaseerd zijn op 
veiligheids - of beveiligingsoverwegingen of die anderszins het gevolg zijn van fysieke of 
operationele beperkingen;  
b) legt een Partij de luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij geen keuze op van een of 
meer van de verleners van grondafhandelingsdien sten die op de markt actief zijn, 
overeenkomstig de wet - en regelgeving van de Partij waar de diensten worden verleend;  
c) ziet die Partij er, onverminderd het bepaalde in punt  a), op toe dat, wanneer de wetten en 
voorschriften van een Partij de vrije mede dinging tussen verleners van 
grondafhandelingsdiensten op enigerlei wijze begrenzen of beperken, alle noodzakelijke 
grondafhandelingsdiensten beschikbaar zijn voor de luchtvaartmaatschappijen van de andere 
Partij en dat deze diensten worden verleend onder voorwaarden die niet minder gunstig zijn 
dan die waaronder zij aan andere luchtvaartmaatschappijen worden verleend.  
4. Wat de toewijzing van slots op luchthavens betreft, zorgt elke Partij ervoor dat haar regels, 
richtsnoeren en procedures voor de toewijzi ng van de slots op de luchthavens op haar 
grondgebied op transparante, doeltreffende, niet -discriminerende en tijdige wijze worden 
toegepast.  
5. Wat plaatselijke uitgaven en de overdracht van middelen en inkomsten betreft:  
a) zijn de bepalingen van titel  IV [Kapitaalstromen, betalingen, overmakingen en tijdelijke 
vrijwaringsmaatregelen] van rubriek 1 van toepassing op de aangelegenheden die onder dit 
hoofdstuk vallen, onverminderd artikel AIRTRN.6 [Exploitatievergunningen en technische 
vergunningen];  
b) verlenen de Partijen elkaar de in de punten c) tot en met  e) vastgelegde rechten;  
c) wordt toegestaan dat de verkoop en aankoop van vervoers - en aanverwante diensten door de 
luchtvaartmaatschappijen van de Partijen naar goeddunken van de luchtvaartmaatschappi j in 
pond sterling luiden als de verkoop of aankoop plaatsvindt op het grondgebied van het 
Verenigd Koninkrijk of, indien de verkoop of aankoop plaatsvindt op het grondgebied van een 
lidstaat, in de valuta van die lidstaat;  
d) is het de luchtvaartmaatschap pijen van elke Partij toegestaan plaatselijke uitgaven naar eigen 
goeddunken in de plaatselijke valuta betalen;  
 
267 
 e) is het de luchtvaartmaatschappijen van elke Partij toegestaan om, op verzoek, inkomsten die 
op het grondgebied van de andere Partij zijn verk regen uit de verkoop van 
luchtvervoersdiensten en aanverwante activiteiten die rechtstreeks verband houden met het 
luchtvervoer en die de plaatselijk uitgegeven bedragen te boven gaan, te allen tijde naar het 
land van hun keuze over te maken. Een snelle om wisseling en overmaking moeten zonder 
beperkingen of belastingen daarop worden toegestaan tegen de officiële wisselkoers die geldt 
voor lopende transacties en overmakingen op de datum dat de luchtvaartmaatschappij de 
eerste aanvraag tot overmaking indient,  en worden aan geen enkele heffing onderworpen, 
met uitzondering van de heffingen die de banken normaal in rekening brengen voor dergelijke 
omwisselingen en overmakingen.  
 
6. Wat intermodaal vervoer betreft:  
a) geldt met betrekking tot personenvervoer dat  de Partijen aanbieders van 
grondvervoersdiensten niet aan de wet - en regelgeving inzake luchtvervoer onderwerpen 
enkel omdat dergelijk grondvervoer door een luchtvaartmaatschappij onder haar eigen naam 
wordt aangeboden;  
b) is het de luchtvaartmaatschappij en van elke Partij, onder voorbehoud van de in titel  II 
[DIENSTEN EN INVESTERINGEN] van Rubriek 1 titel 1 [Vervoer van goederen over de weg] van 
rubriek 3 en de bijlagen daarbij vastgelegde voorwaarden en kwalificaties, zonder beperkingen 
toegestaan om in verband met internationaal luchtvervoer gebruik te maken van alle 
oppervlaktevervoer voor vracht van en naar willekeurige punten op de grondgebieden van de 
Partijen of in derde landen, met inbegrip van het vervoer naar en van alle luchthavens met 
douanefac iliteiten, en inclusief, indien van toepassing, het recht op douanevervoer van vracht 
in het kader van de geldende wet - en regelgeving. Deze vracht heeft, ongeacht of het 
oppervlaktevervoer dan wel luchtvervoer betreft, toegang tot de douaneprocedures en -
faciliteiten op de luchthaven. Luchtvaartmaatschappijen kunnen ervoor kiezen hun 
grondvervoer zelf te verzorgen of hiervoor regelingen (waaronder code -sharing) te treffen 
met andere aanbieders van grondvervoer, bijvoorbeeld met andere luchtvaartmaatschappi jen 
die grondvervoer aanbieden of met indirecte aanbieders van luchtvrachtvervoer. Dergelijke 
intermodale vrachtvervoersdiensten kunnen worden aangeboden als een doorvoerdienst en 
tegen een prijs waarin zowel het luchtvervoer als het grondvervoer inbegrepe n is, mits de 
expediteurs worden geïnformeerd over de bij het vervoer betrokken dienstverleners.  
7. Wat leasing betreft:  
a) verlenen de Partijen elkaar het recht om hun luchtvaartmaatschappijen op alle volgende 
wijzen luchtvervoersdiensten te laten verrichten overeenkomstig artikel AIRTRN.3 
[Verkeersrechten]:  
i) met een door een verhuurder zonder bemanning geleaset luchtvaartuig;  
ii) in het geval van luchtvaartmaatschappijen van het Verenigd Koninkrijk, met een 
luchtvaartuig dat met bemanning wordt geleaset van andere 
luchtvaartmaatschappijen van de Partijen;  
iii) in het geval van luchtvaartmaatschappijen van de Unie, met een luchtvaartuig dat met 
bemanning wordt geleaset van andere luchtvaartmaatschappijen van de Unie;  
 
268 
 iv) met een luchtvaartuig dat met bemanning wordt geleaset van andere dan de in de 
punten ii) en iii) bedoelde luchtvaartmaatschappijen, op voorwaarde dat de leasing 
gerechtvaardigd is op grond van uitzonderlijke behoeften, seizoensgebonden 
capaciteitsbehoeften of operationele probleme n van de huurder en dat de leasing niet 
langer duurt dan strikt noodzakelijk is om die behoeften te vervullen of die problemen 
op te lossen;  
b) kunnen de Partijen verlangen dat de leasingovereenkomsten door hun bevoegde autoriteiten 
worden goedgekeurd tene inde na te gaan of de voorwaarden van dit lid en de toepasselijke 
veiligheids - en beveiligingseisen worden nageleefd;  
c) zorgt een Partij die een dergelijke goedkeuring verlangt echter voor een vlot verloop van de 
goedkeuringsprocedures en beperkt zij de a dministratieve last van die procedures voor de 
betrokken luchtvaartmaatschappijen tot een minimum.  
d) De bepalingen van dit lid doen geen afbreuk aan de wetten en voorschriften van een Partij 
inzake de leasing van luchtvaartuigen door luchtvaartmaatschapp ijen van die Partij.  
Artikel AIRTRN.14: Fiscale bepalingen  
1. Bij aankomst op het grondgebied van een Partij worden luchtvaartuigen die door 
luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij voor internationaal luchtvervoer worden ingezet, hun 
gebruikelijke ui trusting, brandstof, smeermiddelen, technische verbruiksgoederen, 
grondapparatuur, reserveonderdelen (inclusief motoren), boordproviand (inclusief, maar niet 
beperkt tot, voedsel, drank en alcoholhoudende dranken, tabak en andere producten die bestemd 
zijn om tijdens de vlucht in beperkte hoeveelheden aan passagiers te worden verkocht of door 
passagiers te worden gebruikt) en andere voorwerpen die bestemd zijn voor of uitsluitend worden 
gebruikt in verband met de exploitatie, het onderhoud of de bevoorradin g van voor internationaal 
luchtvervoer ingezette luchtvaartuigen, voor zover zij aan boord van het luchtvaartuig blijven, op 
basis van wederkerigheid vrijgesteld van alle invoerbeperkingen, eigendomstaksen en heffingen op 
activa, douanerechten, accijnzen, inspectievergoedingen, belasting over de toegevoegde waarde 
(btw) of andere vergelijkbare indirecte belastingen en soortgelijke vergoedingen en rechten die door 
de nationale of lokale autoriteiten of de Unie worden opgelegd.  
2. De volgende goederen zijn op  basis van wederkerigheid eveneens vrijgesteld van de in lid  1 
bedoelde belastingen, heffingen, rechten, vergoedingen en kosten:  
a) boordvoorraden die worden ingevoerd in of geleverd op het grondgebied van een Partij en in 
redelijke hoeveelheden aan boord worden genomen voor gebruik op voor internationaal 
luchtvervoer ingezette uitgaande luchtvaartuigen van een luchtvaartmaatschappij van de 
andere Partij, zelfs als die voorraden worden gebruikt tijdens het deel van de reis dat 
plaatsvindt boven het genoemde  grondgebied;  
 
b) gronduitrusting en reserveonderdelen (inclusief motoren) die op het grondgebied van een 
Partij worden ingevoerd voor de bevoorrading, het onderhoud of de reparatie van voor 
internationaal luchtvervoer ingezette luchtvaartuigen van een luc htvaartmaatschappij van de 
andere Partij;  
 
c) smeermiddelen en technische verbruiksgoederen, met uitzondering van brandstof, die 
worden ingevoerd in of geleverd op het grondgebied van een Partij voor gebruik in een voor 
internationaal luchtvervoer ingezet luchtvaartuig van een luchtvaartmaatschappij van de 
 
269 
 andere Partij, zelfs als die goederen worden gebruikt tijdens het deel van de reis dat 
plaatsvindt boven het genoemde grondgebied, en  
 
d) gedrukt materiaal, zoals gedefinieerd in de douanewetgeving van el ke Partij, dat wordt 
ingevoerd in of geleverd op het grondgebied van een Partij en aan boord wordt genomen voor 
gebruik op een voor internationaal luchtvervoer ingezet uitgaand luchtvaartuig van een 
luchtvaartmaatschappij van de andere Partij, zelfs als di t materiaal wordt gebruikt tijdens het 
deel van de reis dat plaatsvindt boven het genoemde grondgebied.  
3. De normale boorduitrusting van een luchtvaartuig, alsook de in de lid  1 vermelde 
benodigdheden, voorraden en reserveonderdelen die normaal worden me egenomen aan boord van 
een luchtvaartuig dat door een luchtvaartmaatschappij van een Partij wordt gebruikt, mogen alleen 
met toestemming van de douaneautoriteiten van de andere Partij op het grondgebied van die Partij 
worden uitgeladen; bovendien kan worde n vereist dat zij onder toezicht of controle van de 
genoemde autoriteiten blijven totdat ze opnieuw worden uitgevoerd of op een andere wijze 
overeenkomstig de toepasselijke voorschriften worden verwijderd.  
4. De in dit artikel bedoelde vrijstellingen zijn ook van toepassing in situaties waarin de 
luchtvaartmaatschappij of luchtvaartmaatschappijen van een Partij met een of meer andere 
luchtvaartmaatschappijen overeenkomsten zijn aangegaan voor het uitlenen of naar het 
grondgebied van de andere Partij overbre ngen van de in de leden 1 en  2 genoemde goederen, mits 
die andere luchtvaartmaatschappij of luchtvaartmaatschappijen op vergelijkbare wijze een 
dergelijke vrijstelling van die andere Partij genieten.  
5. Geen van de bepalingen van deze titel belet een Part ij om belastingen, heffingen, accijnzen, 
kosten of lasten in rekening te brengen bij de verkoop van goederen voor andere doeleinden dan 
voor verbruik aan boord gedurende een deel van een luchtdienst tussen twee zich op haar 
grondgebied bevindende punten wa ar in - of uitstappen toegestaan is.  
6. Bagage en vracht in rechtstreekse doorvoer op het grondgebied van een Partij worden 
vrijgesteld van belastingen, douaneheffingen, vergoedingen en andere vergelijkbare heffingen.  
7. De verplichting mag worden opgelegd om de in de lid  2 vermelde uitrusting en 
benodigdheden onder toezicht of controle van de bevoegde autoriteiten te bewaren.  
8. Deze titel laat de bepalingen van de respectieve tussen het Verenigd Koninkrijk en lidstaten 
van kracht zijnde verdragen inzake he t vermijden van dubbele belasting op inkomsten en kapitaal 
onverlet.  
9. De vrijstelling van douanerechten, nationale accijnzen en soortgelijke nationale 
vergoedingen strekt zich niet uit tot heffingen die gebaseerd zijn op de kosten van diensten die aan 
de luchtvaartmaatschappij of luchtvaartmaatschappijen van een Partij worden verleend op het 
grondgebied van de andere Partij.  
Artikel AIRTRN.15: Gebruikersheffingen  
1. Gebruikersheffingen die door een Partij aan de luchtvaartmaatschappijen van de andere 
Partij worden opgelegd voor het gebruik van luchtvaartnavigatie - en luchtverkeersleidingsdiensten 
zijn kostengerelateerd en niet -discriminerend. In elk geval worden deze gebruikersheffingen aan de 
luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij opgelegd volg ens voorwaarden die niet minder 
gunstig zijn dan de gunstigste voorwaarden die elke andere luchtvaartmaatschappij in vergelijkbare 
omstandigheden kan verkrijgen op het tijdstip dat de heffingen worden opgelegd.  
 
270 
 2. Onverminderd artikel AIRTRN.13 [Commerciël e activiteiten], lid  5, zorgen de Partijen ervoor 
dat andere dan de in lid  1 vermelde gebruikersheffingen die aan de luchtvaartmaatschappijen van de 
andere Partij kunnen worden opgelegd, rechtvaardig, redelijk en niet onterecht discriminerend zijn 
en billi jk over de categorieën gebruikers worden verdeeld. De aan de luchtvaartmaatschappijen van 
de andere Partij opgelegde gebruikersheffingen mogen de volledige kosten van de verlening van 
passende luchthaven -, luchthavenomgevings - en luchtvaartbeveiligingsfaci liteiten en -diensten op 
de luchthaven of binnen het luchthavensysteem weerspiegelen, maar niet te boven gaan. Deze 
heffingen mogen een redelijk rendement na afschrijving omvatten. De voorzieningen en diensten 
waarover gebruikersheffingen worden geheven, w orden op efficiënte en economische wijze 
verleend. In elk geval worden deze gebruikersheffingen aan de luchtvaartmaatschappij van de 
andere Partij opgelegd volgens voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan de gunstigste 
voorwaarden die elke andere lucht vaartmaatschappij in vergelijkbare omstandigheden kan 
verkrijgen op het tijdstip dat de heffingen worden opgelegd.  
3. Met het oog op de correcte toepassing van de in de leden 1 en  2 vervatte beginselen zorgt 
elke Partij ervoor dat overleg plaatsvindt tusse n de bevoegde heffingsautoriteiten of -organen op 
haar grondgebied en de luchtvaartmaatschappijen die de betrokken diensten en faciliteiten 
gebruiken en dat de bevoegde heffingsautoriteiten of -organen en de luchtvaartmaatschappijen de 
benodigde informatie  uitwisselen. Elke Partij zorgt ervoor dat de bevoegde heffingsautoriteiten de 
gebruikers binnen een redelijke termijn in kennis stellen van elk voorstel tot wijziging van de 
gebruikersheffingen, teneinde de gebruikers in staat te stellen hun mening kenbaa r te maken 
voordat de wijzigingen worden doorgevoerd.  
Artikel AIRTRN.16: Tarieven  
1. De Partijen staan toe dat de luchtvaartmaatschappijen van de Partijen hun tarieven vrij 
vaststellen op basis van eerlijke mededinging in overeenstemming met deze titel.  
2. De Partijen onderwerpen de tarieven van elkaars luchtvaartmaatschappijen niet aan 
goedkeuring.  
Artikel AIRTRN.17: Statistieken  
1. De Partijen werken binnen het Gespecialiseerd Comité voor het luchtvervoer samen om de 
uitwisseling van statistische informat ie betreffende het luchtvervoer op grond van deze titel te 
faciliteren.  
2. Op verzoek verstrekt elke Partij de andere Partij de beschikbare niet -vertrouwelijke en niet 
commercieel gevoelige statistieken over het onder deze titel vallende luchtvervoer, zoal s vereist uit 
hoofde van de wet - en regelgeving van de Partijen, op niet -discriminerende basis en voor zover 
redelijkerwijze kan worden gevraagd.  
Artikel AIRTRN.18: Veiligheid van de luchtvaart  
1. De Partijen bevestigen het belang van nauwe samenwerking op  het gebied van de veiligheid 
van de luchtvaart.  
2. Bewijzen van luchtwaardigheid, bevoegdheidsbewijzen en vergunningen die door een Partij 
zijn afgegeven of geldig verklaard en die nog steeds van kracht zijn, worden door de andere Partij en 
haar bevoegde  autoriteiten erkend als geldig voor de exploitatie van luchtdiensten in het kader van 
deze titel, mits die certificaten, bewijzen of vergunningen zijn afgegeven of geldig zijn verklaard op 
 
271 
 grond van en in overeenstemming met, ten minste, de relevante inte rnationale normen die in het 
kader van het Verdrag zijn vastgesteld.  
3. Elke Partij kan op elk ogenblik verzoeken om overleg over de door de andere Partij 
gehandhaafde en toegepaste veiligheidsnormen in verband met luchtvaartfaciliteiten, 
vliegtuigbemannin gen, luchtvaartuigen en de exploitatie van luchtvaartuigen. Dergelijk overleg vindt 
plaats binnen 30  dagen na het verzoek.  
4. Als een Partij na dit overleg tot de bevinding komt dat de andere Partij op de in lid  2 
bedoelde gebieden niet op doeltreffende wi jze veiligheidsnormen handhaaft en toepast die ten 
minste gelijkwaardig zijn aan de minimumnormen die op dat moment krachtens het Verdrag zijn 
vastgesteld, stelt de eerste Partij de andere Partij in kennis van die bevinding en van de maatregelen 
die noodza kelijk worden geacht om aan die minimumnormen te voldoen, en neemt de andere Partij 
passende corrigerende maatregelen. Als de andere Partij nalaat binnen 15  dagen of binnen een 
eventueel overeengekomen langere termijn passende corrigerende maatregelen te n emen, is dit 
een reden voor de verzoekende Partij om de exploitatievergunningen of technische vergunningen te 
weigeren, in te trekken, op te schorten, aan voorwaarden te onderwerpen of te beperken, of anders 
de activiteiten van de luchtvaartmaatschappijen die onder het veiligheidstoezicht van de andere 
Partij staan te weigeren, in te trekken, op te schorten, aan voorwaarden te onderwerpen of te 
beperken.  
5. Luchtvaartuigen die worden geëxploiteerd door, of in het kader van een 
leasingovereenkomst namens, ee n of meer luchtvaartmaatschappijen van een Partij mogen, terwijl 
zij zich op het grondgebied van de andere Partij bevinden, aan platforminspecties worden 
onderworpen, mits dit niet leidt tot onredelijke vertraging bij de exploitatie van het luchtvaartuig.  
6. Als platforminspecties of reeksen platforminspecties aanleiding geven tot:  
a) ernstige bezorgdheid dat een luchtvaartuig of de exploitatie van een luchtvaartuig niet 
voldoet aan de op dat moment krachtens het Verdrag vastgestelde minimumnormen, of of  
b) ernstige bezorgdheid dat de op dat moment krachtens het Verdrag vastgestelde 
veiligheidsnormen niet doeltreffend worden gehandhaafd en toegepast.  
Als de Partij die de platforminspectie of -inspecties heeft uitgevoerd ernstige bezorgheden vaststelt 
als bedoeld in de punten a) of b), stelt zij de bevoegde autoriteiten van de andere Partij die 
verantwoordelijk zijn voor het veiligheidstoezicht op de luchtvaartmaatschappij die het luchtvaartuig 
exploiteert, in kennis van deze bevindingen en deelt hun mee we lke stappen nodig worden geacht 
om aan deze minimumnormen te voldoen. Als niet binnen 15  dagen of binnen een overeengekomen 
termijn passende corrigerende maatregelen worden genomen, geeft dit de eerste Partij het recht 
om de exploitatievergunningen of tech nische vergunningen te weigeren, in te trekken, op te 
schorten, aan voorwaarden te onderwerpen of te beperken, of de activiteiten van de 
luchtvaartmaatschappij die het luchtvaartuig exploiteert anderszins te weigeren, in te trekken, op te 
schorten, aan voo rwaarden te onderwerpen of te beperken.  
7. Als de toegang wordt geweigerd om overeenkomstig lid  5 een platforminspectie uit te 
voeren van een luchtvaartuig dat door de luchtvaartmaatschappij of luchtvaartmaatschappijen van 
een Partij wordt geëxploiteerd, s taat het de andere Partij vrij daaruit af te leiden dat er reden is voor 
ernstige bezorgdheid zoals bedoeld in lid  6 en overeenkomstig lid  6 te handelen.  
8. Elke Partij behoudt zich het recht voor om de exploitatievergunningen of technische 
vergunningen in  te trekken, op te schorten of te beperken of anders de activiteiten van een of meer 
 
272 
 luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij onmiddellijk op te schorten of te beperken indien de 
eerste Partij naar aanleiding van een platforminspectie, een reeks platf orminspecties, het weigeren 
van de toegang voor een platforminspectie, overleg of anderszins concludeert dat onmiddellijke 
maatregelen onontbeerlijk zijn voor de veilige bedrijfsuitoefening van een luchtvaartmaatschappij. 
De Partij die dergelijke maatregel en neemt, stelt de andere Partij daarvan onverwijld in kennis, met 
opgave van de redenen voor die maatregelen.  
9.  Maatregelen die overeenkomstig de leden 4, 6 of  8 door een Partij zijn genomen, worden 
stopgezet zodra de redenen voor het nemen van die maat regelen zijn weggevallen.  
10. Als door een Partij maatregelen zijn genomen uit hoofde van de leden 4, 6 of  8, kan een 
Partij in geval van een geschil een beroep doen op arbitrage overeenkomstig artikkel NST.14 
[Arbitrageprocedure] zonder voorafgaand overle g overeenkomstig artikel INST.13 [Overleg]. Een 
scheidsgerecht behandelt de kwestie voor de toepassing van artikel INST.19 [Spoedprocedure] als 
een spoedeisend geval. Op verzoek van de klagende Partij kan het scheidsgerecht in afwachting van 
zijn definitie ve uitspraak voorlopige verzachtende maatregelen gelasten, met inbegrip van de 
wijziging of schorsing van maatregelen die door een Partij uit hoofde van dit artikel zijn genomen.  
Artikel AIRTRN.19: Beveiliging van de luchtvaart  
1. Op verzoek verlenen de Pa rtijen elkaar alle nodige bijstand om iedere bedreiging voor de 
beveiliging van de burgerluchtvaart het hoofd te bieden, waaronder het voorkomen van 
wederrechtelijk de macht verwerven over burgerluchtvaartuigen en andere wederrechtelijke daden 
tegen de vei ligheid van dergelijke luchtvaartuigen, hun passagiers en bemanning, luchthavens en 
luchtvaartnavigatiefaciliteiten, en alle andere dreigingen tegen de beveiliging van de 
burgerluchtvaart.  
2. De Partijen handelen in hun wederzijdse betrekkingen overeenkoms tig de normen voor de 
beveiliging van de luchtvaart van de ICAO. Zij eisen dat de exploitanten van de luchtvaartuigen die in 
hun register zijn opgenomen en de exploitanten van luchthavens op hun grondgebied ten minste 
overeenkomstig deze normen voor de bev eiliging van de luchtvaart handelen. Elke Partij stelt de 
andere Partij op verzoek in kennis van elk verschil tussen haar wetten, voorschriften en praktijken en 
de in dit lid bedoelde normen voor de beveiliging van de luchtvaart. Elke Partij kan te allen t ijde 
verzoeken om onverwijld overleg met de andere Partij om deze verschillen te bespreken.  
3. Elke Partij ziet erop toe dat op haar grondgebied effectieve maatregelen worden genomen 
om de burgerluchtvaart te beschermen tegen wederrechtelijke daden, inclus ief, maar niet beperkt 
tot, screening van passagiers en hun handbagage, screening van ruimbagage, screening en 
beveiligingscontroles van andere personen dan passagiers, daaronder begrepen bemanningsleden, 
en de voorwerpen die zij bij zich dragen, screening  en beveiligingscontroles van goederen, post, 
boordbenodigdheden en luchthavenbenodigdheden en controles van de toegang tot de luchtzijde 
en tot om beveiligingsredenen beperkt toegankelijke zones. Elke Partij stemt ermee in dat 
beveiligingsvoorschriften va n de andere Partij inzake de toelating tot, de activiteiten binnen en het 
vertrek uit haar grondgebied door luchtvaartuigen in acht moeten worden genomen.  
4. De Partijen streven ernaar om zoveel mogelijk samen te werken op het gebied van 
luchtvaartbeveiliging, om – onder voorbehoud van wederzijdse overeenstemming over passende 
regelingen voor de veiligheid van de overdracht, het gebruik, de opslag en de verwijd ering van 
gerubriceerde informatie – informatie uit te wisselen over dreigingen, kwetsbaarheden en risico’s, 
beste praktijken, prestatie - en detectienormen voor beveiligingsapparatuur en beste praktijken en 
resultaten op het gebied van toezicht op de nalev ing te bespreken en uit te wisselen, en op elk ander 
 
273 
 gebied dat de Partijen kunnen vaststellen. De Partijen streven in het bijzonder naar de ontwikkeling 
en handhaving van samenwerkingsregelingen tussen technisch deskundigen op het gebied van de 
ontwikkeli ng en erkenning van normen voor de beveiliging van de luchtvaart, teneinde deze 
samenwerking te vergemakkelijken, administratieve overlap te beperken en de vroegtijdige 
kennisgeving en voorafgaande bespreking van nieuwe beveiligingsinitiatieven en -vereist en te 
bevorderen.   
5. Elke Partij kan de resultaten van audits door de ICAO en de corrigerende maatregelen van de 
gecontroleerde staat op verzoek ter beschikking stellen van de andere Partij, mits onderling 
overeenstemming wordt bereikt over passende regel ingen voor de veiligheid van de overdracht, het 
gebruik, de opslag en de verwijdering van dergelijke informatie.  
6. De Partijen komen overeen samen te werken inzake beveiligingsinspecties die zij uitvoeren 
op hun eigen grondgebied of op dat van de andere P artij, via het opzetten van mechanismen, 
inclusief administratieve regelingen, voor de wederzijdse uitwisseling van informatie over de 
resultaten van deze beveiligingsinspecties. De Partijen komen overeen in te gaan op verzoeken om 
als waarnemer deel te ne men aan beveiligingsinspecties die door de andere Partij worden 
uitgevoerd.  
7. Onverminderd lid  9, en met volle achting en respect voor de soevereiniteit van de andere 
Partij, kan een Partij beveiligingsmaatregelen treffen met betrekking tot de binnenkomst  op haar 
grondgebied. Indien mogelijk houdt die Partij rekening met de reeds door de andere Partij 
toegepaste beveiligingsmaatregelen en eventuele suggesties van de andere Partij. Elke Partij erkent 
dat geen van de bepalingen van dit artikel een beperking vormt van de bevoegdheid van een Partij 
om een vlucht of vluchten die zij als een bedreiging voor haar veiligheid beschouwt de toegang tot 
haar grondgebied te ontzeggen.  
8. Een Partij kan noodmaatregelen nemen om aan een specifieke bedreiging van haar 
veiligheid het hoofd te bieden. Dergelijke maatregelen worden onmiddellijk aan de andere Partij 
meegedeeld.  Onverminderd de noodzaak om onmiddellijk maatregelen te nemen ter bescherming 
van de luchtvaartbeveiliging bevestigen de Partijen dat een Partij, wanne er zij overweegt 
veiligheidsmaatregelen te nemen, de mogelijke nadelige gevolgen voor het internationale 
luchtvervoer inschat, en, tenzij de wet hierin beperkingen oplegt, bij het vaststellen van de 
maatregelen die vanuit genoemde veiligheidsoverwegingen n odig en passend zijn, met die gevolgen 
rekening houdt.  
9. Met betrekking tot luchtdiensten naar haar grondgebied mag een Partij niet eisen dat op het 
grondgebied van de andere Partij beveiligingsmaatregelen worden genomen. Wanneer een Partij 
van oordeel is  dat een specifieke bedreiging de dringende uitvoering van tijdelijke maatregelen 
vereist naast de maatregelen die reeds op het grondgebied van de andere Partij van kracht zijn, stelt 
zij de andere Partij, met inachtneming van vereiste bescherming van beve iligingsinformatie, in 
kennis van de bijzonderheden van die bedreiging en van de voorgestelde maatregelen. De andere 
Partij neemt een dergelijk voorstel welwillend in overweging en kan besluiten aanvullende 
maatregelen te nemen voor zover zij die noodzakel ijk acht.  Dergelijke maatregelen zijn evenredig en 
tijdelijk.  
10. Wanneer zich een geval van wederrechtelijk in zijn macht brengen van 
burgerluchtvaartuigen of een andere wederrechtelijke daad tegen de veiligheid van luchtvaartuigen, 
hun passagiers en bem anning, luchthavens en luchtvaartnavigatiefaciliteiten voordoet of dreigt voor 
te doen, staan de Partijen elkaar bij door de communicatie te vergemakkelijken en andere passende 
maatregelen te nemen om snel en veilig een eind te maken aan het incident of de  dreiging.  
 
274 
 11. Elke Partij neemt alle maatregelen die zij praktisch haalbaar acht om te garanderen dat een 
luchtvaartuig dat zich op haar grondgebied op de grond bevindt en waartegen een daad van 
wederrechtelijk in zijn macht brengen of een andere wederrec htelijke daad is gesteld, aan de grond 
wordt gehouden, tenzij het vertrek van het luchtvaartuig noodzakelijk is om mensenlevens te 
beschermen. Indien mogelijk worden dergelijke maatregelen op basis van overleg tussen de Partijen 
genomen.  
12. Wanneer een P artij aannemelijke redenen heeft om te geloven dat de andere Partij dit 
artikel niet naleeft, kan zij om onmiddellijk overleg met de andere Partij verzoeken. Dit overleg moet 
binnen 30  dagen na ontvangst van een dergelijk verzoek van start gaan. Als de Par tijen er niet in 
slagen om binnen 15  dagen of binnen een overeengekomen termijn na de datum van het verzoek 
overeenstemming te bereiken, heeft de Partij die om overleg heeft verzocht het recht om 
maatregelen te nemen om de exploitatievergunning en de techn ische vergunning van een of 
meerdere luchtvaartmaatschappijen van de andere Partij te weigeren, in te trekken, op te schorten, 
te beperken of aan voorwaarden te onderwerpen om de naleving van dit artikel te waarborgen. 
Indien vereist in geval van een noods ituatie, of om verdere niet -naleving van de bepalingen van dit 
artikel te voorkomen, kan een Partij vóór het verstrijken van bovengenoemde termijn van 15  dagen 
voorlopige maatregelen nemen.  
13. Maatregelen die overeenkomstig lid  8 zijn genomen, worden stop gezet wanneer de 
betrokken Partij van oordeel is dat de maatregel niet langer nodig is, of deze is vervangen door 
andere maatregelen om de dreiging in te dammen.  Maatregelen die overeenkomstig lid  12 zijn 
genomen, worden stopgezet zodra de andere Partij d it artikel naleeft.  Maatregelen die 
overeenkomstig lid 8 of 12 zijn genomen, kunnen worden stopgezet wanneer dit door de Partijen 
onderling is overeengekomen.  
14. Wanneer overeenkomstig de leden 7, 8, 9 of  12 maatregelen of acties zijn ondernomen, kan 
een Partij een beroep doen op de bepalingen inzake geschillenbeslechting van deel zes, titel  I 
[Geschillenbeslechting]. Een scheidsgerecht behandelt de kwestie voor de toepassing van artikel 
INST.19 [Spoedprocedure] als een spoedeisend geval.  
Artikel AIRTRN.2 0: Luchtverkeersbeheer  
1. De Partijen en hun respectieve bevoegde autoriteiten en verleners van 
luchtvaartnavigatiediensten werken onderling samen om de veilige en efficiënte werking van het 
luchtverkeer in de Europese regio te verbeteren. De Partijen stre ven naar interoperabiliteit tussen 
elkaars dienstverleners.  
2. De Partijen komen overeen samen te werken op het gebied van de prestaties en het in 
rekening brengen van luchtvaartnavigatiediensten en netwerkfuncties, teneinde de algehele 
vluchtefficiëntie t e optimaliseren, de kosten te verlagen, de milieueffecten tot een minimum te 
beperken en de veiligheid en capaciteit van de luchtverkeersstromen tussen de bestaande systemen 
voor luchtverkeersbeheer van de Partijen te verbeteren.  
3. De Partijen komen over een de samenwerking tussen hun verleners van 
luchtvaartnavigatiediensten te bevorderen met het oog op de uitwisseling van vluchtgegevens en de 
coördinatie van verkeersstromen om de vluchtefficiëntie te optimaliseren met het oog op een 
betere voorspelbaarhe id, stiptheid en continuïteit van de dienstverlening voor het luchtverkeer.  
4. De Partijen komen overeen samen te werken bij hun programma’s voor de modernisering 
van het luchtverkeersbeheer, met inbegrip van activiteiten op het gebied van onderzoek, 
 
275 
 ontwi kkeling en uitrol, en de wederzijdse deelname aan validerings - en demonstratieactiviteiten aan 
te moedigen met het oog op het waarborgen van wereldwijde interoperabiliteit.  
Artikel AIRTRN.21: Aansprakelijkheid van luchtvaartmaatschappijen  
De Partijen beves tigen hun verplichtingen uit hoofde van het Verdrag tot het brengen van eenheid in 
enige bepalingen inzake het internationale luchtvervoer, dat op 28  mei 1999 in Montreal is 
opgesteld (het Verdrag van Montreal).  
Artikel AIRTRN.22: Consumentenbescherming  
1. De Partijen streven naar een hoog niveau van consumentenbescherming en werken daartoe 
samen.  
2. De Partijen zorgen ervoor dat doeltreffende en niet -discriminerende maatregelen worden 
genomen om de belangen van de consumenten in het luchtvervoer te bescher men. Die maatregelen 
omvatten passende toegang tot informatie, bijstand (onder meer voor personen met een handicap 
en personen met beperkte mobiliteit), terugbetaling en, indien van toepassing, compensatie in geval 
van instapweigering, annulering of vertra ging, en efficiënte procedures voor de afhandeling van 
klachten.  
3. De Partijen plegen overleg over alle aangelegenheden die verband houden met 
consumentenbescherming, met inbegrip van de door hen in dat verband geplande maatregelen.  
Artikel AIRTRN.23: Verhouding tot andere overeenkomsten  
1. Eerdere overeenkomsten en regelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de lidstaten met 
betrekking tot het onderwerp van deze titel, voor zover deze niet door het recht van de Unie zijn 
vervangen, worden door deze ov ereenkomst vervangen.  
2. Het Verenigd Koninkrijk en een lidstaat kunnen elkaar geen andere rechten op het gebied 
van luchtvervoer naar, vanuit of binnen hun respectieve grondgebieden verlenen dan die welke 
uitdrukkelijk in deze titel zijn vastgelegd, behou dens het bepaalde in artikel AIRTRN.3 
[Verkeersrechten], leden 4 en  9. 
3. Indien de Partijen toetreden tot een multilaterale overeenkomst of overgaan tot de 
bekrachtiging van een besluit van de ICAO, of een andere internationale organisatie, dat betrekking  
heeft op aangelegenheden die onder deze titel vallen, plegen zij overleg in het Gespecialiseerd 
Comité voor het luchtvervoer om te bepalen of deze titel naar aanleiding daarvan moet worden 
herzien.  
4. Geen van de bepalingen van deze titel doet afbreuk aan  de geldigheid en de toepassing van 
bestaande en toekomstige overeenkomsten tussen de lidstaten en het Verenigd Koninkrijk met 
betrekking tot gebieden die onder hun respectieve soevereiniteit vallen en die niet onder artikel 
FINPROV.1 [Territoriale werking ssfeer] vallen.  
5. Geen van de bepalingen van deze titel doet afbreuk aan de rechten waarover het Verenigd 
Koninkrijk en de lidstaten beschikken uit hoofde van de Multilaterale Overeenkomst inzake 
commerciële rechten voor niet -geregelde luchtdiensten in E uropa, ondertekend te Parijs op 30  april 
1956, voor zover die rechten verder gaan dan die welke in deze titel zijn vastgelegd.  
 
276 
 Artikel AIRTRN.24:   Opschorting en opzegging  
1. Een volledige of gedeeltelijke opschorting van deze titel overeenkomstig artikel INST.24 
[Tijdelijke maatregelen] mag niet eerder worden uitgevoerd dan de eerste dag van het 
verkeersseizoen van de Internationale Luchtvaartorganisatie (IATA) na het seizoen waarin de 
opschorting is gemeld.  
2. Na de opzegging van deze overeenkomst overeen komstig artikel FINPROV.8 [Opzegging]  of 
de opzegging van deze  titel overeenkomstig artikel AIRTRN.25 [Opzegging van deze titel]  of artikel 
OTH.10 [Opzegging van deel twee] of artikel FISH.17 [Opzegging], blijven de bepalingen die van 
toepassing zijn op aa ngelegenheden die binnen de werkingssfeer van deze titel   vallen na de datum 
van stopzetting als bedoeld in  artikel FINPROV.8 [Opzetting]  of artikel AIRTRN.25 [Opzegging van 
deze titel]  of artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] of artikel FISH.17 [Opzegg ing] van toepasing 
tot het einde van het op die datum lopende IATA -verkeersseizoen.  
3. De Partij die deze titel geheel of gedeeltelijk opschort of deze overeenkomst of titel opzegt, 
stelt de ICAO daarvan in kennis.  
Artikel AIRTRN.25: Opzegging van deze tit el 
Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging], artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] en artikel 
FISH.17 [Opzegging] , kan elke Partij deze titel te allen tijde opzeggen door middel van een 
schriftelijke kennisgeving langs diplomatieke weg. In dat geval vervalt deze titel op de eerste dag van 
de negende maand volgende op de datum van kennisgeving.  
Artikel AIRTRN.26: Registratie van de overeenkomst  
Deze overeenkomst en eventuele wijzigingen daarvan worden, voor zover relevant, bij de ICAO 
geregistreerd ove reenkomstig artikel  83 van het Verdrag.  
  
 
277 
 TITEL II: VEILIGHEID  VAN DE LUCHTVAART  
Artikel AVSAF.1: Doelstellingen  
Deze titel heeft tot doel:  
(a) de wederzijdse aanvaarding mogelijk te maken, zoals bepaald in de bijlagen bij deze titel, van 
verklaringen van over eenstemming die zijn vastgesteld en certificaten die zijn afgegeven door 
de bevoegde autoriteiten of erkende organisaties van elke Partij;  
(b) de samenwerking te bevorderen met het oog op een hoog niveau van veiligheid en 
milieuverenigbaarheid van de burgerluc htvaart;  
(c) de multinationale dimensie van de burgerluchtvaart te faciliteren;  
(d) het vrije verkeer van burgerluchtvaartproducten en -diensten te faciliteren en te bevorderen.  
Artikel AVSAF.2: Definities  
Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “erkende organisatie”: een rechtspersoon die door de bevoegde autoriteit van een van de 
Partijen is gecertificeerd om bevoegdheden uit te oefenen die verband houden met de 
werkingssfeer van deze titel;  
(b) “certificaat”: een goedkeuring, vergunning of ander docu ment dat wordt afgegeven bij wijze 
van erkenning van de overeenstemming van een burgerluchtvaartproduct, organisatie of 
natuurlijke of rechtspersoon met de toepasselijke eisen die zijn vastgesteld in de wet - en 
regelgeving van een Partij;  
(c) “burgerluchtvaart product”: een burgerluchtvaartuig, een motor of propeller van een 
burgerluchtvaartuig, of een subsysteem, uitrustingsstuk, onderdeel of component dat daarin 
is ingebouwd of daartoe bestemd is;  
(d) “bevoegde autoriteit”: een voor de veiligheid van de burgerluch tvaart bevoegd(e) agentschap 
van de Unie of overheidsagentschap dat of overheidsentiteit die door een Partij is 
aangewezen om de volgende functies te vervullen met het oog op de toepassing van deze 
titel:  
(i) het beoordelen  of de onder  haar  toezicht  vallende  burgerluchtvaartproducten,  
organisaties,  faciliteiten,  activiteiten  en diensten  in overeenstemming  zijn met de 
toepasselijke  eisen  in de wetten,  voorschriften  en administratieve  bepalingen  van die 
Partij;  
(ii) de monitoring  van hun blijvende  overeenstemming  met die eisen,  en 
(iii) het nemen van handhavingsmaatregelen om hun overeenstemming met die eisen te 
waarborgen;  
(e) “verklaring van overeenstemming”: een bepaling van overeenstemming met de toepasselijke 
eisen in de wet - en regelgeving van een Partij, op basis van acties als tests, inspecties, 
kwalificaties, goedkeuringen en monitoring;  
 
278 
 (f) “monitoring”: regelmatig toezicht door een bevoegde autoriteit van een Partij om te bepalen 
of de in de wet - en regelgeving van die Partij uiteengezette toepasselijke eisen blijvend 
worden nageleefd,  
(g) “technisch agent”: voor de Unie, het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van 
de luchtvaart (“EASA”) of de opvolger daarvan, en voor het Verenigd Koninkrijk, de Civil 
Aviation Authority (“CAA”) of de opvolger daarvan; en  
(h) “het Verdrag”: het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart, ondertekend te Chicago 
op 7  december 1944, met inbegrip van:  
(i) iedere  wijziging  die krachtens  artikel  94, punt  a), van het Verdrag  in werking  is 
getreden  en die door  het Verenigd  Koninkrijk  en de betrokken  lidstaat  of lidstaten  
geratificeerd  is, voor  zover  zij ter zake  doet,  en 
(ii) iedere  bijlage  of iedere  wijziging  daarvan  die is goedgekeurd  krachtens  artikel  90 van 
het Verdrag,  voor  zover  deze  bijlage  of wijziging  op een gegeven  tijdstip  voor  het 
Verenigd  Koninkrijk  en voor  de betrokken  lidstaat  of lidstaten  van kracht  is, en voor  
zover  zij ter zake  doet;  
Artikel AVSAF.3: Werkingssfeer en uitvoering  
1. De Partijen kunnen samenwerken op de volgende gebieden:  
(a) luchtwaardigheidscertificaten en monit oring van burgerluchtvaartproducten;  
(b) milieucertificaten en tests van burgerluchtvaartproducten;  
(c) ontwerp - en productiecertificaten en monitoring van ontwerp - en productieorganisaties;  
(d) certificaten en monitoring van onderhoudsorganisaties;  
(e) personeelsvergunni ngen en -opleiding;  
(f) evaluatie van vluchtsimulatorkwalificaties;  
(g) exploitatie van luchtvaartuigen;  
(h) luchtverkeersbeheer en luchtvaartnavigatiediensten, en en  
(i) andere onder de bijlagen bij het Verdrag vallende gebieden die verband houden met de 
veiligheid van de luchtvaart.  
2. De werkingssfeer van deze titel wordt vastgesteld door middel van bijlagen die elk van de in 
lid 1 genoemde samenwerkingsgebieden bestrijken.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de luchtvaart mag alleen bijlagen als 
bedo eld in lid  2 vaststellen als beide Partijen hebben vastgesteld dat de normen, regels, praktijken, 
procedures en systemen van de respectieve andere Partij op het gebied van de burgerluchtvaart een 
veiligheidsniveau waarborgen dat voldoende gelijkwaardig is om verklaringen van overeenstemming 
en certificaten, afgegeven door haar bevoegde autoriteiten of door organisaties die door die 
bevoegde autoriteit zijn erkend, te kunnen aanvaarden.  
 
279 
 4. In elke van de in lid  2 bedoelde bijlagen worden de voorwaarden en me thoden beschreven 
voor de wederzijdse aanvaarding van verklaringen van overeenstemming en certificaten en, indien 
nodig, overgangsregelingen.  
5. De technisch agenten kunnen voor elke afzonderlijke bijlage uitvoeringsprocedures 
opstellen. Technische verschi llen tussen de normen, regels, praktijken, procedures en systemen van 
de Partijen op het gebied van de burgerluchtvaart worden behandeld in de in lid  2 bedoelde bijlagen 
en in de uitvoeringsprocedures.  
Artikel AVSAF.4: Algemene verplichtingen  
1. Elke Partij aanvaardt de verklaringen van overeenstemming en certificaten die zijn 
afgegeven door de bevoegde autoriteiten of erkende organisaties van de andere Partij, 
overeenkomstig de voorwaarden in de bijlagen als bedoeld in artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer e n 
uitvoering], lid  2. 
2. Geen van de bepalingen van deze titel houdt de wederzijdse aanvaarding van de normen of 
technische voorschriften van de Partijen in.  
3. Elke Partij zorgt ervoor dat haar bevoegde autoriteiten hun verantwoordelijkheden 
krachtens dez e titel nakomen en daartoe in staat blijven.  
Artikel AVSAF.5: Behoud van regelgevingsbevoegdheid  
Geen van de bepalingen van deze titel mag worden uitgelegd als een beperking van de bevoegdheid 
van een Partij om door middel van haar wetgevende, regelgevende  en administratieve maatregelen 
het beschermingsniveau vast te stellen dat zij passend acht voor de veiligheid en het milieu.  
Artikel AVSAF.6: Vrijwaringsmaatregelen  
1. Elke Partij kan onmiddellijk alle passende maatregelen nemen wanneer zij van oordeel is  dat 
er een redelijk risico bestaat dat een burgerluchtvaartproduct, een dienst of een activiteit die binnen 
de werkingssfeer van deze titel valt, de veiligheid of het milieu in gevaar brengt, niet aan haar 
toepasselijke wettelijke of bestuursrechtelijke m aatregelen voldoet of anderszins niet voldoet aan 
een eis die binnen de werkingssfeer van de toepasselijke bijlage bij deze titel valt.  
2. Als een Partij overeenkomstig lid  1 maatregelen neemt, stelt zij de andere Partij daar binnen 
15 werkdagen na het nem en van die maatregelen schriftelijk van in kennis, met opgave van de 
redenen voor de maatregelen.  
Artikel AVSAF.7: Communicatie  
1. De Partijen wijzen een contactpunt aan voor de communicatie in verband met de uitvoering 
van deze titel en stellen elkaar daarvan in kennis. Alle communicatie vindt plaats in het Engels.  
2. De Partijen verstrekken elkaar een lijst van de bevoegde autoriteiten, en vervolgens van een 
bijgewerkte lijst telkens wanneer dit noodzakelijk wordt.  
 
280 
 Artikel AVSAF.8: Transparantie, samen werking op regelgevingsgebied en wederzijdse bijstand  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat de andere Partij op de hoogte wordt gehouden van haar wet - en 
regelgeving met betrekking tot deze titel en van alle belangrijke wijzigingen in die wet - en 
regelgeving.  
2. De Partijen stellen elkaar in de mate van het mogelijke in kennis van voorgestelde 
belangrijke herzieningen van hun wetten, voorschriften, normen, eisen en systemen voor de afgifte 
van certificaten, voor zover deze herzieningen gevolgen kunnen hebben voor  deze titel. In de mate 
van het mogelijke stellen zij elkaar in de gelegenheid opmerkingen te maken over dergelijke 
herzieningen en houden zij rekening met deze opmerkingen.  
3. Met het oog op het onderzoeken en oplossen van specifieke veiligheidskwesties k unnen de 
bevoegde autoriteiten van de Partijen elkaar toestaan om als waarnemer deel te nemen aan elkaars 
toezichtsactiviteiten, zoals gespecificeerd in de desbetreffende bijlage bij deze titel.  
4. Met het oog op monitoring en inspecties verlenen de bevoeg de autoriteiten van een Partij 
indien nodig bijstand aan de bevoegde autoriteiten van de andere Partij teneinde onbelemmerde 
toegang te verlenen tot de gereglementeerde entiteiten die onder haar toezicht vallen.  
5. Om ervoor te zorgen dat elke Partij vertr ouwen houdt in de betrouwbaarheid van de 
processen voor verklaringen van overeenstemming van de andere Partij, mag elke technisch agent 
als waarnemer deelnemen aan de toezichtsactiviteiten van de andere Partij, overeenkomstig de 
procedures die in de bijlag en bij deze titel zijn vastgesteld. Deze deelname mag niet neerkomen op 
systematische deelname aan toezichtsactiviteiten van de andere Partij.  
Artikel AVSAF.9: Uitwisseling van veiligheidsinformatie  
Onverminderd artikel AVSAF.11 [Vertrouwelijkheid en besch erming van gegevens en informatie], en 
met inachtneming van hun toepasselijke wetgeving, komen de Partijen overeen:  
(a) elkaar op verzoek en tijdig de informatie te verstrekken waarover hun technisch agenten 
beschikken met betrekking tot ongevallen, ernstige i ncidenten of voorvallen waarbij onder de 
bijlagen bij deze titel vallende burgerluchtvaartproducten, -diensten of -activiteiten betrokken 
zijn, en  
(b) andere veiligheidsinformatie uit te wisselen voor zover de technisch agenten dat onderling 
overeenkomen.  
Artikel AVSAF.10: Samenwerking op het gebied van handhavingsactiviteiten  
De Partijen verlenen, met inachtneming van de toepasselijke wet - en regelgeving, alsook de 
beschikbaarheid van de benodigde middelen, via hun technisch agenten of bevoegde autoriteiten op  
verzoek wederzijdse samenwerking en bijstand tijdens onderzoeken of handhavingsactiviteiten 
inzake een vermeende of verdachte schending van de wetten of voorschriften die onder deze titel 
vallen. Bovendien stelt elke Partij de andere Partij onmiddellijk i n kennis van een onderzoek indien 
daarbij wederzijdse belangen betrokken zijn.  
Artikel AVSAF.11: Vertrouwelijkheid en bescherming van gegevens en informatie  
1. Elke Partij respecteert, overeenkomstig haar wetten en voorschriften, de vertrouwelijkheid 
van d e gegevens en informatie die in het kader van deze titel van de andere Partij zijn ontvangen. De 
 
281 
 Partij die de gegevens en informatie ontvangt, mag deze alleen gebruiken met het oog op de 
toepassing van deze titel.  
2. Het is de Partijen met name verboden o m, met inachtneming van hun respectieve wetten en 
voorschriften, gegevens en informatie die in het kader van deze titel van de andere Partij zijn 
ontvangen en die handelsgeheimen, intellectuele eigendom, vertrouwelijke commerciële of 
financiële informatie,  door eigendomsrechten beschermde gegevens of informatie met betrekking 
tot een lopend onderzoek vormen, openbaar te maken aan een derde partij, met inbegrip van het 
publiek, of hun bevoegde autoriteiten toestemming te geven deze aan een derde partij, met 
inbegrip van het publiek, openbaar te maken. Voor dit doel worden dergelijke gegevens en 
informatie als vertrouwelijk beschouwd.  
3. Wanneer een Partij of een bevoegde autoriteit van een Partij gegevens of informatie 
verstrekt aan de andere Partij of een be voegde autoriteit van de andere Partij, mag zij aangeven 
welke delen van de gegevens en informatie als vertrouwelijk worden beschouwd en niet openbaar 
mogen worden gemaakt. In dat geval moet de Partij of haar bevoegde autoriteit die gegevens of 
informatie duidelijk als vertrouwelijk markeren.  
4. Als een Partij het niet eens is met de overeenkomstig lid  3 door de andere Partij of een 
bevoegde autoriteit van die Partij aangegeven delen, kan eerstgenoemde Partij om overleg met de 
andere Partij verzoeken om de kwestie te bespreken.  
5. Elke Partij neemt alle redelijke maatregelen die nodig zijn om gegevens en informatie die in 
het kader van deze titel zijn ontvangen, te beschermen tegen ongeoorloofde bekendmaking.  
6. De Partij die in het kader van deze titel gege vens en informatie ontvangt van de andere 
Partij, verwerft door die ontvangst geen eigendomsrechten op die gegevens en informatie.  
Artikel AVSAF.12: Vaststelling en wijziging van bijlagen bij deze titel  
Het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de luchtvaart kan bijlage AVSAF -1 
[Luchtwaardigheid en milieucertificering] bij deze titel wijzigen, bijlagen vaststellen of wijzigen 
overeenkomstig artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer en uitvoering], lid  2, en bijlagen schrappen.  
Artikel AVSAF.13: Kostendekking  
Elke Partij streeft ernaar dat de vergoedingen of heffingen die door een Partij of haar technisch 
agent worden opgelegd aan natuurlijke of rechtspersonen waarvan de activiteiten onder deze titel 
vallen, rechtvaardig en redelijk zijn, in verhouding staan tot  de geleverde diensten en geen 
belemmering vormen voor de handel.  
Artikel AVSAF.14: Andere overeenkomsten en eerdere regelingen  
1. Na de inwerkingtreding van deze overeenkomst heeft deze titel voorrang op alle bilaterale 
overeenkomsten of regelingen inzake  de veiligheid van de luchtvaart tussen het Verenigd Koninkrijk 
en de lidstaten voor wat de onder deze titel vallende activiteiten betreft waaraan uitvoering is 
gegeven overeenkomstig de bepalingen van artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer en uitvoering].  
2. De t echnisch agenten nemen de nodige maatregelen om, in voorkomend geval, eerdere 
tussen hen gesloten regelingen te wijzigen of te beëindigen.  
 
282 
 3. Met inachtneming van de leden 1 en  2 doet niets in deze titel afbreuk aan de rechten en 
verplichtingen van de Part ijen uit hoofde van andere internationale overeenkomsten.  
Artikel AVSAF.15: Opschorting van verplichtingen tot wederzijdse aanvaarding  
1. Een Partij heeft het recht om haar in artikel AVSAF.4 [Algemene verplichtingen], lid  1, 
gespecificeerde aanvaardingsve rplichtingen geheel of gedeeltelijk op te schorten als de andere Partij 
haar verplichtingen uit hoofde van deze titel op wezenlijke wijze niet nakomt.  
2. Alvorens haar recht tot opschorting van haar aanvaardingsverplichtingen uit te oefenen, 
vraagt een Par tij om overleg teneinde de andere Partij om corrigerende maatregelen te verzoeken. 
Tijdens het overleg bespreken de Partijen, indien passend, de gevolgen van de opschorting.  
3. De in dit artikel bedoelde rechten worden alleen uitgeoefend wanneer de andere Partij 
nalaat om binnen een passende termijn na het overleg corrigerende maatregelen te treffen. Als een 
Partij een recht uit hoofde van dit artikel uitoefent, stelt zij de andere Partij schriftelijk in kennis van 
haar voornemen tot opschorting van de aanv aardingsverplichtingen en geeft zij nadere toelichting 
bij de redenen voor de opschorting.  
4. Bedoelde opschorting treedt 30  dagen na de datum van de kennisgeving in werking, tenzij 
de Partij die het initiatief voor de opschorting heeft genomen de andere P artij er voor het einde van 
die periode schriftelijk van in kennis stelt dat zij haar kennisgeving intrekt.  
5. De opschorting heeft geen gevolgen voor de geldigheid van verklaringen van 
overeenstemming en certificaten die vóór de datum waarop de opschortin g van kracht werd door de 
bevoegde autoriteiten of erkende organisaties van de andere Partij zijn afgegeven. Een dergelijke 
van kracht geworden opschorting kan onmiddellijk worden opgeheven na de uitwisseling van 
daartoe strekkende diplomatieke nota’s door  de Partijen.  
Artikel AVSAF.16: Opzegging van deze titel  
Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging], artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] en artikel 
FISH.17 [Opzegging] , kan elke Partij deze titel te allen tijde opzeggen door middel van een 
schriftelijke kennisgeving langs diplomatieke weg.  In dat geval vervalt deze titel op de eerste dag van 
de negende maand volgende op de datum van kennisgeving.  
  
 
283 
 RUBRIEK DRIE: WEGVERVOER  
TITEL I: GOEDERENVER VOER OVER DE WEG  
Artikel ROAD.1: Doelstelling  
1. Deze titel heeft tot doel om, wat het goederenvervoer over de weg betreft, de blijvende 
connectiviteit tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen te waarborgen en de regels 
vast te stellen die op dit vervoer van toepassing zijn.  
2. De Partijen ko men overeen bij de toepassing van deze titel geen discriminerende 
maatregelen te nemen.   
3. Geen van de bepalingen van deze titel heeft gevolgen voor het vervoer van goederen op het 
grondgebied van een van de Partijen door een op dat grondgebied gevestigde on dernemer van 
goederenvervoer over de weg.   
Artikel ROAD.2: Werkingssfeer  
1. Deze titel is van toepassing op het vervoer van goederen over de weg met een commercieel 
doel tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen, en laat de toepassing van de door de 
Europese Conferentie van Ministers van Verkeer vastgestelde regels onverlet.    
2. Goederenvervoer over de weg waarvoor geen directe of indirecte vergoeding wordt 
ontvangen en dat niet direct of indirect inkomsten genereert voor de bestuurder van het v oertuig of 
voor anderen, en dat geen verband houdt met een beroepsactiviteit, wordt beschouwd als 
goederenvervoer voor niet -commerciële doeleinden.   
Artikel ROAD.3: Definities  
Voor de toepassing van deze titel en in aanvulling op de definities van deel tw ee, rubriek een, titel  II 
[Diensten en investeringen], hoofdstuk een, artikel SERVIN 1.2 [Definities], wordt verstaan onder:  
(a) “voertuig”: een op het grondgebied van een Partij geregistreerd motorvoertuig, of een 
samenstel van voertuigen waarvan het trekken de voertuig op het grondgebied van een Partij 
is geregistreerd, dat uitsluitend voor het vervoer van goederen wordt gebruikt;    
(b) “ondernemer van goederenvervoer over de weg”: elke natuurlijke of rechtspersoon die met 
een voertuig voor commerciële doeleinde n goederen vervoert;    
(c) “ondernemer van goederenvervoer over de weg van een Partij”: een ondernemer van 
goederenvervoer over de weg die een op het grondgebied van een Partij gevestigde 
rechtspersoon of een natuurlijke persoon van een Partij is;  
(d) “Partij van  vestiging”: de Partij waar een ondernemer van goederenvervoer over de weg 
gevestigd is;     
(e) “bestuurder”: iedere persoon die een voertuig bestuurt, zelfs voor een korte periode, of die in 
het kader van zijn werkzaamheden in een voertuig wordt vervoerd ten einde zo nodig 
beschikbaar te zijn om een voertuig te besturen;   
(f) “doorvoer”: de verplaatsing van voertuigen over het grondgebied van een Partij zonder dat 
goederen worden geladen of gelost;  
 
284 
 (g)  “regelgevingsmaatregelen”:  
(i) Voor de Unie:  
(A) verordeningen en rich tlijnen als bedoeld in artikel  288 van het Verdrag 
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en  
(B) gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen als bedoeld in 
artikel  290 respectievelijk artikel  291 VWEU, en  
ii) voor het Verenigd Koninkrijk:  
(A) primaire wetgeving, en  
(B) secundaire wetgeving.  
Artikel ROAD.4 Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen  
1. Op voorwaarde dat aan de voorwaarden van lid  2 is voldaan, mogen ondernemers van 
goederenvervoer over de weg van een Partij de volgende ritten uitvoeren:  
(a) ritten met een voertuig met lading van het grondgebied van de Partij van vestiging naar het 
grondgebied van de andere Partij, en omgekeerd, met of zonder doorvoer via het grondgebied 
van een derde land;  
(b) ritten met een v oertuig met lading van het grondgebied van de Partij van vestiging naar het 
grondgebied van de andere Partij, met doorvoer via het grondgebied van de andere Partij;  
(c) ritten met een voertuig met lading van of naar het grondgebied van de Partij van vestiging 
met doorvoer via het grondgebied van de andere Partij;  
(d) ritten met een voertuig zonder lading in combinatie met de in de punten a) tot en met  c) 
bedoelde ritten.  
2. Ondernemers van goederenvervoer over de weg van een Partij mogen een in lid 1 bedoelde 
rit alle en uitvoeren als:  
(a) zij houder zijn van een geldige vergunning die is afgegeven overeenkomstig artikel ROAD.5 
[Voorschriften voor ondernemers], behalve in de gevallen als bedoeld in artikel ROAD.6 
[Vrijstelling van vergunningsvereiste], en   
(b) de rit wordt ui tgevoerd door bestuurders die houder zijn van een getuigschrift van 
vakbekwaamheid overeenkomstig artikel ROAD.7 [Voorschriften voor bestuurders], lid  1.  
3. Onverminderd lid  6 en mits aan de voorwaarden van lid  2 is voldaan, mogen ondernemers 
van goederenver voer over de weg van het Verenigd Koninkrijk maximaal twee ritten met lading 
vanaf een lidstaat naar een andere lidstaat uitvoeren zonder terug te keren naar het grondgebied 
van het Verenigd Koninkrijk, mits deze ritten volgen op een rit vanaf het grondgeb ied van het 
Verenigd Koninkrijk die op grond van lid 1, punt  a) is toegestaan.  
 
285 
 4. Onverminderd lid  5, onverminderd lid  6 en mits aan de voorwaarden van lid  2 is voldaan, 
mogen ondernemers van goederenvervoer over de weg van het Verenigd Koninkrijk één rit met  
lading binnen het grondgebied van een lidstaat uitvoeren op voorwaarde dat die rit:  
(a) volgt op een rit vanaf het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk die op grond van lid  1, 
punt  a), is toegestaan,  en 
(b) wordt uitgevoerd binnen zeven dagen na het lossen op het grondgebied van die lidstaat van 
goederen die tijdens de bij punt  a) bedoelde rit werden vervoerd.  
5. Onverminderd lid  6 en mits aan de voorwaarden van lid  2 is voldaan, mogen in Noord -Ierland 
gevestigde ondernemers van goederenvervoer over de weg van het  Verenigd Koninkrijk 
maximaal twee ritten met lading binnen het grondgebied van Ierland afleggen, op voorwaarde 
dat die ritten:  
 
(a) volgen op een rit vanaf het grondgebied van Noord -Ierland die op grond van lid  1, punt  a), is 
toegestaan, en  
(b) worden uitgevoerd binnen zeven dagen na het lossen op het grondgebied van Ierland van 
goederen die tijdens de bij punt  a) bedoelde rit werden vervoerd.  
6. Ondernemers van goederenvervoer over de weg van het Verenigd Koninkrijk zijn beperkt tot 
maximaal twee r itten binnen het grondgebied van de Unie overeenkomstig de leden 3, 4 en  5 
voordat zij naar het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk terugkeren.  
7. Mits aan de voorwaarden van lid  2 is voldaan, mogen in ondernemers van goederenvervoer 
over de weg van de Un ie maximaal twee ritten met lading binnen het grondgebied van het Verenigd 
Koninkrijk afleggen, op voorwaarde dat die ritten:  
(a) volgen op een rit vanaf het grondgebied van de Unie die op grond van lid  1, punt  a), is 
toegestaan, en  
(b) worden uitgevoerd binnen ze ven dagen na het lossen op het grondgebied van het Verenigd 
Koninkrijk van goederen die tijdens de bij punt  a) bedoelde rit werden vervoerd.  
Artikel ROAD.5: Voorschriften voor ondernemers  
1. Ondernemers van goederenvervoer over de weg van een Partij die een r it als bedoeld in 
artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen] 
uitvoeren, moeten in het bezit zijn van een geldige vergunning die is afgegeven overeenkomstig lid  2 
van dit artikel.    
2. Vergunningen worden, ove reenkomstig de wetgeving van de Partijen, slechts afgegeven aan 
ondernemers van goederenvervoer over de weg die voldoen aan de eisen van bijlage ROAD -1, 
deel  A, afdeling  1 betreffende de toegang tot en de uitoefening van het beroep van ondernemer van 
goede renvervoer over de weg.   
3. Een voor eensluidend gewaarmerkt afschrift van de vergunning wordt aan boord van het 
voertuig bewaard en op verzoek van de door elke Partij gemachtigde inspecteurs overgelegd.  De 
vergunning en de voor eensluidend gewaarmerkte afsch riften stemmen overeen met een van de of 
met beide modellen in bijlage ROAD -1, deel  A, aanhangsel ROAD.A.1.3, waarin ook de voorwaarden 
 
286 
 voor het gebruik ervan zijn vastgesteld. De vergunning moet ten minste twee van de in bijlage 
ROAD -1, deel  A, aanhangsel  ROAD.A.1.4, vermelde beveiligingskenmerken bevatten.  
4. Ondernemers van goederenvervoer over de weg voldoen aan de eisen van bijlage ROAD -1, 
deel  A, afdeling 2, waarin de eisen voor de detachering van bestuurders bij het afleggen van ritten 
als bedoeld in ar tikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebiedwen van 
de Partijen], leden 3 tot en met  7, zijn vastgelegd.  
Artikel ROAD.6: Vrijstelling van vergunningsvereiste  
De soorten goederenvervoer en lege ritten in verband met dergelijk ve rvoer mogen worden 
uitgevoerd zonder een geldige vergunning als bedoeld in artikel  5 [Voorschriften voor ondernemers]:  
(a) postvervoer als universele dienst;  
(b) vervoer van beschadigde of defecte voertuigen;   
(c) tot en met 20  februari 2022: goederenvervoer met motorvoertuigen waarvan de maximaal 
toegestane massa in beladen toestand, die van aanhangwagens inbegrepen, niet meer dan 
3,5 ton bedraagt;  
(d) vanaf 21  februari 2022: goederenvervoer met motorvoertuigen waarva n de maximaal 
toegestane massa in beladen toestand, die van aanhangwagens inbegrepen, niet meer dan 
2,5 ton bedraagt;  
(e) vervoer van geneesmiddelen, apparatuur, uitrusting en andere artikelen die nodig zijn voor 
medische zorg bij spoedhulp, met name bij natu urrampen en in het kader van humanitaire 
hulp;    
(f) goederenvervoer met voertuigen voor zover aan de volgende voorwaarden is voldaan:   
(i) de vervoerde goederen zijn eigendom van de ondernemer van goederenvervoer 
over de weg of zijn door de ondernemer verkocht, gekocht, verhuurd of gehuurd, 
geproduceerd, gewonnen, bewerkt of gerepareerd;   
(ii) de rit heeft tot doel de goederen van of naar de bedrijfsruimten van de ondernemer 
van goederenvervoer over de weg te vervoeren of ze voor zijn eigen behoeften 
binnen of buiten  de onderneming te verplaatsen;   
(iii) de voor dit vervoer gebruikte voertuigen worden bestuurd door personeel dat in 
dienst is van de ondernemer van goederenvervoer over de weg of hem krachtens 
een contractuele verplichting ter beschikking is gesteld;   
(iv) de voertuigen waarmee de goederen worden vervoerd, zijn eigendom van de 
ondernemer van goederenvervoer over de weg, door hem op afbetaling gekocht of 
gehuurd, en   
(v) het desbetreffende vervoer is slechts een secundaire bedrijvigheid in het kader van 
de algem ene werkzaamheden van de ondernemer van goederenvervoer over de 
weg;  
 
287 
 (g) goederenvervoer met motorvoertuigen met een toegestane maximumsnelheid van ten 
hoogste 40  km per uur.   
Artikel ROAD.7: Voorschriften voor bestuurders  
1. Bestuurders van voertuigen die ri tten als bedoeld in artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen 
tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen] uitvoeren:  
(a) zijn houder van een overeenkomstig bijlage ROAD -1, deel  B, afdeling  1 afgegeven getuigschrift 
van vakbekwaamheid, en  
(b) houden zich aan de voorschriften inzake rij - en werktijden, rusttijden, pauzes en het gebruik 
van tachografen overeenkomstig bijlage ROAD -1, deel  B, afdelingen 2 tot en met  4.     
2. Op internationaal wegvervoer dat gedeeltelijk buiten het grondgebied van de Partijen 
plaatsvindt is voor de gehele rit, in plaats van lid  1, punt  b), de  Europese  Overeenkomst nopens de 
arbeidsvoorwaarden voor de bemanningen van motorrijtuigen in het internationale vervoer over de 
weg (AETR), gedaan te Genève op 1 juli 1970, van toepassing.  
Artikel ROAD.8: Voorschriften voor voertuigen  
1. Een Partij mag het gebruik op haar grondgebied van een voertuig dat een rit als bedoeld in 
artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen] 
uitvoert, niet weigeren  of verbieden indien het voertuig voldoet aan de voorschriften van bijlage 
ROAD -1, deel  C, afdeling  1.  
2. Voertuigen die de in artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de 
grondgebieden van de Partijen] bedoelde ritten  uitvoeren, zijn uitge rust met een tachograaf die is 
gebouwd, geïnstalleerd, gebruikt, getest en gecontroleerd overeenkomstig bijlage  ROAD -1, deel  C, 
afdeling  2.   
Artikel ROAD.9: Verkeersregels  
Wanneer bestuurders van voertuigen die goederen vervoeren in de zin van deze titel  zich op het 
grondgebied van de andere Partij bevinden, leven zij de op dat grondgebied geldende nationale wet - 
en regelgeving inzake het wegverkeer na.  
Artikel ROAD.10: Ontwikkeling van wetgeving en Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer  
1.  Wanneer een Partij een nieuwe regelgevingsmaatregel voorstelt op een gebied dat onder 
bijlage ROAD -1 valt:  
(a) stelt zij de andere Partij zo spoedig mogelijk in kennis van de voorgestelde 
regelgevingsmaatregel, en  
(b) houdt zij de andere Partij op de hoogte van de  voortgang van de regelgevingsmaatregel.  
2.  Op verzoek van een van de Partijen vindt binnen het Gespecialiseerd Comité voor het 
wegvervoer uiterlijk twee maanden na de indiening van het verzoek een gedachtewisseling plaats 
over de vraag of de voorgestelde  nieuwe regelgevingsmaatregel al dan niet van toepassing is op 
ritten als bedoeld in artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de 
grondgebieden van de Partijen].  
 
288 
 3. Wanneer een Partij een nieuwe regelgevingsmaatregel als bedoeld in lid  1 vaststelt, stelt zij 
de andere Partij daarvan in kennis en verstrekt zij de tekst van de nieuwe regelgevingsmaatregel 
binnen een week na de bekendmaking ervan.  
4. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer komt op verzoek van een van de Partijen 
binnen twee maanden na de indiening van het verzoek bijeen om een vastgestelde nieuwe 
regelgevingsmaatregel te bespreken, ongeacht of er al dan niet een kennisgeving ove reenkomstig 
lid 1 of 3 of een bespreking overeenkomstig lid  2 heeft plaatsgevonden.  
5.  Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer kan:  
(a) bijlage ROAD -1 wijzigen om rekening te houden met ontwikkelingen op het gebied van 
regelgeving en/of technologie, o f om de bevredigende uitvoering van deze titel te 
waarborgen;  
(b) bevestigen dat de door de nieuwe regelgevingsmaatregel aangebrachte wijzigingen in 
overeenstemming zijn met bijlage ROAD -1, of  
(c) een besluit nemen over andere maatregelen om de goede werking van deze titel te 
waarborgen.  
Artikel ROAD.11: Corrigerende maatregelen  
1. Als een Partij van oordeel is dat de andere Partij een nieuwe regelgevingsmaatregel heeft 
vastgesteld die niet voldoet aan de eisen van bijlage ROAD -1, met name in gevallen waarin het 
Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer geen besluit heeft genomen op grond van artikel  10, 
lid 5,[Ontwikkeling van wetgeving en Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer] en de andere 
Partij de bepalingen van de nieuwe regelgevingsmaatregel niettemin toepast op 
wegvervoerondernemers, bestuurders of voertuigen van de eerste Partij, kan zij, na de andere Partij 
daarvan in kennis te hebben gesteld, passende corrigerende maatregelen nemen, waaronder [de 
opschorting van verplichtingen uit hoofde van deze ov ereenkomst [of enige aanvullende 
overeenkomst], op voorwaarde dat die maatregelen:  
(a) niet verder gaan dan het niveau van tenietdoening of uitholling dat wordt veroorzaakt door de 
vastgestelde nieuwe regelgevingsmaatregel van de andere Partij die niet voldoet  aan de 
vereisten van bijlage ROAD -1, en 
(b) op zijn vroegst zeven dagen nadat de Partij die van plan is de maatregelen te nemen de 
andere Partij daarvan overeenkomstig dit lid in kennis heeft gesteld, van kracht worden.  
2. De passende corrigerende maatregelen  komen te vervallen:  
(a) als de Partij die de maatregelen heeft genomen ervan overtuigd is dat de andere Partij haar 
verplichtingen uit hoofde van deze titel nakomt, of  
(b) in naleving van een uitspraak van het scheidsgerecht.  
3. De Partijen beroepen zich niet op d e WTO -Overeenkomst, noch op enige andere 
internationale overeenkomst om de andere Partij te beletten verplichtingen uit hoofde van dit 
artikel op te schorten.  
 
289 
 Artikel ROAD.12: Belastingen  
1. Voertuigen die overeenkomstig deze titel voor goederenvervoer worden  gebruikt, zijn 
vrijgesteld van de belastingen en heffingen die op het grondgebied van de andere Partij op het bezit 
of het verkeer van voertuigen worden geheven.  
2. De in lid 1 bedoelde vrijstelling geldt niet voor:  
(a) belastingen of heffingen op het brandsto fverbruik;   
(b) heffingen voor het gebruik van een weg of een wegennet, of  
(c) heffingen voor het gebruik van bepaalde bruggen, tunnels of veerboten.  
3. De brandstof in de standaardtanks van de voertuigen en in speciale containers waarvan de 
tijdelijke invoer is toegestaan, en die rechtstreeks wordt gebruikt voor de voortstuwing en, in 
voorkomend geval, voor de werking, tijdens het vervoer, van koel - en an dere systemen, alsmede 
smeermiddelen die in de motorvoertuigen aanwezig zijn en die nodig zijn voor hun normale werking 
tijdens de rit, zijn vrij van douanerechten en andere belastingen en heffingen, zoals btw en 
accijnzen, en zijn niet onderworpen aan inv oerbeperkingen.  
4. Reserveonderdelen die op het grondgebied van een Partij worden ingevoerd voor de 
reparatie van een voertuig dat in de andere Partij is geregistreerd of in het verkeer is gebracht, 
worden toegelaten onder dekking van een tijdelijke rechte nvrije invoer en zonder invoerverbod of -
beperking.  De vervangen delen zijn onderworpen aan douanerechten en andere belastingen (btw) 
en worden wederuitgevoerd of vernietigd onder toezicht van de douaneautoriteiten van de andere 
Partij.  
Artikel ROAD.13: Verplichtingen in andere titels  
Deel twee, rubriek een, titel  II, hoofdstuk drie, artikel SERVIN.3.2 [Markttoegang] en artikel 
SERVIN.3.4 [Nationale behandeling] worden opgenomen in en maken deel uit van deze titel en zijn 
van toepassing op de behandeling  van ondernemers van goederenvervoer over de weg die ritten 
overeenkomstig artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden 
van de Partijen] uitvoeren.  
Artikel ROAD.14: Opzegging van deze titel  
5.  Onverminderd artikel FINPROV.8 [ Opzegging], artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] en 
artikel FISH.17 [Opzegging], kan elke Partij deze titel te allen tijde opzeggen door middel van een 
schriftelijke kennisgeving langs diplomatieke weg. In dat geval vervalt deze titel op de eerste dag van 
de negende maand volgende op de datum van kennisgeving.  
TITEL II: PERSONENVE RVOER OVER DE WEG  
Artikel X: Werkingssfeer  
1. Het doel van deze titel is om, wat het personenvervoer over de weg betreft, de blijvende 
connectiviteit tussen de grondgebieden van  de Partijen te waarborgen en de regels vast te stellen 
die op dit vervoer van toepassing zijn. De titel is van toepassing op ongeregeld vervoer, geregeld 
vervoer en bijzondere vormen van geregeld vervoer van personen met touringcars en autobussen 
tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen.  
 
290 
 2. De Partijen komen overeen bij de toepassing van deze titel geen discriminerende 
maatregelen te nemen.   
3. Geen van de bepalingen van deze titel heeft gevolgen voor het vervoer van passagiers op 
het grondgebied van een van de Partijen door een op dat grondgebied gevestigde ondernemer van 
personenvervoer over de weg.   
Artikel  X+1: Definities  
Voor de toepassing van deze titel en in aanvulling op de definities van deel twee, rubriek een, titel  II 
[Diensten en inves teringen], hoofdstuk een, artikel SERVIN 1.2 [Definities], wordt verstaan onder:  
(a) “touringcars en autobussen”: voertuigen die naar constructie en uitrusting geschikt zijn voor 
het vervoer van meer dan negen personen, de bestuurder inbegrepen, en daarvoor b estemd 
zijn;      
(b) “personenvervoer”: vervoer over de weg voor het publiek of voor bepaalde categorieën 
gebruikers, tegen betaling verricht door de vervoerde persoon of door de organisator van het 
vervoer, met touringcars en autobussen;  
(c) “ondernemer van personenvervoer over de weg”: iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon 
met eigen rechtspersoonlijkheid of afhankelijk van een autoriteit met rechtspersoonlijkheid, 
die personenvervoer verricht;  
(d) “ondernemer van personenvervoer over de we g van een Partij”: een ondernemer van 
personenvervoer over de weg die op het grondgebied van een Partij gevestigd is of een 
natuurlijke persoon van een Partij is;   
(e) “geregeld vervoer”: personenvervoer dat met een vaste frequentie langs vaste routes wordt 
verricht, waarbij passagiers op vooraf vastgestelde stopplaatsen kunnen worden opgehaald en 
afgezet;  
(f) “bijzondere vorm van geregeld vervoer”: vervoer van bepaalde categorieën passagiers met 
uitsluiting van andere passagiers, ongeacht door wie het wordt geor ganiseerd, voor zover dat 
vervoer op de voor geregeld vervoer bepaalde wijze geschiedt.  De bijzondere vormen van 
geregeld vervoer omvatten:  
(i) het vervoer van werknemers tussen huis en werk, en  
(ii) vervoer van scholieren en studenten naar en van de onderwijsinst elling.   
Aan het geregelde karakter van de bijzondere vorm van geregeld vervoer wordt geen afbreuk 
gedaan door het feit dat bij de organisatie van het vervoer rekening wordt gehouden met de 
wisselende behoeften van de gebruikers;  
(g) “groep”: een van de volge nde:  
(i) een of meer verbonden natuurlijke of rechtspersonen en de natuurlijke of 
rechtsperso(o)n(en) van wie of waarvan zij afhangen,  
 
291 
 (ii) een of meer verbonden natuurlijke personen of rechtspersonen die van dezelfde 
natuurlijke of rechtsperso(o)n(en) afhangen;  
(h) “Interbus -overeenkomst”: de Overeenkomst betreffende het ongeregeld internationaal 
vervoer van personen met touringcars en met autobussen, zoals later gewijzigd, die op 
1 januari 2003 in werking is getreden;   
(i) “doorvoer”: de verplaatsing van touringcars en  autobussen over het grondgebied van een 
Partij zonder dat passagiers worden opgepikt of afgezet;  
(j) “ongeregeld vervoer”: vervoer dat geen vorm van geregeld vervoer of bijzondere vorm van 
geregeld vervoer is en dat met name wordt gekenmerkt door het feit da t groepen passagiers 
worden vervoerd die op initiatief van de klant of de ondernemer van personenvervoer over de 
weg zijn bijeengebracht.  
Artikel X+2: Personenvervoer per touringcar en autobus tussen, door en op de grondgebieden van 
de Partijen  
1. Ondernemer s van personenvervoer over de weg van een Partij mogen, wanneer zij geregeld 
vervoer en bijzondere vormen van geregeld vervoer verrichten, ritten met passagiers uitvoeren 
vanaf het grondgebied van een Partij naar het grondgebied van de andere Partij, met o f zonder 
doorreis over het grondgebied van een derde land, en lege ritten die daarmee verband houden.   
2. Ondernemers van personenvervoer over de weg van een Partij mogen, wanneer zij geregeld 
vervoer en bijzondere vormen van geregeld vervoer verrichten, ritt en met passagiers uitvoeren 
vanaf het grondgebied van de Partij waar de ondernemer van personenvervoer over de weg 
gevestigd is naar het grondgebied van dezelfde Partij met doorreis over het grondgebied van de 
andere Partij, en lege ritten die daarmee verb and houden.   
3. Een ondernemer van personenvervoer over de weg van een Partij mag geen geregeld 
vervoer of bijzondere vormen van geregeld vervoer verrichten waarbij zowel de plaats van vertrek 
als de bestemming op het grondgebied van de andere Partij liggen.  
4. Als het in lid  1 bedoelde personenvervoer deel uitmaakt van een dienst van of naar het 
grondgebied van de Partij waar de ondernemer van personenvervoer over de weg gevestigd is, 
mogen onderweg passagiers op het grondgebied van de andere Partij worden opge haald of afgezet, 
op voorwaarde dat de stopplaats is toegestaan overeenkomstig de op dat grondgebied geldende 
regels.    
5. Als het in dit artikel bedoelde personenvervoer deel uitmaakt van een internationale 
geregelde of bijzondere vorm van geregelde dienst t ussen Ierland en het Verenigd Koninkrijk met 
betrekking tot Noord -Ierland, mogen passagiers in de ene Partij worden opgehaald en afgezet door 
een in de andere Partij gevestigde ondernemer van personenvervoer over de weg.  
6. Ondernemers van personenvervoer ov er de weg die op het grondgebied van een Partij 
gevestigd zijn, mogen op tijdelijke basis ongeregeld vervoer op het eiland Ierland verrichten waarbij 
passagiers op het grondgebied van de andere Partij worden opgehaald en afgezet.  
7. Ondernemers van personenve rvoer over de weg mogen, wanneer zij ongeregeld vervoer 
verrichten, een rit met passagiers verrichten vanaf het grondgebied van een Partij over het 
 
292 
 grondgebied van de andere Partij naar het grondgebied van een niet -overeenkomstsluitende partij 
bij de Inter bus-overeenkomst, met inbegrip van een daarmee verband houdende lege rit.  
8. Het in dit artikel bedoelde personenvervoer wordt uitgevoerd met touringcars en 
autobussen die zijn geregistreerd in de Partij waar de ondernemer van personenvervoer over de weg 
geve stigd is of verblijft.  Deze touringcars en autobussen moeten voldoen aan de technische normen 
van bijlage  2 bij de Interbus -overeenkomst.  
Artikel X+3: Voorwaarden voor het verrichten van de in artikel X+2 bedoelde diensten  
1. Geregeld vervoer staat open voor  alle ondernemers van personenvervoer over de weg van 
een Partij, in voorkomend geval onder voorbehoud van verplichte reservering .   
2. Geregeld vervoer en bijzondere vormen van geregeld vervoer zijn onderworpen aan een 
vergunning overeenkomstig artikel X+4 e n lid  6.  
3. Een aanpassing van de exploitatievoorwaarden voor het vervoer doet niet af aan het 
geregelde karakter van het vervoer.   
4. Voor de organisatie van parallel of tijdelijk vervoer met dezelfde clientèle als bij het 
bestaande geregelde vervoer, het door rijden op bepaalde haltes of het inlassen van extra haltes in 
het bestaande geregelde vervoer gelden dezelfde regels als voor het bestaande geregelde vervoer.   
5. De afdelingen V (Sociale bepalingen) en VI (Douane - en fiscale bepalingen) van de Interbus -
overe enkomst, alsmede de bijlagen  I (Voorwaarden voor ondernemers van personenvervoer over de 
weg) en bijlage  II (Technische normen voor autobussen en touringcars) zijn van toepassing.   
6. Voor bijzondere vormen van geregeld vervoer is gedurende een periode van ze s maanden 
vanaf de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst, geen vergunning vereist wanneer zij 
vallen onder een overeenkomst tussen de organisator en de ondernemer van personenvervoer over 
de weg.  
7. Voor ongeregeld vervoer dat overeenkomstig artike l X + (2) onder deze titel valt, is geen 
vergunning vereist.  Voor de organisatie van parallel of tijdelijk vervoer dat vergelijkbaar is met het 
bestaande geregelde vervoer en op dezelfde clientèle is gericht, is echter wel een vergunning vereist 
overeenkom stig afdeling  VIII van de Interbus -overeenkomst.  
Artikel X+4: Vergunningen   
1. De in artikel X+2 bedoelde vergunningen voor vervoersdiensten worden afgegeven door de 
bevoegde autoriteit van de Partij op het grondgebied waarvan de ondernemer van personenvervoer 
over de weg gevestigd is (hierna de “vergunningverlenende autoriteit” genoemd).   
2. Als een ondernemer van personenvervoer over de weg in de Unie gevestigd is, is de 
vergunningverlenende autoriteit de bevoegde autoriteit van de lidstaat van ve rtrek of bestemming.   
3. In het geval van een groep ondernemers van personenvervoer over de weg die voornemens 
zijn een dienst als bedoeld in artikel X+2 uit te voeren, is de vergunningverlenende autoriteit de 
bevoegde autoriteit waaraan de aanvraag is gerich t het tweede deel van artikel X+5, lid  1.  
4. Vergunningen worden afgegeven op naam van de ondernemer van personenvervoer over de 
weg en zijn niet overdraagbaar. Met de toestemming van de vergunningverlenende autoriteit mag 
 
293 
 een ondernemer van personenvervoer over de weg van een Partij die een vergunning heeft 
gekregen de dienst echter uitbesteden aan een onderaannemer, als dit in overeenstemming is met 
de wetgeving van de Partij. In dat geval worden de naam van de onderaannemer en zijn rol op de 
vergunning ver meld. De onderaannemer is een ondernemer van personenvervoer over de weg van 
een Partij en voldoet aan alle bepalingen van deze titel.  
In het geval van een groep ondernemers van personenvervoer over de weg die voornemens zijn 
diensten als bedoeld in artik el X+2 uit te voeren, wordt de vergunning afgegeven op naam van alle 
ondernemers van personenvervoer over de weg in de groep en worden de namen van al die 
ondernemers erop vermeld. De vergunning wordt verstrekt aan de ondernemer van 
personenvervoer over de  weg die daartoe door de andere ondernemers van personenvervoer over 
de weg is aangewezen en die de vergunning heeft aangevraagd, en de andere ondernemers van 
personenvervoer over de weg ontvangen voor eensluidend gewaarmerkte afschriften.  
5. Onverminderd ar tikel X+6, lid  3, bedraagt de geldigheidstermijn van een vergunning 
maximaal vijf jaar. Er kan een kortere geldigheidsduur worden vastgesteld, hetzij op verzoek van de 
aanvrager, hetzij in onderlinge overeenstemming met de bevoegde autoriteiten van de Part ijen op 
het grondgebied waarvan passagiers worden opgehaald of afgezet.  
6. In de vergunning wordt het volgende vermeld:  
(a) het type vervoersdienst;   
(b) de reisweg, in het bijzonder de vertrekplaats en de bestemming;  
(c) de geldigheidstermijn van de vergunning, en  
(d) de haltes en de dienstregeling.  
7. De vergunningen stemmen overeen met het model in bijlage ROAD -2.  
8. De ondernemer van personenvervoer over de weg van een Partij die een dienst als bedoeld 
in artikel X+2 verricht, mag aanvullende voertuigen gebruiken om tijdelijke en uitzonderlijke situaties 
op te vangen. Dergelijke extra voertuigen mogen alleen worden ge bruikt onder dezelfde 
voorwaarden als die van de in lid  6 bedoelde vergunning.  
In dit geval zorgt de ondernemer van personenvervoer over de weg ervoor dat, naast de in artikel 
X+10, leden 1 en  2, vermelde documenten, een afschrift van de overeenkomst tuss en de 
ondernemer van personenvervoer over de weg die het geregeld  internationaal vervoer of de 
bijzondere vormen van geregeld internationaal vervoer verricht en de onderneming die de extra 
voertuigen ter beschikking stelt, of een gelijkwaardig document, in  het voertuig aanwezig is en op 
verzoek van een gemachtigd inspecteur wordt overgelegd.  
Artikel X+5: Indiening van vergunningaanvragen  
1. De vergunningaanvraag wordt door de ondernemer van personenvervoer over de weg van 
een Partij ingediend bij de in artik el X+4, lid  1, bedoelde vergunningverlenende autoriteit.  
Voor elke dienst wordt slechts één aanvraag ingediend. In de in artikel X+4, lid 3, bedoelde gevallen 
wordt de aanvraag ingediend door de ondernemer die daartoe door de andere ondernemers is 
aangewe zen. De aanvraag wordt gericht aan de vergunningverlenende autoriteit van de Partij waar 
de ondernemer van personenvervoer over de weg die de aanvraag indient, gevestigd is.  
 
294 
 2. Vergunningen worden aangevraagd volgens het model in bijlage ROAD -3.  
3. De ondernem er van personenvervoer over de weg die een vergunning aanvraagt, verstrekt 
alle aanvullende inlichtingen die hij dienstig acht of die door de vergunningverlenende autoriteit 
worden gevraagd, met name de in bijlage ROAD -3 vermelde documenten.   
Artikel X+6: Procedure tot het verlenen van een vergunning  
1. Vergunningen worden afgegeven met instemming van de bevoegde autoriteiten van de 
Partijen op het grondgebied waarvan passagiers worden opgehaald of afgezet. De 
vergunningverlenende autoriteit doet deze bevoegd e autoriteiten, alsmede de bevoegde 
autoriteiten waarvan het grondgebied wordt doorkruist zonder dat passagiers worden opgehaald of 
afgezet, samen met haar beoordeling, een kopie toekomen van de aanvraag en van alle andere 
dienstige documenten.  
Voor de Un ie zijn de in het eerste deel van dit lid bedoelde bevoegde autoriteiten de autoriteiten 
van de lidstaten op het grondgebied waarvan passagiers worden opgehaald of afgezet en de 
lidstaten die worden doorkruist zonder dat passagiers worden opgehaald of afge zet.  
2. De bevoegde autoriteiten waaraan instemming is gevraagd, geven de vergunningverlenende 
autoriteit binnen vier maanden uitsluitsel over de aanvraag. Deze termijn gaat in op de datum 
waarop het verzoek om instemming is ontvangen, zoals vermeld op de on tvangstbevestiging. Als de 
beslissing van de bevoegde autoriteiten waaraan instemming is gevraagd negatief is, wordt deze 
naar behoren gemotiveerd. Als de vergunningverlenende autoriteit binnen vier maanden geen 
antwoord ontvangt, worden de geraadpleegde b evoegde autoriteiten geacht hun instemming te 
hebben gegeven en kan de vergunningverlenende autoriteit de vergunning verlenen.  
De bevoegde autoriteiten waarvan het grondgebied wordt doorkruist zonder dat passagiers worden 
opgehaald of afgezet, kunnen de vergunningverlenende autoriteit binnen een termijn van vier 
maanden in kennis stellen van hun opmerkingen.  
3. Voor diensten waarvoor vóór het eind van de overgangsperiode een vergunning is verleend 
overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1073/2009 van het Europee s Parlement en de Raad70 en 
waarvoor de vergunning aan het eind van de overgangsperiode vervalt, geldt het volgende:  
(a) als de exploitatievoorwaarden, met inachtneming van de wijzigingen die nodig zijn om te 
voldoen aan artikel X+2, dezelfde zijn als die welk e in de krachtens Verordening (EG) 
nr. 1073/2009 verleende vergunning zijn vastgesteld, kan de krachtens deze titel bevoegde 
vergunningverlenende autoriteit de wegvervoerondernemer, op aanvraag of anderszins, een 
overeenkomstige vergunning verlenen die op grond van deze titel is verleend.  Wanneer een 
dergelijke vergunning wordt afgegeven, wordt de in lid  2 bedoelde instemming van de 
bevoegde autoriteiten op het grondgebied waarvan passagiers worden opgehaald of afgezet, 
geacht te zijn verleend. Die bevoegde  autoriteiten en de bevoegde autoriteiten waarvan het 
grondgebied wordt doorkruist zonder dat passagiers worden opgehaald of afgezet, kunnen de 
vergunningverlenende autoriteit te allen tijde in kennis stellen van hun opmerkingen;  
                                                            
70 Verordening ( EG) nr. 1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot 
vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de internationale markt voor touringcar - en 
autobusdiensten en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 (hers chikking) (PB EU L 300 van 
14.11.2009, blz.  88).  
 
295 
 (b) wanneer punt  a) wordt toe gepast, mag de geldigheidsduur van de overeenkomstige 
vergunning die op grond van deze titel wordt verleend, de laatste dag van de geldigheidsduur 
zoals vermeld op de eerder op grond van Verordening (EG) nr.  1073/2009 verleende 
vergunning niet overschrijde n. 
4. De vergunningverlenende autoriteit neemt binnen zes maanden na de datum van indiening 
van de aanvraag door de ondernemer van personenvervoer over de weg een besluit over de 
aanvraag.  
5. De vergunning wordt verleend tenzij:  
(a) de aanvrager niet in staat is d e vervoersdienst waarvoor hij een aanvraag heeft ingediend, te 
verrichten met het materieel waarover de aanvrager rechtstreeks beschikt;   
(b) de aanvrager niet heeft voldaan aan de nationale of internationale wetgeving inzake het 
wegvervoer, en met name de voo rwaarden en vereisten betreffende de vergunningen voor 
internationaal personenvervoer over de weg, of ernstige inbreuken heeft gepleegd op de 
wegvervoerswetgeving van een Partij, in het bijzonder met betrekking tot de normen voor 
voertuigen en de rij - en rusttijden van bestuurders;  
(c) de voorwaarden voor de vergunning niet vervuld zijn in geval van een aanvraag voor 
verlenging van een vergunning;  
(d) een Partij op grond van een gedetailleerde analyse besluit dat de betrokken dienst, op de 
betrokken rechtstreekse  trajecten, ernstige gevolgen zou hebben voor de levensvatbaarheid 
van een vergelijkbare dienst waarop een of meer overheidsopdrachten voor diensten van 
toepassing zijn die in overeenstemming zijn met de wetgeving van de Partij. In dat geval stelt 
de Parti j niet -discriminerende criteria vast aan de hand waarvan kan worden bepaald of de 
dienst waarvoor een aanvraag is ingediend ernstige gevolgen zou hebben voor de 
levensvatbaarheid van de bovengenoemde vergelijkbare dienst, en deelt zij die criteria mee 
aan de in lid  1 bedoelde andere Partij, of  
(e) een Partij op grond van een gedetailleerde analyse besluit dat de dienst niet in de eerste 
plaats tot doel heeft passagiers te vervoeren tussen haltes op de grondgebieden van de 
Partijen.  
Wanneer een bestaande vervo ersdienst, om uitzonderlijke redenen die op het moment van de 
verlening van de vergunning niet konden worden voorzien, ernstige gevolgen heeft voor de 
levensvatbaarheid van een vergelijkbare vervoersdienst op de betrokken rechtstreekse 
trajecten waarop één  of meer overheidsopdrachten voor diensten van toepassing zijn die in 
overeenstemming zijn met de wetgeving van een Partij, kan een Partij, met instemming van 
de andere Partij, de vergunning voor het internationaal vervoer met touringcars en 
autobussen, ze s maanden nadat de ondernemer van personenvervoer over de weg daarvan in 
kennis is gesteld, schorsen of intrekken.  
Het feit dat een ondernemer van personenvervoer over de weg van een Partij lagere prijzen 
rekent dan andere ondernemers van personenvervoer over de weg, of dat de verbinding in 
kwestie reeds door andere ondernemers van personenvervoer over de weg wordt 
geëxploiteerd, is op zich geen rechtvaardiging om de aanvraag af te wijzen.  
6. Nadat de in de leden 1 tot en met  5 vastgestelde procedure is beëindigd, verleent de 
vergunningverlenende autoriteit de vergunning of weigert zij deze formeel.  
 
296 
 Besluiten waarbij een vergunning wordt geweigerd, worden met redenen omkleed. De Partijen 
zorge n ervoor dat vervoersondernemingen de mogelijkheid krijgen om tegen een weigering in 
beroep te gaan.  
De vergunningverlenende autoriteit stelt de bevoegde autoriteiten van de andere Partij in kennis 
van haar beslissing en stuurt hun een afschrift van elke verleende vergunning.  
Artikel X+7: Verlenging en wijziging van een vergunning  
1. Artikel X+6 is van overeenkomstige toepassing op aanvragen tot verlenging van een 
vergunning of tot wijziging van de voorwaarden van het aan een vergunning onderworpen vervoer.   
2. In gevallen waarin de bestaande vergunning binnen zes maanden na de datum van 
inwerkingtreding van deze overeenkomst verloopt, wordt de termijn waarbinnen de in artikel X+6, 
lid 2, bedoelde bevoegde autoriteiten de vergunningverlenende autoriteit overeen komstig dat 
artikel in kennis stellen van hun instemming met de aanvraag of hun opmerkingen daarover, 
vastgesteld op twee maanden.  
3. In geval van minder belangrijke wijzigingen van de exploitatievoorwaarden, zoals een 
aanpassing van de frequenties, de tarie ven en de dienstregeling, volstaat het dat de 
vergunningverlenende autoriteit de bevoegde autoriteiten van de andere Partij in kennis stelt van 
deze wijzigingen. Wijzigingen van de dienstregeling of frequentie die gevolgen hebben voor de 
planning van contr oles aan grenzen tussen de Partijen of aan grenzen met een derde land, worden 
niet als een minder belangrijke wijziging beschouwd.  
Artikel X+8: Verstrijken van een vergunning   
1. Onverminderd artikel X+6, lid  3, verstrijkt een vergunning voor een dienst zoals bedoeld in 
artikel X+2 na afloop van de geldigheidstermijn ervan, of drie maanden nadat de 
vergunningverlenende autoriteit van de vergunninghouder een kennisgeving heeft ontva ngen dat 
deze voornemens is de dienst stop te zetten. Een dergelijke kennisgeving wordt met redenen 
omkleed.  
2. Als er geen vraag naar de dienst meer is, wordt de in lid  1 voorgeschreven termijn 
vastgesteld op één maand.  
3. De vergunningverlenende autoriteit s telt de bevoegde autoriteiten van de andere Partij in 
kennis van het verstrijken van de vergunning.  
4. De vergunninghouder informeert de gebruikers van de dienst via passende communicatie -
uitingen een maand van tevoren over de stopzetting van de dienst.  
Artikel X+9: Verplichtingen van vervoersondernemers   
1. Behalve in geval van overmacht start de ondernemer van personenvervoer over de weg van 
een Partij die een dienst als bedoeld in artikel X+2 verricht, onverwijld met de dienst en neemt hij tot 
het verstrijke n van de geldigheidsduur van de vergunning alle maatregelen om een vervoersdienst te 
garanderen die de normen van continuïteit, regelmaat en capaciteit vervult en voldoet aan de in 
artikel X+4, lid 6,  en bijlage ROAD -2 vastgestelde voorwaarden.   
 
297 
 2. De onderne mer van personenvervoer over de weg van een Partij zorgt ervoor dat de 
reisweg, de haltes, de dienstregeling, de tarieven en de vervoersvoorwaarden door alle gebruikers 
gemakkelijk kunnen worden geraadpleegd.  
3. De Partijen kunnen in onderling overleg en in overleg met de vergunninghouder wijzigingen 
aanbrengen in de exploitatievoorwaarden van een dienst als bedoeld in artikel X+2.  
Artikel X+10: Documenten die op de touringcar of autobus moeten worden bewaard  
1. Onverminderd artikel X+4, lid  8, worden aan boor d van de touringcar of autobus de 
vergunning tot het verrichten van diensten zoals bedoeld in artikel X+2 en de overeenkomstig 
nationale of EU -wetgeving afgegeven vergunning van de ondernemer van personenvervoer over de 
weg voor het verrichten van internat ionaal vervoer van personen over de weg, of voor eensluidend 
gewaarmerkte afschriften daarvan, bewaard en worden ze op verzoek van een gemachtigd 
inspecteur overgelegd.  
2. In het geval van bijzondere vormen van geregeld vervoer worden, onverminderd lid  1 en 
artikel X+4, lid  8, ook de overeenkomst tussen de organisator en de ondernemer van 
personenvervoer over de weg of een afschrift daarvan, en een document waaruit blijkt dat de 
passagiers een specifieke categorie vormen met uitsluiting van andere passagiers,  beschouwd als 
controledocumenten die aan boord van het voertuig worden bewaard en op verzoek van een 
gemachtigd inspecteur worden overgelegd.  
3. Ondernemers van personenvervoer over de weg die ongeregeld vervoer als bedoeld in 
artikel X+2, leden 6 en  7, ver richten, hebben een ingevuld reisblad bij zich volgens het model in 
bijlage ROAD -4. Reisbladboekjes worden afgegeven door de bevoegde autoriteit van het 
grondgebied waar de ondernemer gevestigd is, of door de door haar aangewezen organen.  
Artikel X+11: Ver keersregels  
Wanneer bestuurders van touringcars en autobussen die personen vervoeren in de zin van deze titel 
zich op het grondgebied van de andere Partij bevinden, leven zij de op dat grondgebied geldende 
nationale wet - en regelgeving inzake het wegverke er na.   
Artikel X+12: Toepassing  
De bepalingen van deze titel zijn niet langer van toepassing vanaf de datum waarop het Protocol bij 
de Interbus -overeenkomst betreffende het geregeld internationaal vervoer en bijzondere vormen 
van geregeld internationaal vervoer van personen met touringcars en met autobussen voor het 
Verenigd Koninkrijk in werking treedt, of zes maanden na de inwerkingtreding van dat protocol voor 
de Unie, indien dat eerder is, behalve voor de activiteiten in het kader van artikel X+2, lid  2; artikel 
X+2, lid  5; artikel X+2, lid  6, en artikel X+2, lid  7. 
Artikel X+13: Verplichtingen in andere titels  
Deel twee, rubriek een, titel  II, hoofdstuk drie, artikel SERVIN.3.2 [Markttoegang] en artikel 
SERVIN.3.4 [Nationale behandeling] worden opgen omen in en maken deel uit van deze titel en zijn 
van toepassing op de behandeling van ondernemers van goederenvervoer die ritten overeenkomstig 
artikel X+2 van deze titel uitvoeren.  
 
298 
 Artikel X+14: Gespecialiseerd comité  
Het Gespecialiseerd Comité voor het  wegvervoer kan de bijlagen ROAD -2, ROAD -3 en ROAD -4 
wijzigen om rekening te houden met ontwikkelingen in de regelgeving.  Het kan maatregelen 
vaststellen met betrekking tot de uitvoering van deze titel.  
  
 
299 
  
RUBRIEK VIER: COÖRDINATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID  EN VISA VOOR KORTE BEZOEKEN  
TITEL  I: COÖRDINATIE  VAN DE SOCIALE ZEKE RHEID  
Ch.SSC.1: Overzicht  
De lidstaten en het Verenigd Koninkrijk coördineren hun socialezekerheidsstelsels overeenkomstig 
het Protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid, teneinde de 
socialezekerheidsrechten van de personen die eronder vallen, veilig te stellen.  
Ch.SSC.2: Legaal verblijf  
1. Het Protocol  betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid is van toepassing op 
personen die legaal in een lidstaat of  het Verenigd Koninkrijk verblijven.  
2. Lid 1 van dit artikel laat de rechten op uitkeringen die verband houden met eerdere 
perioden van legaal verblijf van personen die onder artikel SSC.2 [ Personele werkingssfeer] van het 
Protocol  betreffende de coördina tie van de sociale zekerheid  vallen, onverlet.  
Ch.SSC.3: Grensoverschrijdende situaties  
1. Het Protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid is alleen van toepassing op 
situaties tussen een of meer lidstaten van de Unie en het Verenigd Koninkrijk.  
2. Het Protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid is niet van toepassing op 
personen van wie de situatie zich in alle opzichten tot het Verenigd Koninkrijk of tot de lidstaten 
beperkt.  
Ch.SSC.4: Immigratieaanvragen  
Het Protoco l betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid is van toepassing onverminderd 
het recht van een lidstaat of het Verenigd Koninkrijk om krachtens nationale wetgeving een 
gezondheidsbijdrage in rekening te brengen in verband met de aanvraag van een ve rgunning voor 
binnenkomst, verblijf, arbeid of vestiging in dat land.  
 
TITEL  II: VISA VOOR KORTE BEZOEKEN  
Artikel VSTV.1: Visa voor korte bezoeken  
1. De Partijen nemen er nota van dat beide Partijen op de datum van inwerkingtreding van 
deze overeenkomst vo orzien in visumvrij reizen voor korte bezoeken van hun onderdanen, 
overeenkomstig hun interne wetgeving.   Elke Partij stelt de andere Partij tijdig en, indien mogelijk, 
ten minste drie maanden voordat een dergelijke verplichting van kracht wordt, in kenni s van elk 
voornemen om een visumplicht voor korte bezoeken van onderdanen van de andere Partij op te 
leggen.   
2. Onverminderd lid  3 en artikel FINPROV.10 [Toekomstige toetredingen tot de Unie] geldt, 
indien het Verenigd Koninkrijk besluit de visumplicht v oor korte bezoeken aan onderdanen van een 
lidstaat op te leggen, die verplichting voor de onderdanen van alle lidstaten.  
 
300 
 3. Dit artikel laat regelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en Ierland betreffende het 
gemeenschappelijk reisgebied onverlet.  
  
 
301 
 RUBR IEK VIJF: VISSERIJ  
Hoofdstuk een: Inleidende bepalingen  
Artikel FISH.1: Soevereine rechten van kuststaten die door de Partijen worden uitgeoefend  
De Partijen bevestigen dat de soevereine rechten van kuststaten die door de Partijen worden 
uitgeoefend met he t oog op de exploratie, de exploitatie, de instandhouding en het beheer van de 
levende rijkdommen in hun wateren, moeten worden uitgeoefend op grond van en in 
overeenstemming met de beginselen van het internationaal recht, waaronder het Verdrag van de 
Vere nigde Naties inzake het recht van de zee van 10  december 1982.  
Artikel FISH.2: Doelstellingen en beginselen  
1.  De Partijen werken samen om te waarborgen dat visserijactiviteiten voor gedeelde 
bestanden in hun wateren uit ecologisch oogpunt duurzaam zijn op lange termijn en bijdragen aan 
de totstandbrenging van economische en sociale voordelen, waarbij de rechten en verplichtingen 
van onafhankelijke kuststaten zoals uitgeoefend door de Partijen ten volle worden geëerbiedigd.  
2.  De Partijen stellen zich ge zamenlijk ten doel gedeelde bestanden te exploiteren op niveaus 
die gericht zijn op het geleidelijke herstel en behoud van populaties van gevangen soorten boven 
een biomassaniveau dat de maximale duurzame opbrengst kan opleveren.  
3.         De Partijen nemen de volgende beginselen in acht:  
(a) zij passen de voorzorgsbenadering toe op het visserijbeheer;   
(b) zij bevorderen (ecologische, sociale en economische) duurzaamheid op de lange termijn en 
een optimale benutting van gedeelde bestan den;  
(c) zij nemen besluiten inzake instandhouding en visserijbeheer op basis van het beste 
beschikbare wetenschappelijke advies, hoofdzakelijk dat welk wordt verstrekt door de 
Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES);  
(d) zij waarborgen selectivit eit binnen de visserij met het oog op de bescherming van jonge 
exemplaren en paaiende scholen en de vermijding en beperking van ongewenste bijvangst;  
(e) zij geven zich rekenschap van de schadelijke gevolgen van visserij voor het mariene 
ecosysteem en beperken  deze tot een minimum, en zijn zich terdege bewust van de noodzaak 
de mariene biologische diversiteit te beschermen;  
(f) zij passen evenredige en niet -discriminerende maatregelen toe met het oog op de 
instandhouding van de levende rijkdommen van de zee en het  beheer van de visbestanden, 
zonder daarbij afbreuk te doen aan de autonomie van de Partijen op het gebied van 
regelgeving;  
(g) zij zien toe op het verzamelen en tijdig uitwisselen van volledige en accurate gegevens die 
relevant zijn voor de instandhouding van  gedeelde bestanden en voor het visserijbeheer;  
(h) zij waarborgen de naleving van beheers - en instandhoudingsmaatregelen voor de visserij en 
bestrijden illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij; en  
 
302 
 (i) zij waarborgen de tijdige tenuitvoerlegging van alle  overeengekomen maatregelen binnen hun 
respectieve regelgevingskaders.  
Artikel FISH.3: Definities  
1. Voor de toepassing van deze rubriek wordt verstaan onder:  
(a) “EEZ” (van een Partij), overeenkomstig het Verdrag van 10  december 1982 van de Verenigde 
Naties in zake het recht van de zee:  
(i) in het geval  van de Unie,  de door  haar  lidstaten  ingestelde  exclusieve  economische  
zones  die grenzen  aan hun Europese  grondgebied;  
(ii) de door  het Verenigd  Koninkrijk  ingestelde  exclusieve  economische  zone;  
(b) “voorzorgsbenadering van h et visserijbeheer”: een benadering in het kader waarvan het 
ontbreken van adequate wetenschappelijke informatie niet wordt gebruikt als een motief 
voor het uitstellen of achterwege laten van beheersmaatregelen voor de instandhouding van 
doelsoorten, geasso cieerde of afhankelijke soorten en niet -doelsoorten en hun milieu;  
(c) “gedeelde bestanden”: vis, met inbegrip van zeevruchten van alle soorten die in de wateren 
van de Partijen worden aangetroffen, waaronder week - en schaaldieren;  
(d) “TAC”: totale toegestane vangst, d.w.z. de maximale hoeveelheid van een bestand (of 
bestanden) van een bepaalde beschrijving die gedurende een bepaalde periode mag worden 
gevangen;  
(e) “quotumvrije bestanden”: bestanden die niet worden beheerd aan de hand van TAC’s;  
(f) “territoriale zee”  (van een Partij), overeenkomstig het Verdrag van 10  december 1982 van de 
Verenigde Naties inzake het recht van de zee:  
(i) in het geval  van de Unie,  in afwijking  van artikel  FINPROV.1  [Territoriale  
werkingssfeer],  lid 1, de door  haar  lidstaten  vastgestelde  territoriale  zee die grenst  aan 
hun Europese  grondgebied;  
(ii) de door  het Verenigd  Koninkrijk  vastgestelde  territoriale  zee; 
(g) “wateren” (van een Partij):  
(i) met betrekking tot de Unie, in afwijking van artikel FINPROV.1 [Territoriale 
werkingssfeer], lid  1, de EEZ’s van de lidstaten en hun territoriale zeeën;  
(ii) met betrekking  tot het Verenigd Koninkrijk, zijn EEZ en zijn territoriale zee, met 
uitzondering, voor de toepassing van de artikelen FISH.8 [Toegang tot de wateren], 
FISH.9 [Compenserende maatregelen in ge val van intrekking of beperking van de 
toegang] en bijlage FISH.4 [Protocol inzake toegang tot wateren], de territoriale zee 
die grenst aan het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man;  
(h) “vaartuig” (van een Partij):  
 
303 
 (i) in het geval van het Verenigd  Koninkrijk, een vissersvaartuig dat de vlag van het 
Verenigd Koninkrijk voert en in het Verenigd Koninkrijk, het baljuwschap Guernsey, 
het baljuwschap Jersey of Man is geregistreerd en door een visserijdienst van het VK is 
gemachtigd;  
(ii) in het geval van de Unie, een vissersvaartuig dat de vlag van een lidstaat voert en in de 
Unie is geregistreerd.  
Hoofdstuk twee: Instandhouding en duurzame exploitatie  
Artikel FISH.4: Visserijbeheer  
1.  Elke Partij besluit  over maatregelen die op haar wateren van toepassing zijn met het oog op 
de doelstellingen van artikel FISH.2 [Doelstellingen en beginselen], leden  1 en 2, en overeenkomstig 
de beginselen van artikel FISH.2 [Doelstellingen en beginselen], lid  3. 
2.  Een Partij  baseert de in lid  1 bedoelde maatregelen op het beste beschikbare 
wetenschappelijke advies.   
Een Partij past de in lid  1 bedoelde maatregelen niet toe op de vaartuigen van de andere Partij in 
haar wateren, tenzij zij dezelfde maatregelen ook toepast op haar eigen vaartuigen.  
De tweede alinea doet geen afbreuk aan de verplichtingen van de Partijen uit hoofde van de 
Overeenkomst inzake havenstaatmaatregelen, de controle - en handhavingsmaatregelen van de 
Visserijcommissie voor het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, de instandhoudings - en 
handha vingsmaatregelen van de Visserijorganisatie voor het noordwestelijk deel van de Atlantische 
Oceaan en Aanbeveling 18 -09 van de Internationale Commissie voor de instandhouding van 
Atlantische tonijnen inzake havenstaatmaatregelen om illegale, ongemelde en o ngereglementeerde 
visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen.  
Het Gespecialiseerd Comité voor de visserij kan de lijst van reeds bestaande internationale 
verplichtingen, zoals bedoeld in de derde alinea, wijzigen.  
3.  Elke Partij stelt de andere  Partij in kennis van nieuwe, in lid  1 bedoelde maatregelen die 
waarschijnlijk gevolgen zullen hebben voor  de vaartuigen van de andere Partij alvorens die 
maatregelen worden toegepast, waarbij de andere Partij voldoende tijd wordt gegund om 
opmerkingen in te dienen of om opheldering te vragen.  
Artikel FISH.5: Machtigingen, naleving en handhaving  
1. Wanneer vaartuigen  op grond van artikel FISH.8 [Toegang tot de wateren] en artikel FISH.10 
[Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap  Jersey en Man ] toegang 
hebben tot vis in de wateren van de andere Partij:  
(a) doet elke Partij de andere Partij tijdig een lijst  toekomen van de vaartuigen waarvoor zij 
vismachtigingen of -vergunningen wensen te verkrijgen; en  
(b) verstrekt de andere Partij vismachtigingen of -vergunningen.  
2.  Elke Partij neemt alle nodige maatregelen om de naleving te waarborgen van de regels die 
van toepassing zijn op die vaartuigen in de wateren van de andere Partij, met inbegrip van de 
machtig ings- of vergunningsvoorwaarden.  
 
304 
 Hoofdstuk drie: Regelingen inzake toegang tot de wateren en bestanden  
Artikel FISH.6: Vangstmogelijkheden  
1. Uiterlijk op 31  januari van elk jaar leggen de Partijen samen het tijdschema vast voor overleg 
met het doel de TAC’s  voor de in bijlage FISH.1 vermelde bestanden voor het volgende jaar of de 
volgende jaren overeen te komen . In dat tijdschema wordt rekening gehouden met ander jaarlijks 
overleg tussen kuststaten dat gevolgen heeft voor een of beide Partijen.  
2. De Partijen h ouden jaarlijks overleg om, uiterlijk op 10  december van elk jaar, de TAC’s voor 
het volgende jaar overeen te komen voor de in bijlage FISH.1 vermelde bestanden. Dit omvat een 
vroegtijdige gedachtewisseling over prioriteiten zodra advies over het niveau va n de TAC’s is 
ontvangen. De Partijen komen die TAC’s overeen:  
(a) op basis van het beste beschikbare wetenschappelijke advies, alsmede andere relevante 
factoren,  waaronder sociaal -economische aspecten; en  
(b) in overeenstemming met eventueel toepasselijke, door d e Partijen overeengekomen  
meerjarige strategieën voor instandhouding en beheer.  
3. De aandelen van de Partijen in de TAC’s voor de in bijlage FISH.1 vermelde bestanden wordt 
over de Partijen verdeeld overeenkomstig  de in die bijlage vastgestelde quota -aandel en.  
4. Het jaarlijks overleg  kan onder meer betrekking hebben op:  
(a) de overdracht  van gedeelten van de aandelen in TAC’s van een Partij aan de andere Partij;  
(b) een lijst van bestanden  die niet mogen worden bevist;  
(c) de vaststelling  van de TAC voor bestanden die niet in bijlage FISH.1 of bijlage FISH.2 zijn 
opgenomen en de respectieve aandelen van de Partijen van die bestanden;  
(d) maatregelen inzake  visserijbeheer en, in voorkomend geval, beperkingen van de 
visserijinspanning;  
(e) andere d an de in de bijlagen bij deze rubriek vermelde bestanden van wederzijds belang voor 
de Partijen.  
5. Indien een van beide Partijen hierom verzoekt , kunnen de Partijen overleg plegen met het 
doel gewijzigde TAC’s overeen te komen.  
6. Een schriftelijk verslag van de regelingen die naar aanleiding van het in dit artikel bedoelde 
overleg  tussen de Partijen zijn getroffen, wordt opgesteld en ondertekend door de delegatiehoofden 
van de Partijen.  
7. Elke Partij die voornemens is TAC’s voor de in bijlage FISH.3 vermelde bestanden  vast te 
stellen dan wel te wijzigen, stelt de andere Partij daarvan voldoende lang op voorhand in kennis.  
8. De Partijen komen overeen een mechanisme in te stellen voor vrijwillige overdrachten van 
vangstmogelijkheden tussen  de Partijen binnen het jaa r, dat elk jaar wordt gebruikt. Het 
Gespecialiseerd Comité voor de visserij beslist over de details van dit mechanisme. De Partijen 
overwegen de overdracht van vangstmogelijkheden voor bestanden die onderbevist worden of 
 
305 
 waarvan wordt verwacht dat zij onde rbevist zullen worden, via dit mechanisme tegen marktwaarde 
beschikbaar te stellen.  
Artikel FISH.7: Voorlopige TAC’s  
1. Indien de Partijen niet uiterlijk op 10  december een TAC voor een in bijlage FISH.1  of bijlage 
FISH.2A of B vermeld bestand zijn overeengek omen, zetten zij het overleg onmiddellijk voort met 
het blijvende doel de TAC overeen te komen. De Partijen houden geregeld overleg om alle mogelijke 
opties te verkennen om zo spoedig mogelijk tot overeenstemming te komen.  
 
2. Indien voor een in bijlage FISH.1 of bijlage FISH.2A en B vermelde bestand op 20  december 
nog geen TAC is overeengekomen, stelt elke Partij een voorlopige TAC vast die overeenstemt met 
het door de ICES aanbevolen niveau en die met ingang van 1  januari van toepassing is.   
3. In afwijkin g van lid  2 worden de TAC’s voor bijzondere bestanden vastgesteld 
overeenkomstig de in lid  5 vastgestelde richtsnoeren.  
4. Voor de toepassing van dit artikel wordt onder “bijzondere bestanden” verstaan:  
(a) bestanden waarvoor het ICES -advies een nul -TAC is;  
(b) bestanden die in een gemengde visserij worden gevangen, indien dat bestand of een ander 
bestand in dezelfde visserij een kwetsbaar bestand is; of  
(c) andere bestanden die volgens de  Partijen een bijzondere behandeling behoeven.  
5. Het Gespecialiseerd Comité voor de  visserij stelt uiterlijk op 1  juli 2021 richtsnoeren vast 
voor de vaststelling van voorlopige TAC’s voor bijzondere bestanden.  
6. Elk jaar bespreken de Partijen, wanneer advies van de ICES over de TAC’s wordt ontvangen, 
bij voorrang de bijzondere bestanden e n de toepassing van overeenkomstig lid  5 vastgestelde 
richtsnoeren op de vaststelling van voorlopige TAC’s door elke Partij.  
7. Elke Partij stelt haar aandeel voor elk van de voorlopige TAC’s vast, dat niet hoger mag zijn 
dan haar aandeel zoals vastgesteld in  de overeenkomstige bijlage.  
8. De in de leden  2, 3 en 7 bedoelde voorlopige TAC’s en aandelen zijn van toepassing totdat 
uit hoofde van lid  1 overeenstemming is bereikt.  
9. Elke Partij stelt de andere Partij onmiddellijk in kennis van haar voorlopige TAC’s uit  hoofde 
van de leden  2 en 3 en van haar voorlopige  aandeel in elk van die TAC’s uit hoofde van lid  7. 
Artikel FISH.8: Toegang tot de wateren  
1. Mits TAC’s zijn overeengekomen, verleent elke Partij de vaartuigen van de andere Partij 
toegang om in dat jaar in haar wateren te vissen in de betrokken ICES -deelgebieden. De toegang 
wordt verleend op een niveau dat en onder de voorwaarden  die in het kader van dat jaarlijkse 
overleg worden vastgesteld.  
 
306 
 2. De Partijen kunnen, in het kader van jaarlijks overleg, nadere spe cifieke 
toegangsvoorwaarden overeenkomen met betrekking tot:  
(a) de overeengekomen vangst mogelijkheden;  
(b) uit hoofde van artikel FISH.16 [Gespecialiseerd Comité voor de visserij], lid  1, punt  c), 
opgestelde meerjarenstrategieën voor quotumvrije bestanden;  en 
(c) door de Partijen overeengekomen technische en instandhoudings maatregelen , onverminderd 
artikel FISH.4 [Visserijbeheer] . 
3. De Partijen voeren het jaarlijks overleg, onder meer over het niveau van en de voorwaarden 
voor de toegang zoals bedoeld in lid  1 van dit a rtikel, te goeder trouw en met het oog op een 
wederzijds bevredigend evenwicht tussen de belangen van beide Partijen.  
4. Met name zouden de onderhandelingen er normaal in moeten resulteren dat elke Partij:  
(a) toegang verleent om te vissen  op de in bijlage FISH.1 en bijlage FISH.2.A, B en F vermelde 
bestanden in elkaars EEZ (of, indien toegang is verleend uit hoofde van punt  c), in de EEZ’s en 
in de in dat punt vermelde sectoren)  op een niveau dat in een redelijke verhouding staat tot 
het r espectieve aandeel van de Partijen in de TAC’s;  
(b) toegang verleent om op quotumvrije bestanden te vissen in elkaars EEZ (of, indien toegang is 
verleend uit hoofde van punt  c), in de EEZ’s en in de in dat punt vermelde sectoren ) op een 
niveau dat ten minste gelijk is aan de gemiddelde tonnage die door die Partij in de wateren 
van de andere Partij is gevangen gedurende de periode 2012 -2016; en  
(c) toegang verleent tot de wateren van de Partijen tussen zes en twaalf zeemijl vanaf de basislijn 
in de ICES -sectoren 4c  en 7d -g voor in aanmerking komende vaartuigen, voor zover 
vissersvaartuigen van de Unie en vissersvaartuigen van het Verenigd Koninkrijk op 
31 december 2020 toegang tot die wateren hadden.  
Voor de toepassing van punt  c) wordt onder “in aanmerking komend vaartuig” een vaartuig 
van een Partij verstaan dat in de in de vorige zin genoemde zone heeft gevist in vier van de 
jaren tussen 2012 en 2016, of de directe vervanger daarvan.  
Het in punt  c) bedoelde jaarlijks overleg kan passende financiële verbintenissen  en overdrachten van 
quota tussen de Partijen omvatten.  
5. Tijdens de toepassing van een voorlopige TAC verlenen de Partijen, in afwachting van een 
overeengekomen TAC, als volgt voorlopige toegang om in de betrokken ICES -deelgebieden te vissen:  
(a) voor de in bij lage FISH.1 vermelde bestanden  en quotumvrije bestanden, van 1  januari tot en 
met 31  maart op de in lid  4, punt  a) en b), vastgestelde niveaus;  
(b) voor  de in bijlage FISH.2 vermelde bestanden , van 1  januari tot en met 14  februari op de in lid  4, 
punt  a), vas tgestelde niveaus; en  
(c) wat betreft de toegang om te vissen in de zone van zes tot twaalf zeemijl, toegang 
overeenkomstig  lid 4, punt  c), van 1  januari tot en met 31  januari op een niveau dat gelijk is aan 
de gemiddelde maandelijkse tonnage die in de voorafg aande 3 maanden in die zone is 
gevangen.  
 
307 
 Die toegang staat, voor elk van de relevante bestanden zoals bedoeld in de punten  a) en b), in 
verhouding tot het gemiddelde percentage van het aandeel van een Partij in de jaarlijkse TAC dat de 
vaartuigen van die P artij in de wateren van de andere Partij in de betrokken ICES -deelgebieden 
hebben gevangen in dezelfde periode van de drie voorgaande kalenderjaren; hetzelfde is van 
overeenkomstige toepassing voor de toegang om op quotumvrije bestanden te vissen.  
Uiterli jk op 15  januari voor wat betreft de in punt  c) van dit lid beschreven situatie, uiterlijk op 
31 januari voor wat betreft de in bijlage FISH.2 vermelde bestanden, en uiterlijk op 15  maart voor 
wat betreft alle andere bestanden, stelt elke Partij de andere Partij in kennis van de wijzigingen van 
het niveau van en de voorwaarden voor de toegang tot de wateren zoals die met ingang van 
1 februari voor wat betreft de in punt  c) beschreven situatie, 15  februari voor wat betreft  de in 
bijlage FISH.2 vermelde besta nden, en 1  april voor wat betreft alle andere bestanden zullen gelden 
voor de betrokken ICES -deelgebieden.  
6. Onverminderd  artikel FISH.7 [Voorlopige TAC’s], leden  1 en 8, trachten de Partijen, na een 
termijn van één maand voor  wat betreft de in lid  5, punt  c), beschreven situatie, anderhalve maand 
voor wat betreft de in bijlage FISH.2 vermelde bestanden en drie maanden voor wat betreft alle 
andere bestanden, om verdere voorlopige toegangsregelingen op het geschikte geografische  niveau 
overeen te komen, met als doel de verstoring van visserijactiviteiten tot een minimum te beperken.  
 
7. Bij het verlenen van toegang uit hoofde van lid  1 kan een Partij rekening houden met de 
naleving door individuele vaartuigen of groepen vaartuigen v an de toepasselijke regels in haar 
wateren gedurende het voorgaande jaar, en  met de maatregelen die de andere Partij in het 
voorgaande jaar uit hoofde van artikel FISH.5 [Machtigingen, naleving en handhaving], lid  2, heeft 
genomen.  
8. Dit artikel is van toepa ssing  onverminderd bijlage FISH.4 [Protocol inzake toegang tot 
wateren].  
Artikel FISH.9: Compenserende maatregelen in geval van intrekking of beperking van de toegang   
1. Na een kennisgeving door een Partij (“ontvangende Partij”) uit hoofde van artikel FIS H.8 
[Toegang tot de wateren], lid  5, kan de andere Partij (“vissende Partij”) compenserende maatregelen 
nemen die in verhouding staan tot de economische en maatschappelijke gevolgen van de wijzigingen  
van het niveau van en de voorwaarden voor de toegang to t de wateren. Deze gevolgen wordt 
gemeten op basis van betrouwbaar bewijsmateriaal en niet louter op basis van gissingen en vage 
mogelijkheden. De vissende Partij kan de toegang tot haar wateren en de uit hoofde van artikel 
GOODS.5 [Verbod van douanerechte n] aan visserijproducten toegekende preferentiële 
tariefbehandeling geheel of gedeeltelijk opschorten, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan de 
compenserende maatregelen die de werking van deze overeenkomst het minst verstoren.  
2. Een compenserende maatreg el zoals bedoeld in lid  1 kan op zijn vroegst van kracht worden zeven 
dagen nadat de vissende Partij de ontvangende Partij in kennis heeft gesteld  van de voorgenomen 
opschorting uit hoofde van lid  1 en in ieder geval niet eerder dan op 1  februari voor  wat betreft de in 
artikel FISH.8 [Toegang tot de wateren], lid  5, punt  c), beschreven situatie, 15  februari voor wat 
betreft bijlage FISH.2 en 1  april voor wat betreft andere bestanden. De Partijen overleggen in het 
Gespecialiseerd Comité om tot een voor beide  Partijen aanvaardbare oplossing te komen. In die 
kennisgeving wordt het volgende vermeld:  
(a) de datum waarop de vissende Partij voornemens is tot opschorting over te gaan; en  
 
308 
 (b) de op te schorten verplichtingen en het niveau van de voorgenomen opschorting.  
3.           Na de kennisgeving van de compenserende maatregelen overeenkomstig lid  2 kan de 
ontvangende Partij verzoeken  om de instelling van een scheidsgerecht overeenkomstig deel zes, 
titel I [Geschillenbeslechting], artikel INST.14 [Arbitrageprocedure] , zonder een beroep te doen op 
overleg overeenkomstig artikel INST.13 [Overleg]. Het scheidsgerecht kan alleen nagaan of de 
compenserende maatregelen in overeenstemming zijn met lid  1. Het scheidsgerecht behandelt de 
kwestie voor de toepassing van deel zes , titel  I [Geschillenbeslechting], artikel INST.19 
[Spoedprocedures] met spoed.  
4.  Wanneer niet langer wordt voldaan aan de voorwaarden voor het nemen van compenserende 
maatregelen zoals bedoeld in lid  1, worden die maatregelen  onmiddellijk ingetrokken.  
5. Naar aanleiding van een veroordeling van de vissende Partij in de in lid  3 bedoelde 
procedure kan de ontvangende Partij  het scheidsgerecht, binnen 30 dagen na de uitspraak, 
verzoeken om een niveau van opschorting van de verplichtingen uit hoofde van  deze overeenkomst 
vast te stellen dat niet verder gaat dan het niveau van tenietdoening of uitholling dat wordt 
veroorzaakt door de toepassing van de compenserende maatregelen, indien het van oordeel is dat 
er sprake is van een significante onverenigbaarheid van de compenserende maatregelen met lid  1. In 
het verzoek wordt een niveau van opschorting voorgesteld overeenkomstig de beginselen van lid  1 
en de relevante beginselen van artikel INST.34C [Opschorting van verplichtingen voor de toepassing 
van artikel LP FS.3.12, lid  12, artikel FISH.9, lid  5, en artikel FISH.14, lid  7]. De ontvangende Partij kan 
het niveau van de opschorting van verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst niet eerder dan 
15 dagen na de uitspraak toepassen, in overeenstemming met het d oor het scheidsgerecht 
vastgestelde opschortingsniveau.  
 
6.           De Partijen beroepen zich niet op de WTO -Overeenkomst, noch op enige andere 
internationale overeenkomst om de andere Partij te beletten verplichtingen uit hoofde van dit 
artikel op te sc horten . 
Artikel FISH.10: Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en  
Man  
1. In afwijking  van de artikelen FISH.8 [Toegang tot de wateren], leden  1 en 3 tot en met 7, 
FISH.9 [Compenserende maatregelen in geval van intrekki ng of beperking van de toegang] en bijlage 
FISH.4 [Protocol inzake toegang tot wateren] verleent elke Partij vaartuigen van de andere Partij 
toegang om in haar wateren te vissen, in overeenstemming met de werkelijke omvang en aard van 
de visserijactiviteit en waarvan kan worden aangetoond dat zij in de periode ingaande op 1  februari 
2017 en eindigende op 31  januari 2020 in de wateren zijn verricht door in aanmerking komende 
vaartuigen van de andere Partij en uit hoofde van bij verdrag vastgelegde regelingen voor zover die 
op 31  januari 2020 bestonden .  
2. Voor de toepassing van dit artikel, en voor zover de andere artikelen van deze rubriek van 
toepassing zijn op de uit hoofde van dit artikel vastgestelde regelingen  voor toegang, wordt verstaan 
onder:  
(a) “in aan merking komend vaartuig”, met betrekking tot visserijactiviteiten verricht in aan het 
baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey, Man of een lidstaat grenzende wateren, een 
vaartuig dat in de aan dat grondgebied of die lidstaat grenzende territoriale zee  gedurende meer 
 
309 
 dan 10 dagen in een van de drie perioden van 12 maanden eindigend op 31  januari tussen 
1 februari 2017 en 31  januari 2020;  
(b) “vaartuig” (van een Partij): met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk, een vissersvaartuig dat 
de vlag van het Vere nigd Koninkrijk voert en in het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap 
Jersey of Man is geregistreerd en door een visserijdienst van het Verenigd Koninkrijk is 
gemachtigd;  
(c) “de wateren” (van een Partij):  
(i) met betrekking tot de Unie, de aan een lidstaat grenze nde territoriale zee; en  
(ii) met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk, de respectievelijk aan het baljuwschap  
Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man grenzende territoriale zee.  
3. Op verzoek van een van de Partijen besluit de Partnerschapsraad binnen 90 dagen na de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst dat dit artikel, artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen 
voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en andere bepalingen van deze 
rubriek voor zover deze betrekking hebben op de r egelingen waarin die artikelen voorzien, alsmede 
artikel OTH.9 [Geografische toepassing], leden  3 tot en met 5, ophouden van kracht te zijn met 
betrekking tot het baljuwschap Guernsey en/of het baljuwschap Jersey en/of Man, met ingang van 
30 dagen na dat b esluit.  
4. De Partnerschapsraad kan besluiten dit artikel, artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor 
de invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en andere bepalingen van deze 
rubriek voor zover deze betrekking hebben op de regelingen  waarin die artikelen voorzien, te 
wijzigen.  
Artikel FISH.11: Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van 
visserijproducten  
1. De Unie past  de volgende kennisgevingstermijnen toe op visserijproducten die door 
vaartuigen die de vla g van het Verenigd Koninkrijk voeren en in het baljuwschap Guernsey of het 
baljuwschap Jersey zijn geregistreerd, in de aan die grondgebieden grenzende territoriale zee of in 
de aan een lidstaat grenzende territoriale zee worden gevangen:    
(a) kennisgeving v an de aanlanding van verse visserijproducten op het grondgebied  van de Unie 
gebeurt drie tot vijf uur op voorhand;  
(b) kennisgeving van het gevalideerde vangstcertificaat voor de directe verplaatsing van 
zendingen  visserijproducten over zee gebeurt één tot dr ie uur voor de geschatte tijd van 
aankomst op de plaats van binnenkomst op het grondgebied van de Unie.  
2. Uitsluitend voor de toepassing van dit artikel  worden onder “visserijproducten” alle soorten 
mariene vissen, weekdieren en schaaldieren verstaan.  
Artike l FISH.12: Onderlinge afstemming van beheersgebieden  
1.  De Partijen winnen vóór 1  juli 2021 advies in van de ICES over de onderlinge afstemming van 
de beheersgebieden en de beoordelingseenheden die door de ICES worden gebruikt voor de in 
bijlage FISH.1 me t een asterisk gemarkeerde bestanden.  
 
310 
 2.  Binnen zes maanden na ontvangst van het in lid  1 bedoelde advies herzien de Partijen dat 
advies  gezamenlijk en overwegen zij gezamenlijk aanpassingen aan de beheersgebieden van de 
desbetreffende bestanden, teneinde  de daaruit voortvloeiende wijzigingen in de in bijlage FISH.1 
opgenomen lijst van bestanden en aandelen overeen te komen.  
Artikel FISH.13: Aandelen in TAC’s voor bepaalde andere bestanden  
1. De respectieve aandelen van de Partijen  in de TAC’s voor bepaalde andere bestanden staan 
vermeld in bijlage FISH.2.  
2. Elke Partij  stelt de betrokken staten en internationale organisaties in kennis van haar 
aandelen overeenkomstig de in bijlage FISH.2A tot en met D vastgestelde verdelingsregelinge n.  
3. Eventuele latere wijzigingen van die aandelen in bijlage FISH.2C en D zijn een zaak voor de 
desbetreffende multilaterale  fora.  
4. Onverminderd de in artikel FISH.16 [Gespecialiseerd Comité voor de visserij], lid  3, 
omschreven bevoegdheden van de Partnersc hapsraad, zijn latere wijzigingen van de aandelen in 
bijlage FISH.2A en B na 30  juni 2026 een zaak voor de desbetreffende multilaterale fora.  
5. Beide Partijen benaderen het beheer van de in bijlage FISH.2A tot en met D vermelde 
bestanden volgens de doelstell ingen en beginselen van artikel FISH.2 [Doelstellingen en beginselen].   
Hoofdstuk vier: Regelingen inzake governance  
Artikel FISH.14: Corrigerende maatregelen en geschillenbeslechting  
1. In verband met een vermeende niet -naleving door een Partij (“de verwer ende Partij”) van 
deze rubriek ( met uitzondering van de vermeende gevallen van niet -naleving die in lid  2 aan de orde 
worden gesteld) , kan de andere Partij (“de klagende Partij”), na de verwerende Partij daarvan in 
kennis te hebben gesteld:  
(a) de toegang tot haar wateren en de uit hoofde van artikel GOODS.5 [Verbod van 
douanerechten] aan visserijproducten toegekende preferentiële tarief behandeling geheel  of 
gedeeltelijk opschorten; en  
(b) indien zij van oordeel is dat de in punt  a) bedoelde opschorting niet in verhouding staat  tot de 
economische en maatschappelijke gevolgen van de vermeende niet -naleving, de preferentiële 
tariefbehandeling van andere goederen uit hoofde van artikel GOODS.5 [Verbod van 
douanerechten] geheel of gedeeltelijk opschorten; en  
(c) indien z ij van oordeel is dat de in de punten  a) en b) bedoelde opschorting niet in verhouding 
staat  tot de economische  en maatschappelijke gevolgen van de vermeende niet -naleving, de 
verplichtingen uit hoofde van deel twee [Handel, vervoer, visserij en andere reg elingen], 
rubriek  I [Handel], geheel of gedeeltelijk opschorten, met uitzondering van titel  XI [Gelijk 
speelveld voor open en eerlijke mededinging en duurzame ontwikkeling]. Indien rubriek een 
[Handel] in haar geheel wordt opgeschort, wordt ook rubriek dri e [Wegvervoer] opgeschort.  
2. In verband met een vermeende niet -naleving door een Partij (“de verwerende Partij”) van 
artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en 
Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen  voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van 
visserijproducten] of andere bepalingen van deze rubriek voor zover deze betrekking hebben op de 
 
311 
 regelingen waarin die artikelen voorzien, kan de andere Partij (“de klagende Partij”), na de 
verwerende Part ij daarvan in kennis te hebben gesteld:  
(a) de toegang tot haar wateren in de zin van artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het 
baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man] geheel of gedeeltelijk opschorten ; en 
(b) indien zij van oordeel is dat de i n punt  a) bedoelde opschorting niet in verhouding staat tot de 
economische  en maatschappelijke gevolgen van de vermeende niet -naleving, de uit hoofde 
van artikel GOODS.5 [Verbod van douanerechten] aan visserijproducten toegekende 
preferentiële tariefbehand eling geheel of gedeeltelijk opschorten; en  
(c) indien zij van oordeel is dat de in de punten  a) en b) bedoelde opschorting niet in verhouding 
staat tot de economische en maatschappelijke gevolgen van de vermeende niet -naleving, de 
preferentiële tariefbehande ling van andere goederen uit hoofde van artikel GOODS.5 [Verbod 
van douanerechten] geheel of gedeeltelijk opschorten;  
In afwijking van lid  1 mogen geen corrigerende maatregelen worden genomen die van invloed zijn 
op de regelingen die zijn vastgesteld  uit h oofde van artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het 
baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen 
voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] of andere bepalingen van deze 
rubri ek voor zover deze betrekking hebben op de regelingen waarin die artikelen voorzien, naar 
aanleiding van een vermeende niet -naleving van bepalingen van de rubriek die geen verband 
houden met die regelingen.  
3. De in de leden  1 en 2 bedoelde maatregelen  staan in verhouding tot de vermeende niet -
naleving door de verwerende Partij  en de economische en maatschappelijke gevolgen daarvan.  
4. Een maatregel  zoals bedoeld in de leden  1 en 2 kan op zijn vroegst van kracht worden zeven 
dagen nadat de klagende Partij de verwerende Partij in kennis heeft gesteld van de voorgestelde 
opschorting. De Partijen overleggen in het Gespecialiseerd Comité voor de visserij om tot een 
wederzijds aanvaardbare oplossing te komen. In die kennisgeving  wordt het volgende vermeld:  
(a) de wi jze waarop de klagende Partij meent dat de verwerende Partij zijn verplichtingen niet is 
nagekomen;  
(b) de datum waarop de klagende Partij voornemens is tot opschorting over te gaan; en  
(c) het niveau van de voorgenomen opschorting.  
5.       De klagende Partij moet binnen 14 dagen na de in  lid 4 bedoelde kennisgeving de vermeende 
niet-naleving van deze rubriek door de verwerende Partij, zoals bedoeld in de leden  1 en 2, 
aanvechten door te verzoeken  om de instelling van een scheidsgerecht uit hoofde van deel zes,  titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.14 [Arbitrageprocedure]. Een beroep op arbitrage uit hoofde 
van dit artikel wordt gedaan zonder voorafgaand overleg uit hoofde van artikel INST.13 [Overleg]. 
Een scheidsgerecht behandelt de kwestie voor de toe passing van deel zes, titel  I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.19 [Spoedprocedures] met spoed.  
6. De opschorting houdt op van toepassing te zijn wanneer:  
(a) de klagende Partij ervan overtuigd is dat de verwerende Partij voldoet aan haar 
desbetreffende ve rplichtingen uit hoofde van deze rubriek; of  
 
312 
 (b) het scheidsgerecht heeft geconcludeerd dat de verwerende Partij haar desbetreffende 
verplichtingen uit hoofde van deze rubriek wel is nagekomen.  
7. Naar aanleiding van een veroordeling van de klagende Partij in  de in lid  5 bedoelde 
procedure kan de verwerende Partij het scheidsgerecht, binnen 30 dagen na de uitspraak, verzoeken 
om een niveau van opschorting van de verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst vast te 
stellen dat niet verder gaat dan het niveau  van tenietdoening of uitholling dat wordt veroorzaakt 
door de toepassing van de compenserende maatregelen, indien het van oordeel is dat er sprake is 
van een significante onverenigbaarheid van de compenserende maatregelen met lid  1 of lid  2. In het 
verzoe k wordt een niveau van opschorting voorgesteld overeenkomstig lid  1 of lid  2 en de relevante 
beginselen van artikel INST.34C [Opschorting van verplichtingen voor de toepassing van artikel 
LPFS.3.12, lid  12, artikel FISH.9, lid  5, en artikel FISH.14, lid  7]. De verwerende Partij kan het niveau 
van de opschorting van verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst niet eerder dan 15 dagen 
na de uitspraak toepassen, in overeenstemming met het door het scheidsgerecht vastgestelde 
opschortingsniveau.  
8. De Parti jen beroepen zich niet op de WTO -Overeenkomst, noch op enige andere 
internationale overeenkomst om de andere Partij te beletten verplichtingen uit hoofde van dit 
artikel op te schorten.  
Artikel FISH.15: Delen van gegevens  
De Partijen delen de informatie di e nodig is om de uitvoering van deze rubriek te ondersteunen met 
inachtneming van de wetgeving van elke Partij.  
Artikel FISH.16: Gespecialiseerd Comité voor de visserij  
1. Het Gespecialiseerd Comité voor de visserij kan met name:  
(a) een forum bieden voor discus sie en samenwerking op het gebied van duurzaam 
visserijbeheer;  
(b) overwegen meerjarenstrategieën voor instandhouding en beheer te ontwikkelen die dienen 
als basis voor de vaststelling van TAC’s en andere beheersmaatregelen;  
(c) meerjarenstrategieën ontwikkelen  voor de instandhouding en het beheer van quotumvrije 
bestanden zoals bedoeld in artikel FISH.8 [Toegang tot de wateren], lid  2, punt  b);  
(d) maatregelen inzake visserijbeheer en instandhouding onderzoeken, met inbegrip van 
noodmaatregelen en maatregelen ter waa rborging van de selectiviteit van de vangst;   
(e) methoden onderzoeken voor het verzamelen van gegevens voor wetenschappelijke 
doeleinden en doeleinden op het gebied van visserijbeheer, voor het uitwisselen van  deze 
gegevens (met inbegrip van informatie die r elevant is voor monitoring, controle en 
handhaving van de naleving), en voor het raadplegen van wetenschappelijke organen over het 
beste beschikbare wetenschappelijke advies;  
(f) maatregelen ter waarborging van de naleving van de toepasselijke regels onderzoek en, 
waaronder gezamenlijke programma’s voor controle, monitoring en toezicht en de 
uitwisseling van gegevens die het monitoren van de benutting van de vangstmogelijkheden 
gemakkelijker maken, alsmede controle en handhaving;  
 
313 
 (g) richtsnoeren opstellen  voor de v aststelling van de TAC’s zoals vermeld in artikel FISH.7 
[Voorlopige TAC’s], lid  5;  
(h) voorbereidingen treffen voor het jaarlijks overleg;  
(i) kwesties met betrekking tot de aanwijzing van aanlandingshavens onderzoeken, met inbegrip 
van het faciliteren van de t ijdige kennisgeving door de Partijen van dergelijke aanwijzingen en 
van alle wijzigingen in die aanwijzingen;  
(j) tijdschema’s vaststellen  voor de kennisgeving van de in artikel FISH.4 [Visserijbeheer], lid  3, 
bedoelde maatregelen, de mededeling van de in art ikel FISH.5 [Machtigingen, naleving en 
handhaving], lid  1, bedoelde lijsten van vaartuigen en de in artikel FISH.6 
[Vangstmogelijkheden], lid  7, bedoelde kennisgeving;  
(k) een forum  bieden voor overleg uit hoofde van artikel FISH.9 [Compenserende maatregelen],  
lid 2, en artikel FISH.14 [Corrigerende maatregelen en geschillenbeslechting], lid  4; 
(l) richtsnoeren  ontwikkelen ter ondersteuning van de praktische toepassing van artikel FISH.8 
[Toegang tot de wateren];  
(m) een mechanisme  ontwikkelen voor vrijwillige overdra chten van vangstmogelijkheden tussen 
de Partijen binnen het jaar, zoals bedoeld in artikel FISH.6 [Vangstmogelijkheden], lid  8,; en  
(n) de toepassing en uitvoering van artikel FISH.10 [ Toegang tot de wateren van het baljuwschap 
Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man] en artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de 
invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten ] in overweging nemen.  
2. Het Gespecialiseerd Comité voor de visserij kan maatregelen, met inbegrip van besluiten en 
aanbevelingen, vaststellen:  
(a) ter vastlegging van  zaken die door de Partijen zijn overeengekomen na overleg uit hoofde van  
artikel FISH.6 [Vangstmogelijkheden];  
(b) met betrekking tot de in lid  1, punten  b), c), d), e), f), g), i), j), l), m) en n), van dit artikel 
bedoelde aangelegenheden;  
(c) tot wijziging van de lijst van reeds bestaande internationale verplichtingen, zoals bedoeld in 
artikel FISH.4 [Visserijbeheer], lid  2; 
(d) ten aanzien van enig ander aspect van de samenwerking op het geb ied van duurzaam 
visserijbeheer uit hoofde van deze rubriek ; en 
(e) inzake de modaliteiten van een herziening uit hoofde van artikel FISH.18 [Herziening].  
3.  De Partnerschaps raad heeft de bevoegdheid om de bijlagen FISH.1, FISH.2 en FISH.3 te 
wijzigen.  
Artik el FISH.17: Opzegging  
1. Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] of artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] 
kan elke Partij  deze rubriek te allen tijde opzeggen door daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk 
kennisgeving te doen. In dat geval houden rub riek een [Handel], rubriek twee [Luchtvaart], rubriek 
 
314 
 drie [Wegvervoer] en deze rubriek [Visserij] op van kracht te zijn op de eerste dag van de negende 
maand volgende op de datum van kennisgeving.  
2.     In geval  van opzegging van deze rubriek op grond va n lid  1, artikel FINPROV.8 [Opzegging] of 
artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] blijven de verplichtingen die de Partijen uit hoofde van 
deze rubriek zijn aangegaan voor het jaar waarin het tijdstip valt waarop de rubriek ophoudt van 
kracht te zijn, van  toepassing tot het einde van het jaar.   
3. Niettegenstaande lid 1 kan rubriek twee [Luchtvaart] van kracht blijven, indien de Partijen 
overeenkomen de desbetreffende delen van titel  XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke 
mededinging en duurzame ontwikkeling] op te nemen . 
4. In afwijking van de leden  1 tot en met 3 en onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] of 
artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee]:  
a) blijven, tenzij anders overeengekomen  tussen de Partijen, artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren 
van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man], artikel FISH.11 
[Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] 
en andere bepalingen van deze rubriek voor zover deze betrekking hebben op de  regelingen 
waarin die artikelen voorzien, van kracht tot:  
(i) zij door  een van de Partijen  worden  opgezegd  door  de andere  Partij  daarvan  
schriftelijk  in kennis  te stellen,  met inachtneming  van een opzegtermijn  van drie jaar;  
of 
(ii) indien  dat eerder  is, de datum  waarop artikel OTH.9 [Geografische toepassing], leden 
3 tot en met 5, ophouden van kracht te zijn.  
b) kan, voor de toepassing van lid  4, punt  a), i), kennisgeving worden gedaan van opzegging met 
betrekking tot het baljuwschap Guernsey en/of  het baljuwschap  Jersey en/of Man en blijven 
artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap 
Jersey en Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de rechtstreekse 
aanlanding van visserijproducten] en andere bepali ngen van deze rubriek voor zover deze 
betrekking hebben op de regelingen waarin die artikelen voorzien, van kracht voor die 
grondgebieden waarvoor geen kennisgeving van opzegging is gedaan; en  
(c) blijven, voor de toepassing van lid  4, punt  a), ii), indien art ikel OTH.9 [Geografische 
toepassing], leden  3 tot en met 5, van de overeenkomst ophouden van kracht te zijn met 
betrekking tot het baljuwschap Guernsey en/of  het baljuwschap Jersey en/of Man (maar niet 
met betrekking tot alle drie), artikel FISH.10 [Toegan g tot de wateren van het baljuwschap 
Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de 
invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en andere bepalingen van deze 
rubriek voor zover deze van toepassing  zijn op de regelingen waarin die artikelen voorzien, 
van kracht voor die grondgebieden waarvoor artikel OTH.9 [Geografische toepassing], leden  3 
tot en met 5, van kracht blijven.  
Artikel FISH.18: Herzieningsclausule  
1. Vier jaar na afloop van de aanpassingsp eriode zoals bedoeld in bijlage FISH.4 [Protocol 
inzake toegang tot wateren], artikel  1, herzien de Partijen in het kader van  de Partnerschapsraad 
gezamenlijk de uitvoering van deze rubriek, met als doel na te gaan of er regelingen zijn, ook met 
betrekking  tot de toegang tot wateren, die verder kunnen worden gecodificeerd en versterkt.  
 
315 
 2. Die herziening kan vervolgens met tussenpozen van vier jaar na afronding van de eerste 
herziening worden herhaald.  
3. De Partijen  beslissen tevoren over de modaliteiten van de herziening, door middel van het 
Gespecialiseerd Comité voor de visserij.  
4. Met name moet de  herziening een evaluatie ten opzichte van de voorgaande jaren mogelijk 
maken van:  
(a) de bepalingen  inzake de toegang tot e lkaars wateren uit hoofde van artikel FISH.8 [Toegang 
tot de wateren];  
(b) de aandelen  in TAC’s zoals die in de bijlagen FISH.1, 2 en 3 zijn vastgesteld;  
(c) het aantal  en de omvang van overdrachten in het kader van jaarlijks overleg uit hoofde van 
artikel  FISH.6 [Vangstmogelijkheden], lid  4, en eventuele overdrachten uit hoofde van 
artikel  FISH.6 [Vangstmogelijkheden], lid  8;  
(d) de schommelingen  in de jaarlijkse TAC’s;  
(e) de naleving  door beide Partijen van de bepalingen van deze rubriek en de naleving door 
vaartuigen van elke Partij van de regels die van toepassing zijn op die vaartuigen wanneer zij 
zich in de wateren van de andere Partij bevinden;  
(f) de aard  en de omvang van de samenwerking uit hoofde van deze rubriek; en  
(g) elk ander  element dat de Partijen vooraf via het Gespecialiseerd Comité voor de visserij 
besluiten op te nemen in de evaluatie.  
Artikel FISH.19: Verhouding tot andere overeenkomsten  
1. Onverminderd lid  2 doet deze rubriek geen afbreuk aan andere bestaande overeenkomsten 
inzake visserij door vaartuigen van e en Partij binnen het onder de jurisdictie van de andere Partij 
vallende gebied.  
2. Deze rubriek annuleert en vervangt alle bestaande overeenkomsten of regelingen met 
betrekking tot de visserij door vissersvaartuigen van de Unie in de aan het baljuwschap Guern sey, 
het baljuwschap  Jersey of Man grenzende territoriale zee, en met betrekking tot de visserij door in 
het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap  Jersey of Man geregistreerde vissersvaartuigen van het 
Verenigd Koninkrijk in de aan een lidstaat grenzende t erritoriale zee. Indien de Partnerschapsraad 
echter overeenkomstig artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het 
baljuwschap Jersey en Man], lid  3, heeft besloten de overeenkomst niet langer van toepassing te 
laten zijn ten aanz ien van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey of Man, worden de 
desbetreffende overeenkomsten of regelingen niet geannuleerd en vervangen ten aanzien van het 
grondgebied of de grondgebieden waarvoor een dergelijk besluit is genomen.  
RUBRIEK ZES:  OVERIGE BEPALINGEN  
Artikel OTH.1: Definities  
Tenzij anders is bepaald, wordt voor de toepassing van deel twee van deze overeenkomst, het 
Protocol betreffende wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken en het Protocol 
 
316 
 betreffende de administratiev e samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van 
schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten, verstaan onder:  
(a) “landbouwproduct”: een in bijlage  1 bij de Overeenkomst inzake de landbouw opgenomen 
product;  
(b) “douaneautoriteit”:  
(i) wat de Unie betreft, de voor douanezaken bevoegde diensten van de Europese 
Commissie of, in voorkomend geval, de douanediensten alsmede alle andere 
autoriteiten in de lidstaten die belast zijn met de toepassing en de handhaving van de 
douanewetgeving, en  
(ii) wat het Verenigd Koninkrijk betreft, Her Majesty’s Revenue and Customs en elke 
andere autoriteit die verantwoordelijk is voor douanezaken;  
(c) “douanerechten”: alle  soorten rechten of heffingen die worden opgelegd ter zake van of in 
verband met de invoer van goederen, met uitzondering van:  
(i) heffingen van gelijke werking als interne belastingen die worden opgelegd 
overeenkomstig deel twee, rubriek een, titel  I, artikel GOODS.4 [Nationale behandeling 
op het gebied van interne belastingen en regelgeving];  
(ii) antidumping -, bijzondere vrijwarings -, compenserende of vrijwaringsrechten die in 
voorkomend geval worden toegepast in overeenstemming met de GATT 1994, de 
Antidumpingovereenkomst, de Overeenkomst inzake de landbouw, de Overeenkomst 
inzake subsidies en compenserende maatregelen of de Overeenkom st inzake 
vrijwaringsmaatregelen, of   
(iii) vergoedingen of andere heffingen die bij invoer of in verband met invoer worden 
opgelegd en die beperkt zijn tot, bij benadering, de kosten van de verleende diensten;  
(d) “CPC”: de Provisional Central Product Classification (de voorlopige centrale 
productenclassificatie) (Statistical Papers Series M No.  77, Department of International 
Economic and Social Affairs, Statistical Office of the United Nations, New York, 1991);  
(e)  “bestaand”: geldend op de datum van inw erkingtreding van deze overeenkomst;  
(f) “goederen van een Partij”: interne producten in de zin van de GATT 1994, waaronder de 
goederen van oorsprong van die Partij;  
(g) “geharmoniseerd systeem” of “GS”: het geharmoniseerd systeem inzake de omschrijving en 
de code ring van goederen, inclusief alle aantekeningen daarbij en amendementen daarop 
zoals ontwikkeld door de Werelddouaneorganisatie;  
(h) “post”: de eerste vier cijfers van het tariefindelingsnummer overeenkomstig het 
geharmoniseerd systeem;  
(i) “rechtspersoon”: een j uridische entiteit, naar toepasselijk recht opgericht of anderszins 
georganiseerd, met winst - of andere oogmerken, en in eigendom van particulieren of van de 
 
317 
 overheid, met inbegrip van kapitaalvennootschappen, trusts, personenvennootschappen, joint 
venture s, eenmanszaken of verenigingen;  
(j) “maatregel”: elke maatregel van een Partij, in de vorm van een wet, regeling, voorschrift, 
procedure, besluit, administratieve handeling, eis, praktijk of in enige andere vorm71; 
(k) “maatregelen van een Partij”: maatregelen die  zijn vastgesteld of worden gehandhaafd door:  
(i) centrale, regionale of lokale overheden of autoriteiten, en  
(ii) niet-gouvernementele organen bij de uitoefening van door centrale, regionale of 
lokale overheden of autoriteiten gedelegeerde bevoegdheden;  
onder “ma atregelen van een Partij” vallen maatregelen die zijn vastgesteld of gehandhaafd 
door de onder  i) en ii) vermelde entiteiten doordat zij direct of indirect instructies hebben 
gegeven aan, leiding hebben gegeven aan of zeggenschap hebben uitgeoefend over he t 
gedrag van andere entiteiten met betrekking tot die maatregelen;  
(l) “rechtspersoon uit een Partij”72:  
(i) voor de Europese Unie, een onderdaan van een lidstaat overeenkomstig het recht van 
die lidstaat73; en  
(ii) voor het Verenigd Koninkrijk, een Brits staatsburger;  
(m) “persoon”: een natuurlijke persoon of een rechtspersoon;  
(n) “sanitaire of fytosanitaire maatregel”: een maatregel als bedoeld in punt  1 van bijlage  A bij de 
SPS-Overeenkomst;  
(o) “derde land”: een land of grondgebied gelegen buiten de territoriale werkingssfeer van deze 
overeenkomst;  
(p) “Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht”: het Verdrag van Wenen inzake het 
verdragenrecht, gedaan te Wenen op 23  mei 1969; en  
(q) “WTO”: de Wereldhandelsorganisatie.  
Artikel OTH.2: WTO -Overeenkomsten  
Voor de toepassing van deze overeenkomst wordt naar de WTO -Overeenkomsten verwezen als 
volgt:  
(a) “Overeenkomst inzake de landbouw”: de Overeenkomst inzake de landbouw die is neergelegd 
in bijlage  1A bij de WTO -Overeenkomst;  
                                                            
71  Voor alle duidelijkheid: de term “maatregel” omvat ook niet -handelen.  
72  Hieronder vallen niet natuurlijke personen die op het in artikel FINPROV.1 [Territoriale 
werkingssfeer], lid  3, bedoelde grondgebi ed verblijven.  
73  De definitie van “natuurlijke persoon” omvat ook personen die permanent in de Republiek Letland 
verblijven en die geen staatsburger van de Republiek Letland of een andere staat zijn, maar krachtens het 
recht van de Republiek Letland wel r echt hebben op een paspoort voor niet -staatsburgers.  
 
318 
 (b) “Antidumpingovereenkomst”: de Over eenkomst inzake de toepassing van artikel  VI van de 
Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel 1994;  
(c) “GATS”: de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten, die is neergelegd in 
bijlage  1B bij de WTO -Overeenkomst;  
(d) “GATT 1994”: de Alge mene Overeenkomst betreffende tarieven en handel 1994, die is 
neergelegd in bijlage  1A bij de WTO -Overeenkomst;  
(e) “GPA”: de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten in bijlage  4 bij de WTO -
Overeenkomst74; 
(f) “Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen”: de Overeenkomst inzake 
vrijwaringsmaatregelen, die is neergelegd in bijlage  1A bij de WTO -Overeenkomst;  
(g) “Overeenkomst inzake subsidies en compenserende maatregelen”: de Overeenkomst inzake 
subsidies en compenserende maatregelen, die is neergelegd in bijlage  1A bij de WTO -
Overeenkomst;  
(h) “SPS -Overeenkomst”: de Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen, die is 
neergelegd in bijlage  1A bij de WTO -Overeenkomst;  
(i) “TBT -Overeenkomst”: de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen, die is 
neerge legd in bijlage  1A bij de WTO -Overeenkomst;  
(j) “Trips -Overeenkomst”: de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele 
eigendom, die is neergelegd in bijlage  1C bij de WTO -Overeenkomst, en  
(k) “WTO -Overeenkomst”: de Overeenkomst tot oprichting van de  Wereldhandelsorganisatie, 
gedaan te Marrakesh op 15  april 1994.  
Artikel OTH.3: Instelling van een vrijhandelszone  
De Partijen brengen hiermee een vrijhandelszone tot stand, in overeenstemming met artikel  XXIV 
van de GATT 1994 en artikel  V van de GATS.  
Artikel OTH.4: Verhouding tot WTO -Overeenkomst  
De Partijen bevestigen hun wederzijdse rechten en verplichtingen ingevolge de WTO -Overeenkomst 
en andere overeenkomsten waarbij zij partij zijn.  
 
Geen van de bepalingen van deze overeenkomst mag zodanig worden uitgelegd dat een Partij wordt 
verplicht te handelen op een wijze die in strijd is met haar verplichtingen uit hoofde van de WTO -
Overeenkomst.  
Artikel OTH.4a: Rechtspraak van de WTO   
Bij de i nterpretatie en toepassing van de bepalingen van dit deel wordt rekening gehouden met 
relevante interpretaties in verslagen van WTO -panels en van de Beroepsinstantie die zijn 
                                                            
74 Voor alle duidelijkheid: onder de “GPA” wordt de GPA verstaan zoals gewijzigd bij het Protocol tot wijziging 
van de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten, gedaan te Genève op 30  maart 2012.  
 
319 
 goedgekeurd door het Orgaan voor Geschillenbeslechting van de WTO, alsook in sche idsrechterlijke 
uitspraken in het kader van het Memorandum inzake Geschillenbeslechting.  
Artikel OTH.5: Nakoming van verplichtingen  
Elke Partij stelt alle algemene of specifieke maatregelen vast die vereist zijn om aan haar 
verplichtingen uit hoofde van di t deel te voldoen, met inbegrip van de maatregelen die nodig zijn om 
ervoor te zorgen dat deze door centrale, regionale of lokale overheden en autoriteiten, alsook door 
niet-gouvernementele organen bij de uitoefening van aan hen gedelegeerde bevoegdheden, worden 
nageleefd.  
Artikel OTH.7: Verwijzingen naar wetten en andere overeenkomsten  
1. Tenzij anders is bepaald, worden verwijzingen in dit deel naar de wet - en regelgeving van 
een Partij geacht tevens betrekking te hebben op de wijzigingen daarvan.  
 
2. Tenzij anders is bepaald, worden onder de internationale overeenkomsten waarnaar in dit 
deel wordt verwezen of die daarin geheel of gedeeltelijk worden opgenomen, tevens de wijzigingen 
daarvan of de vervolgovereenkomsten die voor beide Partijen op of na de  datum van ondertekening 
van deze overeenkomst in werking treden, begrepen. Indien zich naar aanleiding van deze 
wijzigingen of vervolgovereenkomsten vraagstukken met betrekking tot de uitvoering of de 
toepassing van de bepalingen van dit deel voordoen, ku nnen de Partijen op verzoek van een Partij 
met elkaar overleg plegen om in voorkomend geval tot een wederzijds aanvaardbare oplossing 
hiervoor te komen.  
Artikel OTH.8: Taken van de Partnerschapsraad in deel twee  
De Partnerschapsraad kan:  
 
(a) besluiten vaststellen tot wijziging van:  
(i) deel twee, rubriek een, titel  I, hoofdstuk twee [Oorsprongsregels] en de bijlagen 
daarbij, overeenkomstig artikel ORIG.31 [Wijziging van dit hoofdstuk en bijlagen 
daarbij];  
(ii) de regelingen in de bijlagen TBT -[XX] en TBT -[ZZ], o vereenkomstig artikel TBT.9 
[Samenwerking inzake markttoezicht en non -foodproductveiligheid en -conformiteit], 
lid 8; 
(iii) de aanhangsels A en B, overeenkomstig bijlage TBT -5 [HANDEL IN WIJN], artikel  2 
[Productdefinities, oenologische procedés en behandelingen ], lid  3; 
(iv) aanhangsel  C, overeenkomstig bijlage TBT -5 [HANDEL IN WIJN], artikel  3 
[Certificeringsvereisten inzake invoer op het respectieve grondgebied van de Partijen], 
lid 3; 
(v) de aanhangsels A, B, C en D, overeenkomstig bijlage TBT -4 [ORGANISCHE 
PRODUCTEN] , artikel  1 [Doelstelling en toepassingsgebied];  
(vi) de aanhangsels  1 tot en met 3, overeenkomstig bijlage TBT -2 [GENEESMIDDELEN], 
artikel  1 [Definities] en artikel  2 [Toepassingsgebied];  
 
320 
 (vii) de bijlage betreffende geautoriseerde marktdeelnemers, het Protocol betreffende 
wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken, het Protocol betreffende de 
administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de 
invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten, en de lijst 
van goederen in artikel CUSTMS.16 [Tijdelijke toelating], lid  2, overeenkomstig artikel 
CUSTMS.21 [Wijzigingen];  
(viii) de desbetreffende onderafdeling onder afdeling  B van bijlag e PPROC -1, 
overeenkomstig artikel PPROC.18 [Wijziging van afdeling  B van bijlage PPROC -1]; 
(ix) bijlage ENER -1 [LIJSTEN VAN ENERGIEGOEDEREN, KOOLWATERSTOFFEN EN 
GRONDSTOFFEN], bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES] en bijlage ENER -3 
[NIET -TOEPASSING VAN T OEGANG VAN DERDEN EN ONTVLECHTING VAN EIGENDOM 
OP NIEUWE INFRASTRUCTUUR], overeenkomstig artikel ENER.31 [Doeltreffende 
tenuitvoerlegging en wijzigingen];  
(x) hoofdstuk  3 [Toezicht op subsidies], artikel LPFS.3.2 [Toepassingsgebied en 
uitzonderingen], lid  4, overeenkomstig dat lid, artikel LPFS.3.3 [Diensten van algemeen 
economisch belang], lid  2, derde zin, overeenkomstig de vierde zin van dat lid, artikel 
LPFS.3.3 [Diensten van algemeen economisch belang], lid  3, overeenkomstig dat lid, 
artikel LPFS.3.5 [Ver boden subsidies en voorwaardelijke subsidies], overeenkomstig 
lid 1 van dat artikel, en artikel LPFS.3.11 [Terugvordering], overeenkomstig lid  7 van 
dat artikel;  
(xi) artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het 
baljuwschap Jersey e n Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de invoer 
en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en alle andere bepalingen van 
rubriek vijf [Visserij], overeenkomstig artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het 
baljuwschap Guernsey,  het baljuwschap Jersey en Man], lid  4; 
(xii) de bijlagen FISH.1, FISH.2 en FISH.3, overeenkomstig artikel FISH.16 [Gespecialiseerd 
Comité voor de visserij], lid  3; 
(xiii) alle andere  bepalingen, protocollen, aanhangsels of bijlagen waarvoor in deel twee 
van deze overe enkomst uitdrukkelijk in de mogelijkheid van een dergelijk besluit is 
voorzien;  
(b) besluiten vaststellen om interpretaties van de bepalingen van deel twee van deze 
overeenkomst te geven.  
Artikel OTH.9: Geografische toepassing  
1.  De bepalingen van deze overe enkomst betreffende de tariefbehandeling van goederen, met 
inbegrip van oorsprongsregels en de tijdelijke opschorting van deze behandeling, zijn, met 
betrekking tot de Unie, ook van toepassing op die delen van het douanegebied van de Unie, als 
omschreven i n artikel  4 van Verordening (EU) nr.  952/2013 van het Europees Parlement en de 
 
321 
 Raad75, die niet onder deel zeven [Slotbepalingen], artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer], 
lid 1, punt  a), vallen.   
2.  Onverminderd artikel FINPROV.1 [Territoriale werk ingssfeer], leden  2, 3 en 4, zijn de rechten 
en verplichtingen van de Partijen uit hoofde van dit deel, tenzij anders is bepaald, ook van 
toepassing met betrekking tot alle gebieden buiten de territoriale zee van elke Partij, met inbegrip 
van de zeebodem e n van de ondergrond ervan, waarin die Partij op grond van internationaal recht, 
waaronder het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, gedaan te Montego 
Bay op 10  december 1982, en haar met het internationaal recht verenigbare wet - en r egelgeving 
soevereiniteit of jurisdictie uitoefent76. 
3.   Behoudens de in lid  4 vervatte uitzonderingen zijn titel  I [Handel in goederen], hoofdstuk  1 
[Nationale behandeling en markttoegang voor goederen (met inbegrip van handelsmaatregelen)], 
hoofdstuk  2 [Oorsprongsregels] en hoofdstuk  5 [Douane en handelsbevordering], en de protocollen 
en bijlagen bij die hoofdstukken, wat het Verenigd Koninkrijk betreft, ook van toepassing op de in 
artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer], lid  2, bedoelde grondgebi eden. Voor dat doel worden 
de in artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer], lid  2, bedoelde grondgebieden geacht deel uit te 
maken van het douanegebied van het Verenigd Koninkrijk. De douaneautoriteiten van de in artikel 
FINPROV.1 [Territoriale werkin gssfeer], lid  2, bedoelde grondgebieden zijn verantwoordelijk voor de 
toepassing en uitvoering van deze hoofdstukken, en de protocollen en bijlagen bij deze 
hoofdstukken, op hun respectieve grondgebied. De verwijzingen naar “douaneautoriteit” in die 
bepali ngen moeten dienovereenkomstig worden gelezen. Verzoeken en mededelingen uit hoofde 
van deze hoofdstukken, en de protocollen en bijlagen bij deze hoofdstukken, worden evenwel 
beheerd door de douaneautoriteit van het Verenigd Koninkrijk.  
4.  Deel twee, rubr iek een, titel  I [Handel in goederen], hoofdstuk  5 [Douane en 
handelsbevordering], artikel CUSTMS.9 [Geautoriseerde marktdeelnemers], bijlage CUSTMS -
1 [Geautoriseerde marktdeelnemers] en het Protocol betreffende de administratieve samenwerking 
en de bestri jding van fraude op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en 
betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in verband met 
belastingen en rechten zijn niet van toepassing op het baljuwschap Jersey of het balju wschap 
Guernsey.  
5.  Deel twee, rubriek een, titel  I [Handel in goederen], hoofdstuk  3 [Sanitaire en fytosanitaire 
maatregelen] en hoofdstuk  4 [Technische handelsbelemmeringen], en de bijlagen bij die 
hoofdstukken zijn, wat het Verenigd Koninkrijk betreft , ook van toepassing op de in artikel 
FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer], lid  2, bedoelde grondgebieden. De autoriteiten van de in 
artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer], lid  2, bedoelde grondgebieden zijn verantwoordelijk 
voor de toepassing en  uitvoering van deze hoofdstukken, en de bijlagen bij deze hoofdstukken, op 
hun respectieve grondgebied, en de desbetreffende verwijzingen moeten dienovereenkomstig 
worden gelezen. Verzoeken en mededelingen uit hoofde van deze hoofdstukken, en de bijlagen bij 
deze hoofdstukken, worden evenwel beheerd door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.  
                                                            
75 Verorde ning (EU) nr.  952/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 9  oktober 2013 tot vaststelling 
van het douanewetboek van de Unie (herschikking) (PB L  269 van 10.10.2013, blz.  1). 
76 Voor alle duidelijkheid: wat de Europese Unie betreft, moeten onder de ge bieden buiten de territoriale zee 
van elke Partij de respectieve gebieden van de lidstaten van de Europese Unie worden verstaan.  
 
 
322 
 6.  Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] en artikel OTH.10 [Opzegging van deel twee] 
en tenzij anders overeengekomen tussen de Partijen, blijven de leden  3 tot en met 5 van dit artikel 
van kracht tot en met de vroegste van de volgende datums:  
(a) de datum waarop  een periode van drie jaar na de schriftelijke kennisgeving van opzegging aan 
de andere Partij verstrijkt; of  
(b) de datum waar op artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het 
baljuwschap Jersey en Man], artikel FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de 
rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en andere bepalingen van rubriek vijf 
[Visserij] voor zover deze betre kking hebben op de regelingen waarin die artikelen voorzien, 
ophouden van kracht te zijn.  
7.  Voor de toepassing van lid  6, punt  a), kan kennisgeving worden gedaan van opzegging met 
betrekking tot het baljuwschap  Guernsey en/of het baljuwschap Jersey en/of  Man en blijven de 
leden  3 tot en met 5 van dit artikel van kracht voor die grondgebieden waarvoor geen kennisgeving 
van opzegging is gedaan.  
8. Voor de toepassing van lid  6, punt  b), blijven, indien artikel FISH.10 [Toegang tot de wateren 
van het baljuwsc hap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man], artikel FISH.11 
[Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van visserijproducten] en 
andere bepalingen van rubriek vijf [Visserij] voor zover deze betrekking hebben op de regelingen 
waarin die artikelen voorzien, ophouden van kracht te zijn met betrekking tot het baljuwschap 
Guernsey en/of het baljuwschap Jersey en/of Man (maar niet met betrekking tot alle drie), de 
leden  3 tot en met 5 van dit artikel van kracht voor die grondgebieden  waarvoor artikel FISH.10 
[Toegang tot de wateren van het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap Jersey en Man], artikel 
FISH.11 [Kennisgevingstermijnen voor de invoer en de rechtstreekse aanlanding van 
visserijproducten] en andere bepalingen van rubriek vi jf [Visserij] voor zover deze betrekking hebben 
op de regelingen waarin die artikelen voorzien, van kracht blijven.  
Artikel OTH.10: Opzegging van deel twee  
Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] kan elke Partij dit deel te allen tijde opzeggen door 
daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving te doen. In dat geval houdt dit deel op van 
kracht te zijn op de eerste dag van de negende maand volgende op de datum van kennisgeving. 
Rubriek vier [Coördinatie van de sociale zekerheid en visa voor ko rte bezoeken] en het Protocol 
betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid worden niet opgezegd op grond van dit artikel.  
 
  
 
323 
 DEEL DRIE: SAMENWERKING INZAKE RECHTSHANDHAVING EN JUSTITIE IN STRAFZAKEN  
TITEL I: ALGEMENE BE PALINGEN  
Artikel LAW.GEN.1: Do elstelling  
1. Dit deel heeft tot doel te zorgen voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie 
tussen de lidstaten en de instellingen, organen en instanties van de Unie enerzijds en het Verenigd 
Koninkrijk anderzijds met betrekking tot het voorkomen, o nderzoeken, opsporen en vervolgen van 
strafbare feiten en het voorkomen en bestrijden van het witwassen van geld en de financiering van 
terrorisme.  
2. Het is alleen van toepassing op samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie in 
strafzaken die uitsluite nd plaatsvindt tussen het Verenigd Koninkrijk enerzijds en de Unie en de 
lidstaten anderzijds. Het is niet van toepassing op situaties die zich voordoen tussen de lidstaten of 
tussen de lidstaten en de instellingen, organen en instanties van de Unie, noch op de 
werkzaamheden van autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de bescherming van de nationale 
veiligheid wanneer zij op dat gebied optreden.  
Artikel LAW.GEN.2: Definities  
In dit deel wordt verstaan onder:  
(a) “derde land”: een land dat geen staat is;  
(b) “bijzondere categorieën persoonsgegevens”: persoonsgegevens waaruit ras of etnische 
afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen, of het 
lidmaatschap van een vakbond blijken, genetische gegevens, biometrische gegevens di e zijn 
verwerkt met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijk persoon, gegevens over 
gezondheid of gegevens met betrekking tot iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid;  
(c) “genetische gegevens”: alle persoonsgegevens met betrekking tot de a angeboren of 
verworven genetische kenmerken van een natuurlijk persoon die unieke informatie geven 
over de fysiologie of de gezondheid van die persoon en die met name voortkomen uit een 
analyse van een biologisch monster van die persoon;  
(d) “biometrische gege vens”: persoonsgegevens die het resultaat zijn van een specifieke 
technische verwerking met betrekking tot de fysieke, fysiologische of gedragsgerelateerde 
kenmerken van een natuurlijke persoon op grond waarvan eenduidige identificatie van die 
natuurlijke persoon mogelijk is of wordt bevestigd, zoals gezichtsafbeeldingen of 
vingerafdrukgegevens;  
(e) “verwerking”: een bewerking of een geheel van bewerkingen met betrekking tot 
persoonsgegevens of een geheel van persoonsgegevens, al dan niet uitgevoerd via 
geautom atiseerde procedés, zoals het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, 
opslaan, bijwerken of wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van 
doorzending, verspreiden of op andere wijze ter beschikking stellen, aligneren of comb ineren, 
afschermen, wissen of vernietigen van gegevens;  
(f) “inbreuk in verband met persoonsgegevens”: een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of 
op onrechtmatige wijze leidt tot de vernietiging, het verlies, de wijziging of de ongeoorloofde 
 
324 
 verstrekking  van of de ongeoorloofde toegang tot doorgezonden, opgeslagen of anderszins 
verwerkte gegevens;  
(g) “bestand”: elk gestructureerd geheel van persoonsgegevens die volgens bepaalde criteria 
toegankelijk zijn, ongeacht of dit geheel gecentraliseerd of gedecentra liseerd is dan wel op 
functionele of geografische gronden is verspreid;  
(h) “Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie”: het comité 
dat onder die benaming is ingesteld bij artikel INST.2 [Comités].  
Artikel LAW.GEN.3: Bescherm ing van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden  
1. De samenwerking waarin dit deel voorziet, is gebaseerd op de jarenlange eerbiediging door 
de Partijen en de lidstaten van de democratie, de rechtsstaat en de bescherming van de 
fundamentele rechten en v rijheden van personen, zoals onder meer vastgelegd in de Universele 
Verklaring van de rechten van de mens en in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten 
van de mens, en op het belang de in dat Verdrag neergelegde rechten en vrijheden intern te 
verwezenlijken.  
2. Niets in dit deel doet afbreuk aan de verplichting tot eerbiediging van de grondrechten en de 
rechtsbeginselen zoals die met name zijn neergelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van 
de rechten van de mens en, in het geval van de Unie  en haar lidstaten, in het Handvest van de 
grondrechten van de Europese Unie.  
Artikel LAW.GEN.4: Bescherming van persoonsgegevens  
8. De samenwerking waarin dit deel voorziet, is gebaseerd op de jarenlange inzet van de 
Partijen om een hoog niveau van beschermi ng van persoonsgegevens te waarborgen.  
9. Om recht te doen aan dit hoge beschermingsniveau zorgen de Partijen ervoor dat de 
respectieve gegevensbeschermingsregelingen van de Partijen doeltreffende waarborgen bevatten 
voor persoonsgegevens die ingevolge dit deel worden verwerkt, welke waarborgen onder meer 
inhouden dat:  
(a) persoonsgegevens rechtmatig en behoorlijk worden verwerkt met inachtneming van de 
beginselen van gegevensminimalisatie, doelbinding, nauwkeurigheid en opslagbeperking;  
(b) de verwerking van bijzon dere categorieën persoonsgegevens slechts is toegelaten voor zover 
de verwerking strikt noodzakelijk is en geschiedt met inachtneming van passende waarborgen 
die aansluiten bij de specifieke risico’s van de verwerking;  
(c) een op het risico van de verwerking a fgestemd beveiligingsniveau wordt gewaarborgd door 
middel van relevante technische en organisatorische maatregelen, met name wat de 
verwerking van bijzondere categorieën persoonsgegevens betreft;  
(d) aan betrokkenen een afdwingbaar recht op inzage, rectificati e of wissing van gegevens wordt 
toegekend, behoudens eventuele beperkingen waarin de wet voorziet en die in een 
democratische samenleving noodzakelijke en evenredige maatregelen vormen om belangrijke 
doelstellingen van algemeen belang te beschermen;  
(e) indien  een inbreuk in verband met gegevens een risico vormt voor de rechten en vrijheden 
van natuurlijke personen, de bevoegde toezichthoudende autoriteit onverwijld in kennis 
 
325 
 wordt gesteld van de inbreuk; wanneer de inbreuk waarschijnlijk een hoog risico voor d e 
rechten en vrijheden van natuurlijke personen met zich meebrengt, ook de betrokkenen 
daarvan in kennis worden gesteld, behoudens eventuele beperkingen waarin de wet voorziet 
en die in een democratische samenleving noodzakelijke en evenredige maatregelen vormen 
om belangrijke doelstellingen van algemeen belang te beschermen;  
(f) verdere doorgifte aan een derde land alleen is toegestaan onder voorwaarden en waarborgen 
die passend zijn voor de doorgifte en ervoor zorgen dat aan het beschermingsniveau geen 
afbreu k wordt gedaan;  
(g) onafhankelijke autoriteiten zorgen voor het toezicht op de naleving van de waarborgen inzake 
gegevensbescherming en voor de handhaving van die waarborgen; en  
(h) betrokkenen afdwingbare rechten krijgen op doeltreffend administratief en gerechte lijk 
beroep in geval van schending van de waarborgen inzake gegevensbescherming.  
10. Het Verenigd Koninkrijk enerzijds en de Unie, ook namens elk van haar lidstaten, anderzijds, 
stellen het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en ju stitie in kennis 
van de toezichthoudende autoriteiten die belast zijn met het toezicht op de uitvoering en het 
verzekeren van de naleving van de gegevensbeschermingsregels die van toepassing zijn op de 
samenwerking uit hoofde van dit deel. De toezichthoude nde autoriteiten werken samen om ervoor 
te zorgen dat dit deel wordt nageleefd.  
11. De in dit deel vervatte bepalingen inzake de bescherming van persoonsgegevens zijn van 
toepassing op de geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens 
alsmede op de niet -geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens die in een bestand zijn 
opgenomen of die bestemd zijn om daarin te worden opgenomen.  
12. Dit artikel laat de toepassing van eventuele specifieke bepalingen in dit deel betreffende de 
verwerking van persoonsgegevens onverlet.  
Artikel LAW.GEN.5: Reikwijdte van de samenwerking wanneer een lidstaat niet langer deelneemt 
aan maatregelen van gelijke strekking uit hoofde van het Unierecht  
1. Dit artikel is van toepassing indien een lidstaat niet  langer deelneemt aan of rechten geniet 
uit hoofde van met relevante bepalingen van dit deel vergelijkbare bepalingen van het Unierecht op 
het gebied van samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie in strafzaken.  
2. Het Verenigd Koninkrijk kan de Unie sc hriftelijk in kennis stellen van zijn voornemen om de 
desbetreffende bepalingen van dit deel ten aanzien van die lidstaat niet meer toe te passen.  
3. Een kennisgeving uit hoofde van lid 2 wordt van kracht op de daarin vermelde datum, die 
niet vroeger mag zijn  dan de datum waarop de lidstaat ophoudt deel te nemen aan of rechten te 
genieten uit hoofde van de in lid 1 bedoelde bepalingen van het recht van de Unie.  
4. Indien het Verenigd Koninkrijk uit hoofde van dit artikel kennisgeeft van zijn voornemen de 
desbetre ffende bepalingen van dit deel niet meer toe te passen, komt het Gespecialiseerd Comité 
voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om te beslissen welke maatregelen 
nodig zijn om ervoor te zorgen dat elke samenwerking die op grond van dit  deel is geïnitieerd en 
waarop de beëindiging van invloed is, op passende wijze wordt beëindigd. Met betrekking tot alle 
persoonsgegevens die zijn verkregen via samenwerking uit hoofde van de desbetreffende 
bepalingen van dit deel voordat de toepassing erv an werd beëindigd, zorgen de Partijen er in ieder 
 
326 
 geval voor dat het beschermingsniveau op grond waarvan de persoonsgegevens zijn doorgegeven, 
gehandhaafd blijft nadat de beëindiging van kracht is geworden.  
5. De Unie stelt het Verenigd Koninkrijk langs diplo matieke weg schriftelijk in kennis van de 
datum waarop de lidstaat zijn deelname aan of genot van rechten uit hoofde van de betrokken 
bepalingen van het Unierecht zal hervatten. De desbetreffende bepalingen van dit deel worden op 
die datum opnieuw van toep assing of, indien later, op de eerste dag van de maand volgende op de 
dag waarop die kennisgeving is gedaan.  
6. Om de toepassing van dit artikel te vergemakkelijken, stelt de Unie het Verenigd Koninkrijk 
ervan in kennis wanneer een lidstaat niet langer deelne emt aan of niet langer rechten geniet uit 
hoofde van bepalingen van het recht van de Unie op het gebied van samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie in strafzaken die vergelijkbaar zijn met de desbetreffende bepalingen 
van dit deel.  
TITEL II: UITWI SSELING VAN DNA, VIN GERAFDRUKKEN EN GEGE VENS UIT KENTEKENREG ISTERS  
Artikel LAW.PRUM.5: Doelstelling  
Deze titel heeft tot doel wederzijdse samenwerking tot stand te brengen tussen de bevoegde 
rechtshandhavingsautoriteiten van het Verenigd Koninkrijk enerzi jds en van de lidstaten anderzijds, 
inzake de geautomatiseerde overdracht van DNA -profielen, dactyloscopische gegevens en bepaalde 
gegevens uit de interne kentekenregisters.  
Artikel LAW.PRUM.6: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “bevoegde recht shandhavingsautoriteit”: een interne politie -, douane - of andere autoriteit die 
krachtens het interne recht is gemachtigd om strafbare feiten of criminele activiteiten op te 
sporen, te voorkomen en te onderzoeken, en om in het kader hiervan gezag uit te oe fenen en 
dwangmaatregelen te nemen; bureaus, organen of andere entiteiten die zich met name 
bezighouden met nationale veiligheidskwesties zijn voor de toepassing van deze titel geen 
bevoegde rechtshandhavingsautoriteit;  
(b) “bevraging” en “vergelijking” in de zin van de artikelen LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde 
bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -
profielen], LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] en 
LAW.PRUM.17 [Uitvoeringsmaatregelen]: de  procedures aan de hand waarvan wordt 
vastgesteld of DNA -gegevens dan wel dactyloscopische gegevens die door een staat zijn 
verstrekt, overeenkomen met in de databank van één, meerdere of alle andere staten 
opgeslagen DNA -gegevens of dactyloscopische gegev ens; 
(c) “geautomatiseerde bevraging” in de zin van artikel  LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde 
bevraging van gegevens uit kentekenregisters]: een online toegangsprocedure om de 
databanken van één, meerdere of alle andere staten te raadplegen;  
(d) “niet -coderende gedeel te van DNA”: chromosoomgebieden die geen genetische uitdrukking 
bevatten, d.w.z. waarvan niet bekend is dat zij voorzien in functionele eigenschappen van een 
organisme;  
 
327 
 (e) “DNA -profiel”: een letter - of een numerieke code die een set identificatiekenmerken van  het 
niet-coderend gedeelte van een geanalyseerd menselijk DNA -monster vertegenwoordigt, dat 
wil zeggen de specifieke moleculaire structuur op de verschillende DNA -gebieden ( -loci);  
(f) “DNA -linkgegevens”: DNA -profiel en een kenmerk; DNA -linkgegevens omvatten uitsluitend de 
op basis van het niet -coderende gedeelte van het DNA vastgestelde DNA -profielen en een 
kenmerk; DNA -linkgegevens mogen geen gegevens bevatten waarmee de betrokkene 
rechtstreeks kan worden geïdentificeerd; DNA -linkgegevens die niet op een nat uurlijk persoon 
terug te voeren zijn (niet -geïdentificeerde DNA -profielen), dienen als zodanig herkenbaar te 
zijn; 
(g) “DNA -persoonsprofiel”: het DNA -profiel van een geïdentificeerd persoon;  
(h) “niet -geïdentificeerd DNA -profiel”: een DNA -profiel dat uit tijdens h et opsporingsonderzoek 
verzamelde sporen is verkregen en toebehoort aan een nog niet geïdentificeerd persoon;  
(i) “noot”: een door een staat in zijn interne databank aangebrachte markering bij een DNA -
profiel die aangeeft dat naar aanleiding van een bevraging of vergelijking door een andere 
staat met betrekking tot dit DNA -profiel al een overeenkomst is geconstateerd;  
(j) “dactyloscopische gegevens”: beelden van vingerafdrukken, van latente vingerafdrukken, van 
handpalmafdrukken en van latente handpalmafdrukken, al sook de sjablonen (templates) van 
die beelden (gecodeerde minutiae), welke zijn opgeslagen en behandeld in een 
geautomatiseerde databank;  
(k) “dactyloscopische linkgegevens”: dactyloscopische gegevens en een kenmerk; 
dactyloscopische linkgegevens mogen geen ge gevens bevatten waarmee de betrokkene 
rechtstreeks kan worden geïdentificeerd; dactyloscopische linkgegevens die niet op een 
natuurlijk persoon terug te voeren zijn (niet -geïdentificeerde dactyloscopische gegevens), 
dienen als zodanig herkenbaar te zijn;  
(l) “gegevens uit kentekenregisters”: het geheel aan gegevens als gespecificeerd in hoofdstuk 3 
van BIJLAGE LAW -1; 
(m) “individueel geval”, als bedoeld in artikel LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van 
DNA -profielen], lid 1, tweede zin, artikel LAW.PRUM.12 [Ge automatiseerde bevraging van 
dactyloscopische gegevens], lid 1, tweede zin, en artikel LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde 
bevraging van gegevens uit kentekenregisters], lid 1: één enkel onderzoeks - of 
vervolgingsdossier; indien een dergelijk dossier meerdere DN A-profielen, dactyloscopische 
gegevens of gegevens uit een kentekenregister bevat, mogen deze gezamenlijk naar 
aanleiding van één verzoek worden uitgewisseld;  
(n) “laboratoriumactiviteit”: elke maatregel die in een laboratorium wordt genomen bij het 
lokaliser en en veiligstellen van sporen op voorwerpen, alsmede het ontwikkelen, analyseren 
en interpreteren van forensisch bewijsmateriaal met betrekking tot DNA -profielen en 
dactyloscopische gegevens, met het oog op het verstrekken van deskundig advies of het 
uitw isselen van forensisch bewijsmateriaal;  
(o) “resultaten van laboratoriumactiviteiten”: uitkomsten van analyses en rechtstreeks daarmee 
samenhangende interpretaties;  
 
328 
 (p) “aanbieder van forensische diensten”: een openbare of particuliere organisatie die 
laboratorium activiteiten verricht op verzoek van de bevoegde rechtshandhavings - of 
gerechtelijke autoriteiten;  
(q) “interne accreditatie -instantie”: de enige instantie in een staat die door die staat gemachtigd 
is accreditaties te verlenen.  
Artikel LAW.PRUM.7: Aanleggen van interne DNA -analysebestanden  
1. De staten leggen ter opsporing van strafbare feiten interne DNA -analysebestanden aan en 
beheren deze.  
2. Voor de toepassing van deze titel zorgen de staten ervoor dat DNA -linkgegevens uit hun 
interne DNA -analysebestanden als b edoeld in lid 1 beschikbaar zijn.  
3. De staten delen mee op welke interne DNA -analysebestanden de artikelen LAW.PRUM.7 
[Aanleggen van interne DNA -analysebestanden] tot en met LAW.PRUM.10 [Afname van celmateriaal 
en verstrekking van DNA -profielen] en de artike len LAW.PRUM.13 [Nationale contactpunten], 
LAW.PRUM.14 [Verstrekking van nadere persoonsgegevens en overige informatie] en LAW.PRUM.17 
[Uitvoeringsmaatregelen] van toepassing zijn, alsmede wat de voorwaarden zijn voor 
geautomatiseerde bevraging als bedoeld  in artikel LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van 
DNA -profielen], lid 1.  
Artikel LAW.PRUM.8: Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen  
1. Ter opsporing van strafbare feiten verlenen de staten aan de nationale contactpunten van 
de andere staten, bedoel d in artikel  LAW.PRUM.13 [Nationale contactpunten], toegang tot de DNA -
linkgegevens van hun DNA -analysebestanden, met de bevoegdheid deze geautomatiseerd te 
bevragen door middel van een vergelijking van de DNA -profielen. De bevoegdheid tot bevraging mag 
uitsluitend in individuele gevallen en met inachtneming van het interne recht van de verzoekende 
staat worden uitgeoefend.  
2. Indien bij een geautomatiseerde bevraging wordt vastgesteld dat een verstrekt DNA -profiel 
overeenkomt met in het bestand van de aangezo chte staat opgeslagen DNA -profielen, dan stuurt de 
aangezochte staat aan het nationale contactpunt van de verzoekende staat langs geautomatiseerde 
weg de DNA -linkgegevens waarmee een overeenkomst is geconstateerd. Indien geen overeenkomst 
kan worden gecons tateerd, wordt zulks geautomatiseerd meegedeeld.  
Artikel LAW.PRUM.9: Geautomatiseerde vergelijking van DNA -profielen  
1. Ter opsporing van strafbare feiten vergelijken de staten, overeenkomstig wederzijds 
aanvaarde praktische regelingen tussen de betrokken sta ten, via hun nationale contactpunten de 
DNA -profielen van hun niet -geïdentificeerde DNA -profielen met alle DNA -profielen uit linkgegevens 
van andere interne DNA -analysebestanden. Verstrekking en vergelijking van DNA -profielen 
geschieden geautomatiseerd. Ve rstrekking  ter vergelijking van niet -geïdentificeerde DNA -profielen 
geschiedt uitsluitend in die gevallen waarin het interne recht van de verzoekende staat hierin 
voorziet.  
2. Indien een staat bij de in het eerste lid bedoelde vergelijking vaststelt dat door een andere 
staat verstrekte DNA -profielen overeenkomen met enig profiel in zijn DNA -analysebestand, verstrekt 
 
329 
 hij onverwijld aan het nationale contactpunt van die andere sta at de DNA -linkgegevens waarmee 
een overeenkomst is vastgesteld.  
Artikel LAW.PRUM.10: Afname van celmateriaal en verstrekking van DNA -profielen  
Indien in het kader van een lopend onderzoek of lopende strafrechtelijke procedure geen DNA -
profiel beschikbaar i s van een bepaalde persoon die zich op het grondgebied van een aangezochte 
staat bevindt, verleent de aangezochte staat rechtshulp door celmateriaal bij die persoon af te 
nemen en te onderzoeken en door het verkregen DNA -profiel aan de verzoekende staat te  
verstrekken, indien:  
(a) de verzoekende staat meedeelt voor welk doel zulks vereist is;  
(b) de verzoekende staat een onderzoeksbevel of verklaring van de bevoegde autoriteit overlegt 
als vereist door het interne recht van die staat, waaruit blijkt dat aan de voor waarden voor het 
afnemen en onderzoeken van celmateriaal zou zijn voldaan indien de desbetreffende persoon 
zich op het grondgebied van de verzoekende staat zou bevinden; en  
(c) naar het recht van de aangezochte staat is voldaan aan de voorwaarden voor het afne men en 
onderzoeken van celmateriaal alsmede aan de voorwaarden voor de verstrekking van het 
verkregen DNA -profiel.  
Artikel LAW.PRUM.11: Dactyloscopische gegevens  
Ter uitvoering van deze titel zorgen de staten ervoor dat dactyloscopische linkgegevens uit h et 
bestand van de  ter voorkoming en opsporing van strafbare feiten opgezette interne 
geautomatiseerde dactyloscopische identificatiesystemen beschikbaar zijn.  
Artikel LAW.PRUM.12: Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens  
1. Ter voorkoming en o psporing van strafbare feiten verlenen de staten aan de nationale 
contactpunten van de andere staten, bedoeld in artikel  LAW.PRUM.13 [Nationale contactpunten], 
toegang tot de linkgegevens van de geautomatiseerde dactyloscopische identificatiesystemen die z ij 
daartoe hebben opgezet, zulks met de bevoegdheid deze geautomatiseerd te bevragen door middel 
van een vergelijking van de dactyloscopische gegevens. De bevoegdheid tot bevraging mag 
uitsluitend in individuele gevallen en met inachtneming van het interne  recht van de verzoekende 
staat worden uitgeoefend.  
2. De definitieve koppeling van dactyloscopische gegevens aan linkgegevens van de 
aangezochte staat geschiedt door het nationale contactpunt van de verzoekende staat aan de hand 
van de geautomatiseerd verstr ekte linkgegevens die voor de eenduidige koppeling noodzakelijk zijn.  
Artikel LAW.PRUM.13: Nationale contactpunten  
1. Voor de verstrekking van gegevens als bedoeld in de artikelen LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautom atiseerde vergelijking van 
DNA -profielen] en LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] 
wijzen de staten nationale contactpunten aan.  
2. Wat de lidstaten betreft, worden de nationale contactpunten die zijn aangewezen voor een 
anal oge uitwisseling van gegevens binnen de Unie, voor de toepassing van deze titel beschouwd als 
nationale contactpunten.  
 
330 
 3. De bevoegdheden van de nationale contactpunten worden bepaald door het toepasselijke 
interne recht.  
Artikel LAW.PRUM.14: Verstrekking v an nadere persoonsgegevens en overige informatie  
Indien uit de procedure bedoeld in de artikelen LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van 
DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -profielen] en LAW.PRUM.12 
[Geautomatiseerde bevrag ing van dactyloscopische gegevens] blijkt dat DNA -profielen of 
dactyloscopische gegevens overeenkomen, is op de verstrekking van verdere beschikbare 
persoonsgegevens en andere informatie met betrekking tot de linkgegevens het interne recht, met 
inbegrip va n de regels inzake rechtshulp, van de aangezochte staat van toepassing, onverminderd 
artikel LAW.PRUM.17 [Uitvoeringsmaatregelen], lid 1.  
Artikel LAW.PRUM.15: Geautomatiseerde bevraging van gegevens uit de kentekenregisters  
1. Ter voorkoming en opsporing van  strafbare feiten alsmede  bij de afhandeling van andere 
overtredingen die in de verzoekende staat tot de bevoegdheid van de rechter of het openbaar 
ministerie behoren, en  bij de handhaving van de openbare orde en veiligheid, verlenen de staten 
aan de in li d 2 bedoelde nationale contactpunten van de andere staten toegang tot de volgende 
gegevens uit de interne kentekenregisters, alsook het recht deze in individuele gevallen 
geautomatiseerd te bevragen:  
(a) gegevens met betrekking tot de eigenaars of houders; en  
(b) gegevens met betrekking tot voertuigen.  
2. De bevraging uit hoofde van lid 1 mag uitsluitend plaatsvinden op basis van een volledig 
chassisnummer of een volledig kenteken en met inachtneming van het interne recht van de 
verzoekende staat.  
3. Voor de uitvoering van de in lid 1 bedoelde gegevensuitwisseling wijzen de staten een 
nationaal contactpunt voor inkomende verzoeken van andere staten aan. De bevoegdheden van de 
nationale contactpunten worden bepaald door het toepasselijke interne recht.  
Artikel LAW.PRUM.16: Accreditatie van aanbieders van forensische diensten die 
laboratoriumactiviteiten verrichten  
1. De staten dragen er zorg voor dat aanbieders van forensische diensten die 
laboratoriumactiviteiten verrichten, worden geaccrediteerd door een  interne accreditatie -instantie 
indien ze voldoen aan EN  ISO/IEC  17025.  
2. Elke staat draagt er zorg voor dat de resultaten van geaccrediteerde aanbieders van 
forensische diensten die laboratoriumactiviteiten verrichten in andere staten, door zijn autoriteite n 
die bevoegd zijn voor het voorkomen, opsporen of onderzoeken van strafbare feiten, worden erkend 
als even betrouwbaar als de resultaten van interne aanbieders van forensische diensten die 
laboratoriumactiviteiten verrichten en die zijn geaccrediteerd voo r EN  ISO/IEC  17025.  
3. De bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten van het Verenigd Koninkrijk voeren geen 
bevragingen en geautomatiseerde vergelijking uit overeenkomstig de artikelen LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geauto matiseerde vergelijking van 
DNA -profielen] en LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] 
 
331 
 voordat het Verenigd Koninkrijk de in lid 1 van dit artikel bedoelde maatregelen heeft uitgevoerd en 
toegepast.  
4. De leden 1 en 2 doen geen a fbreuk aan de interne regels inzake de rechterlijke beoordeling 
van bewijsmateriaal.  
5. Het Verenigd Koninkrijk deelt het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie de tekst mee van de belangrijkste bepalingen die zijn aangen omen om 
de bepalingen van dit artikel uit te voeren en toe te passen.  
Artikel LAW.PRUM.17: Uitvoeringsmaatregelen  
1. Voor de doeleinden van deze titel stellen de staten aan de bevoegde 
rechtshandhavingsautoriteiten van andere staten alle categorieën gegevens  ter beschikking voor 
bevraging en vergelijking onder dezelfde voorwaarden als die waaronder zij beschikbaar zijn voor 
bevraging en vergelijking door interne bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten. Voor de doeleinden 
van deze titel verstrekken de staten ve rdere beschikbare persoonsgegevens en andere informatie 
met betrekking tot de linkgegevens als bedoeld in artikel LAW.PRUM.14 [Verstrekking van verdere 
persoonsgegevens en andere informatie] aan de bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten van 
andere staten o nder dezelfde voorwaarden als die waaronder zij aan interne autoriteiten zouden 
worden verstrekt.  
2. Met het oog op de uitvoering van de procedures bedoeld in de artikelen LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde  vergelijking van 
DNA -profielen], LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] en 
LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde bevraging van gegevens uit kentekenregisters] zijn technische en 
procedurele specificaties opgenomen in BIJLAGE LAW -1. 
3. De verklaringen die de lidstaten uit hoofde van Besluit 2008/615/JBZ77 van de Raad en 
Besluit 2008/616/JBZ78 van de Raad hebben afgelegd, zijn ook van toepassing op hun betrekkingen 
met het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel LAW.PRUM.18: Ex -ante -evaluatie  
1. Om na  te gaan of het Verenigd Koninkrijk voldoet aan de voorwaarden van artikel 
LAW.PRUM.17 [Uitvoeringsmaatregelen] en BIJLAGE LAW -1, vinden een evaluatiebezoek en een 
proefrun plaats, voor zover voorgeschreven bij BIJLAGE LAW -1, met betrekking tot het Verenig d 
Koninkrijk en volgens voorwaarden en regelingen die aanvaardbaar zijn voor het Verenigd 
Koninkrijk. In ieder geval vindt een proefrun plaats met betrekking tot de bevraging van gegevens uit 
hoofde van artikel LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde bevraging van g egevens uit 
kentekenregisters].  
                                                            
77  Besluit 2008/615/JBZ van de Raad van 23 juni 2008 inzake de intensivering van de 
grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende 
criminaliteit (PB EU L 210 van 6.8.2008, blz. 1).  
78  Besluit 2008/616/JBZ van de Raad van 23 juni 2008 betreffende de uitvoering van Besluit 
2008/615/JBZ inzake de intensivering van de grenso verschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter 
bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit (PB EU L 210 van 6.8.2008, blz. 12).  
 
332 
 2. Aan de hand van een algemeen verslag van het evaluatiebezoek en, in voorkomend geval, de 
proefrun, als bedoeld in lid 1, besluit de Unie met ingang van welke datum of data de lidstaten 
persoonsgegevens overeenkomstig deze t itel aan het Verenigd Koninkrijk mogen verstrekken.  
3. In afwachting van het resultaat van de in lid 1 bedoelde evaluatie kunnen de lidstaten vanaf 
de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst het Verenigd Koninkrijk persoonsgegevens 
verstrekken als be doeld in de artikelen LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van DNA -
profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -profielen], LAW.PRUM.12 
[Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] en LAW.PRUM.14 [Verstrekking van 
verdere p ersoonsgegevens en andere informatie] tot de door de Unie overeenkomstig lid 2 van dit 
artikel vastgestelde datum of data, maar niet langer dan negen maanden na de datum van 
inwerkingtreding van deze overeenkomst. Het Gespecialiseerd Comité voor samenwerki ng inzake 
rechtshandhaving en justitie mag deze periode eenmaal met maximaal negen maanden verlengen.  
Artikel LAW.PRUM.19: Opschorting en niet -toepassing  
1. Indien de Unie het nodig acht deze titel te wijzigen omdat het recht van de Unie met 
betrekking tot d e onder deze titel vallende materie ingrijpend is of wordt gewijzigd, kan zij het 
Verenigd Koninkrijk daarvan in kennis stellen teneinde overeenstemming te bereiken over een 
formele wijziging van  deze overeenkomst met betrekking tot deze titel. Na een derg elijke 
kennisgeving treden de Partijen met elkaar in overleg.  
2. Indien de Partijen binnen negen ma anden na die kennisgeving geen overeenstemming 
hebben bereikt over de wijziging van deze titel, kan de Unie besluiten de toepassing van deze titel of 
van bepali ngen van deze titel voor een periode van maximaal negen maanden op te schorten. Voor 
het einde van die periode kunnen de Partijen overeenkomen de opschorting met ten hoogste negen 
maanden te verlengen. Indien de Partijen aan het einde van de opschortingste rmijn geen 
overeenstemming over de wijziging van deze titel hebben bereikt, zijn de opgeschorte bepalingen 
met ingang van de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van de opschortingsperiode 
niet langer van toepassing, tenzij de Unie het Vere nigd Koninkrijk meedeelt dat zij niet langer een 
wijziging van deze titel verlangt . In dat geval worden de opgeschorte bepalingen van deze titel 
opnieuw van kracht.  
3. Indien bepalingen van deze titel ingevolge dit artikel worden opgeschort, komt het 
Gespecia liseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om te 
beslissen welke stappen nodig zijn om ervoor te zorgen dat elke samenwerking die op grond van 
deze titel is geïnitieerd en waarop de opschorting van invloed is, op passende w ijze wordt beëindigd. 
Met betrekking tot alle persoonsgegevens die zijn verkregen via samenwerking ingevolge deze titel 
voordat de bepalingen waarop de opschorting betrekking heeft voorlopig niet meer van toepassing 
zijn, zorgen de Partijen er in ieder gev al voor dat het beschermingsniveau op grond waarvan de 
persoonsgegevens zijn doorgegeven, gehandhaafd blijft nadat de opschorting van kracht is 
geworden.  
TITEL III: DOORGIFTE  EN VERWERKING VAN P ERSOONSGEGEVENS VAN PASSAGIERS  
Artikel LAW.PNR.18: Toepassingsgebied  
1. Deze titel stelt regels vast op grond waarvan persoonsgegevens van passagiers mogen 
worden doorgegeven aan en verwerkt en gebruikt door de bevoegde autoriteit van het Verenigd 
Koninkrijk voor vluchten tussen de Unie en het Verenigd Konink rijk, en stelt specifieke waarborgen 
in dat verband vast.  
 
333 
 2. Deze titel is van toepassing op luchtvaartmaatschappijen die passagiersvluchten tussen de 
Unie en het Verenigd Koninkrijk uitvoeren.  
3. Deze titel is ook van toepassing op luchtvaartmaatschappijen die in de Unie zijn 
geregistreerd of daar gegevens opslaan en die passagiersvluchten naar of vanuit het Verenigd 
Koninkrijk uitvoeren.  
4. Deze titel voorziet ook in politiële en justitiële samenwerking in strafzaken tussen het 
Verenigd Koninkrijk en de Unie met b etrekking tot PNR -gegevens.  
Artikel LAW.PNR.19: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “luchtvaartmaatschappij": een luchtvervoersonderneming met een geldige 
exploitatievergunning of een equivalent daarvan voor het luchtvervoer van passagiers tussen 
het Verenigd Koninkrijk en de Unie;  
(b) “Passenger Name Record” of “PNR”: een bestand met de reisgegevens van iedere passagier, 
dat informatie bevat die de boekende en de deelnemende luchtvaartmaatschappijen nodig 
hebben om reserveringen te kunnen verwe rken en controleren bij elke reis die door of 
namens iemand wordt geboekt; dit bestand kan zich bevinden in een reserveringssysteem, 
een vertrekcontrolesysteem dat wordt gebruikt bij het inchecken van passagiers voor 
vluchten, of een soortgelijk systeem da t dezelfde functies vervult; PNR -gegevens in de zin van 
deze titel bestaan met name in de elementen die worden vermeld in BIJLAGE LAW -2; 
(c) “bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk”: de autoriteit van het Verenigd Koninkrijk 
die verantwoordelijk is vo or het ontvangen en verwerken van PNR -gegevens uit hoofde van 
deze overeenkomst; indien het Verenigd Koninkrijk meer dan een bevoegde autoriteit heeft, 
biedt het een éénloketsysteem voor passagiersgegevens dat luchtvaartmaatschappijen in 
staat stelt om PNR -gegevens door te geven aan een centraal datatransmissiepunt en wijst het 
een centraal contactpunt aan voor de ontvangst en indiening van verzoeken uit hoofde van 
artikel LAW.PNR.22 [Politiële en justitiële samenwerking];  
(d) “passagiersinformatie -eenheden” (“ PIU’s”): de door de lidstaten opgerichte of aangewezen 
eenheden die verantwoordelijk zijn voor de ontvangst en verwerking van PNR -gegevens;  
(e) “terrorisme”: elk van in BIJLAGE LAW -7 genoemde strafbare feiten;  
(f) “ernstig strafbaar feit”: elk strafbaar feit waar op in het interne recht van het Verenigd 
Koninkrijk een vrijheidsbenemende straf of een tot detentie strekkende maatregel met een 
maximumduur van ten minste drie jaar staat.  
Artikel LAW.PNR.20: Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens  
1. Het Verenigd Koninkrijk zo rgt ervoor dat PNR -gegevens die krachtens deze titel worden 
ontvangen, uitsluitend worden verwerkt met het oog op het voorkomen, opsporen, onderzoeken of 
vervolgen van terrorisme of ernstige criminaliteit en met het oog op het toezicht op de verwerking 
van PNR -gegevens volgens de voorwaarden van deze overeenkomst.  
 
334 
 2.  De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk mag bij wijze van uitzondering PNR -
gegevens verwerken indien dat noodzakelijk is ter bescherming van de vitale belangen van een 
natuurlijk perso on, zoals:  
(a) in geval van levensgevaar of gevaar van ernstig letsel; of  
(b) in geval van een significant gevaar voor de volksgezondheid, met name zoals vastgesteld op 
grond van internationaal erkende normen.  
3. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk kan  PNR -gegevens ook in individuele 
gevallen verwerken wanneer de vrijgave van relevante PNR -gegevens door een rechter of 
administratief gerecht van het Verenigd Koninkrijk wordt gelast in een procedure die rechtstreeks 
verband houdt met een van de in lid 1 b edoelde doelen . 
Artikel LAW.PNR.21: Verzekering dat PNR -gegevens worden verstrekt  
1. De Unie draagt er zorg voor dat luchtvaartmaatschappijen er niet van worden weerhouden 
PNR -gegevens door te geven aan de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk conform deze 
titel.  
2. De Unie draagt er zorg voor dat luchtvaartmaatschappijen PNR -gegevens aan de bevoegde 
autoriteit van het Verenigd Koninkrijk conform deze titel kunnen doorgeven via gemachtigde 
agenten die namens en onder verantwoordelijkheid van een lu chtvaartmaatschappij optreden.  
3. Het Verenigd Koninkrijk verlangt van luchtvaartmaatschappijen niet dat zij PNR -
gegevenselementen verstrekken die niet reeds zijn verzameld voor of opgenomen in hun 
boekingssystemen.  
4. Het Verenigd Koninkrijk wist door een lucht vaartmaatschappij overeenkomstig deze titel 
doorgegeven gegevens na ontvangst onverwijld wanneer het betreffende gegevenselement niet in 
BIJLAGE LAW -2 wordt vermeld.  
Artikel LAW.PNR.22: Politiële en justitiële samenwerking  
1. De bevoegde autoriteit van het Ve renigd Koninkrijk verstrekt Europol of Eurojust, binnen de 
grenzen van hun respectieve mandaat, of de PIU’s van de lidstaten onverwijld alle relevante en 
passende analytische informatie met PNR -gegevens wanneer dat in een specifieke zaak noodzakelijk 
is vo or het voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van terrorisme of ernstige criminaliteit.  
2. Op verzoek van Europol of Eurojust, binnen de grenzen van hun respectieve mandaat, of van 
de PIU van een lidstaat, verstrekt de bevoegde autoriteit van het Veren igd Koninkrijk PNR -gegevens, 
de resultaten van de verwerking van die gegevens of analytische informatie met PNR -gegevens 
wanneer dat in een specifieke zaak noodzakelijk is voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken of 
vervolgen van terrorisme of ernstige cr iminaliteit.  
3. De PIU’s van de lidstaten verstrekken de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk 
onverwijld alle relevante en passende analytische informatie met PNR -gegevens wanneer dat in een 
specifieke zaak noodzakelijk is voor het voorkomen, opspo ren, onderzoeken of vervolgen van 
terrorisme of ernstige criminaliteit.  
4. Op verzoek van de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk verstrekken de PIU’s van 
de lidstaten PNR -gegevens, de resultaten van de verwerking van die gegevens of analytische 
 
335 
 informatie met PNR -gegevens wanneer dat in een specifieke zaak noodzakelijk is voor het 
voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van terrorisme of ernstige criminaliteit.  
5. De Partijen zien erop toe dat de in de leden 1 tot en met 4 bedoelde informatie wo rdt 
gedeeld conform de overeenkomsten en de regelingen inzake rechtshandhaving of informatie -
uitwisseling tussen het Verenigd Koninkrijk en Europol, Eurojust of de desbetreffende lidstaat. Met 
name vindt de uitwisseling van informatie met Europol uit hoofd e van dit artikel plaats via het voor 
de uitwisseling van informatie via Europol gecreëerde beveiligde communicatiekanaal.  
6. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk en de PIU’s van de lidstaten zorgen 
ervoor dat slechts het noodzakelijke minimum a an PNR -gegevens uit hoofde van de leden 1 tot en 
met 4 wordt verstrekt.  
Artikel LAW.PNR.23: Non -discriminatie  
Het Verenigd Koninkrijk ziet erop toe dat de waarborgen die van toepassing zijn op de verwerking 
van PNR -gegevens, gelijkelijk gelden voor alle na tuurlijke personen, zonder onwettige discriminatie.  
Artikel LAW.PNR.24: Gebruik van bijzondere categorieën persoonsgegevens  
Elke verwerking van bijzondere categorieën persoonsgegevens op grond van deze titel is verboden. 
Voor zover PNR -gegevens die aan de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk worden 
doorgegeven, bijzondere categorieën persoonsgegevens bevatten, wist de bevoegde autoriteit van 
het Verenigd Koninkrijk deze gegevens.  
Artikel LAW.PNR.25: Gegevensbeveiliging en -integriteit  
1. Het Verenig d Koninkrijk voert regelgevende, procedurele of technische maatregelen uit om 
PNR -gegevens te beschermen tegen accidentele, onwettige of ongeoorloofde toegang en 
verwerking en tegen verlies.  
2. Het Verenigd Koninkrijk waarborgt de controle op de naleving en de bescherming, 
beveiliging, vertrouwelijkheid en integriteit van de gegevens. In dat verband worden/wordt door het 
Verenigd Koninkrijk:  
(a) de PNR -gegevens onderworpen aan procedures voor versleu teling, machtiging en 
documentatie;  
(b) de toegang tot PNR -gegevens beperkt tot daartoe gemachtigde ambtenaren;  
(c) de PNR -gegevens bewaard in een beveiligde fysieke omgeving die met toegangscontroles 
wordt beschermd; en  
(d) een mechanisme ingesteld om ervoor te zorge n dat de opvraging van PNR -gegevens 
overeenkomstig artikel LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] wordt verricht.  
3. Bij ongeoorloofde toegang tot of vrijgave van de PNR -gegevens van een natuurlijk persoon 
neemt het Verenigd Koninkrijk maatregelen o m die natuurlijke persoon in te lichten, het risico van 
schade te verminderen en de situatie te corrigeren.  
4. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk stelt het Gespecialiseerd Comité voor 
samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie onverwijld in kennis van alle significante gevallen 
 
336 
 van accidentele, onwettige of onbevoegde toegang tot en verwerking  van PNR -gegevens en van 
verlies van PNR -gegevens.  
5. Het Verenigd Koninkrijk ziet erop toe dat inbreuken op de gegevensbeveiliging, met name 
inbreuken die tot accidentele of onwettige vernietiging, accidenteel verlies of accidentele wijziging, 
ongeoorloofde vrijgave of toegang leiden, alsmede alle onwettige vormen van verwerking, strafbaar 
zijn met effectieve en afschrikkende corrigerende maatregelen, waartoe sancties kunnen behoren.  
Artikel LAW.PNR.26: Transparantie en kennisgeving aan passagiers  
1. De bevoegde  autoriteit van het Verenigd Koninkrijk maakt op haar website het volgende 
bekend:  
(a) een lijst van de wetgeving op grond waarvan het verzamelen van PNR -gegevens is toegestaan;  
(b) de doelen van het verzamelen van PNR -gegevens;  
(c) de wijze waarop PNR -gegevens worden  beschermd;  
(d) de wijze waarop en de mate waarin PNR -gegevens mogen worden vrijgegeven;  
(e) informatie betreffende het recht op toegang, het recht op correctie en het recht op annotatie 
en betreffende rechtsmiddelen, en  
(f) contactgegevens voor inlichtingen.  
2. De Parti jen werken samen met belanghebbende derde partijen, zoals de luchtvaart - en 
luchtreissector, om bij boeking transparantie te bevorderen inzake het doel waarvoor PNR -gegevens 
worden verzameld, verwerkt en gebruikt, en inzake de mogelijkheden om toegang tot en correctie 
van die gegevens te vragen en beroep in te stellen. Luchtvaartmaatschappijen verstrekken de 
passagiers duidelijke en zinvolle informatie over de doorgifte van PNR -gegevens op grond van deze 
titel, waaronder de informatie inzake de ontvangende autoriteit, het doel van de doorgifte en het 
recht om van de ontvangende autoriteit toegang tot en correctie van de doorgegeven 
persoonsgegevens van de passagier te verlangen.  
3. Wanneer PNR -gegevens die overeenkomstig artikel LAW.PNR.28 [ Bewaring van PNR -
gegevens] worden bewaard, zijn gebruikt onder de voorwaarden van artikel LAW.PNR.29 
[Voorwaarden voor het gebruik van PNR -gegevens] of zijn vrijgegeven overeenkomstig artikel 
LAW.PNR.31 [ Vrijgave binnen het Verenigd Koninkrijk] of artikel LAW.PNR.32 [ Vrijgave  buiten het 
Verenigd Koninkrijk ], stelt  het Verenigd Koninkrijk de betrokken passagiers schriftelijk, individueel en 
binnen een redelijke termijn daarvan in kennis wanneer deze kennisgeving het onderzoek door de 
betrokken overheidsinstanties niet meer in g evaar kan brengen en voor zover de desbetreffende 
contactgegevens van de passagiers beschikbaar zijn of met redelijke inspanning kunnen worden 
achterhaald. De kennisgeving bevat informatie over de wijze waarop de natuurlijke persoon 
administratief beroep o f beroep in rechte kan instellen.  
Artikel LAW.PNR.27: Geautomatiseerde verwerking van PNR -gegevens  
1. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk zorgt ervoor dat elke geautomatiseerde 
verwerking van PNR -gegevens is gebaseerd op niet -discriminerende, s pecifieke en betrouwbare, 
vooraf vastgestelde modellen en criteria, zodat zij:  
 
337 
 (a) tot resultaten kan komen inzake natuurlijke personen ten aanzien van wie een redelijk 
vermoeden kan bestaan dat zij betrokken zijn bij of deelnemen aan terrorisme of ernstige 
criminaliteit; of  
(b) in uitzonderlijke omstandigheden de vitale belangen van een natuurlijk persoon kan 
beschermen als bedoeld in artikel LAW.PNR.20 [ Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens ]. 
2. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk ziet erop toe dat de d atabanken aan de 
hand waarvan PNR -gegevens worden vergeleken, betrouwbaar en actueel zijn en beperkt zijn tot de 
databanken die zij gebruikt met betrekking tot de in artikel LAW.PNR.20 [ Gebruiksdoeleinden van 
PNR -gegevens ] genoemde doeleinden.  
3. Beslissingen  die voor een natuurlijk persoon significante negatieve gevolgen hebben, 
worden door het Verenigd Koninkrijk nooit uitsluitend op grond van geautomatiseerde verwerking 
van PNR -gegevens genomen.  
Artikel LAW.PNR.28: Bewaring van PNR -gegevens  
1. Het Verenigd Kon inkrijk bewaart PNR -gegevens niet langer dan vijf jaar nadat het de PNR -
gegevens heeft ontvangen.  
2. Niet later dan zes maanden nadat de in lid 1 bedoelde PNR -gegevens zijn doorgegeven, 
worden alle PNR -gegevens gedepersonaliseerd door afscherming van de volgende 
gegevenselementen waaruit de identiteit van de passagier op wie de PNR -gegevens betrekking 
hebben of van enige andere natuurlijke persoon, rechtstreeks zou kunnen worden afgeleid:  
(a) namen, waaronder de namen van andere passagiers in het PNR -bestand en het aantal 
passagiers in het PNR -bestand dat samen reist;  
(b) adressen, telefoonnummers en elektronische contactgegevens van de passagier, de personen 
die de vlucht voor de passagier hebben geboekt, personen via wie de luchtreiziger kan worden 
benaderd en p ersonen die in geval van nood moeten worden geïnformeerd;  
(c) alle beschikbare betalings - en factureringsinformatie, voor zover deze informatie bevat aan de 
hand waarvan een natuurlijk persoon kan worden geïdentificeerd;  
(d) informatie betreffende reizigers die gebruikmaken van een loyaliteitsprogramma voor 
frequent reizen;  
(e) Other Supplementary Information (OSI), Special Service Information (SSI) en Special Service 
Request (SSR) -informatie, voor zover aan de hand daarvan een natuurlijk persoon kan worden 
geïdentif iceerd; en  
(f) eventuele API -gegevens (Advance Passenger Information) die zijn verzameld.  
3. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk mag de afscherming van PNR -gegevens 
slechts ongedaan maken indien dat noodzakelijk is om onderzoek te verrichten voor d e in Artikel 
LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] genoemde doeleinden. Dergelijke gegevens 
waarvan de afscherming ongedaan is gemaakt, zijn slechts toegankelijk voor een beperkt aantal 
daartoe speciaal gemachtigde ambtenaren.   
 
338 
 4. Niettegenstaande  lid 1 wist het Verenigd Koninkrijk de PNR -gegevens van passagiers na hun 
vertrek uit het land, tenzij uit een risicobeoordeling blijkt dat het nodig is dergelijke PNR -gegevens te 
bewaren. Om die noodzaak aan te tonen, stelt het Verenigd Koninkrijk objecti eve gegevens vast 
waaruit kan worden afgeleid dat bepaalde passagiers een risico vormen wat betreft de strijd tegen 
terrorisme en ernstige criminaliteit.  
5. Voor de toepassing van lid 4 geldt dat, tenzij er informatie beschikbaar is over de exacte 
vertrekdatu m, de laatste dag van de maximale duur van rechtmatig verblijf van de betrokken 
passagier in het Verenigd Koninkrijk als datum van vertrek moet worden beschouwd.  
6. Voor het gebruik van de krachtens dit artikel bewaarde gegevens gelden de voorwaarden 
van artikel LAW.PNR.29 [ Voorwaarden voor het gebruik van PNR -gegevens ]. 
7. Een onafhankelijk bestuursorgaan in het Verenigd Koninkrijk beoordeelt jaarlijks de 
benadering van de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk inzake de noodzaak PNR -
gegevens overeenkom stig lid 4 te bewaren.  
8. Niettegenstaande de leden 1, 2 en 4 mag het Verenigd Koninkrijk PNR -gegevens die vereist 
zijn voor een specifieke handeling, toetsing, onderzoek, rechtshandhavingshandeling, gerechtelijke 
procedure, vervolging of strafmaatregel, bewa ren tot de voltooiing daarvan.  
9. Het Verenigd Koninkrijk wist de PNR -gegevens na afloop van de voor PNR -gegevens 
geldende bewaringstermijn.  
10. Lid 11 is van toepassing vanwege de bijzondere omstandigheden die verhinderen dat het 
Verenigd Koninkrijk de technisch e aanpassingen aanbrengt welke nodig zijn om de systemen voor de 
verwerking van PNR -gegevens die het Verenigd Koninkrijk heeft gebruikt terwijl het recht van de 
Unie op het Verenigd Koninkrijk van toepassing was, om te zetten in systemen waarmee PNR -
gegeve ns overeenkomstig lid 4 zouden kunnen worden gewist.  
11. Het Verenigd Koninkrijk kan tijdelijk afwijken van lid 4 gedurende een overgangsperiode 
waarvan de duur in lid 13 wordt geregeld, in afwachting van de onverwijlde tenuitvoerlegging door 
het Verenigd Koni nkrijk van technische aanpassingen. Tijdens de overgangsperiode voorkomt de 
bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk het gebruik van de PNR -gegevens die 
overeenkomstig lid 4 moeten worden gewist, door ten aanzien van die PNR -gegevens de volgende 
aanvullende waarborgen toe te passen:  
(a) de PNR -gegevens zijn slechts toegankelijk voor een beperkt aantal gemachtigde ambtenaren 
en alleen wanneer dat nodig is om te bepalen of de PNR -gegevens overeenkomstig lid 4 
moeten worden gewist;  
(b) het verzoek om de PNR -gegevens te gebruiken wordt geweigerd in gevallen waarin de 
gegevens overeenkomstig lid 4 moeten worden gewist, en er wordt geen verdere toegang tot 
die gegevens verleend indien uit de in punt d) van dit lid bedoelde documentatie blijkt dat een 
eerder verzoek  tot gebruik is afgewezen;  
(c) de verwijdering van de PNR -gegevens wordt zo spoedig mogelijk en met alle mogelijke 
inspanningen gewaarborgd, rekening houdend met de in lid 10 bedoelde bijzondere 
omstandigheden; en  
 
339 
 (d) het volgende wordt gedocumenteerd overeenkomst ig artikel LAW.PNR.30 [Vastlegging en 
documentering van de verwerking van PNR -gegevens] en deze documentatie wordt ter 
beschikking gesteld van het in lid 7 van dit artikel bedoelde onafhankelijke bestuursorgaan:  
(i) verzoeken om PNR -gegevens te mogen gebruiken ; 
(ii) de datum en het tijdstip waarop de PNR -gegevens zijn ingezien om te kunnen 
beoordelen of deze moesten worden gewist;  
(iii) het feit dat het verzoek om de PNR -gegevens te mogen gebruiken is afgewezen omdat 
de PNR -gegevens overeenkomstig lid 4 hadden moeten word en gewist, met inbegrip 
van de datum en het tijdstip van de weigering; en  
(iv) de datum en het tijdstip van wissen van de PNR -gegevens overeenkomstig punt c) van 
dit lid.  
12. Negen maanden na de inwerkingtreding van deze overeenkomst en nogmaals een jaar later 
indien de overgangsperiode met een jaar wordt verlengd, verstrekt het Verenigd Koninkrijk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie:  
(a) een verslag van het in lid 7 van dit artikel bedoelde onafhankelijke bestuursorgaan,  dat het 
advies van de in artikel LAW.GEN.4 [Bescherming van persoonsgegevens], lid 3, bedoelde 
toezichthoudende autoriteit van het Verenigd Koninkrijk bevat over de vraag of de 
waarborgen waarin lid 11 van dit artikel voorziet, daadwerkelijk zijn toegepas t; en  
(b) de beoordeling door het Verenigd Koninkrijk of de in lid 10 van dit artikel bedoelde bijzondere 
omstandigheden voortduren, samen met een beschrijving van de inspanningen die zijn 
geleverd om de systemen van het Verenigd Koninkrijk voor de verwerking van PNR -gegevens 
om te vormen tot systemen waarmee PNR -gegevens overeenkomstig lid 4 van dit artikel 
zouden kunnen worden gewist.  
13. Het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie komt 
binnen een jaar na de inwerkingtreding v an deze overeenkomst bijeen om het verslag en de 
beoordeling als bedoeld in lid 12 te bespreken. Indien de bijzondere omstandigheden als bedoeld in 
lid 10 aanhouden, verlengt de Partnerschapsraad de in lid 11 bedoelde overgangsperiode met één 
jaar. De Part nerschapsraad verlengt de overgangsperiode eenmalig met nog een keer één jaar, 
onder dezelfde voorwaarden en volgens dezelfde procedure als bij de eerste verlenging, indien 
bovendien aanzienlijke vooruitgang is geboekt, maar het nog niet mogelijk is gewees t de systemen 
voor de verwerking van PNR -gegevens van het Verenigd Koninkrijk om te zetten in systemen 
waarmee PNR -gegevens overeenkomstig lid 4 zouden kunnen worden gewist.  
14. Indien het Verenigd Koninkrijk van oordeel is dat een weigering van de Partnerscha psraad 
om een van deze verlengingen toe te staan niet gerechtvaardigd was, kan het deze titel met een 
aankondigingstermijn van één maand opschorten.  
15. Drie jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst zijn de leden 10 tot en met 14 niet 
langer van toepa ssing.  
Artikel LAW.PNR.29: Voorwaarden voor het gebruik van PNR -gegevens  
1. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk mag overeenkomstig artikel LAW.PNR.28 
[Bewaring van PNR -gegevens] bewaarde PNR -gegevens alleen gebruiken voor andere doeleinden 
 
340 
 dan veiligheidscontroles en grenscontroles, met inbegrip van vrijgave op grond van artikel 
LAW.PNR.31 [ Vrijgave in het Verenigd Koninkrijk] en artikel LAW.PNR.32 [ Vrijgave buiten het 
Verenigd Koninkrijk], wanneer uit nieuwe omstandigheden op objectieve gronden  blijkt dat de PNR -
gegevens van een of meer passagiers doeltreffend zouden kunnen bijdragen tot de verwezenlijking 
van de in artikel LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] vermelde doeleinden . 
2. Het gebruik van PNR -gegevens door de bevoegde autorit eit van het Verenigd Koninkrijk 
overeenkomstig lid 1 moet vooraf worden getoetst door een rechter of een onafhankelijk 
bestuursorgaan in het Verenigd Koninkrijk op basis van een met redenen omkleed verzoek van de 
bevoegde autoriteit van het Verenigd Konink rijk dat is ingediend binnen het interne rechtskader 
inzake procedures voor het voorkomen, opsporen of vervolgen van strafbare feiten, tenzij het 
gebruik plaatsvindt:  
(a) in naar behoren vastgestelde spoedeisende gevallen; of  
(b) met het oog op de verificatie van de betrouwbaarheid en de geldigheid van de vooraf 
vastgestelde modellen en criteria waarop de geautomatiseerde verwerking van PNR -gegevens 
is gebaseerd, of met het oog op de vaststelling van nieuwe modellen en criteria voor een 
dergelijke verwerking.  
Artik el LAW.PNR.30: Vastlegging en documentering van de verwerking van PNR -gegevens  
De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk legt elke verwerking van PNR -gegevens vast en 
documenteert deze. Zij gebruikt deze vastlegging of documentatie uitsluitend voo r: 
(a) zelfevaluatie en controle van de wettigheid van de gegevensverwerking;  
(b) het waarborgen van de integriteit van de gegevens;  
(c) het waarborgen van de veiligheid van de gegevensverwerking, en  
(d) de uitoefening van toezicht.  
Artikel LAW.PNR.31: Vrijgave binnen het  Verenigd Koninkrijk  
1. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk geeft geen PNR -gegevens vrij aan andere 
overheidsinstanties in het Verenigd Koninkrijk, tenzij aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:  
(a) de PNR -gegevens worden vrijgegeven aan overheidsinstanties waarvan de taken rechtstreeks 
verband houden met de in artikel LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] 
genoemde doeleinden;  
(b) de PNR -gegevens worden uitsluitend per geval vrijgegeven;  
(c) de vrijgave is, in de bijzondere omstandighed en van het geval, noodzakelijk voor de in artikel 
LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] genoemde doeleinden;  
(d) slechts het noodzakelijke minimum aan PNR -gegevens wordt vrijgegeven;  
(e) de ontvangende overheidsinstantie biedt waarborgen die gelijkwaard ig zijn aan de in deze 
titel vastgelegde waarborgen, en  
 
341 
 (f) de ontvangende overheidsinstantie geeft de PNR -gegevens niet vrij aan andere entiteiten, 
tenzij de vrijgave is toegestaan door de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk 
overeenkomstig de voor waarden van dit lid.  
2. Bij het doorgeven van analytische informatie die in het kader van deze titel verkregen PNR -
gegevens omvat, zijn de in dit artikel vermelde waarborgen van toepassing.  
Artikel LAW.PNR.32: Vrijgave buiten het Verenigd Koninkrijk  
1. Het Veren igd Koninkrijk ziet erop toe dat de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk 
geen PNR -gegevens vrijgeeft aan overheidsinstanties in derde landen, tenzij aan elk van de volgende 
voorwaarden wordt voldaan:  
(a) de PNR -gegevens worden vrijgegeven aan overhe idsinstanties waarvan de taken rechtstreeks 
verband houden met de in artikel LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] 
genoemde doeleinden;  
(b) de PNR -gegevens worden uitsluitend per geval vrijgegeven;  
(c) de PNR -gegevens worden alleen vrijgegeven indien di t noodzakelijk is voor de in artikel 
LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens ] genoemde doeleinden;  
(d) slechts het noodzakelijke minimum aan PNR -gegevens wordt vrijgegeven; en  
(e) ofwel heeft het derde land waaraan de PNR -gegevens worden vrijgegeven, met d e Unie een 
overeenkomst gesloten die voorziet in een bescherming van persoonsgegevens die 
vergelijkbaar is met deze overeenkomst, ofwel is bij een besluit van de Europese Commissie 
uit hoofde van het Unierecht vastgesteld dat het derde land een passend niv eau van 
gegevensbescherming in de zin van het Unierecht waarborgt.  
2. In afwijking van lid 1, punt e), mag de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk PNR -
gegevens doorgeven aan een derde land indien:  
(a) het hoofd van die autoriteit of een hoge ambtenaar die daartoe speciaal door dat hoofd is 
gemachtigd, de vrijgave noodzakelijk acht voor het voorkomen en onderzoeken van een 
ernstige en onmiddellijke bedreiging van de openbare veiligheid of ter bescherming van de 
vitale belangen van een natuurlijk persoon;  en 
(b) het derde land op grond van een regeling of overeenkomst of anderszins, schriftelijk 
garandeert dat de informatie wordt beschermd overeenkomstig de waarborgen die krachtens 
het recht van het Verenigd Koninkrijk gelden voor de verwerking van PNR -gegeven s die van de 
Unie zijn ontvangen, met inbegrip van de in deze titel beschreven waarborgen.  
3. Een doorgifte overeenkomstig lid 2 van dit artikel wordt gedocumenteerd. Deze 
documentatie wordt desgevraagd ter beschikking gesteld van de toezichthoudende autorite it als 
bedoeld in artikel LAW.GEN.4 [Bescherming van persoonsgegevens], lid 3, met inbegrip van de 
datum en het tijdstip van doorgifte, informatie over de ontvangende autoriteit, de reden voor de 
doorgifte en de doorgegeven PNR -gegevens zelf.  
4. Indien de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig lid 1 of lid 2 PNR -
gegevens vrijgeeft die op grond van deze titel zijn verzameld en uit een lidstaat afkomstig zijn, stelt 
de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk de autori teiten van die lidstaat zo spoedig 
 
342 
 mogelijk in kennis van de vrijgave. Het Verenigd Koninkrijk verricht deze kennisgeving conform de 
overeenkomsten of de regelingen inzake rechtshandhaving of informatie -uitwisseling die het 
Verenigd Koninkrijk met de desbe treffende lidstaat is aangegaan.  
5. Bij het doorgeven van analytische informatie die in het kader van deze titel verkregen PNR -
gegevens omvat, zijn de in dit artikel vermelde waarborgen van toepassing.  
Artikel LAW.PNR.33: Methode van doorgifte  
Luchtvaartmaatschappijen geven PNR -gegevens uitsluitend aan de bevoegde autoriteit van het 
Verenigd Koninkrijk door op basis van de “push -methode”, waarbij luchtvaartmaatschappijen PNR -
gegevens aan de databank van de bevoegde autoriteit van het Verenigd Ko ninkrijk doorgeven 
conform de volgende door de luchtvaartmaatschappijen in acht te nemen procedures:  
(a) de luchtvaartmaatschappijen geven de PNR -gegevens door langs elektronische weg, 
overeenkomstig de technische vereisten van de bevoegde autoriteit van het V erenigd 
Koninkrijk, of, in geval van technische problemen, met een ander passend middel dat een 
passend niveau van gegevensbeveiliging  waarborgt;  
(b) de luchtvaartmaatschappijen geven de PNR -gegevens door in een door beide zijden aanvaard 
berichtenformaat; en  
(c) de luchtvaartmaatschappijen geven de PNR -gegevens op een beveiligde manier door met 
gebruikmaking van gemeenschappelijke protocollen als voorgeschreven door de bevoegde 
autoriteit van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel LAW.PNR.34: Frequentie van de doorgifte  
1. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk verlangt van de 
luchtvaartmaatschappijen dat zij de PNR -gegevens:  
(a) in eerste instantie niet eerder dan 96 uur vóór de geplande vertrektijd van de vlucht 
doorgeven; en  
(b) maximaal vijf keer doorgeven zoals bep aald door de bevoegde autoriteit van het Verenigd 
Koninkrijk.  
2. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk staat de luchtvaartmaatschappijen toe 
om de in lid 1, punt b), bedoelde doorgifte te beperken tot wijzigingen van de PNR -gegevens die zijn 
door gegeven als bedoeld in punt a) van dat lid.  
3. De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk stelt de luchtvaartmaatschappijen in 
kennis van de voor de doorgiften vastgestelde tijdstippen.  
4. In specifieke gevallen waarin er aanwijzingen zijn dat aanvullend e toegang tot PNR -gegevens 
noodzakelijk is om te reageren op een specifieke bedreiging in verband met de in artikel 
LAW.PNR.20 [Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] genoemde doeleinden, kan de bevoegde 
autoriteit van het Verenigd Koninkrijk verlangen dat e en luchtvaartmaatschappij PNR -gegevens 
verstrekt vóór, tussen of na de geplande doorgiften. Bij de uitoefening van die discretionaire 
bevoegdheid betracht de bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk behoedzaamheid en 
evenredigheid en gebruikt zij de  in artikel LAW.PNR.33 [Methode van doorgifte] beschreven 
methode van doorgifte.  
 
343 
 Artikel LAW.PNR.35: Samenwerking  
De bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk en de PIU’s van de lidstaten werken samen om 
de samenhang van hun regelingen voor de verwer king van PNR -gegevens te bevorderen op een 
wijze die de veiligheid van personen in het Verenigd Koninkrijk, in de Unie en elders verder 
verbetert.  
Artikel LAW.PNR.36: Niet -afwijking  
Deze titel mag niet worden geïnterpreteerd als afwijking van een in een in strument inzake 
wederzijdse bijstand opgenomen verplichting tussen het Verenigd Koninkrijk en de lidstaten of 
derde landen om een verzoek te doen of in te gaan op een verzoek.  
Artikel LAW.PNR.37: Overleg en evaluatie  
1. De Partijen stellen elkaar in kennis va n elke door hen vast te stellen maatregel die gevolgen 
kan hebben voor deze titel.  
2. Bij gezamenlijke evaluaties van deze titel als bedoeld in artikel LAW.OTHER.135 [Beoordeling 
en evaluatie], lid 1, besteden de Partijen bijzondere aandacht aan de noodzaak e n evenredigheid van 
de verwerking en bewaring van PNR -gegevens voor elk van de in artikel LAW.PNR.20 
[Gebruiksdoeleinden van PNR -gegevens] genoemde doeleinden. Bij de gezamenlijke evaluaties 
wordt ook nagegaan hoe de bevoegde autoriteit van het Verenigd Ko ninkrijk ervoor heeft gezorgd 
dat de vooraf vastgestelde modellen, criteria en databanken als bedoeld in artikel LAW.PNR.27 
[Geautomatiseerde verwerking van PNR -gegevens] betrouwbaar, relevant en actueel zijn, rekening 
houdend met statistische gegevens.  
Artikel LAW.PNR.38: Opschorting van de samenwerking ingevolge deze titel  
1. Indien een van beide Partijen van oordeel is dat het niet langer passend is om deze titel te 
blijven toepassen, kan zij de andere Partij in kennis stellen van haar voornemen de toepas sing van 
deze titel op te schorten. Na een dergelijke kennisgeving treden de Partijen met elkaar in overleg.  
2. Indien de Partijen binnen 6 maanden na die kennisgeving geen oplossing hebben bereikt, 
kan elk van beide Partijen besluiten de toepassing van deze titel voor een periode van maximaal 6 
maanden op te schorten.  Voor  het einde  van die periode  kunnen  de Partijen  overeenkomen  de 
opschorting  met ten hoogste  6 maanden  te verlengen.  Indien de Partijen aan het einde van de 
opschortingstermijn geen oplossing m et betrekking tot deze titel hebben bereikt, is deze met ingang 
van de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van de opschortingsperiode niet langer 
van toepassing, tenzij de kennisgevende Partij de andere Partij meedeelt dat zij de kennisgev ing 
wenst in te trekken. In dat laatste geval worden de bepalingen van deze titel opnieuw van kracht.  
3. Indien deze titel ingevolge dit artikel worden opgeschort, komt het Gespecialiseerd Comité 
voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om  te beslissen welke stappen nodig 
zijn om ervoor te zorgen dat elke samenwerking die op grond van deze titel is geïnitieerd en waarop 
de opschorting van invloed is, op passende wijze wordt beëindigd.  Met betrekking  tot alle 
persoonsgegevens  die zijn verkre gen via samenwerking  ingevolge  deze  titel voordat  de bepalingen  
waarop  de opschorting  betrekking  heeft  voorlopig  niet meer  van toepassing  zijn, zorgen  de Partijen  
er in ieder  geval  voor  dat het beschermingsniveau  op grond  waarvan  de persoonsgegevens  zijn 
doorgegeven,  gehandhaafd  blijft  nadat  de opschorting  van kracht  is geworden.  
  
 
344 
 TITEL IV: SAMENWERKI NG INZAKE OPERATIONE LE INFORMATIE  
Artikel LAW.OPCO.1: Samenwerking inzake operationele informatie  
1. Deze titel heeft tot doel dat de Partijen ervoor zorgen dat de bevoegde autoriteiten van het 
Verenigd Koninkrijk en van de lidstaten elkaar, onder de voorwaarden van hun interne recht en 
binnen het kader van hun bevoegdheden, en voor zover dit niet in andere titels van dit deel is 
geregeld, kunnen bijstaan door  het verstrekken van relevante informatie ten behoeve van:  
(a) het voorkomen, onderzoeken, opsporen of vervolgen van strafbare feiten;  
(b) de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties;  
(c) de bescherming tegen en het voorkomen van bedreigingen voor de openbare v eiligheid; en  
(d) het voorkomen en bestrijden van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme.  
2. Voor de toepassing van deze titel wordt onder een “bevoegde autoriteit” een interne politie -
, douane - of andere autoriteit verstaan die krachtens het in terne recht bevoegd is activiteiten te 
verrichten met het oog op de in lid 1 genoemde doeleinden.  
3. Informatie, waaronder informatie over gezochte en vermiste personen en over voorwerpen, 
kan door een bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk of van ee n lidstaat worden 
opgevraagd of op eigen initiatief aan een bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk of van een 
lidstaat worden verstrekt.  Informatie kan op verzoek of op eigen initiatief worden verstrekt, onder 
de voorwaarden van het interne recht dat van toepassing is op de verstrekkende bevoegde 
autoriteit en binnen de grenzen van haar bevoegdheden.  
4. Informatie kan worden opgevraagd en verstrekt voor zover in de voorwaarden van het 
interne recht dat van toepassing is op de verzoekende of verstrekke nde bevoegde autoriteit niet is 
bepaald dat het verzoek om of de verstrekking van informatie via gerechtelijke instanties moet 
plaatsvinden of worden geleid.  
5. In dringende gevallen wordt door de verstrekkende bevoegde autoriteit zo spoedig mogelijk 
op een v erzoek gereageerd of op eigen initiatief informatie verstrekt.  
6. Een bevoegde autoriteit van de verzoekende staat kan, overeenkomstig het toepasselijke 
interne recht, op het tijdstip van indiening van het verzoek of op een later tijdstip, de verstrekkende 
staat om toestemming verzoeken voor het gebruik van de informatie als bewijsmiddel in procedures 
voor een rechterlijke instantie. De verstrekkende staat kan, onder de voorwaarden van titel VIII 
[Wederzijdse rechtshulp] en de voorwaarden van het toepasselijke  interne recht, ermee instemmen 
dat de informatie voor een rechterlijke instantie in de verzoekende staat als bewijsmiddel wordt 
gebruikt. Evenzo kan de verstrekkende staat, wanneer de informatie op eigen initiatief worden 
verstrekt, ermee instemmen dat de  informatie als bewijsmiddel wordt gebruikt in procedures voor 
een rechterlijke instantie in de ontvangende staat. Indien geen toestemming uit hoofde van dit lid 
wordt gegeven, wordt de ontvangen informatie niet als bewijsmiddel gebruikt in procedures voor  
een rechterlijke instantie.  
7. De verstrekkende bevoegde autoriteit kan overeenkomstig het toepasselijke interne recht 
voorwaarden verbinden aan het gebruik van de verstrekte informatie.  
 
345 
 8. Een bevoegde autoriteit kan uit hoofde van deze titel alle soorten inf ormatie verstrekken 
waarover zij beschikt, onder de voorwaarden van het interne recht dat op haar van toepassing is en 
binnen de grenzen van haar bevoegdheden.  Daarbij kan het uitsluitend om informatie uit andere 
bronnen gaan indien verdere doorgifte van d ie informatie is toegestaan in het kader waarbinnen die 
informatie door de verstrekkende bevoegde autoriteit werd verkregen.  
9. Informatie kan uit hoofde van deze titel worden verstrekt via elk geschikt 
communicatiekanaal, met inbegrip van het beveiligde comm unicatiekanaal voor uitwisseling van 
informatie via Europol.  
10. Dit artikel laat de toepassing of sluiting van bilaterale overeenkomsten tussen het Verenigd 
Koninkrijk en lidstaten onverlet, mits de lidstaten handelen in overeenstemming met het recht van 
de U nie. Het doet evenmin afbreuk aan andere bevoegdheden waarover de bevoegde autoriteiten 
van het Verenigd Koninkrijk of van de lidstaten krachtens het toepasselijke interne of internationale 
recht beschikken om bijstand te verlenen door middel van het delen  van informatie voor de in lid 1 
genoemde doeleinden.  
TITEL V: SAMENWERKIN G MET EUROPOL  
Artikel LAW.EUROPOL.46: Doel  
Deze titel heeft tot doel samenwerking tot stand te brengen tussen Europol en de bevoegde 
autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk ter ondersteuning en versterking van het optreden van de 
lidstaten en van het Verenigd Koninkrijk, alsmede van hun wederzijdse samenwerking bij de 
voorkoming en bestrijding van ernstige criminaliteit, terrorisme en vormen van criminaliteit die een 
schending in houden van een gemeenschappelijk belang dat tot het beleid van de Unie behoort, als 
bedoeld in artikel LAW.EUROPOL.48 [Vormen van criminaliteit].  
Artikel LAW.EUROPOL.47: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “Europol”: het Agentschap van de Europ ese Unie voor samenwerking op het gebied van 
rechtshandhaving, opgericht bij Verordening (EU ) 2016/794 (hierna “Europol -verordening” 
genoemd) 79; 
(b) “bevoegde autoriteit”: voor de Unie, Europol, en, voor het Verenigd Koninkrijk, een interne 
rechtshandhavingsautoriteit die krachtens het interne recht verantwoordelijk is voor het 
voorkomen en bestrijden van strafbare feiten.  
Artikel LAW.EUROPOL.48: Vormen van criminaliteit  
1. De bij deze titel ingestelde samenwerking heeft betrekking op de vormen  van criminaliteit 
die onder de bevoegdheid van Europol vallen, zoals vermeld in BIJLAGE LAW -3, met inbegrip van 
hiermee verband houdende strafbare feiten.  
                                                            
79  Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het 
Agent schap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en tot 
vervanging en intrekking van de Besluiten 2009/371/JBZ, 2009/934/JBZ, 2009/935/JBZ, 2009/936/JBZ en 
2009/968/JBZ van de Raad (PB EU L 135 van 24.5.2016, blz. 5 3). 
 
346 
 2. Hiermee verband houdende strafbare feiten zijn strafbare feiten die zijn gepleegd om zich 
de middele n te verschaffen om de in lid 1 genoemde vormen van criminaliteit te plegen, strafbare 
feiten die zijn gepleegd om die vormen van criminaliteit te vergemakkelijken of uit te voeren, en 
strafbare feiten die zijn gepleegd om ervoor te zorgen dat die vormen v an criminaliteit ongestraft 
blijven.  
3. Wanneer de lijst van vormen van criminaliteit waarvoor Europol krachtens het Unierecht 
bevoegd is, wordt gewijzigd, kan het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële 
samenwerking, op voorstel van de Uni e, BIJLAGE LAW -3 dienovereenkomstig wijzigen vanaf de 
datum waarop de wijziging van de bevoegdheid van Europol in werking treedt.  
Artikel LAW.EUROPOL.49: Reikwijdte van de samenwerking  
De samenwerking kan, naast de uitwisseling van persoonsgegevens onder de in deze titel 
vastgestelde voorwaarden en overeenkomstig de taken van Europol die in de Europol -verordening 
zijn uiteengezet, met name betrekking hebben op:  
(a) de uitwisseling van informatie in de vorm specialistische kennis;  
(b) algemene situatieverslagen;  
(c) resultaten van strategische analyses;  
(d) informatie over procedures voor strafrechtelijke onderzoeken;  
(e) informatie over methoden van misdaadpreventie;  
(f) deelname aan opleidingsactiviteiten; en  
(g) advisering en ondersteuning bij individuele strafrechtelijke onder zoeken en operationele 
samenwerking.  
Artikel LAW.EUROPOL.50: Nationaal contactpunt en verbindingsofficieren  
1. Het Verenigd Koninkrijk wijst een nationaal contactpunt aan dat fungeert als centraal 
contactpunt tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van het  Verenigd Koninkrijk.  
2. De uitwisseling van informatie tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk vindt plaats tussen Europol en het in lid 1 bedoelde nationale contactpunt. Dit vormt 
echter geen beletsel voor rechtstreekse uitwi sseling van informatie tussen Europol en de bevoegde 
autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk, indien dit passend wordt geacht door zowel Europol als de 
relevante bevoegde autoriteiten.  
3. Het nationale contactpunt is ook het centrale contactpunt voor de toe tsing, correctie en 
verwijdering van persoonsgegevens.  
4. Om de krachtens deze titel ingestelde samenwerking te vergemakkelijken, detacheert het 
Verenigd Koninkrijk een of meer verbindingsofficieren bij Europol. Europol kan een of meer 
verbindingsofficieren d etacheren naar het Verenigd Koninkrijk.  
 
347 
 5. Het Verenigd Koninkrijk zorgt ervoor dat zijn verbindingsofficieren snelle en, indien 
technisch mogelijk, rechtstreekse toegang hebben tot de relevante interne databanken van het 
Verenigd Koninkrijk die zij nodig hebben om hun taken te vervullen.  
6. Het aantal verbindingsofficieren, de bijzonderheden van hun taken, hun rechten en plichten 
en de daarmee gepaard gaande kosten worden geregeld in werkafspraken tussen Europol en de 
bevoegde autoriteiten van het Verenigd Ko ninkrijk als bedoeld in artikel LAW.EUROPOL.59 
[Werkafspraken en administratieve afspraken].  
7. De verbindingsofficieren van het Verenigd Koninkrijk en de vertegenwoordigers van de 
bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen voor operationele ve rgaderingen worden 
uitgenodigd. De verbindingsofficieren van de lidstaten en de verbindingsofficieren van derde landen, 
de vertegenwoordigers van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en derde landen, 
Europolfunctionarissen en andere belanghebbenden mo gen vergaderingen bijwonen die door de 
verbindingsofficieren of de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk worden 
georganiseerd.  
Artikel LAW.EUROPOL.51: Informatie -uitwisseling  
1. De informatie -uitwisseling tussen de bevoegde autoriteiten moet in overeenstemming zijn 
met het doel en de bepalingen van deze titel. Persoonsgegevens worden uitsluitend voor de in lid 2 
bedoelde specifieke doeleinden verwerkt.  
2. De bevoegde autoriteiten geven uiterlijk op het moment van de doorgifte van 
persoonsgegevens d uidelijk aan voor welk specifiek doel of welke specifieke doeleinden de 
persoonsgegevens worden doorgegeven. Voor doorgiften aan Europol worden het doel of de 
doeleinden van een dergelijke doorgifte gespecificeerd overeenkomstig de specifieke 
verwerkingsdo eleinden die zijn vastgesteld in de Europol -verordening. Indien de doorgevende 
bevoegde autoriteit dit niet heeft gedaan, verwerkt de ontvangende bevoegde autoriteit, in overleg 
met de doorgevende autoriteit, de persoonsgegevens om de relevantie ervan en h et doel of de 
doeleinden waarvoor zij verder moeten worden verwerkt, te bepalen. De bevoegde autoriteiten 
mogen persoonsgegevens alleen verwerken voor een ander doel dan het doel waarvoor zij zijn 
verstrekt, indien de doorgevende bevoegde autoriteit daarto e toestemming heeft verleend.  
3. De bevoegde autoriteiten die de persoonsgegevens ontvangen, verbinden zich ertoe deze 
gegevens uitsluitend te verwerken voor het doel waarvoor zij zijn doorgegeven . De 
persoonsgegevens worden verwijderd zodra zij niet langer noodzakelijk zijn voor het doel waarvoor 
zij zijn doorgegeven.  
4. Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk stellen onverwijld, en in elk 
geval uiterlijk zes maanden na de ontvangst van de persoonsgegevens, vast of en in welke mate die 
persoonsgegevens noodzakelijk zijn voor het doel waarvoor zij zijn doorgegeven, en stellen de 
doorgevende autoriteit daarvan in kennis.  
Artikel LAW.EUROPOL.52: Beperkingen van de toegang tot en het verdere gebruik van doorgegeven 
persoonsgegevens  
1. De doorgevende bevoegde autoriteit kan op het moment van de doorgifte van 
persoonsgegevens elke algemene of specifieke beperking van de toegang daartoe of het gebruik 
daarvan aangeven, ook wat betreft de verdere doorgifte, wissing of vernietiging ervan na een 
bepaalde periode, of de verdere verwerking ervan. Indien de noodzaak tot dergelijke beperkingen na 
 
348 
 de doorgifte van de persoonsgegevens duidelijk wordt, stelt de doorgevende bevoegde autoriteit de 
ontvangende bevoegde autoriteit  daarvan in kennis.  
2. De o ntvangende bevoegde autoriteit houdt zich aan alle beperkingen van de toegang tot of 
het verdere gebruik van de persoonsgegevens die door de doorgevende bevoegde autoriteit zijn 
aangegeven zoals beschreven in lid 1.  
3. Elke Partij zorgt ervoor dat de informat ie die krachtens deze titel wordt doorgegeven, in 
overeenstemming met haar eigen rechtskader is verzameld, opgeslagen en doorgegeven . Elke Partij 
zorgt er, voor zover mogelijk, voor dat dergelijke informatie niet in strijd met de mensenrechten is 
verkregen . Dergelijke informatie mag ook niet worden doorgegeven wanneer, voor zover 
redelijkerwijs is te voorzien, zij kan worden gebruikt om de doodstraf of enige vorm van wrede of 
onmenselijke behandeling te vorderen, uit te spreken of uit te voeren.  
Artikel LA W.EUROPOL.53: Verschillende categorieën betrokkenen  
1. De doorgifte van persoonsgegevens in verband met slachtoffers van een strafbaar feit, 
getuigen of andere personen die informatie kunnen verstrekken over strafbare feiten, of in verband 
met personen jonge r dan achttien, is verboden, tenzij de doorgifte in individuele gevallen strikt 
noodzakelijk en evenredig is om een strafbaar feit te voorkomen of te bestrijden.  
2. Het Verenigd Koninkrijk en Europol zorgen er elk wat hen betreft voor dat voor de 
verwerking v an persoonsgegevens uit hoofde van lid 1 aanvullende waarborgen gelden, waaronder 
toegangsbeperkingen, aanvullende beveiligingsmaatregelen en beperkingen met betrekking tot 
verdere doorgifte.  
Artikel LAW.EUROPOL.54: Facilitering van het verkeer van persoon sgegevens tussen het Verenigd 
Koninkrijk en Europol  
Met het oog op wederzijdse operationele voordelen streven de Partijen ernaar in de toekomst 
samen te werken om ervoor te zorgen dat de uitwisseling van gegevens tussen Europol en de 
bevoegde autoriteiten  van het Verenigd Koninkrijk zo spoedig mogelijk kan plaatsvinden, en te 
overwegen nieuwe processen en technische ontwikkelingen op te nemen die daartoe kunnen 
bijdragen, rekening houdend met het feit dat het Verenigd Koninkrijk geen lidstaat is.  
Artikel LAW.EUROPOL.55: Beoordeling van de betrouwbaarheid van de bron en van de 
nauwkeurigheid van de informatie  
1. De bevoegde autoriteiten geven uiterlijk op het moment van de doorgifte van de informatie, 
voor zover mogelijk, de betrouwbaarheid van de bron van de  informatie aan op basis van de 
volgende criteria:  
(a) er bestaat geen twijfel omtrent de authenticiteit, de betrouwbaarheid en de bevoegdheid van 
de informatiebron, of de bron is in het verleden in alle gevallen betrouwbaar gebleken;  
(b) de informatiebron is in het verleden in de meeste gevallen betrouwbaar gebleken;  
(c) de informatiebron is in het verleden in de meeste gevallen onbetrouwbaar gebleken;  
(d) de betrouwbaarheid van de bron kan niet worden beoordeeld.  
 
349 
 2. De bevoegde autoriteiten geven uiterlijk op het moment va n de doorgifte van de informatie, 
voor zover mogelijk, de nauwkeurigheid van de informatie aan op basis van de volgende criteria:  
(a) informatie die zonder enige twijfel nauwkeurig is;  
(b) informatie die de bron uit de eerste hand heeft, maar de informerende ambt enaar niet;  
(c) informatie die de bron niet uit de eerste hand heeft, maar die wordt gestaafd door andere 
reeds opgeslagen informatie;  
(d) informatie die de bron niet uit de eerste hand heeft en die niet kan worden gestaafd.  
3. Wanneer de ontvangende bevoegde autorit eit aan de hand van de informatie waarover zij 
reeds beschikt, tot de conclusie komt dat de beoordeling van de informatie of van de bron ervan die 
de doorgevende bevoegde autoriteit overeenkomstig de leden 1 en 2 heeft verricht, moet worden 
gecorrigeerd, s telt zij die bevoegde autoriteit daarvan in kennis en tracht zij overeenstemming te 
bereiken over een wijziging van de beoordeling.  Zonder die overeenstemming wijzigt de 
ontvangende bevoegde autoriteit de beoordeling van de ontvangen informatie of van de b ron ervan 
niet.  
4. Wanneer een bevoegde autoriteit informatie ontvangt zonder beoordeling, tracht zij indien 
mogelijk in overleg met  de doorgevende bevoegde autoriteit, de betrouwbaarheid van de bron of de 
nauwkeurigheid van de informatie zoveel mogelijk te b eoordelen aan de hand van de informatie 
waarover zij reeds beschikt.  
5. Kan er geen betrouwbare beoordeling worden gemaakt, dan wordt de informatie 
beoordeeld zoals bepaald in lid 1, punt d), en lid 2, punt d).  
Artikel LAW.EUROPOL.56: Beveiliging van de info rmatie -uitwisseling  
1. De technische en organisatorische maatregelen die worden genomen om de beveiliging van 
de informatie -uitwisseling krachtens deze titel te waarborgen, worden vastgelegd in administratieve 
afspraken tussen Europol en de bevoegde autoritei ten van het Verenigd Koninkrijk als bedoeld in 
artikel LAW.EUROPOL.59 [Werkafspraken en administratieve afspraken].  
2. De Partijen bereiken overeenstemming over het opzetten, ten uitvoer leggen en 
operationeel maken van een beveiligd communicatiekanaal voor d e uitwisseling van informatie 
tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.   
3. De gebruiksvoorwaarden van het beveiligde communicatiekanaal worden vastgelegd in 
administratieve afspraken tussen Europol en de bevoegde autoriteiten va n het Verenigd Koninkrijk 
als bedoeld in artikel LAW.EUROPOL.58 [Uitwisseling van gerubriceerde en gevoelige niet -
gerubriceerde informatie] .  
Artikel LAW.EUROPOL.57: Aansprakelijkheid voor onrechtmatige of onjuiste verwerking van 
persoonsgegevens  
1. De bevoegde autoriteiten zijn, overeenkomstig hun respectieve rechtskaders, aansprakelijk 
voor alle schade die een persoon lijdt ten gevolge van juridische of feitelijke onjuistheden in 
uitgewisselde informatie. Ter voorkoming van aansprakelijkheid uit hoo fde van hun respectieve 
rechtskaders ten aanzien van een benadeelde partij, kunnen Europol noch de bevoegde autoriteiten 
 
350 
 van het Verenigd Koninkrijk aanvoeren dat de andere bevoegde autoriteit onjuiste informatie heeft 
doorgegeven.  
2. Als Europol of de bevoe gde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk schade moeten 
vergoeden omdat zij informatie hebben gebruikt die zij elkaar foutief hebben verstrekt of die werd 
verstrekt als gevolg van het niet nakomen van hun respectieve verplichtingen, wordt de krachtens l id 
1 door Europol of de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk betaalde schadevergoeding 
terugbetaald door respectievelijk de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk en Europol, 
tenzij de informatie in strijd met deze titel werd gebrui kt. 
3. Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen van elkaar geen 
terugbetaling van punitieve of niet -compenserende schadevergoeding eisen uit hoofde van de leden 
1 en 2.  
Artikel LAW.EUROPOL.58: Uitwisseling van gerubriceerde en g evoelige niet -gerubriceerde informatie  
De uitwisseling en bescherming van gerubriceerde en gevoelige niet -gerubriceerde informatie 
wordt, indien nodig in het kader van deze titel, geregeld in werkafspraken en administratieve 
afspraken als bedoeld in artike l LAW.EUROPOL.59 [Werkafspraken en administratieve afspraken] 
tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel LAW.EUROPOL.59: Werkafspraken en administratieve afspraken  
1. De bijzonderheden van de samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en Europol die 
nodig zijn om de bepalingen van deze titel aan te vullen en uit te voeren, worden geregeld in 
werkafspraken overeenkomstig artikel 23, lid 4, van de Europol -verordening en administratieve 
afspraken overeenkomstig artikel 25, lid 1, van de Europol -verordening tussen Europol en de 
bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.  
2. Onverminderd de bepalingen van deze titel en rekening houdend met de status van het 
Verenigd Kon inkrijk als niet -lidstaat, nemen Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk, na een besluit van de raad van bestuur van Europol, in werkafspraken of administratieve 
afspraken, naargelang van het geval, bepalingen op ter aanvulling of u itvoering van deze titel, op 
grond waarvan met name:  
(a) overleg kan plaatsvinden tussen Europol en een of meer vertegenwoordigers van het 
nationale contactpunt van het Verenigd Koninkrijk over beleidskwesties en aangelegenheden 
van gemeenschappelijk belang vo or de verwezenlijking van hun doelstellingen en de 
coördinatie van hun respectieve activiteiten, en voor het bevorderen van de samenwerking 
tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk;  
(b) een of meer vertegenwoordigers van het Veren igd Koninkrijk als waarnemer kunnen 
deelnemen aan specifieke vergaderingen van de hoofden van de Europol -eenheden, 
overeenkomstig het reglement van orde van die vergaderingen;  
(c) een of meer vertegenwoordigers van het Verenigd Koninkrijk betrokken kunnen wor den bij 
operationele analyseprojecten, overeenkomstig de regels die zijn vastgesteld door de 
bevoegde bestuursorganen van Europol;   
(d) de taken van de verbindingsofficieren, hun rechten en plichten en de daarmee gepaard 
gaande kosten kunnen worden gespecifice erd; of  
 
351 
 (e) samenwerking mogelijk wordt tussen de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk en 
Europol in het geval van inbreuken inzake privacy of beveiliging.   
3. De inhoud van de werkafspraken en de administratieve afspraken kan in één document 
worden  opgenomen.  
Artikel LAW.EUROPOL.60: Kennisgeving van tenuitvoerlegging  
1. Het Verenigd Koninkrijk en Europol maken elk een document openbaar waarin de 
voorschriften betreffende de verwerking van persoonsgegevens die krachtens deze titel worden 
doorgegeven, inclusief de beschikbare middelen voor de uitoefening van de rechten van de 
betrokkenen, op begrijpelijke wijze worden beschreven, en zorgen ervoor dat zij elkaar een kopie 
van dat document verstrekken.  
2. Indien dit nog niet het geval is, stellen het Verenig d Koninkrijk en Europol regels vast om te 
bepalen hoe de naleving van de bepalingen inzake de verwerking van persoonsgegevens in de 
praktijk zal worden gehandhaafd. Het Verenigd Koninkrijk en Europol zenden elkaar en de 
respectieve toezichthoudende autorit eiten een kopie van deze regels toe.  
Artikel LAW.EUROPOL.61: Bevoegdheden van Europol  
Geen van de bepalingen van deze titel mag worden opgevat als een verplichting voor Europol om 
met de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk samen te werken bui ten de grenzen van 
de in het desbetreffende Unierecht vastgestelde bevoegdheden van Europol.  
  
 
352 
 TITEL VI: SAMENWERKI NG MET EUROJUST  
Artikel LAW.EUROJUST.61: Doel  
Deze titel heeft tot doel samenwerking tot stand te brengen tussen Eurojust en de bevoegde 
autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk bij de bestrijding van ernstige criminaliteit als bedoeld in 
artikel LAW.EUROJUST.63 [Vormen van criminaliteit].  
Artikel LAW.EUROJUST.62: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “Eurojust”: het Agentschap van de  Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken, 
opgericht bij Verordening (EU) 2018/172780 (hierna “Eurojust -verordening” genoemd);  
(b) “bevoegde autoriteit”: voor de Unie, Eurojust, vertegenwoordigd door het college of een 
nationaal lid, en, voor he t Verenigd Koninkrijk, een interne autoriteit die krachtens het interne 
recht verantwoordelijkheden heeft met betrekking tot het onderzoek en de vervolging van 
strafbare feiten;  
(c) “college”: het college van Eurojust als bedoeld in de Eurojust -verordening;  
(d) “nationaal lid”: het door elke lidstaat bij Eurojust gedetacheerde nationale lid, als bedoeld in 
de Eurojust -verordening;  
(e) “medewerker”: een persoon die een nationaal lid en de adjunct van het nationale lid, of de 
verbindingsofficier van justitie kan bijstaan, als bedoeld in respectievelijk de Eurojust -
verordening en artikel LAW.EUROJUST.66 [Verbindingsofficier van justitie], lid 3;  
(f) “verbindingsofficier van justitie”: een openbaar aanklager die door het Verenigd Koninkrijk bij 
Eurojust is gedetacheerd en die wat de status van openbaar aanklager betreft, onderworpen 
is aan het interne recht van het Verenigd Koninkrijk;  
(g) “verbindingsmagistraat”: een magistraat die door Eurojust overeenkomstig artikel 
LAW.EUROJUST.67 [Verbindingsmagistraat] naar het Verenig d Koninkrijk is gedetacheerd;  
(h) “intern correspondent voor terrorismebestrijding”: het contactpunt dat door het Verenigd 
Koninkrijk is aangewezen overeenkomstig artikel LAW.EUROJUST.65 [Contactpunten voor 
Eurojust] en dat belast is met de behandeling van cor respondentie in verband met terrorisme.  
Artikel LAW.EUROJUST.63: Vormen van criminaliteit  
1. De bij deze titel ingestelde samenwerking heeft betrekking op de vormen van ernstige 
criminaliteit die onder de bevoegdheid van Eurojust vallen, zoals vermeld in BIJL AGE LAW -4, met 
inbegrip van hiermee verband houdende strafbare feiten.  
                                                            
80   Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 
betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust), en tot 
vervanging en intrekking van Besluit 2002/187/JBZ va n de Raad (PB EU L 295 van 21.11.2018, blz. 138).  
 
353 
 2. Hiermee verband houdende strafbare feiten zijn de strafbare feiten die zijn gepleegd om 
zich de middelen te verschaffen om de in lid 1 genoemde vormen van ernstige criminaliteit te 
pleg en, strafbare feiten die zijn gepleegd om zulke ernstige vormen van criminaliteit te 
vergemakkelijken of te kunnen plegen, en strafbare feiten die zijn gepleegd om ervoor te zorgen dat 
zulke ernstige vormen van criminaliteit ongestraft blijven.  
3. Wanneer de lijst van vormen van ernstige criminaliteit waarvoor Eurojust krachtens het 
Unierecht bevoegd is, wordt gewijzigd, kan het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en 
justitiële samenwerking, op voorstel van de Unie, BIJLAGE LAW -4 dienovereenkomstig wi jzigen vanaf 
de datum waarop de wijziging van de bevoegdheid van Eurojust in werking treedt.  
Artikel LAW.EUROJUST.64: Reikwijdte van de samenwerking  
De Partijen zorgen ervoor dat Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk 
samenwerken op de in de artikelen 2 en 54 van de Eurojust -verordening en in deze titel omschreven 
werkterreinen.  
Artikel LAW.EUROJUST.65: Contactpunten voor Eurojust  
1. Het Verenigd Koninkrijk zet ten minste één contactpunt voor Eurojust op of wijst dat aan 
binnen de be voegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk.  
2. Het Verenigd Koninkrijk wijst een van zijn contactpunten aan als intern correspondent voor 
terrorismebestrijding van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel LAW.EUROJUST.66: Verbindingsofficier van justitie  
1. Om de krachtens deze titel ingestelde samenwerking te vergemakkelijken, detacheert het 
Verenigd Koninkrijk een verbindingsofficier van justitie bij Eurojust.  
2. Het mandaat en de duur van de detachering worden bepaald door het Verenigd Koninkrijk.  
3. De verbindingsoff icier van justitie kan worden bijgestaan door maximaal vijf medewerkers, 
afhankelijk van de omvang van de samenwerking. Indien nodig kunnen de medewerkers de 
verbindingsofficier van justitie vervangen of namens deze optreden.  
4. Het Verenigd Koninkrijk stelt  Eurojust in kennis van de aard en de omvang van de 
rechterlijke bevoegdheden waarover de verbindingsofficier van justitie en de medewerkers van de 
verbindingsofficier van justitie in het Verenigd Koninkrijk beschikken om hun taken overeenkomstig 
deze tite l te vervullen. Het Verenigd Koninkrijk stelt de bevoegdheid van zijn verbindingsofficier van 
justitie en de medewerkers van de verbindingsofficier van justitie vast om op te treden ten aanzien 
van buitenlandse rechterlijke autoriteiten.  
5. De verbindingsoffi cier van justitie en de medewerkers van de verbindingsofficier van justitie 
dienen zoals een openbaar aanklager of persoon met gelijkwaardige bevoegdheden overeenkomstig 
het interne recht toegang te hebben tot de informatie in het interne strafregister of in enig ander 
register van het Verenigd Koninkrijk.  
6. De verbindingsofficier van justitie en de medewerkers van de verbindingsofficier van justitie 
hebben de bevoegdheid rechtstreeks contact op te nemen met de bevoegde autoriteiten van het 
Verenigd Koninkrij k. 
 
354 
 7. Het aantal in lid 3 van dit artikel bedoelde medewerkers, de bijzonderheden van de taken 
van de verbindingsofficier van justitie en de medewerkers van de verbindingsofficier van justitie, hun 
rechten en plichten en de daarmee gepaard gaande kosten worde n geregeld in een werkafspraak 
tussen Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk als bedoeld in artikel 
LAW.EUROJUST.75 [Werkafspraak].  
8. De werkdocumenten van de verbindingsofficier van justitie en de medewerkers van de 
verbindingsoffi cier van justitie worden door Eurojust onschendbaar gehouden.  
Artikel LAW.EUROJUST.67: Verbindingsmagistraat  
1. Ter vergemakkelijking van de justitiële samenwerking met het Verenigd Koninkrijk in 
gevallen waarin Eurojust bijstand verleent, kan Eurojust overe enkomstig artikel 53 van de Eurojust -
verordening een verbindingsmagistraat naar het Verenigd Koninkrijk detacheren.  
2. De bijzonderheden van de taken van de in lid 1 van dit artikel bedoelde 
verbindingsmagistraat, de rechten en plichten van de verbindingsmagi straat en de daarmee gepaard 
gaande kosten worden geregeld in een werkafspraak tussen Eurojust en de bevoegde autoriteiten 
van het Verenigd Koninkrijk als bedoeld in artikel LAW.EUROJUST.75 [Werkafspraak].  
Artikel LAW.EUROJUST.68: Operationele en strategis che vergaderingen  
1. De verbindingsofficier van justitie, de medewerkers van de verbindingsofficier van justitie, 
en vertegenwoordigers van andere bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk, met inbegrip 
van het contactpunt voor Eurojust, kunnen op uit nodiging van de voorzitter van Eurojust deelnemen 
aan vergaderingen als die betrekking hebben op strategische aangelegenheden, en met 
toestemming van de betrokken nationale leden deelnemen aan vergaderingen als die betrekking 
hebben op operationele aangele genheden.  
2. Nationale leden, hun adjuncten en medewerkers, de administratief directeur van Eurojust 
en Eurojust -functionarissen kunnen vergaderingen bijwonen die worden georganiseerd door de 
verbindingsofficier van justitie, de medewerkers van de verbindings officier van justitie, of andere 
bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk, met inbegrip van het contactpunt voor Eurojust.  
Artikel LAW.EUROJUST.69: Uitwisseling van niet -persoonsgebonden gegevens  
Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen niet -persoonsgebonden 
gegevens uitwisselen voor zover die gegevens relevant zijn voor de samenwerking krachtens deze 
titel en met inachtneming van eventuele beperkingen uit hoofde van artikel LAW.EUROJUST.74 
[Uitwisseling van gerubriceerde en gevoelige niet -gerubriceerde informatie] .  
Artikel LAW.EUROJUST.70: Uitwisseling van persoonsgegevens  
1. Persoonsgegevens die krachtens deze titel door de bevoegde autoriteiten worden 
opgevraagd en on tvangen, worden door hen uitsluitend verwerkt met het in artikel  
LAW.EUROJUST.61 [Doel] genoemde doel, voor de in lid 2 van dit artikel genoemde specifieke 
doeleinden en met inachtneming van de in lid 3 van dit artikel bedoelde beperkingen inzake toegang 
of verder gebruik.  
2. De doorgevende bevoegde autoriteit geeft uiterlijk op het moment van de doorgifte van 
persoonsgegevens duidelijk aan voor welk specifiek doel of welke specifieke doeleinden de gegevens 
worden doorgegev en. 
 
355 
 3. De doorgevende bevoegde autoriteit kan op het moment van de doorgifte van 
persoonsgegevens elke algemene of specifieke beperking van de toegang daartoe of het gebruik 
daarvan aangeven, ook wat betreft de verdere doorgifte, wissing of vernietiging ervan  na een 
bepaalde periode, of de verdere verwerking ervan. Indien de noodzaak tot dergelijke beperkingen na 
de verstrekking van de persoonsgegevens duidelijk wordt, stelt de doorgevende autoriteit de 
ontvangende autoriteit daarvan in kennis.  
4. De ontvangende bevoegde autoriteit houdt zich aan alle beperkingen van de toegang tot of 
het verdere gebruik van de persoonsgegevens die door de doorgevende bevoegde autoriteit zijn 
aangegeven zoals bepaald in lid 3.  
Artikel LAW.EUROJUST.71: Transmissiekanalen  
1. Er wordt informatie uitgewisseld:  
(a) tussen de verbindingsofficier van justitie of de medewerkers van de verbindingsofficier van 
justitie of, indien er geen is aangewezen of anderszins beschikbaar is, het contactpunt van het 
Verenigd Koninkrijk voor Eurojust en de bet rokken nationale leden of het college;  
(b) indien Eurojust een verbindingsmagistraat naar het Verenigd Koninkrijk heeft gedetacheerd, 
tussen de verbindingsmagistraat en een bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk; in 
dat geval wordt de verbindingsoffi cier van justitie in kennis gesteld van dergelijke informatie -
uitwisselingen; of  
(c) rechtstreeks tussen een bevoegde autoriteit in het Verenigd Koninkrijk en de betrokken 
nationale leden of het college; in dat geval worden de verbindingsofficier van justitie en, 
indien van toepassing, de verbindingsmagistraat in kennis gesteld van dergelijke informatie -
uitwisselingen.  
2. Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen overeenkomen in 
bepaalde gevallen gebruik te maken van andere kanalen om  informatie uit te wisselen.  
3. Zowel Eurojust als de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk zorgen ervoor dat 
hun respectieve vertegenwoordigers gemachtigd zijn om op het passende niveau informatie uit te 
wisselen overeenkomstig respectievelijk he t recht van het Verenigd Koninkrijk en de Eurojust -
verordening, en dat zij naar behoren worden gescreend.  
Artikel LAW.EUROJUST.72: Verdere doorgiften  
De bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk en Eurojust delen geen aan elkaar verstrekte 
informa tie mee aan derde landen of internationale organisaties zonder de toestemming van de 
verstrekkende bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk of Eurojust, naargelang van het 
geval, en zonder passende waarborgen met betrekking tot de bescherming van pe rsoonsgegevens.  
Artikel LAW.EUROJUST.73: Aansprakelijkheid voor onrechtmatige of onjuiste verwerking van 
persoonsgegevens  
1. De bevoegde autoriteiten zijn, overeenkomstig hun respectieve rechtskaders, aansprakelijk 
voor alle schade die een persoon lijdt ten g evolge van juridische of feitelijke onjuistheden in 
uitgewisselde informatie. Ter voorkoming van aansprakelijkheid uit hoofde van hun respectieve 
rechtskaders ten aanzien van een benadeelde partij, kunnen Eurojust noch de bevoegde autoriteiten 
 
356 
 van het Vere nigd Koninkrijk aanvoeren dat de andere bevoegde autoriteit onjuiste informatie heeft 
doorgegeven.  
2. Als een bevoegde autoriteit schade moet vergoeden omdat zij informatie heeft gebruikt die 
door de andere bevoegde autoriteit foutief werd verstrekt of werd verstrekt als gevolg van het niet 
nakomen door de andere bevoegde autoriteit van haar verplichtingen, wordt de krachtens lid 1 door 
de bevoegde autoriteit betaalde schadevergoeding door de andere bevoegde autoriteit 
terugbetaald, tenzij de informatie in st rijd met deze titel werd gebruikt.  
3. Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen van elkaar geen 
terugbetaling van punitieve of niet -compenserende schadevergoeding eisen uit hoofde van de leden 
1 en 2.  
Artikel LAW.EUROJUST.74: Ui twisseling van gerubriceerde en gevoelige niet -gerubriceerde 
informatie  
De uitwisseling en bescherming van gerubriceerde en gevoelige niet -gerubriceerde informatie 
wordt, indien nodig krachtens deze titel, geregeld in een werkafspraak als bedoeld in artik el 
LAW.EUROJUST.75 [Werkafspraak] tussen Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk.  
Artikel LAW.EUROJUST.75: Werkafspraak  
De wijze van samenwerking tussen de Partijen wordt voor zover nodig voor de uitvoering van deze 
titel geregeld in een werkafspraak tussen Eurojust en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk overeenkomstig artikel  47, lid  3, en artikel 56, lid 3, van de Eurojust -verordening.  
Artikel LAW.EUROJUST.76: Bevoegdheden van Eurojust  
Geen van de bepalingen van deze titel mag worden opgevat als een verplichting voor Eurojust om 
met de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk samen te werken buit en de grenzen van 
de in het desbetreffende Unierecht vastgestelde bevoegdheden van Eurojust.  
TITEL VII: OVERLEVER ING  
Artikel LAW.SURR.76: Doel  
Deze titel heeft tot doel ervoor te zorgen dat het uitleveringssysteem tussen de lidstaten enerzijds 
en het Ver enigd Koninkrijk anderzijds gebaseerd is op een mechanisme van overlevering op basis 
van een aanhoudingsbevel in de zin van deze titel.  
Artikel LAW.SURR.77: Evenredigheidsbeginsel  
De samenwerking in het kader van het aanhoudingsbevel moet noodzakelijk en e venredig zijn, 
rekening houdend met de rechten van de gezochte persoon en de belangen van de slachtoffers, en 
gelet op de ernst van de gepleegde handeling, met de straf die waarschijnlijk zou worden opgelegd, 
en met de mogelijkheid dat een staat minder dwi ngende maatregelen neemt dan de overlevering 
van de gezochte persoon, met name om onnodig lange perioden van voorlopige hechtenis te 
voorkomen.  
 
357 
 Artikel LAW.SURR.78: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “aanhoudingsbevel”: een beslissing van een rechterlijke autoriteit die door een staat wordt 
uitgevaardigd met het oog op de aanhouding en de overlevering door een andere staat van 
een persoon die gezocht wordt met het oog op strafvervolging of tenuitvoerlegging van een 
vrijheidsstraf of tot vrijhei dsbeneming strekkende maatregel;  
(b) “rechterlijke autoriteit”: een autoriteit die naar intern recht een rechter, rechtbank of 
openbaar aanklager is. Een openbaar aanklager wordt slechts als rechterlijke autoriteit 
beschouwd voor zover het interne recht dat be paalt;  
(c) “uitvoerende rechterlijke autoriteit”: de rechterlijke autoriteit van de uitvoerende staat die 
krachtens het interne recht van die staat bevoegd is om het aanhoudingsbevel ten uitvoer te 
leggen;  
(d) “uitvaardigende rechterlijke autoriteit”: de rechterli jke autoriteit van de uitvaardigende staat 
die krachtens het interne recht van die staat bevoegd is om een aanhoudingsbevel uit te 
vaardigen.  
Artikel LAW.SURR.79: Toepassingsgebied  
1. Een aanhoudingsbevel kan worden uitgevaardigd wegens feiten die door het re cht van de 
uitvaardigende staat strafbaar zijn gesteld met een vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming 
strekkende maatregel met een maximum van ten minste twaalf maanden of, wanneer al een straf of 
een maatregel is opgelegd, wegens opgelegde straffen of ma atregelen met een duur van ten minste 
vier maanden.  
2. Onverminderd de leden 3 en 4 wordt overlevering afhankelijk gesteld van de voorwaarde 
dat de aan het aanhoudingsbevel ten grondslag liggende feiten ook naar het recht van de 
uitvoerende staat een strafbaa r feit vormen, ongeacht de bestanddelen of de delictsomschrijving.  
3. Behoudens artikel LAW.SURR.80 [Gronden tot verplichte weigering van de tenuitvoerlegging 
van het aanhoudingsbevel], artikel LAW.SURR.81 [Andere gronden tot weigering van de 
tenuitvoerleggin g van het aanhoudingsbevel], lid 1, punten b) tot en met h), artikel LAW.SURR.82 
[Uitzondering in verband met politieke delicten], artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met 
nationaliteit] en artikel LAW.SURR.84 [Garanties van de uitvaardigende staat  in bijzondere gevallen], 
kan een staat de tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel niet weigeren indien het betrekking 
heeft op het volgende gedrag wanneer dat gedrag strafbaar is gesteld met een vrijheidsstraf of tot 
vrijheidsbeneming strekkende maatre gel met een maximum van ten minste twaalf maanden:  
(a) het gedrag van een persoon die deelneemt aan het door een groep van personen met een 
gemeenschappelijk oogmerk plegen van een of meer strafbare feiten op het terrein van 
terrorisme, als bedoeld in de arti kelen 1 en 2 van het Europees Verdrag tot bestrijding van 
terrorisme, ondertekend te Straatsburg op 27 januari 1977, de illegale handel in verdovende 
middelen en psychotrope stoffen, moord en doodslag, zware mishandeling, ontvoering, 
wederrechtelijke vrijh eidsberoving, gijzeling of verkrachting, ook indien de persoon niet 
deelneemt aan de feitelijke uitvoering; de deelname dient opzettelijk te zijn en de betrokkene 
dient er kennis van te hebben dat zijn deelname bijdraagt tot de criminele activiteiten van d e 
groep; of  
 
358 
 (b) terrorisme zoals gedefinieerd in BIJLAGE LAW -7. 
4. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis stellen 
dat, op basis van  wederkerigheid, de in lid 2 bedoelde voorwaarde van dubbele strafbaarheid niet 
zal gelden, op voorwaarde dat het strafbaar feit dat aan het bevel ten grondslag ligt:  
(a) een van de in lid 5 genoemde strafbare feiten is, zoals omschreven in het recht van de 
uitvaardigende staat; en  
(b) in de uitvaardigende staat strafbaar is gesteld met een vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming 
strekkende maatregel met een maximumduur van ten minste drie jaar.  
5. De in lid  4 bedoelde strafbare feiten zijn:  
 deelneming aan een crimi nele organisatie;  
 terrorisme zoals gedefinieerd in BIJLAGE LAW -7; 
 mensenhandel;  
 seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie;  
 illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen;  
 illegale handel in wapens, munitie en explosieven;  
 corrupt ie, met inbegrip van omkoping;  
 fraude, met inbegrip van fraude waardoor de financiële belangen van het Verenigd Koninkrijk, 
een lidstaat of de Unie worden geschaad;   
 witwassen van opbrengsten van misdrijven;  
 valsemunterij;  
 informaticacriminaliteit;  
 milieuc riminaliteit, met inbegrip van de illegale handel in bedreigde diersoorten en de illegale 
handel in bedreigde planten - en boomsoorten;  
 hulp bij illegale binnenkomst en illegaal verblijf;  
 moord en doodslag;  
 zware mishandeling;  
 illegale handel in menselijke organen en weefsels;  
 
359 
  ontvoering, wederrechtelijke vrijheidsberoving en gijzeling;  
 racisme en vreemdelingenhaat;  
 georganiseerde of gewapende diefstal;  
 illegale handel in cultuurgoederen, waaronder antiquiteiten en kunstvoorwerpen;  
 oplichting;  
 racketeering en afpersing;  
 namaak van producten en productpiraterij;  
 vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten;  
 vervalsing van betaalmiddelen;  
 illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars;  
 illegale handel i n nucleaire en radioactieve stoffen;  
 handel in gestolen voertuigen;  
 verkrachting;  
 opzettelijke brandstichting;  
 misdrijven die onder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof vallen;  
 kaping van vliegtuigen, schepen of ruimtevaartuigen; en  
 sabotage.  
Artikel LAW.SURR.80: Gronden tot verplichte weigering van de tenuitvoerlegging van het 
aanhoudingsbevel  
De tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel wordt geweigerd:  
(a) indien het strafbaar feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, in de uitvoeren de 
staat onder een amnestie valt en deze staat krachtens zijn eigen strafrecht bevoegd was om 
dat strafbaar feit te vervolgen;  
(b) indien uit de gegevens waarover de uitvoerende rechterlijke autoriteit beschikt, blijkt dat de 
gezochte persoon door een staat on herroepelijk is berecht voor dezelfde feiten, op 
voorwaarde dat ingeval een straf is opgelegd, deze reeds is ondergaan of ten uitvoer wordt 
gelegd, dan wel op grond van het recht van de veroordelende staat niet meer ten uitvoer kan 
worden gelegd; of  
 
360 
 (c) indie n de persoon tegen wie het aanhoudingsbevel is uitgevaardigd, krachtens het recht van 
de uitvoerende staat op grond van zijn leeftijd niet strafrechtelijk verantwoordelijk kan 
worden gesteld voor de feiten die aan het bevel ten grondslag liggen.  
Artikel L AW.SURR.81: Andere gronden tot weigering van de tenuitvoerlegging van het 
aanhoudingsbevel  
1. De tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel kan worden geweigerd:  
(a) indien in een van de in artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied], lid 2, bedoelde gevallen, het 
feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, naar het recht van de uitvoerende staat 
niet strafbaar is; ter zake van retributies of belastingen, douane en deviezen mag de 
tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel echter niet worden geweigerd op gro nd van het 
feit dat de uitvoerende staat niet dezelfde soort retributies of belastingen heft, of niet 
dezelfde soort regelgeving inzake retributies of belastingen, douane en deviezen kent als de 
uitvaardigende staat;  
(b) indien de persoon tegen wie het aanhou dingsbevel is uitgevaardigd, in de uitvoerende staat 
wordt vervolgd wegens het feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt;  
(c) indien de rechterlijke autoriteiten van de uitvoerende staat hebben besloten geen vervolging 
in te stellen wegens het straf baar feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, dan 
wel een ingestelde vervolging te staken, of indien tegen de gezochte persoon in een staat 
wegens dezelfde feiten een onherroepelijke beslissing is gegeven die verdere vervolging 
onmogelijk maak t; 
(d) indien de strafvervolging of de straf van de gezochte persoon volgens het recht van de 
uitvoerende staat is verjaard en de feiten naar het strafrecht van deze staat onder zijn 
rechtsmacht vallen;  
(e) indien uit de gegevens waarover de uitvoerende rechterlijke autoriteit beschikt, blijkt dat de 
gezochte persoon door een staat onherroepelijk is berecht voor dezelfde feiten, op 
voorwaarde dat ingeval een straf is opgelegd, deze reeds is ondergaan of ten uitvoer wordt 
gelegd, dan wel op grond van het r echt van het veroordelende land niet meer ten uitvoer kan 
worden gelegd;  
(f) indien het aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een 
vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, en de gezochte persoon verblijft  
in of onderdaan of ingezetene is van de uitvoerende staat en deze staat zich ertoe verbindt die 
straf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel overeenkomstig zijn nationale recht zelf 
ten uitvoer te leggen; wanneer de instemming van de gezochte perso on vereist is voor de 
overdracht van de straf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel aan de uitvoerende 
staat, kan de uitvoerende staat de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel alleen 
weigeren nadat de gezochte persoon heeft ingestemd met de ov erdracht van de straf of tot 
vrijheidsbeneming strekkende maatregel;  
(g) indien het aanhoudingsbevel strafbare feiten betreft die:  
(i) naar  het recht  van de uitvoerende  staat  geacht  worden  geheel  of ten dele  te zijn 
gepleegd  op het grondgebied  van die staat  of op een daarmee  gelijk  te stellen  plaats,  
dan wel 
 
361 
 (ii) buiten het grondgebied van de uitvaardigende staat zijn gepleegd en dezelfde feiten 
volgens het recht van de uitvoerende staat niet vervolgd kunnen worden wanneer 
deze buiten zijn grondgebied zijn gepleegd;  
(h) indien er objectieve redenen bestaan om aan te nemen dat het aanhoudingsbevel is 
uitgevaardigd met het oog op vervolging of bestraffing van de betrokkene op grond van diens 
geslacht, ras, godsdienst, etnische afstamming, nationaliteit, taal, politieke overtui ging of 
seksuele geaardheid of dat de positie van die persoon kan worden aangetast om een van deze 
redenen;  
(i) indien het aanhoudingsbevel is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een 
vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatrege l, en de gezochte persoon niet in 
persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid, tenzij in het 
aanhoudingsbevel is vermeld dat, overeenkomstig nadere in het nationale recht van de 
uitvaardigende staat bepaalde procedurevoorschrifte n: 
(iii) de betrokkene  tijdig:  
(A) persoonlijk is gedagvaard en daarbij op de hoogte is gebracht van het tijdstip 
en de plaats van het proces dat tot de beslissing heeft geleid of anderszins 
daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van 
dat proces, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat de persoon op de 
hoogte was van het tijdstip en de plaats van het voorgenomen proces;  
en 
(B) ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kon worden gegeven wanneer 
de betrokkene niet op het proces verscheen;  
of 
(iv) de betrokkene  op de hoogte  was van het tijdstip  en de plaats  van het voorgenomen  
proces,  een zelf gekozen  of van overheidswege  toegewezen  advocaat  heeft  
gemachtigd  zijn verdediging  op het proces  te voeren,  en op het proces  ook werkelijk  
door  die advocaat  is verdedigd;  
of 
(v) de betrokkene,  nadat  de beslissing  aan hem  was betekend  en hij uitdrukkelijk  was 
geïnformeerd  over  zijn recht  op een verzetprocedure  of een procedure  in hoger  
beroep,  waarbij  hij het recht  heeft  aanwezig  te zijn, waarbij  de zaak opnieuw  ten 
gronde  wordt  behandeld  en nieuw  bewijsmateriaal  wordt  toegelaten,  en die kan 
leiden  tot herziening  van de oorspronkelijke  beslissing:  
(A) uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat de betrokkene de beslissing niet 
heeft betwist;  
of 
 
362 
 (B) niet binnen de  voorgeschreven termijn verzet of hoger beroep heeft 
aangetekend;  
of 
(vi) de beslissing  niet persoonlijk  aan de betrokkene  is betekend,  maar:  
(A) hem na overlevering onverwijld persoonlijk zal worden betekend en hij 
uitdrukkelijk zal worden geïnformeerd over het re cht op een 
verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarop hij het recht 
heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak opnieuw ten gronde wordt 
behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot 
herziening van de oorspronkelijke b eslissing;  
en 
(B) hij wordt geïnformeerd over de termijn waarover hij beschikt om verzet of 
hoger beroep aan te tekenen, zoals vermeld in het desbetreffende 
aanhoudingsbevel.  
2.  Wanneer het aanhoudingsbevel wordt uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerleg ging 
van een vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel onder de voorwaarden van lid 
1, punt i), onder iv), en de betrokkene nog niet officieel van de tegen hem bestaande strafprocedure 
in kennis is gesteld, kan hij wanneer hij van de inh oud van het aanhoudingsbevel in kennis wordt 
gesteld, verzoeken een afschrift van het vonnis te ontvangen alvorens te worden overgeleverd. 
Onmiddellijk na van het verzoek in kennis te zijn gesteld, overhandigt de uitvaardigende autoriteit 
het afschrift via  de uitvoerende autoriteit aan de betrokkene. Het verzoek van de betrokkene mag 
noch de overleveringsprocedure noch de beslissing tot tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel 
vertraging doen oplopen. De overhandiging van het vonnis aan de betrokkene gesc hiedt louter ter 
kennisgeving, is niet te beschouwen als officiële betekening van het vonnis en doet geen termijnen 
voor het aantekenen van verzet of hoger beroep ingaan.  
3.  Ingeval  de betrokkene  wordt  overgeleverd  onder  de voorwaarden  van lid 1, punt  i), onder  
iv), en verzet  of hoger  beroep  heeft  aangetekend,  wordt,  zolang  de procedure  niet is voltooid,  diens  
vrijheidsbeneming  in afwachting  van de procedure  van verzet  of hoger  beroep,  herzien  
overeenkomstig  het interne  recht  van de uitvaardigende  staat,  hetzij  op regelmatige  basis,  hetzij  op 
verzoek  van de betrokkene.  Bij die herziening  wordt  in het bijzonder  de mogelijkheid  tot schorsing  of 
onderbreking  van de vrijheidsbeneming  overwogen.  Het verzet  of hoger  beroep  wordt  na de 
overlevering  tijdig  ingeleid . 
Artikel LAW.SURR.82: Uitzondering in verband met politieke delicten  
1. De tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel mag niet worden geweigerd op grond van 
het feit dat het strafbaar feit door de uitvoerende staat kan worden beschouwd als een politiek 
delict, een met een politiek delict samenhangend feit of een feit ingegeven door politieke motieven.  
2. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen echter elk het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis stellen 
dat lid 1 slechts zal worden toegepast met betrekking tot:  
 
363 
 (a) de strafbare feiten bedoeld in de artikelen 1 en 2 van het Europees Verdrag tot bestrijding van 
terrorisme;  
(b) de strafbare feiten samenspanning of medeplichtighei d om een of meer strafbare feiten te 
plegen als bedoeld in de artikelen 1 en 2 van het Europees Verdrag tot bestrijding van 
terrorisme, wanneer die strafbare feiten overeenkomen met de beschrijving van het gedrag 
bedoeld in artikel LAW.SURR.79 [Toepassings gebied], lid 3, van deze overeenkomst; en  
(c) terrorisme zoals gedefinieerd in BIJLAGE LAW -7 bij deze overeenkomst.  
3. Wanneer een aanhoudingsbevel is uitgevaardigd door een staat die een kennisgeving als 
bedoeld in lid 2 heeft gedaan of door een staat namens wel ke een dergelijke kennisgeving is gedaan, 
kan de staat die het aanhoudingsbevel ten uitvoer legt, het beginsel van wederkerigheid toepassen.  
Artikel LAW.SURR.83: Uitzondering in verband met nationaliteit  
1. De tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel mag n iet worden geweigerd op grond van 
het feit dat de gezochte persoon onderdaan is van de uitvoerende staat.  
2. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerk ing ervan in kennis stellen 
dat de betrokken staat overlevering van eigen onderdanen niet, of slechts onder bepaalde door hem 
aan te geven voorwaarden, zal toestaan. De kennisgeving moet gebaseerd zijn op redenen die 
verband houden met de fundamentele begi nselen of praktijken van de interne rechtsorde van het 
Verenigd Koninkrijk of van de staat namens welke een kennisgeving is gedaan. In dat geval kan de 
Unie, namens elk van haar lidstaten, of het Verenigd Koninkrijk het Gespecialiseerd Comité voor 
rechtsha ndhaving en justitiële samenwerking binnen een redelijke termijn na ontvangst van de 
kennisgeving van de andere Partij ervan in kennis stellen dat de uitvoerende rechterlijke autoriteiten 
van de lidstaat of van het Verenigd Koninkrijk, naargelang van het g eval, de overlevering van eigen 
onderdanen aan die staat kunnen weigeren, of slechts onder bepaalde aan te geven voorwaarden 
zullen toestaan.   
3. Wanneer een staat heeft geweigerd een aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen op grond 
van het feit dat, in het  geval van het Verenigd Koninkrijk, deze staat een kennisgeving heeft verricht, 
of, in het geval van een lidstaat, de Unie namens hem een kennisgeving heeft verricht als bedoeld in 
lid 2, overweegt die staat, rekening houdend met de standpunten van de uitv aardigende staat, tegen 
zijn eigen onderdaan een procedure in te stellen die vergelijkbaar is met het voorwerp van het 
aanhoudingsbevel. Wanneer een rechterlijke autoriteit beslist geen dergelijke procedure in te 
leiden, moet het slachtoffer van het strafb aar feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, 
overeenkomstig het toepasselijke interne recht informatie over de beslissing kunnen ontvangen.  
4. Wanneer de bevoegde autoriteiten van een staat overeenkomstig lid 3 een procedure 
instellen tegen de e igen onderdaan, zorgt die staat ervoor dat zijn bevoegde autoriteiten passende 
maatregelen kunnen nemen om de slachtoffers en getuigen bij te staan in omstandigheden waarin 
deze ingezetenen van een andere staat zijn, met name wat betreft de wijze waarop de  procedure 
wordt gevoerd.  
Artikel LAW.SURR.84: Garanties van de uitvaardigende staat in bijzondere gevallen  
De tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel door de uitvoerende rechterlijke autoriteit kan 
afhankelijk worden gesteld van een van de volgende ga ranties:  
 
364 
 (a) indien het strafbaar feit dat aan het aanhoudingsbevel ten grondslag ligt, in de uitvaardigende 
staat strafbaar is gesteld met een levenslange vrijheidsstraf of een maatregel welke 
levenslange vrijheidsbeneming meebrengt, kan de uitvoerende staat  de tenuitvoerlegging van 
het aanhoudingsbevel afhankelijk maken van de voorwaarde dat de uitvaardigende staat een 
door de uitvoerende staat voldoende geachte garantie geeft dat hij de opgelegde straf of 
maatregel op verzoek of uiterlijk na 20 jaar zal her zien, dan wel zal aandringen op de 
toepassing van gratiemaatregelen waarvoor de betrokkene krachtens het recht of de praktijk 
van de uitvaardigende staat in aanmerking kan komen, strekkende tot niet -uitvoering van die 
straf of maatregel;  
(b) indien degene tege n wie een aanhoudingsbevel ter fine van een strafvervolging is 
uitgevaardigd, onderdaan of ingezetene van de uitvoerende staat is, kan overlevering van de 
betrokkene afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat hij, na te zijn berecht, wordt 
teruggezon den naar de uitvoerende staat om er de vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming 
strekkende maatregel te ondergaan die hem in de uitvaardigende staat wordt opgelegd; 
wanneer de instemming van de gezochte persoon vereist is voor de overdracht van de straf of 
tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel aan de uitvoerende staat, is de garantie dat de 
betrokkene wordt teruggezonden naar de uitvoerende staat om er zijn straf te ondergaan, 
afhankelijk van de voorwaarde dat de gezochte persoon, na te zijn gehoord, er mee instemt 
dat hij naar de uitvoerende staat wordt teruggezonden.  
(c) indien er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat er een reëel risico bestaat voor de 
bescherming van de grondrechten van de gezochte persoon, kan de uitvoerende rechterlijke 
autoriteit, alvorens te beslissen of zij het aanhoudingsbevel ten uitvoer legt, indien nodig, om 
aanvullende garanties verzoeken met betrekking tot de behandeling van de gezochte persoon 
na zijn overlevering.  
Artikel LAW.SURR.85: Inschakeling van de centrale autoriteit  
1. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking in kennis stellen van, in 
het geval van het Verenigd Koninkrijk, zijn centrale autoriteit, en, in het geval van de Unie, de 
centrale autoriteit van elke staat die een dergelijke autoriteit heeft aangewezen, of, indien het 
justitiële stelsel van de betrokken staat aldus bepaalt, van meer dan één centrale autoriteit die zijn 
aangewezen om de bevoe gde rechterlijke autoriteiten bij te staan.  
2. Bij de in lid 1 bedoelde kennisgeving aan het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving 
en justitiële samenwerking kunnen het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar 
lidstaten, indien de interne re chterlijke organisatie van de betrokken staten zulks vereist, elk 
aangeven welke centrale instantie of instanties belast zijn met het administratief toezenden en in 
ontvangst nemen van aanhoudingsbevelen en van elke andere ambtelijke correspondentie over h et 
administratief toezenden en in ontvangst nemen van aanhoudingsbevelen. Die aangegeven 
informatie verbindt alle autoriteiten van de uitvaardigende staat.  
Artikel LAW.SURR.86: Inhoud en vorm van het aanhoudingsbevel  
1. In het aanhoudingsbevel worden overeen komstig het in BIJLAGE LAW -5 opgenomen model 
de navolgende gegevens vermeld:  
(a) de identiteit en de nationaliteit van de gezochte persoon;  
 
365 
 (b) de naam, het adres, het telefoon - en het faxnummer en het e -mailadres van de 
uitvaardigende rechterlijke autoriteit;  
(c) de vermelding dat een voor tenuitvoerlegging vatbaar vonnis, een aanhoudingsbevel of een 
andere voor tenuitvoerlegging vatbare gelijkwaardige rechterlijke beslissing bestaat, die onder 
het toepassingsgebied van artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied] valt;  
(d) de aard en de wettelijke kwalificatie van het strafbaar feit, met name rekening houdend met 
artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied];  
(e) een beschrijving van de omstandigheden waaronder het strafbaar feit is gepleegd, met 
vermelding van onder meer het tijdstip , de plaats en de mate van betrokkenheid van de 
gezochte persoon bij het strafbaar feit;  
(f) de opgelegde straf, indien een onherroepelijk vonnis bestaat, of de in het recht van de 
uitvaardigende staat voor het betrokken feit geldende strafmaat; en  
(g) indien moge lijk, andere gevolgen van het strafbaar feit.  
2. Het aanhoudingsbevel wordt vertaald in de officiële taal of in een van de officiële talen van 
de uitvoerende staat. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen elk 
het Gespecialise erd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis 
stellen dat een vertaling in een of meer andere officiële talen van een staat zal worden aanvaard.  
Artikel LAW.SURR.87: Toezending van een aanhoudingsbevel  
Indien de plaats waar d e betrokkene zich bevindt, bekend is, kan de uitvaardigende rechterlijke 
autoriteit het aanhoudingsbevel rechtstreeks toezenden aan de uitvoerende rechterlijke autoriteit.  
Artikel LAW.SURR.88: Wijze van toezending van een aanhoudingsbevel  
1. Indien de uitvaa rdigende rechterlijke autoriteit niet weet welke de bevoegde uitvoerende 
rechterlijke autoriteit is, verricht zij de nodige naspeuringen om die informatie te verkrijgen van de 
uitvoerende staat.  
2. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit kan de Internationa le Criminele Politieorganisatie 
(Interpol) om de toezending van een aanhoudingsbevel verzoeken.  
3. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit kan het aanhoudingsbevel toezenden op een wijze 
die veilig is en een schriftelijke melding oplevert ten aanzien waarva n de uitvoerende staat zich van 
de echtheid van het aanhoudingsbevel kan vergewissen.  
4. Wanneer moeilijkheden rijzen in verband met de toezending of de echtheid van een voor de 
tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel noodzakelijk document, worden deze moe ilijkheden 
opgelost door middel van rechtstreeks contact tussen de betrokken rechterlijke autoriteiten of in 
voorkomend geval door tussenkomst van de centrale autoriteiten van de betrokken staten.  
5. Indien de autoriteit die een aanhoudingsbevel ontvangt, nie t bevoegd is om er gevolg aan te 
geven, zendt zij het aanhoudingsbevel ambtshalve door aan de bevoegde autoriteit van haar staat 
en stelt zij de uitvaardigende rechterlijke autoriteit daarvan in kennis.  
 
366 
 Artikel LAW.SURR.89: Rechten van de gezochte persoon  
1. Indien een gezochte persoon ter fine van tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel 
wordt aangehouden, stelt de uitvoerende rechterlijke autoriteit hem, overeenkomstig het nationale 
recht in kennis van het bestaan en de inhoud van het aanhoudingsbevel en v an de mogelijkheid om 
met de overlevering aan de uitvaardigende staat in te stemmen.  
2. Een gezochte persoon die ter fine van tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel wordt 
aangehouden en die de taal van de procedure ter uitvoering van het aanhoudingsbevel  niet spreekt 
of verstaat, heeft het recht te worden bijgestaan door een tolk en een schriftelijke vertaling te 
ontvangen in de moedertaal van de gezochte persoon of in een andere taal die hij spreekt of 
verstaat, overeenkomstig het interne recht van de ui tvoerende staat.  
3. Een gezochte persoon heeft het recht zich bij aanhouding te laten bijstaan door een 
advocaat overeenkomstig het interne recht van de uitvoerende staat.  
4. De gezochte persoon wordt in kennis gesteld van zijn recht om in de uitvaardigende sta at 
een advocaat aan te wijzen die de advocaat in de uitvoerende staat bijstaat in de procedure ter 
uitvoering van het aanhoudingsbevel. Dit lid laat de termijnen van artikel LAW.SURR.101 [Termijn 
voor overlevering van de persoon] onverlet.   
5. Een gezochte persoon die wordt aangehouden, heeft het recht de consulaire autoriteiten 
van de staat waarvan hij onderdaan is, of, indien die persoon staatloos is, de consulaire autoriteiten 
van de staat waar hij gewoonlijk verblijft, onverwijld in kennis te stellen van  de aanhouding en 
desgewenst met die autoriteiten te communiceren.  
Artikel LAW.SURR.90: Voortgezette hechtenis van de persoon  
Wanneer een persoon wordt aangehouden op grond van een aanhoudingsbevel, beslist de 
uitvoerende rechterlijke autoriteit of de betr okkene in hechtenis blijft overeenkomstig het recht van 
de uitvoerende staat. Deze persoon kan op elk tijdstip overeenkomstig het interne recht van de 
uitvoerende staat in voorlopige vrijheid worden gesteld, mits de bevoegde autoriteit van die staat 
alle m aatregelen neemt die hij noodzakelijk acht om te voorkomen dat de betrokkene onderduikt.  
Artikel LAW.SURR.91: Instemming met overlevering  
1. Indien de aangehouden persoon te kennen geeft dat hij instemt met zijn overlevering, wordt 
die instemming en, indien van toepassing, de uitdrukkelijke afstand van de bescherming van het in 
artikel LAW.SURR.105 [Eventuele vervolging wegens andere strafbare feiten], lid 2, omschreven 
specialiteitsbeginsel gegeven ten overstaan van de uitvoerende rechterlijke autoriteit 
overeenkomstig het interne recht van de uitvoerende staat.  
2. Iedere staat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de instemming en, in 
voorkomend geval, de afstand bedoeld in lid 1, worden verkregen onder omstandigheden waaruit 
blijkt dat de betrok kene uit vrije wil handelt en zich ten volle bewust is van de gevolgen. De 
betrokkene heeft het recht zich te dien einde door een advocaat te doen bijstaan.  
3. De instemming en, in voorkomend geval, de afstand bedoeld in lid 1, worden opgetekend in 
een proces -verbaal overeenkomstig de procedure die is vastgesteld in het interne recht van de 
uitvoerende staat.  
 
367 
 4. De instemming kan in beginsel niet worden herroepen. Elke staat kan bepalen dat de 
instemming en, indien van toepassing, de afstand bedoeld in lid 1 van dit artikel, overeenkomstig de 
toepasselijke regels van zijn intern recht kunnen worden herroepen. In dat geval wordt het tijdvak 
tussen de datum van instemming en de datum van herroeping niet in aanmerking genomen voor het 
bepalen van de in  artikel LAW.S URR.101 [Termijn voor overlevering van de persoon]  gestelde 
termijnen.  Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, namens elk van haar lidstaten, kunnen elk  het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis stellen 
dat zij  van deze mogelijkheid gebruik wensen te maken, met vermelding van  de procedures volgens 
welke herroeping van de instemming mogelijk is, alsook iedere wijziging van die procedures .  
Artikel LAW.SURR.92: Horen van de gezochte persoon  
Wanneer de aangehouden persoon niet met overlevering instemt als bedoeld in artikel 
LAW.SURR.91 [Instemming met overlevering] , heeft hij het recht overeenkomstig het recht van de 
uitvoerende staat door de uitvoerende rechterlijke autoriteit te worden gehoord.  
Artikel LAW.SURR.9 3: Beslissing over de overlevering  
1. De uitvoerende rechterlijke autoriteit beslist, binnen de termijnen en onder de voorwaarden 
die in deze titel zijn gesteld, en met name het in artikel LAW.SURR.77 [Evenredigheidsbeginsel] 
neergelegde evenredigheidsbeginse l, of de betrokkene moet worden overgeleverd.  
2. Indien de uitvoerende rechterlijke autoriteit van oordeel is dat de door de uitvaardigende 
staat meegedeelde informatie ontoereikend is om een beslissing over overlevering te kunnen 
nemen, verzoekt zij erom dat  de nodige aanvullende informatie, met name met betrekking tot 
artikel LAW.SURR.77 [Evenredigheidsbeginsel],  de artikelen LAW.SURR.80 [Gronden tot verplichte 
weigering van de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel] tot en met LAW.SURR.82 
[Uitzondering in verband met politieke delicten], artikel LAW.SURR.84 [Garanties van de 
uitvaardigende staat in bijzondere gevallen] en artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het 
aanhoudingsbevel], met spoed wordt verstrekt en kan zij een termijn voor de inontvangstnem ing 
daarvan vaststellen, met inachtneming van de verplichting om de termijnen van artikel 
LAW.SURR.95 [Termijnen en modaliteiten van de beslissing] na te leven.  
3. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit kan te allen tijde alle verdere dienstige inlichting en 
aan de uitvoerende rechterlijke autoriteit toezenden.  
Artikel LAW.SURR.94: Beslissing in geval van samenloop van verzoeken  
1. Indien twee of meer staten tegen dezelfde persoon een Europees aanhoudingsbevel of een 
aanhoudingsbevel hebben uitgevaardigd, hou dt de uitvoerende rechterlijke autoriteit bij het nemen 
van de beslissing over welk van deze aanhoudingsbevelen ten uitvoer zal worden gelegd, rekening 
met alle omstandigheden, met name de relatieve ernst van de strafbare feiten en de plaats waar zij 
zijn gepleegd, de respectieve data van de aanhoudingsbevelen of Europese aanhoudingsbevelen, 
alsmede de vraag of deze zijn uitgevaardigd ter fine van een strafvervolging of voor de 
tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende  maatregel en van 
de wettelijke verplichtingen van de lidstaten die voortvloeien uit het Unierecht met name inzake de 
beginselen van vrij verkeer en non -discriminatie op grond van nationaliteit.  
2. De uitvoerende rechterlijke autoriteit van een lidstaat kan met het oog op een beslissing als 
bedoeld in lid 1 het advies van Eurojust inwinnen.  
 
368 
 3. In geval van samenloop van een aanhoudingsbevel en een uitleveringsverzoek van een 
derde land, houdt de bevoegde autoriteit van de uitvoerende staat bij het nemen van haar  beslissing 
of aan het aanhoudingsbevel dan wel aan het verzoek om uitlevering voorrang wordt gegeven, 
rekening met alle omstandigheden, met name die bedoeld in lid 1 alsmede die bedoeld in het 
toepasselijke verdrag.  
4. Dit artikel laat de verplichtingen van de staten krachtens het Statuut van het Internationaal 
Strafhof onverlet.  
Artikel LAW.SURR.95: Termijnen en modaliteiten van de beslissing  
1. Het aanhoudingsbevel wordt met spoed behandeld en ten uitvoer gelegd.  
2. In het geval waarin de betrokkene met overleve ring instemt, dient de definitieve beslissing 
over de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel binnen tien dagen na de instemming te worden 
genomen.  
3. In het andere geval dient de definitieve beslissing over de tenuitvoerlegging van het 
aanhoudingsbevel bi nnen 60 dagen na de aanhouding te worden genomen.  
4. Indien het aanhoudingsbevel in een bepaald geval niet binnen de in de leden 2 en 3 
bepaalde termijnen ten uitvoer kan worden gelegd, stelt de uitvoerende rechterlijke autoriteit de 
uitvaardigende rechterlij ke autoriteit daarvan onmiddellijk en met opgave van redenen in kennis. In 
dat geval kunnen de termijnen met 30 dagen worden verlengd.  
5. Zolang de uitvoerende rechterlijke autoriteit geen definitieve beslissing over de 
tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbe vel heeft gegeven, verzekert zij zich ervan dat de materiële 
voorwaarden voor daadwerkelijke overlevering gehandhaafd blijven.  
6. Elke weigering om een aanhoudingsbevel ten uitvoer te leggen wordt met redenen omkleed.  
Artikel LAW.SURR.96: Situatie in afwacht ing van de beslissing  
1. Wanneer een aanhoudingsbevel ter fine van strafvervolging is uitgevaardigd, moet de 
uitvoerende rechterlijke autoriteit ermee instemmen dat de gezochte persoon:  
(a) wordt gehoord overeenkomstig artikel LAW.SURR.97 [Horen van de persoon in  afwachting van 
de beslissing] ; of 
(b) tijdelijk wordt overgebracht.  
2. De voorwaarden en de duur van de tijdelijke overbrenging worden in onderlinge 
overeenstemming tussen de uitvaardigende en de uitvoerende rechterlijke autoriteit vastgesteld.  
3. In geval van tijdelijke overbrenging moet de persoon naar de uitvoerende staat kunnen 
terugkeren om er aanwezig te zijn bij de zittingen inzake zijn overlevering.  
Artikel LAW.SURR.97: Horen van de persoon in afwachting van de beslissing  
1. De gezochte persoo n wordt door een rechterlijke autoriteit gehoord. Daartoe wordt de 
gezochte persoon bijgestaan door een advocaat die is aangewezen overeenkomstig het recht van de 
uitvaardigende staat.  
 
369 
 2. De gezochte persoon wordt gehoord overeenkomstig het recht van de uitvo erende staat en 
onder de voorwaarden welke in onderlinge overeenstemming tussen de uitvaardigende en de 
uitvoerende rechterlijke autoriteit worden vastgesteld.  
3. De bevoegde uitvoerende rechterlijke autoriteit kan een andere rechterlijke autoriteit van 
de staat waartoe zij behoort, opdragen medewerking te verlenen aan het horen van de gezochte 
persoon , met het oog op de juiste toepassing van dit artikel.  
Artikel LAW.SURR.98: Voorrechten en immuniteiten  
1. Wanneer de gezochte persoon in de uitvoerende staat een voorrecht of immuniteit ter zake 
van tenuitvoerlegging of rechtsmacht geniet, beginnen de in artikel LAW.SURR.95 [Termijnen en 
modaliteiten van de beslissing] bedoelde termijnen slechts te lopen wanneer, of indien, de 
uitvoerende rechterlijke autoriteit ervan in kennis is gesteld dat dit voorrecht of deze immuniteit is 
opgeheven.  
2. Indien de persoon niet langer een dergelijk voorrecht of een dergelijke immuniteit  geniet, 
vergewist de uitvoerende staat zich ervan dat de materiële voorwaarden voor een daadwerkelijke 
overlevering zijn vervuld.  
3. Indien een autoriteit van de uitvoerende staat bevoegd is voor de opheffing van het 
voorrecht of de immuniteit, verzoekt de u itvoerende rechterlijke autoriteit die autoriteit onverwijld 
hierom. Indien een autoriteit van een andere staat, van een derde land of van een internationale 
organisatie bevoegd is voor de opheffing van het voorrecht of de immuniteit, verzoekt de 
uitvaardi gende rechterlijke autoriteit die autoriteit hierom.  
Artikel LAW.SURR.99: Samenloop van internationale verplichtingen  
1. Deze overeenkomst doet geen afbreuk aan de verplichtingen van de uitvoerende staat in het 
geval dat de betrokkene aan die staat is uitgel everd door een derde land en de betrokkene wordt 
beschermd door bepalingen van de regeling op grond waarvan hij is uitgeleverd betreffende het 
specialiteitsbeginsel. De uitvoerende staat neemt alle nodige maatregelen om onverwijld om de 
toestemming te verz oeken van het derde land dat de gezochte persoon heeft uitgeleverd, met het 
oog op diens overlevering aan de staat die het aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd. De in  artikel 
LAW.SURR.95 [ Termijnen en modaliteiten van de beslissing] bedoelde termijnen gaa n pas in op de 
dag waarop het specialiteitsbeginsel niet meer van toepassing is.  
2. In afwachting van de beslissing van het derde land dat de gezochte persoon heeft 
uitgeleverd, vergewist de uitvoerende staat zich ervan dat de materiële voorwaarden voor een 
daadwerkelijke overlevering, vervuld blijven.  
Artikel LAW.SURR.100: Kennisgeving van de beslissing  
De uitvoerende rechterlijke autoriteit stelt de uitvaardigende rechterlijke autoriteit onmiddellijk in 
kennis van de beslissing inzake het aan het aanhoudin gsbevel gegeven gevolg.  
Artikel LAW.SURR.101: Termijn voor overlevering van de persoon  
1. De gezochte persoon wordt zo spoedig mogelijk overgeleverd, op een datum die de 
betrokken autoriteiten in onderlinge overeenstemming vaststellen.  
 
370 
 2. De gezochte persoon wo rdt niet later dan tien dagen na de definitieve beslissing betreffende 
de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel overgeleverd.  
3. Indien de overlevering van de gezochte persoon door omstandigheden buiten de macht van 
enige staat niet binnen de in lid 2 ge stelde termijn kan plaatsvinden, nemen de uitvoerende en de 
uitvaardigende rechterlijke autoriteit onmiddellijk contact met elkaar op en wordt in onderlinge 
overeenstemming een nieuwe datum voor de overlevering vastgesteld. In dat geval vindt de 
overleveri ng plaats binnen tien dagen te rekenen vanaf de aldus vastgestelde nieuwe datum.  
4. De overlevering kan bij wijze van uitzondering tijdelijk worden opgeschort om ernstige 
humanitaire redenen, bijvoorbeeld indien er gegronde redenen bestaan om aan te nemen dat  die 
overlevering het leven of de gezondheid van de betrokkene ernstig in gevaar zou brengen. Het 
aanhoudingsbevel wordt ten uitvoer gelegd zodra deze redenen niet langer bestaan. De uitvoerende 
rechterlijke autoriteit stelt de uitvaardigende rechterlijke autoriteit daarvan onmiddellijk in kennis 
en in onderlinge overeenstemming wordt een nieuwe datum voor overlevering vastgesteld. In dat 
geval vindt de overlevering plaats binnen tien dagen te rekenen vanaf de vastgestelde nieuwe 
datum.  
5. Indien de gezochte p ersoon na het verstrijken van de in de leden 2 tot en met 4 bedoelde 
termijnen nog steeds in hechtenis verkeert, wordt hij in vrijheid gesteld. De uitvoerende en 
uitvaardigende rechterlijke autoriteit nemen contact op met elkaar zodra blijkt dat een persoo n op 
grond van dit lid in vrijheid moet worden gesteld, en stellen in onderlinge overeenstemming de 
regelingen vast voor de overlevering van die persoon.  
Artikel LAW.SURR.102: Uitgestelde of voorwaardelijke overlevering  
1. De uitvoerende rechterlijke autorite it kan, nadat zij tot tenuitvoerlegging van het 
aanhoudingsbevel heeft besloten, de overlevering van de gezochte persoon uitstellen opdat de 
gezochte persoon in de uitvoerende staat kan worden vervolgd of, indien hij reeds is veroordeeld, 
op het grondgebie d van de uitvoerende staat een straf kan ondergaan wegens een ander dan het in 
het aanhoudingsbevel bedoelde feit.  
2. In plaats van de overlevering uit te stellen kan de uitvoerende rechterlijke autoriteit de 
gezochte persoon tijdelijk aan de uitvaardigende s taat overleveren onder de door de uitvoerende en 
de uitvaardigende rechterlijke autoriteit in onderlinge overeenstemming vastgestelde voorwaarden. 
De overeenstemming wordt schriftelijk vastgelegd en de voorwaarden zijn bindend voor alle 
autoriteiten van de  uitvaardigende staat.  
Artikel LAW.SURR.103: Doortocht  
1. Iedere staat geeft toestemming voor de doortocht over zijn grondgebied van een persoon 
die wordt overgeleverd, mits aan deze staat informatie is verstrekt over:  
(a) de identiteit en de nationaliteit van de persoon tegen wie het aanhoudingsbevel is 
uitgevaardigd,  
(b) het bestaan van een aanhoudingsbevel,  
(c) de aard en de wettelijke omschrijving van het strafbaar feit, en  
(d) de omstandigheden waaronder het strafbaar feit is gepleegd, met inbegrip van tijd en plaats.  
 
371 
 2. De staat namens welke overeenkomstig artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met 
nationaliteit], lid 2, de kennisgeving is gedaan dat hij overlevering van zijn eigen onderdanen niet of 
slechts onder bepaalde door hem aan te geven voorwaarden zal toest aan, kan op dezelfde wijze de 
doortocht van zijn eigen onderdanen over zijn grondgebied weigeren of afhankelijk stellen van 
dezelfde voorwaarden.  
3. De staten wijzen een autoriteit aan die verantwoordelijk is voor de ontvangst van verzoeken 
tot doortocht, va n de nodige stukken en van alle andere ambtelijke briefwisseling in verband met die 
verzoeken.  
4. Het verzoek om doortocht, alsmede de in lid 1 bedoelde gegevens, kunnen aan de 
overeenkomstig lid 3 aangewezen autoriteit worden toegezonden op elke wijze die ee n schriftelijke 
melding oplevert. De staat van doortocht geeft op dezelfde wijze kennis van zijn beslissing.  
5. Dit artikel is niet van toepassing in het geval dat het vervoer door de lucht plaatsvindt en er 
geen tussenlanding is voorzien. In het geval van ee n onvoorziene tussenlanding evenwel verstrekt de 
uitvaardigende staat de in lid 1 bedoelde gegevens aan de overeenkomstig lid 3 aangewezen 
autoriteit.  
6. Dit artikel is van overeenkomstige toepassing op de doortocht van een persoon die door een 
derde land aan  een staat wordt uitgeleverd. Met name worden verwijzingen naar een 
“aanhoudingsbevel” beschouwd als verwijzingen naar een “uitleveringsverzoek”.  
Artikel LAW.SURR.104: Verrekening van de periode van vrijheidsbeneming in de uitvoerende staat  
1. De uitvaardige nde staat brengt elke periode van vrijheidsbeneming wegens 
tenuitvoerlegging van een aanhoudingsbevel in mindering op de totale duur van de 
vrijheidsbeneming die in de uitvaardigende staat als gevolg van de veroordeling tot een 
vrijheidsstraf of een tot vr ijheidsbeneming strekkende maatregel zou moeten worden ondergaan.  
2. Door de uitvoerende rechterlijke autoriteit of de krachtens artikel LAW.SURR.85 
[Inschakeling van de centrale autoriteit] aangewezen centrale autoriteit worden op het tijdstip van 
de overlev ering aan de uitvaardigende rechterlijke instantie alle gegevens verstrekt over de duur van 
de vrijheidsbeneming op grond van het aanhoudingsbevel.  
Artikel LAW.SURR.105: Eventuele vervolging wegens andere strafbare feiten  
1. Het Verenigd Koninkrijk en de Uni e, namens elk van haar lidstaten, kunnen het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis stellen 
dat, in betrekkingen met andere staten waarvoor dezelfde kennisgeving geldt, wordt geacht te zijn 
toegestemd in de vervolging, berechting of detentie van een persoon met het oog op de 
tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, wegens 
een vóór de overlevering begaan feit dat niet de reden tot de overlevering van de betrok kene is 
geweest, tenzij de uitvoerende rechterlijke autoriteit in een bepaalde zaak in haar beslissing tot 
overlevering anders heeft beschikt.  
2. Behoudens in de in lid 1 en lid 3 bedoelde gevallen wordt een overgeleverd persoon niet 
vervolgd, berecht of ande rszins van zijn vrijheid beroofd wegens enig ander vóór de overlevering van 
de betrokkene begaan feit dan dat welk de reden tot de overlevering is geweest.  
3. Lid 2 van dit artikel is niet van toepassing in gevallen waarin:  
 
372 
 (a) de betrokkene, hoewel hij daartoe d e mogelijkheid had, niet binnen 45 dagen na zijn 
definitieve invrijheidstelling het grondgebied van de staat waaraan hij was overgeleverd heeft 
verlaten, of, na dit gebied te hebben verlaten daarheen is teruggekeerd;  
(b) de feiten niet strafbaar zijn gesteld m et een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming 
strekkende maatregel;  
(c) de strafvervolging niet leidt tot de toepassing van een maatregel die zijn persoonlijke vrijheid 
beperkt;  
(d) de gezochte persoon zal worden onderworpen aan de tenuitvoerlegging van een straf of 
maatregel die geen vrijheidsbeneming meebrengt, met inbegrip van een geldboete, of een 
daarvoor in de plaats komende maatregel, zelfs indien deze kan leiden tot beperking van de 
persoonlijke vrijheid van de betrokkene;  
(e) de gezochte persoon heeft in gestemd met overlevering, in voorkomend geval op hetzelfde 
tijdstip waarop hij afstand heeft gedaan van de bescherming van het specialiteitsbeginsel, 
overeenkomstig artikel LAW.SURR.91 [Instemming met overlevering];  
(f) de betrokkene na zijn overlevering uitd rukkelijk afstand heeft gedaan van bescherming van 
het specialiteitsbeginsel voor bepaalde, vóór de overlevering gepleegde feiten; de afstand 
wordt gedaan ten overstaan van de bevoegde rechterlijke autoriteit van de uitvaardigende 
staat en wordt opgetekend  in een proces -verbaal dat wordt opgemaakt overeenkomstig het 
interne recht van die staat; de afstand wordt verkregen onder omstandigheden waaruit blijkt 
dat de betrokkene uit vrije wil handelt en zich volledig bewust is van de gevolgen; de 
betrokkene heef t het recht zich te dien einde door een advocaat te doen bijstaan; en  
(g) de uitvoerende rechterlijke autoriteit die de betrokkene heeft overgeleverd, overeenkomstig 
lid 4 van dit artikel daartoe toestemming geeft.  
4. Een verzoek om toestemming wordt bij de uitv oerende rechterlijke autoriteit ingediend, 
vergezeld van de in artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het aanhoudingsbevel], lid 1, 
bedoelde informatie en een vertaling als bedoeld in artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het 
aanhoudingsbevel], lid 2 . De toestemming wordt gegeven indien het strafbaar feit waarop het 
verzoek betrekking heeft, op zichzelf de verplichting tot overlevering overeenkomstig de bepalingen 
van deze titel meebrengt; De toestemming wordt geweigerd op de gronden bedoeld in artikel 
LAW.SURR.80 [Gronden tot verplichte weigering van de tenuitvoerlegging van het 
aanhoudingsbevel] en kan anders alleen worden geweigerd op de gronden bedoeld in artikel 
LAW.SURR.81 [Andere gronden tot weigering van de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbev el], 
artikel LAW.SURR.82 [Uitzondering in verband met politieke delicten], lid 2, of artikel LAW.SURR.83 
[Uitzondering in verband met nationaliteit], lid 2 . De beslissing wordt uiterlijk 30 dagen na ontvangst 
van het verzoek genomen. In de in artikel LAW.S URR.84 [ Garanties van de uitvaardigende staat in 
bijzondere gevallen]  bedoelde situaties verstrekt de uitvaardigende staat de daarin vastgestelde 
garanties.  
Artikel LAW.SURR.106: Verdere overlevering of uitlevering  
1. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, nam ens elk van haar lidstaten, kunnen het 
Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking ervan in kennis stellen 
dat, in de betrekkingen met andere staten waarvoor dezelfde kennisgeving geldt, de toestemming in 
overlevering aan een an dere staat dan de uitvoerende staat, op grond van een aanhoudingsbevel 
dat is uitgevaardigd wegens een vóór de overlevering van de betrokkene begaan feit, wordt geacht 
 
373 
 te zijn gegeven, tenzij de uitvoerende rechterlijke autoriteit in haar beslissing tot ov erlevering anders 
beschikt.  
2. Degene die op grond van een aanhoudingsbevel of een Europees aanhoudingsbevel aan de 
uitvaardigende staat is overgeleverd, kan hoe dan ook, zonder toestemming van de uitvoerende 
staat, in de volgende gevallen aan een andere staa t dan de uitvoerende staat worden overgeleverd 
op grond van een aanhoudingsbevel of Europees aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd wegens een 
vóór de overlevering gepleegd feit:  
(a) de gezochte persoon, hoewel hij daartoe de mogelijkheid had, heeft niet binnen  45 dagen na 
zijn definitieve invrijheidstelling het grondgebied van de staat waaraan hij was overgeleverd 
verlaten, of, is na dit gebied te hebben verlaten daarheen teruggekeerd;  
(b) de gezochte persoon stemt in met overlevering aan een andere staat dan de ui tvoerende 
staat krachtens een aanhoudingsbevel of Europees aanhoudingsbevel; de instemming moet 
door de betrokkene worden gegeven ten overstaan van de bevoegde rechterlijke autoriteiten 
van de uitvaardigende staat en worden opgetekend in een proces -verbaal  overeenkomstig het 
interne recht van die staat; de toestemming moet worden verkregen onder omstandigheden 
waaruit blijkt dat de betrokkene uit vrije wil handelt en zich volledig bewust is van de 
gevolgen; de gezochte persoon heeft het recht zich te dien e inde door een advocaat te doen 
bijstaan; en  
(c) de gezochte persoon geniet niet de bescherming van het specialiteitsbeginsel overeenkomstig 
artikel LAW.SURR.105 [Eventuele vervolging wegens andere strafbare feiten], lid 3, punten a), 
e), f) of g).  
3. De uitvoere nde rechterlijke autoriteit stemt overeenkomstig de volgende regels toe in de 
overlevering aan een andere staat:  
(a) het verzoek om toestemming wordt ingediend overeenkomstig artikel LAW.SURR.87 
[Toezending van een aanhoudingsbevel], en gaat vergezeld van de i nformatie bedoeld in 
artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het aanhoudingsbevel], lid 1, en een vertaling als 
bedoeld in artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het aanhoudingsbevel], lid 2;  
(b) de toestemming wordt gegeven indien het strafbaar feit waarop het verzoek betrekking heeft, 
op zichzelf de verplichting tot overlevering overeenkomstig de bepalingen van deze 
overeenkomst meebrengt;  
(c) de beslissing wordt uiterlijk 30 dagen na ontvangst van het verzoek genomen; en  
(d) de toestemming wordt geweigerd op de g ronden bedoeld in artikel LAW.SURR.80 [Gronden 
tot verplichte weigering van de tenuitvoerlegging van het aanhoudingsbevel] en kan anders 
alleen worden geweigerd op de gronden bedoeld in artikel LAW.SURR.81 [Andere gronden tot 
weigering van de tenuitvoerleg ging van het aanhoudingsbevel], artikel LAW.SURR.82 
[Uitzondering in verband met politieke delicten], lid 2, en artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering 
in verband met nationaliteit], lid 2.  
4. In de in [artikel LAW.SURR.84 [Garanties van de uitvaardigende staat in  bijzondere gevallen]  
bedoelde situaties moet de uitvaardigende staat de daarin vastgestelde garanties verstrekken.  
5. Onverminderd lid 1 wordt een persoon die op grond van een aanhoudingsbevel is 
overgeleverd, niet aan een derde staat uitgeleverd zonder to estemming van de bevoegde autoriteit 
 
374 
 van de staat die de betrokkene heeft overgeleverd. Die toestemming wordt gegeven 
overeenkomstig de verdragen waardoor de staat die de betrokkene heeft overgeleverd, is 
gebonden, en overeenkomstig zijn interne recht.  
Artikel LAW.SURR.107: Overdracht van goederen  
1. De uitvoerende rechterlijke autoriteit neemt, overeenkomstig haar intern recht, op verzoek 
van de uitvaardigende rechterlijke autoriteit of op eigen initiatief de goederen in beslag die:  
(a) als bewijsstuk kunnen dienen; of  
(b) van het strafbaar feit afkomstig zijn en zich in het bezit van de gezochte persoon bevinden, en 
draagt deze over.  
2. Overdracht van de in lid 1 bedoelde goederen vindt ook plaats wanneer het 
aanhoudingsbevel wegens overlijden of ontsnapping van de gezochte persoon niet ten uitvoer kan 
worden gelegd.  
3. Indien de in lid 1 bedoelde goederen op het grondgebied van de uitvoerende staat vatbaar 
zijn voor inbeslagneming of confiscatie, kan deze staat, als het in verband met een lopende 
strafvervolging noodza kelijk is over die goederen te beschikken, deze tijdelijk behouden of onder 
voorwaarde van teruggave aan de uitvaardigende staat overdragen.  
4. Eventueel door de uitvoerende staat of door derden op de in lid 1 bedoelde goederen 
verkregen rechten blijven onver let. Indien dergelijke rechten bestaan, geeft de uitvaardigende staat 
de goederen zo spoedig mogelijk na beëindiging van de strafvervolging kosteloos aan de uitvoerende 
staat terug.  
Artikel LAW.SURR.108: Kosten  
1. De uitvoerende staat draagt de kosten die op  zijn grondgebied voor de tenuitvoerlegging 
van het aanhoudingsbevel worden gemaakt.  
2. Alle overige kosten worden door de uitvaardigende staat gedragen.  
Artikel LAW.SURR.109: Verhouding tot andere rechtsinstrumenten  
1. Onverminderd de toepassing daarvan in de betrekkingen tussen de staten en derde landen, 
treden de bepalingen van deze titel vanaf de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst in 
de plaats van de overeenkomstige bepalingen van de ter zake van uitlevering toepasselijke 
verdragen in de betrek kingen tussen het Verenigd Koninkrijk enerzijds, en de lidstaten, anderzijds:  
(a) het Europees Verdrag betreffende uitlevering, ondertekend te Parijs op 13 december 1957, en 
de aanvullende protocollen daarbij; en  
(b) voor zover het op uitlevering betrekking heeft , het Europees Verdrag tot bestrijding van 
terrorisme.   
2. Voor zover de in lid 1 vermelde verdragen van toepassing zijn op buiten deze titel vallende 
gebiedsdelen van een staat of gebieden waarvan de buitenlandse betrekkingen worden behartigd 
door een staat,  blijven zij de betrekkingen tussen deze gebieden en gebiedsdelen en de overige 
staten beheersen.  
 
375 
 Artikel LAW.SURR.110: Evaluatie van kennisgevingen  
Bij de uitvoering van de gezamenlijke evaluatie van deze titel als bedoeld in artikel LAW.OTHER.135 
[Beoor deling en evaluatie], lid 1, gaan de Partijen na of het nodig is de kennisgevingen die zijn 
gedaan op grond van artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied], lid 4, artikel LAW.SURR.82 
[[Uitzondering in verband met politieke delicten], lid 2, en artikel LAW.SUR R.83 [Uitzondering in 
verband met nationaliteit] , lid 2, te handhaven.  Wanneer de in artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in 
verband met nationaliteit], lid 2, bedoelde kennisgevingen niet  worden verlengd, vervallen zij vijf 
jaar na de datum van inwerkingtred ing van deze overeenkomst. Kennisgevingen als bedoeld in 
artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met nationaliteit], lid 2, mogen alleen worden 
verlengd of opnieuw worden gedaan in de drie maanden voorafgaand  aan de vijfde verjaardag van 
de inwerkingt reding van deze overeenkomst en vervolgens om de vijf jaar, mits op dat moment aan 
de voorwaarden van artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met nationaliteit], lid 2, is 
voldaan.   
Artikel LAW.SURR.111: Lopende aanhoudingsbevelen in geval van niet -toepassing  
Niettegenstaande artikel LAW.GEN.5 [Toepassingsgebied van samenwerking indien een lidstaat niet 
langer deelneemt aan soortgelijke maatregelen krachtens het recht van de Unie]; 
artikel.LAW.OTHER.136 [ Opzegging]  en artikel LAW.OTHER.137 [Opschorting ], zijn de  bepalingen van 
deze titel van toepassing op aanhoudingsbevelen wanneer de gezochte persoon vóór de 
buitentoepassingstelling van deze titel is aangehouden met het oog op de tenuitvoerlegging van een 
aanhoudingsbevel, ongeacht of de uitvoerende re chterlijke autoriteit beslist dat de gezochte 
persoon in hechtenis moet blijven dan wel voorlopig in vrijheid moet worden gesteld.  
Artikel LAW.SURR.112: Toepassing op bestaande Europese aanhoudingsbevelen  
Deze titel is van toepassing op Europese aanhoudin gsbevelen die overeenkomstig Kaderbesluit 
2002/584/JBZ van de Raad81 vóór het eind van de overgangsperiode door een staat zijn 
uitgevaardigd, indien de gezochte persoon niet voor het eind van de overgangsperiode met het oog 
op de tenuitvoerlegging ervan is aangehouden.  
TITEL VIII: WEDERZIJ DSE RECHTSHULP  
Artikel LAW.MUTAS.113: Doel  
1. Deze titel  heeft tot doel de bepalingen van de volgende instrumenten aan te vullen en de 
toepassing ervan tussen de lidstaten enerzijds en het Verenigd Koninkrijk anderzijds te 
vergemakkelijken:  
(a) het Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken, ondertekend te 
Straatsburg op 20 april  1959 (hierna “Europees Rechtshulpverdrag” genoemd);  
(b) het Aanvullend Protocol bij het Europees Rechtshulpverdrag, ondertekend te Straatsburg op 
17 maart 1978 ; en 
                                                            
81  Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13  juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel 
en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB EU  L 190 van 18.7.2002, blz.  1). 
 
376 
 (c) het Tweede Aanvullend Protocol bij het Europees Rechtshulpverdrag, ondertekend te 
Straatsburg op 8 november 2001.  
2. Deze titel doet geen afbreuk aan de bepalingen van titel IX [Uitwisseling van gegevens uit 
het strafregister] , die voorrang heeft boven deze titel.  
Artikel LAW.MUTAS.114: Definitie van bevoegde autoriteit  
Voor de toepassing van deze titel wordt verstaan onder “bevoegde autoriteit”: elke autoriteit die 
bevoegd is om verzoeken om wederzijdse rechtshulp te verzenden  of in ontvangst te nemen 
overeenkomstig de bepalingen van het Europees Rechtshulpverdrag en de bijbehorende 
protocollen, en zoals door staten bepaald in hun respectieve verklaringen aan de secretaris -generaal 
van de Raad van Europa. Onder “bevoegde autori teit” wordt ook verstaan: de organen van de Unie 
waarvan kennis is gegeven overeenkomstig artikel LAW.OTHER.134 [Kennisgevingen], lid 7, punt c); 
ten aanzien van dergelijke organen van de Unie zijn de bepalingen van deze titel van 
overeenkomstige toepassin g. 
Artikel LAW.MUTAS.115: Formulier voor een verzoek om wederzijdse rechtshulp  
1. Het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking staat in voor 
het vaststellen van een standaardformulier voor verzoeken om wederzijdse rechtshulp, do or een 
bijlage bij deze overeenkomst aan te nemen.  
2. Wanneer het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking 
overeenkomstig lid 1 een besluit heeft genomen, worden verzoeken om wederzijdse rechtshulp 
ingediend met gebruikmaking va n het standaardformulier.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking kan het 
standaardformulier voor verzoeken om wederzijdse rechtshulp wijzigen wanneer dat nodig is.  
Artikel LAW.MUTAS.116 Voorwaarden voor een verzoek om w ederzijdse rechtshulp  
1. De bevoegde autoriteit van de verzoekende staat mag alleen een verzoek om wederzijdse 
rechtshulp indienen als zij zich ervan heeft vergewist dat aan de volgende voorwaarden wordt 
voldaan:  
(a) het verzoek is noodzakelijk voor en staat in v erhouding tot het doel van de procedure, 
rekening houdend met de rechten van de verdachte of beschuldigde persoon; en  
(b) de in het verzoek vermelde onderzoeksmaatregel(en) had(den) onder dezelfde voorwaarden 
in een vergelijkbare interne zaak bevolen kunnen wo rden.  
2. De aangezochte staat kan de verzoekende staat raadplegen indien de bevoegde autoriteit 
van de aangezochte staat van oordeel is dat niet aan de voorwaarden van lid 1 wordt voldaan.Na de 
raadpleging kan de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat b eslissen om het verzoek om 
wederzijdse rechtshulp in te trekken.  
Artikel LAW.MUTAS.117: Toepassing van een ander soort onderzoeksmaatregel  
1. De bevoegde autoriteit van de aangezochte staat overweegt waar mogelijk de toepassing 
van een ander soort onderzoeksm aatregel dan de in het verzoek om wederzijdse rechtshulp 
vermelde maatregel, indien:  
 
377 
 (a) de in het verzoek vermelde onderzoeksmaatregel niet bestaat in het recht van de aangezochte 
staat;  of 
(b) de in het verzoek vermelde onderzoeksmaatregel in een vergelijkbare interne zaak niet 
beschikbaar zou zijn.  
2. Onverminderd de weigeringsgronden waarop een beroep kan worden gedaan krachtens het 
Europees Rechtshulpverdrag en de protocollen daarbij, alsook krachtens artikel LAW.MUTAS.119 
[Ne bis in idem -beginsel], is lid 1 van  dit artikel niet van toepassing op de volgende 
onderzoeksmaatregelen, waarop altijd een beroep kan worden gedaan krachtens het recht van de 
aangezochte staat:  
(a) het verkrijgen van informatie die is opgeslagen in gegevensbanken van politiële of rechterlijke 
instanties en waartoe de bevoegde autoriteit van de aangezochte staat in het kader van een 
strafprocedure rechtstreeks toegang heeft;  
(b) het horen van een getuige, deskundige, slachtoffer, verdachte of beschuldigde persoon of 
derde op het grondgebied van de a angezochte staat;  
(c) een niet -dwingende onderzoeksmaatregel zoals gedefinieerd in het recht van de aangezochte 
staat; en  
(d) de identificatie van personen die zijn aangesloten op een bepaald telefoonnummer of IP -
adres.  
3. De bevoegde autoriteit van de aangezochte st aat mag ook een andere onderzoeksmaatregel 
toepassen dan de maatregel die is vermeld in het verzoek om wederzijdse rechtshulp, indien de door 
de bevoegde autoriteit van de aangezochte staat gekozen onderzoeksmaatregel tot hetzelfde 
resultaat zou leiden met  minder indringende middelen dan de in het verzoek vermelde 
onderzoeksmaatregel.  
4. Indien de bevoegde autoriteit van de aangezochte staat besluit een andere maatregel toe te 
passen dan de maatregel vermeld in het in lid 1 of 3 bedoelde verzoek om wederzijdse  rechtshulp, 
stelt zij eerst de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat daarvan in kennis, die kan beslissen 
om het verzoek in te trekken of aan te vullen.  
5. Indien de in het verzoek vermelde onderzoeksmaatregel in het nationale recht van de 
aangezochte  staat niet bestaat of in een vergelijkbare interne zaak niet beschikbaar zou zijn, en er 
geen andere onderzoeksmaatregel is die tot hetzelfde resultaat zou leiden als de gevraagde 
onderzoeksmaatregel, deelt de bevoegde autoriteit van de aangezochte staat de bevoegde autoriteit 
van de verzoekende staat mee dat de gevraagde rechtshulp niet kan worden verleend.  
Artikel LAW.MUTAS.118: Informatieplicht  
De bevoegde autoriteit van de aangezochte staat stelt de bevoegde autoriteit van de verzoekende 
staat er onver wijld op enigerlei wijze van in kennis:  
(a) indien het onmogelijk is het verzoek om wederzijdse rechtshulp uit te voeren omdat het 
verzoek onvolledig of kennelijk onjuist is; of  
(b) indien de bevoegde autoriteit van de aangezochte staat, in de loop van de uitvoeri ng van het 
verzoek om wederzijdse rechtshulp, het zonder verdere navraag passend acht om 
 
378 
 onderzoeksmaatregelen uit te voeren waarin oorspronkelijk niet was voorzien, of die niet 
konden worden gespecificeerd toen het verzoek om wederzijdse rechtshulp werd i ngediend, 
zodat de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat in dat specifieke geval nadere 
maatregelen kan nemen.  
Artikel LAW.MUTAS.119: Ne bis in idem -beginsel  
Wederzijdse rechtshulp kan, behalve op de weigeringsgronden waarin is voorzien bij het Europees 
Rechtshulpverdrag en de protocollen daarbij, ook worden geweigerd omdat de persoon in verband 
met wie om rechtshulp wordt verzocht en die in de verzoekende staat het voorwerp is van een 
strafrechtelijk onderzoek, strafvervolging of een andere proc edure, zoals een gerechtelijke 
procedure, door een andere staat onherroepelijk is berecht voor dezelfde feiten, op voorwaarde dat, 
als een straf is opgelegd, deze ten uitvoer is gelegd, ten uitvoer wordt gelegd, of volgens het recht 
van de staat van veroor deling niet meer ten uitvoer kan worden gelegd.  
Artikel LAW.MUTAS.120: Uiterste termijnen  
1. De aangezochte staat beslist of hij het verzoek om wederzijdse rechtshulp uitvoert, zodra dit 
mogelijk is en in ieder geval uiterlijk 45 dagen na ontvangst van het ve rzoek, en stelt de verzoekende 
staat van zijn beslissing in kennis.  
2. Een verzoek om wederzijdse rechtshulp wordt zo snel mogelijk en in ieder geval uiterlijk 90 
dagen na de in lid 1 van dit artikel bedoelde beslissing of de in artikel LAW.MUTAS.116 
[Voorwaa rden voor een verzoek om wederzijdse rechtshulp], lid 2, bedoelde raadpleging uitgevoerd.  
3. Indien in het verzoek om wederzijdse rechtshulp wordt vermeld dat, wegens 
proceduretermijnen, de ernst van het strafbaar feit of andere bijzonder dringende omstandigh eden, 
een kortere termijn nodig is dan die welke in lid 1 of 2 is vastgesteld, of indien in het verzoek wordt 
vermeld dat een maatregel inzake wederzijdse rechtshulp op een bepaalde datum ten uitvoer dient 
te worden gelegd, houdt de aangezochte staat daarm ee zo veel mogelijk rekening.  
4. Indien een verzoek om wederzijdse rechtshulp wordt ingediend met het oog op het nemen 
van voorlopige maatregelen overeenkomstig artikel 24 van het tweede aanvullend protocol bij het 
Europees Rechtshulpverdrag, gaat de bevoegde  autoriteit van de aangezochte staat er na ontvangst 
van het verzoek zo snel mogelijk toe over een beslissing inzake de voorlopige maatregel te nemen en 
de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat daarvan kennis te geven.  Voordat de bevoegde 
autoriteit  van de aangezochte staat een op grond van dit artikel genomen voorlopige maatregel 
intrekt, stelt zij de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat waar mogelijk in de gelegenheid 
om zijn redenen voor voortzetting van de maatregel uiteen te zetten.  
5. Indien in een specifiek geval de termijn waarin bij lid 1 of 2 is voorzien of de in lid 3 bedoelde 
specifieke termijn of specifieke datum niet kan worden gehaald, of de beslissing over het nemen van 
voorlopige maatregelen overeenkomstig lid 4 wordt vertraa gd, stelt de bevoegde autoriteit van de 
aangezochte staat de bevoegde autoriteit van de verzoekende staat daarvan onverwijld op enigerlei 
wijze in kennis, met opgave van de redenen voor de vertraging, en overlegt zij met de bevoegde 
autoriteit van de verzo ekende staat over een passend tijdschema voor de uitvoering van het verzoek 
om wederzijdse rechtshulp.  
6. De in dit artikel bedoelde uiterste termijnen zijn niet van toepassing als het verzoek om 
wederzijdse rechtsbijstand wordt ingediend in verband met een v an de navolgende strafbare feiten 
en wetsovertredingen, die onder het toepassingsgebied van het Europees Rechtshulpverdrag en de 
protocollen daarbij vallen, als omschreven in het recht van de verzoekende staat:  
 
379 
 (a) snelheidsovertredingen, indien daarbij geen a ndere persoon is verwond of is omgekomen, en 
de snelheidsovertreding niet significant was;  
(b) het niet dragen van een veiligheidsgordel;  
(c) het niet stoppen voor een rood verkeerslicht of een ander verplicht stopteken;  
(d) het niet dragen van een veiligheidshelm; of   
(e) het gebruiken van een verboden rijstrook (zoals het verboden gebruik van een vluchtstrook, 
een busbaan of een wegens wegwerkzaamheden afgesloten rijstrook).  
7. Het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie houdt 
toezicht o p de toepassing van lid 6. Het verplicht zich ertoe om uiterlijk drie jaar na de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst uiterste termijnen vast te stellen voor de verzoeken 
waarop lid 6 van toepassing is, en daarbij de omvang van de verzoeken in aanmerking  te nemen.  Het 
kan ook beslissen dat lid 6 niet langer van toepassing is.  
Artikel LAW.MUTAS.121: Toezending van verzoeken om wederzijdse rechtshulp  
1. Verzoeken om wederzijdse rechtshulp kunnen niet alleen worden verzonden via de 
communicatiekanalen waarin he t Europees Rechtshulpverdrag en de protocollen daarbij voorzien, 
maar ook, indien de respectieve bepalingen daarvan in rechtstreekse toezending voorzien, 
rechtstreeks door het openbaar ministerie in het Verenigd Koninkrijk worden toegezonden aan de 
bevoegd e autoriteiten van de lidstaten.  
2. Behalve via de communicatiekanalen waarin het Europees Rechtshulpverdrag en de 
protocollen daarbij voorzien, kan de toezending van verzoeken om wederzijdse rechtshulp en van op 
eigen initiatief verstrekte informatie in spoe dgevallen ook verlopen via Europol of Eurojust, 
overeenkomstig de bepalingen in de respectieve titels van deze overeenkomst.  
Artikel LAW.MUTAS.122: Gemeenschappelijke onderzoeksteams  
Indien de bevoegde autoriteiten van de staten een gemeenschappelijk onder zoeksteam opzetten, 
worden de betrekkingen tussen de lidstaten binnen het gemeenschappelijk onderzoeksteam 
beheerst door het recht van de Unie, onverminderd de rechtsgrondslag waarnaar wordt verwezen in 
de overeenkomst ter instelling van het gemeenschappel ijk onderzoeksteam.  
TITEL XI: UITWISSELI NG VAN INFORMATIE UI T HET STRAFREGISTER  
Artikel LAW.EXINF.120: Doel  
1. Deze titel heeft tot doel de uitwisseling van informatie uit het strafregister mogelijk te 
maken tussen de lidstaten enerzijds en het Verenigd Koni nkrijk anderzijds.   
2. In de betrekkingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de lidstaten strekken de bepalingen 
van deze titel ertoe:  
(a) artikel 13 en artikel 22, lid 2, van het Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp 
in strafzaken en de aanvullende  protocollen daarbij van 17 maart 1978 en 8 november 2001 
aan te vullen; en  
 
380 
 (b) artikel 22, lid 1, van het Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken, 
zoals aangevuld door artikel 4 van het aanvullende protocol daarbij van 17 maart 1978 , te 
vervangen.   
3. In de onderlinge betrekkingen tussen een lidstaat enerzijds en het Verenigd Koninkrijk 
anderzijds wordt van beide zijden afgezien van het recht om een beroep te doen op de respectieve 
punten van voorbehoud ten aanzien van artikel 13 van he t Europees Verdrag aangaande de 
wederzijdse rechtshulp in strafzaken en artikel 4 van het aanvullend protocol daarbij van 17 maart 
1978.  
Artikel LAW.EXINF.121: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “veroordeling”: iedere definitieve beslissing die door een strafrechtbank jegens een natuurlijk 
persoon met betrekking tot een strafbaar feit wordt uitgesproken en die in de staat van 
veroordeling in het strafregister wordt vermeld;  
(b) “strafrechtelijke proc edure”: de fase die aan het strafproces voorafgaat, het strafproces zelf 
en de uitvoering van een veroordeling;  
(c) “strafregister”: het interne register of de interne registers waarin de veroordelingen 
overeenkomstig het intern recht worden geregistreerd.   
Artikel LAW.EXINF.122: Centrale autoriteiten  
Elke staat wijst een of meer centrale autoriteiten aan die bevoegd zijn voor de uitwisseling van 
informatie uit het strafregister krachtens deze titel en voor de uitwisseling bedoeld in artikel 22, lid 
2, van het  Europees Verdrag aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken.  
Artikel LAW.EXINF.123: Kennisgevingen  
1. Elke staat neemt de nodige maatregelen opdat iedere vermelding in zijn strafregister van 
een op zijn grondgebied uitgesproken veroordeling jegens een  onderdaan van een andere staat 
vergezeld gaat van informatie over diens nationaliteit of nationaliteiten.  
2. De centrale autoriteit van elke staat stelt de centrale autoriteit van elke andere staat in 
kennis van alle op het eigen grondgebied uitgesproken str afrechtelijke veroordelingen jegens 
onderdanen van die andere staat zoals vermeld in het strafregister, alsook van alle latere wijzigingen 
of schrappingen van die informatie.  De centrale autoriteiten van de staten delen elkaar dergelijke 
informatie ten min ste eenmaal per maand mee.  
3. Indien de centrale autoriteit van een staat kennis krijgt van het feit dat een veroordeelde 
persoon onderdaan van twee of meer andere staten is, stuurt zij de relevante informatie toe aan elk 
van deze staten, ook als de veroorde elde persoon onderdaan is van de staat op het grondgebied 
waarvan hij is veroordeeld.  
Artikel LAW.EXINF.124: Opslag van informatie over veroordelingen  
1. De centrale autoriteit van elke staat slaat alle informatie op waarvan kennis is gegeven 
krachtens artik el LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen].  
 
381 
 2. De centrale autoriteit van elke staat zorgt ervoor dat als van een latere wijziging of 
schrapping kennis wordt gegeven krachtens artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen], lid 2, een 
identieke wijziging of schrapping wordt aangebracht in de overeenkomstig lid 1 van dit artikel 
opgeslagen informatie.   
3. De centrale autoriteit van elke staat zorgt ervoor dat naar aanleiding van verzoeken 
overeenkomstig artikel LAW.EXINF.125 [Verzoeken om informatie]  enkel overeenkomstig lid 2 va n 
dit artikel bijgewerkte informatie wordt verstrekt.  
Artikel LAW.EXINF.125: Verzoeken om informatie  
1. Indien op intern niveau voor een strafrechtelijke procedure tegen een persoon of voor een 
ander doel informatie uit het strafregister van een staat is vere ist, kan de centrale autoriteit van die 
staat zich overeenkomstig zijn interne recht tot de centrale autoriteit van een andere staat richten 
met een verzoek om informatie en daarmee verband houdende gegevens uit het strafregister.  
2. Indien een persoon tot de  centrale autoriteit van een andere staat dan die waarvan hij de 
nationaliteit heeft, een verzoek richt ter verkrijging van hemzelf betreffende informatie uit het 
strafregister, dient die centrale autoriteit bij de centrale autoriteit van de staat waarvan de 
betrokkene de nationaliteit heeft, een verzoek in om informatie en daarmee verband houdende 
gegevens uit het strafregister, teneinde deze in het aan de betrokkene te verstrekken uittreksel te 
kunnen opnemen.   
Artikel LAW.EXINF.126: Antwoorden op verzoek en  
1. De antwoorden op de verzoeken om informatie worden door de centrale autoriteit van de 
aangezochte staat toegezonden aan de centrale autoriteit van de verzoekende staat, en wel zo 
spoedig mogelijk en in ieder geval uiterlijk twintig dagen na de datum wa arop het verzoek werd 
ontvangen.  
2. De centrale autoriteit van elke staat beantwoordt voor andere doeleinden dan een 
strafrechtelijke procedure ingediende verzoeken overeenkomstig zijn interne recht.  
3. Niettegenstaande lid 2 nemen de lidstaten, bij het beantwoo rden van verzoeken die worden 
ingediend met het oog op werving voor beroepsactiviteiten of georganiseerde 
vrijwilligersactiviteiten die rechtstreeks en geregeld contact met kinderen behelzen, informatie op 
over bestaande veroordelingen wegens strafbare fei ten in verband met seksueel misbruik of 
seksuele uitbuiting van kinderen, kinderpornografie en het benaderen van kinderen voor seksuele 
doeleinden, met inbegrip van uitlokking van, medeplichtigheid aan of poging tot het plegen van 
dergelijke misdrijven, ev enals informatie over eventuele verboden tot het uitoefenen van 
activiteiten die rechtstreeks en geregeld contact met kinderen behelzen, als gevolg van dergelijke 
strafrechtelijke veroordelingen.   
Artikel LAW.EXINF.127: Communicatiekanaal  
De uitwisseling van informatie uit het strafregister tussen staten verloopt elektronisch, 
overeenkomstig de technische en procedurele specificaties van BIJLAGE LAW -6.  
 
382 
 Artikel LAW.EXINF.128: Voorwaarden voor het gebruik van persoonsgegevens   
1. Elke staat mag de persoonsgeg evens die hij in antwoord op zijn verzoek krachtens artikel 
LAW.EXINF.126 [Antwoorden op verzoeken] heeft ontvangen, enkel gebruiken voor de doeleinden 
waarvoor zij werden gevraagd.   
2. Indien om de informatie werd verzocht voor andere doeleinden dan een strafrechtelijke 
procedure, mogen de krachtens artikel LAW.EXINF.126 [Antwoorden op verzoeken] ontvangen 
persoonsgegevens door de verzoekende staat alleen overeenkomstig zijn interne rech t worden 
gebruikt binnen de grenzen die de aangezochte staat heeft vermeld in het formulier dat is 
opgenomen in hoofdstuk 2 van BIJLAGE LAW -6. 
3. Niettegenstaande de leden 1 en 2 van dit artikel, mogen door een staat in antwoord op een 
verzoek krachtens artik el LAW.EXINF.126 [Antwoorden op verzoeken] verstrekte persoonsgegevens 
door de verzoekende staat worden gebruikt om een onmiddellijke en ernstige bedreiging van de 
openbare veiligheid te voorkomen.   
4. Elke staat zorgt ervoor dat zijn centrale autoriteiten pe rsoonsgegevens waarvan krachtens 
artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen] kennis is gegeven, niet bekendmaken aan autoriteiten in 
derde landen, tenzij wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:   
(a) de persoonsgegevens worden uitsluitend per geval bekendgemaakt;   
(b) de persoonsgegevens worden bekendgemaakt aan autoriteiten waarvan de taken 
rechtstreeks verband houden met de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens krachtens 
punt c) van dit lid worden meegedeeld;  
(c) de persoonsgegevens worden alleen bekendgemaakt indien  nodig:   
(vii) voor  een strafrechtelijke  procedure:   
(viii) voor  andere  doeleinden  dan een strafrechtelijke  procedure;  of  
(ix) om een onmiddellijke  en ernstige  bedreiging  van de openbare  veiligheid  te voorkomen;  
(d) de persoonsgegevens mogen door het verzoekende derde land all een worden gebruikt voor 
de doeleinden waarvoor om de informatie is verzocht en binnen de grenzen die zijn 
vastgesteld door de staat die krachtens artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen] kennis heeft 
gegeven van de persoonsgegevens; en  
(e) de persoonsgegevens worden alleen bekendgemaakt indien de centrale autoriteit, na alle 
omstandigheden in verband met de doorgifte van persoonsgegevens aan het derde land te 
hebben beoordeeld, concludeert dat er passende waarborgen zijn ter bescherming van de 
persoonsgegevens.   
5. Dit artikel is niet van toepassing op persoonsgegevens die ingevolge deze titel door een staat 
zijn verkregen en uit diezelfde staat afkomstig zijn.  
TITEL X: BESTRIJDING  VAN WITWASSEN EN VA N TERRORISMEFINANCIE RING  
 
383 
 Artikel LAW.AML.127: Doel  
Deze titel heeft tot doel het optreden van de Unie en van het Verenigd Koninkrijk ter voorkoming en 
bestrijding van witwassen en van terrorismefinanciering te ondersteunen en te versterken.  
Artikel LAW.AML.128: Maatregelen ter bestrijding en voorkoming van witwassen en 
terrorismefinanciering  
1. De Partijen komen overeen internationale inspanningen ter voorkoming en bestrijding van 
witwassen en van terrorismefinanciering te ondersteunen. De Partijen erkennen dat zij moeten 
samenwerken bij het voorkomen dat hun financiële stelsels worden gebruikt voor het witwassen van 
de opbrengsten van eender welke criminele activiteit, waaronder drugshandel en corruptie, en dat 
zij terrorismefinanciering moeten bestrijden.  
2. De Partijen wisselen in voorkomend geval relevante informatie uit  voor zover dat strookt 
met hun respectieve rechtskader.  
3. De Partijen houden elk een alomvattende regeling in stand ter bestrijding van witwassen en 
van terrorismefinanciering en beoordelen regelmatig of die regeling moet worden versterkt, 
rekening houdend met de beginselen en doelstellingen van de aanbevelingen van de Financial Action 
Task Force.  
Artikel LAW.AML.129 Transparantie met betrekking tot de uiteindelijk begunstigde van 
vennootschappen en andere juridische entiteiten  
1. Voor de toepassing van dit art ikel wordt verstaan onder:  
(a) “uiteindelijk begunstigde”: een persoon die met betrekking tot een vennootschapsrechtelijke 
entiteit overeenkomstig de wet - en regelgeving van de Partij:  
(x) de uiteindelijke  zeggenschap  over  het beheer  van de entiteit  uitoefent  of daartoe  het 
recht  heeft;  
(xi) direct  of indirect  de uiteindelijke  eigenaar  is van of zeggenschap  heeft  over  meer  dan 
25 % van de stemrechten  of aandelen  of andere  eigendomsbelangen  in de entiteit,  
onverminderd  het recht  van elke Partij  om een lager  percentage  vast te stellen;  of 
(xii) anderszins  zeggenschap  over  de entiteit  uitoefent  of daartoe  het recht  heeft;  
Met betrekking tot juridische entiteiten zoals stichtingen, Anstalt -instellingen en 
samenwerkingsverbanden met beperkte aansprakelijkheid heeft elke Partij het recht om 
soortgelijke criteria vast te stellen voor het identificeren van de uiteindelijk begunstigde, of, 
indien zij dat verkiezen, de definitie van artikel AML.130 [Transparantie met betrekking tot de 
uiteindelijk begunstigde van juridische constructies] , lid 1, punt a), toe te passen, gelet op de 
vorm en structuur van dergelijke entiteiten.  
Met betrekking tot andere, hierboven niet vermelde juridische entiteiten houdt elke Partij 
rekening met de verschillende vormen en structuren van dergelijke entiteite n en met de mate 
waarin dergelijke entiteiten risico’s van witwassen en terrorismefinanciering meebrengen, 
teneinde het passende niveau van transparantie inzake de uiteindelijk begunstigde vast te 
stellen.  
 
384 
 (b) “basisinformatie over een uiteindelijk begunstigde ”: de naam, de geboortemaand en het 
geboortejaar, de woonstaat en de nationaliteit, alsmede de aard en omvang van het belang 
dat de uiteindelijk begunstigde houdt in de entiteit dan wel de zeggenschap die hij uitoefent 
over de entiteit;  
(c) “bevoegde autoriteiten“:  
(xiii) publieke  autoriteiten,  waaronder  financiële  inlichtingeneenheden,  waaraan  taken  zijn 
toegewezen  op het gebied  van de bestrijding  van witwassen  en van 
terrorismefinanciering;  
(xiv) publieke  autoriteiten  die de opdracht  hebben  witwassen,  daarmee  verband  houdende  
basisdelicten  en terrorismefinanciering  te onderzoeken  of te vervolgen,  dan wel 
criminele  activa  op te sporen,  in beslag  te nemen  of te bevriezen  en te confisqueren;  
(xv) publieke  autoriteiten  die belast  zijn met verantwoordelijkheden  op het gebied  van 
toezicht  en monitoring  bedoeld  om de naleving  van vereisten  inzake  de bestrijding  van 
witwassen  en terrorismefinanciering  te waarborgen.   
Deze definitie doet geen afbreuk aan het recht van elke Partij om aanvullende bevoegde 
autoriteiten a an te wijzen die toegang hebben tot informatie over uiteindelijk begunstigden.   
 
2. Elke Partij zorgt ervoor dat juridische entiteiten op haar grondgebied toereikende, accurate 
en actuele informatie over de uiteindelijk begunstigden bijhouden. Elke Partij stelt mechanismen in 
om ervoor te zorgen dat haar bevoegde autoriteiten tijdig toegang hebben tot dergelijke informatie.  
3. Elke Partij creëert of handhaaft een centraal register met toereikende, accurate en actuele 
informatie over de uiteindelijk begunstigde n. In het geval van de Unie worden de centrale registers 
opgezet op het niveau van de lidstaten. Deze verplichting geldt niet voor beursgenoteerde juridische 
entiteiten die zijn onderworpen aan openbaarmakingsvereisten inzake een toereikend niveau van 
transparantie. Wanneer er geen uiteindelijk begunstigde wordt geïdentificeerd in verband met een 
entiteit, bevat het register alternatieve informatie, zoals een verklaring dat er geen uiteindelijk 
begunstigde is geïdentificeerd, of gegevens over de natuurlijke  perso(o)n(en) die een hoge 
leidinggevende positie bekleedt/bekleden binnen de juridische entiteit.  
4. Elke Partij zorgt ervoor dat de informatie in haar centrale register(s) zonder beperking en 
tijdig ter beschikking wordt gesteld van haar bevoegde autoritei ten. 
5. Elke Partij zorgt ervoor dat basisinformatie over uiteindelijk begunstigden ter beschikking 
wordt besteld van elk lid van het publiek. Op de publieke beschikbaarheid van informatie uit hoofde 
van dit lid kunnen beperkte uitzonderingen worden gemaakt i ngeval publieke toegang de uiteindelijk 
begunstigde zou blootstellen aan onevenredige risico’s, zoals het risico van fraude, ontvoering, 
chantage, afpersing, pesterijen, geweld of intimidatie, of de uiteindelijk begunstigde minderjarig dan 
wel anderszins h andelingsonbekwaam is.  
6. Elke Partij zorgt ervoor dat er doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties kunnen 
worden opgelegd aan rechtspersonen of natuurlijke personen die niet voldoen aan de verplichtingen 
die hen in verband met de in dit artikel bed oelde zaken zijn opgelegd.  
7. Elke Partij zorgt ervoor dat haar bevoegde autoriteiten in staat zijn om de in de leden 2 en 3 
bedoelde informatie tijdig, doeltreffend en kosteloos aan de bevoegde autoriteiten van de andere 
 
385 
 Partij te verstrekken. Daartoe onderz oeken de Partijen hoe zij voor een veilige informatie -
uitwisseling kunnen zorgen.  
Artikel LAW.AML.130 Transparantie met betrekking tot de uiteindelijk begunstigde van juridische 
constructies  
1. Voor de toepassing van dit artikel wordt verstaan onder:  
(a) “uiteind elijk begunstigde”: de insteller, de eventuele protector, de trustees, de begunstigde of 
klasse van begunstigden, elke persoon die een vergelijkbare positie bekleedt in het kader van 
een juridische constructie waarvan de structuur of functie gelijkwaardig is aan die van een 
express trust, en elke andere natuurlijke persoon die de uiteindelijke feitelijke zeggenschap 
uitoefent over een trust of een vergelijkbare juridische constructie;  
(b) “bevoegde autoriteiten“:  
(xvi) publieke  autoriteiten,  waaronder  financiële  inlichtingeneenheden,  waaraan  taken  zijn 
toegewezen  op het gebied  van de bestrijding  van witwassen  en van 
terrorismefinanciering;  
(xvii) publieke  autoriteiten  die de opdracht  hebben  witwassen,  daarmee  verband  houdende  
basisdelicten  en terrorismefinanciering  te onderzoeken  of te vervolgen,  dan wel 
criminele  activa  op te sporen,  in beslag  te nemen  of te bevriezen  en te confisqueren;  
(xviii)  publieke  autoriteiten  die belast  zijn met verantwoordelijkheden  op het gebied  van 
toezicht  en monitoring  bedoeld  om de naleving  van vereisten  inzake  de bestrijding  van 
witwassen  en terrorismefinanciering  te waarborgen.  
Deze definitie doet geen afbreuk aan het recht van elke Partij om aanvullende bevoegde 
autoriteiten aan te wijzen die toegang hebben tot informatie over uiteindelijk beguns tigden.  
2. Elke Partij zorgt ervoor dat trustees van express trusts toereikende, accurate en actuele 
informatie over de uiteindelijk begunstigden bijhouden. Deze maatregelen gelden ook voor andere 
juridische constructies die volgens elke Partij een soortgelij ke structuur of functie als een trust 
hebben.  
3. Elke Partij stelt mechanismen in die waarborgen dat haar bevoegde autoriteiten tijdig 
toegang hebben tot toereikende, accurate en actuele informatie over de uiteindelijk begunstigden 
van express trusts en ande re juridische constructies waarvan de structuur of functie gelijkwaardig is 
aan die van een trust op haar grondgebied.  
4. Indien de informatie over de uiteindelijk begunstigde van een trust of soortgelijke juridische 
constructies wordt bijgehouden in een cent raal register, zorgt de betrokken staat ervoor dat de 
informatie toereikend, actueel en accuraat is, en dat bevoegde autoriteiten tijdig en onbeperkt 
toegang hebben tot dergelijke informatie. De Partijen spannen zich in om na te gaan hoe informatie 
over de  uiteindelijk begunstigde van trusts en soortgelijke juridische constructies toegankelijk kan 
worden gemaakt voor personen of organisaties die kunnen aantonen dat zij een rechtmatig belang 
hebben bij het kennisnemen van dergelijke informatie.  
5. Elke Partij zorgt ervoor dat er doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties kunnen 
worden opgelegd aan rechtspersonen of natuurlijke personen die niet voldoen aan de verplichtingen 
die hen in verband met de in dit artikel bedoelde zaken zijn opgelegd.  
 
386 
 6. Elke Par tij zorgt ervoor dat haar bevoegde autoriteiten in staat zijn om de in lid 3 bedoelde 
informatie tijdig, doeltreffend en kosteloos aan de bevoegde autoriteiten van de andere Partij te 
verstrekken. Daartoe onderzoeken de Partijen hoe zij voor een veilige in formatie -uitwisseling 
kunnen zorgen.  
TITEL XI: BEVRIEZING  EN CONFISCATIE  
Artikel LAW.CONFISC.1: Doel en beginselen van samenwerking  
1.  Deze titel heeft tot doel te voorzien in een zo breed mogelijke samenwerking tussen het 
Verenigd Koninkrijk, enerzijds, en de lidstaten, anderzijds, met het oog op onderzoeken en 
procedures gericht op het bevriezen van goederen ten behoeve van latere confiscatie daarvan en op 
onderzoeken en procedures gericht op de confiscatie van goederen in het kader van 
strafprocedures. Dit sluit andere samenwerking op grond van artikel LAW.CONFISC 10 
[Confiscatieverplichting], leden 5 en 6, niet uit. Deze titel voorziet ook in samenwerking met voor de 
toepassing van dit hoofdstuk door de Unie aangewezen organen van de Unie.  
2. Elke staat ge eft, onder de in deze titel bepaalde voorwaarden, gehoor aan het verzoek van 
een andere staat:  
a)  om de confiscatie van specifieke goederen, alsook om de confiscatie van opbrengsten in de 
vorm van de verplichting een bedrag te betalen dat overeenkomt met  de waarde van de 
opbrengsten;  
b)  om bijstand bij onderzoeken en om voorlopige maatregelen met het oog op een van beide 
vormen van confiscatie bedoeld in punt a).  
3. De op grond van lid 2, punt b), verlangde bijstand bij onderzoeken en voorlopige 
maatregele n worden uitgevoerd zoals toegestaan door en overeenkomstig het intern recht van de 
aangezochte staat. Wanneer in het verzoek betreffende een van deze maatregelen formaliteiten of 
procedures worden vermeld die nodig zijn uit hoofde van het intern recht van  de verzoekende staat, 
geeft de aangezochte staat, ook als deze hiermee onbekend is, gehoor aan dergelijke verzoeken, 
mits het gevraagde optreden niet strijdig is met de grondbeginselen van zijn intern recht.  
4. De aangezochte staat zorgt ervoor dat de verzoeken van een andere staat om het 
identificeren, opsporen en bevriezen of in beslag nemen van opbrengsten en hulpmiddelen dezelfde 
prioriteit krijgen als verzoeken in het kader van interne procedures.  
5. Bij een verzoek om confiscatie, bijstand bij onderz oeken en voorlopige maatregelen met het 
oog op confiscatie zorgt de verzoekende staat ervoor dat de beginselen van noodzakelijkheid en 
evenredigheid in acht worden genomen.  
6. De bepalingen van deze titel zijn van toepassing in plaats van de hoofdstukken over  
“internationale samenwerking” van het op 16 mei 2005 in Warschau gesloten Verdrag van de Raad 
van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van 
opbrengsten van misdrijven en de financiering van terrorisme (“het verdrag  van 2005”) en het op 8 
november 1990 in Straatsburg gesloten Verdrag inzake het witwassen, de opsporing, de 
inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven (“het verdrag van 1990”). Artikel 
LAW.CONFISC.2 [Definities] van deze overeenkomst vervangt de overeenkomstige definities in 
artikel 1 van het verdrag van 2005 en artikel 1 van het verdrag van 1990. De bepalingen van deze 
titel hebben geen gevolgen voor de verplichtingen van de Staten krachtens de andere bepalingen 
van het verdrag van 20 05 en het verdrag van 1990.  
 
387 
 Artikel LAW.CONFISC.2: Definities  
In deze titel wordt verstaan onder:  
(a) “confiscatie”: een straf of maatregel opgelegd door een rechter na een procedure in verband 
met een of meer strafbare feiten, welke straf of maatregel leidt tot het blijvend ontnemen van 
de beschikkingsmacht over goederen;  
(b) “bevriezing” of “inbeslagneming”: het tijdelijk verbieden van de overdracht, vernietiging, 
omzetting, vervreemding of verplaatsing van goederen of het tijdelijk aanvaarden van het 
beheer van  of zeggenschap over goederen op basis van een door de rechter of andere 
bevoegde autoriteit afgegeven bevel;  
(c) “hulpmiddelen”: alle goederen die op enigerlei wijze, geheel of gedeeltelijk, zijn gebruikt of 
zijn bestemd om te worden gebruikt om een of meer s trafbare feiten te begaan;  
(d) “rechterlijke instantie”: een instantie die naar intern recht een rechter, rechtbank of openbaar 
aanklager is; een openbaar aanklager wordt slechts beschouwd als een rechterlijke instantie 
voor zover het intern recht dat bepaalt;  
(e) “opbrengsten”: elk economisch voordeel middellijk of onmiddellijk voortvloeiend uit of 
verworven door middel van strafbare feiten of een geldsom die gelijkwaardig is aan dat 
economisch voordeel; het kan bestaan uit om het even welk goed als gedefinieerd i n dit 
artikel;  
(f) “goederen”: goederen van enigerlei aard, lichamelijk of onlichamelijk, roerend of onroerend, 
alsmede rechtsbescheiden waaruit de eigendom of andere rechten ten aanzien van die 
goederen blijken, welke door de verzoekende staat worden beschouw d als:  
(xix) de opbrengsten  van een strafbaar  feit dan wel het equivalent  daarvan,  hetzij  de 
volledige  waarde  van die opbrengsten,  hetzij  slechts  een deel  van de waarde  van die 
opbrengsten;  
(xx) de hulpmiddelen  voor  een strafbaar  feit dan wel de waarde  van die hulpmi ddelen;  
(xxi) onderworpen  aan confiscatie  op grond  van andere  rechtsvoorschriften  betreffende  
confiscatiebevoegdheden  van de verzoekende  staat,  na een procedure  in verband  met 
een strafbaar  feit, inclusief  confiscatie  bij een derde,  ruimere  confiscatie  en confis catie  
zonder  definitieve  veroordeling.  
Artikel LAW.CONFISC.3: Verplichting tot het verlenen van rechtshulp  
Staten verlenen elkaar op verzoek alle mogelijke rechtshulp bij de identificatie en opsporing van 
hulpmiddelen, opbrengsten en andere goederen die va tbaar zijn voor confiscatie. Deze rechtshulp 
omvat onder meer elke maatregel betreffende het verschaffen en veiligstellen van bewijs met 
betrekking tot het bestaan, de locatie of verplaatsing, de aard, de juridische status of de waarde van 
die hulpmiddelen , opbrengsten of andere goederen.  
Artikel LAW.CONFISC.4: Verzoeken om informatie over bankrekeningen en kluizen  
1. De aangezochte staat neemt, onder de in dit artikel bepaalde voorwaarden, de nodige 
maatregelen om, in antwoord op een door een andere staat ver zonden verzoek, vast te stellen of 
 
388 
 een natuurlijke of rechtspersoon tegen wie een strafrechtelijk onderzoek loopt, één of meer 
rekeningen van om het even welke aard, bezit of controleert bij enige bank op zijn grondgebied en in 
voorkomend geval de gegevens  over de gevonden rekeningen te verstrekken. Deze gegevens 
omvatten in het bijzonder de naam van de houder van de cliëntenrekening en het IBAN -nummer, en 
in geval van kluizen de naam van de huurder of een uniek identificatienummer.  
2. De in lid 1 neergelegde verplichting is uitsluitend van toepassing voor zover de informatie in 
het bezit is van de bank die de rekening beheert.  
3. In aanvulling op de vereisten van artikel LAW.CONFISC.25 [Inhoud van het verzoek], dient de 
verzoekende staat in het verzoek ook:  
(a) te vermelden waarom hij van mening is dat de gevraagde informatie waarschijnlijk van 
wezenlijk belang is voor het strafrechtelijk onderzoek naar het strafbare feit;  
(b) te vermelden op welke gronden hij aanneemt dat banken in de aangezochte staat de rekening 
beheren en daarbij zo uitvoerig mogelijk aan te geven welke banken en rekeningen daar 
mogelijk bij betrokken zijn; en  
(c) alle beschikbare aanvullende informatie op te nemen die de uitvoering van het verzoek zou 
kunnen vergemakkelijken.  
4. Het Verenigd Koninkri jk en de Unie, de laatste namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie ervan in kennis 
stellen dat dit artikel zal worden uitgebreid tot rekeningen die bij niet -bancaire financië le 
instellingen worden aangehouden. Op dergelijke kennisgevingen kan het wederkerigheidsbeginsel 
van toepassing worden verklaard.  
Artikel LAW.CONFISC.5: Verzoeken om informatie over banktransacties  
1. Op verzoek van een andere staat verstrekt de aangezochte s taat de gegevens van nader 
vermelde bankrekeningen en van banktransacties die in een bepaald tijdvak zijn uitgevoerd via een 
of meer in het verzoek vermelde rekeningen, met inbegrip van de gegevens van de rekeningen van 
herkomst of bestemming.  
2. De in lid 1 neergelegde verplichting is uitsluitend van toepassing voor zover de informatie in 
het bezit is van de bank die de rekening beheert.  
3. In aanvulling op de vereisten van artikel LAW.CONFISC.25 [Inhoud van het verzoek] geeft de 
verzoekende staat in zijn verzoe k aan waarom hij de gevraagde informatie van belang acht voor het 
strafrechtelijk onderzoek naar het strafbare feit.  
4. De aangezochte staat kan aan de uitvoering van een dergelijk verzoek dezelfde voorwaarden 
verbinden als welke gelden bij verzoeken om huisz oeking en inbeslagneming.  
5. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, de laatste namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie ervan in kennis 
stellen dat dit artikel zal worden uitgebrei d tot rekeningen die bij niet -bancaire financiële 
instellingen worden aangehouden. Op dergelijke kennisgevingen kan het wederkerigheidsbeginsel 
van toepassing worden verklaard.  
 
389 
 Artikel LAW.CONFISC.6: Verzoeken om toezicht op banktransacties  
1. De aangezochte staat zorgt ervoor dat hij in staat is om, op verzoek van een andere staat,  
de banktransacties die worden uitgevoerd door middel van een of meer in het verzoek genoemde 
rekeningen, gedurende een bepaalde periode onder toezicht te plaatsen en de resultaten  van het 
toezicht door te geven aan de verzoekende staat.  
2. In aanvulling op de vereisten van artikel LAW.CONFISC.25 [Inhoud van het verzoek] geeft de 
verzoekende staat in zijn verzoek aan waarom hij de gevraagde informatie van belang acht voor het 
strafrech telijk onderzoek naar het strafbare feit.  
3. De beslissing omtrent toezicht wordt in elk afzonderlijk geval genomen door de bevoegde 
autoriteiten van de aangezochte staat, overeenkomstig zijn interne recht.  
4. De bevoegde autoriteiten van de verzoekende en aange zochte staat stellen in onderling 
overleg de praktische aspecten van het toezicht vast.  
5. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, de laatste namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie ervan in kennis 
stellen dat dit artikel zal worden uitgebreid tot rekeningen die bij niet -bancaire financiële 
instellingen worden aangehouden. Op dergelijke kennisgevingen kan het wederkerigheidsbeginsel 
van toepassing worden verklaard.  
Artikel LA W.CONFISC.7: Informatieverstrekking op eigen initiatief  
Onverminderd zijn eigen onderzoeken of procedures, kan een staat zonder voorafgaand verzoek 
informatie over hulpmiddelen, opbrengsten en overige goederen die vatbaar zijn voor confiscatie, 
toezenden a an een andere staat, indien hij van oordeel is dat de bekendmaking van dergelijke 
informatie de ontvangende staat zou kunnen helpen bij het inleiden of uitvoeren van onderzoeken 
of procedures dan wel ertoe kan leiden dat die staat een verzoek ingevolge dez e titel indient.  
Artikel LAW.CONFISC.8: Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen  
1. De aangezochte staat neemt, op verzoek van een andere staat die een strafrechtelijk 
onderzoek of strafvervolging heeft ingesteld, dan wel een onderzoek of proced ure met het oog op 
confiscatie, de noodzakelijke voorlopige maatregelen, zoals bevriezing of inbeslagneming, ter 
voorkoming van de verhandeling, overdracht of vervreemding van goederen, die op een later tijdstip 
het voorwerp zouden kunnen vormen van een ve rzoek om confiscatie, of waarmee aan dat verzoek 
zou kunnen worden voldaan.  
2. Een staat die een verzoek om confiscatie heeft ontvangen overeenkomstig LAW.CONFISC.10 
[Verplichting tot confiscatie] neemt, indien daarom wordt verzocht, de in lid 1 van dit arti kel 
genoemde maatregelen met betrekking tot goederen die het voorwerp vormen van het verzoek of 
waarmee aan dat verzoek zou kunnen worden voldaan.  
3. Indien een verzoek uit hoofde van dit artikel wordt ontvangen, neemt de aangezochte staat 
alle voor de onver wijlde uitvoering van het verzoek noodzakelijke maatregelen, met dezelfde 
snelheid en prioriteit als bij een vergelijkbaar intern geval, en stuurt hij de verzoekende staat 
daarvan onverwijld een bevestiging op een wijze waarvan een schriftelijke weergave k an worden 
overgelegd.  
 
390 
 4. Wanneer de verzoekende staat verklaart dat onmiddellijke bevriezing noodzakelijk is omdat 
er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat het betrokken goed onmiddellijk zal worden 
verwijderd of vernietigd, neemt de aangezochte staat bin nen 96 uur na ontvangst van het verzoek 
alle nodige maatregelen om gehoor te geven aan het verzoek en stuurt hij de verzoekende staat 
daarvan onverwijld een bevestiging op een wijze waarvan een schriftelijke weergave kan worden 
overgelegd.  
5. Indien de aange zochte staat niet in staat is de uiterste termijnen van lid 4 in acht te nemen, 
informeert de aangezochte staat de verzoekende staat onmiddellijk en overlegt hij met de 
verzoekende staat over de passende vervolgstappen.  
6. Het verstrijken van de in lid 4 bed oelde uiterste termijnen doet de vereisten waaraan de 
aangezochte staat uit hoofde van dit artikel moet voldoen, niet vervallen.  
Artikel LAW.CONFISC.9: Uitvoering van voorlopige maatregelen  
1. Na de uitvoering van de voorlopige maatregelen waarom is verzoch t overeenkomstig artikel 
LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen], lid 1, verstrekt de 
verzoekende staat de aangezochte staat op eigen initiatief en zo spoedig mogelijk alle informatie die 
aanleiding kan vormen tot twijfel over  de maatregelen of tot aanpassing van de omvang ervan. De 
verzoekende staat verstrekt op verzoek van de aangezochte staat onverwijld tevens alle aanvullende 
informatie die nodig is voor de uitvoering en de opvolging van de voorlopige maatregelen.  
2. Alvorens  een uit hoofde van artikel LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van 
voorlopige maatregelen] genomen voorlopige maatregel op te heffen, stelt de aangezochte staat, 
indien mogelijk, de verzoekende staat in de gelegenheid redenen op te geven om de maatr egel te 
handhaven.  
Artikel LAW.CONFISC.10: Verplichting tot confiscatie  
1. De staat die een verzoek om confiscatie heeft ontvangen van een goed dat zich op zijn 
grondgebied bevindt, dient:  
(a) een door een rechter van de verzoekende staat gegeven bevel tot confiscatie ten uitvoer te 
leggen met betrekking tot dat goed; of  
(b) het verzoek voor te leggen aan zijn bevoegde autoriteiten teneinde een bevel tot confiscatie 
te verkrijgen, en het bevel ten uitvoer te leggen, indien het wordt gegeven.  
2. Voor de toepassing v an lid 1, punt b), zijn de staten, indien noodzakelijk, bevoegd een 
procedure tot confiscatie in te stellen krachtens hun eigen interne recht.  
3. Lid 1 is ook van toepassing op confiscatie bestaande in de verplichting een geldbedrag te 
betalen dat overeenkomt  met de waarde van de opbrengsten, indien zich op het grondgebied van de 
aangezochte staat goederen bevinden ten aanzien waarvan de confiscatie ten uitvoer kan worden 
gelegd. In dergelijke gevallen doet de aangezochte staat, indien er geen betaling wordt v erkregen, 
bij de tenuitvoerlegging van een confiscatie overeenkomstig lid 1 de vordering gelden op daartoe 
beschikbare goederen.  
4. Indien een verzoek tot confiscatie betrekking heeft op een specifiek goed, kunnen de 
verzoekende staat en de aangezochte staat overeenkomen dat de aangezochte staat de confiscatie 
 
391 
 ten uitvoer mag leggen door betaling te eisen van een geldsom die overeenkomt met de waarde van 
het goed.  
5. Een staat verleent in de mate waarin dat door zijn interne recht wordt toegestaan, alle 
medewerki ng aan een verzoek van een staat om uitvoering van aan confiscatie van goederen 
gelijkwaardige maatregelen, wanneer dat verzoek niet is gedaan in het kader van een 
strafprocedure, voor zover dergelijke maatregelen worden bevolen door een rechterlijke insta ntie 
van de verzoekende staat met betrekking tot een strafbaar feit, mits is vastgesteld dat het goed 
bestaat in opbrengsten of:  
(a) een ander goed waarin de opbrengsten zijn omgezet of tot welke zij zijn verwerkt;  
(b) uit legale bronnen verworven goederen, indien  opbrengsten volledig of gedeeltelijk zijn 
vermengd met dergelijke goederen, ten bedrage van de geschatte waarde van de vermengde 
opbrengsten; of  
(c) inkomsten of andere voordelen ontleend aan de opbrengsten, aan goederen waarin de 
opbrengsten van criminalitei t zijn omgezet of tot welke zij zijn verwerkt of aan goederen 
waarmee opbrengsten van criminaliteit zijn vermengd, ten bedrage van de geschatte waarde 
van de vermengde opbrengsten, op dezelfde manier en in dezelfde mate als bij opbrengsten.  
6. Tot de in lid 5  bedoelde maatregelen behoren maatregelen die inbeslagneming, detentie en 
verbeurdverklaring van goederen en vermogensbestanddelen door middel van verzoeken aan de 
civiele rechter mogelijk maken.  
7. De aangezochte staat neemt onverwijld en, onverminderd lid 8  van dit artikel, uiterlijk 45 
dagen na de ontvangst van het verzoek een beslissing over de uitvoering van het confiscatiebevel. 
De aangezochte staat stuurt de verzoekende staat daarvan onverwijld een bevestiging op een wijze 
waarvan een schriftelijke weer gave kan worden overgelegd. Tenzij er overeenkomstig artikel 
LAW.CONFISC.17 [Uitstel] gronden tot uitstel bestaan, neemt de aangezochte autoriteit de voor de 
uitvoering van het confiscatiebevel vereiste concrete maatregelen onverwijld en ten minste met 
dezelfde snelheid en prioriteit als in een vergelijkbaar intern geval.  
8. Indien de aangezochte staat niet in staat is de uiterste termijnen van lid 7 in acht te nemen, 
informeert de aangezochte staat de verzoekende staat onmiddellijk en overlegt hij met de 
verz oekende staat over de passende vervolgstappen.  
9. Het verstrijken van de in lid 7 bedoelde uiterste termijnen doet de vereisten waaraan de 
aangezochte staat uit hoofde van dit artikel moet voldoen, niet vervallen.  
Artikel LAW.CONFISC.11: Uitvoering van confis catie  
1. De procedures voor het verkrijgen en uitvoeren van de confiscatie krachtens artikel 
LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] worden beheerst door het intern recht van de 
aangezochte staat.  
2. De aangezochte staat is gebonden aan de bevindingen inz ake de feiten voor zover deze zijn 
vermeld in een veroordeling of rechterlijke beslissing van een rechter van de verzoekende staat of 
voor zover een dergelijke veroordeling of rechterlijke beslissing daarop impliciet is gebaseerd.  
3. Indien de confiscatie bes taat in de verplichting een geldsom te betalen, zet de bevoegde 
autoriteit van de aangezochte staat het betrokken bedrag om in de valuta van die staat tegen de 
 
392 
 wisselkoers die geldt op het moment dat de beslissing tot uitvoering van de confiscatie wordt 
genomen.  
Artikel LAW.CONFISC.12: Geconfisqueerde goederen  
1. Onder voorbehoud van de leden 2 en 3 van dit artikel beschikt de aangezochte staat over de 
krachtens de artikelen LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] en LAW.CONFISC.11 
[Uitvoering van confis catie] geconfisqueerde goederen overeenkomstig zijn interne recht en 
administratieve procedures.  
2. Wanneer de aangezochte staat handelt naar aanleiding van een krachtens artikel 
LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] ingediend verzoek van een andere s taat, schenkt de 
aangezochte staat, desgevraagd en voor zover zulks is toegestaan op grond van zijn interne recht, bij 
voorrang aandacht aan de teruggave van de geconfisqueerde goederen aan de verzoekende staat, 
zodat deze de slachtoffers van het strafbare  feit schadeloos kan stellen of die goederen aan hun 
rechtmatige eigenaars kan teruggeven.  
3. Wanneer de aangezochte staat gevolg geeft aan een verzoek van een andere staat krachtens 
artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], beschikt hij, na rekening te hebben gehouden 
met het recht van een slachtoffer op teruggave of vergoeding van goederen krachtens lid 2 van dit 
artikel, als volgt over het geld dat door de uitvoering van een confiscatiebevel is verkregen:  
(a) indien het bedrag 10  000 EUR of min der beloopt, valt het bedrag toe aan de aangezochte 
staat; of  
(b) indien het bedrag hoger is dan 10  000 EUR, draagt de aangezochte staat 50  % van het 
teruggevorderde bedrag over aan de verzoekende staat.  
4. Niettegenstaande lid 3 kunnen de verzoekende staat en d e aangezochte staat per geval 
specifiek overwegen om meer van dit soort overeenkomsten of regelingen betreffende de 
beschikking over goederen te sluiten, indien zij zulks passend achten.  
Artikel LAW.CONFISC.13: Recht van uitvoering en maximumbedrag van co nfiscatie  
1. Een verzoek tot confiscatie op grond van artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot 
confiscatie] doet geen afbreuk aan het recht van de verzoekende staat om het confiscatiebevel zelf 
uit te voeren.  
2. Geen enkele bepaling in deze titel wordt aldus uitgelegd dat de totale waarde van de 
confiscatie hoger mag zijn dan het in het confiscatiebevel vermelde bedrag. Indien een staat van 
oordeel is dat dit het geval zou kunnen zijn, plegen de betrokken staten overleg om een dergelijk 
gevolg te voorkomen.  
Artikel LAW.CONFISC.14: Hechtenis bij niet -betaling  
Zonder toestemming van de verzoekende staat legt de aangezochte staat naar aanleiding van een 
verzoek krachtens artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] geen hechtenis bij niet -
betaling op, no ch een andere maatregel die de persoonlijke vrijheid beperkt.  
Artikel LAW.CONFISC.15: Weigeringsgronden  
1. Samenwerking ingevolge deze titel mag worden geweigerd indien:  
 
393 
 (a) de aangezochte staat van oordeel is dat de uitvoering van het verzoek in strijd zou zij n met het 
“ne bis in idem” -beginsel; of  
(b) het strafbare feit waarop het verzoek betrekking heeft, volgens het intern recht van de 
aangezochte staat niet strafbaar is als het binnen zijn jurisdictie wordt gepleegd. Deze 
weigeringsgrond geldt echter uitsluite nd voor samenwerking op grond van de artikelen 
LAW.CONFISC.3 [Verplichting tot het verlenen van rechtshulp] tot en met LAW.CONFISC.7 
[Informatieverstrekking op eigen initiatief] voor zover de gevraagde rechtshulp 
dwangmaatregelen omvat.  
2. Het Verenigd Konin krijk en de Unie, de laatste namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie ervan in kennis 
stellen dat, op basis van wederkerigheid, de voorwaarde van dubbele strafbaarheid als be doeld in lid 
1, punt b), van dit artikel niet wordt toegepast, mits het aan het verzoek ten grondslag liggende 
strafbare feit:  
(a) een van de in artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied], lid 4, genoemde strafbare feiten, als 
omschreven in het recht van de verz oekende staat, is; en  
(b) in de verzoekende staat strafbaar is gesteld met een vrijheidsstraf of een tot 
vrijheidsbeneming strekkende maatregel met een maximumduur van ten minste drie jaar.  
3. Samenwerking op grond van de artikelen LAW.CONFISC.3 [Verplichting t ot het verlenen van 
rechtshulp] tot en met LAW.CONFISC.7 [Informatieverstrekking op eigen initiatief], voor zover de 
gevraagde rechtshulp dwangmaatregelen omvat, en op grond van de artikelen LAW.CONFISC.8 
[Verplichting tot het nemen van voorlopige maatrege len] en LAW.CONFISC.9 [Uitvoering van 
voorlopige maatregelen], kan ook worden geweigerd, indien de gevraagde maatregelen in een 
soortgelijk intern geval krachtens het intern recht van de aangezochte staat niet zouden kunnen 
worden genomen met het oog op on derzoeken of procedures.  
4. Indien zulks verplicht is volgens het intern recht van de aangezochte staat, mag 
samenwerking op grond van de artikelen LAW.CONFISC.3 [Verplichting tot het verlenen van 
rechtshulp] tot en met LAW.CONFISC.7 [Informatieverstrekking op eigen initiatief], voor zover de 
gevraagde rechtshulp dwangmaatregelen omvat, en op grond van de artikelen LAW.CONFISC.8 
[Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen] en LAW.CONFISC.9 [Uitvoering van 
voorlopige maatregelen], ook worden geweige rd indien de gevraagde maatregelen of enige andere 
maatregelen met soortgelijke effecten niet zouden zijn toegestaan volgens het intern recht van de 
verzoekende staat, of, wat betreft de bevoegde autoriteiten van de verzoekende staat, indien voor 
het verzo ek geen toestemming is verleend door een rechterlijke instantie die optreedt in verband 
met strafbare feiten.  
5. Samenwerking op grond van de artikelen LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] tot 
en met LAW.CONFISC.14 [Hechtenis bij niet -betaling] mag ook worden geweigerd indien:  
(a) het intern recht van de aangezochte staat niet in confiscatie voorziet in verband met het soort 
strafbaar feit waarop het verzoek betrekking heeft;  
(b) het onverminderd de verplichting krachtens artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot 
confiscatie], lid 3, niet zou stroken met de beginselen van het intern recht van de aangezochte 
staat inzake de reikwijdte van confiscatie in verband met de relatie tussen het strafbare feit 
en:  
 
394 
 (xxii) een economisch  voordeel  dat kan worden  aangemerkt  als de opbrengst  daarvan;  of  
(xxiii)  goederen  die kunnen  worden  aangemerkt  als de hulpmiddelen  dienaangaande;   
(c) confiscatie krachtens het intern recht van de aangezochte staat wegens verjari ng niet meer 
kan worden opgelegd of ten uitvoer gelegd;  
(d) onverminderd artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], leden 5 en 6, het verzoek 
geen betrekking heeft op een eerdere veroordeling of een beslissing die de kenmerken 
vertoont van een rec hterlijke uitspraak dan wel een verklaring in een dergelijke beslissing dat 
een strafbaar feit of meerdere strafbare feiten zijn gepleegd, op basis waarvan de confiscatie 
wordt bevolen of gevraagd;  
(e) de confiscatie ofwel niet uitvoerbaar is in de verzoekend e staat, ofwel nog vatbaar is voor 
gewone rechtsmiddelen; of  
(f) het verzoek betrekking heeft op een confiscatiebevel dat voortvloeit uit een beslissing die is 
gegeven bij verstek van de persoon ten aanzien van wie het bevel is uitgevaardigd, en naar het 
oord eel van de aangezochte staat, de door de verzoekende staat uitgevoerde procedure die 
tot een dergelijke beslissing heeft geleid, niet in overeenstemming was met de 
minimumrechten van de verdediging die een ieder toekomen tegen wie strafvervolging is 
ingest eld.  
6. Voor de toepassing van lid 5, punt f), wordt een beslissing niet geacht bij verstek te zijn 
gegeven indien:  
(a) de beslissing is bevestigd of uitgesproken nadat betrokkene bezwaar heeft aangetekend; of  
(b) de beslissing in beroep is gegeven, mits het beroe p door betrokkene werd ingesteld.   
7. Wanneer de aangezochte rechtstaat voor de toepassing van lid 5, punt f), nagaat of de 
minimumrechten van de verdediging zijn geëerbiedigd, houdt de aangezochte staat rekening met de 
omstandigheid dat de betrokkene bewust  heeft getracht zich aan justitie te onttrekken of heeft 
verkozen geen rechtsmiddel tegen de beslissing bij verstek in te stellen, na daartoe de gelegenheid 
te hebben gehad. Hetzelfde geldt wanneer de betrokkene naar behoren is gedagvaard, maar heeft 
verko zen niet te verschijnen en evenmin om uitstel heeft verzocht.  
8. De staten beroepen zich niet op het bankgeheim als grond voor het weigeren van 
samenwerking ingevolge deze titel. Indien zulks verplicht is volgens het intern recht, mag een 
aangezochte staat v erlangen dat voor een verzoek om samenwerking die opheffing van het 
bankgeheim zou meebrengen, machtiging wordt verleend door een in verband met strafbare feiten 
optredende rechterlijke instantie.  
9. De aangezochte staat mag niet:  
(a) het feit dat de persoon te gen wie een onderzoek loopt of een confiscatiebevel is uitgevaardigd 
door de autoriteiten van de verzoekende staat een rechtspersoon is, aanvoeren als een 
belemmering voor het verlenen van enige vorm van medewerking ingevolge deze titel;   
(b) het feit dat de natuurlijke persoon ten aanzien van wie een bevel tot confiscatie van 
opbrengsten is uitgevaardigd, is overleden of het feit dat een rechtspersoon ten aanzien 
waarvan een bevel tot confiscatie van opbrengsten is uitgevaardigd, nadien is ontbonden, 
 
395 
 aanvoere n als belemmering voor het verlenen van rechtshulp overeenkomstig artikel 
LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], lid 1, punt a); of  
(c) het feit dat de persoon tegen wie een onderzoek loopt of een confiscatiebevel is uitgevaardigd 
door de autoriteiten  van de verzoekende staat, in het verzoek wordt genoemd als degene die 
zowel het onderliggende strafbare feit als het strafbare feit van witwassen heeft gepleegd, 
aanvoeren als belemmering voor het verlenen van enige vorm van medewerking ingevolge 
deze tit el.  
Artikel LAW.CONFISC.16: Raadpleging en informatieverstrekking  
Wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de uitvoering van het bevriezings - of 
confiscatiebevel een reëel risico voor de bescherming van grondrechten inhoudt, raadpleegt de 
aang ezochte staat, alvorens een beslissing over de uitvoering van het bevriezings - of 
confiscatiebevel te nemen, de verzoekende staat en kan hij verlangen dat de nodige informatie 
wordt verstrekt.  
Artikel LAW.CONFISC.17: Uitstel  
De aangezochte staat mag de maatregelen naar aanleiding van een verzoek uitstellen indien deze 
maatregelen onderzoeken of procedures van zijn autoriteiten zouden schaden.  
Artikel LAW.CONFISC.18: Gedeeltelijke of voorwaardelijke inwilliging van een verzoek  
Alvorens medewerking ingevol ge deze titel te weigeren of uit te stellen, overweegt de aangezochte 
staat, zo nodig na overleg met de verzoekende staat, of het verzoek gedeeltelijk of onder de door 
hem noodzakelijk geachte voorwaarden kan worden ingewilligd.  
Artikel LAW.CONFISC.19: Kennisgeving van documenten  
1. De staten verlenen elkaar alle mogelijke wederzijdse rechtshulp bij de betekening en 
kennisgeving van gerechtelijke stukken aan personen tegen wie voorlopige en 
confiscatiemaatregelen zijn uitgevaardigd.  
2. Niets in dit artikel mag  zo worden uitgelegd dat het een belemmering vormt voor:  
(a) de mogelijkheid om gerechtelijke stukken rechtstreeks per post aan personen in het 
buitenland toe te zenden; en  
(b) de mogelijkheid voor deurwaarders, ambtenaren of andere bevoegde autoriteiten van de 
staat van herkomst om de betekening of kennisgeving van gerechtelijke stukken rechtstreeks 
te doen verrichten door de consulaire autoriteiten van die staat of door de rechterlijke 
instanties, waaronder deurwaarders en ambtenaren, of andere bevoegde autoritei ten van de 
staat van bestemming.  
3. Bij de betekening of kennisgeving van gerechtelijke stukken aan personen in het buitenland 
tegen wie in de staat van verzending voorlopige of confiscatiemaatregelen zijn uitgevaardigd, 
vermeldt die staat welke rechtsmiddele n er uit hoofde van zijn interne recht voor dergelijke 
personen beschikbaar zijn.  
 
396 
 Artikel LAW.CONFISC.20: Erkenning van buitenlandse beslissingen  
1. Bij de behandeling van een verzoek om samenwerking uit hoofde van de artikelen 
LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot  het nemen van voorlopige maatregelen] tot en met 
LAW.CONFISC.14 [Hechtenis bij niet -betaling] erkent de aangezochte staat elke beslissing die in de 
verzoekende staat door een rechterlijke instantie is uitgevaardigd in verband met rechten waarop 
derden aan spraak maken.  
2. Erkenning kan worden geweigerd als:  
(a) derden geen passende gelegenheid hadden om hun rechten te doen gelden;  
(b) de beslissing onverenigbaar is met een reeds in de aangezochte staat genomen beslissing over 
dezelfde aangelegenheid;  
(c) erkenning onvere nigbaar is met de openbare orde van de aangezochte staat; of  
(d) de beslissing is genomen in strijd met bepalingen betreffende exclusieve bevoegdheid die zijn 
opgenomen in het intern recht van de aangezochte staat.  
Artikel LAW.CONFISC.21: Autoriteiten  
1. Elke st aat wijst een centrale autoriteit aan die verantwoordelijk is voor de toezending en 
beantwoording van verzoeken ingevolge deze titel, de uitvoering van dergelijke verzoeken of de 
doorzending ervan aan de autoriteiten die bevoegd zijn voor de uitvoering erv an.  
2. De Unie kan een orgaan van de Unie aanwijzen dat naast de bevoegde autoriteiten van de 
lidstaten verzoeken ingevolge deze titel mag indienen en, indien van toepassing, uitvoeren. Voor de 
toepassing van deze titel moet een dergelijk verzoek worden beha ndeld als een verzoek van een 
lidstaat. De Unie mag dat orgaan van de Unie ook aanwijzen als centrale autoriteit die 
verantwoordelijk is voor het verzenden en beantwoorden van krachtens deze titel door of bij dat 
orgaan ingediende verzoeken .  
Artikel LAW.C ONFISC.22: Rechtstreekse communicatie  
1. De centrale autoriteiten communiceren rechtstreeks met elkaar.  
2. In spoedgevallen kunnen verzoeken of mededelingen ingevolge deze titel door de 
rechterlijke instanties van de verzoekende staat rechtstreeks worden toegezonden aan de 
rechterlijke instanties van de aangezochte staat. In dergelijke gevallen wordt tegelijkertijd een kopie 
aan de centrale autoriteit van de aangezochte staat toegezonden via de centrale autoriteit van de 
verzoekende staat.  
3. Indien een verzo ek wordt ingediend krachtens lid 2 en de autoriteit niet bevoegd is om het 
verzoek te behandelen, stuurt zij het verzoek door naar de bevoegde nationale autoriteit en stelt zij 
de verzoekende staat daarvan rechtstreeks in kennis.  
4. Verzoeken of mededelingen uit hoofde van de artikelen LAW.CONFISC.3 [Verplichting tot het 
verlenen van rechtshulp] tot en met LAW.CONFISC.7 [Informatieverstrekking op eigen initiatief], die 
geen dwangmaatregelen omvatten, kunnen door de bevoegde autoriteiten van de verzoekende 
staat rechtstreeks worden toegezonden aan de bevoegde autoriteiten van de aangezochte staat.  
 
397 
 5. Ontwerpverzoeken of -mededelingen ingevolge deze titel mogen, voorafgaand aan een 
formeel verzoek, rechtstreeks door de rechterlijke instanties van de verzoekende staa t aan de 
rechterlijke instanties van de aangezochte staat worden toegezonden om ervoor te zorgen dat dit 
formele verzoek bij ontvangst doeltreffend kan worden behandeld en dat het voldoende informatie 
en bewijsstukken bevat om te voldoen aan de vereisten v an het recht van de aangezochte staat.  
Artikel LAW.CONFISC.23: Vorm van verzoeken en talen  
1. Alle verzoeken ingevolge deze titel worden schriftelijk ingediend. De verzoeken kunnen 
elektronisch of via andere telecommunicatiemiddelen worden toegezonden, mits d e verzoekende 
staat te allen tijde bereid is op verzoek een schriftelijke vastlegging van het bericht en het origineel 
over te leggen.  
2. Verzoeken uit hoofde van lid 1 worden ingediend in een van de officiële talen van de 
aangezochte staat of in een andere t aal waarvan overeenkomstig lid 3 door of namens de 
aangezochte staat kennis is gegeven.  
3. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, de laatste namens elk van haar lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justiti e in kennis stellen van 
de taal of talen waarvan, naast de officiële taal of talen van de staat, mag worden gebruikgemaakt 
voor het indienen van verzoeken ingevolge deze titel.  
4. Verzoeken uit hoofde van artikel LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige 
maatregelen] om voorlopige maatregelen worden ingediend door middel van het verplichte 
formulier van BIJLAGE LAW -8. 
5. Verzoeken uit hoofde van artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] om 
confiscatie worden ingediend door middel van he t verplichte formulier van BIJLAGE LAW -8. 
6. Het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie kan de 
in de leden 4 en 5 bedoelde formulieren zo nodig aanpassen.  
7. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie, de laatste namens elk van haar  lidstaten, kunnen elk het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie ervan in kennis 
stellen dat zij een vertaling van bewijsstukken verlangen in een van de officiële talen van de 
aangezochte staat of een andere overeenko mstig lid 3 van dit artikel meegedeelde taal. In geval van 
verzoeken op grond van artikel LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige 
maatregelen], lid 4, kan een dergelijke vertaling van bewijstukken aan de aangezochte staat worden 
verstrekt binnen 48 na toezending van het verzoek, onverminderd de uiterste termijnen die zijn 
vastgesteld in artikel LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen], lid 4.  
Artikel LAW.CONFISC.24: Legalisering  
Stukken die in het kader van de t oepassing van deze titel worden verzonden, worden vrijgesteld van 
alle legaliseringsverplichtingen.  
Artikel LAW.CONFISC.25: Inhoud van het verzoek  
1. In verzoeken om samenwerking ingevolge deze titel wordt het volgende vermeld:  
(a) de autoriteit die het verzoek doet en de autoriteit die het onderzoek of de procedure uitvoert;  
 
398 
 (b) het voorwerp en de reden van het verzoek;  
(c) de aangelegenheden, met inbegrip van de relevante feiten (zoals datum, plaats en 
omstandigheden van het strafbare feit) waarop het onderzoek of de procedure betrekking 
heeft, behalve in het geval van een verzoek om kennisgeving;  
(d) voor zover de samenwerking gepaard gaat met dwangmaatregelen:  
(xxiv)  de tekst  van de wettelijke  bepalingen  of, indien  dat niet mogelijk  is, een vermelding  van 
het relevante  toepasse lijke recht;  en 
(xxv) een vermelding  dat de gevraagde  maatregel  of eventuele  andere  maatregelen  met 
soortgelijke  effecten  op het grondgebied  van de verzoekende  staat  zouden  kunnen  
worden  genomen  krachtens  zijn eigen  interne  recht;  
(e) zo nodig en voor zover mogelijk:  
(xxvi)  gegevens  over  de betrokken  persoon  of personen,  zoals  naam,  geboortedatum  en -
plaats,  nationaliteit  en verblijfplaats,  en, ingeval  van een rechtspersoon,  zijn zetel;  en 
(xxvii)  het goed  ten aanzien  waarvan  om samenwerking  wordt  verzocht,  de locatie  ervan , het 
verband  ervan  met de betrokkene(n),  het eventuele  verband  met het strafbare  feit, 
alsook  alle beschikbare  informatie  over  andere  personen  en belangen  met betrekking  
tot het goed;  en 
(f) elke bijzondere procedure die de verzoekende staat wil volgen.  
2. In ee n verzoek om voorlopige maatregelen op grond van artikel LAW.CONFISC.8 
[Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen] met betrekking tot de inbeslagneming van 
goederen via welke een bevel ten uitvoer kan worden gelegd tot confiscatie waarbij een g eldsom 
moet worden betaald, moet ook een maximumbedrag worden vermeld waarvoor op die goederen 
verhaal wordt gezocht.  
3. Naast de in lid 1 van dit artikel bedoelde informatie bevat elk verzoek op grond van artikel 
LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie] : 
(a) in het geval van artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], lid 1, punt a):  
(xxviii)  een voor  eensluidend  gewaarmerkt  afschrift  van het confiscatiebevel  van de rechter  in 
de verzoekende  staat  en een verklaring  van de gronden  waarop  het bevel  is 
uitgev aardigd,  indien  deze  niet in het bevel  zelf zijn vermeld;  
(xxix)  een verklaring  van de bevoegde  autoriteit  van de verzoekende  staat  dat het 
confiscatiebevel  uitvoerbaar  is en niet vatbaar  is voor  gewone  rechtsmiddelen;  
(xxx) informatie  over  de reikwijdte  van het verzoe k om uitvoering  van het bevel;  en 
(xxxi)  informatie  over  de noodzaak  van het nemen  van voorlopige  maatregelen;  
(b) in het geval van artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], lid 1, punt b), een 
beschrijving van de feiten waarop de verzoekende staat zich baseert en op grond waarvan de 
aangezochte staat krachtens zijn interne recht om het bevel kan verzoeken;  
 
399 
 (c) indien derden de gelegenheid hebben gehad om zich op rechten te beroepen, stukken waaruit 
blijkt dat dit het geval is.  
Artikel LAW.CONFISC.26: Gebrekk ige verzoeken  
1. Indien een verzoek niet in overeenstemming is met de bepalingen van deze titel of de 
verstrekte informatie niet toereikend is om de aangezochte staat in staat te stellen het verzoek te 
behandelen, mag die staat de verzoekende staat vragen om het verzoek te wijzigen of te 
vervolledigen met aanvullende informatie.  
2. De aangezochte staat mag een uiterste termijn vaststellen voor de ontvangst van dergelijke 
wijzigingen of informatie.  
3. In afwachting van de ontvangst van de verzochte wijzigingen of inf ormatie in verband met 
een verzoek krachtens artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot confiscatie], kan de aangezochte 
staat elk van de maatregelen bedoeld in de artikelen LAW.CONFISC.3 [Verplichting tot het verlenen 
van rechtshulp] tot en met LAW.CONFISC. 9 [Uitvoering van voorlopige maatregelen] nemen.  
Artikel LAW.CONFISC.27: Meerdere verzoeken  
1. Indien de aangezochte staat meer dan één verzoek ontvangt uit hoofde van artikel 
LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen] of artikel LA W.CONFISC.10 
[Verplichting tot confiscatie] in verband met dezelfde persoon of goederen, belet het feit dat er 
sprake is van meerdere verzoeken die staat niet de verzoeken te behandelen die het nemen van 
voorlopige maatregelen behelzen.  
2. Indien er meerdere verzoeken uit hoofde van artikel LAW.CONFISC.10 [Verplichting tot 
confiscatie] voorliggen, overweegt de aangezochte staat de verzoekende staten te raadplegen.  
Artikel LAW.CONFISC.28: Motiveringsplicht  
De aangezochte staat motiveert elke beslissing om same nwerking ingevolge deze titel te weigeren, 
uit te stellen of aan voorwaarden te binden.  
Artikel LAW.CONFISC.29: Informatieverstrekking  
1. de aangezochte staat stelt de verzoekende staat onverwijld in kennis van:  
(a) de actie die is geïnitieerd op grond van een ve rzoek ingevolge deze titel;  
(b) het eindresultaat van de actie die is ondernomen op grond van een verzoek ingevolge deze 
titel;  
(c) een beslissing om samenwerking ingevolge deze titel geheel of gedeeltelijk te weigeren, uit te 
stellen of aan voorwaarden te binden;  
(d) omstandigheden die de uitvoering van de gevraagde actie onmogelijk maken of waarschijnlijk 
aanzienlijk zullen vertragen; en  
(e) de bepalingen van zijn interne recht die automatisch zouden leiden tot opheffing van de 
voorlopige maatregel, ingeval van voorlopig e maatregelen naar aanleiding van een verzoek op 
 
400 
 grond van artikel LAW.CONFISC.3 [Verplichting tot het verlenen van rechtshulp] tot en met 
artikel LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen].  
2. De verzoekende staat stelt de aangezo chte staat onverwijld in kennis van:  
(a) enig beroep of enige beslissing of andere omstandigheid waardoor het confiscatiebevel niet of 
niet volledig uitvoerbaar meer is; en  
(b) een feitelijke of juridische ontwikkeling die ertoe leidt dat acties ingevolge deze tit el niet 
langer gerechtvaardigd zijn.  
3. Indien een staat op basis van hetzelfde confiscatiebevel om confiscatie verzoekt in meer dan 
één staat, stelt hij alle staten waarvoor de uitvoering van het bevel gevolgen heeft, van het verzoek 
in kennis.  
Artikel LAW.C ONFISC.30: Beperking van het gebruik  
1. De aangezochte staat kan aan de uitvoering van een verzoek de voorwaarde verbinden dat 
de verkregen informatie of bewijsstukken niet zonder zijn voorafgaande toestemming door de 
autoriteiten van de verzoekende staat mog en worden gebruikt of doorgegeven voor andere 
onderzoeken of procedures dan die welke in het verzoek zijn vermeld.  
2. Zonder de voorafgaande toestemming van de aangezochte staat worden de door hem 
ingevolge deze titel verstrekte informatie of bewijsstukken ni et door de autoriteiten van de 
verzoekende staat gebruikt of doorgegeven in het kader van andere onderzoeken of procedures dan 
die welke in het verzoek zijn vermeld.  
3. Op grond van deze titel meegedeelde persoonsgegevens mogen door de staat waaraan deze 
zijn doorgegeven, worden gebruikt:  
(a) ten behoeve van de procedures waarop deze titel van toepassing is;  
(b) voor andere gerechtelijke en administratieve procedures die rechtstreeks verband houden 
met in punt a) bedoelde procedures;  
(c) om een onmiddellijke en ernstige bedreiging van de openbare veiligheid te voorkomen; of  
(d) voor enig ander doel, uitsluitend met voorafgaande toestemming van de staat die de 
gegevens heeft meegedeeld, tenzij de desbetreffende staat toestemming van de betrokkene 
heeft verkregen.  
4. Dit artikel i s ook van toepassing op persoonsgegevens die niet zijn meegedeeld maar op 
andere wijze uit hoofde van deze titel zijn verkregen.  
5. Dit artikel is niet van toepassing op persoonsgegevens die ingevolge deze titel door het 
Verenigd Koninkrijk of een lidstaat zi jn verkregen en uit diezelfde staat afkomstig zijn.  
Artikel LAW.CONFISC.31: Vertrouwelijkheid  
1. De verzoekende staat mag de aangezochte staat vragen de feiten en de inhoud van het 
verzoek vertrouwelijk te behandelen, voor zover bekendmaking niet vereist is voor het uitvoeren 
 
401 
 van het verzoek. Indien de aangezochte staat niet kan voldoen aan de eis van vertrouwelijkheid, stelt 
hij de verzoekende staat daarvan onmiddellijk in kennis.  
2. Indien zulks niet strijdig is met de grondbeginselen van zijn interne recht, b ehandelt de 
verzoekende staat desgevraagd alle door de aangezochte staat verstrekte bewijsstukken en 
informatie vertrouwelijk, voor zover bekendmaking daarvan niet vereist is voor de in het verzoek 
omschreven onderzoeken of procedures.  
3. Onverminderd de bepa lingen van zijn interne recht, voldoet een staat die op eigen initiatief 
verstrekte informatie heeft ontvangen uit hoofde van artikel LAW.CONFISC.7 
[Informatieverstrekking op eigen initiatief] aan elke eis van vertrouwelijkheid die wordt gesteld door 
de st aat die de informatie verstrekt. Indien de ontvangende staat aan een dergelijke eis niet kan 
voldoen, stelt hij de toezendende staat daarvan onmiddellijk in kennis.  
Artikel LAW.CONFISC.32: Kosten  
De gebruikelijke kosten voor het uitvoeren van een verzoek zullen worden gedragen door de 
aangezochte staat. Indien voor de uitvoering van een verzoek aanzienlijke of buitengewone kosten 
noodzakelijk zijn, plegen de verzoekende en aangezochte staten overleg teneinde tot 
overeenstemming te komen over de voorwaarden  voor de uitvoering van het verzoek en de 
verdeling van de kosten.  
Artikel LAW.CONFISC.33: Schadevergoedingen  
1. Indien een persoon een rechtsvordering heeft ingesteld voor vergoeding van schade als 
gevolg van een handelen of nalaten in verband met samenwerk ing ingevolge deze titel, overwegen 
de betrokken staten in voorkomend geval met elkaar te overleggen om te bepalen hoe de 
verschuldigde schadevergoeding wordt omgeslagen.  
2. Een staat die betrokken is bij een geschil waarbij een schadevergoeding wordt gevorde rd, 
spant zich in om de andere staat in kennis te stellen van dat geschil, indien die staat een belang bij 
de zaak zou kunnen hebben.  
Artikel LAW.CONFISC.34: Rechtsmiddelen  
1. Elke staat ervoor dat personen tegen wie maatregelen genomen zijn op grond van de 
artikelen LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen] tot en met 
LAW.CONFISC.11 [Uitvoering van confiscatie], over doeltreffende rechtsmiddelen beschikken om 
hun rechten te beschermen.  
2. De materiële redenen voor de op grond van de artikelen LAW.CONFISC.8 [Verplichting tot 
het nemen van voorlopige maatregelen] tot en met LAW.CONFISC.11 [Uitvoering van confiscatie] 
gevraagde maatregelen, worden niet aangevochten bij een rechter in de aangezochte staat.  
TITEL XII: OVERIGE B EPALINGEN  
Artikel LAW.OTHER.134: Kennisgevingen  
1. Uiterlijk op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst gaan de Unie en het 
Verenigd Koninkrijk over tot de kennisgevingen als bedoeld in artikel LAW.SURR.82 [Uitzondering in 
verband met politieke delicten], lid  2, artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met 
 
402 
 nationaliteit], lid 2, en artikel LAW.SURR.91 [Instemming met overlevering], lid 4, en delen zij mee, 
voor zover mogelijk, of een dergelijke kennisgeving niet zal worden gedaan.     
Ingeval een dergelijke  kennisgeving of mededeling op het in de eerste alinea bedoelde tijdstip niet is 
gedaan ten aanzien van een staat, kunnen kennisgevingen ten aanzien van die staat zo snel mogelijk 
en uiterlijk twee maanden na de inwerkingtreding van deze overeenkomst worde n gedaan.  
 
Gedurende die overgangsperiode  kan elke staat ten aanzien waarvan geen kennisgeving als bedoeld 
in artikel LAW.SURR.82 [Uitzondering in verband met politieke delicten], lid 2, artikel LAW.SURR.83 
[Uitzondering in verband met nationaliteit], lid  2, en artikel LAW.SURR.91 [Instemming met 
overlevering], lid 4,  is gedaan en met betrekking waartoe niet is meegedeeld dat een dergelijke 
kennisgeving niet zal worden gedaan, gebruikmaken van de mogelijkheden van dat artikel alsof een 
dergelijke kennisgev ing ten aanzien van die staat was gedaan. In het geval van artikel LAW.SURR.83 
[Uitzondering in verband met nationaliteit], lid 2, kan een staat uitsluitend van de mogelijkheden van 
dat artikel gebruikmaken voor zover zulks verenigbaar is met de criteria v oor het doen van een 
kennisgeving.   
 
2. De kennisgevingen bedoeld in artikel LAW.SURR.79 [Toepassingsgebied], lid 4, artikel 
LAW.SURR.85 [Inschakeling van de centrale autoriteit], lid 1, artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm 
van het aanhoudingsbevel], lid 2, ar tikel LAW.SURR.105 [Eventuele vervolging wegens andere 
strafbare feiten], lid 1, artikel LAW.SURR.106 [Verdere overlevering of uitlevering], lid 1, artikel 
LAW.CONFISC.4 [Verzoeken om informatie over bankrekeningen en kluizen], lid 4, artikel 
LAW.CONFISC.5  [Verzoeken om informatie over banktransacties], lid 5, artikel LAW.CONFISC.6 
[Verzoeken om toezicht op banktransacties], lid 5, artikel LAW.CONFISC.15 [Weigeringsgronden], lid 
2, en artikel LAW.CONFISC.23 [Vorm van verzoeken en talen], leden 3 en 7, kunne n te allen tijde 
worden gedaan.  
3. De kennisgevingen bedoeld in artikel LAW.SURR.85 [Inschakeling van de centrale autoriteit], 
lid 1, artikel LAW.SURR.86 [Inhoud en vorm van het aanhoudingsbevel], lid 2, en artikel 
LAW.CONFISC.23 [Vorm van verzoeken en talen] , leden 3 en 7, kunnen te allen tijde worden 
gewijzigd.  
4. De kennisgevingen bedoeld in artikel LAW.SURR.82 [Uitzondering in verband met politieke 
delicten], lid 2, artikel LAW.SURR.83 [Uitzondering in verband met nationaliteit], lid 2, artikel 
LAW.SURR.85 [I nschakeling van de centrale autoriteit], lid 1, artikel LAW.SURR.91 [Instemming met 
overlevering], lid 4, artikel LAW.CONFISC.4 [Verzoeken om informatie over bankrekeningen en 
kluizen], lid 4, artikel LAW.CONFISC.5 [Verzoeken om informatie over banktransac ties], lid 5, en 
artikel LAW.CONFISC.6 [Verzoeken om toezicht op banktransacties], lid 5, kunnen te allen tijde 
worden ingetrokken.  
5. De Unie maakt informatie over kennisgevingen van het Verenigd Koninkrijk als bedoeld in 
artikel LAW.SURR.85 [Inschakeling va n de centrale autoriteit], lid 1, bekend in het Publicatieblad van 
de Europese Unie.  
6. Uiterlijk op de datum van de inwerkingtreding van deze overeenkomst, stelt het Verenigd 
Koninkrijk de Unie in kennis van de identiteit van de volgende autoriteiten:  
(a) de autoriteit die verantwoordelijk is voor de ontvangst en verwerking van PNR -gegevens 
ingevolge titel III [Doorgifte en verwerking van persoonsgegevens van passagiers (PNR -
gegevens)];  
 
403 
 (b) de autoriteit die wordt beschouwd als de bevoegde rechtshandhavingsautorit eit voor de 
toepassing van titel V [Samenwerking met Europol], met daarbij een korte beschrijving van 
haar bevoegdheden;  
(c) het overeenkomstig artikel  LAW.EUROPOL.50  [Nationaal  contactpunt  en 
verbindingsofficieren] , lid 1, aangewezen nationale contactpunt;  
(d) de autoriteit die wordt beschouwd als de bevoegde autoriteit voor de toepassing van titel VI 
[Samenwerking met Eurojust], met daarbij een korte beschrijving van haar bevoegdheden;  
(e) het overeenkomstig artikel  LAW.EUROJUST.65  [Contactpunten  voor  Eurojust],  lid 1, 
aangewezen contactpunt;  
(f) de overeenkomstig  artikel  LAW.EUROJUST.65  [Contactpunten  voor  Eurojust],  lid 2, 
aangewezen  interne  terrorismecorrespondent  van het Verenigd  Koninkrijk;  
(g) de autoriteit  die krachtens  het intern  recht  van het Verenigd  Koninkrijk  bevo egd is een 
aanhoudingsbevel  ten uitvoer  te leggen,  als bedoeld  in artikel  LAW.SURR.78  [Definities],  punt  
c), en de autoriteit  die krachtens  het intern  recht  van het Verenigd  Koninkrijk  bevoegd  is een 
aanhoudingsbevel  uit te vaardigen,  als bedoeld  in artike l LAW.SURR.78  [Definities],  punt  d); 
(h) de overeenkomstig artikel  LAW.SURR.103  [Doorvoer],  lid 3, door het Verenigd Koninkrijk 
aangewezen autoriteit;  
(i) de overeenkomstig  artikel  LAW.EXINF.122  [Centrale  autoriteiten]  door  het Verenigd  Koninkrijk  
aangewezen  centr ale autoriteit;  
(j) de overeenkomstig  artikel  LAW.CONFISC.21  [Autoriteiten],  lid 1, door  het Verenigd  Koninkrijk  
aangewezen  centrale  autoriteit.  
De Unie maakt informatie over de in de eerste alinea bedoelde autoriteiten bekend in het 
Publicatieblad van de Euro pese Unie.  
7. Uiterlijk op de datum van de inwerkingtreding van deze overeenkomst, stelt de Unie, op 
eigen titel of namens haar lidstaten, naargelang het geval, het Verenigd Koninkrijk in kennis van de 
identiteit van de volgende autoriteiten:  
(a) de passagiersin formatie -eenheid die elke lidstaat heeft opgericht of aangewezen voor de 
ontvangst en verwerking van PNR -gegevens ingevolge titel III [Doorgifte en verwerking van 
persoonsgegevens van passagiers (PNR -gegevens)];  
(b) de autoriteit  die krachtens  het intern  recht  van elke lidstaat  bevoegd  is een aanhoudingsbevel  
ten uitvoer  te leggen,  als bedoeld  in artikel  LAW.SURR.78  [Definities],  punt  c), en de autoriteit  
die krachtens  het intern  recht  van elke lidstaat  bevoegd  is een aanhoudingsbevel  uit te 
vaardigen,  als bedo eld in artikel  LAW.SURR.78  [Definities],  punt  d); 
(c) de overeenkomstig artikel  LAW.SURR.103  [Doorvoer],  lid 3, voor elke lidstaat aangewezen 
autoriteit;  
(d) het in artikel LAW.MUTAS.114 [Definitie van bevoegde autoriteit] bedoelde orgaan van de 
Unie;  
 
404 
 (e) de overeenko mstig artikel  LAW.EXINF.122  [Centrale  autoriteiten]  door elke lidstaat 
aangewezen centrale autoriteit;  
(f) de overeenkomstig  artikel  LAW.CONFISC.21  [Centrale  autoriteiten],  lid 1, door  elke lidstaat  
aangewezen  centrale  autoriteit;  
(g) het overeenkomstig artikel LA W.CONFISC.21 [Autoriteiten], lid 2, eerste zin, aangewezen 
orgaan van de Unie, alsmede van het feit of dit orgaan tevens is aangewezen als een centrale 
autoriteit overeenkomstig de laatste zin van dat lid.  
8. De kennisgevingen op grond van lid 6 of 7 kunnen t e allen tijde worden gewijzigd. Dergelijke 
wijzigingen worden ter kennis gebracht van het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie.  
9. Het Verenigd Koninkrijk en de Unie kunnen kennisgeven van meer dan één autoriteit met 
betrekking tot lid 6, punten a), b), d), e), g), h), i) en j), respectievelijk lid 7 en zij mogen dergelijke 
kennisgevingen uitsluitend voor bijzondere doeleinden beperken.  
10. Wanneer de Unie de in dit artikel bedoelde kennisgevingen doet, vermeldt zij op wel ke van 
haar lidstaten de kennisgeving van toepassing is dan wel of zij de kennisgeving namens zichzelf doet.  
[Artikel LAW.OTHER.135: Beoordeling en evaluatie  
1. Dit deel wordt gezamenlijk geëvalueerd overeenkomstig artikel FINPROV.3 [Evaluatie] of op 
verzoek van een der Partijen, wanneer zij daartoe gezamenlijk besluiten.  
2. De Partijen komen vooraf overeen hoe de evaluatie moet worden aangepakt en delen elkaar 
de samenstelling van hun respectieve evaluatieteam mee. De evaluatieteams bestaan uit personen 
die over  de juiste deskundigheid beschikken met betrekking tot de aangelegenheden die worden 
geëvalueerd. Overeenkomstig de toepasselijke wetgeving moet van alle deelnemers aan een 
evaluatie worden verlangd dat zij het vertrouwelijke karakter van de besprekingen e erbiedigen en 
over een passende veiligheidsmachtiging beschikken. Voor dergelijke evaluaties maken het Verenigd 
Koninkrijk en de Unie afspraken voor passende toegang tot relevante documentatie, systemen en 
personeel.  
3. Onverminderd lid 2 heeft de evaluatie i n het bijzonder betrekking op de praktische 
tenuitvoerlegging, uitlegging en ontwikkeling van dit deel.  
Artikel LAW.OTHER.136: Opzegging  
1. Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] kan elke Partij dit deel te allen tijde opzeggen 
door daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving te doen. In dat geval houdt dit deel op 
van kracht te zijn op de eerste dag van de negende maand volgende op de datum van kennisgeving.  
2. Als dit deel echter wordt opgezegd omdat het Verenigd Koninkrijk of een lidst aat het 
Europees Verdrag voor de rechten van de mens of de protocollen 1, 6 of 13 daarbij heeft opgezegd, 
houdt dit deel op van toepassing te zijn op de datum waarop die opzegging van kracht wordt of, 
indien er na die datum kennis van de opzegging wordt ge geven, op de vijftiende dag na die 
kennisgeving.  
3. Indien een van beide Partijen kennisgeving doet van opzegging overeenkomstig dit artikel, 
komt het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om 
 
405 
 te besluiten welke ma atregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat uit hoofde van 
dit deel geïnitieerde samenwerking op passende wijze wordt afgerond. De Partijen zorgen er met 
betrekking tot alle persoonsgegevens die zijn verkregen via samenwerking uit hoofde van di t deel 
voordat dit ophoudt van toepassing te zijn, tenminste voor dat het niveau van bescherming dat bij 
de doorgifte van de persoonsgegevens werd gewaarborgd, na de inwerkingtreding van de opzegging 
wordt gehandhaafd.  
Artikel LAW.OTHER.137: Opschorting  
1. In geval binnen één Partij sprake is van ernstige en systemische tekortkomingen wat de 
bescherming van de grondrechten of het beginsel van de rechtsstaat betreft, kan de andere Partij dit 
deel of titels daarvan opschorten door daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving te 
doen. In een dergelijke kennisgeving worden de ernstige en systemische tekortkomingen vermeld 
waarop de opschorting is gebaseerd.  
2. In geval binnen één Partij sprake is van ernstige en systemische tekortkomingen wat de 
beschermin g van persoonsgegevens betreft, kan de andere Partij, ook als die tekortkomingen ertoe 
hebben geleid dat een relevant adequaatheidsbesluit niet langer van toepassing is, dit deel of titels 
daarvan opschorten door daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk  kennisgeving te doen. In een 
dergelijke kennisgeving worden de ernstige en systemische tekortkomingen vermeld waarop de 
opschorting is gebaseerd.  
3. Voor de toepassing van lid  2 wordt onder “relevant adequaatheidsbesluit” het volgende 
verstaan:  
(a) in verband me t het Verenigd Koninkrijk, een door de Europese Commissie overeenkomstig 
artikel 36 van Richtlijn (EU) 2016/68082 of soortgelijke latere wetgeving vastgesteld besluit ten 
bewijze dat het beschermingsniveau passend is;  
(b) in verband met de Unie, een door het Ve renigd Koninkrijk vastgesteld besluit ten bewijze van 
het passende beschermingsniveau voor doorgiften die vallen onder het toepassingsgebied van 
deel 3 van de Data Protection Act 201883 of soortgelijke latere wetgeving.  
4. In verband met de opschorting van tit el III [Doorgifte en verwerking van persoonsgegevens 
van passagiers (PNR -gegevens)] of titel X [Bestrijding van witwassen en van terrorismefinanciering], 
wordt onder verwijzingen naar een “relevant adequaatheidsbesluit” ook het volgende verstaan:  
(a) in verban d met het Verenigd Koninkrijk, een overeenkomstig artikel 45 van Richtlijn (EU) 
2016/67984 (algemene verordening gegevensbescherming) of soortgelijke latere wetgeving 
                                                            
82  Richtlijn (E U) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de 
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde 
autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing e n de vervolging van strafbare feiten 
of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van 
Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (PB EU L 119 van 4.5.2016, blz. 89).  
83  2018 hoofdstuk 12.  
84  Verordeni ng (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de 
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende 
het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn  95/46/EG (algemene verordening 
gegevensbescherming) (Voor de EER relevante tekst) (PB EU L 119 van 4.5.2016, blz. 1).  
 
406 
 door de Europese Commissie vastgesteld besluit ten bewijze dat het beschermingsniveau 
pass end is;  
(b) in verband met de Unie, een door het Verenigd Koninkrijk vastgesteld besluit dat het 
beschermingsniveau passend is voor doorgiften die vallen onder het toepassingsgebied van 
deel 2 van de Data Protection Act 2018 of soortgelijke latere wetgeving.  
5. De titels waarop de opschorting betrekking heeft, houden voorlopig op van toepassing te 
zijn op de eerste dag van de derde maand na de datum van de in lid 1 of 2 bedoelde kennisgeving, 
tenzij, uiterlijk twee weken voordat die periode, in voorkomend geval ve rlengd overeenkomstig lid 7, 
punt d), verstrijkt, de Partij die kennis heeft gegeven van de opschorting langs diplomatieke weg 
schriftelijk kennisgeving doet aan de andere Partij van haar intrekking van de eerste kennisgeving of 
van een beperking van het t oepassingsgebied van de opschorting. In het laatste geval houden enkel 
de in de tweede kennisgeving vermelde titels voorlopig op van toepassing te zijn.  
6. Indien één Partij krachtens lid 1 of 2 kennisgeving doet van de opschorting van één of meer 
titels van dit deel, mag de andere Partij alle overige titels opschorten door daarvan langs 
diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving te doen, met een aankondigingstermijn van drie 
maanden.  
7. Bij kennisgeving van een opschorting krachtens lid 1 of 2 wordt zulks onmidd ellijk aan de 
Partnerschapsraad voorgelegd. De Partnerschapsraad onderzoekt mogelijkheden om de Partij die 
kennis heeft gegeven van de opschorting, in staat te stellen de inwerkingtreding ervan uit te stellen, 
de reikwijdte ervan te beperken of over te gaa n tot intrekking ervan. Daartoe kan de 
Partnerschapsraad op aanbeveling van het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie:  
(a) besluiten tot een gemeenschappelijke uitlegging van bepalingen van dit deel;  
(b) de Partijen aanbeveli ngen doen voor een passend optreden;  
(c) passende aanpassingen van dit deel vaststellen die nodig zijn om de redenen voor de 
opschorting aan te pakken, met een maximale geldigheidsduur van 12 maanden; en  
(d) de in lid 5 bedoelde periode met ten hoogste drie maande n verlengen.  
8. Indien een van de Partijen kennisgeving doet van opschorting overeenkomstig dit artikel, 
komt het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om 
te besluiten welke maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat uit hoofde van 
dit deel geïnitieerde samenwerking waarvoor deze kennisgeving gevolgen heeft, op passende wijze 
wordt afgerond. De Partijen zorgen er met betrekking tot alle persoonsgegevens die via 
samenwerking uit hoofde van dit deel zijn verkregen voordat de titels waarop de opschorting 
betrekking heeft, voorlopig ophouden van toepassing te zijn, tenminste voor dat het bij de doorgifte 
van de persoonsgegevens gewaarborgde niveau van bescherming wordt gehandhaafd nadat de 
opschorting i n werking treedt.  
9. De opgeschorte titels worden weer van toepassing op de eerste dag van de maand die volgt 
op de dag waarop de Partij die kennis heeft gegeven van de opschorting krachtens lid 1 of 2, de 
andere Partij langs diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving heeft gedaan van haar voornemen de 
opgeschorte titels weer toe te passen. De Partij die kennis heeft gegeven van de opschorting 
krachtens lid 1 of 2, gaat onmiddellijk weer over tot toepassing nadat een einde is gekomen aan de 
ernstige en syst emische tekortkomingen bij de andere Partij waarop de opschorting was gebaseerd.  
 
407 
 10. Bij de kennisgeving van het voornemen om de opgeschorte titels overeenkomstig lid 9 weer 
toe te passen, worden de overige titels die krachtens lid 6 zijn opgeschorte, weer op hetzelfde 
tijdstip van toepassing als de krachtens lid 1 of 2 opgeschorte titels.  
Artikel LAW.OTHER.138: Kosten  
De Partijen en de lidstaten, met inbegrip van instellingen, organen en instanties van de Partijen of de 
lidstaten, dragen hun eigen kosten voort vloeiend uit de tenuitvoerlegging van dit deel, tenzij in deze 
overeenkomst anders is bepaald.  
TITEL XII: GESCHILLE NBESLECHTING  
Artikel LAW.DS.1: Doel  
Deze titel heeft tot doel een snel, doeltreffend en doelmatig mechanisme op te zetten om geschillen 
tusse n de Partijen over dit deel, met inbegrip van geschillen over dit deel indien toegepast op 
situaties die onder andere bepalingen van deze overeenkomst vallen, te vermijden of te beslechten 
teneinde waar mogelijk een onderling overeengekomen oplossing te vi nden.  
Artikel LAW.DS.2: Toepassingsgebied  
1. Deze titel is van toepassing op geschillen tussen de Partijen over dit deel (“bestreken 
bepalingen”).  
2. De bestreken bepalingen omvatten alle bepalingen van dit deel, met uitzondering van:  
(a) artikel LAW.GEN.5 [Toepassi ngsgebied van samenwerking indien een lidstaat niet langer 
deelneemt aan soortgelijke maatregelen krachtens het recht van de Unie]  
(b) Artikel LAW.PRUM.19 [Opschorting en niet -toepassing];  
(c) Artikel LAW.PNR.28, lid 14, [Bewaring van PNR -gegevens];  
(d) Artikel LAW.PN R.38 [Opschorting van samenwerking ingevolge deze titel];  
(e) Artikel LAW.OTHER.136: [Opzegging];  
(f) Artikel LAW.OTHER.137: [Opschorting]; en  
(g) Artikel LAW.DS.6: [Opschorting];  
Artikel LAW.DS.3: Exclusiviteit  
De Partijen verplichten zich ertoe onderlinge geschillen  over dit deel uitsluitend voor te leggen aan 
het mechanisme voor geschillenbeslechting waarin deze titel voorziet.  
Artikel LAW.DS.4: Overleg  
1. Indien een Partij (“de klagende Partij”) van oordeel is dat de andere Partij (“de verwerende 
Partij”) een verplich ting uit hoofde van dit deel niet is nagekomen, spannen de Partijen zich in om de 
zaak op te lossen door te goeder trouw overleg te voeren teneinde een onderling overeengekomen 
oplossing te vinden.  
 
408 
 2. De klagende Partij kan de verwerende Partij schriftelijk o m overleg verzoeken. De klagende 
Partij geeft in haar schriftelijke verzoek de redenen voor het verzoek op, met vermelding van het 
handelen of nalaten als gevolg waarvan de verwerende Partij volgens de klagende Partij een 
verplichting niet is nagekomen en zij noemt daarbij de bestreken bepalingen die zij van toepassing 
acht.  
3. De verwerende Partij beantwoordt het verzoek onverwijld, en uiterlijk twee weken na de 
datum van ontvangst. Overleg vindt geregeld plaats, binnen een periode van drie maanden na de 
datum van indiening van het verzoek, in persoon of via een ander door de Partijen overeengekomen 
communicatiemiddel.  
4. Het overleg wordt binnen drie maanden na de datum van indiening van het verzoek 
afgesloten, tenzij de Partijen overeenkomen het overleg voo rt te zetten.  
5. De klagende Partij kan verzoeken om het overleg te laten plaatsvinden in het kader van het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie of in het kader van 
de Partnerschapsraad. De eerste bijeenkomst vindt uite rlijk één maand na het in lid 2 van dit artikel 
bedoelde verzoek om overleg plaats. Het Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake 
rechtshandhaving en justitie kan te allen tijde besluiten om de zaak voor te leggen aan de 
Partnerschapsraad. De Partner schapsraad kan de zaak ook naar zich toe trekken. Het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie of, naargelang het 
geval, de Partnerschapsraad, kan het geschil met een besluit beslechten. Een dergelijk besluit wordt 
besch ouwd als een onderling overeengekomen oplossing in de zin van artikel LAW.DS.5 [Onderling 
overeengekomen oplossing].  
6. De klagende Partij kan te allen tijde haar verzoek om overleg eenzijdig intrekken. In een 
dergelijk geval wordt het overleg onmiddellijk be ëindigd.  
7. Het overleg is vertrouwelijk en dat geldt met name voor alle in het kader van het overleg 
door de Partijen als vertrouwelijk aangemerkte informatie en ingenomen standpunten.  
Artikel LAW.DS.5: Onderling overeengekomen oplossing  
1. De Partijen kunnen te allen tijde in onderling overleg tot een oplossing komen voor een in 
artikel LAW.DS.2 [Toepassingsgebied] bedoeld geschil.  
2. De onderling overeengekomen oplossing kan worden vastgesteld bij besluit van het 
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake r echtshandhaving en justitie of de 
Partnerschapsraad. Wanneer de onderling overeengekomen oplossing bestaat in een overeenkomst 
over gemeenschappelijke uitleggingen van bepalingen van dit deel door de Partijen, wordt die 
onderling overeengekomen oplossing v astgesteld bij besluit van de Partnerschapsraad.  
3. Elk Partij neemt de maatregelen die nodig zijn om de onderling overeengekomen oplossing 
binnen de overeengekomen termijn ten uitvoer te leggen.  
4. Uiterlijk op de datum waarop de overeengekomen termijn verstrij kt, stelt de uitvoerende 
Partij de andere Partij schriftelijk in kennis van alle maatregelen die zijn genomen om de onderling 
overeengekomen oplossing ten uitvoer te leggen.  
 
409 
 Artikel LAW.DS.6: Opschorting  
1. Wanneer het overleg krachtens artikel LAW.DS.4 [Over leg] niet heeft geleid tot een 
onderling overeengekomen oplossing in de zin van artikel LAW.DS.5 [Onderling overeengekomen 
oplossing], gesteld dat de klagende Partij haar verzoek om overleg overeenkomstig artikel LAW.DS.4 
[Overleg], lid 6, niet heeft inget rokken, en zij van oordeel is dat de verwerende Partij ernstig is 
tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen uit hoofde van de bestreken bepalingen 
bedoeld in artikel LAW.DS.4 [Overleg], lid 2, mag de klagende Partij de titels van dit deel waar op de 
ernstige niet -nakoming betrekking heeft, opschorten door daarvan langs diplomatieke weg 
schriftelijk kennisgeving te doen. In een dergelijke kennisgeving wordt vermeld op welke ernstige 
niet-nakoming van verplichtingen door de verwerende Partij de op schorting is gebaseerd.  
2. De titels waarop de opschorting betrekking heeft, houden voorlopig op van toepassing te 
zijn op de eerste dag van de derde maand na de datum van de in lid 1 bedoelde kennisgeving, of op 
enige andere door de Partijen overeengekomen d atum, tenzij, uiterlijk twee weken voor het 
verstrijken van die termijn, de klagende Partij de verwerende Partij er langs diplomatieke weg 
schriftelijk kennis van geeft dat zij de eerste kennisgeving intrekt of het toepassingsgebied van de 
opschorting bepe rkt. In het laatste geval houden enkel de in de tweede kennisgeving vermelde titels 
voorlopig op van toepassing te zijn.  
3. Indien de klagende Partij overeenkomstig lid 1 van dit artikel kennisgeving doet van de 
opschorting van één of meer titels van dit deel , mag de verwerende Partij er langs diplomatieke weg 
schriftelijk kennisgeving van doen alle overige titels op te schorten, met een aankondigingstermijn 
van drie maanden.  
4. Indien kennisgeving van opschorting wordt gedaan overeenkomstig dit artikel, komt het  
Gespecialiseerd Comité voor samenwerking inzake rechtshandhaving en justitie bijeen om te 
besluiten welke maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat uit hoofde van dit 
deel geïnitieerde samenwerking waarvoor deze kennisgeving gevolgen heeft , op passende wijze 
wordt afgerond. De Partijen zorgen er met betrekking tot alle persoonsgegevens die via 
samenwerking uit hoofde van dit deel zijn verkregen voordat de titels waarop de opschorting 
betrekking heeft, voorlopig ophouden van toepassing te zi jn, tenminste voor dat het bij de doorgifte 
van de persoonsgegevens gewaarborgde niveau van bescherming wordt gehandhaafd nadat de 
opschorting in werking treedt.  
5. De opgeschorte titels worden weer van toepassing op de eerste dag van de maand die volgt 
op de  datum waarop de klagende Partij de verwerende Partij langs diplomatieke weg schriftelijk 
kennis heeft gegeven van haar voornemen de opgeschorte titels weer toe te passen. De klagende 
Partij gaat onmiddellijk weer over tot toepassing wanneer zij van oordee l is dat een einde is 
gekomen aan de ernstige niet -nakoming van de verplichtingen waarop de opschorting was 
gebaseerd.  
6. Bij de kennisgeving door de klagende Partij van haar voornemen om de opgeschorte titels 
overeenkomstig lid 5 weer toe te passen, worden d e overige titels die door de verwerende Partij 
krachtens lid 3 zijn opgeschort, weer op hetzelfde tijdstip van toepassing als de titels die door de 
klagende Partij krachtens lid 1 zijn opgeschort.  
Artikel LAW.DS.7: Termijnen  
1. Alle in deze titel vastgestelde  termijnen worden geteld in weken of maanden, naargelang 
het geval, vanaf de dag volgend op de datum van de handeling waarop zij betrekking hebben.  
 
410 
 2. Elke in deze titel bedoelde termijn kan in onderling overleg tussen de Partijen worden 
gewijzigd.  
  
 
411 
 DEEL VIER: THEMATISCHE SAMENWERKING  
TITEL I: GEZONDHEIDS VEILIGHEID  
Artikel HS.1: Samenwerking inzake gezondheidsveiligheid  
1. Voor de toepassing van dit artikel wordt verstaan onder “ernstige grensoverschrijdende 
bedreiging van de gezondheid”: een levensbedreigend of anderszins ernstig gevaar voor de 
gezondheid van biologische, chemische, ecologische of onbekende oorsprong dat de  grenzen van 
ten minste één lidstaat en het Verenigd Koninkrijk overschrijdt of een aanzienlijk risico op een 
dergelijke verspreiding inhoudt.  
2. De Partijen stellen elkaar in kennis van een ernstige grensoverschrijdende bedreiging van de 
gezondheid waarvan de andere Partij gevolgen ondervindt en zij spannen zich in om zulks tijdig te 
doen.  
3. Indien zich een ernstige grensoverschrijdende bedreiging van de gezondheid voordoet, kan 
de Unie, na een schriftelijk verzoek van het Verenigd Koninkrijk, het Verenigd Ko ninkrijk in verband 
met die specifieke bedreiging ad hoc toegang verlenen tot haar systeem voor vroegtijdige 
waarschuwing en reactie (Early Warning and Response System – EWRS), teneinde de bevoegde 
autoriteiten van de Partijen en die van de lidstaten in st aat te stellen relevante informatie uit te 
wisselen, volksgezondheidsrisico’s te beoordelen en de maatregelen te coördineren die nodig 
zouden kunnen zijn ter bescherming van de volksgezondheid. De Unie spant zich in om het 
schriftelijke verzoek van het Ver enigd Koninkrijk tijdig te beantwoorden.  
Voorts kan de Unie het Verenigd Koninkrijk uitnodigen om deel te nemen aan een comité bestaande 
uit vertegenwoordigers van de lidstaten, dat binnen de Unie is opgezet ter ondersteuning van de 
informatie -uitwisseling  en voor de coördinatie in verband met de ernstige grensoverschrijdende 
bedreiging van de gezondheid.  
Beide regelingen zijn van tijdelijke aard en duren onder geen beding langer dan een der Partijen na 
overleg met de andere Partij nodig acht in verband me t de betrokken ernstige grensoverschrijdende 
bedreiging voor de gezondheid.  
4. Voor de in lid 2 bedoelde informatie -uitwisseling en voor overeenkomstig lid 3 ingediende 
verzoeken wijst elke Partij een steunpunt aan, waarvan zij de andere Partij in kennis ste lt. De 
steunpunten:  
(a) spannen zich ook in om consensus tussen de Partijen te bevorderen over de vraag of een 
bedreiging een ernstige grensoverschrijdende bedreiging van de gezondheid vormt;  
(b) streven onderling overeengekomen oplossingen na voor technische kwesties die voortvloeien 
uit de uitvoering van deze titel.  
5. Het Verenigd Koninkrijk neemt voor de duur van de toegang die wordt verleend in verband 
met een specifieke ernstige grensoverschrijdende bedreiging van de gezondheid alle toepasselijke 
voorwaarden  voor het gebruik van het EWRS en het reglement van orde van het in lid 3 bedoelde 
comité in acht. Indien, na verhelderende uitwisselingen tussen de Partijen:  
 
412 
 (a) de Unie van oordeel is dat het Verenigd Koninkrijk voornoemde voorwaarden of voornoemd 
reglement  van orde niet in acht heeft genomen, kan de Unie de toegang van het Verenigd 
Koninkrijk tot het EWRS of zijn deelname aan dat comité, naargelang het geval, in verband 
met die bedreiging beëindigen;  
(b) het Verenigd Koninkrijk van oordeel is dat het niet akkoo rd kan gaan met de voorwaarden of 
het reglement van orde, kan het Verenigd Koninkrijk zijn deelname aan het EWRS of zijn 
deelname aan dat comité, naargelang het geval, in verband met die bedreiging beëindigen.  
6. Indien zulks in hun wederzijds belang is, wer ken de Partijen binnen internationale fora 
samen aan de preventie en opsporing van, en de voorbereiding en respons op bestaande en nieuwe 
bedreigingen voor de gezondheidsveiligheid.  
7. Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en het relevant e orgaan in het 
Verenigd Koninkrijk dat verantwoordelijk is voor toezicht, epidemiologische informatie en 
wetenschappelijk advies over infectieziekten werken samen bij technische en wetenschappelijke 
aangelegenheden die van wederzijds belang zijn voor de P artijen en zij kunnen daartoe een 
memorandum van overeenstemming sluiten.  
 
TITEL II: CYBERBEVEI LIGING  
Artikel CYB.1: Dialoog over cybervraagstukken  
De Partijen spannen zich in om een regelmatige dialoog tot stand te brengen teneinde informatie uit 
te wiss elen over relevante beleidsontwikkelingen, onder meer in verband met de internationale 
veiligheid, de veiligheid van nieuwe technologieën, internetgovernance, cyberbeveiliging, 
cyberdefensie en cybercriminaliteit.  
Artikel CYB.2: Samenwerking inzake cybervr aagstukken  
1. Indien zulks in hun beider belang is, werken de Partijen samen op het gebied van 
cybervraagstukken door de uitwisseling van beste praktijken en door praktische 
samenwerkingsacties die ten doel hebben een open, vrije, stabiele, vreedzame en veilige 
cyberrui mte te bevorderen en te beschermen op basis van de toepassing van bestaand 
internationaal recht en bestaande internationale normen voor verantwoord statelijk gedrag en 
regionale vertrouwenwekkende maatregelen op cybergebied.  
2. De Partijen spannen zich ook i n om samen te werken binnen relevante internationale 
organen en fora en om de mondiale cyberweerbaarheid te versterken en derde landen in staat te 
stellen cybercriminaliteit doeltreffender te bestrijden  
Artikel CYB.3: Samenwerking met het computercrisisres ponsteam voor de Europese Unie  
Onder voorbehoud van voorafgaande goedkeuring van de raad van bestuur van het 
computercrisisresponsteam voor de Europese Unie (CERT -EU), werken het CERT -EU en het nationale 
computercrisisresponsteam van het VK vrijwillig, tij dig en op basis van wederkerigheid samen om 
 
413 
 informatie uit te wisselen over instrumenten en methoden, zoals technieken, tactieken en 
procedures, en beste praktijken en algemene dreigingen en kwetsbaarheden.  
Artikel CYB.4: Deelname aan specifieke activiteit en van de overeenkomstig Richtlijn (EU) 2016/1148 
ingestelde samenwerkingsgroep  
1. Teneinde de samenwerking op het gebied van cyberbeveiliging te bevorderen en 
tegelijkertijd de autonomie van het besluitvormingsproces van de Unie te waarborgen, kunnen de 
relevante nationale autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk daartoe, eventueel op eigen verzoek, 
door de voorzitter van de samenwerkingsgroep, in overleg met de Commissie, uitgenodigd, 
deelnemen aan de volgende activiteiten van de samenwerkingsgroep  
(a) uitwissel en van beste praktijken op het gebied van capaciteitsopbouw om de beveiliging van 
netwerk - en informatiesystemen te waarborgen;  
(b) uitwisselen van informatie met betrekking tot oefeningen in verband met de beveiliging van 
netwerk - en informatiesystemen;  
(c) uitwi sselen van informatie, ervaringen en beste praktijken op het gebied van risico’s en 
incidenten;  
(d) uitwisselen van informatie en beste praktijken op het gebied van bewustmaking, 
onderwijsprogramma’s en opleiding; en  
(e) uitwisselen van informatie en beste praktij ken op het gebied van onderzoek en ontwikkeling 
in verband met de beveiliging van netwerk - en informatiesystemen.  
2. Elke uitwisseling van informatie, ervaringen of beste praktijken tussen de 
samenwerkingsgroep en de relevante nationale autoriteiten van het V erenigd Koninkrijk is vrijwillig 
en waar passend wederkerig.  
Artikel CYB.5: Samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging 
(Enisa)  
1. Teneinde de samenwerking op het gebied van cyberbeveiliging te bevorderen en 
tegelijkertijd de au tonomie van het besluitvormingsproces van de Unie te waarborgen, kan het 
Verenigd Koninkrijk, op uitnodiging van de raad van bestuur van het Agentschap van de Europese 
Unie voor cyberbeveiliging (Enisa), waarom het Verenigd Koninkrijk ook zelf mag verzoeke n, 
deelnemen aan de volgende activiteiten van Enisa:  
(a) capaciteitsopbouw;  
(b) kennis en informatie; en  
(c) bewustmaking en onderwijs.  
2. De voorwaarden voor de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan de in lid 1 bedoelde 
activiteiten van Enisa, waaronder een toereiken de financiële bijdrage, worden vastgelegd in de 
 
414 
 werkafspraken die na voorafgaande goedkeuring van de Commissie worden vastgesteld door de 
raad van bestuur van Enisa en worden overeengekomen met het Verenigd Koninkrijk.  
3. De uitwisseling van informatie, ervaringen en beste praktijken tussen Enisa en het Verenigd 
Koninkrijk is vrijwillig en waar passend wederkerig.   
 
  
 
415 
 DEEL VIJF: DEELNAME AAN PROGRAMMA'S VAN DE UNIE, GOED FINANCIEEL BEHEER EN 
FINANCIËLE BEPALINGEN  
Artikel UNPRO.0.1: Toepassingsgebied  
1. Dit deel is van toepassing op de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan programma's en 
activiteiten van de Unie en daaronder vallende diensten, waarvoor de Partijen zijn overeengekomen 
dat het Verenigd Koninkrijk eraan deelneemt.  
2. Dit deel is niet van toepass ing op de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan 
cohesieprogramma's in het kader van de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” of 
soortgelijke programma's met dezelfde doelstelling, die geschiedt op basis van de basishandelingen 
van een of mee r instellingen van de Unie die op die programma's van toepassing zijn.   
De toepasselijke voorwaarden voor deelname aan de in de eerste alinea bedoelde programma's 
worden vastgesteld in de toepasselijke basishandeling en in de op grond daarvan gesloten 
financieringsovereenkomst. De Partijen komen bepalingen overeen die een effect hebben dat 
vergelijkbaar is met dat van hoofdstuk twee [Goed financieel beheer] betreffende de deelname van 
het Verenigd Koninkrijk aan die programma's.  
Artikel UNPRO.0.2: Definitie s 
Voor de toepassing van dit deel wordt verstaan onder:  
(a) “basishandeling”:  
(i) een handeling van een of meer instellingen van de Unie waarbij een programma of 
activiteit worden ingesteld, die de rechtsgrondslag vormt voor een actie en voor de 
uitvoering van de  overeenkomstige uitgaven die in de begroting van de Unie zijn 
opgenomen of van de door de begroting van de Unie gedekte begrotingsgarantie, 
met inbegrip van alle wijzigingen en met inbegrip van alle relevante handelingen 
van een instelling van de Unie die  daarop een aanvulling vormen of daar uitvoering 
aan geven, met uitzondering van die welke werkprogramma's vaststellen, of  
(ii) een handeling van een of meer instellingen van de Unie tot vaststelling van een uit 
de begroting van de Unie gefinancierde activitei t die geen programma is;  
(b) “financieringsovereenkomst”: overeenkomsten met betrekking tot programma’s en 
activiteiten van de Unie in het kader van protocol I tot uitvoering van Uniefondsen, zoals 
subsidieovereenkomsten , bijdrageovereenkomsten, kaderovereenk omsten inzake financieel 
partnerschap, financieringsovereenkomsten en garantieovereenkomsten;   
(c) “andere regels met betrekking tot de uitvoering van het programma en de activiteit van de 
Unie”: de regels die zijn vastgesteld in Verordening (EU, Euratom) 2018 /1046 van het 
Europees Parlement en de Raad85 (“Financieel Reglement”) die van toepassing is op de 
                                                            
85  Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot 
vaststelling van de financiële regels v an toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van 
Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 
1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot 
intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB EU L 193 van 30.7.2018, blz. 1).  
 
416 
 algemene begroting van de Unie, en in het werkprogramma of in de oproepen tot het 
indienen van voorstellen of andere toekenningsprocedures van de Unie;  
(d) “Unie” : de Unie of de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, of beide, al naargelang de 
context;  
(e) "toekenningsprocedure van de Unie": een procedure voor de toekenning van financiering 
door de Unie die is gestart door de Unie of door personen of entiteiten waaraa n de uitvoering 
van middelen van de Unie is toevertrouwd;  
(f) "entiteit van het Verenigd Koninkrijk": elke soort entiteit, ongeacht of het gaat om een 
natuurlijke persoon, een rechtspersoon of een ander soort entiteit, die overeenkomstig de 
basishandeling kan deelnemen aan activiteiten van een programma of activiteit van de Unie 
en die in het Verenigd Koninkrijk verblijft of gevestigd is;  
Hoofdstuk 1: Deelname van het Verenigd Koninkrijk aan programma's en activiteiten van de Unie  
Deel 1: Algemene voorwaarden voor deelname aan programma's en activiteiten van de Unie  
Artikel UNPRO.1.3: Vaststelling van de deelname  
1. Het Verenigd Koninkrijk neemt deel aan en draagt bij aan de programma's en activiteiten 
van de Unie, of, in uitzonderlijke gevallen, het onderdeel van  programma's en activiteiten van de 
Unie, waaraan het kan deelnemen, en die in protocol I [Programma's en activiteiten waaraan het 
Verenigd Koninkrijk deelneemt]  zijn vermeld.  
2. Protocol I wordt door de Partijen overeengekomen. Het wordt vastgesteld en kan w orden 
gewijzigd door het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie.  
3. In protocol I:  
(a) wordt bepaald aan welke programma's en activiteiten van de Unie, of, in uitzonderlijke 
gevallen, het onderdeel van programma's en activiteiten van de Unie, het Verenigd Koninkrijk 
deelneemt;  
(b) wordt de duur van deelname vastgesteld, hetgeen overeenkomt met de periode waarin het 
Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd Koninkrijk financiering van de Unie kunnen 
aanvragen of de besteding van mi ddelen van de Unie aan het Verenigd Koninkrijk of entiteiten 
van het Verenigd Koninkrijk kan worden toevertrouwd;  
(c) worden specifieke voorwaarden vastgesteld voor de deelname van het Verenigd Koninkrijk en 
entiteiten van het Verenigd Koninkrijk, waaronder sp ecifieke modaliteiten voor de uitvoering 
van de financiële voorwaarden als bepaald in artikel UNPRO.2.1 [Financiële voorwaarden], 
specifieke modaliteiten van het correctiemechanisme als bepaald in artikel UNPRO.2.2 
[Programma's waarop een automatisch corre ctiemechanisme van toepassing kan zijn] , en 
voorwaarden voor deelname aan juridische structuren die zijn ingesteld met het oog op de 
uitvoering van die programma's of activiteiten van de Unie. Deze voorwaarden zijn in 
overeenstemming met deze overeenkomst en de basishandelingen en handelingen van een of 
meer instellingen van de Unie die dergelijke structuren vaststellen;  
(d) wordt, indien van toepassing, het bedrag vastgesteld van de bijdrage van het Verenigd 
Koninkrijk aan een programma van de Unie dat wordt u itgevoerd door middel van een 
 
417 
 financieringsinstrument of een begrotingsgarantie, alsmede, in voorkomend geval, de 
specifieke modaliteiten bedoeld in artikel UNPRO.2.3 [Financiering in verband met 
programma's die worden uitgevoerd door middel van financieri ngsinstrumenten of 
begrotingsgaranties].  
Artikel UNPRO.1.4: Naleving van de programmaregels  
1. Het Verenigd Koninkrijk neemt deel aan de in protocol I I vermelde programma's en 
activiteiten van de Unie, of onderdelen daarvan, onder de voorwaarden die zijn va stgesteld in deze 
overeenkomst, de basishandelingen en andere regels met betrekking tot de uitvoering van 
programma's en activiteiten van de Unie.  
 
2. De in lid 1 bedoelde voorwaarden omvatten:  
(a) de subsidiabiliteit van de entiteiten van het Verenigd Koninkrijk  en andere 
subsidiabiliteitsvoorwaarden met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk, met name wat 
betreft de oorsprong, de plaats van activiteit of de nationaliteit;  
(b) de voorwaarden betreffende de indiening, beoordeling en selectie van aanvragen en de 
uitvoe ring van de acties door subsidiabele entiteiten van het Verenigd Koninkrijk.  
3. De in lid 2, punt b), bedoelde voorwaarden zijn gelijkwaardig aan die welke van toepassing 
zijn op subsidiabele entiteiten van de lidstaten behoudens in terdege gerechtvaardigde 
uitzonderlijke gevallen als vermeld in de voorwaarden waarnaar wordt verwezen in lid 1. Elk van de 
Partijen kan het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie erop 
wijzen dat er behoefte is aan een bespreking van terdege gerechtvaar digde uitzonderingen.  
Artikel UNPRO.1.5: Voorwaarden voor deelname  
1. De deelname van het Verenigd Koninkrijk aan een programma of activiteit van de Unie, of 
onderdelen daarvan, als bedoeld in artikel UNPRO.0.1 [Toepassingsgebied], is onderworpen aan de 
voor waarde dat het Verenigd Koninkrijk:  
(a) in het kader van zijn nationale wetgeving alle mogelijke inspanningen levert om de toegang 
en het verblijf van personen die betrokken zijn bij de uitvoering van deze programma’s en 
activiteiten, of onderdelen daarvan, te  vergemakkelijken, met inbegrip van studenten, onderzoekers, 
stagiairs of vrijwilligers;  
(b) ervoor zorgt, voor zover dit onder de controle van de autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk valt, dat de in punt a) bedoelde personen onder dezelfde voorwaarden als  onderdanen 
van het Verenigd Koninkrijk toegang krijgen tot diensten in het Verenigd Koninkrijk die rechtstreeks 
verband houden met de uitvoering van de programma’s of activiteiten, ook wat eventuele 
vergoedingen betreft;  
(c) over passende akkoorden, overeenko mstig artikel FINPROV.6 [Gerubriceerde informatie en 
gevoelige niet -gerubriceerde informatie] , beschikt voor wat betreft deelname die uitwisseling van of 
toegang tot gerubriceerde of gevoelige niet -gerubriceerde informatie omvat.  
2. Met betrekking tot de deel name van het Verenigd Koninkrijk aan een programma of 
activiteit van de Unie, of onderdelen daarvan, als bedoeld in artikel UNPRO.0.1 [Toepassingsgebied], 
moeten de Unie en haar lidstaten:  
 
418 
 (a) in het kader van de wetgeving van de Unie of de lidstaten alle moge lijke inspanningen 
leveren om de toegang en het verblijf van onderdanen van het Verenigd Koninkrijk die betrokken 
zijn bij de uitvoering van die programma’s en activiteiten, of onderdelen daarvan, te 
vergemakkelijken, met inbegrip van studenten, onderzoeke rs, stagiairs of vrijwilligers;  
(b) ervoor zorgen, voor zover dit onder de controle van de Unie en de lidstaten valt, dat de in 
punt a) bedoelde onderdanen van het Verenigd Koninkrijk onder dezelfde voorwaarden als burgers 
van Unie toegang krijgen tot dienste n in de Unie die rechtstreeks verband houden met de uitvoering 
van de programma’s of activiteiten, ook wat eventuele vergoedingen betreft.  
3.  Protocol I kan verdere specifieke voorwaarden bevatten waarin naar dit artikel wordt 
verwezen, die noodzakelijk zijn  voor de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan een programma 
of activiteit van de Unie, of onderdelen daarvan.  
4. Dit artikel laat artikel UNPRO.1.4 [Naleving van de programmaregels] onverlet.  
5. Dit artikel en artikel UNPRO.3.1 [Opschorting door de Unie va n de deelname van het 
Verenigd Koninkrijk aan een programma van de Unie] laten ook regelingen tussen het Verenigd 
Koninkrijk en Ierland betreffende het gemeenschappelijk reisgebied onverlet.  
Artikel UNPRO.1.6: Deelname van het Verenigd Koninkrijk aan het b eheer van programma's of 
activiteiten  
1. Vertegenwoordigers of deskundigen van het Verenigd Koninkrijk of door het Verenigd 
Koninkrijk aangewezen deskundigen mogen, tenzij wat betreft punten die enkel voor lidstaten 
bestemd zijn of wat betreft programma's of activiteiten waaraan het Verenigd Koninkrijk niet 
deelneemt, als waarnemers deelnemen aan vergaderingen van comités, deskundigengroepen of 
andere soortgelijke vergaderingen waaraan vertegenwoordigers of deskundigen van de lidstaten, of 
door de lidstaten aa ngewezen deskundigen deelnemen, en die de Europese Commissie bijstaan in de 
uitvoering en het beheer van de programma's of activiteiten, of onderdelen daarvan, waaraan het 
Verenigd Koninkrijk overeenkomstig artikel UNPRO.0.1 [Toepassingsgebied] deelneemt, of die zijn 
ingesteld door de Europese Commissie in verband met de uitvoering van het recht van de Unie met 
betrekking tot deze programma's of activiteiten, of onderdelen daarvan. De vertegenwoordigers of 
deskundigen van het Verenigd Koninkrijk, of door he t Verenigd Koninkrijk aangewezen deskundigen, 
zijn niet aanwezig bij de stemming. Het Verenigd Koninkrijk wordt van het resultaat van de 
stemming in kennis gesteld.  
2. In gevallen waarin deskundigen of beoordelaars niet op grond van nationaliteit worden 
benoe md, vormt nationaliteit geen grond om onderdanen van het Verenigd Koninkrijk uit te sluiten.  
3. Onder voorbehoud van de voorwaarden van lid 1 gelden voor deelname van 
vertegenwoordigers van het Verenigd Koninkrijk aan de in lid 1 bedoelde vergaderingen of aan  
andere vergaderingen in verband met de uitvoering van programma's of activiteiten dezelfde regels 
en procedures als die welke gelden voor vertegenwoordigers van de lidstaten, met name wat betreft 
de spreekrechten, de ontvangst van informatie en documentat ie tenzij die punten betreft die alleen 
voor de lidstaten zijn voorbehouden of een programma of activiteit betreft waaraan het Verenigd 
Koninkrijk niet deelneemt, en de vergoeding van reis - en verblijfkosten.  
4.  In protocol I kunnen nadere modaliteiten worde n vastgesteld voor de deelname van 
deskundigen, alsmede voor de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan raden van bestuur en 
 
419 
 structuren die zijn ingesteld met het oog op de uitvoering van programma's of activiteiten van de 
Unie, zoals bepaald in protocol I. 
Deel 2: Regels voor de financiering van de deelname aan programma's en activiteiten van de Unie  
Artikel UNPRO.2.1: Financiële voorwaarden  
1. Het Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd Koninkrijk kunnen deelnemen aan 
programma's en activiteiten van de Unie, of onderdelen daarvan, voor zover het Verenigd Koninkrijk 
financieel bijdraagt aan de overeenkomstige financiering uit de begroting van de Unie.  
2. De financiële bijdrage bestaat uit de som van:  
(a) een deelnamevergoeding, en  
(b) een operationele bijdrage.  
3. De financiële bijdrage geschiedt in de vorm van een jaarlijkse betaling in één of meer 
tranches.  
4. Onverminderd artikel UNPRO.8 [Deelnamevergoeding in de jaren 2021 tot en met 2026] 
bedraagt de deelnamevergoeding 4  % van de jaarlijkse operationele bijdrage en is zij niet 
onderworpen aan retroactieve aanpassingen, tenzij in verband met opschorting op grond van punt 
b) van artikel UNPRO.3.1, lid 7 [Opschorting door de Unie van de deelname van het Verenigd 
Koninkrijk aan een programma van de Unie] en beëindiging op grond van punt c) van artikel 
UNPRO.3.3, lid 6 [Beëindiging van de deelname aan een programma of activiteit in geval van een 
ingrijpende wijziging van het programma van de Unie] . Vanaf 2028 kan het niveau van de 
deelnamevergoeding worden aangepast door het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan 
programma’s van de Unie.  
5. De operationele bijdrage dekt de beleids - en ondersteunende uitgave n en komt zowel in 
vastleggings - als betalingskredieten bovenop de bedragen die in de definitief vastgestelde begroting 
van de Unie zijn opgenomen voor programma's of activiteiten, of, bij wijze van uitzondering, 
onderdelen daarvan, in voorkomend geval ver hoogd met externe bestemmingsontvangsten die niet 
voortvloeien uit financiële bijdragen van andere donoren aan programma's en activiteiten van de 
Unie, als omschreven in protocol I.  
6. De operationele bijdrage is gebaseerd op een verdeelsleutel die wordt ged efinieerd als de 
verhouding tussen het bruto binnenlands product (bbp) van het Verenigd Koninkrijk tegen 
marktprijzen en het bbp van de Unie tegen marktprijzen. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van 
het meest recente bbp tegen marktprijzen dat beschikbaa r is op 1 januari van het jaar waarin de 
jaarlijkse betaling wordt gedaan, zoals meegedeeld door het Bureau voor de statistiek van de 
Europese Unie (Eurostat), zodra de in artikel UNPRO.5.2 [Statistische samenwerking] bedoelde 
regeling van toepassing is en  volgens de voorschriften van die regeling. Voordat deze regeling van 
toepassing is, wordt het bbp van het Verenigd Koninkrijk vastgesteld op basis van gegevens van de 
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).  
7. De operationele bijdra ge is gebaseerd op de toepassing van de verdeelsleutel op de initiële 
vastleggingskredieten, verhoogd zoals beschreven in lid 5, die in de definitief vastgestelde begroting 
van de Unie voor het toepasselijke jaar zijn opgenomen voor de financiering van pro gramma's of 
 
420 
 activiteiten van de Unie of, bij wijze van uitzondering, onderdelen daarvan, waaraan het Verenigd 
Koninkrijk deelneemt.  
8. De operationele bijdrage van een programma, activiteit of onderdeel daarvan voor een jaar 
N kan met terugwerkende kracht in een of meer volgende jaren naar boven of naar beneden worden 
bijgesteld op basis van de vastleggingen in de begroting die voor de vastleggingskredieten van dat 
jaar zijn gedaan, de uitvoering ervan via juridische verbintenissen en de vrijmaking ervan.  
In jaar N+1 wordt de oorspronkelijke bijdrage voor het eerst naar boven of naar beneden bijgesteld 
met het verschil tussen de oorspronkelijke bijdrage en een aangepaste bijdrage die berekend is door 
de verdeelsleutel van jaar N toe te passen op de som van:  
(a) de vastleggingen in de begroting die zijn gedaan voor vastleggingskredieten die in jaar N zijn 
toegestaan uit hoofde van de goedgekeurde begroting van de Unie en voor 
vastleggingskredieten die overeenstemmen met vrijmakingen die opnieuw ter beschikking zijn 
gesteld, en  
(b) alle externe bestemmingsontvangsten die niet voortvloeien uit financiële bijdragen van 
andere donoren aan programma's en activiteiten van de Unie, als omschreven in protocol I, en 
die beschikbaar waren aan het einde van jaar N.  
Elk daaropvolgen d jaar, totdat alle vastleggingen in de begroting die onder uit jaar N afkomstige 
vastleggingskredieten zijn gefinancierd, zijn betaald of vrijgemaakt, en uiterlijk drie jaar na het einde 
van het programma of na het einde van het meerjarig financieel kader  dat overeenstemt met jaar N, 
als deze datum eerder valt, berekent de Unie een bijstelling van de bijdrage van jaar N door de 
bijdrage van het Verenigd Koninkrijk te verminderen met het bedrag dat verkregen is door de 
verdeelsleutel van jaar N toe te passe n op vrijmakingen die elk jaar plaatsvinden op vastleggingen 
van jaar N die gefinancierd zijn uit de Uniebegroting of op vrijmakingen die opnieuw ter beschikking 
zijn gesteld.  
Als externe bestemmingsontvangsten die niet voortvloeien uit financiële bijdrage n van andere 
donoren aan programma's en activiteiten van de Unie, als omschreven in protocol I, worden 
geschrapt, wordt de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk verlaagd met het bedrag dat wordt 
verkregen door de verdeelsleutel van jaar N toe te passen op h et geannuleerde bedrag.  
In jaar N+2 of in daaropvolgende jaren, na de in de tweede, derde en vierde alinea bedoelde 
bijstellingen te hebben uitgevoerd, wordt de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk voor jaar N ook 
verlaagd met een bedrag dat wordt verkrege n door de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk voor jaar 
N te vermenigvuldigen met de verhouding tussen:  
(a) de juridische verbintenissen van jaar N, die gefinancierd zijn met vastleggingskredieten die 
beschikbaar zijn in jaar N en voortvloeien uit concurrere nde toekenningsprocedures  
(i) waarvan het Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn 
uitgesloten, of  
(ii) waarvoor  het Gespecialiseerd  Comité  voor  de deelname  aan programma’s  van de 
Unie  heeft  besloten,  overeenkomstig  de procedure  die is vastgesteld  in artikel  
UNPRO.2.1  bis [Quasi -uitsluiting  van concurrerende  procedures  voor  de toekenning  
van subsidies],  dat er sprake  was van quasi -uitsluiting  van het Verenigd  Koninkrijk  of 
entiteiten  van het Verenigd  Koninkrijk,  of  
 
421 
 (iii) waarvoor de uiterste te rmijn voor het indienen van aanvragen is verstreken tijdens de 
in artikel UNPRO.3.1 [Opschorting door de Unie van de deelname van het Verenigd 
Koninkrijk aan een programma van de Unie] bedoelde opschorting of nadat de 
beëindiging bedoeld in artikel UNPRO.3 .3 [Beëindiging van de deelname aan een 
programma in geval van een ingrijpende wijziging van het programma van de Unie] 
van kracht is geworden, of  
(iv) waarvoor de deelname van het Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd 
Koninkrijk beperkt is overeen komstig artikel UNPRO.3.5, lid 3 [Evaluatie van de 
financiële verhogingen] , en 
(b) het totale bedrag van de juridische verbintenissen die gefinancierd zijn onder 
vastleggingskredieten van jaar N.  
Het bedrag van de juridische verbintenissen wordt berekend door  alle vastleggingen in de begroting 
die in jaar N zijn gedaan, te nemen en er de vrijmakingen van af te trekken die in jaar N+1 voor deze 
vastleggingen hebben plaatsgevonden.  
9. Op verzoek verstrekt de Unie het Verenigd Koninkrijk informatie met betrekking tot zijn 
financiële deelname, zoals opgenomen in de informatie aangaande programma's en activiteiten van 
de Unie waaraan het Verenigd Koninkrijk deelneemt die aan de begrotings - en kwijtingsautoriteiten 
van de Unie is verstrekt met betrekking tot begroting , boekhouding, prestaties en evaluaties. Die 
informatie wordt verstrekt met inachtneming van de regels van de Unie en het Verenigd Koninkrijk 
inzake vertrouwelijkheid en gegevensbescherming en laat de informatie waarop het Verenigd 
Koninkrijk krachtens hoo fdstuk twee [Goed financieel beheer] van dit deel recht heeft, onverlet.  
10. Alle bijdragen van het Verenigd Koninkrijk of betalingen van de Unie en de berekening van 
verschuldigde of te ontvangen bedragen, worden in euro's verricht.  
11. Onverminderd lid 5 en lid 8, tweede alinea, van dit artikel zijn de nadere bepalingen voor de 
uitvoering van dit artikel opgenomen in bijlage UNPRO -1 [Uitvoering van de financiële 
voorwaarden]. Bijlage UNPRO -1 kan worden gewijzigd door het Gespecialiseerd Comité voor de 
deelname aa n programma's van de Unie.  
Artikel UNPRO.2.1a: Quasi -uitsluiting van concurrerende procedures voor de toekenning van 
subsidies  
1. Wanneer het Verenigd Koninkrijk van mening is dat bepaalde in een concurrerende 
toekenningsprocedure vastgestelde voorwaarden neerkomen op een quasi -uitsluiting van entiteiten 
van het Verenigd Koninkrijk, stelt het Verenigd Koninkrijk het Gespecialiseerd Comité voor de 
deelname aan programma's van de Unie hiervan in kennis vóór de uiterste termijn voor het indienen 
van aanvragen in de betrokken procedure en onderbouwt het deze mening. Binnen drie maanden na 
de uiterste termijn voor het indienen van aanvragen in de desbetreffende toekenningsprocedure, 
onderzoekt het Gespecialiseerd Comité voor deelname aan programma's van de Unie d e in lid 1 
vermelde kennisgeving, voor zover de deelnamegraad van entiteiten uit het Verenigd Koninkrijk in 
de desbetreffende toekenningsprocedure minstens 25  % lager is dan:  
(a) de gemiddelde deelnamegraad van entiteiten van het Verenigd Koninkrijk aan soortg elijke 
concurrerende toekenningsprocedures die deze voorwaarden niet bevatten en die tijdens de 
drie jaar voorafgaand aan de kennisgeving zijn uitgeschreven; of,  
 
422 
 (b) bij gebrek aan soortgelijke concurrerende toekenningsprocedures, de gemiddelde 
deelnamegraad v an entiteiten van het Verenigd Koninkrijk aan alle concurrerende 
toekenningsprocedures die in het kader van het programma, of in voorkomend geval het 
voorgaande programma, zijn uitgeschreven tijdens de drie jaar voorafgaand aan de 
kennisgeving.  
3. Op basis v an de onderbouwing die het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig lid 1 heeft 
gegeven en de effectieve deelnamegraad aan de betrokken toekenningsprocedure, beslist het 
Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie, tegen het einde van de in 
lid 2 bedoelde periode, of er sprake is van quasi -uitsluiting van entiteiten van het Verenigd 
Koninkrijk van de betrokken toekenningsprocedure.  
4. Met het oog op de toepassing van leden 2 en 3 komt de deelnamegraad overeen met de 
verhouding tussen het aant al aanvragen dat is ingediend door entiteiten van het Verenigd Koninkrijk 
en het totale aantal aanvragen dat in dezelfde toekenningsprocedure is ingediend.  
Artikel UNPRO.2.2: Programma's waarop een automatisch correctiemechanisme van toepassing is  
1. Een auto matisch  correctiemechanisme wordt toegepast op die programma's of activiteiten 
van de Unie of onderdelen daarvan waarvoor protocol I in de toepassing daarvan voorziet.  De 
toepassing van dat automatisch correctiemechanisme kan worden beperkt tot in protocol  I 
gespecificeerde onderdelen van het programma of de activiteit, die worden uitgevoerd door middel 
van subsidies waarvoor concurrerende oproepen tot het indienen van voorstellen worden 
georganiseerd.  In protocol I kunnen nadere regels worden vastgesteld v oor de vaststelling van de 
onderdelen van het programma of de activiteit waarop het automatisch correctiemechanisme al dan 
niet van toepassing is.  
 
2. Het bedrag van de automatische correctie voor een programma of activiteit of onderdelen 
daarvan is gelijk aa n het verschil tussen de initiële bedragen van de juridische verbintenissen die 
daadwerkelijk met het Verenigd Koninkrijk of entiteiten van het Verenigd Koninkrijk zijn aangegaan 
en die gefinancierd zijn uit vastleggingskredieten van het jaar in kwestie, e n de overeenkomstige 
operationele bijdrage die door het Verenigd Koninkrijk is betaald overeenkomstig artikel UNPRO.2.1, 
lid 8 [Financiële voorwaarden], exclusief ondersteunende uitgaven, voor dezelfde periode wanneer 
dit bedrag positief is.  
 
3. Alle in lid 2 van dit artikel bedoelde bedragen, die voor elk van twee opeenvolgende jaren 
hoger zijn dan 8  % van de overeenkomstige bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan het 
programma, zoals aangepast overeenkomstig artikel UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden ], zijn 
door het Verenigd Koninkrijk verschuldigd als aanvullende bijdrage in het kader van het 
automatische correctiemechanisme voor elk van deze twee jaren.   
 
4. Nadere regels voor de vaststelling van de relevante bedragen van de in lid 2 van dit artikel 
bedoelde juridische verbintenissen, ook in het geval van consortia, en voor de berekening van de 
automatische correctie, kunnen in protocol I worden vastgesteld.  
Artikel UNPRO.2.3: Financiering in verband met programma's die worden uitgevoerd door middel 
van financieringsinstrumenten of begrotingsgaranties  
1. Wanneer het Verenigd Koninkrijk deelneemt aan een programma of activiteit van de Unie of 
onderdelen daarvan die worden uitgevoerd door middel van een financieringsinstrument of een 
begrotingsgarantie, word t de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan programma's die worden 
 
423 
 uitgevoerd door middel van financieringsinstrumenten of begrotingsgaranties in het kader van de 
begroting van de Unie welke worden uitgevoerd uit hoofde van titel X van het Financieel Reg lement 
van toepassing op de algemene begroting van de Unie, verstrekt in de vorm van contanten. Het in 
contanten bijgedragen bedrag verhoogt de begrotingsgarantie van de Unie of de financiële middelen 
van het financieringsinstrument.  
2. Wanneer het Verenigd K oninkrijk deelneemt aan een in lid 1  bedoeld programma dat door 
de Europese Investeringsbank Groep wordt uitgevoerd, betaalt het Verenigd Koninkrijk, als de 
Europese Investeringsbank Groep verliezen moet dekken die niet worden gedekt door de garantie 
die d oor de begroting van de Unie wordt verstrekt, aan de Europese Investeringsbank Groep een 
percentage van die verliezen dat gelijk is aan de verhouding tussen het bruto binnenlands product 
tegen marktprijzen van het Verenigd Koninkrijk en de som van de bruto  binnenlandse producten 
tegen marktprijzen van de lidstaten, het Verenigd Koninkrijk en elk derde land dat aan dat 
programma deelneemt. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van het meest recente bruto 
binnenlands product tegen marktprijzen dat beschikbaar i s op 1 januari van het jaar waarin de 
betaling verschuldigd is, zoals meegedeeld door Eurostat, zodra de in artikel UNPRO.5.2 [Statistische 
samenwerking] bedoelde regeling van toepassing is en volgens de voorschriften van die regeling. 
Voordat deze regelin g van toepassing is, wordt het bbp van het Verenigd Koninkrijk vastgesteld op 
basis van gegevens van de OESO.  
3. In voorkomend geval worden modaliteiten voor de uitvoering van dit artikel, met name om 
ervoor te zorgen dat het Verenigd Koninkrijk zijn aandeel in de ongebruikte bijdragen aan 
begrotingsgaranties en financieringsinstrumenten ontvangt, nader bepaald in protocol I.  
Deel 3: Opschorting en beëindiging van de deelname aan programma's van de Unie  
Artikel UNPRO.3.1: Opschorting door de Unie van de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan een 
programma van de Unie  
1. De Unie kan de toepassing van protocol I  eenzijdig opschorten met betrekking tot een of 
meer programma’s of activiteiten van de Unie of, bij wijze van uitzondering, onderdelen daarvan, als 
het Verenigd Koninkrijk zijn financiële bijdrage overeenkomstig deel 2 [Regels voor de financiering 
van de deelname aan programma's en activiteiten van de Unie] van dit hoofdstuk niet betaalt of als 
het Verenigd Koninkrijk aanzienlijke wijzigingen aanbreng t aan een van de volgende voorwaarden 
die bestonden toen overeenstemming werd bereikt over de deelname van het Verenigd Koninkrijk 
aan het programma, de activiteit of, bij wijze van uitzondering, een onderdeel daarvan, en deze 
deelname in protocol I  opgeno men werd, en als dergelijke wijzigingen aanzienlijke gevolgen hebben 
voor de toepassing ervan:  
(a) de voorwaarden voor toegang tot en verblijf in het Verenigd Koninkrijk van de personen die 
betrokken zijn bij de uitvoering van deze programma’s en activiteiten,  of onderdelen daarvan, 
met inbegrip van studenten, onderzoekers, stagiairs of vrijwilligers, zijn gewijzigd.  Dit geldt 
met name indien het Verenigd Koninkrijk in zijn nationale wetgeving een wijziging aanbrengt 
met betrekking tot de voorwaarden voor toega ng en verblijf in het Verenigd Koninkrijk voor 
deze personen, die tussen de lidstaten discrimineert;  
(b) er is een wijziging in de financiële kosten, met inbegrip van vergoedingen, die de in punt a) 
van dit lid bedoelde personen moeten betalen om de activiteit en te verrichten die zij moeten 
verrichten met het oog op de uitvoering van het programma;  
 
424 
 (c) de in artikel UNPRO.1.5, lid 3 [Voorwaarden voor deelname] bedoelde voorwaarden worden 
gewijzigd.  
2. De Unie stelt het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan progr amma's van de Unie in 
kennis van haar voornemen de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan het betrokken programma 
of de betrokken activiteit op te schorten. De Unie stelt de reikwijdte van de opschorting vast en 
motiveert deze naar behoren. Tenzij de Uni e haar kennisgeving intrekt, wordt de opschorting van 
kracht 45 dagen na de datum van kennisgeving door de Unie. De datum waarop de opschorting van 
kracht wordt, is de referentiedatum van de opschorting voor de toepassing van dit artikel.  
Voorafgaand aan d e kennisgeving en opschorting, en tijdens de opschortingsperiode, kan het 
Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie passende maatregelen 
voor het voorkomen of opheffen van de opschorting bespreken. Ingeval het Gespecialiseerd Comi té 
voor de deelname aan programma's van de Unie binnen de in de eerste alinea bedoelde periode een 
akkoord bereikt om de opschorting te voorkomen, wordt de opschorting niet van kracht.  
Het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie  komt tijdens de 
periode van 45 dagen in elk geval bijeen om de kwestie te bespreken.  
3. Vanaf de referentiedatum van de opschorting wordt het Verenigd Koninkrijk niet langer 
behandeld als een land dat deelneemt aan het programma of de activiteit van de Unie of onderdelen 
daarvan waarop de opschorting betrekking heeft, en komen met name het Verenigd Koninkrijk of 
entiteiten van het Verenigd Koninkrijk, overeenkomstig de voorwaarden van artikel UNPRO.1.4 
[Naleving van de programmaregels] en protocol I, met name  niet langer in aanmerking voor 
toekenningsprocedures van de Unie die op die datum nog niet zijn voltooid. Een 
toekenningsprocedure wordt geacht te zijn voltooid wanneer als gevolg van die procedure juridische 
verbintenissen zijn aangegaan.  
4. De opschorting heeft geen gevolgen voor juridische verbintenissen die vóór de 
referentiedatum van de opschorting zijn aangegaan. Deze overeenkomst blijft van toepassing op 
dergelijke juridische verbintenissen.  
5. Het Verenigd Koninkrijk stelt de Unie in kennis zodra het van  oordeel is dat opnieuw aan de 
voorwaarden voor deelname is voldaan, en verstrekt de Unie daartoe relevant bewijsmateriaal.  
Binnen 30 dagen na die kennisgeving beoordeelt de Unie de zaak en kan zij daartoe het Verenigd 
Koninkrijk verzoeken aanvullend bewi jsmateriaal voor te leggen. In de totale beoordelingsperiode 
wordt geen rekening gehouden met de tijd die nodig is om dat aanvullend bewijsmateriaal te 
verstrekken.  
Ingeval de Unie vaststelt dat opnieuw aan de voorwaarden voor deelname wordt voldaan, stel t zij 
het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie zonder onnodige 
vertraging ervan in kennis dat de opschorting wordt opgeheven. De opheffing wordt van kracht op 
de dag na de datum van kennisgeving.  
Ingeval de Unie vaststelt da t nog niet aan de voorwaarden voor deelname wordt voldaan, blijft de 
opschorting van kracht.  
6. Het Verenigd Koninkrijk wordt opnieuw behandeld als een land dat aan het betrokken 
programma of de betrokken activiteit van de Unie deelneemt en het Verenigd Koni nkrijk en 
entiteiten van het Verenigd Koninkrijk komen, overeenkomstig de voorwaarden van artikel 
UNPRO.1.4 [Naleving van de programmaregels] en protocol I, opnieuw in aanmerking voor de 
 
425 
 toekenningsprocedures van de Unie in het kader van dat programma of d ie activiteit van de Unie die 
zijn gestart na de datum waarop de opheffing van de opschorting van kracht wordt of die vóór die 
datum zijn gestart en waarvoor de uiterste datum voor de indiening van aanvragen nog niet is 
verstreken.  
7. Ingeval de deelname van  het Verenigd Koninkrijk aan een programma of activiteit of 
onderdelen daarvan is opgeschort, wordt de tijdens de opschortingsperiode verschuldigde financiële 
bijdrage van het Verenigd Koninkrijk als volgt vastgesteld:  
(a) de Unie herberekent de operationele b ijdrage volgens de procedure die beschreven is in punt 
a), iii), van de vijfde alinea van artikel UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden];  
(b) de deelnamevergoeding wordt aangepast overeenkomstig de aanpassing van de operationele 
bijdrage.  
Artikel UNPRO.3.2 - Beëindiging door de Unie van de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan een 
programma van de Unie  
1. Indien één jaar na de in artikel UNPRO.3.1, lid 2 [Opschorting door de Unie van de deelname 
van het Verenigd Koninkrijk aan een programma van de  Unie] bedo elde referentiedatum de 
opschorting op grond van artikel UNPRO.3.1 [Opschorting van de deelname van het Verenigd 
Koninkrijk]  niet door de Unie is opgeheven, doet de Unie het volgende:  
(a) hetzij de voorwaarden waaronder zij het Verenigd Koninkrijk kan aanbieden te blijven 
deelnemen aan de betrokken programma's of activiteiten van de Unie of onderdelen daarvan 
opnieuw beoordelen, waarna zij die voorwaarden voorstelt aan het Gespecialiseerd Comité 
voor de deelname aan de programma's van de Unie binnen 45 dagen van het verstrijken van 
de opschortingsperiode van één jaar met het oog op wijziging van protocol I. Bij gebrek van 
een akkoord over die maatregelen van het Gespecialiseerd Comité binnen een ve rdere 
periode van 45 dagen, gaat de beëindiging in als bedoeld in punt b) van dit lid ; of 
(b) eenzijdig de toepassing van protocol I beëindigen in verband met de betrokken programma’s 
of activiteiten van de Unie of onderdelen daarvan, overeenkomstig dit artikel, rekening 
houdende met de gevolgen van de in artikel UNPRO.3.1 [Opschorting van de deelname van 
het Verenigd Koninkrijk] bedoelde wijziging met betrekking tot de uitvoering van het 
programma of de activiteit of, bij wijze van uitzondering onderdele n daarvan, of het bedrag 
van de onbetaalde bijdrage.  
2. De Unie stelt het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie in 
kennis van haar voornemen om de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan een of meer 
programma's of activiteiten v an de Unie te beëindigen overeenkomstig punt b) van lid 1. De Unie 
stelt de reikwijdte van de beëindiging vast en motiveert deze naar behoren. Tenzij de Unie haar 
kennisgeving intrekt, wordt de beëindiging van kracht 45 dagen na de datum van kennisgeving d oor 
de Unie. De datum waarop de beëindiging van kracht wordt, is de referentiedatum van de 
beëindiging voor de toepassing van dit artikel.  
3. Vanaf de referentiedatum van de beëindiging wordt het Verenigd Koninkrijk niet langer 
behandeld als een land dat deel neemt aan het programma of de activiteit van de Unie waarop de 
beëindiging betrekking heeft en komen het Verenigd Koninkrijk of entiteiten van het Verenigd 
Koninkrijk, overeenkomstig de voorwaarden van artikel UNPRO.1.4 [Naleving van de 
programmaregels] en  protocol I, met name niet langer in aanmerking voor toekenningsprocedures 
 
426 
 van de Unie die op die datum nog niet zijn voltooid. Een toekenningsprocedure wordt geacht te zijn 
voltooid wanneer als gevolg van die procedure juridische verbintenissen zijn aange gaan.  
4. De beëindiging heeft geen gevolgen voor juridische verbintenissen die vóór de in artikel 
UNPRO.3.1, lid 2 [Opschorting van de deelname van het Verenigd Koninkrijk] bedoelde 
referentiedatum van de opschorting zijn aangegaan. Deze overeenkomst blijft v an toepassing op 
dergelijke juridische verbintenissen.  
5. Als de toepassing van protocol I, of een deel daarvan, wordt beëindigd met betrekking tot de 
programma’s of activiteiten of, bij wijze van uitzondering, onderdelen daarvan:  
(a) blijft de operationele bijdr age ter dekking van ondersteunende uitgaven in verband met reeds 
aangegane juridische verbintenissen verschuldigd totdat die juridische verbintenissen aflopen 
of tot het einde van het meerjarig financieel kader waarin de juridische verbintenis is 
gefinanci erd; 
(b) wordt de volgende jaren geen bijdrage betaald, behalve die welke vermeld is in punt a) van dit 
lid. 
Artikel UNPRO.3.3: Beëindiging van de deelname aan een programma of activiteit in geval van een 
ingrijpende wijziging van het programma van de Unie  
1. Het Verenigd Koninkrijk kan zijn deelname aan een in protocol I  bedoeld programma of 
bedoelde activiteit van de Unie of onderdeel daarvan eenzijdig beëindigen als:  
(a) de basishandeling van dat programma of die activiteit van de Unie zodanig wordt gewijzigd 
dat d e voorwaarden voor deelname van het Verenigd Koninkrijk of van entiteiten van het 
Verenigd Koninkrijk aan dat programma of die activiteit van de Unie ingrijpend worden 
gewijzigd, met name als gevolg van een wijziging van de doelstellingen van het programma  of 
de activiteit en van de overeenkomstige acties; of  
 
(b) het totale bedrag van de vastleggingskredieten als bedoeld in artikel UNPRO.2.1 [Financiële 
voorwaarden] met meer dan 15  % wordt verhoogd ten opzichte van de oorspronkelijke 
financiële middelen voor dat programma of die activiteit of het onderdeel daarvan waaraan 
het Verenigd Koninkrijk deelneemt en ofwel het overeenkomstige maximum van het 
meerjarig financieel kader is verhoogd, ofwel het bedrag van de in artikel UNPRO.2.1, lid 5 
[Financiële voorwaar den] bedoelde externe bestemmingsontvangsten voor de gehele 
deelnameperiode is verhoogd; of  
 
(c) het Verenigd Koninkrijk of entiteiten van het Verenigd Koninkrijk op gerechtvaardigde 
gronden worden uitgesloten van deelname aan een deel van een programma of ac tiviteit, en 
die uitsluiting betrekking heeft op vastleggingskredieten van meer dan 10  % van de 
vastleggingskredieten die definitief voor dat programma of die activiteit zijn vastgesteld in de 
Uniebegroting voor een jaar N.  
 
2. Daartoe stelt het Verenigd Koni nkrijk het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan 
programma's van de Unie uiterlijk zestig dagen na de bekendmaking van de wijziging of van de 
vastgestelde jaarlijkse begroting, of een wijziging daarvan, in het Publicatieblad van de Europese 
Unie in k ennis van zijn voornemen protocol I  met betrekking tot het betrokken programma of de 
betrokken activiteit van de Unie te beëindigen. Het Verenigd Koninkrijk licht toe waarom het van 
oordeel is dat de wijziging de voorwaarden voor deelname ingrijpend wijzig t. Het Gespecialiseerd 
 
427 
 Comité voor de deelname aan programma's van de Unie komt binnen 45 dagen na ontvangst van de 
kennisgeving bijeen om de kwestie te bespreken.  
3. Tenzij het Verenigd Koninkrijk zijn kennisgeving intrekt, wordt de beëindiging van kracht 4 5 
dagen na de datum van kennisgeving door het Verenigd Koninkrijk. De datum waarop de beëindiging 
van kracht wordt, is de referentiedatum voor de toepassing van dit artikel.  
4. Vanaf de referentiedatum wordt het Verenigd Koninkrijk niet langer behandeld als e en land 
dat deelneemt aan het programma of de activiteit van de Unie waarop de beëindiging betrekking 
heeft en komen het Verenigd Koninkrijk of entiteiten van het Verenigd Koninkrijk, overeenkomstig 
de voorwaarden van artikel UNPRO.1.4 [Naleving van de pro grammaregels] en protocol I, met name 
niet langer in aanmerking voor toekenningsprocedures van de Unie die op die datum nog niet zijn 
voltooid. Een toekenningsprocedure wordt geacht te zijn voltooid wanneer als gevolg van die 
procedure juridische verbinten issen zijn aangegaan.  
5. De beëindiging heeft geen gevolgen voor juridische verbintenissen die vóór de 
referentiedatum zijn aangegaan. Deze overeenkomst blijft van toepassing op dergelijke juridische 
verbintenissen.  
6. In geval van beëindiging van de betrokken p rogramma’s of activiteiten op grond van dit 
artikel:  
(a) blijft de operationele bijdrage ter dekking van ondersteunende uitgaven in verband met reeds 
aangegane juridische verbintenissen verschuldigd totdat die juridische verbintenissen aflopen 
of tot het einde  van het meerjarig financieel kader waarin de juridische verbintenis is 
gefinancierd;  
(b) herberekent de Unie de operationele bijdrage van het jaar waarin de beëindiging plaatsvindt 
aan de hand van de procedure die beschreven is in punt a), iii), van de vijfde  alinea van artikel 
UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden]. De volgende jaren wordt geen bijdrage betaald, 
behalve die welke vermeld is in punt a) van dit lid;  
(c) de deelnamevergoeding wordt aangepast overeenkomstig de aanpassing van de operationele 
bijdra ge. 
Deel 4: Evaluatie van de prestaties en financiële verhogingen  
Artikel UNPRO.3.4: Evaluatie van de prestaties  
1. Onderdelen van het programma of de activiteit van de Unie waarop het in artikel UNPRO.2.2 
[Programma's waarop een automatisch correctiemechani sme van toepassing is] bedoelde 
correctiemechanisme van toepassing is, worden onder de in dit artikel vastgestelde voorwaarden 
aan een procedure voor evaluatie van de prestaties onderworpen.   
2. Het Verenigd Koninkrijk kan het Gespecialiseerd Comité voor de d eelname aan programma's 
van de Unie verzoeken de procedure voor evaluatie van de prestaties te starten indien het volgens 
de methode van artikel UNPRO.2.2, lid 2 [Programma's waarop een automatisch 
correctiemechanisme van toepassing is] berekende bedrag ne gatief is, en indien dat bedrag hoger is 
dan 12  % van de overeenkomstige bijdragen van het Verenigd Koninkrijk aan het programma of de 
activiteit, zoals aangepast overeenkomstig artikel UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden] .  
 
428 
 3. Het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie analyseert 
binnen drie maanden na de datum van het in lid 2  bedoelde verzoek de relevante 
prestatiegerelateerde gegevens en neemt een verslag aan waarin passende maatregelen worden 
voorgesteld om prestatiegerelateerde kwesties aan te pakken.  
De in de eerste alinea bedoelde maatregelen worden toegepast gedurende een periode van twaalf 
maanden na de aanneming van het verslag. Na de uitvoering van de maatregelen worden de 
prestatiegegeven s over de betrokken periode gebruikt om het verschil te berekenen tussen de 
initiële bedragen die verschuldigd zijn uit hoofde van de juridische verbintenissen die tijdens dat 
kalenderjaar daadwerkelijk met het Verenigd Koninkrijk of entiteiten van het Ver enigd Koninkrijk zijn 
aangegaan, en de overeenkomstige operationele bijdrage die door het Verenigd Koninkrijk voor 
datzelfde jaar is betaald.  
Als het in de tweede alinea bedoelde verschil negatief is en hoger is dan 16  % van de 
overeenkomstige operationele  bijdrage, kan het Verenigd Koninkrijk:   
(a) kennisgeving doen van zijn voornemen om zijn deelname aan het betrokken programma van 
de Unie, of een onderdeel daarvan, te beëindigen met een opzegtermijn van 45 dagen vóór de 
beoogde datum van beëindiging, en kan het zijn deelname beëindigen overeenkomstig artikel 
UNPRO.3.3, leden 3 tot en met 6 [Beëindiging van de deelname aan een programma in geval 
van een ingrijpende wijziging van het programma van de Unie], of  of  
(b) het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan  programma's van de Unie verzoeken om 
verdere maatregelen vast te stellen om ondermaatse prestaties aan te pakken, onder meer 
door wijzigingen aan te brengen aan de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan het 
betrokken programma van de Unie en de toekomst ige financiële bijdragen van het Verenigd 
Koninkrijk in verband met dat programma aan te passen.  
Artikel UNPRO.3.5: Evaluatie van de financiële verhogingen  
1. Het Verenigd Koninkrijk kan het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's 
van de Unie  ervan in kennis stellen dat het bezwaar maakt tegen het bedrag van zijn bijdrage aan 
een programma of activiteit van de Unie indien het totale bedrag van de vastleggingskredieten als 
bedoeld in artikel UNPRO.2.1 [Financiële voorwaarden] met meer dan 5  % w ordt verhoogd ten 
opzichte van de oorspronkelijke financiële middelen voor dat programma of die activiteit van de 
Unie en ofwel het overeenkomstige maximum is verhoogd, ofwel het bedrag van de in artikel 
UNPRO.2.1, lid 5 [Financiële voorwaarden] bedoelde e xterne bestemmingsontvangsten voor de 
volledige deelnameperiode is verhoogd.  
2. De in lid 1 bedoelde kennisgeving wordt gedaan binnen 60 dagen na de publicatiedatum van 
de vastgestelde jaarbegroting of een wijziging daarvan in het Publicatieblad van de Europe se Unie. 
De kennisgeving doet geen afbreuk aan de verplichting van het Verenigd Koninkrijk om zijn bijdrage 
te betalen, noch aan de toepassing van het in artikel UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden] 
bedoelde aanpassingsmechanisme.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie stelt een 
verslag op, stelt passende maatregelen voor en neemt daarover een besluit binnen drie maanden na 
de in lid 2 van dit artikel bedoelde datum van de kennisgeving. Die maatregelen kunnen inhouden 
dat de deelname van het Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd Koninkrijk wordt 
beperkt tot bepaalde soorten acties of toekenningsprocedures of, in voorkomend geval, dat Protocol 
I wordt gewijzigd. De beperking van de deelname van het Verenigd K oninkrijk zal worden behandeld 
 
429 
 als een uitsluiting voor de toepassing van het in artikel UNPRO.2.1, lid 8 [Financiële voorwaarden] 
bedoelde aanpassingsmechanisme.  
4. Als de in punt b) van artikel UNPRO.3.3, lid 1 [Beëindiging van de deelname aan een 
programma  in geval van een ingrijpende wijziging van een programma van de Unie] bedoelde 
voorwaarden zijn vervuld, kan het Verenigd Koninkrijk zijn deelname aan een in protocol I vermeld 
programma of vermelde activiteit van de Unie beëindigen overeenkomstig artikel  UNPRO.3.3, leden 
2 tot en met 6 [Beëindiging van de deelname aan een programma in geval van een ingrijpende 
wijziging van een programma van de Unie].  
Hoofdstuk 2: Goed financieel beheer  
Artikel UNPRO.4.X -1: Toepassingsgebied  
Dit hoofdstuk is van toepassin g op programma’s, activiteiten en diensten van de Unie in het kader 
van de in de protocollen I en II vermelde programma’s van de Unie.  
Deel 1: Bescherming van financiële belangen en terugvordering  
Artikel UNPRO.4.X: Uitoefening van activiteiten met het oog  op goed financieel beheer  
Met het oog op de toepassing van dit hoofdstuk werken de in dit hoofdstuk vermelde autoriteiten 
van het Verenigd Koninkrijk en van de Unie nauw samen overeenkomstig hun respectieve wetten en 
regels.  
Bij de uitvoering van hun taken op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk handelen 
functionarissen en onderzoeksorganen van de Unie op een wijze die in overeenstemming is met het 
recht van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel UNPRO.4.1: Evaluaties en controles  
1. De Unie heeft het re cht om, zoals bepaald in betreffende financieringsovereenkomsten of 
contracten en in overeenstemming met de toepasselijke handelingen van een of meer instellingen 
van de Unie, technische, wetenschappelijke, financiële of andere soorten evaluaties en contro les uit 
te voeren in de gebouwen en op de terreinen van natuurlijke personen of juridische entiteiten die 
verblijven respectievelijk gevestigd zijn in het Verenigd Koninkrijk en die financiering van de Unie 
ontvangen, alsook van in het Verenigd Koninkrijk verblijvende of gevestigde derden die betrokken 
zijn bij de besteding van financiering van de Unie.  Die evaluaties en controles kunnen worden 
uitgevoerd door functionarissen van de instellingen en organen van de Unie, met name van de 
Europese Commissie en de Europese Rekenkamer, of door andere personen die daartoe 
overeenkomstig het recht van de Unie door de Europese Commissie zijn gemachtigd.  
2. De functionarissen van de instellingen en organen van de Unie, met name van de Europese 
Commissie en de Europese Re kenkamer, en andere door de Europese Commissie gemachtigde 
personen, hebben op passende wijze toegang tot sites, werkplaatsen en documenten (in 
elektronische of papieren versie, of beide) en tot alle informatie die nodig is om dergelijke evaluaties 
en cont roles als bedoeld in lid 1 uit te voeren. Deze toegang omvat het recht om fysieke of 
elektronische kopieën en uittreksels te krijgen van alle documenten, of de inhoud van alle 
gegevensdragers die in het bezit zijn van gecontroleerde natuurlijke of rechtspe rsonen of van de 
gecontroleerde derde.  
 
430 
 3. Het Verenigd Koninkrijk mag het recht van toegang in het Verenigd Koninkrijk en de toegang 
tot de gebouwen en terreinen van de gecontroleerde personen voor de in lid 2 bedoelde 
functionarissen en andere personen op gr ond van de uitoefening van hun in dit artikel bedoelde 
taken, niet beletten of daar belemmeringen voor opwerpen.  
4. Onverminderd de opschorting of beëindiging van de deelname van het Verenigd Koninkrijk 
aan een programma of activiteit, de opschorting van alle  of een deel van de bepalingen van dit deel 
en/of protocol I of de beëindiging van deze overeenkomst, kunnen de evaluaties en controles ook na 
de datum van inwerkingtreding van de betrokken opschorting of beëindiging worden uitgevoerd, 
onder de voorwaarden  in de toepasselijke handelingen van een of meer instellingen van de Unie en 
zoals bepaald in de betreffende financieringsovereenkomsten of contracten wat betreft juridische 
verbintenissen tot uitvoering van de begroting van de Unie die vóór de datum van i nwerkingtreding 
van de betrokken opschorting of beëindiging door de Unie zijn aangegaan.   
Artikel UNPRO.4.2: Bestrijding van onregelmatigheden en fraude en andere strafbare feiten 
waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad  
1. De Europese Commissie en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) zijn 
gemachtigd om op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk administratieve onderzoeken, 
waaronder controles en verificaties ter plaatse, te verrichten.  De Europese Commissie en OLAF 
hand elen overeenkomstig de handelingen van de Unie betreffende die controles, verificaties en 
onderzoeken.  
2. De bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk stellen de Europese Commissie of 
OLAF binnen een redelijke termijn in kennis van elk feit of elk ver moeden waarvan zij kennis hebben 
gekregen in verband met een onregelmatigheid, fraude of een andere onwettige activiteit waardoor 
de financiële belangen van de Unie worden geschaad.  
3. Controles en verificaties ter plaatse kunnen worden uitgevoerd in de gebou wen en op de 
terreinen van in het Verenigd Koninkrijk verblijvende natuurlijke personen of aldaar gevestigde 
juridische entiteiten die in het kader van een financieringsovereenkomst of een contract financiering 
van de Unie ontvangen, en in de gebouwen en o p de terreinen van in het Verenigd Koninkrijk 
verblijvende of gevestigde derden die betrokken zijn bij de besteding van dergelijke financiering van 
de Unie. Die controles en verificaties worden voorbereid en uitgevoerd door de Europese Commissie 
of OLAF in  nauwe samenwerking met de door het Verenigd Koninkrijk aangewezen bevoegde 
autoriteit van het Verenigd Koninkrijk. De aangewezen autoriteit wordt binnen een redelijke termijn 
voorafgaand aan de controles en verificaties in kennis gesteld van het voorwerp,  het doel en de 
rechtsgrondslag van die controles en verificaties, teneinde haar in staat te stellen steun te verlenen. 
Daartoe kunnen functionarissen van de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk aan de 
controles en verificaties ter plaatse dee lnemen.  
4. De functionarissen van de Europese Commissie en OLAF hebben toegang tot alle informatie 
en documentatie (in elektronische of papieren versie, of beide) met betrekking tot de in lid 3 
bedoelde verrichtingen, die nodig zijn voor een goed verloop van de controles en verificaties ter 
plaatse. Met name mogen de functionarissen van de Europese Commissie en OLAF relevante 
documenten kopiëren.  
5. De Europese Commissie of OLAF en de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk 
beslissen per geval of zij ge zamenlijk controles en verificaties ter plaatse uitvoeren, ook wanneer 
beide partijen bevoegd zijn om onderzoeken uit te voeren.  
 
431 
 6. Wanneer de persoon, de entiteit of een andere derde die aan een controle of verificatie ter 
plaatse wordt onderworpen, zich daa rtegen verzet, verlenen de autoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk, overeenkomstig de nationale regels en voorschriften, steun aan de Europese Commissie 
of OLAF om hen in staat te stellen hun taken met betrekking tot de controle of verificatie ter plaatse  
uit te voeren.  Deze steun omvat het nemen van passende voorzorgsmaatregelen overeenkomstig 
het nationale recht, waaronder maatregelen ter bescherming van bewijsstukken.  
7. De Europese Commissie of OLAF stelt de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkri jk 
in kennis van het resultaat van deze controles en verificaties. De Europese Commissie of OLAF meldt 
de bevoegde autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk met name zo spoedig mogelijk elk feit of 
vermoeden betreffende een onregelmatigheid waarvan de Europ ese Commissie of OLAF in het kader 
van de controle of verificatie ter plaatse kennis heeft gekregen.  
8. Onverminderd de toepassing van het recht van het Verenigd Koninkrijk, kan de Europese 
Commissie overeenkomstig de wetgeving van de Unie administratieve maa tregelen en sancties 
opleggen aan rechtspersonen of natuurlijke personen die deelnemen aan de uitvoering van een 
programma of activiteit.  
9. Met het oog op de correcte toepassing van dit artikel wisselen de Europese Commissie of 
OLAF en de bevoegde autoriteit en van het Verenigd Koninkrijk regelmatig informatie uit en plegen 
zij, op verzoek van een van de Partijen bij deze overeenkomst, overleg, tenzij de wetgeving van de 
Unie of het recht van het Verenigd Koninkrijk dit verbiedt.  
10. Om doeltreffende samenwerking en informatie -uitwisseling met OLAF te vergemakkelijken, 
wijst het Verenigd Koninkrijk een contactpunt aan.  
11. Bij het uitwisselen van informatie tussen de Europese Commissie of OLAF en de bevoegde 
autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk worden de toepasseli jke vertrouwelijkheidsvoorschriften in 
acht genomen. Persoonsgegevens die in de uitgewisselde informatie zijn opgenomen, worden 
beschermd overeenkomstig de toepasselijke regels.  
12. Als onderdanen van het Verenigd Koninkrijk, in het Verenigd Koninkrijk verblij vende 
natuurlijke personen of aldaar gevestigde juridische entiteiten rechtstreeks of onrechtstreeks 
financiering van de Unie ontvangen uit hoofde van in protocol I vermelde programma's en 
activiteiten van de Unie, en ook in verband met derden die betrokke n zijn bij de besteding van 
dergelijke financiering van de Unie, werken de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk, 
onverminderd de toepasselijkheid van artikel LAW.MUTAS.114 [Definitie van bevoegde autoriteit], 
samen met de autoriteiten van de Unie of de  autoriteiten van de lidstaten van de Unie die 
verantwoordelijk zijn voor het opsporen, vervolgen en voor de rechter brengen van daders van en 
medeplichtigen aan strafbare feiten waardoor de financiële belangen van de Unie in verband met 
dergelijke financi ering worden geschaad, opdat zij hun taken kunnen vervullen.  
Artikel UNPRO.4.3: Wijzigingen van de artikelen  UNPRO.0.1, UNPRO.4.X -1, UNPRO.4.1 [Evaluaties en 
controles] en UNPRO.4.2 [Bestrijding van onregelmatigheden en fraude en andere strafbare feiten 
waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad]  
Het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Unie mag de artikelen 
UNPRO.4.1 [Evaluaties en controles] en UNPRO.4.2 [Bestrijding van onregelmatigheden en fraude en 
andere stra fbare feiten waardoor de financiële belangen van de Unie worden geschaad] wijzigen, 
met name om rekening te houden met wijzigingen van handelingen van een of meer Europese 
instellingen.  
 
432 
 Het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan programma's van de Uni e mag artikel UNPRO.0.1 
[Toepassingsgebied] en UNPRO.4.X -1 [Toepassingsgebied] wijzigen om de toepassing van dit 
hoofdstuk uit te breiden tot andere programma’s, activiteiten en diensten van de Unie.  
Artikel UNPRO.4.4: Terugvordering en tenuitvoerlegging  
1. Besluiten van de Europese Commissie waarbij aan natuurlijke of rechtspersonen, met 
uitzondering van staten, een geldelijke verplichting wordt opgelegd met betrekking tot vorderingen 
die voortvloeien uit programma's, activiteiten, acties of projecten van de Unie, vormen executoriale 
titel in het Verenigd Koninkrijk.  De formule van tenuitvoerlegging wordt, zonder andere controle dan 
de verificatie van de authenticiteit van de titel, aangebracht door de nationale autoriteit die daartoe 
door het Verenigd Koninkr ijk is aangewezen. Het Verenigd Koninkrijk maakt zijn aangewezen 
nationale autoriteit bekend aan de Commissie en het Hof van Justitie van de Europese Unie.  
Overeenkomstig artikel UNPRO.5.1 [Communicatie en uitwisseling van informatie] heeft de 
Europese Com missie het recht dergelijke uitvoerbare besluiten rechtstreeks ter kennis te brengen 
van personen en juridische entiteiten die in het Verenigd Koninkrijk verblijven respectievelijk 
gevestigd zijn. De tenuitvoerlegging van die besluiten geschiedt overeenkom stig het recht van het 
Verenigd Koninkrijk.  
2. Arresten en beschikkingen van het Hof van Justitie van de Europese Unie, gegeven op grond 
van een arbitragebeding in een contract of overeenkomst met betrekking tot programma's of 
activiteiten van de Unie of onde rdelen daarvan in het kader van protocol I, zijn in het Verenigd 
Koninkrijk uitvoerbaar op dezelfde wijze als de in lid 1 van dit artikel bedoelde besluiten van de 
Europese Commissie.  
3. Het Hof van Justitie van de Europese Unie is bevoegd om de rechtsgeldigh eid van de in lid 1 
bedoelde besluiten van de Commissie te toetsen en de tenuitvoerlegging ervan op te schorten. Het 
toezicht op de regelmatigheid van de tenuitvoerlegging behoort echter tot de bevoegdheid van de 
rechterlijke instanties van het Verenigd Ko ninkrijk.  
Deel 2: Andere regels voor de uitvoering van programma’s van de Unie  
Artikel UNPRO.5.1: Communicatie en uitwisseling van informatie  
De instellingen en organen van de Unie die betrokken zijn bij de uitvoering van programma's of 
activiteiten van de  Unie of bij de controle van dergelijke programma's of activiteiten, hebben het 
recht om rechtstreeks, onder meer via elektronische uitwisselingssystemen, te communiceren met 
in het Verenigd Koninkrijk verblijvende natuurlijke personen of aldaar gevestigde  juridische 
entiteiten die financiering van de Unie ontvangen, alsook met in het Verenigd Koninkrijk 
verblijvende of gevestigde derden die betrokken zijn bij de besteding van financiering van de Unie. 
Deze personen, entiteiten en derden kunnen rechtstreeks  bij de instellingen en organen van de Unie 
alle informatie en documentatie indienen die zij moeten indienen op grond van de wetgeving van de 
Unie die van toepassing is op het programma of de activiteit van de Unie of op grond van de 
contracten of financie ringsovereenkomsten die voor de uitvoering van dat programma of die 
activiteit zijn gesloten.  
Artikel UNPRO.5.2: Statistische samenwerking  
Eurostat en de statistische autoriteit van het Verenigd Koninkrijk kunnen een regeling treffen die 
samenwerking mogel ijk maakt met betrekking tot relevante statistische kwesties en waarin bepaald 
is dat Eurostat, met instemming van de statistische autoriteit van het Verenigd Koninkrijk, 
 
433 
 statistische gegevens over het Verenigd Koninkrijk verstrekt met het oog op de doelst ellingen van dit 
deel, met inbegrip van met name gegevens over het bbp van het Verenigd Koninkrijk.  
Hoofdstuk 3: Toegang van het Verenigd Koninkrijk tot diensten in het kader van programma's van de 
Unie  
 Artikel UNPRO.6: Regels inzake toegang tot diensten  
1. Ingeval het Verenigd Koninkrijk niet aan een programma of activiteit van de Unie deelneemt 
overeenkomstig de voorwaarden van hoofdstuk 1 [Deelname van het Verenigd Koninkrijk aan 
programma's van de Unie] van dit deel , kan het niettemin toegang hebben tot d iensten die in het 
kader van programma's en activiteiten van de Unie worden verleend, onder de voorwaarden van 
deze overeenkomst, de basishandelingen en andere regels met betrekking tot de uitvoering van 
programma's en activiteiten van de Unie.  
2. In Protocol  II [Toegang van het Verenigd Koninkrijk tot in het kader van bepaalde 
programma’s en activiteiten ingestelde diensten] wordt in voorkomend geval het volgende 
vastgesteld of gespecificeerd:  
(a) de diensten in het kader van programma's en activiteiten van de Un ie waartoe het Verenigd 
Koninkrijk en entiteiten van het Verenigd Koninkrijk toegang hebben;  
(b) specifieke voorwaarden voor de toegang van het Verenigd Koninkrijk en entiteiten van het 
Verenigd Koninkrijk.  Die voorwaarden moeten in overeenstemming zijn met de  voorwaarden 
van deze overeenkomst en van de basishandelingen;  
(c) indien van toepassing, de financiële bijdrage of de bijdrage in natura van het Verenigd 
Koninkrijk aan een dienst die in het kader van die programma's en activiteiten van de Unie 
wordt verleend . 
3. Protocol II wordt vastgesteld en kan worden gewijzigd door het Gespecialiseerd Comité voor 
de deelname aan programma's van de Unie.  
4. Het Verenigd Koninkrijk en de openbare en particuliere eigenaren en exploitanten van 
ruimtevaartuigen die in of vanuit he t Verenigd Koninkrijk actief zijn, hebben toegang tot de 
krachtens artikel 5, lid 1, van Besluit nr. 541/2014/EU verleende diensten overeenkomstig artikel 5, 
lid 2, van dat besluit, totdat bepalingen inzake soortgelijke toegang zijn opgenomen in protocol I I of 
tot 31 december 2021.  
Hoofdstuk 4: [Evaluaties]  
Artikel UNPRO.7: [ Evaluatiebeding ] 
Vier jaar nadat de protocollen I en II van toepassing zijn geworden, evalueert het Gespecialiseerd 
Comité voor de deelname aan programma's van de Unie de uitvoering van  die protocollen aan de 
hand van de gegevens betreffende de deelname van entiteiten van het Verenigd Koninkrijk aan 
werkzaamheden onder contract en eigen werkzaamheden in het kader van programma's of 
onderdelen van programma's, activiteiten en diensten die  onder de protocollen I en II vallen.  
Op verzoek van een van de Partijen bespreekt het Gespecialiseerd Comité voor de deelname aan 
programma's van de Unie wijzigingen of voorgestelde wijzigingen die van invloed zijn op de 
voorwaarden voor de deelname van h et Verenigd Koninkrijk aan programma's of onderdelen van 
 
434 
 programma's, activiteiten en diensten die in de protocollen I en II zijn vermeld, en kan het, indien 
nodig, passende maatregelen voorstellen binnen het toepassingsgebied van deze overeenkomst.  
Hoofds tuk 5: Deelnamevergoeding in de jaren 2021 tot en met 2026  
Artikel UNPRO.8: Deelnamevergoeding in de jaren 2021 tot en met 2026  
De in artikel UNPRO.2.1, lid 4 [Financiële voorwaarden]  bedoelde deelnamevergoeding heeft in de 
jaren 2021 tot en met 2026 de vo lgende waarde:  
- in 2021: 0,5  %; 
- in 2022: 1  %; 
- in 2023: 1,5  %; 
- in 2024: 2  %; 
- in 2025: 2,5  %; 
- in 2026: 3  %. 
  
 
435 
 DEEL ZES: GESCHILLENBESLECHTING EN HORIZONTALE BEPALINGEN  
TITEL I: GESCHILLENB ESLECHTING  
Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen  
Artikel INST.9:  Doelstelling  
Het doel van deze titel is een doeltreffend en doelmatig mechanisme ter vermijding en beslechting 
van geschillen tussen de Partijen over de uitlegging en toepassing van deze overeenkomst op te 
zetten, teneinde waar mogelijk tot een onderling overeengekomen oplossing te komen.  
Artikel INST.10: Toepassingsgebied  
1. Deze titel is, onverminderd de leden 2, 3, 4 en 5, van toepassing op geschillen tussen de 
Partijen over de uitlegging en toepassing van deze overeenkomst en eventuele aanvullende 
over eenkomsten (hierna “de bedoelde bepalingen” genoemd).  
2. De bedoelde bepalingen omvatten alle bepalingen van deze overeenkomst en eventuele 
aanvullende overeenkomsten, met uitzondering van:  
(a) de leden 1 tot en met 6 van artikel GOODS.17 [Handelsmaatregelen]  en artikel GOODS.21 
[Cultuurgoederen] van titel I van rubriek een van deel twee;  
(b) bijlage TBT -X [Geneesmiddelen];  
(c) titel VII [Kleine en middelgrote ondernemingen] van rubriek een van deel twee;  
(d) titel X [Goede regelgevingspraktijken en samenwerking op regelg evingsgebied] van rubriek 
een van deel twee;  
(e) de leden 1, 2 en 4 van artikel LPFS.1.1 [Beginselen en doelstellingen] en de leden 1 en 3 van 
artikel LPFS.1.2 [Recht om regelgeving vast te stellen, voorzorgsbenadering en 
wetenschappelijke en technische inform atie] van hoofdstuk 1 [Algemene bepalingen], 
hoofdstuk 2 [Mededingingsbeleid], de artikelen LPFS.3.9 [Onafhankelijke autoriteit of instantie 
en samenwerking] en LPFS.3.10 [Rechterlijke instanties] van hoofdstuk 2 [Subsidiecontrole]; 
en hoofdstuk 5 [Belasti ngen] van titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie 
en duurzame ontwikkeling] van rubriek een van deel twee, en de leden 4 tot en met 9 van 
artikel LPFS.9.4 [Evenwichtsherstel] van hoofdstuk 9 [Horizontale en institutionele bepalingen] 
van titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame ontwikkeling] 
van rubriek een van deel twee;  
(f) deel drie [Rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzaken], ook wanneer het van 
toepassing is in situaties die onder ander e bepalingen van deze overeenkomst vallen;  
(g) deel vier [Thematische samenwerking];  
(h) titel II [Basis voor samenwerking] van deel zes [Geschillenbeslechting en horizontale 
bepalingen];  
(i) artikel FINPROV.10A [Tijdelijke bepaling inzake de doorgifte van persoonsge gevens aan het 
Verenigd Koninkrijk] van deel zeven; en  
 
436 
 (j) de overeenkomst inzake veiligheidsprocedurs voor uitwisseling en bescherming van 
gerubriceerde informatie.  
3. Een Partij kan geschillen over verplichtingen die voortvloeien uit de in lid 2 bedoelde 
bepalingen met het oog op de beslechting ervan voorleggen aan de Partnerschapsraad.  
4. Artikel INST.11 [Exclusiviteit] is van toepassing op de in lid 2 bedoelde bepalingen.  
5. Niettegenstaande de leden 1 en 2 is deze titel niet van toepassing op geschillen over de 
uitlegging en toepassing van de bepalingen van het protocol betreffende de coördinatie van de 
sociale zekerheid of de bijlagen daarbij in individuele gevallen.  
Artikel INST.11: Exclusiviteit  
De Partijen leggen geschillen over de uitlegging en toepa ssing van deze overeenkomst en eventuele 
aanvullende overeenkomsten uitsluitend voor aan een geschillenbeslechtingsmechanisme waarin 
deze overeenkomst voorziet.  
Artikel INST.12: Forumkeuze bij een in wezen gelijkwaardige verplichting uit hoofde van een and ere 
internationale overeenkomst  
1. Indien in verband met een specifieke maatregel een geschil ontstaat over een mogelijke 
inbreuk op een verplichting in het kader van deze overeenkomst en eventuele aanvullende 
overeenkomsten, en een in wezen gelijkwaardige  verplichting uit hoofde van een andere 
internationale overeenkomst waarbij beide Partijen partij zijn, met inbegrip van de WTO -
Overeenkomst, kiest de Partij die de procedure inleidt, het forum om het geschil bij te leggen.  
2. Zodra een Partij het forum heeft gekozen en de procedures voor de geschillenbeslechting uit 
hoofde van deze titel of uit hoofde van een andere internationale overeenkomst heeft ingeleid, stelt 
deze Partij met betrekking tot de specifieke maatregel als bedoeld in lid 1, niet ook een procedure in 
voor de geschillenbeslechting uit hoofde van de andere overeenkomst, tenzij het eerst gekozen 
forum om procedurele of bevoegdheidsredenen geen uitspraak kan doen.  
3. Voor de toepassing van dit artikel wordt:  
(a) een procedure voor geschillenbeslec hting krachtens deze titel geacht te zijn ingeleid wanneer 
een Partij overeenkomstig artikel INST.14 [Arbitrageprocedure] een verzoek om instelling van 
een scheidsgerecht indient;  
(b) een procedure voor geschillenbeslechting krachtens de WTO -overeenkomst geach t te zijn 
ingeleid wanneer een Partij overeenkomstig artikel 6 van het WTO -memorandum van 
overeenstemming inzake de regels en procedures betreffende de geschillenbeslechting een 
verzoek om instelling van een panel indient; en  
(c) een procedure voor geschillenb eslechting krachtens enige andere overeenkomst geacht te zijn 
ingeleid overeenkomstig de relevante bepalingen van die overeenkomst.  
4. Onverminderd het bepaalde in lid 2, belet niets in deze overeenkomst en eventuele 
aanvullende overeenkomsten een Partij om de opschorting van verplichtingen die door het Orgaan 
voor geschillenbeslechting van de WTO of krachtens de geschillenbeslechtingsprocedure van een 
 
437 
 andere internationale overeenkomst waarbij de Partijen bij het geschil partij zijn, is toegestaan, ten 
uitvoer te leggen. Op de WTO -Overeenkomst of enige andere internationale overeenkomst tussen 
de Partijen kan geen beroep worden gedaan om te beletten dat een Partij de verplichtingen uit 
hoofde van deze titel opschort.  
Hoofdstuk 2: Procedure  
Artikel INST.13:  Overleg  
1. Indien een Partij (hierna “de klagende Partij” genoemd) meent dat de andere Partij (hierna 
“de verwerende Partij” genoemd) een inbreuk heeft gepleegd op een verplichting uit hoofde van 
deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten, streven de Partijen ernaar het 
geschil op te lossen door te goeder trouw overleg te plegen om tot een onderling overeengekomen 
oplossing te komen.  
2. Wanneer de klagende Partij de verwerende Partij om overleg verzoekt, doet zij dat 
schriftelijk. De klagend e Partij vermeldt in haar schriftelijk verzoek de redenen voor het verzoek, met 
inbegrip van de maatregelen in kwestie en de rechtsgrondslag voor het verzoek, en de bedoelde 
bepalingen die volgens haar van toepassing zijn.  
3. De verwerende Partij antwoordt  zo spoedig mogelijk op het verzoek, en uiterlijk tien dagen 
na de datum van mededeling ervan. Het overleg, fysiek of via enig ander door de Partijen 
overeengekomen communicatiemiddel, vindt plaats binnen 30 dagen na de datum van mededeling 
van het verzoek . Fysiek overleg vindt plaats op het grondgebied van de verwerende Partij, tenzij de 
Partijen anders overeenkomen.  
4. Het overleg wordt 30 dagen na de datum van mededeling van het verzoek geacht te zijn 
afgesloten, tenzij de Partijen overeenkomen het overl eg voort te zetten.  
5. Overleg over urgente aangelegenheden, zoals wanneer het bederfelijke waren of 
seizoensgebonden goederen of diensten betreft, wordt binnen 20 dagen na de datum van 
mededeling van het verzoek geopend. Het overleg wordt 20 dagen na de datum van indiening van 
het verzoek geacht te zijn afgesloten, tenzij de Partijen overeenkomen het overleg voort te zetten.  
6. Elke Partij verstrekt voldoende feitelijke informatie met het oog op een onderzoek naar de 
wijze waarop de maatregel in kwestie v an invloed kan zijn op de werking en toepassing van de 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten. Elke Partij streeft ernaar de deelname te 
garanderen van personeel van hun bevoegde overheidsinstanties die deskundig zijn op het gebied 
waarover h et overleg plaatsvindt.  
7. Voor geschillen over een ander gebied dan de titels I tot en met VII, hoofdstuk vier [Energie 
en grondstoffen] van titel VIII, titels IX tot en met XII van rubriek een of rubriek zes van deel twee 
wordt op verzoek van de klagende  Partij het in lid 3 bedoelde overleg gehouden in het kader van een 
Gespecialiseerd Comité of van de Partnerschapsraad. Het Gespecialiseerd Comité kan te allen tijde 
besluiten de zaak aan de Partnerschapsraad voor te leggen. De Partnerschapsraad kan de zaa k ook 
naar zich toe trekken. Het Gespecialiseerd Comité of, in voorkomend geval, de Partnerschapsraad 
kan het geschil bij besluit beslechten. De in lid 3 van dit artikel bedoelde termijnen blijven van 
toepassing. De plaats waar de vergaderingen worden geho uden, valt onder het reglement van orde 
van het Gespecialiseerd Comité, of, in voorkomend geval, de Partnerschapsraad.  
 
438 
 8. Het overleg, en in het bijzonder alle tijdens het overleg door de Partijen verstrekte 
informatie en ingenomen standpunten, is vertrouw elijk en laat de rechten van elk van de Partijen in 
latere procedures onverlet.  
Artikel INST.14: Arbitrageprocedure  
1. De klagende Partij kan om de instelling van een scheidsgerecht verzoeken indien:  
(a) de verwerende Partij niet binnen tien dagen na de datum van mededeling van het verzoek om 
overleg reageert;  
(b) het overleg niet binnen de in artikel INST.13, lid 3, lid 4 respectievelijk lid 5 [Overleg] 
vastgestelde termijnen plaatsvindt;  
(c) de Partijen overeenkomen geen overleg te voeren; of  
(d) het overleg is afgeslot en zonder dat een onderling overeengekomen oplossing is bereikt.  
 2. Het verzoek om instelling van het scheidsgerecht wordt gedaan door middel van een 
schriftelijk verzoek dat aan de verwerende Partij wordt meegedeeld. In haar verzoek vermeldt de 
klagende  Partij uitdrukkelijk de maatregel in kwestie en legt zij uit waarom die maatregel een 
inbreuk op de bedoelde bepalingen vormt, op zodanige wijze dat de rechtsgrond van de klacht 
duidelijk is.  
Artikel INST.15: Instelling van een scheidsgerecht  
1. Een schei dsgerecht bestaat uit drie arbiters.  
2. Uiterlijk tien dagen na de datum van mededeling van het verzoek om instelling van een 
scheidsgerecht plegen de Partijen overleg om overeenstemming te bereiken over de samenstelling 
van het scheidsgerecht.  
3. Indien d e Partijen binnen de in lid 2 van dit artikel bedoelde termijn geen overeenstemming 
bereiken over de samenstelling van het scheidsgerecht, benoemt elke Partij uiterlijk vijf dagen na 
het verstrijken van de in lid 2 van dit artikel bedoelde termijn een arbi ter uit de overeenkomstig 
artikel INST.27 [Lijsten van arbiters] voor die Partij opgestelde deellijst. Indien een Partij binnen die 
termijn geen arbiter uit haar deellijst aanwijst, wijst de medevoorzitter van de Partnerschapsraad 
van de klagende Partij ui terlijk vijf dagen na het verstrijken van die termijn door loting een arbiter 
aan uit de deellijst van de Partij die geen arbiter heeft aangewezen. De medevoorzitter van de 
Partnerschapsraad van de klagende Partij kan deze aanwijzing door loting van de arb iter delegeren.  
4. Indien de Partijen binnen de in lid 2 van dit artikel bedoelde termijn geen overeenstemming 
bereiken over de voorzitter van het scheidsgerecht, wijst de medevoorzitter van de 
Partnerschapsraad van de klagende Partij uiterlijk vijf dagen na het verstrijken van die termijn de 
voorzitter van het scheidsgerecht aan door middel van loting aan uit de overeenkomstig artikel 
INST.X27 [Lijsten van arbiters] opgestelde deellijst van voorzitters. De medevoorzitter van de 
Partnerschapsraad van de kla gende Partij kan deze selectie delegeren door loting van de voorzitter 
van het scheidsgerecht.  
5. Indien een van de in artikel INST.27 [Lijsten van arbiters] bedoelde lijsten niet is opgesteld of 
 
439 
 niet voldoende namen bevat op het tijdstip waarop de selecti e overeenkomstig lid 3 of lid 4 van dit 
artikel wordt gemaakt, worden de arbiters door middel van loting aangewezen uit de personen die 
door een Partij of beide Partijen formeel zijn voorgedragen overeenkomstig bijlage INST -X 
[Procedureregels voor geschill enbeslechting].  
6. De datum van instelling van het scheidsgerecht is de datum waarop de laatste van de drie 
arbiters de Partijen in kennis heeft gesteld van de aanvaarding van zijn of haar benoeming 
overeenkomstig bijlage INST -X [Procedureregels voor gesch illenbeslechting].  
Artikel INST.16: Vereisten voor arbiters  
1. Alle arbiters:  
(a) beschikken over aantoonbare deskundigheid op het gebied van recht en internationale 
handel, onder meer met betrekking tot specifieke aangelegenheden die vallen onder de titels I 
tot en met VII, hoofdstuk vier [Energie en grondstoffen] van titel VIII, de titels IX tot en met XII 
van rubriek een [Handel] van deel twee of rubriek zes [Overige bepalingen] van deel twee, of 
op het gebied van wetgeving en andere aangelegenheden die onder d eze overeenkomst en 
eventuele aanvullende overeenkomsten vallen, en, in het geval van een voorzitter, ook 
ervaring hebben met geschillenbeslechtingsprocedures;  
(b) onafhankelijk zijn van en niet verbonden zijn met of instructies aanvaarden van een van de 
Partijen;  
(c) op persoonlijke titel optreden en geen instructies aanvaarden van enige organisatie of 
regering met betrekking tot aangelegenheden die verband houden met het geschil; en  
(d) voldoen aan bijlage INST -X [Gedragscode].  
2. Alle arbiters zijn personen wie r onafhankelijkheid buiten twijfel staat, die over de vereiste 
kwalificaties beschikken om in hun land de hoogste rechterlijke ambten te bekleden of die erkende 
rechtsgeleerden zijn.  
3. Gezien het voorwerp van een specifiek geschil kunnen de Partijen overe enkomen af te wijken 
van de in punt a) van lid 1 genoemde vereisten.  
Artikel INST.17: Taken van het scheidsgerecht  
Het scheidsgerecht:  
(a) verricht een objectieve beoordeling van de aan hem voorgelegde aangelegenheid, met 
inbegrip van een objectieve beoordelin g van de feiten van de zaak en de toepasselijkheid en 
conformiteit van de maatregelen in kwestie met de bedoelde bepalingen;  
(b) vermeldt in zijn beslissingen en uitspraken de feitelijke en juridische bevindingen en de 
redenen voor zijn bevindingen; en  
(c) pleegt regelmatig overleg met de Partijen en biedt passende kansen voor de ontwikkeling van 
een onderling overeengekomen oplossing.  
 
440 
 Artikel INST.18: Taakomschrijving  
1. Tenzij de Partijen uiterlijk vijf dagen na de datum van instelling van het scheidsgerecht ande rs 
overeenkomen, is het mandaat van het scheidsgerecht:  
“in het licht van de relevante bestreken bepalingen van deze overeenkomst en eventuele 
aanvullende overeenkomsten de in het verzoek om instelling van het scheidsgerecht 
bedoelde aangelegenheid te onde rzoeken, te beslissen over de conformiteit van de 
maatregel in kwestie met de in artikel INST.10 [Toepassingsgebied] bedoelde bepalingen 
en overeenkomstig artikel INST.20 [Uitspraak van het scheidsgerecht] een uitspraak te 
doen.”  
2. Indien de Partijen ande re mandaten overeenkomen dan die bedoeld in lid 1, stellen zij het 
scheidsgerecht binnen de in lid 1 bedoelde termijn in kennis van de overeengekomen 
taakomschrijving.  
Artikel INST.19: Spoedprocedures  
1. Op verzoek van een Partij beslist het scheidsgerecht  uiterlijk tien dagen na de datum waarop 
het is ingesteld, of de zaak dringend is.  
2. In dringende gevallen zijn de toepasselijke termijnen van artikel INST.20 [Uitspraak van het 
scheidsgerecht] half zo lang als de daarin voorgeschreven termijn.  
Artikel IN ST.20: Uitspraak van het scheidsgerecht  
1.  Het scheidsgerecht legt de Partijen binnen 100 dagen na de datum van instelling van het 
scheidsgerecht een tussentijds verslag voor. Wanneer het scheidsgerecht van oordeel is dat deze 
termijn niet kan worden geha ald, stelt de voorzitter van het scheidsgerecht de Partijen daarvan 
schriftelijk in kennis, met opgave van de redenen voor de vertraging en de datum waarop het 
scheidsgerecht voornemens is zijn tussentijds verslag in te dienen. Het scheidsgerecht legt in g een 
geval zijn tussentijds verslag later dan 130 dagen na de datum van instelling van het scheidsgerecht 
voor.  
2. Elke Partij kan het scheidsgerecht binnen 14 dagen na de voorlegging ervan schriftelijk 
verzoeken om bepaalde aspecten van het tussentijds ver slag te herzien. Een Partij kan binnen zes 
dagen na de indiening van het verzoek opmerkingen maken over het verzoek van de andere Partij.  
3. Indien binnen de in lid 2 bedoelde termijn geen schriftelijk verzoek om herziening van 
bepaalde aspecten van het tu ssentijds verslag wordt ingediend, wordt het tussentijdse verslag de 
uitspraak van het scheidsgerecht.  
4. Het scheidsgerecht doet zijn uitspraak aan de Partijen toekomen binnen 130 dagen na de 
datum van instelling van het scheidsgerecht. Wanneer het schei dsgerecht van oordeel is dat de 
termijn niet kan worden gehaald, stelt zijn voorzitter de Partijen daarvan schriftelijk in kennis, met 
opgave van de redenen voor de vertraging en de datum waarop het scheidsgerecht van plan is zijn 
definitieve uitspraak te doen toekomen. Het scheidsgerecht doet in geen geval zijn uitspraak later 
toekomen dan 160 dagen na de datum van instelling van het scheidsgerecht.  
 
441 
 5. De uitspraak omvat een bespreking van elk schriftelijk verzoek van de Partijen over het 
tussentijds versl ag en gaat duidelijk in op de opmerkingen van de Partijen.  
6. Voor alle duidelijkheid: een “uitspraak” of “uitspraken” als bedoeld in de artikelen INST.17 [Taken 
van het scheidsgerecht], INST.18 [Taakomschrijving], INST.28 [Vervanging van arbiters] en INS T.29, 
leden 2, 3, 4 en 6 [Uitspraken en beslissingen van het scheidsgerecht] verwijst ook naar het 
tussentijds verslag van het scheidsgerecht.  
Hoofdstuk 3: Naleving  
Artikel INST.21: Nalevingsmaatregelen  
1. Indien het scheidsgerecht in zijn in artikel INST.20, lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] 
bedoelde uitspraak vaststelt dat de verwerende Partij een verplichting uit hoofde van deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten niet is nagekomen, neemt die Partij de 
nodige maatregelen om o nmiddellijk gevolg te geven aan de uitspraak van het scheidsgerecht, 
teneinde zichzelf in overeenstemming te brengen met de bedoelde bepalingen.  
2. De verwerende Partij stelt de klagende Partij uiterlijk 30 dagen na de uitspraak in kennis van 
de maatregele n die zij heeft genomen of voornemens is te nemen om aan de uitspraak te voldoen.  
Artikel INST.22: Redelijke termijn  
1. Indien onmiddellijke naleving niet mogelijk is, stelt de verwerende Partij de klagende Partij 
uiterlijk 30 dagen na de in artikel INST. 20, lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde 
uitspraak in kennis van de duur van de redelijke termijn die zij nodig heeft om aan de in artikel 
INST.20, lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak te voldoen. De Partijen streven 
ernaar overeenstemming te bereiken over de duur van de redelijke termijn voor de naleving.  
2. Indien de Partijen het niet eens zijn over de duur van de redelijke termijn, kan de klagende 
Partij ten vroegste 20 dagen na de in lid 1 bedoelde kennisgeving schrif telijk verzoeken dat het 
oorspronkelijke scheidsgerecht de duur van de redelijke termijn vaststelt. Het scheidsgerecht doet 
zijn beslissing binnen 20 dagen na de datum van indiening van het verzoek aan de Partijen 
toekomen.  
3. De verwerende Partij stelt de  klagende Partij ten minste één maand voor het verstrijken van 
de redelijke termijn schriftelijk in kennis van haar vorderingen bij de naleving van de in artikel 
INST.20, lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak.  
4. De Partijen kunnen o vereenkomen de redelijke termijn te verlengen.  
Artikel INST.23: Toetsing van de naleving  
1. Uiterlijk op de datum waarop de redelijke termijn verstrijkt, stelt de verwerende Partij de 
klagende Partij in kennis van de maatregelen die zij heeft getroffen om de in artikel INST.20, lid 1 
[Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak na te leven.  
2. Wanneer de Partijen het oneens zijn over het bestaan van of de verenigbaarheid met de 
bedoelde bepalingen van een maatregel die met het oog op naleving is g etroffen, kan de klagende 
 
442 
 Partij bij het oorspronkelijke scheidsgerecht een schriftelijk verzoek indienen om hierover te 
beslissen. In het verzoek wordt vermeld om welke maatregel het gaat en wordt uitgelegd hoe die 
maatregel een inbreuk op de bedoelde bep alingen vormt, op een wijze die voldoende is om de 
rechtsgrondslag van de klacht duidelijk aan te tonen. Het scheidsgerecht doet zijn beslissing binnen 
45 dagen na de datum van indiening van het verzoek aan de Partijen toekomen.  
Artikel INST.24: Tijdelijke  maatregelen  
1. Op verzoek van en na overleg met de klagende Partij dient de verwerende Partij een 
voorstel voor tijdelijke compensatie in indien:  
a) de verwerende Partij de klagende Partij ervan kennis geeft dat het niet mogelijk is de in 
artikel INST.20,  lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak na te leven; of  
b) de verwerende Partij verzuimt binnen de in artikel INST.21 [Nalevingsmaatregelen] bedoelde 
termijn of vóór het verstrijken van de redelijke termijn kennis te geven van een maat regel die zij met 
het oog op naleving heeft getroffen; of  
c) het scheidsgerecht oordeelt dat er geen maatregelen met het oog op naleving zijn getroffen 
of dat de met het oog op naleving getroffen maatregel niet in overeenstemming is met de bedoelde 
bepalin gen.  
2. In elk van de in lid 1, punten a), b) en c), bedoelde situaties kan de klagende Partij de 
verwerende Partij schriftelijk ervan kennis geven dat zij voornemens is de toepassing van 
verplichtingen op grond van de bedoelde bepalingen op te schorten in dien:  
a) de klagende Partij besluit geen verzoek uit hoofde van lid 1 in te dienen; of  
b) de Partijen geen overeenstemming bereiken over de tijdelijke compensatie binnen 20 dagen 
na het verstrijken van de redelijke termijn of de beslissing van het scheids gerecht overeenkomstig 
artikel INST.23 [Toetsing van de naleving] wanneer een verzoek overeenkomstig lid 1 is gedaan.  
In de kennisgeving wordt vermeld in welke mate de verplichtingen zullen worden opgeschort.  
3. Voor de opschorting van verplichtingen geld en de volgende voorwaarden:  
a) verplichtingen op grond van rubriek vier [Coördinatie van de sociale zekerheid en visa voor korte 
bezoeken] van deel twee, het protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid of de 
bijlagen daarbij of deel vijf [ Programma’s van de Unie] kunnen niet uit hoofde van dit artikel worden 
opgeschort;  
b) in afwijking van punt a) kunnen verplichtingen op grond van deel vijf [Programma’s van de Unie] 
alleen worden opgeschort indien de in artikel INST.20, lid 1 [Uitspraak va n het scheidsgerecht] 
bedoelde uitspraak betrekking heeft op de interpretatie en uitvoering van deel vijf [Programma’s 
van de Unie];  
c) verplichtingen buiten deel vijf [Programma’s van de Unie] kunnen niet worden opgeschort indien 
de in artikel INST.20, li d 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak betrekking heeft op 
de interpretatie en uitvoering van deel vijf [Programma’s van de Unie]; en  
 
443 
 d) verplichtingen op grond van titel II [Diensten en investeringen] van rubriek een van deel twee met 
betrekking tot financiële diensten kunnen uit hoofde van dit artikel niet worden opgeschort, tenzij 
de in artikel INST.20, lid 1 [Uitspraak van het scheidsgerecht] bedoelde uitspraak betrekking heeft op 
de uitlegging en toepassing van verplichtingen op gron d van titel II [Diensten en investeringen] van 
rubriek een van deel twee met betrekking tot financiële diensten.  
4.  Wanneer een Partij volhardt in de niet -naleving van een uitspraak van een krachtens een 
eerdere overeenkomst tussen de Partijen ingesteld s cheidsgerecht, kan de andere Partij 
verplichtingen op grond van de bedoelde bepalingen bedoeld in artikel INST.10 [Toepassingsgebied]. 
Met uitzondering van de regel in lid 3, punt a), worden alle regels met betrekking tot tijdelijke 
maatregelen in geval va n niet -naleving en de herziening van dergelijke maatregelen beheerst door 
de eerdere overeenkomst.  
5. De opschorting van verplichtingen mag niet hoger zijn dan het niveau dat overeenkomt met 
de door de schending veroorzaakte tenietdoening of uitholling.  
6. Indien het scheidsgerecht de schending in rubriek een [Handel] of rubriek drie [Weg] van 
deel twee heeft vastgesteld, kan de opschorting worden toegepast in een andere titel van dezelfde 
rubriek als die waarin het scheidsgerecht de schending heeft vastge steld, met name indien de 
klagende Partij van mening is dat een dergelijke opschorting daadwerkelijk tot naleving leidt.  
7. Indien het scheidsgerecht de schending in rubriek twee [Luchtvaart] heeft vastgesteld:  
a) moet de klagende Partij eerst trachten ve rplichtingen op te schorten in dezelfde titel als die 
waarin het scheidsgerecht de schending heeft vastgesteld;  
b) indien de klagende Partij van mening is dat het niet haalbaar of doeltreffend is om verplichtingen 
op te schorten met betrekking tot dezelfde  titel als die waarin het scheidsgerecht de schending heeft 
vastgesteld, kan zij trachten verplichtingen in de andere titel onder dezelfde rubriek op te schorten.  
8. Indien het scheidsgerecht de schending heeft vastgesteld in rubriek 1 [Handel], rubriek tw ee 
[Luchtvaart], rubriek drie [Weg] of rubriek vijf [Visserij] van deel twee, en indien de klagende Partij 
van mening is dat het niet haalbaar of doeltreffend is om verplichtingen op te schorten binnen 
dezelfde rubriek als die waarin het scheidsgerecht de schending heeft vastgesteld, en de 
omstandigheden ernstig genoeg zijn, kan zij trachten verplichtingen op grond van andere bedoelde 
bepalingen op te schorten.  
9. In het geval van lid 7, punt b), en lid 8, motiveert de klagende Partij haar besluit.  
10. De klagende Partij kan de verplichtingen tien dagen na de datum van toezending van de in 
lid 2 bedoelde kennisgeving opschorten, tenzij de verwerende Partij een verzoek overeenkomstig lid 
11 heeft gedaan.  
11. Indien de verwerende Partij van mening is dat het meegedeelde niveau van opschorting van 
verplichtingen hoger is dan het niveau dat overeenkomt met de door de schending veroorzaakte 
tenietdoening of uitholling, of dat de in lid 7, punt b), lid 8 of lid 9 vastgestelde beginselen en 
procedures niet zijn gev olgd, kan zij vóór het verstrijken van de in lid 10 vastgestelde termijn van 
tien dagen bij het oorspronkelijke scheidsgerecht een schriftelijk verzoek indienen om hierover te 
beslissen. Het scheidsgerecht beslist over het niveau van opschorting van verpli chtingen binnen 30 
 
444 
 dagen na de datum van het verzoek aan de Partijen. De verplichtingen worden niet opgeschort 
totdat het scheidsgerecht heeft beslist. De opschorting van verplichtingen moet in overeenstemming 
zijn met die beslissing.  
12.  Het scheidsgerec ht dat overeenkomstig lid 11 optreedt, onderzoekt niet de aard van de op 
te schorten verplichtingen, maar bepaalt of het niveau van die opschorting hoger is dan het niveau 
dat overeenkomt met de door de schending veroorzaakte tenietdoening of uitholling. I ndien de aan 
arbitrage voorgelegde aangelegenheid echter het argument omvat dat de in lid 7, punt b), lid 8 of lid 
9 vastgestelde beginselen en procedures niet zijn gevolgd, onderzoekt het scheidsgerecht dat 
argument. Ingeval het scheidsgerecht vaststelt d at die beginselen en procedures niet zijn gevolgd, 
past de klagende Partij ze toe in overeenstemming met lid 7, punt b), lid 8 en lid 9. De Partijen 
aanvaarden de beslissing van het scheidsgerecht als definitief en verzoeken niet om een tweede 
arbitragepro cedure. Dit lid leidt in geen geval tot vertraging van de datum waarop de klagende Partij 
gerechtigd is verplichtingen op grond van dit artikel op te schorten.  
13. De opschorting van verplichtingen of de in dit artikel bedoelde compensatie is tijdelijk en 
wordt niet toegepast nadat:  
a)  de Partijen overeenkomstig artikel INST.31 [Onderling overeengekomen oplossing] tot een 
onderling overeengekomen oplossing zijn gekomen;  
b)  de Partijen zijn overeengekomen dat de getroffen nalevingsmaatregel de verwerende Partij 
in overeenstemming brengt met de bedoelde bepalingen; of  
c) alle nalevingsmaatregelen waarvan het scheidsgerecht heeft vastgesteld dat ze 
onverenigbaar zijn met de bedoelde bepalingen, zijn ingetrokken of gewijzigd zodat de verwerende 
Partij die bed oelde bepalingen naleeft.  
 
Artikel INST.25: Toetsing van nalevingsmaatregelen genomen nadat tijdelijke maatregelen zijn 
genomen  
1. De verwerende Partij stelt de klagende Partij in kennis van elke nalevingsmaatregel die zij 
heeft genomen na de opschorting van verplichtingen of na de toepassing van tijdelijke compensatie, 
al naargelang het geval. Met uitzondering van de in lid 2 bedoeld e gevallen beëindigt de klagende 
Partij de opschorting van verplichtingen binnen 30 dagen na de kennisgeving. In gevallen waarin 
compensatie is toegepast, met uitzondering van de in lid 2 bedoelde gevallen, kan de verwerende 
Partij de toepassing van die co mpensatie beëindigen binnen 30 dagen nadat zij kennis heeft gegeven 
van de naleving.  
2. Indien de Partijen binnen 30 dagen na de datum van kennisgeving geen overeenstemming 
bereiken over de vraag of de verwerende Partij door de maatregel waarvan kennis is  gegeven de 
bedoelde bepalingen naleeft, dient de klagende Partij bij het oorspronkelijke scheidsgerecht een 
schriftelijk verzoek in om hierover te beslissen. Het scheidsgerecht neemt een beslissing binnen 46 
dagen na de datum van indiening van het verzoek . Indien het scheidsgerecht van oordeel is dat de 
genomen nalevingsmaatregel in overeenstemming is met de bedoelde bepalingen, wordt de 
opschorting van verplichtingen of de compensatie, al naargelang het geval, beëindigd. In 
 
445 
 voorkomend geval wordt het nive au van opschorting van verplichtingen of van compensatie 
aangepast in het licht van de beslissing van het scheidsgerecht.  
Hoofdstuk 4: Gemeenschappelijke procedurele bepalingen  
Artikel INST.26: Ontvangst van informatie  
1. Op verzoek van een Partij of op ei gen initiatief kan het scheidsgerecht de Partijen om 
relevante informatie verzoeken die het noodzakelijk en passend acht. De Partijen reageren 
onverwijld en volledig op elk verzoek van het scheidsgerecht om dergelijke informatie.  
2. Op verzoek van een Part ij of op eigen initiatief kan het scheidsgerecht bij alle bronnen alle 
informatie inwinnen die het passend acht. Het scheidsgerecht heeft ook het recht om het advies van 
deskundigen in te winnen wanneer het dit passend acht en onder voorbehoud van eventuel e door 
de Partijen overeengekomen voorwaarden.  
3. Het scheidsgerecht behandelt amicus curiae opmerkingen van natuurlijke personen van een 
partij of in een partij gevestigde rechtspersonen overeenkomstig bijlage INST -X [Procedureregels 
voor geschillenbeslec hting].  
4. Alle informatie die het scheidsgerecht op grond van dit artikel heeft verkregen, wordt ter 
beschikking gesteld van de Partijen en de Partijen kunnen opmerkingen over die informatie indienen 
bij het scheidsgerecht.  
Artikel INST.27: Lijsten van ar biters  
1. De Partnerschapsraad stelt uiterlijk 180 dagen na de datum van inwerkingtreding van deze 
overeenkomst een lijst op van personen die deskundig zijn op specifieke gebieden die onder deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten vallen e n die bereid en in staat zijn om als 
lid van een scheidsgerecht op te treden. De lijst bestaat uit ten minste 15 personen en omvat drie 
deellijsten:  
(a) een deellijst van personen die op basis van voorstellen van de Unie is opgesteld;  
(b) een deellijst van person en die op basis van voorstellen van het Verenigd Koninkrijk is 
opgesteld; en  
(c) een deellijst van personen die geen onderdaan van een van de Partijen zijn die als voorzitter 
van het scheidsgerecht fungeren.  
Elke deellijst bevat ten minste vijf personen. De P artnerschapsraad ziet erop toe dat de lijst altijd op 
dit minimumaantal personen wordt gehandhaafd.  
2. De Partnerschapsraad kan aanvullende lijsten opstellen van personen die deskundig zijn in 
specifieke sectoren die onder deze overeenkomst en eventuele aa nvullende overeenkomsten vallen. 
Met instemming van de Partijen kunnen dergelijke aanvullende lijsten worden gebruikt om het 
scheidsgerecht samen te stellen overeenkomstig de procedure van artikel INST.15, leden 3 en 5 
[Instelling van een scheidsgerecht]. Aanvullende lijsten bestaan uit twee deellijsten:  
(a) een deellijst van personen die op basis van voorstellen van de Unie is opgesteld; en  
 
446 
 (b) een deellijst van personen die op basis van voorstellen van het Verenigd Koninkrijk is 
opgesteld;  
3. De in de leden 1 en 2 bedoelde lijsten omvatten geen leden, ambtenaren of andere 
personeelsleden van de instellingen van de Unie, van de overheid van een lidstaat of van de 
overheid van het Verenigd Koninkrijk.  
Artikel INST.28: Vervanging van arbiters  
Indien een arbiter tijdens de geschillenbeslechtingsprocedures uit hoofde van deze titel niet kan 
deelnemen, zich terugtrekt of moet worden vervangen omdat hij niet voldoet aan de gedragscode, is 
de procedure van artikel INST.15 [Instelling van een scheidsger echt] van toepassing. De termijn voor 
de uitspraak of beslissing wordt verlengd met de tijd die nodig is voor de benoeming van de nieuwe 
arbiter.  
Artikel INST.29: Beslissingen en uitspraken van het scheidsgerecht  
1. De beraadslagingen van het scheidsgerecht worden vertrouwelijk behandeld. Het 
scheidsgerecht stelt alles in het werk om uitspraken te doen en beslissingen te nemen bij consensus. 
Indien dit niet mogelijk is, beslist het scheidsgerecht bij meerderheid van stemmen. In geen geval 
worde n afzonderlijke adviezen van arbiters openbaar gemaakt.  
2. De beslissingen en uitspraken van het scheidsgerecht zijn bindend voor de Unie en het 
Verenigd Koninkrijk. Zij scheppen geen rechten of verplichtingen voor natuurlijke of rechtspersonen.  
3. De bes lissingen en uitspraken van het scheidsgerecht kunnen de rechten en verplichtingen 
van de Partijen uit hoofde van deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten niet 
aanvullen of beperken.  
4. Voor alle duidelijkheid: het scheidsgerecht is niet b evoegd om de wettigheid vast te stellen 
van een maatregel die volgens het interne recht van een Partij een inbreuk op deze overeenkomst 
en eventuele aanvullende overeenkomsten zou vormen. Geen enkele bevinding van het 
scheidsgerecht in een uitspraak over e en geschil tussen de Partijen is bindend voor de nationale 
rechterlijke instanties van elk van de Partijen met betrekking tot de betekenis die moet worden 
gegeven aan het interne recht van die Partij.  
4A. Voor alle duidelijkheid: de rechtbanken van elke Pa rtij zijn niet bevoegd voor de beslechting 
van geschillen tussen de Partijen uit hoofde van deze overeenkomst.  
5. Elke Partij maakt de uitspraken en beslissingen van het scheidsgerecht openbaar, onder 
voorbehoud van de bescherming van vertrouwelijke infor matie.  
6. De door de Partijen bij het scheidsgerecht ingediende informatie wordt behandeld 
overeenkomstig de vertrouwelijkheidsregels van bijlage INST -X [Procedureregels voor 
geschillenbeslechting].  
Artikel INST.30: Schorsing en beëindiging van de arbitrag eprocedure  
Het scheidsgerecht schorst zijn werkzaamheden te allen tijde gedurende een door de Partijen 
overeengekomen periode van ten hoogste 12 opeenvolgende maanden wanneer beide Partijen 
daarom verzoeken. Het scheidsgerecht hervat zijn werkzaamheden vóó r het einde van de 
 
447 
 schorsingsperiode op schriftelijk verzoek van beide Partijen, of aan het einde van de 
schorsingsperiode op schriftelijk verzoek van een van de Partijen. De verzoekende Partij doet de 
andere Partij dienovereenkomstig een kennisgeving toek omen. Indien een Partij na afloop van de 
schorsingsperiode niet om hervatting van de werkzaamheden van het scheidsgerecht verzoekt, 
vervalt de autoriteit van het scheidsgerecht en wordt de geschillenbeslechtingsprocedure beëindigd. 
In geval van schorsing v an de werkzaamheden van het scheidsgerecht worden de betrokken 
termijnen verlengd met dezelfde periode als de werkzaamheden van het scheidsgerecht werden 
geschorst.  
Artikel INST.31: Onderling overeengekomen oplossing  
5. De Partijen kunnen te allen tijde een o nderling overeengekomen oplossing vinden voor een 
in artikel INST.10 [Toepassingsgebied] bedoeld geschil.  
 
6. Indien een onderling overeengekomen oplossing is gevonden tijdens de procedures voor het 
panel, brengen de Partijen de voorzitter van het scheidsger echt gezamenlijk in kennis van de 
overeengekomen oplossing. Na de kennisgeving wordt de arbitrageprocedure beëindigd.  
 
7. De oplossing kan worden vastgesteld bij besluit van de Partnerschapsraad. Onderling 
overeengekomen oplossingen worden openbaar gemaakt. D e aan het publiek meegedeelde versie 
mag geen informatie bevatten die door een van de Partijen als vertrouwelijk is aangemerkt.  
 
8. Elke Partij neemt de maatregelen die nodig zijn om de onderling overeengekomen oplossing 
binnen de overeengekomen termijn ten uitvoer te leggen.  
 
9. Uiterlijk op de datum waarop de overeengekomen termijn verstrijkt, stelt de uitvoerende 
Partij de andere Partij schriftelijk in kennis van alle maatregelen die zijn genomen om de onderling 
overeengekomen oplossing ten uitvoer te leggen.  
Artikel INST.32: Termijnen  
1. Alle in deze titel vastgestelde termijnen worden geteld in dagen vanaf de dag volgend op de 
handeling waarop zij betrekking hebben.  
2. Elke in deze titel bedoelde termijn kan in onderling overleg tussen de Partijen worden 
gewijzigd.  
3. Het scheidsgerecht kan de Partijen te allen tijde, met opgave van redenen, voorstellen de in 
deze titel bedoelde termijnen te wijzigen.  
Artikel INST.34: Kosten  
1. Elke Partij draagt haar eigen kosten die voortvloeien uit de deelname aan de procedure met 
een scheidsgerecht.  
2. De Partijen delen gezamenlijk en in gelijke mate de kosten in verband met organisatorische 
aangelegenheden, met inbegrip van de bezo ldiging en de onkosten van de leden van het 
scheidsgerecht. De honoraria van de arbiters zijn in overeenstemming met bijlage INST -X 
[Procedureregels voor geschillenbeslechting].  
 
448 
 Artikel INST.34A: Bijlagen  
1. De in deze titel beschreven procedures voor gesc hillenbeslechting vallen onder de 
procedureregels van bijlage INST -X [Procedureregels voor geschillenbeslechting] en worden gevoerd 
overeenkomstig bijlage INST -X [Gedragscode voor arbiters].  
2. De Partnerschapsraad kan de bijlagen INST -X [Procedureregels v oor geschillenbeslechting] 
en INST -X [Gedragscode voor arbiters] wijzigen.  
Hoofdstuk 5: Specifieke regelingen voor eenzijdige maatregelen  
Artikel INST.34B: Bijzondere procedures voor corrigerende maatregelen en evenwichtsherstel  
1. Voor de toepassing van a rtikel 3.12 [Corrigerende maatregelen] van hoofdstuk 3 
[Subsidiecontrole] en artikel 9.4, leden 2 en 3 [Evenwichtsherstel] van hoofdstuk 9 [Institutionele 
bepalingen] van titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame 
ontwikkelin g] van rubriek een van deel twee is deze titel van toepassing met de in dit artikel 
vastgestelde wijzigingen.  
2. Indien de Partijen binnen twee dagen geen overeenstemming bereiken over de 
samenstelling van het scheidsgerecht, wijst de medevoorzitter van d e Partnerschapsraad van de 
klagende Partij, in afwijking van artikel INST.15 [Instelling van een scheidsgerecht] en bijlage INST -X 
[Procedureregels voor geschillenbeslechting], uiterlijk één dag na afloop van de termijn van twee 
dagen een arbiter aan door loting uit de deellijst van elke Partij en de voorzitter van het 
scheidsgerecht door loting uit de deellijst van voorzitters die overeenkomstig artikel INST.27 [Lijsten 
van arbiters] zijn opgesteld. De medevoorzitter van de Partnerschapsraad van de klagend e Partij kan 
deze aanwijzing door loting van de arbiter of de voorzitter delegeren. Elke persoon bevestigt zijn of 
haar beschikbaarheid aan beide Partijen binnen twee dagen na de datum waarop hij of zij over zijn 
of haar aanwijzing werd geïnformeerd. De in  punt 10 van bijlage INST -X [Procedureregels voor 
geschillenbeslechting] bedoelde organisatorische bijeenkomst vindt plaats binnen 2 dagen na de 
instelling van het scheidsgerecht.  
3. In afwijking van punt 11 van bijlage INST -X [Procedureregels voor geschil lenbeslechting] 
dient de klagende partij haar schriftelijke opmerkingen in uiterlijk zeven dagen na de datum van 
instelling van het scheidsgerecht. De verwerende Partij dient haar schriftelijke opmerkingen uiterlijk 
zeven dagen na de datum van indiening va n de schriftelijke opmerkingen van de klagende Partij in. 
Het scheidsgerecht past alle andere relevante termijnen van de geschillenbeslechtingsprocedure zo 
nodig aan om ervoor te zorgen dat het verslag tijdig wordt voorgelegd.  
4.  Artikel INST.20 [Uitspraa k van het scheidsgerecht] is niet van toepassing en verwijzingen 
naar de uitspraak in deze titel worden gelezen als verwijzingen naar de uitspraak bedoeld in  
(a) lid 10 van artikel 3.12 [Corrigerende maatregelen] van hoofdstuk 3 [Subsidiecontrole] van titel XI  
[Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame ontwikkeling]; of  
(b) punt c) van artikel 9.4, lid 3 [Evenwichtsherstel].  
5. In afwijking van artikel INST.23, lid 2 [Toetsing van de naleving] doet het scheidsgerecht zijn 
beslissing binnen 30 dagen na de datum van indiening van het verzoek aan de Partijen toekomen.  
 
449 
 Artikel INST.34C: Opschorting van verplichtingen voor de toepassing van artikel LPFS.3.12, lid 12, 
artikel FISH.9, lid 5, en artikel FISH.14, lid 7  
1. Het niveau van de opschorting v an verplichtingen mag niet hoger zijn dan het niveau dat 
overeenkomt met de tenietdoening of uitholling van voordelen uit hoofde van deze overeenkomst 
of een aanvullende overeenkomst die rechtstreeks door de corrigerende maatregelen wordt 
veroorzaakt vanaf  de datum waarop de corrigerende maatregelen van kracht worden tot de datum 
waarop het scheidsgerecht uitspraak doet.  
2. Het door de klagende Partij gevraagde niveau van opschorting van verplichtingen en de 
vaststelling van het niveau van opschorting van v erplichtingen door het scheidsgerecht worden 
gebaseerd op feiten die aantonen dat de tenietdoening of uitholling rechtstreeks het gevolg is van 
de toepassing van de corrigerende maatregel en betrekking heeft op specifieke goederen, 
dienstverleners, investe erders of andere economische actoren, en niet alleen op beweringen, 
vermoedens of vage mogelijkheden.  
3. Het door de klagende Partij gevraagde of door het scheidsgerecht vastgestelde niveau van 
tenietgedane of uitgeholde voordelen:  
(a) omvat geen punitieve sch adevergoeding, rente of hypothetische verliezen aan winsten of 
zakelijke kansen;  
(b) wordt verminderd met elke voorafgaande terugbetaling van rechten, schadeloosstelling of 
andere vormen van compensatie die reeds door de betrokken marktdeelnemers of de betrok ken 
Partij zijn ontvangen; en  
(c) omvat niet de bijdrage aan de tenietdoening of uitholling door moedwillig of nalatig handelen of 
verzuim van de betrokken Partij of een persoon of entiteit ten aanzien waarvan naar aanleiding 
van de voorgenomen opschorting van  verplichtingen rechtsmiddelen worden ingesteld.  
Artikel INST.34D: Voorwaarden voor evenwichtsherstellende, corrigerende, compenserende en 
vrijwaringsmaatregelen  
Wanneer een partij een maatregel neemt op grond van artikel 3.12 [Corrigerende maatregelen] va n 
hoofdstuk drie [Subsidiecontrole] of artikel 9.4 [Evenwichtsherstel] van hoofdstuk negen 
[Institutionele bepalingen] van titel XI [Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en 
duurzame ontwikkeling] van rubriek één [Handel], artikel ROAD.11 [Co rrigerende maatregelen] van 
rubriek drie [Wegvervoer], artikel FISH.9 [Compenserende maatregelen in geval van intrekking of 
beperking van de toegang] of artikel FISH.14 [Corrigerende maatregelen en geschillenbeslechting] 
van rubriek vijf van deel twee of a rtikel INST.36 [Vrijwaringsmaatregelen] van titel III van deel zes, is 
die maatregel alleen van toepassing met betrekking tot bedoelde bepalingen in de zin van artikel 
INST.10 [Toepassingsgebied] en zijn de voorwaarden van artikel INST.24, lid 3 [Tijdelijk e 
maatregelen] van overeenkomstige toepassing.  
 
TITEL II: BASIS VOOR  SAMENWERKING  
Artikel COMPROV.4: Democratie, rechtsstaat en mensenrechten   
1. De Partijen blijven de gedeelde waarden en beginselen van democratie, de rechtsstaat en de 
eerbiediging van de mensenrechten, die ten grondslag liggen aan hun intern en internationaal 
 
450 
 beleid, hooghouden. In dit verband bevestigen de Partijen andermaal dat zij de Universele Verklaring 
van de Rechten van de Mens en de internationale mensenrechtenverdragen waarbij zij partij zijn, 
eerbiedigen.  
2. De Partijen bevorderen deze gedeelde waarden en beginselen binnen internationale fora. Bij 
de bevordering van deze  waarden en beginselen werken de Partijen samen, ook met of in derde 
landen.  
Artikel COMPROV.5: Strijd tegen klimaatverandering   
1. De Partijen zijn van oordeel dat klimaatverandering een existentiële bedreiging voor de 
mensheid vormt en herhalen dat zij v astbesloten zijn om mondiaal krachtiger op deze bedreiging te 
reageren. De strijd tegen door de mens veroorzaakte klimaatverandering, zoals deze gestalte heeft 
gekregen in het kader van het proces van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake 
klimaatv erandering (UNFCCC), en met name in de Overeenkomst van Parijs die tijdens haar 21e 
zitting door de Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake klimaatverandering van de 
Verenigde Naties is gesloten (hierna “de Overeenkomst van Parijs” genoemd),  vormt een 
inspiratiebron voor het interne en externe beleid van de Unie en het Verenigd Koninkrijk. 
Dienovereenkomstig eerbiedigt elke Partij de Overeenkomst van Parijs en het door UNFCCC 
ingestelde proces en onthouden zij zich van elk handelen of nalaten  dat het voorwerp en het doel 
van de Overeenkomst van Parijs wezenlijk teniet zou doen.  
2. Binnen internationale fora pleiten de Partijen voor de bestrijding van klimaatverandering, 
onder meer door samen te werken met andere landen en regio’s opdat zij hun  ambitieniveau op het 
gebied van de vermindering van broeikasgasemissies verhogen.  
Artikel COMPROV.6: Bestrijding van de verspreiding van massavernietigingswapens  
1. De Partijen zijn van oordeel dat de verspreiding van massavernietigingswapens en 
overbreng ingsmiddelen daarvoor, onder zowel statelijke als niet -statelijke actoren, een van de 
ernstigste bedreigingen voor de internationale stabiliteit en veiligheid vormt. De Partijen komen 
derhalve overeen samen te werken en de verspreiding van massavernietigin gswapens en de 
overbrengingsmiddelen daarvoor te helpen bestrijden door de volledige naleving en de uitvoering 
op nationaal niveau van de verbintenissen die zijn aangegaan in het kader van de internationale 
verdragen en overeenkomsten op het gebied van ont wapening en non -proliferatie, alsmede van 
andere internationale verplichtingen op dat gebied.  
2. De Partijen komen bovendien overeen mee te werken en bij te dragen aan de bestrijding 
van de verspreiding van massavernietigingswapens en de overbrengingsmidde len daarvoor, door:  
(a) maatregelen te nemen die zijn gericht op de ondertekening of de ratificatie van alle andere 
internationale instrumenten ter zake of op aansluiting daarbij, al naargelang het geval, en op 
de volledige tenuitvoerlegging daarvan; en  
(b) een e ffectief systeem van nationale uitvoercontroles in te voeren om de uitvoer en doorvoer 
te controleren van goederen die betrekking hebben op massavernietigingswapens, met 
inbegrip van een controle op eindgebruik als massavernietigingswapen van technologieën  
voor tweeërlei gebruik, en met effectieve sancties op overtreding van de uitvoercontroles.  
3. De Partijen komen overeen een regelmatige dialoog over deze onderwerpen tot stand te 
brengen.  
 
451 
 Artikel COMPROV.7: Handvuurwapens en lichte wapens en andere conven tionele wapens   
1. De Partijen erkennen dat de illegale productie en overdracht van en de illegale handel in 
handvuurwapens en lichte wapens en munitie daarvoor, alsmede hun buitensporige accumulatie, 
hun slecht beheer, inadequaat beveiligde voorraden en d e ongecontroleerde verspreiding ervan, 
een ernstige bedreiging voor de vrede en de internationale veiligheid blijven vormen.  
2. De Partijen komen overeen hun respectieve verplichtingen met betrekking tot de aanpak 
van de illegale handel in handvuurwapens e n lichte wapens en munitie daarvoor na te komen en 
volledig uit te voeren, overeenkomstig de bestaande internationale verdragen en de resoluties van 
de VN -Veiligheidsraad, en ook hun respectieve verbintenissen na te komen in het kader van andere 
internatio nale instrumenten op dit gebied, zoals het VN -actieprogramma ter voorkoming, bestrijding 
en uitbanning van de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens in al zijn aspecten.  
3. De Partijen onderkennen het belang van interne controlesystemen voor de  overdracht van 
conventionele wapens overeenkomstig de geldende internationale normen. De Partijen 
onderkennen dat het van belang is die controles op verantwoordelijke wijze toe te passen en aldus 
bij te dragen tot de internationale en regionale vrede, vei ligheid en stabiliteit, en tot het 
verminderen van menselijk leed, en te helpen voorkomen dat conventionele wapens op de illegale 
markt belanden.  
4. In dit verband verplichten de Partijen zich ertoe het Wapenhandelsverdrag volledig uit te 
voeren en in het kader van dit verdrag met elkaar samen te werken, ook wat betreft het bevorderen 
van de universalisering van dit verdrag en van de volledige uitvoering ervan door alle VN -lidstaten.  
5. De Partijen verplichten zich er daarom toe met elkaar samen te werken b ij het opstellen of 
verbeteren van de regelgeving voor de internationale handel in conventionele wapens, en bij het 
voorkomen, bestrijden en uitbannen van de illegale wapenhandel.  
6. De Partijen komen overeen een regelmatige dialoog over deze onderwerpen tot stand te 
brengen.  
Artikel COMPROV.8: De ernstigste vormen van criminaliteit die de internationale gemeenschap 
aangaan   
1. De Partijen bevestigen andermaal dat de ernstigste vormen van criminaliteit die de gehele 
internationale gemeenschap aangaan, niet  ongestraft mogen blijven en dat de effectieve vervolging 
ervan moet worden gewaarborgd door maatregelen op nationaal niveau te nemen en de 
wereldwijde samenwerking, onder meer met het Internationaal Strafhof, te intensiveren. De Partijen 
komen overeen vol ledige steun te verlenen aan de universaliteit en integriteit van het Statuut van 
Rome van het Internationaal Strafhof en daarmee samenhangende instrumenten.  
2. De Partijen komen overeen een regelmatige dialoog over deze onderwerpen tot stand te 
brengen.  
Artikel COMPROV.9: Terrorismebestrijding  
1. De Partijen werken samen op bilateraal, regionaal en internationaal niveau om daden van 
terrorisme in al zijn vormen en uitingen te voorkomen en te bestrijden overeenkomstig het 
internationale recht, met inbegrip van, indien van toepassing, internationale overeenkomsten ter 
bestrijding van terrorisme, het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de 
mensenrechten, en overeenkomstig de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties.  
 
452 
 2. De Partijen versterken de samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding, ook waar 
het gaat om het voorkomen en bestrijden van gewelddadig extremisme en terrorismefinanciering, 
teneinde hun gemeenschappelijke veiligheidsbelangen te bevorderen, rekeni ng houdend met de 
mondiale strategie voor terrorismebestrijding van de Verenigde Naties en de desbetreffende 
resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en zonder afbreuk te doen aan de 
rechtshandhaving en justitiële samenwerking in strafzake n en de uitwisseling van inlichtingen.  
3. De Partijen komen overeen een regelmatige dialoog over deze onderwerpen tot stand te 
brengen. Deze dialoog is onder meer gericht op het bevorderen en vergemakkelijken van:  
(a) het delen van evaluaties van de terrorist ische dreiging;  
(b) de uitwisseling van beste praktijken en expertise op het gebied van terrorismebestrijding;  
(c) operationele samenwerking en uitwisseling van gegevens en  
(d) uitwisselingen inzake samenwerking in het kader van multilaterale organisaties.  
Artikel COMPROV.10: Bescherming van persoonsgegevens  
1. De Partijen verzekeren dat zij zich zullen inzetten om een hoog niveau van bescherming van 
persoonsgegevens te waarborgen. Zij streven ernaar samen te werken om strenge internationale 
normen te bevorderen.  
2. De Partijen erkennen dat personen recht hebben op de bescherming van persoonsgegevens 
en de persoonlijke levenssfeer en dat strenge normen op dit gebied bijdragen tot het vertrouwen in 
de digitale economie en de ontwikkeling van de handel en een cruciaa l middel zijn voor 
doeltreffende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving. Met het oog daarop verbinden de 
Partijen zich ertoe om, elk in het kader van hun respectieve wet - en regelgeving, de verplichtingen 
na te komen die zij in verband met dat rec ht in deze overeenkomst zijn aangegaan.  
3. De Partijen werken op bilateraal en multilateraal niveau samen, met inachtneming van hun 
respectieve wet - en regelgeving. Dit kan, al naargelang van het geval, een dialoog, uitwisseling van 
deskundigheid of samenwerking op het gebied van handhaving omvatte n met betrekking tot de 
bescherming van persoonsgegevens.  
4. Waar deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten voorzien in de 
doorgifte van persoonsgegevens, vindt deze doorgifte plaats conform de regels van de doorgevende 
partij inzake inter nationale doorgiften van persoonsgegevens. Voor alle duidelijkheid: dit lid doet 
geen afbreuk aan de toepassing van specifieke bepalingen in deze overeenkomst betreffende de 
doorgifte van persoonsgegevens, met name artikel DIGIT.7 [Bescherming van persoons gegevens en 
de persoonlijke levenssfeer] en artikel LAWGEN.4 [Bescherming van persoonsgegevens], noch aan 
titel I van deel zes [Geschillenbeslechting]. Indien nodig zal elke Partij alles in het werk stellen om, 
met inachtneming van haar regels inzake inter nationale doorgiften van persoonsgegevens, de 
nodige waarborgen voor de doorgifte van persoonsgegevens vast te stellen, rekening houdend met 
de aanbevelingen van de Partnerschapsraad uit hoofde van punt h) van artikel INST.1, lid 4 
[Partnerschapsraad].  
 
453 
 Artikel COMPROV.11: Mondiale samenwerking bij vraagstukken van gemeenschappelijk economisch, 
ecologisch en sociaal belang  
1. De Partijen erkennen het belang van mondiale samenwerking bij het aanpakken van 
kwesties van gemeenschappelijk economisch, ecologisch en sociaal belang. Zij bevorderen 
multilaterale oplossingen voor gemeenschappelijke problemen waar dat in hun beider belang is.  
2. Zonder afbreuk te doen aan hun beslissingsautonomie en onverminderd andere bepalingen 
van deze overeenkomst of eventuele aanv ullende overeenkomsten, streven de Partijen ernaar 
samen te werken op het gebied van actuele en nieuwe mondiale vraagstukken van 
gemeenschappelijk belang, zoals vrede en veiligheid, klimaatverandering, duurzame ontwikkeling, 
grensoverschrijdende verontrein iging, milieubescherming, digitalisering, volksgezondheid en 
consumentenbescherming, belastingen, financiële stabiliteit en vrije en eerlijke handel en 
investeringen. Daartoe streven zij ernaar een constante en effectieve dialoog in stand te houden  en 
hun standpunten te coördineren binnen multilaterale organisaties en fora waaraan de Partijen 
deelnemen, zoals de Verenigde Naties, de Groep van zeven (G7) en de Groep van Twintig (G20), de 
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, het Internat ionaal Monetair Fonds, 
de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie.  
Artikel COMPROV.12: Essentiële onderdelen   
Artikel COMPROV.4, lid 1 [Democratie, rechtsstaat en mensenrechten], artikel COMPROV.5, lid 1 
[Strijd tegen klimaatverandering] en artikel COMPR OV.6, lid 1 [Bestrijding van de verspreiding van 
massavernietigingswapens] vormen essentiële onderdelen van het partnerschap dat bij deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten tot stand wordt gebracht.  
TITEL III: NAKOMING VAN VERPLICHTINGEN  EN VRIJWARINGSMAATR EGELEN  
Artikel INST.35: Nakoming van als essentiële onderdelen beschreven verplichtingen  
1. Indien een van de Partijen van oordeel is dat er een ernstige en grove niet -nakoming door de 
andere Partij van de in artikel COMPROV.12 [Essent iële onderdelen] als essentiële onderdelen 
beschreven verplichtingen heeft plaatsgevonden, kan zij besluiten de werking van deze 
overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten geheel of gedeeltelijk op te zeggen of op 
te schorten.  
2. Voorafgaand daar aan verzoekt de Partij die een beroep doet op de toepassing van dit artikel 
dat de Partnerschapsraad onmiddellijk bijeenkomt om een tijdige en voor alle partijen aanvaardbare 
oplossing te vinden. Indien binnen een termijn van 30 dagen na de datum van het v erzoek aan de 
Partnerschapsraad geen voor alle Partijen aanvaardbare oplossing is gevonden, kan de Partij de in 
lid 1 bedoelde maatregelen nemen.  
3. De in lid 1 bedoelde maatregelen worden genomen met volledige inachtneming van het 
internationaal recht en zijn evenredig. Voorrang wordt gegeven aan maatregelen die de werking van 
deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten zo weinig mogelijk verstoren.  
4. De Partijen zijn van oordeel dat een situatie als een ernstige en grove niet -nakoming van e en 
van de in artikel COMPROV.12 [Essentiële onderdelen] als essentiële onderdelen beschreven 
verplichtingen kan worden beschouwd indien de ernst en de aard ervan uitzonderlijk zijn en een 
bedreiging vormen voor de vrede en de veiligheid of internationale g evolgen hebben. Voor alle 
duidelijkheid: elk handelen of nalaten dat het voorwerp en het doel van de Overeenkomst van Parijs 
 
454 
 wezenlijk teniet zou doen, wordt beschouwd als ernstige en grove niet -nakoming voor de toepassing 
van dit artikel.  
Artikel INST.36:  Vrijwaringsmaatregelen  
1.            Indien zich ernstige economische, maatschappelijke of milieuproblemen van sectorale of 
regionale aard voordoen, waaronder met betrekking tot visserijactiviteiten en hun afhankelijke 
gemeenschappen, die kunnen voortdure n, kan de betrokken Partij eenzijdig passende 
vrijwaringsmaatregelen nemen.  Dergelijke vrijwaringsmaatregelen zijn wat hun draagwijdte en duur 
betreft, beperkt tot hetgeen strikt noodzakelijk is om de situatie te verhelpen. Maatregelen die de 
werking van d eze overeenkomst het minst verstoren, krijgen voorrang.  
2.            De betrokken Partij stelt de andere Partij daarvan onverwijld in kennis via de 
Partnerschapsraad en verstrekt alle relevante informatie. De Partijen treden onmiddellijk in overleg 
in de  Partnerschapsraad om een voor alle Partijen aanvaardbare oplossing te vinden.  
3.            De betrokken Partij kan pas een maand na de datum van de in lid 2 bedoelde kennisgeving 
vrijwaringsmaatregelen nemen, tenzij de overlegprocedure overeenkomstig lid  2 vóór het verstrijken 
van de gestelde termijn gezamenlijk is beëindigd. Wanneer uitzonderlijke omstandigheden die 
onmiddellijk optreden vereisen, een voorafgaand onderzoek uitsluiten, kan de betrokken Partij 
onmiddellijk de vrijwaringsmaatregelen toepass en die strikt noodzakelijk zijn om de situatie te 
verhelpen.  
De betrokken Partij stelt de Partnerschapsraad onverwijld in kennis van de genomen maatregelen en 
verstrekt alle relevante informatie.  
4.            Indien een vrijwaringsmaatregel van de betrokken Partij leidt tot een onevenwichtigheid 
tussen de rechten en verplichtingen uit hoofde van deze overeenkomst of eventuele aanvullende 
overeenkomsten, kan de andere Partij de evenredige evenwichtsherstellende maatregelen nemen 
die strikt noodzakeli jk zijn om de onevenwichtigheid te verhelpen. Maatregelen die de werking van 
deze overeenkomst het minst verstoren, krijgen voorrang. De leden 2 tot en met 4 zijn van 
overeenkomstige toepassing op dergelijke evenwichtsherstellende maatregelen.  
5.            Elk van de Partijen kan, zonder voorafgaand overleg overeenkomstig artikel INST.13 
[Overleg] te hebben gepleegd, de in artikel INST.14 [Arbitrageprocedure] bedoelde 
arbitrageprocedure inleiden om een maatregel van de andere Partij uit hoofde van de leden  1 tot en 
met 5 van dit artikel aan te vechten.  
6.            De in lid 1 bedoelde vrijwaringsmaatregelen en de in lid 5 bedoelde evenwichtsherstellende 
maatregelen kunnen ook worden genomen met betrekking tot een aanvullende overeenkomst, 
behoudens anders luidende bepaling in die aanvullende overeenkomst.  
  
 
455 
 DEEL ZEVEN: SLOTBEPALINGEN  
Artikel FINPROV.1: Territoriale werkingssfeer  
1. Deze overeenkomst is van toepassing op:  
(a) de grondgebieden waarop het Verdrag betreffende de Europese Unie, het Verdrag 
betreffende de werking van de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie van toepassing zijn, onder de in die Verdragen neergelegde  
voorwaarden; en  
(b) het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk.  
2.  Deze overeenkomst is ook van toepassing op het baljuwschap Guernsey, het baljuwschap 
Jersey en Man, in de mate bepaald in rubriek vijf [Visserij] en artikel OTH.9 [Geografische 
toepassing] van rubriek zes [Overige bepalingen] van deel twee van deze overeenkomst.  
3.  Deze overeenkomst is niet van toepassing op Gibraltar en heeft geen gevolgen op dat 
grondgebied.  
4. Deze overeenkomst is niet van toepassing op de overzeese gebieden die bijzonde re 
betrekkingen onderhouden met het Verenigd Koninkrijk: Anguilla; Bermuda; Brits Zuidpoolgebied; 
Brits Indische Oceaanterritorium; Britse Maagdeneilanden; Kaaimaneilanden, Falklandeilanden; 
Montserrat; Pitcairneilanden; Sint -Helena, Ascension en Tristan d a Cunha; Zuid -Georgia en de 
Zuidelijke Sandwicheilanden; en Turks - en Caicoseilanden.  
Artikel FINPROV.2: Verhouding tot andere overeenkomsten  
Deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten zijn van toepassing onverminderd 
een eventuele eerdere bilaterale overeenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk enerzijds en de Unie 
en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie anderzijds. De Partijen bevestigen andermaal hun 
verplichtingen om een dergelijke overeenkomst uit te voeren.  
Artikel FINPROV.3: Evalu atie 
Vijf jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst en vervolgens om de vijf jaar evalueren de 
Partijen gezamenlijk de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst en de aanvullende 
overeenkomsten en alle daarmee verband houdende aangelegenheden.  
Artik el FINPROV.6: Gerubriceerde informatie en gevoelige niet -gerubriceerde informatie  
Niets in deze overeenkomst of in een aanvullende overeenkomst mag zodanig worden uitgelegd dat 
een Partij verplicht is gerubriceerde informatie beschikbaar te stellen.  
In he t kader van deze overeenkomst of een eventuele aanvullende overeenkomst door de Partijen 
verstrekte of tussen de Partijen uitgewisselde gerubriceerde informatie of materialen worden 
verwerkt en beschermd in overeenstemming met de overeenkomst betreffende 
beveiligingsprocedures voor de uitwisseling en bescherming van gerubriceerde informatie en elke uit 
hoofde daarvan gesloten uitvoeringsregeling.  
De Partijen bereiken overeenstemming over verwerkingsinstructies om de bescherming te 
garanderen van gevoelige niet-gerubriceerde informatie die tussen hen worden uitgewisseld.  
 
456 
 Artikel FINPROV.7: Integrerende delen van deze overeenkomst  
1. De protocollen, bijlagen, aanhangsels en voetnoten van en bij deze overeenkomst maken 
integrerend deel uit van deze overeenkomst.  
2. Elk van de bijlagen bij deze overeenkomst, met inbegrip van de aanhangsels daarvan, maken 
integrerend deel uit van de afdeling, het hoofdstuk, de titel, de rubriek of het protocol waarin naar 
die bijlage wordt verwezen of waarnaar in die b ijlage wordt verwezen. Voor alle duidelijkheid:  
 
(a) bijlage INST -X [REGLEMENT VAN ORDE VAN DE PARTNERSCHAPSRAAD EN DE COMITÉS] maakt 
integrerend deel uit van titel III [Institutionele bepalingen] van deel een;  
(b) bijlagen ORIG -1 [AANTEKENINGEN BIJ DE PRODUCTSPEC IFIEKE OORSPRONGSREGELS], ORIG -2 
[PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS], ORIG -2A [OORSPRONGSCONTINGENTEN EN 
ALTERNATIEVEN VOOR DE PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS IN BIJLAGE ORIG -2], ORIG -
2B [PRODUCTSPECIFIEKE REGELS VOOR ELECTRISCHE ACCU'S EN ELEKTRISCHE VOERTUIGEN IN 
DE OVERGANGSPERIODE], ORIG -3 [LEVERANCIERSVERKLARING], ORIG -4 [TEKST VAN HET ATTEST 
VAN OORSPRONG], ORIG -5 [GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE HET VORSTENDOM 
ANDORRA] en ORIG -6 [GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE DE REPUBLIEK SAN MARINO] 
maken integrerend deel uit van hoofdstuk twee [Oorsprongsregels] van titel I van rubriek een 
van deel twee;  
(c) bijlage SPS -1 [CRITERIA BEDOELD IN ARTIKEL SPS.19, PUNT D)] maakt integrerend deel uit van 
hoofdstuk drie [Sanitaire en fytosanitaire maatregelen] van  titel I van rubriek een van deel twee;  
(d) bijlage TBT -XX [REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 4, VOOR DE REGELMATIGE 
UITWISSELING VAN INFORMATIE INZAKE DE VEILIGHEID VAN NON -FOODPRODUCTEN EN 
DAARMEE VERBAND HOUDENDE PREVENTIEVE, BEPERKENDE EN CORRIGERENDE  
MAATREGELEN], bijlage TBT -ZZ [REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 5, VOOR DE 
REGELMATIGE UITWISSELING VAN INFORMATIE BETREFFENDE ANDERE DAN DOOR ARTIKEL 
TBT.9, LID 4, BESTREKEN MAATREGELEN MET BETREKKING TOT NIET -CONFORME NON -
FOODPRODUCTEN], bijlage TB T-1 [MOTORVOERTUIGEN EN UITRUSTINGSSTUKKEN EN DELEN 
DAARVAN], bijlage TBT -2 [GENEESMIDDELEN], bijlage TBT -3 [CHEMISCHE PRODUCTEN], bijlage 
TBT-4 [ORGANISCHE PRODUCTEN] en bijlage TBT -5 [HANDEL IN WIJN] maken integrerend deel 
uit van hoofdstuk vier [Technis che handelsbelemmeringen] van titel I van rubriek een van deel 
twee;  
(e) bijlage CUSTMS -1 [GEAUTORISEERDE MARKTDEELNEMERS] maakt integrerend deel uit van 
hoofdstuk vijf [Douane en handelsbevordering] van titel I van rubriek een van deel twee;  
(f) bijlagen SERVIN -1 [BESTAANDE MAATREGELEN], SERVIN -2 [TOEKOMSTIGE MAATREGELEN], 
SERVIN -3 [ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR VESTIGINGSDOELEINDEN, BINNEN EEN ONDERNEMING 
OVERGEPLAATSTE PERSONEN EN ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR EEN KORT VERBLIJF], SERVIN -4 
[DIENSTVERLENERS OP CONTRACTBASIS  EN BEOEFENAARS VAN EEN VRIJ BEROEP], SERVIN -5 
[VERKEER VAN NATUURLIJKE PERSONEN] en SERVIN -6 [RICHTSNOEREN VOOR REGELINGEN 
VOOR DE ERKENNING VAN BEROEPSKWALIFICATIES] maken integrerend deel uit van titel II 
[Diensten en investeringen] van rubriek een van deel twee;  
(g) bijlage PPROC -1 [OVERHEIDSOPDRACHTEN] maakt integrerend deel uit van titel VI 
[Overheidsopdrachten] van rubriek een van deel twee;  
 
457 
 (h) bijlagen ENER -1 [LIJSTEN VAN ENERGIEGOEDEREN, KOOLWATERSTOFFEN EN GRONDSTOFFEN], 
ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDI ES], ENER -3 [NIET -TOEPASSING VAN TOEGANG VAN 
DERDEN EN ONTVLECHTING VAN EIGENDOM OP INFRASTRUCTUUR] en ENER -4 [TOEWIJZING 
VAN ELEKTRICITEITSINTERCONNECTORCAPACITEIT VOOR HET TIJDSBESTEK VAN DE DAY -AHEAD -
MARKT] maken integrerend deel uit van titel VIII [Ene rgie] van rubriek een van deel twee;  
(i) bijlage ENER -2 [ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES] maakt integrerend deel uit van titel XI [Gelijk 
speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzame ontwikkeling] van rubriek een van 
deel twee;  
(j) bijlage AVSAF -1 [LUCHTWA ARDIGHEIDS - EN MILIEUCERTIFICERING] en alle bijlagen die zijn 
vastgesteld overeenkomstig artikel AVSAF.12 [Vaststelling en wijziging van bijlagen bij deze titel] 
maken integrerend deel uit van titel II [Veiligheid van de luchtvaart] van rubriek twee van de el 
twee;  
(k) bijlage ROAD -1 [GOEDERENVERVOER OVER DE WEG] maakt integrerend deel uit van titel I 
[Goederenvervoer over de weg] van rubriek drie van deel twee;  
(l) bijlagen ROAD -2 [MODEL VAN EEN VERGUNNING VOOR GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER 
EN BIJZONDERE VORMEN V AN GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER], ROAD -3 
[MODELAANVRAAG VOOR EEN VERGUNNING VOOR GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER EN 
BIJZONDERE VORMEN VAN GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER] en ROAD -4 [MODEL VAN 
HET REISBLAD VAN ONGEREGELDE DIENSTEN] maken integrerend deel  uit van titel II 
[Personenvervoer over de weg] van rubriek drie van deel twee;  
(m) [bijlagen  FISH.1, FISH.2, FISH.3 en FISH.4 [PROTOCOL INZAKE TOEGANG TOT DE WATEREN]  
maken integrerend deel uit van rubriek vijf [Visserij] van deel twee;]   
(n) bijlage LAW -1 [UITWISSELING VAN DNA, VINGERAFDRUKKEN EN GEGEVENS UIT 
KENTEKENREGISTERS] maakt integrerend deel uit van titel II [Uitwisseling van DNA, 
vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters] van deel drie;  
(o) bijlage LAW -2 [PERSOONSGEGEVENS VAN PASSAGIERS (PNR -GEGEVENS)] maakt integrerend 
deel uit van titel III [Doorgifte en verwerking van persoonsgegevens van passagiers (PNR -
gegevens)] van deel drie;  
(p) bijlage LAW -3 [VORMEN VAN CRIMINALITEIT WAARVOOR EUROPOL BEVOEGD IS] maakt 
integrerend deel uit van titel V [Same nwerking met Europol] van deel drie;  
(q) bijlage LAW -4 [VORMEN VAN ERNSTIGE CRIMINALITEIT WAARVOOR EUROJUST BEVOEGD IS] 
maakt integrerend deel uit van titel VI [Samenwerking met Eurojust] van deel drie;  
(r) bijlage LAW -5 [AANHOUDINGSBEVEL] maakt integrerend deel u it van titel VII [Overlevering] van 
deel drie;  
(s) bijlage LAW -6 [UITWISSELING VAN INFORMATIE UIT HET STRAFREGISTER - TECHNISCHE EN 
PROCEDURELE SPECIFICATIES] maakt integrerend deel uit van titel IX [Uitwisseling van 
informatie uit het strafregister] van deel drie;  
(t) bijlage LAW -7 [DEFINITIE VAN TERRORISME] maakt integrerend deel uit van titel III [Doorgifte en 
verwerking van persoonsgegevens van passagiers (PNR -gegevens)] en titel XI [Bevriezing en 
confiscatie] van deel drie;  
 
458 
 (u) bijlage LAW -8 [BEVRIEZING EN CONFISC ATIE] maakt integrerend deel uit van titel XI [Bevriezing 
en confiscatie] van deel drie;  
(v) bijlage UNPRO -1 [UITVOERING VAN DE FINANCIËLE VOORWAARDEN [artikel UNPRO.2.1.11]] 
maakt integrerend deel uit van afdeling 2 [Regels voor de financiering van de deelnam e aan 
programma’s en activiteiten van de Unie] van hoofdstuk een van deel vijf [Deelname aan 
programma’s van de Unie, goed financieel beheer en financiële bepalingen];  
(w) bijlage INST -X [PROCEDUREREGELS VOOR GESCHILLENBESLECHTING] en bijlage INST -X 
[GEDRAGSCODE VOOR ARBITERS] maken integrerend deel uit van titel I [Geschillenbeslechting] 
van deel zes;  
(x) de BIJLAGE BIJ HET PROTOCOL BETREFFENDE DE ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN DE 
BESTRIJDING VAN FRAUDE OP HET GEBIED VAN DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE  
WAARDE EN BETREFFENDE DE WEDERZIJDSE BIJSTAND BIJ DE INVORDERING VAN 
SCHULDVORDERINGEN IN VERBAND MET BELASTINGEN EN RECHTEN maakt integrerend deel uit 
van het protocol betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op 
het gebied  van de belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse 
bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten;  
(y) bijlagen SSC -1 [BEPAALDE UITKERINGEN WAAROP HET PROTOCOL NIET VAN TOEPASSING IS], 
SSC-2 [BEP ERKING VAN HET RECHT OP VERSTREKKINGEN VAN GEZINSLEDEN VAN EEN 
GRENSARBEIDER], SSC -3 [MEER RECHTEN VOOR PENSIOENGERECHTIGDEN DIE NAAR DE 
BEVOEGDE STAAT TERUGKEREN], SSC -4 [GEVALLEN WAARIN WORDT AFGEZIEN VAN 
BEREKENING PRO RATA OF WAARIN DEZE NIET VAN TOEPA SSING IS], SSC -5 [PRESTATIES EN 
OVEREENKOMSTEN WAARBIJ ARTIKEL SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard] 
KAN WORDEN TOEGEPAST], SSC -6 [BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR DE TOEPASSING VAN DE 
WETGEVING VAN DE LIDSTATEN EN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK], SS C-7 [UITVOERINGSDEEL] 
en SSC -8 [OVERGANGSBEPALINGEN BETREFFENDE DE TOEPASSING VAN ARTIKEL SSC.11 
[GEDETACHEERDE WERKNEMERS]] en hun aanhangsels maken integrerend deel uit van het 
protocol betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid.  
Artikel FINPROV .8: Opzegging  
Elke Partij kan deze overeenkomst opzeggen door middel van een schriftelijke kennisgeving langs 
diplomatieke weg. Deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten vervallen op de 
eerste dag van de twaalfde maand na de datum van kenni sgeving.  
Artikel FINPROV.9: Authentieke teksten  
Deze overeenkomst is opgesteld in twee exemplaren in de Bulgaarse, de Deense, de Duitse, de 
Engelse, de Estse, de Finse, de Franse, de Griekse, de Hongaarse, de Ierse, de Italiaanse, de 
Kroatische, de Letse,  de Litouwse, de Maltese, de Nederlandse, de Poolse, de Portugese, de 
Roemeense, de Sloveense, de Slowaakse, de Spaanse, de Tsjechische en de Zweedse taal. Alle 
taalversies van de overeenkomst worden uiterlijk 30 april 2021 onderworpen aan een proces van 
laatste juridische revisie. Niettegenstaande de vorige zin moet het proces van laatste juridische 
revisie voor de Engelse versie van de overeenkomst ten laatste afgerond zijn op de dag bedoeld in 
artikel FINPROV.11, lid 1 [Inwerkingtreding en voorlopige toe passing], als die dag vóór 30 april 2021 
valt.  
De taalversies die het resultaat zijn van het bovengenoemde proces van laatste juridische revisie 
komen van meet af aan in de plaats van de ondertekende versies van de overeenkomst en worden 
 
459 
 als authentiek en definitief vastgesteld door middel van uitwisseling van diplomatieke nota’s tussen 
de Partijen.  
Artikel FINPROV.10: Toekomstige toetredingen tot de Unie  
1.  De Unie stelt het Verenigd Koninkrijk in kennis van elk nieuw verzoek om toetreding van een 
derde land tot de Unie.  
2.  Tijdens de onderhandelingen tussen de Unie en een derde land betreffende de toetreding 
van dat land tot de Unie streeft de Unie86 ernaar:  
a) op verzoek van het Verenigd Koninkrijk en, voor zover mogelijk, informatie te verstrekken over  
aangelegenheden die onder deze overeenkomst en eventuele aanvullende overeenkomsten vallen; 
en 
b) rekening te houden met eventuele bezwaren van het Verenigd Koninkrijk.  
3.  De Partnerschapsraad onderzoekt lang genoeg vóór de datum van toetreding de gevolg en 
van de toetreding van een derde land tot de Unie voor deze overeenkomst en eventuele 
aanvullende overeenkomsten.  
4.  Voor zover nodig zullen het Verenigd Koninkrijk en de Unie vóór de inwerkingtreding van de 
overeenkomst inzake de toetreding van een der de land tot de Unie:  
a) deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten wijzigen;  
b) bij besluit van de Partnerschapsraad andere noodzakelijke aanpassingen of overgangsregelingen 
met betrekking tot deze overeenkomst of eventuele aanvullende overeenkomsten tot stand 
brengen;  
c) in de Partnerschapsraad besluiten of:  
i) artikel VSTV.1 [Visa voor korte bezoeken] wordt toegepast op de onderdanen van dat 
derde land; of  
ii) overgangsregelingen worden vastgesteld wat betreft artikel VSTV.1 [Visa voor  korte 
bezoeken] met betrekking tot dat derde land en zijn onderdanen zodra het tot de Unie 
toetreedt.  
5.  Bij ontstentenis van een besluit uit hoofde van lid 4, punt c), i) of ii), bij de inwerkingtreding 
van de overeenkomst inzake de toetreding van het b etrokken derde land tot de Unie is artikel 
VSTV.1 [Visa voor korte bezoeken] niet van toepassing op onderdanen van dat derde land.  
                                                            
86 Voor alle duidelijkheid: de leden 2 tot en met 9 zijn van toepassing op onderhandelingen tussen de Unie en 
een derde land over toetreding tot de Unie die plaatsvinden na de inwerkingtreding van deze overeenkomst, 
niettegenstaande het feit dat een verzoek om toetreding vóór de inwerkingtreding van deze overeenkomst is 
ingediend.  
 
460 
 6.  Ingeval de Partnerschapsraad overgangsregelingen vaststelt als bedoeld in lid 4, punt c), ii), 
specificeert hij de duur e rvan. De Partnerschapsraad kan de duur van die overgangsregelingen 
verlengen.  
7.  Vóór het verstrijken van de in lid 4, punt c), ii), bedoelde overgangsregelingen besluit de 
Partnerschapsraad of artikel VSTV.1 [Visa voor korte bezoeken] al dan niet wordt toegepast op de 
onderdanen van dat derde land vanaf het einde van de overgangsregelingen. Bij ontstentenis van 
een dergelijk besluit is artikel VSTV.1 [Visa voor korte bezoeken] niet van toepassing op de 
onderdanen van dat derde land vanaf het einde van de  overgangsregelingen.  
8.  Lid 4, punt c), en de leden 5 tot en met 7 laten de prerogatieven van de Unie uit hoofde van 
haar interne wetgeving onverlet.  
9.  Voor alle duidelijkheid: onverminderd lid 4, punt c), en de leden 5 tot en met 7, is deze 
overeenko mst van toepassing met betrekking tot een nieuwe lidstaat van de Unie vanaf de datum 
van toetreding van die nieuwe lidstaat tot de Unie.   
Artikel FINPROV.10A: Tijdelijke bepaling inzake de doorgifte van persoonsgegevens aan het Verenigd 
Koninkrijk  
1. Voor de duur van de gespecificeerde periode wordt de doorgifte van persoonsgegevens 
vanuit de Unie aan het Verenigd Koninkrijk niet beschouwd als doorgifte aan een derde land op 
grond van het recht van de Unie, mits de gegevensbeschermingswetgeving van het Vere nigd 
Koninkrijk op 31 december 2020, zoals die door de European Union (Withdrawal) Act 2018 in het 
recht van het Verenigd Koninkrijk is opgeslagen en verwerkt en zoals gewijzigd bij de Data 
Protection, Privacy and Electronic Communications (Amendments etc. ) (EU Exit) Regulations 201987 
(“de toepasselijke gegevensbeschermingsregeling”), van toepassing is en mits het Verenigd 
Koninkrijk de aangewezen bevoegdheden niet uitoefent zonder de instemming van de Unie in de 
Partnerschapsraad.  
2. Onverminderd de leden 3 tot en met 11 is lid 1 ook van toepassing op doorgiften van 
persoonsgegevens vanuit IJsland, het Vorstendom Liechtenstein en het Koninkrijk Noorwegen aan 
het Verenigd Koninkrijk in de gespecificeerde periode die plaatsvinden overeenkomstig het recht van 
de Unie zoals dat in die staten wordt toegepast bij de Overeenkomst betreffende de Europese 
Economische Ruimte, gedaan te Porto op 2 mei 1992, voor zolang lid 1 van toepassing is op 
doorgiften van persoonsgegevens vanuit de Unie aan het Verenigd Koninkrijk , mits die staten beide 
Partijen schriftelijk in kennis stellen van hun uitdrukkelijke aanvaarding om deze bepaling toe te 
passen.  
3. In dit artikel worden onder “aangewezen bevoegdheden” de volgende bevoegdheden 
verstaan:  
(a) regulations vast te stellen over eenkomstig de sections 17A, 17C en 74A van de UK Data 
Protection Act 2018;  
(b) een nieuw document uit te vaardigen waarin standaardbepalingen inzake gegevensbescherming 
worden gespecificeerd overeenkomstig section 119A van de UK Data Protection Act 2018;  
                                                            
87 Zoals gewijzigd bij de Data Protection, Privacy and Electronic Communications (Amendments etc) (EU Exit) 
Regulations 2020.  
 
461 
 (c) goed keuring te hechten aan een nieuwe ontwerpgedragscode overeenkomstig artikel 40(5) van 
de UK GDPR, die geen gedragscode is waarop geen beroep kan worden gedaan om passende 
waarborgen te bieden voor doorgiften van persoonsgegevens aan een derde land op grond  van 
artikel 46(2)(e) van de UK GDPR;  
(d) goedkeuring te hechten aan nieuwe certificeringsmechanismen overeenkomstig artikel 42(5) 
van de UK GDPR, die geen certificeringsmechanismen zijn waarop geen beroep kan worden 
gedaan om passende waarborgen te bieden voo r doorgiften van persoonsgegevens aan een 
derde land op grond van artikel 46(2)(f) van de UK GDPR;  
(e) goedkeuring te hechten aan nieuwe bindende bedrijfsvoorschriften overeenkomstig artikel 47 
van de UK GDPR;  
(f) toestemming te verlenen voor nieuwe contractbepali ngen bedoeld in artikel 46(3)(a) van de UK 
GDPR; of  
(g) toestemming te verlenen voor nieuwe administratieve regelingen bedoeld in artikel 46(3)(b) van 
de UK GDPR.  
4. De “gespecificeerde periode” begint op de datum van inwerkingtreding van deze 
overeenkomst en eindigt, onverminderd lid 5:  
(a) op de datum waarop door de Europese Commissie adequaatheidsbesluiten met betrekking tot 
het Verenigd Koninkrijk worden vastgesteld op grond van artikel 36, lid 3, van Richtlijn (EU) 
2016/680 en op grond van artikel 45, lid 3, v an Verordening (EU) 2016/679, of  
(b) op de datum die vier maanden na het begin van de gespecificeerde periode valt, welke periode 
met nog eens twee maanden wordt verlengd, tenzij een van de Partijen bezwaar maakt,  
naargelang welke datum eerder valt.  
5. Indien het Verenigd Koninkrijk in de gespecificeerde periode de toepasselijke 
gegevensbeschermingsregeling wijzigt of de aangewezen bevoegdheden uitoefent zonder de 
instemming van de Unie in de Partnerschapsraad, eindigt de gespecificeerde periode, onverminderd 
de leden 6 en 7, op de datum waarop de bevoegdheden worden uitgeoefend of de wijziging in 
werking treedt.  
6. De verwijzingen naar de uitoefening van de aangewezen bevoegdheden in de leden 1 en 5 
omvatten niet de uitoefening van dergelijke bevoegdheden waarv an het effect beperkt is tot 
aanpassing aan het toepasselijke recht van de Unie inzake gegevensbescherming.  
7. Alles wat anders een wijziging van de toepasselijke gegevensbeschermingsregeling zou zijn 
die: 
(a) met de instemming van de Unie in de Partnerschapsraad is gedaan, of  
(b) beperkt is tot aanpassing aan het toepasselijke recht van de Unie inzake gegevensbescherming,  
wordt niet behandeld als een wijziging van de toepasselijke gegevensbeschermingsregeling voor de 
toepassing van lid 5 en moet in p laats daarvan worden behandeld als deel uitmakend van de 
toepasselijke gegevensbeschermingsregeling voor de toepassing van lid 1.  
8. Voor de toepassing van de leden 1, 5 en 7 wordt onder “de instemming van de Unie in de 
Partnerschapsraad” verstaan:  
(a) een bes luit van de Partnerschapsraad als beschreven in lid 11; of  
(b) een veronderstelde instemming als beschreven in lid 10.  
 
462 
 9.  Wanneer het Verenigd Koninkrijk de Unie ervan in kennis stelt dat het voorstelt de 
aangewezen bevoegdheden uit te oefenen, of voorstelt de toepasselijke 
gegevensbeschermingsregeling te wijzigen, kan elk van de Partijen binnen vijf werkdagen verzoeken 
om een vergadering van de Partnerschapsraad die binnen twee weken na een dergelijk verzoek 
moet plaatsvinden.  
10. Indien niet om een dergelij ke vergadering wordt verzocht, wordt de Unie geacht met die 
uitoefening of wijziging in de gespecificeerde periode te hebben ingestemd.  
11.  Indien om een dergelijke vergadering wordt verzocht, neemt de Partnerschapsraad op die 
vergadering de voorgestelde oefening of wijziging in overweging en kan hij een besluit vaststellen 
waarin wordt verklaard dat hij met de uitoefening of wijziging in de gespecificeerde periode instemt.  
12. Het Verenigd Koninkrijk stelt de Unie, voor zover redelijkerwijs mogelijk, in k ennis van het 
feit dat het in de gespecificeerde periode tot een nieuw instrument toetreedt waarop een beroep 
kan worden gedaan om persoonsgegevens door te geven aan een derde land overeenkomstig artikel 
46(2)(a) van de UK GDPR of section 75(1)(a) van de U K Data Protection Act 2018 in de 
gespecificeerde periode. Na een kennisgeving door het Verenigd Koninkrijk op grond van dit lid kan 
de Unie verzoeken om een vergadering van de Partnerschapsraad om het desbetreffende 
instrument te bespreken.  
13. Titel I [Ge schillenbeslechting] van deel zes is niet van toepassing op geschillen inzake de 
uitlegging en de toepassing van dit artikel.  
 
Artikel FINPROV.11: Inwerkingtreding en voorlopige toepassing  
1.  Deze overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op die 
waarin beide Partijen elkaar ervan in kennis hebben gesteld dat zij hun respectieve interne vereisten 
en procedures voor het vaststellen van hun instemming om gebonden te zijn, hebben vervuld.  
 
2. De partijen komen overeen deze overee nkomst met ingang van 1 januari 2021 voorlopig toe 
te passen, mits zij elkaar vóór die datum ervan in kennis hebben gesteld dat hun respectieve interne 
vereisten en procedures die voor voorlopige toepassing nodig zijn, vervuld zijn. De voorlopige 
toepassin g eindigt op een van de volgende data, naargelang welke datum eerder valt:  
 
(a) 28 februari 2021 of een andere door de Partnerschapsraad vastgestelde datum; of  
(b) de in lid 1 bedoelde dag.  
3.  Vanaf de datum waarop deze overeenkomst voorlopig wordt toegepast, ve rstaan de partijen 
verwijzingen in deze overeenkomst naar “de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst” 
of naar “de inwerkingtreding van deze overeenkomst” als verwijzingen naar de datum met ingang 
waarvan deze overeenkomst voorlopig wordt toegepas t. 
 
  
 
 Съставено  в Брюксел  и Лондон  на тридесети  декември  две хиляди  и двадесета  година . 
 
Hecho en Bruselas y Londres, el treinta de diciembre de dos mil veinte. 
 
V Bruselu a v Londýn ě dne třicátého  prosince dva tisíce dvacet. 
 Udfærdiget i Bruxelles og London, den tredivte  december to tusind og tyve. 
 Geschehen zu Brüssel und London am dreißigsten Dezember zweitausendzwanzig.  Kahe tuhande kahekümnenda aasta detsembrikuu kolmeküm nendal päeval Brüsselis ja Londonis. 
 Έγινε  στις Βρυξέλλες  και στο Λονδίνο , στις τριάντα  Δεκεμβρίου  δύο χιλιάδες  είκοσι . 
 Done at Brussels and London on the thirtieth day of  December in the year two thousand and twenty. 
 Fait à Bruxelles et à Londres, le  trente décembre deux mille vingt. 
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil agus i Londain, an tríochadú lá de mhí na Nollag an bhliain dhá mhíle fiche. 
 Sastavljeno u Bruxellesu i Londonu tridesetog prosinca godine dvije tisu će dvadesete.  
 Fatto a Bruxelles e Londra, addì trenta dicembre duemilaventi. 
 Briselē un London ā, divi tūkstoši divdesmit ā gada  trīsdesmitaj ā decembrī.
 
 
Priimta du tūkstančiai dvidešimt ų metų gruodžio  trisdešimt ą dieną Briuselyje ir Londone. 
 Kelt Brüsszelben és Londonban, a kétezer-huszadik év  december havának harmincadik napján. 
 Magħmul fi Brussell u Londra, fit- tletin jum ta’  Diċembru  fis-sena elfejn u g ħoxrin.  
 Gedaan te Brussel en Londen, dertig dece mber tweeduizend twintig. 
 Sporządzono w Brukseli i Londynie dnia trzydziestego grudnia roku dwa tysiące dwudziestego.  
 Feito em Bruxelas e em Londres, em trinta de dezembro de dois mil e vinte. 
 Întocmit la Bruxelles și la Londra  la treizeci decembrie două mii douăzeci. 
 V Bruseli a Londýne tridsiateho decembra dvetisícdvadsa ť. 
 V Bruslju in Londonu, tridesetega decembra dva tisoč dvajset.  
 Tehty Brysselissä ja Lontoossa kolmantenakymmenent enä päivänä joulukuuta vuonna kaksituhattakaksikymmentä. 
 
Som skedde i Bryssel och i London den trettionde december år tjugohundratjugo. 
 
   
 
.l]UPN;d7ablJ	l
 PWlH.l$O@QOleWPU;.l
-.lhWPU^GPeleO@@l
PWl;OleWPU5A^G;l$OAPOl
fWl:A;leWPU/A^7>;l%O@POl
eWPPU.l@@:elOAK;Il
X`3l#(lTV8LY3,l i\9Z[
l
PWl_>;leWPU;.Ol%O@POl
 PeWl%O@POl ;gWPU<;OO;l
">.Wl7;.OOl .OlPO_.@^lPWU.A=>l
-.leWPU^GelgODFlel
 ;WlH&OBPO;l;eWPU;.l
BWPU.^l!.hA;OC6. ^lh0W:0l
eWPUP^l!4FeO=P^lh.W:el
kleWU.Bl &OAlW<^k<WRHl
?.HH%OEPOAl jWPU;.l
)PPWl:;leWPU;^;l%OB;l
*l@K@;O@el 'OAAleWPU;E^GB;El
 ;H.l$OB1PlgWPU;B.l
 ;O_Wgl%O@eO;.le WPU;.O2l
-.lgWU^GelcMAel
-.lhWPU^GPleOAEPl
eWPPU.Ol eOAPOAOlUgPH;^_.l
SWleWPU;A^G.lgO@PO;Ol
l

+,c^Y7DS+i\^o!++"+7vw7cZj]
^fU+^Wx[C5+5 xf^c7+57U+ [7f>B+rWC3+
*+}g^cpQ8pc^U747[pr}B cg^+r^W^}^x7[7f>CC
^g7rxf^cnCpQ7r^W7[7g>C:nVU7ppQ+2
yg5C7xg^c-Cp3A7r^W>7W7C[p3A+=
xl^^c++r^WC7[7g>C+GHA7[5xp7[CW7U
hE.kF~zdbX.M; ^s~_LF. K^t<~udqE.
^grA7xf^c7+[ r^WC3[7g> ^WWx[Cr
 ^xgU+^WWx[+xr87xg^c87[[757U8[7g>C7+r^WCex7
#A+f37+[[+[ A^WAcA^2+CU ^mc+C>A6^ AxC[[7+WA5+WA+3A
*+xf^cpQx+N75[C3x++r^WpTx7[7g>CN{
7gU+^Wx[Cr/7xm^c7+57UU7[7g>C++r^WC3+
Cg^c+pr^W7[7g?CN+p^cC7[+p}0g60
xg^c^p+r^WC[9p7[7f> IO^p27[5gJP^p}+f5x
xgc+Cr^W7[7f>C+Q``pp8>f8p8gaU
Cp7WCU^Wx[C r/g^c7+r+U[7g@CN+r^WCR+
'^^f57xf^c7p7 7W77[p3A+c}^^g r^^W7[7f>C7
(CWC7[Cx xg^c7NpQC7N(pcU[^r [7g>CCr^W^7N
7U+^Wx[C5+57xg^c7C+ 5+[7g>C+rWC3+
 7[rfx^Wx[Cr+r7+xg^c7+[1 +[7f>C7C r^WC37
*+xgcpQ7pc^U^47[pr}^cf7+rW^}|7[7g>Cx
*+}f^cpQ^pQxc[^pr++r^WpQ^7[7g>CN^
xf^^c+[ +r^WC7[7f>C+N-fN7pr`[c x^U7pr+
`fxg^c7CpQ+ +r^W7[7g>C>7W7[pQ+c7[

S¸^
^©ªJ¸<Y'J$E¸%^:7<JS16*¸ ¸(^$^«S¸:qS©ª ¸
F¸^¸G^i¸Mi]¸]^¸ /S¸%^¥SS¸ ^¸4S]S¸ ]^¸B¥^¸
RS¸Hy^_¸~T®¤¥®j¸P^~_¸%i¥Ti^¸S¸H^®^jf¸3¤~S¸
-¸)^¥¸-^^]^¸=e^ie^¸H¥Zi¥Si^¸e¸B]iS]¸
-s¸]S¤¸P^^iie¥^¸=ie^i[f¸/&Zi¥Si^¸¬]¸B]iS]¸
H¬¬Zi¥SiS¸yS¸FfySii¸ Df^]~­ieiiei¸i^¸
U¸	£¸2¯°¶¦¯¸%U\r `¨E¸ L;¸Aw²V!¸%x	¯kU¸ >U§¸¸%`§U¸3"U¯lU¸
.¸¥f^¸Ni¥^]¸?ie]¸c¸ /^S¥¸%i¥Si¸S]¸C ¥f^¡¸4^S]¸
F¬¸^¸G³S¬^Mi¸]^¸/S]^%^¥Se^¸^¥¸]3S]^¸]­¸B]¸
KfS¸[^S¸Gj[f¥¸¥Si¥ f^¸S¸%^S¥Si^¸ Am^¸Se¬¤¸ Kf¬Si¤[^S¥¸+i^S¸
RS¸M{^]i^¬¸ ?S|^®i¬¸ P^i~^¸%i¥Siy^¸i¸Hy^®^^¸ 3¤~^¸
F^¸in¸G^e¸Mi¥¸]i¸/S¸%^¥SeS¸^¸ 3S]S¸]^¸B]¸
@i^Zi¥Wi{S¤¸¬¸Ri^^8oizS¤¸®i^¥W¤¸=SSi¤¥^¤¸®W]W¸
9¬e¥ia¤¸ )i]´i¤i¤¸%i¥Su|¤¸i¸Ii S¬a¤¸iiy¤¸=SS³¤¥a¤¸® S]­¸
BSe³%i¥SiS¸_¤¸+¤µS~p¤µTe¸ ,e³^¤st¥¸=iT³¤TeS¸ _¤µ_¸
/gSG^{¬¸ Ni¥¸¥S0S¸%i¥¥SyS¸­¸ 5S]S¸¥S¸-­¸
P¸f^¥¸ P^^ie]¸ ?i iy~¸®S¸ /¥%i¥¥Sib¸^¸ B]4^S]¸
Q¸ii^i­¸R{^][µ^e¸ =^¤¥±S¸Qi^~i^y¸%³¥Sii¸i¸3S]ii¸ F[^y¸
F^¸G^i¸ Oi]¸]S¸ /X%^¥SfS¸^¸]S¸4S]S¸]¸B¥^¸
F^¥­¸G^eS¥­¸ Mi¥¸S¸ASii¸%i¥Sii¸·i¸3S]^i¸]^¸ B]¸
RS¸Hy^_¸ ~ T®¤¥®¸ P^~^y¸%i¥Ti^¸S¸H^®^¢_f¸d¤~S¸
RS¸R]¬´^¸~ Sy^¤¥® ¸P^i~S¸%i¥Sv}S¸i¸ H^®^S¸3¤~S¸
4¤%i¥SiS¸yS¸Fhi¤4Si¸ ³f]i¤¥³^^¸~­ieS¤~­S¸ ¬^¤¥S¸
-¸-^S]^¸~­eSi~^¥¸H¥Zi¥Si^¸ [f¸B]iS]¸
¸
 
467 
 BIJLAGEN  
BIJLAGE INST:  REGLEMENT VAN ORDE VAN DE PARTNERSCHAPSRAAD EN DE COMITÉS  
Regel 1  
Voorzitters  
1. De Unie en het Verenigd Koninkrijk stellen elkaar in kennis van de naam, de functie en de 
contactgegevens van hun aangewezen medevoorzitters. Een medevoorzitter wordt geacht te zijn 
gemachtigd om respectievelijk de Unie of het Verenigd Koninkrijk te verteg enwoordigen tot de 
datum waarop aan de andere Partij kennis is gegeven van een nieuwe medevoorzitter.  
2. De besluiten van de medevoorzitters waarin dit reglement van orde voorziet, worden in 
onderlinge overeenstemming genomen.  
3.  Een medevoorzitter kan voor een bepaalde vergadering worden vervangen door een 
aangewezen persoon. De medevoorzitter, of zijn aangewezen persoon, stelt de andere 
medevoorzitter en het secretariaat van de Partnerschapsraad zo vroeg mogelijk in kennis van de 
aanwijzing. In dit reg lement van orde wordt hierna onder medevoorzitters ook een aangewezen 
persoon verstaan.  
Regel 2  
Secretariaat  
Het secretariaat van de Partnerschapsraad (hierna “het secretariaat” genoemd) bestaat uit een 
ambtenaar van de Unie en een ambtenaar van de regerin g van het Verenigd Koninkrijk. Het 
secretariaat -generaal verricht de taken die hem bij dit reglement van orde zijn opgedragen.  
De Unie en het Verenigd Koninkrijk stellen elkaar in kennis van de naam, de functie en de 
contactgegevens van de ambtenaar die lid is van het secretariaat van de Partnerschapsraad voor 
respectievelijk de Unie en het Verenigd Koninkrijk. Deze ambtenaar wordt geacht als lid van het 
secretariaat voor de Unie of voor het Verenigd Koninkrijk op te treden tot de datum waarop de Unie 
of het Verenigd Koninkrijk kennis heeft gegeven van een nieuw lid.  
Regel 3  
Vergaderingen  
1. Elke vergadering van de Partnerschapsraad wordt door het secretariaat bijeengeroepen op 
een door de medevoorzitters overeengekomen datum en tijdstip. De Partnerschapsr aad streeft 
ernaar om binnen dertig dagen nadat de Unie of het Verenigd Koninkrijk via het secretariaat om een 
vergadering heeft verzocht, dan wel – in de gevallen waarin deze overeenkomst voorziet - eerder 
bijeen te komen.  
2. De Partnerschapsraad houdt z ijn vergaderingen afwisselend in Brussel en Londen, tenzij de 
medevoorzitters anders besluiten.  
 
468 
 3. In afwijking van lid 2 kunnen de medevoorzitters overeenkomen dat een vergadering van de 
Partnerschapsraad via videoconferentie of teleconferentie plaatsvind t.  
Regel 4  
Deelname aan vergaderingen  
1. De Unie en het Verenigd Koninkrijk stellen elkaar een redelijke tijd vóór elke vergadering via 
het secretariaat in kennis van de voorgenomen samenstelling van hun respectieve delegaties en 
vermelden de naam en func tie van elk lid van de delegatie.  
2. In voorkomend geval kunnen de medevoorzitters met wederzijdse instemming deskundigen 
(d.w.z. personen die geen ambtenaar zijn) uitnodigen voor een vergadering van de 
Partnerschapsraad om informatie te verstrekken over een specifiek onderwerp, en alleen voor de 
delen van de vergadering tijdens welke die specifieke onderwerpen worden besproken.  
Regel 5  
Documenten  
Schriftelijke documenten die ten grondslag liggen aan de beraadslagingen van de Partnerschapsraad, 
worden door  het secretariaat genummerd en onder de Unie en het Verenigd Koninkrijk verspreid.  
Regel 6  
Correspondentie  
1. De Unie en het Verenigd Koninkrijk zenden hun voor de Partnerschapsraad bestemde 
correspondentie via het secretariaat. Deze correspondentie kan wo rden toegezonden in welke vorm 
van schriftelijke communicatie dan ook, met inbegrip van e -mail.  
2.  Het secretariaat zorgt ervoor dat de correspondentie die aan de Partnerschapsraad is 
gericht, aan de medevoorzitters wordt gezonden en in voorkomend geval o vereenkomstig regel 5  
wordt verspreid.   
3. Alle correspondentie van of rechtstreeks gericht aan de medevoorzitters wordt 
doorgestuurd naar het secretariaat en in voorkomend geval overeenkomstig regel 5 verspreid.  
Regel 7  
Agenda van de vergaderingen  
1.  Voor elke vergadering stelt het secretariaat een voorlopige ontwerpagenda op.  Dit ontwerp 
wordt, samen met de desbetreffende documenten, uiterlijk tien dagen voor de datum van de 
vergadering aan de medevoorzitters toegezonden.  
2.  Op de voorlopige agenda st aan de punten waarvoor de Unie of het Verenigd Koninkrijk een 
verzoek tot plaatsing op de agenda hebben gedaan. Verzoeken daartoe dienen, vergezeld van alle 
relevante documenten, uiterlijk 15 dagen voor het begin van de vergadering bij het secretariaat te 
worden ingediend.  
 
469 
 3.  Uiterlijk vijf dagen voor de datum van de vergadering stellen de medevoorzitters de 
voorlopige agenda van een vergadering vast.  
4.  De agenda wordt aan het begin van elke vergadering door de Partnerschapsraad 
goedgekeurd. Op verzoek  van de Unie of het Verenigd Koninkrijk kunnen punten die niet op de 
voorlopige agenda stonden, bij consensus aan de agenda worden toegevoegd.  
5.  De medevoorzitters mogen, met wederzijdse instemming, de in de leden  1, 2 en  3 vermelde 
termijnen inkorten o f verlengen als zulks in een bepaald geval vereist is.  
Regel 8  
Notulen  
1.  De ambtenaar die fungeert als lid van het secretariaat voor de Partij die de vergadering 
organiseert, stelt binnen 15 dagen na het einde van de vergadering ontwerpnotulen daarvan op, 
tenzij de medevoorzitters anders besluiten. De ontwerpnotulen worden voor  commentaar 
toegezonden aan het lid van het secretariaat voor de andere Partij. Laatstgenoemde mag binnen 
zeven dagen na de datum van ontvangst van de ontwerpnotulen opmerkingen kenbaar maken.  
2.  De notulen geven in de regel een samenvatting van elk agen dapunt, met in voorkomend 
geval vermelding van:  
(a) de bij de Partnerschapsraad ingediende documenten;  
(b) elke verklaring waarvan een medevoorzitter om de opneming in de notulen heeft verzocht; en  
(c) de vastgestelde besluiten, aanbevelingen, verklaringen en concl usies met betrekking tot de 
specifieke punten.  
3.  De notulen bevatten als bijlage een deelnemerslijst met daarin voor elk van de delegaties de 
namen en functies van alle personen die de vergadering hebben bijgewoond.  
4.  Het secretariaat past de ontwerp notulen aan op basis van de ontvangen opmerkingen; de 
herziene ontwerpnotulen worden door de medevoorzitters goedgekeurd binnen 28 dagen na de 
datum van de vergadering of op een andere door de medevoorzitters overeengekomen datum. Na 
goedkeuring worden twe e versies van de notulen geauthentiseerd middels de handtekening van de 
leden van het secretariaat. De Unie en het Verenigd Koninkrijk ontvangen elk een van deze 
authentieke versies. De medevoorzitters kunnen overeenkomen dat de ondertekening en 
uitwisseli ng van elektronische kopieën in dit verband volstaan.  
Regel 9  
Besluiten en aanbevelingen  
1.  In de periode tussen twee vergaderingen kan de Partnerschapsraad besluiten of 
aanbevelingen volgens de schriftelijke procedure vaststellen. De tekst van een ontwe rpbesluit of -
aanbeveling wordt door een medevoorzitter schriftelijk in de werktaal van de Partnerschapsraad aan 
de andere medevoorzitter voorgelegd. De andere Partij heeft een maand, of een door de 
voorstellende Partij gespecificeerde langere tijd, om in te stemmen met het ontwerpbesluit of de 
ontwerpaanbeveling. Indien de andere Partij er niet mee instemt, wordt het voorgestelde besluit of 
de voorgestelde aanbeveling tijdens de volgende vergadering van de Partnerschapsraad besproken 
 
470 
 en eventueel aangenome n. De ontwerpbesluiten of -aanbevelingen worden geacht te zijn 
goedgekeurd zodra de andere Partij ermee heeft ingestemd, en worden overeenkomstig regel 8 
opgenomen in de notulen van de volgende vergadering van de Partnerschapsraad.  
2.  Wanneer de Partnersc hapsraad een besluit of aanbeveling goedkeurt, worden 
respectievelijk de woorden “Besluit” of “Aanbeveling” ingevoegd in de titel van deze handelingen. 
Het secretariaat registreert elk besluit en elke aanbeveling met een volgnummer en met vermelding 
van de  datum van vaststelling ervan.  
3.  Besluiten van de Partnerschapsraad vermelden de datum waarop ze van kracht worden.  
4.  Besluiten en aanbevelingen van de Partnerschapsraad worden in de authentieke talen in 
tweevoud opgesteld en door de medevoorzitters o ndertekend en door het secretariaat onmiddellijk 
na ondertekening aan de Unie en het Verenigd Koninkrijk toegezonden. De medevoorzitters kunnen 
overeenkomen dat met de ondertekening en uitwisseling van elektronische kopieën is voldaan aan 
het ondertekening svereiste.  
Regel 10  
Transparantie  
1. De medevoorzitters kunnen overeenkomen dat de Partnerschapsraad in het openbaar 
vergadert.  
2. Elke Partij kan besluiten om de besluiten en aanbevelingen van de Partnerschapsraad in hun 
publicatieblad of op internet bekend te maken.  
3. Indien de Unie of het Verenigd Koninkrijk aan de Partnerschapsraad informatie voorlegt die 
vertrouwelijk is of die ingevolge haar respectievelijk zijn wet - en regelgeving niet openbaar mag 
worden gemaakt, behandelt de andere Partij die informatie als vertrouwelijk.  
4. De voorlopige agenda’s van de vergaderingen worden vóór de vergadering van de 
Partnerschapsraad openbaar gemaakt. De notulen van de vergaderingen worden openbaar gemaakt 
nadat ze overeenkomstig regel 8 zijn goedgekeurd.  
5. De bekendmaking van de in de leden 2, 3 en 4 bedoelde documenten geschiedt 
overeenkomstig de toepasselijke gegevensbeschermingsregels van beide Partijen.  
Regel 11  
Talen  
1.  De officiële talen van de Partnerschapsraad zijn de officiële talen van de Unie en het 
Verenigd Koninkrijk.  
2.  De werktaal van de Partnerschapsraad is het Engels. Tenzij anders besloten door de 
medevoorzitters, beraadslaagt de Partnerschapsraad op basis van in het Engels opgestelde 
documenten.  
3. De Partnerschapsraad neemt besluiten inzake de wijziging of uitlegging van de 
overeenkomst aan in de talen waarin de tekst van de overeenkomst authentiek is. Alle overige 
besluiten van de Partnerschapsraad, met i nbegrip van die welke dit reglement van orde wijzigen, 
worden aangenomen in de in lid 2 genoemde werktaal.  
 
471 
 Regel 12  
Kosten  
1.  De Unie en het Verenigd Koninkrijk dragen elk hun eigen kosten van deelname aan de 
vergaderingen van de Partnerschapsraad.  
2.  Uitgaven in verband met de organisatie van de vergaderingen en de reproductie van 
documenten komen ten laste van de Partij die de vergadering organiseert.  
3.  De kosten in verband met vertolking van en naar de werktaal van de Partnerschapsraad 
tijdens vergad eringen zijn ten laste van de Partij die om vertolking vraagt.  
3. Elke Partij is verantwoordelijk voor de vertaling van besluiten en andere documenten in haar 
eigen officiële taal of talen indien dit op grond van deze regel 11 vereist is, en draagt de kos ten van 
die vertalingen.  
Regel 13  
Comités  
1.  Onverminderd lid 2 van deze regel zijn de regels 1 tot en met 12 van overeenkomstige 
toepassing op de comités.  
2.  De comités stellen de Partnerschapsraad ruim voor hun bijeenkomsten in kennis van hun 
vergaderr oosters en -agenda en melden de resultaten en conclusies van elke vergadering aan de 
Partnerschapsraad.  
 
 
 
  
 
472 
 BIJLAGE ORIG -1:AANTEKENINGEN BIJ DE PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS  
Aantekening 1  
Algemene beginselen  
1. Deze bijlage bevat de algemene regels voor de in artikel ORIG 3 [Algemene eisen], lid  1, punt 
c), van deze overeenkomst bedoelde toepasselijke vereisten van bijlage ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsregels].  
2. Voor de toepassing van deze bijlage en bijlage ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] 
moet een product voldoen aan de volgende vereisten om van oorsprong te zijn in overeenstemming 
met artikel ORIG.3 [Algemene eisen], lid  1, punt c) , van deze overeenkomst: een wijziging in 
tariefindeling, een productieproces, een maximumwaarde of maximumgewicht voor niet van 
oorsprong zijnde materialen, of een ander in deze bijlage of bijlage ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsregels] vermeld vereis te. 
3. Wanneer in een productspecifieke oorsprongsregel wordt verwezen naar het gewicht, wordt 
het nettogewicht bedoeld, dat wil zeggen het gewicht van een materiaal of een product exclusief het 
gewicht van de verpakking.  
4. Deze bijlage en bijlage ORIG -2 [Produ ctspecifieke oorsprongsregels] zijn gebaseerd op het 
geharmoniseerd systeem zoals gewijzigd op 1 januari 2017.  
Aantekening 2  
Structuur van de lijst van productspecifieke oorsprongsregels  
1. Aantekeningen bij afdelingen of in voorkomend geval hoofdstukken worden gelezen in 
samenhang met de productspecifieke oorsprongsregels voor de afdeling, het hoofdstuk, de post of 
de onderverdeling in kwestie.  
2. Elke productspecifieke oorsprongsregel in kolo m 2 van bijlage ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsregels] is van toepassing op het desbetreffende product in kolom 1 van bijlage ORIG -2 
[Productspecifieke oorsprongsregels].  
3. Wanneer op een product alternatieve productspecifieke oorsprongsregels van toepa ssing 
zijn, is het product van oorsprong uit een Partij indien het aan een van de alternatieven voldoet.  
4. Wanneer op een product een productspecifieke oorsprongsregel met meerdere vereisten 
van toepassing is, is het product slechts van oorsprong uit een Par tij indien het aan elk van die 
vereisten voldoet.  
5. Voor de toepassing van deze bijlage en bijlage ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] 
wordt verstaan onder:  
(a) “afdeling”: een afdeling van het geharmoniseerd systeem;  
(b) “hoofdstuk”: de eerste twee cijfers  van het tariefindelingsnummer overeenkomstig het 
geharmoniseerd systeem;  
 
473 
 (c) “post”: de eerste vier cijfers van het tariefindelingsnummer overeenkomstig het 
geharmoniseerd systeem; en  
(d) “onderverdeling”: de eerste zes cijfers van het tariefindelingsnummer overe enkomstig het 
geharmoniseerd systeem.  
2. Voor de toepassing van de productspecifieke oorsprongsregels gelden de volgende 
afkortingen:  
“VH”: productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een ander hoofdstuk dan dat van het 
product. Dit betekent dat ni et van oorsprong zijnde materialen die bij de productie van het product 
worden gebruikt, moeten worden ingedeeld in een ander hoofdstuk (tweecijferniveau van het 
geharmoniseerd systeem) dan dat van het product (d.w.z. een wijziging in hoofdstuk);  
“VP”: pro ductie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een andere post dan die van het 
product. Dit betekent dat niet van oorsprong zijnde materialen die bij de productie van het product 
worden gebruikt, moeten worden ingedeeld in een andere post (viercijfern iveau van het 
geharmoniseerd systeem) dan die van het product (d.w.z. een wijziging in post);  
“VOV”: productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een andere onderverdeling dan die 
van het product. Dit betekent dat niet van oorsprong zijnde materi alen die bij de productie van het 
product worden gebruikt, moeten worden ingedeeld in een andere onderverdeling (zescijferniveau 
van het geharmoniseerd systeem) dan die van het product (d.w.z. een wijziging in onderverdeling).  
Aantekening 3  
Toepassing van de productspecifieke oorsprongsregels  
1. Artikel ORIG.3 [Algemene eisen], lid 2,], betreffende producten die de oorsprongsstatus 
hebben verkregen en die bij de productie van andere producten worden gebruikt, is van toepassing 
ongeacht of die status werd verkr egen in dezelfde fabriek in een Partij als die waar deze producten 
worden gebruikt.  
2. Wanneer een productspecifieke oorsprongsregel bepaalde niet van oorsprong zijnde 
materialen specifiek uitsluit of bepaalt dat de waarde of het gewicht van bepaalde niet van  
oorsprong zijnde materialen een bepaalde grens niet mag overschrijden, zijn deze voorwaarden niet 
van toepassing op niet van oorsprong zijnde materialen die elders in het geharmoniseerd systeem 
zijn ingedeeld.  
3. Voorbeeld 1: Wanneer de regel voor  bulldozers  (GS-onderverdeling 8429.11) voorschrijft: 
“VP, met uitzondering van  niet van oorsprong zijnde materialen van post 84.31 Delen waarvan kan 
worden onderkend dat ze uitsluitend bestemd zijn voor de machines of toestellen bedoeld bij de 
posten 84.25 tot en me t 84.30” , dan mag onbeperkt gebruik worden gemaakt van niet van 
oorsprong zijnde materialen die niet in 84.29 en 84.31 zijn ingedeeld, zoals schroeven (GS -post 
73.18), draad en andere geleiders van elektriciteit, geïsoleerd (GS -post 85.44) en diverse elekt ronica  
(GS-hoofdstuk 85).  
Voorbeeld  2: Wanneer de regel voor post 35.05 (dextrine en ander gewijzigd zetmeel; lijm op basis 
van zetmeel etc.) voorschrijft: “VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde post 11.08”, dan 
mag onbeperkt gebruik worden gemaakt van niet van oorsprong zijnde materialen die niet in 11.08 
(zetmeel, inuline) zijn ingedeeld, zoals materialen van hoofdstuk 10 (granen).  
 
474 
 4. Wanneer in een productspecifieke oorsprongsregel is bepaald dat een product uit een 
bepaald materiaal moet wor den geproduceerd, betekent dit niet dat geen andere materialen mogen 
worden gebruikt die vanwege de aard ervan niet aan dat vereiste kunnen voldoen.  
Aantekening 4  
Berekening van een maximale waarde van de niet van oorsprong zijnde materialen  
Voor de toepassing van de productspecifieke oorsprongsregels wordt verstaan onder:  
(a) “douanewaarde”: de waarde zoals bepaald overeenkomstig de Overeenkomst inzake de 
toepassing van artikel VII van GATT 1994;  
(b) “EXW” of “prijs af fabriek”:  
(i) de prijs die voor het product  af fabriek betaald is of verschuldigd is aan de producent 
in wiens onderneming de laatste be - of verwerking heeft plaatsgevonden, voor zover 
in die prijs de waarde is begrepen van alle gebruikte materialen en alle andere aan de 
vervaardiging van het produ ct verbonden kosten, verminderd met alle binnenlandse 
belastingen die worden of kunnen worden terugbetaald wanneer het verkregen 
product wordt uitgevoerd; of  
(ii) indien er geen prijs is betaald of moet worden betaald of indien de werkelijk betaalde 
prijs niet alle aan de productie van het product verbonden en bij de productie van het 
product werkelijk gemaakte kosten dekt, de waarde van alle gebruikte materialen en 
alle andere bij de productie van het product in de Partij van uitvoer gemaakte kosten:  
(A) inclusief de verkoopkosten, algemene kosten en administratiekosten 
alsmede de winst, voor zover deze redelijkerwijze aan het product kunnen 
worden toegerekend, en  
(B) b) exclusief de vervoers - en verzekeringskosten, alle andere bij het vervoer 
van het product gemaakte k osten en alle interne belastingen van de Partij 
van uitvoer die worden of kunnen worden terugbetaald wanneer het 
verkregen product wordt uitgevoerd.  
(iii) Wanneer de laatste productie is uitbesteed, verwijst de term “producent” in punt (i) 
voor de toepassing van  punt (i) naar de persoon die de onderaannemer heeft 
ingehuurd.  
(c) “MaxNOM”: de maximale waarde van de niet van oorsprong zijnde materialen, uitgedrukt als 
een percentage en berekend met de volgende formule:  
        VNM  
MaxNOM (%) =   × 100  
        EXW   
 
(d) “VNM”: de waarde van de bij de productie van het product gebruikte niet van oorsprong 
zijnde materialen, te weten de douanewaarde ervan op het moment van invoer, inclusief de 
 
475 
 vervoerskosten, eventuele verzekeringskosten, verpakkingskosten en alle andere kost en die 
gemaakt zijn bij het vervoer van de materialen naar de haven van invoer in de Partij waar de 
producent van het product is gevestigd; indien de waarde van de niet van oorsprong zijnde 
materialen niet bekend is en niet kan worden vastgesteld, wordt de  eerste controleerbare 
prijs gebruikt die in de Unie of in het Verenigd Koninkrijk voor de niet van oorsprong zijnde 
materialen is betaald; de waarde van de bij de productie van het product gebruikte niet van 
oorsprong zijnde materialen kan worden berekend  op basis van de formule voor de gewogen 
gemiddelde waarde of een andere methode voor voorraadwaardering op grond van in de 
Partij algemeen aanvaarde boekhoudbeginselen.  
Aantekening 5  
Definities van processen als bedoeld in de afdelingen V, VI en VII van bijlage ORIG -2 
[Productspecifieke oorsprongsregels]  
Voor de toepassing van de productspecifieke oorsprongsregels wordt verstaan onder:  
(a) “biotechnologische verwerking”:  
(i) biologische of biotechnologische kweek (inclusief celkweek), hybridisatie of genetische 
modificatie van micro -organismen (bacteriën, virussen (inclusief fagen) enz.) of 
menselijke, dierlijke of plantencellen, en  
(ii) productie, isolatie of zuivering van cellulaire of intercellulaire structuren (zoals 
geïsoleerde genen, genfragmenten en plasmiden), of fermentatie;  
(b) “wijziging van de deeltjesgrootte”: doelbewuste en gecontroleerde modificatie van de 
deeltjesgrootte van een product, op andere wijze dan door louter pletten of persen, waardoor 
een product wordt verkregen met een bepaalde deeltjesgrootte, deeltjesgrootteverdeling of 
oppervlakte die relevant is voor de doeleinden van het verkregen product, en met fysieke of 
chemische kenmerken die verschillen van die van de inputmaterialen;  
(c) “chemische reactie”: proces (met inbegrip van een biochemisch proce s) waarmee een 
molecule met een nieuwe structuur wordt verkregen door de intramoleculaire verbindingen 
te verbreken en nieuwe intramoleculaire verbindingen tot stand te brengen, of door de 
ruimtelijke ordening van de atomen in een molecule te wijzigen, met  uitzondering van de 
onderstaande processen, die voor de toepassing van deze definitie niet als chemische reactie 
gelden:  
(i) oplossing  in water of in een ander oplosmiddel;  
(ii) verwijdering van oplosmiddelen, met inbegrip van als oplosmiddel gebruikt water, of  
(iii) toevoeging of verwijdering van kristalwater;  
(d) “distillatie”:  
(i) atmosferische distillatie: scheidingsproces waarbij aardolie in een distilleerkolom 
volgens kookpunt in fracties wordt omgezet en de damp vervolgens in verschillende 
vloeibaar gemaakte fracties word t gecondenseerd. Voorbeelden van door 
aardoliedistillatie verkregen producten zijn vloeibaar petroleumgas, nafta, benzine, 
kerosine, diesel of stookolie, lichte gasolie en smeerolie; en  
 
476 
 (ii) vacuümdistillatie: distillatie bij een druk die lager is dan de atmosf erische druk, maar 
niet zo laag dat het proces als moleculaire distillatie zou worden aangemerkt. 
Vacuümdistillatie wordt gebruikt voor het distilleren van hoogkokende en 
warmtegevoelige materialen zoals zware distillaten in aardolie, om lichte tot zware 
vacuüm gasoliën en residu te produceren;  
(e) “isomerenscheiding”: isolatie of scheiding van isomeren uit een mengsel van isomeren;  
(f) “vermenging”: doelbewuste en proportioneel gecontroleerde vermenging (met inbegrip van 
dispersie) van materialen, anders dan de to evoeging van verdunningsmiddelen, uitsluitend om 
te voldoen aan van tevoren vastgelegde specificaties, resulterend in de productie van een 
product met fysieke of chemische kenmerken die relevant zijn voor de doeleinden van het 
product en die verschillen va n die van de inputmaterialen;  
(g) “productie van standaardmateriaal” (met inbegrip van standaardoplossingen): productie van 
een preparaat dat geschikt is voor analytische, kalibrerings - of referentiedoeleinden met 
precieze, door de producent gecertificeerde gr aden van zuiverheid of verhoudingen;  
(h) “zuivering”: proces dat resulteert in de verwijdering van ten minste 80 % van de aanwezige 
onzuiverheden of de vermindering of verwijdering van onzuiverheden waarbij een goed 
geschikt wordt voor een of meer van de volgende toepassingen:  
(i) stoffen van farmaceutische , medicinale, cosmetische, veterinaire of 
levensmiddelenkwaliteit;  
(ii) chemische producten en reagentia voor analytische, diagnostische of 
laboratoriumtoepassingen;  
(iii) elementen en componenten voor gebruik in micro -elektronica;  
(iv) gespecialiseerde optische toepassingen;  
(v) biotechnisch gebruik (bv. in celkweek, in genetische technologie of als katalysator);  
(vi) dragers, gebruikt in een scheidingsproces; of  
(vii) gebruik in nucleaire toepassingen.  
Aantekening 6  
Definities van termen  gebruikt in afdeling XI van bijlage ORIG -2 
[Productspecifieke oorsprongsregels]  
Voor de toepassing  van de productspecifieke oorsprongsregels wordt verstaan onder:  
(a) “synthetische of kunstmatige vezels”: kabel van synthetische of kunstmatige filamenten, 
synt hetische of kunstmatige stapelvezels of afval daarvan, van de posten 55.01 tot en met 
55.07;  
(b) “natuurlijke vezels”: andere dan synthetische of kunstmatige vezels waarvan het gebruik 
beperkt is tot het stadium vóór het spinnen, met inbegrip van afval, en, te nzij anders vermeld, 
ook vezels omvat die zijn gekaard, gekamd of anderszins bewerkt, doch niet gesponnen; 
 
477 
 “natuurlijke vezels” omvat paardenhaar van post 05.11, zijde van de posten 50.02 en 50.03, 
wol, fijn of grof haar van de posten 51.01 tot en met 51.0 5, katoen van de posten 52.01 tot en 
met 52.03 en andere plantaardige vezels van de posten 53.01 tot en met 53.05;  
(c) “bedrukken”: techniek waarmee aan een textielsubstraat door middel van digitale, zeef -, wals - 
of transfertechnieken een permanente objectief te beoordelen functie, zoals kleur, ontwerp of 
technische prestatie, wordt verleend; en  
(d) “bedrukken (als zelfstandige bewerking)”: techniek waarmee aan een textielsubstraat door 
middel van digitale, zeef -, wals - of transfertechnieken een permanente objectie f te 
beoordelen functie, zoals kleur, ontwerp of technische prestatie, wordt verleend, samen met 
ten minste twee bewerkingen (voorbewerking of afwerking, zoals wassen, bleken, 
merceriseren, thermofixeren, ruwen, kalanderen, krimpvrij maken, permanent finis h, 
decatiseren, impregneren, herstellen en noppen, scheren, schroeien, droogtrommelproces, 
spanproces, vermalen, stomen en krimpen alsook nat decatiseren), mits de waarde van alle 
gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen niet hoger is dan 50 % van de  prijs af fabriek 
van het product.  
Aantekening 7  
Toleranties voor producten die twee of meer basistextielmaterialen 
bevatten  
1. Voor de toepassing van deze aantekening wordt onder basistextielmaterialen verstaan:  
(a) zijde;  
(b) wol;  
(c) grof haar;  
(d) fijn haar;  
(e) paarden haar (crin);  
(f) katoen;  
(g) papier en materialen voor het vervaardigen van papier;  
(h) vlas;  
(i) hennep;  
(j) jute en andere bastvezels;  
(k) sisal en andere textielvezels van agaven;  
(l) kokosvezel, abaca, ramee en andere plantaardige textielvezels;  
(m) synthetische filamenten;  
(n) kunstmatige filamenten;  
 
478 
 (o) filamenten die elektriciteit geleiden; uth  
(p) synthetische stapelvezels van polypropyleen;  
(q) synthetische stapelvezels van polyester;  
(r) synthetische stapelvezels van polyamide;  
(s) synthetische stapelvezels van polyacrylonitril;  
(t) synthetische stapelvezels van polyimide;  
(u) synthetische stapelvezels van polytetrafluorethyleen;  
(v) synthetische stapelvezels van poly(fenyleensulfide);  
(w) synthetische stapelvezels van poly(vinylchloride);  
(x) andere synthetische stapelvezels  
(y) kunstmatige stapelv ezels van viscose;  
(z) andere kunstmatige stapelvezels;  
(aa) garen van polyurethaan met soepele segmenten van polyether, al dan niet omwoeld;  
(bb) garen van polyurethaan, met soepele segmenten van polyester, al dan niet omwoeld;  
(cc) producten van post 56.05 (metaalgaren s) met strippen bestaande uit een kern van 
bladaluminium of van kunststoffolie, al dan niet bedekt met aluminiumpoeder, met een 
breedte van niet meer dan 5 mm, welke kern met behulp van een doorzichtig of gekleurd 
kleefmiddel is bevestigd tussen twee strip pen kunststoffolie;  
(dd) andere producten van post 56.05;  
(ee) glasvezels; en  
(ff) metaalvezels.  
2. Wanneer in bijlage ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] naar deze aantekening 
wordt verwezen, zijn de in kolom 2 genoemde vereisten bij wijze van tolerantie niet v an toepassing 
op bij de productie van een product gebruikte niet van oorsprong zijnde basistextielmaterialen, mits:  
(a) het product twee of meer basistextielmaterialen bevat; en  
(b) het gewicht van de niet van oorsprong zijnde basistextielmaterialen samen niet hog er is dan 
10 % van het totale gewicht van alle gebruikte basistextielmaterialen.  
Voorbeeld: Voor een weefsel van wol van post 51.12 bevattende garen van wol van post 
51.07, synthetisch garen van stapelvezels van post 55.09 en andere materialen dan 
basistextielmaterialen mag niet van oorsprong zijnd garen van wol dat niet aan de 
vereist en van bijlage  ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] voldoet of niet van 
oorsprong zijnd synthetisch garen dat niet aan de vereisten van bijlage ORIG -2 
 
479 
 [Productspecifieke oorsprongsregels] voldoet, of een combinatie van beide, worden 
gebruikt, mits h et totale gewicht ervan niet hoger is dan 10  % van het gewicht van alle 
basistextielmaterialen.  
3. Niettegenstaande aantekening 7.2, punt b), bedraagt de tolerantie voor producten 
bevattende “garen van polyurethaan, met soepele segmenten van polyether, al dan  niet omwoeld” 
ten hoogste 20 %. Het percentage van de andere niet van oorsprong zijnde basistextielmaterialen 
mag evenwel niet meer dan 10 % bedragen.  
4. Niettegenstaande aantekening 7.2, punt b), bedraagt de tolerantie voor producten 
bevattende “strippen be staande uit een kern van bladaluminium of van kunststoffolie, al dan niet 
bedekt met aluminiumpoeder, met een breedte van niet meer dan 5 mm, welke kern met behulp 
van een doorzichtig of gekleurd kleefmiddel is bevestigd tussen twee strippen kunststoffolie ” ten 
hoogste 30 %. Het percentage van de andere niet van oorsprong zijnde basistextielmaterialen mag 
evenwel niet meer dan 10 % bedragen.  
Aantekening 8  
Andere toleranties voor bepaalde textielproducten  
1. Wanneer in bijlage ORIG -2 [Productspecifieke oorspron gsregels] naar deze aantekening 
wordt verwezen, mogen niet van oorsprong zijnde textielmaterialen (met uitzondering van 
voeringen en tussenvoeringen) die niet voldoen aan de in kolom 2 vermelde vereisten voor een 
geconfectioneerd textielproduct, worden geb ruikt, mits deze onder een andere post vallen dan het 
product en de waarde ervan niet hoger is dan 8  % van de prijs af fabriek van het product.   
2. Niet van oorsprong zijnde materialen die niet onder de hoofdstukken  50 tot en met  63 zijn 
ingedeeld, mogen zond er beperking worden gebruikt bij de productie van textielproducten die 
onder de hoofdstukken  50 tot en met 63 zijn ingedeeld, ongeacht of ze textiel bevatten.  
Voorbeeld: Wanneer op grond van een vereiste van bijlage ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsrege ls] voor een bepaald textielartikel (zoals een pantalon) garen moet 
worden gebruikt, dan sluit dit het gebruik van niet van oorsprong  zijnde  artikelen van 
metaal (zoals knopen) niet uit, omdat artikelen van metaal niet zijn ingedeeld in de 
hoofdstukken 50 tot en met 63. Om dezelfde reden is het gebruik van niet van 
oorsprong zijnde ritssluitingen toegestaan, al bevatten deze normalerwijze ook textiel.  
3. Wanneer een vereiste van bijlage ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels] bestaat in 
een maximumwaarde v oor niet van oorsprong zijnde materialen wordt bij de berekening van de 
waarde van de niet van oorsprong zijnde materialen rekening gehouden met de waarde van de niet 
van oorsprong zijnde materialen die niet zijn ingedeeld in de hoofdstukken 50 tot en met 63. 
Aantekening 9  
Landbouwproducten  
Landbouwproducten die zijn ingedeeld in afdeling II van het geharmoniseerd systeem en in post 
24.01 en die op het grondgebied van een Partij zijn geteeld of geoogst, worden behandeld als van 
oorsprong uit die Partij, zel fs indien ze zijn gekweekt uit zaden, bollen, wortels, stekken, loten, 
enten, scheuten, knoppen of andere levende delen van planten uit een derde land.  
  
 
480 
 BIJLAGE ORIG -2: PRODUCTSPRECIFIEKE OORSPRONGSREGELS  
Kolom 1  
Indeling op basis van 
het geharmoniseerd 
systeem (2017), 
inclusief specifieke 
beschrijving  Kolom 2  
Productspecifieke oorsprongsregel   
AFDELING I  LEVENDE DIEREN EN PRODUCTEN VAN HET DIERENRIJK  
Hoofdstuk 1  Levende dieren  
01.01 -01.06  Alle dieren van hoofdstuk  1 moeten volledig zijn verkregen.  
Hoofdstuk 2  Vlees en eetbare slachtafvallen  
02.01 -02.10  Productie waarbij alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 1 en 2 
volledig zijn verkregen.  
Hoofdstuk 3  Vis, schaaldieren, weekdieren en andere ongewervelde waterdieren  
03.01 -03.08  Productie waarbij alle gebruikte materialen van hoofdstuk 3 volledig zijn 
verkregen.  
Hoofdstuk 4  Melk en zuivelproducten; vogeleieren; natuurhoning;  eetbare producten 
van dierlijke oorsprong, elders genoemd noch elders onder begrepen  
04.01 -04.10  Productie waarbij:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de niet van oorsprong zijnde materialen  van de 
posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van het 
product.  
Hoofdstuk 5  Andere producten van dierlijke oorsprong, elders genoemd noch elders 
onder begrepen  
05.01 -05.11  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
AFDELING II:  PRODUCTEN VAN HET PLANTENRIJK  
Hoofdstuk 6  Levende planten en producten van de bloementeelt  
06.01 -06.04  Productie waarbij alle gebruikte materialen van hoofdstuk 6 volledig zijn 
verkregen.  
Hoofdstuk 7  Groenten, planten, wortels en kno llen, voor voedingsdoeleinden  
 
481 
 07.01 -07.14  Productie waarbij alle gebruikte materialen van hoofdstuk 7 volledig zijn 
verkregen.  
Hoofdstuk 8  Fruit; schillen van citrusvruchten en van meloenen  
08.01 -08.14  Productie waarbij:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  8 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van het 
product.  
Hoofdstuk 9  Koffie, thee, maté en specerijen  
09.01 -09.10  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
Hoofdstuk 10  Granen  
10.01 -10.08  Productie waarbij alle gebruikte materialen van hoofdstuk 10 volledig zijn 
verkregen.  
Hoofdstuk 11  Producten van de meelindustrie ; mout; zetmeel; inuline; tarwegluten  
11.01 -11.09  Productie waarbij alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 10 en 11, 
van de posten 07.01, 07.14, 23.02 en 23.03 of van onderverdeling 0710.10 
volledig zijn verkregen.  
Hoofdstuk 12  Oliehoudende zaden en vruchten; allerlei zaden, zaaigoed en vruchten; 
planten voor industrieel en voor geneeskundig gebruik; stro en voeder  
12.01 -12.14  VP 
Hoofdstuk 13  Gomlak (schellak); Gommen, harsen en andere plantensappen en 
plantenextracten  
13.01 -13.02  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post, waarbij het 
totale gewicht van de niet van oorsprong zijnde materialen van de posten 
17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van het product.  
Hoofdstuk 14  Plantaardige grondstoffen; plantaar dige producten, elders genoemd noch 
elders onder begrepen  
14.01 -14.04  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
AFDELING III  VETTEN EN OLIËN (DIERLIJKE EN PLANTAARDIGE) EN 
DISSOCIATIEPRODUCTEN DAARVAN; BEWERKT SPIJSVET; WAS VAN 
DIERLIJKE OF VAN PLANTAARDIGE OORSPRONG  
Hoofdstuk 15  Vetten en oliën (dierlijke en plantaardige) en dissociatieproducten 
daarvan; bewerkt spijsvet; was van dierlijke of van plantaardige 
 
482 
 oorsprong  
15.01 -15.04  VP 
15.05 -15.06  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
15.07 -15.08  VOV  
15.09 -15.10  Productie waarbij alle gebruikte plantaardige materialen volledig zijn 
verkregen.  
15.11 -15.15  VOV  
15.16 -15.17  VP 
15.18 -15.19  VOV  
15.20  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
15.21 -15.22  VOV  
AFDELING IV  PRODUCTEN VAN DE VOEDSELINDUSTRIE; DRANKEN, 
ALCOHOLHOUDENDE VLOEISTOFFEN EN AZIJN; TABAK EN TOT VERBRUIK 
BEREIDE TABAKSSURROGATEN  
Hoofdstuk 16  Bereidingen van vlees, van vis, van schaaldieren, van wee kdieren of van 
andere ongewervelde waterdieren  
1601.00 -1604.18  Productie waarbij alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 1, 2, 3 en 
16 volledig zijn verkregen88. 
1604.19  VH 
1604.20   
- Bereidingen van surimi:  VH 
- Andere:  Productie waarbij alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 3 en 16 
volledig zijn verkregen89. 
                                                            
88 Bereidingen en conserven van tonijn, van boniet en van  bonito ( Sarda  spp.), geheel of in stukken (doch niet 
fijngemaakt), ingedeeld in onderverdeling 1604.14, kunnen binnen de jaarquota zoals vermeld in bijlage ORIG -
II bis [Oorsprongscontingenten en alternatieven voor de productspecifieke oorsprongsregels in bijlage ORIG -2], 
in het kader van alternatieve productspecifieke oorsprongsregels worden aangemerkt als zijnde van 
oorsprong.  
Bereidingen en conserven van tonijn, van boniet en van andere vis van het geslacht Euthynnus 
(andere dan geheel of in stukken), in gedeeld in onderverdeling 1604.20, kunnen binnen de 
jaarquota zoals vermeld in bijlage ORIG -II bis [Oorsprongscontingenten en alternatieven voor de 
 
483 
 1604.31 -1605.69  Productie waarbij alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 3 en 16 
volledig zijn verkregen.  
Hoofdstuk 17  Suiker en suikerwerk  
17.01  VP 
17.02  VP, mits het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van de posten 11.01 tot en met 11.08, 17.01 en 17.03 niet hoger 
is dan 20 % van het gewicht van het product.  
17.03  VP 
17.04   
- Witte chocolade:  VP, mits:  
a) alle gebruikte materialen v an hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
b), i) het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het 
gewicht van het product. of  
ii) de waarde van de gebruikte niet van oorsp rong zijnde materialen van de 
posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 30 % van de prijs af fabriek van het 
product.  
- Andere:  VP, mits:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van  oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het gewicht van 
het product.  
Hoofdstuk 18  Cacao en bereidingen daarvan  
18.01 -18.05  VP 
1806.10  VP, mits:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het gewicht van 
het product.  
                                                                                                                                                                                         
productspecifieke oorsprongsregels in bijlage ORIG -2], in het kader van alternatieve productspecifieke 
oorsp rongsregels worden aangemerkt als zijnde van oorsprong.  
 
484 
 1806.20 -1806.90  VP, mits:  
a) alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig z ijn verkregen; en  
 
b), i) het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het 
gewicht van het product. of  
ii) de waarde van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 30 % van de prijs af fabriek van het 
product.  
Hoofdstuk 19  Bereidingen van graan, van meel, van zetmeel of van melk; gebak  
19.01 -19.05  VP, mits:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verk regen;  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de hoofdstukken 2, 3 en 16 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van 
het product;  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de poste n 10.06 en 11.08 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van 
het product; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het gewicht van 
het product.  
Hoofdstuk 20  Bereid ingen van groenten, van vruchten en van andere plantendelen  
20.01  VP 
20.02 -20.03  Productie waarbij alle gebruikte materialen van hoofdstuk 7 volledig zijn 
verkregen.  
20.04 -20.09  VP, mits het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 40  % van het 
gewicht van het product.  
Hoofdstuk 21  Diverse producten voor menselijke consumptie  
21.01 -21.02  VP, mits:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20  % van het gewicht van 
 
485 
 het product.  
2103.10  
2103.20  
2103.90  VP; niet van oorsprong zijnd(e) mosterdmeel of bereide mosterd mag 
even wel worden gebruikt.  
2103.30  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
21.04 -21.06  VP, mits:  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20  % van het gewicht van 
het product.  
Hoofdstuk 22  Dranken, alcoholhoudende vloeistoffen en azijn  
22.01 -22.06  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 22.07 en 22.08, mits:  
- alle gebruikte materialen van de onderverdelingen 0806.10, 2009.61 en 
2009.69 volledig zijn verkregen;  
- alle gebruikte materialen van hoofdstuk  4 volledig zijn verkregen; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde ma terialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20  % van het gewicht van 
het product.  
22.07  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
22.08, mits alle gebruikte materialen van hoofdstuk 10 en van de 
onderverdelingen 08 06.10, 2009.61 en 2009.69 volledig zijn verkregen.  
22.08 -22.09  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 22.07 en 22.08, mits alle gebruikte materialen van de 
onderverdelingen 0806.10, 2009.61 en 2009.69 volledig zijn ver kregen.  
Hoofdstuk 23  Resten en afval van de voedselindustrie; bereid voedsel voor dieren  
23.01  VP 
2302.10 -2303.10  VP, mits het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van hoofdstuk 10 niet hoger is dan 20 % van het gewicht van het 
product.  
2303.20 -2308.00  VP 
23.09  VP, mits:  
 
486 
 - alle gebruikte materialen van de hoofdstukken 2 en 4 volledig zijn 
verkregen;  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 10.01 tot en met 10.04, 10.07 en 10.08, van hoofdstuk 11 en 
van de posten 23.02 en 23.03 niet hoger is dan 20  % van het gewicht van 
het product; en  
- het totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
van de posten 17.01 en 17.02 niet hoger is dan 20  % van het gewich t van 
het product.  
Hoofdstuk 24  Tabak en tot verbruik bereide tabakssurrogaten  
24.01  Productie waarbij alle materialen van post 24.01 volledig zijn verkregen.  
2402.10  Productie uit de niet van oorsprong zijnde materialen van een post, mits het 
totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen van 
post 24.01 niet hoger is dan 30  % van het gewicht van de gebruikte 
materialen van hoofdstuk 24.  
2402.20  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post, met 
uitzondering van  die van het product en van rooktabak van onderverdeling 
2403.19, waarbij ten minste 10 gewichtspercenten van alle gebruikte 
materialen van post 24.01 volledig zijn verkregen.  
2402.90  Productie uit de niet van oorsprong zijnde materialen van een post, mit s het 
totale gewicht van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen van 
post 24.01 niet hoger is dan 30  % van het gewicht van de gebruikte 
materialen van hoofdstuk 24.  
24.03  VP, waarbij ten minste 10 gewichtspercenten van alle gebruikte materialen 
van post 24.01 volledig zijn verkregen.  
AFDELING V  MINERALE PRODUCTEN  
Aantekening bij de afdeling: Zie bijlage ORIG -1, aantekening 5, voor de 
definities van de in deze afdeling bedoelde regels voor horizontale 
verwerking.  
Hoofdstuk 25  Zout; zwavel; aarde  en steen; gips, kalk en cement  
25.01 -25.30  VP; 
of 
MaxNOM 70  % (EXW).  
Hoofdstuk 26  Ertsen, slakken en assen  
26.01 -26.21  VP 
 
487 
 Hoofdstuk 27  Minerale brandstoffen, aardolie en distillatieproducten daarvan; 
bitumineuze stoffen; minerale was  
27.01 -27.09  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
27.10  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde biodiesel van 
onderverdeling 3824.99 of 3826.00;  
of 
het ondergaan van distillatie of van een chemische reactie, mits de 
gebruikte bio diesel (inclusief waterstofbehandelde plantaardige olie) van 
post 27.10 en van de onderverdelingen 3824.99 en 3826.00 wordt 
verkregen door verestering, omestering of waterstofbehandeling.  
27.11 -27.15  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
AFDELING VI  PRODUCTEN VAN DE CHEMISCHE EN VAN DE AANVERWANTE 
INDUSTRIEËN  
Aantekening bij de afdeling: Zie bijlage ORIG -1, aantekening 5, voor de 
definities van de in deze afdeling bedoelde regels voor horizontale 
verwerking.  
Hoofdstuk 28  Anorganische chemische producten; anorganische of organische 
verbindingen van edele metalen, van radioactieve elementen, van 
zeldzame aardmetalen en van isotopen  
28.01 -28.53  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 29  Organis che chemische producten  
2901.10 -2905.42  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking ;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
 
488 
 2905.43 -2905.44  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
17.02 en van onderverdeling 3824.60.  
2905.45  VOV, maar niet van oorsprong zijnde materialen van dezelfde 
onderverdeling als het product mogen worden gebruikt, mits de totale 
waarde ervan niet hoger is dan 20  % van de prijs af fabriek van het product;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
2905.49 -2942  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateri aal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 30  Farmaceutische producten  
30.01 -30.06  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 31  Meststo ffen 
31.01 -31.04  VP, maar niet van oorsprong zijnde materialen van dezelfde post als het 
product mogen worden gebruikt, mits de totale waarde ervan niet hoger is 
dan 20  % van de prijs af fabriek van het product;  
of 
MaxNOM 40  % (EXW).  
31.05   
- Natriumnitraat  
- Calciumcyaanamide  VP, maar niet van oorsprong zijnde materialen van dezelfde post als het 
product mogen worden gebruikt, mits de totale waarde ervan niet hoger is 
dan 20  % van de prijs af fabriek van het product;  
 
489 
 - Kaliumsulfaat  
- 
Magnesiumkaliumsulfaat  of 
MaxNOM 40  % (EXW).  
- Andere  
 VP, maar niet van oorsprong  zijnde materialen van dezelfde post als het 
product mogen worden gebruikt, mits de totale waarde ervan niet hoger is 
dan 20  % van de EXW van het product, en waarbij de waarde van alle 
gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen niet hoger is dan 50  % van 
de EXW van het product;  
of 
MaxNOM 40  % (EXW).  
Hoofdstuk 32  Looi - en verfextracten; looizuur (tannine) en derivaten daarvan; 
pigmenten en andere kleur - en verfstoffen; verf en vernis; mastiek; inkt  
32.01 -32.15  VOV;  
het ondergaan van een chemische rea ctie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 33  Etherische oliën en harsaroma's; parfumerieën, toiletartikelen en 
cosmetische producten  
33.01  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotech nologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
3302.10  VP, maar niet van oorsprong zijnde materialen van onderverdeling 3302.10 
mogen worden gebruikt, mits de totale waarde ervan niet hoger is dan 20  % 
van de EXW van het product.  
3302.90  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
 
490 
 verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
33.03  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
33.04 -33.07  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 34  Zeep, or ganische tensioactieve producten, wasmiddelen, smeermiddelen, 
kunstwas, bereide was, poets - en onderhoudsmiddelen, kaarsen en 
dergelijke artikelen, modelleerpasta's, tandtechnische waspreparaten en 
tandtechnische preparaten op basis van gebrand gips  
34.01 -34.07  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstu k 35  Eiwitstoffen; gewijzigd zetmeel; lijm; enzymen  
35.01 -35.04  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van 
hoofdstuk 4.  
35.05  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
11.08.  
35.06 -35.07  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
 
491 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 36  Kruit en springstoffen; pyrotechnische artikelen; lucifers; vonkende 
legeringen; ontvlambare stoffen  
36.01 -36.06  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltje sgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 37  Producten voor fotografie en cinematografie  
37.01 -37.07  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 38  Diverse  producten van de chemische industrie  
38.01 -38.08  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
3809.10  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 11.08 en 35.05.  
3809.91 -3822.00  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
 
492 
 of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
38.23  Productie uit n iet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
3824.10 -3824.50  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
3824.60  VP, met uitzo ndering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
onderverdelingen 2905.43 en 2905.44.  
3824.71 -3825.90  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deeltjesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
38.26  Productie waarb ij biodiesel wordt verkregen door omestering, verestering 
of waterstofbehandeling.  
AFDELING VII  KUNSTSTOF EN WERKEN DAARVAN; RUBBER EN WERKEN DAARVAN  
Aantekening bij de afdeling: Zie bijlage ORIG -1, aantekening 5, voor de 
definities van de in deze afdeling bedoelde regels voor horizontale 
verwerking.  
Hoofdstuk 39  Kunststof en werken daarvan  
39.01 -39.15  VOV;  
het ondergaan van een chemische reactie, van zuivering, van vermenging, 
van productie van standaardmateriaal, van een wijziging van de 
deelt jesgrootte, van isomerenscheiding of van biotechnologische 
verwerking;  
of 
 
493 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
39.16 -39.19  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
39.20  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
39.21 -39.22  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
3923.10 -3923.50  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
3923.90 -3925.90  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
39.26  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 40  Rubber en werken daarvan  
40.01 - 40.11  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
4012.11 -4012.19  
 VOV;  
of 
Van een nieuw loopvlak voorzien van gebruikte banden.  
 
494 
 4012.20 -4017.00  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING VIII  HUIDEN, VELLEN, LEDER EN PELTERĲEN, LEDERWAREN EN BONTWERK; 
ZADEL - EN TUIGMAKERSWERK; REISARTIKELEN, HANDTASSEN EN 
DERGELĲKE BERGINGSMIDDELEN; WERKEN VAN DARMEN (ANDERE DAN 
POIL DE MESSINE (CRIN DE FLORENCE))  
Hoofdstuk 41  Huiden en vellen (andere dan pelterijen), alsmede leder  
41.01 -4104.19  VP 
4104.41 -4104.49  VOV, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
onderverdelingen 4104.41 tot en met 4104.49.  
4105.10  VP 
4105.30  VOV  
4106.21  VP 
4106.22  VOV  
4106.31  VP 
4106.32 -4106.40  VOV  
4106.91  VP 
4106.92  VOV  
41.07 -41.13  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
onderverdelingen 4104.41, 4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32 en 4106.92. 
Niet van oorsprong zijnde materialen van de onderverdelingen 4104.41, 
4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32 en 4106.9 2 mogen evenwel worden 
gebruikt, mits ze opnieuw worden gelooid.  
4114.10  VP 
4114.20  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
onderverdelingen 4104.41, 4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32, 4106.92 en 
4107. Niet van oorsprong zijnde materialen van de onderverdelingen 
4104.41, 4104.49, 4105.30, 4106.22, 4106.32, 4106.92 en van post 41.07 
mogen evenwel worden gebruikt, mits ze opnieuw worden gelooid.  
41.15  VP 
Hoofdstuk 42  Lederwaren; zadel - en tuigmakerswerk; reisartikelen, han dtassen en 
dergelijke bergingsmiddelen; werken van darmen (andere dan poil de 
 
495 
 Messine (crin de Florence))  
42.01 -42.06  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 43  Pelterijen en bontwerk; namaakbont  
4301.10 -4302.20  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
4302.30  VOV  
43.03 -43.04  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING IX  HOUT, HOUTSKOOL EN HOUTWAREN; KURK EN KURKWAREN; 
VLECHTWERK EN MANDENMAKERSWERK  
Hoofdstuk 44  Hout, houtskool en houtwaren  
44.01 -44.21  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 45  Kurk en kurkwaren  
45.01 -45.04  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 46  Vlechtwerk en mandenmakerswerk  
46.01 -46.02  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING X  HOUTPULP EN PULP VAN ANDERE CELLULOSEHOUDENDE VEZELSTOFFEN; 
PAPIER EN KARTON VOOR HET TERUGWINNEN (RESTEN EN AFVAL); 
 
496 
 PAPIER EN KARTON, ALSMEDE ARTIKELEN DAARVAN  
Hoofdstuk 47  Houtpulp en pulp van andere cellulosehoudende vezelstoffen; papier en 
karton voor het terugwinnen (resten en afval)  
47.01 -47.07  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 48  Papier en karton; cellulose -, papier - en kartonwaren  
48.01 -48.23  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 49  Artikelen van de uitgeverij, van de pers of van een andere grafische  
industrie; geschreven of getypte teksten en plannen  
49.01 -49.11  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XI  TEXTIELSTOFFEN EN TEXTIELWAREN  
Aantekening bij de afdeling: Zie bijlage ORIG -1, aantekeningen 6, 7 en 8, 
voor de definities van de termen die worden gebruikt voor de toleranties 
die van toepassing zijn op bepaalde producten van textielmaterialen.  
Hoofdstu k 50  Zijde  
50.01 -50.02  VP 
 
50.03  
  
- Gekaard of gekamd:  Kaarden of kammen van afval van zijde.  
 
- Andere:  VP 
 
 
497 
 50.04 -50.05  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetisch of kunstmatig continufilament samen met spinnen;  
Extrusie van synthetisch of kunstmatig continufilament samen met twijnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
50.06  
  
- Garens van zijde of van 
afval van zijde:  
 Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetisch of kunstmatig continufilament samen  met spinnen;  
Extrusie van synthetisch of kunstmatig continufilament samen met twijnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
- Poil de Messine (crin de 
Florence):  
 VP 
 
50.07  
 Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven;  
Twijnen of een mechanische bewerking samen met weven;  
Weven samen met verven;  
Verven van het g aren samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 51  Wol, fijn haar en grof haar; garens en weefsels van paardenhaar (crin)  
51.01 -51.05  VP 
 
 
498 
 51.06 -51.10  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
51.11 -51.13  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens  samen met weven;  
Weven samen met verven;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 52  Katoen  
52.01 -52.03  VP 
 
52.04 -52.07  
 Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
52.08 -52.12  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens  samen met weven;  
Twijnen of een mechanische bewerking samen met weven;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een deklaag of met het 
voorzien van inlagen;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
 
499 
 Bedrukken (als zelfs tandige bewerking).  
Hoofdstuk 53  Andere plantaardige textielvezels; papiergarens en weefsels daarvan  
53.01 -53.05  VP 
 
53.06 -53.08  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een  mechanische bewerking.  
53.09 -53.11  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een deklaag of met het 
voorzien van inlagen;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 54  Synthetische of kunstmatige filamenten; strippen en artikelen van 
dergelijke vorm, van synthetische of kunstmatige textielstoffen  
54.01 -54.06  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
54.0 7-54.08  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van ee n deklaag of met het 
voorzien van inlagen;  
 
500 
 Twijnen of een mechanische bewerking samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 55  Synthetische of kunstmatige stapelvezels  
55.01 -55.07  Extrusie van synthetische of van kunstmatige vezels.  
 
55.08 -55.11  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
55.12 -55.16  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven;  
Twijnen of een mechanische bewerking samen met weven;  
Weven samen met verven, met het aanbrenge n van een deklaag of met het 
voorzien van inlagen;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 56  Watten, vilt en gebonden textielvlies; speciale garens; bindgaren, touw en 
kabel,  alsmede werken daarvan  
56.01  Spinnen van natuurlijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
of 
Aanbrengen van een deklaag, aanbrengen van een flockprin t, voorzien van 
inlagen of metalliseren samen met ten minste twee andere belangrijke 
 
501 
 voorbereidende of afwerkingsbewerkingen (zoals kalanderen, krimpvrij 
maken, thermofixeren en permanent finish), mits de waarde van de 
gebruikte niet van oorsprong zijnde m aterialen niet hoger is dan 50 % van 
de EXW van het product.  
56.02  
  
- Naaldgetouwvilt:  Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met 
weefselvorming; echter:  
- niet van oorsprong zijnde filamentgarens van polypropyleen van post 
54.02,  
- niet van oorsprong zijnde vezels van polypropyleen van post  55.03 of post 
55.06, of  
- niet van oorsprong zijnde kabels van filamenten van polypropyleen van 
post 55.01,  
waarvan de titer van elk filament of elke vezel minder dan 9 decitex 
bedraagt, mogen wor den gebruikt tot een totale waarde van 40 % van de 
EXW van het product;  
of 
Het maken van een gebonden textielvlies alleen in geval van vilt dat uit 
natuurlijke vezels is gemaakt.  
- Andere:  Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met 
weefselv orming;  
of 
het maken van een gebonden textielvlies alleen in geval van ander vilt dat 
uit natuurlijke vezels is gemaakt.  
5603.11 -5603.14  Productie uit:  
- gerichte of willekeurig georiënteerde filamenten, of  
- stoffen of polymeren van natuurlijke of synthetische of kunstmatige 
oorsprong;  
in beide gevallen gevolgd door binding aan een gebonden textielvlies.  
5603.91 -5603.94  Productie uit:  
- gerichte of willekeurig georiënteerde stapelvezels; of  
- versneden garens van natuurlijke of synthetische of kunstmatige 
 
502 
 oorsprong;  
in beide gevallen gevolgd door binding aan een gebonden textielvlies.  
5604.10  Productie uit niet -omwoelde of -omvlochten draad en koord, van rubber.  
 
5604.90  Spinnen van natuurl ijke vezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
 
56.05  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels s amen met spinnen;  
of 
Twijnen samen met een mechanische bewerking.  
56.06  Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen;  
Twijnen samen met omwoelen;  
Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels;  
of 
Aanbrengen van  een flockprint samen met verven.  
56.07 -56.09  Spinnen van natuurlijke vezels;  
of 
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met spinnen.  
Hoofdstuk 57  Tapijten  
Aantekening bij het hoofdstuk: Voor producten van dit hoofdstuk mag 
niet van oorsprong zijnd juteweefsel als rug worden gebruikt.  
 
57.01 -57.05  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven of met tuften;  
Extrusie va n synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven 
 
503 
 of met tuften;  
Productie uit kokos -, sisal - of jutegarens of klassieke ringgesponnen 
viscosegarens;  
Tuften samen met verven of met bedrukken;  
Tuften of weven van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen 
met het aanbrengen van een deklaag of met het voorzien van inlagen;  
Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
of 
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met niet -
weeftechnieken, met inbegrip van naa ldponsen.  
Hoofdstuk 58  Speciale weefsels; getufte textielstoffen; kant; tapisserieën; 
passementwerk; borduurwerk  
58.01 -58.04  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven of met tuften;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven 
of met tuften;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een flockprint, met het 
aanbrengen van een deklaag, met het voorzien van inlagen of met 
metalliseren;  
Tuften samen met verven of met bedrukken;  
Aanb rengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
58.05  VP 
 
58.06 -58.09  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven of met tuften;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven 
of met tuften;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een flockprint, met h et 
 
504 
 aanbrengen van een deklaag, met het voorzien van inlagen of met 
metalliseren;  
Tuften samen met verven of met bedrukken;  
Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
58.10  Borduurwerk waarin de waarde van de gebruikte niet van oorsprong zijnde 
materialen van een post, met uitzondering van die van het product, niet 
hoger is dan 50 % van de EXW van het product.  
 
58.11  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven of met tuften;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven 
of met tuften;  
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een flockprint, met h et 
aanbrengen van een deklaag, met het voorzien van inlagen of met 
metalliseren;  
Tuften samen met verven of met bedrukken;  
Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
Verven van het garen samen met weven;  
Weven samen met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
Hoofdstuk 59  Weefsels, geïmpregneerd, bekleed, bedekt of met inlagen; technische 
artikelen van textielstoffen  
59.01  Weven samen met verven, met het aanbrengen van een flockprint, met het 
aanbrengen van een dekl aag, met het voorzien van inlagen of met 
metalliseren;  
of 
 
505 
 Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken.  
59.02  
  
- Bevattende niet meer 
dan 90 
gewichtspercenten 
textielmaterialen:  Weven.  
- Andere:  
 Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met weven.  
 
59.03  Weven, breien of haken samen met impregneren, met het aanbrengen van 
een deklaag, met bekleden, met het voorzien van inlagen of met 
metalliseren;  
Weven samen met bedrukken; of  
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
59.04  Kalanderen samen met verven, met het aanbrengen van een deklaag, met 
het voorzien van inlagen of met metalliseren. Niet van oorsprong zijnd 
juteweefsel mag als rug worden gebruikt;  
of 
Weven samen met verven, met het aanbrengen van een de klaag, met het 
voorzien van inlagen of met metalliseren; Niet van oorsprong zijnd 
juteweefsel mag als rug worden gebruikt.  
59.05  
  
- Geïmpregneerd, 
bekleed of bedekt met, 
dan wel met inlagen van 
rubber, kunststoffen of 
andere materialen:  
 Weven, breien of het maken van een gebonden textielvlies samen met 
impregneren, met het aanbrengen van een deklaag, met bekleden, met het 
voorzien van inlagen of met metalliseren.  
- Andere:  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met weven;  
Weven, breien of het maken van een gebonden textielvlies samen met 
verven, met het aanbrengen va n een deklaag of met het voorzien van 
 
506 
 inlagen;  
Weven samen met bedrukken;  
of  
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
59.06  
  
- Brei- en haakwerk aan 
het stuk:  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met breien of met haken;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met breien 
of met haken;  
Breien of haken samen met gummeren; of  
Gummeren samen met ten minste  twee andere belangrijke voorbereidende 
of afwerkingsbewerkingen (zoals kalanderen, krimpvrij maken, 
thermofixeren en permanent finish), mits de waarde van de gebruikte niet 
van oorsprong zijnde materialen niet hoger is dan 50 % van de EXW van het 
product.  
- Andere weefsels, 
vervaardigd uit 
synthetische 
filamentgarens, 
bevattende meer dan 90 
gewichtspercenten 
textielmaterialen:  
 Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met weven.  
- Andere:  Weven, breien of een ander proces dan weven samen me t verven, met het 
aanbrengen van een deklaag of met gummeren;  
Verven van het garen samen met weven, met breien of met een ander 
proces dan weven;  
of 
Gummeren samen met ten minste twee andere belangrijke voorbereidende 
of afwerkingsbewerkingen (zoals kalan deren, krimpvrij maken, 
thermofixeren en permanent finish), mits de waarde van de gebruikte niet 
van oorsprong zijnde materialen niet hoger is dan 50 % van de EXW van het 
product.  
59.07  Weven, breien of het maken van een gebonden textielvlies samen met 
verven, met bedrukken, met het aanbrengen van een deklaag, met 
 
507 
 impregneren of met bekleden;  
Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
of 
Bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
59.08  
  
- Gloeikousjes, 
geïmpregneerd:  
 Productie uit  rondgebreide of -gehaakte buisjes.  
 
- Andere:  VP 
 
59.09 -59.11  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met weven;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels samen met weven;  
Weven samen met verven, met het aanbren gen van een deklaag of met het 
voorzien van inlagen;  
of 
Aanbrengen van een deklaag, aanbrengen van een flockprint, voorzien van 
inlagen of metalliseren samen met ten minste twee andere belangrijke 
voorbereidende of afwerkingsbewerkingen (zoals kalanderen,  krimpvrij 
maken, thermofixeren en permanent finish), mits de waarde van de 
gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen niet hoger is dan 50 % van 
de EXW van het product.  
 
Hoofdstuk 60  Brei- en haakwerk aan het stuk  
60.01 -60.06  Spinnen van natuurlijk e of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met breien of met haken;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met breien 
of met haken;  
Breien of haken samen met verven, met het aanbrengen van een flockprint, 
met het aanbrenge n van een deklaag, met het voorzien van inlagen of met 
bedrukken;  
 
508 
 Aanbrengen van een flockprint samen met verven of met bedrukken;  
Verven van het garen samen met breien of met haken; of  
Twijnen of texturiseren samen met breien of met haken, mits de waard e 
van de gebruikte niet van oorsprong zijnde niet -getwijnde of niet -
getexturiseerde garens niet hoger is dan 50 % van de EXW van het product.  
Hoofdstuk 61  Kleding en kledingtoebehoren, van brei - of haakwerk  
61.01 -61.17  
  
- Verkregen door het 
aaneennaaien of 
anderszins aaneenzetten 
van twee of meer 
stukken brei - of 
haakwerk die hetzij in 
vorm zijn gesneden 
hetzij direct in vorm zijn 
verkregen:  
 Breien of haken samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van 
weefsel).  
 
- Andere:  Spinnen van natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen 
met breien of met haken;  
Extrusie van synthetische of kunstmatige filamentgarens samen met breien 
of met haken; of  
Breien en confectioneren in één bewerking.  
Hoofdstuk 62  Kleding en kledingtoebehoren, andere dan van brei - of haakwerk  
62.01  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.02  
  
- Geborduurd:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
 
509 
 niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het pro duct.  
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.03  Weven samen met confectioneren (met inbegrip v an snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.04  
  
- Geborduurd:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet-geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het product.  
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confection eren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.05  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.06  
  
- Geborduurd:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
 
510 
 van de EXW van het product.  
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.07 -62.08  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel)  voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.09  
  
- Geborduurd:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet-geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het product.  
- Andere:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfst andige bewerking).  
62.10  
  
- Vuurbestendige 
uitrustingen van weefsel 
bedekt met een folie van 
met aluminium 
verbonden polyester:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Aanbrengen van een deklaag of het voorzien van inlagen samen met 
confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel), mits de waarde van 
het gebruikte niet van oorsprong zijnde weefsel zonder deklaag of zonder 
inlagen niet hoger is dan 40 % van de EXW va n het product.  
- Andere:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
 
511 
  
 
 bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.11  
  
- Kleding voor dames of 
voor meisjes, 
geborduurd:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het product.  
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.12  
  
- Brei- of haakwerk 
verkregen door het 
aaneennaaien of 
anderszins aaneenzetten 
van twee of meer 
stukken brei - of 
haakwerk die hetzij in 
vorm zijn gesneden 
hetzij direct in vorm zijn 
verkregen:  
 Breien samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met in begrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken  (als zelfstandige bewerking).  
62.13 -62.14   
 
512 
  
- Geborduurd:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel  niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het product;  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
- Andere:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.15  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
 
62.16  
  
- Vuurbestendige 
uitrustingen van weefsel 
bedekt met een folie van 
met aluminium 
verbonden polyester:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
of 
Aanbrengen  van een deklaag of het voorzien van inlagen samen met 
confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel), mits de waarde van 
het gebruikte niet van oorsprong zijnde weefsel zonder deklaag of zonder 
inlagen niet hoger is dan 40 % van de EXW van het prod uct. 
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
 of 
Confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
62.17  
  
 
513 
 - Geborduurd:  
 Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel);  
Productie uit niet -geborduurd weefsel, mits de waarde van het gebruikte 
niet van oorsprong zijnde niet -geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % 
van de EXW van het product;  
of 
Confect ioneren (met inbegrip van snijden van weefsel) voorafgegaan door 
bedrukken (als zelfstandige bewerking).  
- Vuurbestendige 
uitrustingen van weefsel 
bedekt met een folie van 
met aluminium 
verbonden polyester:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van  snijden van weefsel);  
of 
Aanbrengen van een deklaag of het voorzien van inlagen samen met 
confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel), mits de waarde van 
het gebruikte niet van oorsprong zijnde weefsel zonder deklaag of zonder 
inlagen niet hoger  is dan 40 % van de EXW van het product.  
 
- Tussenvoeringen voor 
kragen en omslagen, 
uitgesneden:  VP, mits de waarde van alle gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen 
niet hoger is dan 40 % van de EXW van het product.  
 
- Andere:  Weven samen met con fectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel).  
 
Hoofdstuk 63  Andere geconfectioneerde artikelen van textiel; stellen of assortimenten; 
oude kleren en dergelijke; lompen en vodden  
63.01 -63.04  
  
- Van vilt of van 
gebonden textielvlies:  
 Maken van een  gebonden textielvlies samen met confectioneren (met 
inbegrip van snijden van weefsel).  
 
- Andere:  
-- Geborduurd:  
  
Weven, breien of haken samen met confectioneren (met inbegrip van 
snijden van weefsel);  
of 
Productie uit niet -geborduurd weefsel (ander dan  van brei - of haakwerk), 
mits de waarde van het gebruikte niet van oorsprong zijnde niet -
 
514 
 geborduurde weefsel niet hoger is dan 40 % van de EXW van het product.  
-- Andere:  
 Weven, breien of haken samen met confectioneren (met inbegrip van 
snijden van weefs el). 
 
63.05  Extrusie van synthetische of kunstmatige vezels of het spinnen van 
natuurlijke of synthetische of kunstmatige stapelvezels samen met weven 
of met breien en confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel).  
 
63.06  
  
- Van gebonden 
textielvlies:  Maken van een gebonden textielvlies samen met confectioneren (met 
inbegrip van snijden van weefsel).  
 
- Andere:  Weven samen met confectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel).  
 
63.07  MaxNOM 40  % (EXW).  
 
63.08  Elk onderdeel van het s tel of het assortiment moet voldoen aan de regel die 
ervoor zou gelden indien het niet in het stel of assortiment was 
opgenomen. Niet van oorsprong zijnde artikelen mogen evenwel in het stel 
of het assortiment worden opgenomen tot een totale waarde van ten  
hoogste 15  % van de EXW van het stel of het assortiment.  
 
63.09 -63.10  VP 
 
AFDELING XII  SCHOEISEL, HOOFDDEKSELS, PARAPLU'S, PARASOLS, WANDELSTOKKEN, 
ZITSTOKKEN, ZWEPEN, RIJZWEPEN, ALSMEDE DELEN DAARVAN; 
GEPREPAREERDE VEREN EN ARTIKELEN VAN VEREN; KUNSTBLOEMEN; 
WERKEN VAN MENSENHAAR  
Hoofdstuk 64  Schoeisel, beenkappen en dergelijke artikelen; delen daarvan  
64.01 -64.05  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post, met 
uitzondering van niet van oorsprong zijnde samenvoegingen van 
 
515 
 bovendelen met een binnenzool of met andere binnendelen van post 64.06.  
64.06  VP 
Hoofdstuk 65  Hoofddeksels en delen daarvan  
65.01 -65.07  VP 
Hoofdstuk 66  Paraplu's, parasols, wandelstokken, zitstokken, zwepen, rijzwepen, 
alsmede delen daarvan  
66.01 -66.03  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 67  Geprepareerde veren en geprepareerd dons en artikelen van veren of van 
dons; kunstbloemen; werken van mensenhaar  
67.01 -67.04  VP 
AFDELING XIII  WERKEN VAN STEEN, VAN GIPS, VAN CEMENT, VAN ASBEST, VAN MICA  
EN VAN DERGELIJKE STOFFEN; KERAMISCHE PRODUCTEN; GLAS EN 
GLASWERK  
Hoofdstuk 68  Werken van steen, van gips, van cement, van asbest, van mica en van 
dergelijke stoffen  
68.01 -68.15  VP; 
of 
MaxNOM 70  % (EXW).  
Hoofdstuk 69  Keramische producten  
69.01 -69.14  VP 
Hoofdstuk 70  Glas en glaswerk  
70.01 -70.09  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
70.10  VP 
70.11  VP; 
 
516 
 of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
70.13  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
70.10.  
70.14 -70.20  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XIV  ECHTE EN GEKWEEKTE PARELS, EDELSTENEN EN HALFEDELSTENEN, EDELE 
METALEN EN METALEN GEPLATEERD MET EDELE METALEN, ALSMEDE 
WERKEN DAARVAN; FANCYBIJOUTERIEËN; MUNTEN  
Hoofdstuk 71  Echte en gekweekte parels, edelstenen en halfedelstenen, edele metalen 
en metale n geplateerd met edele metalen, alsmede werken daarvan; 
fancybijouterieën; munten  
71.01 -71.05  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
71.06   
- Onbewerkt:  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 71.06, 71.08 en 71.10;  
Elektrolytische, thermische of chemische scheiding van niet van oorsprong 
zijnde edele metalen van de posten  71.06, 71.08 en 71.10;  
of  
Fusie of legering van niet van oorsprong zijnde edele metalen van de posten 
71.06, 71.08 en 71.10 onderling of met onedele metalen, of zuivering.  
- Halfbewerkt of in 
poedervorm:  Productie uit niet van oorsprong zijnde onbewerkte edele metalen.  
71.07  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
71.08   
- Onbewerkt:  VP, me t uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 71.06, 71.08 en 71.10;  
Elektrolytische, thermische of chemische scheiding van niet van oorsprong 
zijnde edele metalen van de posten  71.06, 71.08 en 71.10;  
of  
Fusie of legering van niet  van oorsprong zijnde edele metalen van de posten 
 
517 
 71.06, 71.08 en 71.10 onderling of met onedele metalen, of zuivering.  
- Halfbewerkt of in 
poedervorm:  Productie uit niet van oorsprong zijnde onbewerkte edele metalen.  
71.09  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
71.10   
- Onbewerkt:  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 71.06, 71.08 en 71.10;  
Elektrolytische, thermische of chemische scheiding van niet van oorsprong 
zijnde edele metal en van de posten  71.06, 71.08 en 71.10;  
of  
Fusie of legering van niet van oorsprong zijnde edele metalen van de posten 
71.06, 71.08 en 71.10 onderling of met onedele metalen, of zuivering.  
- Halfbewerkt of in 
poedervorm:  Productie uit niet van oorsprong zijnde onbewerkte edele metalen.  
71.11  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
71.12 -71.18  VP 
AFDELING XV  ONEDELE METALEN EN WERKEN DAARVAN  
Hoofdstuk 72  IJzer en staal  
72.01 -72.06  VP 
 
72.07  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
72.06.  
 
72.08 -72.17  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 72.08 tot en met 72.17.  
 
72.18  VP 
 
72.19 -72.23  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
post en 72.19 tot en met 72.23.  
 
518 
  
72.24  VP 
 
72.25 -72.29  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 72.25 tot en met 72.29.  
 
Hoofdstuk 73  Werken van gietijzer, van ijzer en van staal  
7301.10  VH, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 72.08 tot en met 72.17.  
7301.20  VP 
73.02  VH, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 72.08 tot en met 72.17.  
73.03  VP 
73.04 -73.06  VH, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 72.13 tot en met 72.17, 72.21, 72.22, 72.23 en 72.25 tot en met 
72.29.  
73.07   
- Hulpstukken (fittings) 
voor buisleidingen, van 
roestvrij staal  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde gesmede onbewerkte 
stukken; niet van oorsprong zijnde gesmede onbewerkte stukken mogen 
evenwel worden gebruikt, mits de waarde ervan niet hoger is dan 50  % van 
de EXW van het product.  
- Andere:  VP 
73.08  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van 
onderverdeling 7301.20.  
7309.00 -7315.19  VP 
7315.20  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
7315.81 -7326.90  VP 
Hoofdstuk 74  Koper en werken van koper  
 
519 
 74.01 -74.02  VP 
74.03  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
74.04 -74.07  VP 
74.08  VP en MaxNOM 50  % (EXW).  
74.09 -74.19  VP 
Hoofdstuk 75  Nikkel en werken van nikkel  
75.01  VP 
75.02  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
75.03 -75.08  VP 
Hoofdstuk  76 Aluminium en werken van aluminium  
76.01  VP en MaxNOM 50  % (EXW).  
of  
Thermische of elektrolytische behandeling, uit niet‐gelegeerd aluminium of 
uit resten en afval van aluminium.  
76.02  VP 
76.03 -76.16  VP en MaxNOM 50  % (EXW)90. 
Hoofdstuk 78  Lood en werken van lood  
7801.10  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
7801.91 -7806.00  VP 
Hoofdstuk 79  Zink en werken van zink  
79.01 -79.07  VP 
Hoofdstuk 80  Tin en werken van tin  
80.01 -80.07  VP 
Hoofdstuk 81  Andere onedele metalen; cermets; werken van deze stoffen  
                                                            
90Bepaalde aluminiumproducten kunnen met jaarquota zoals vermeld in bijlage ORIG -II bis 
[Oorsprongscontingenten en alternatieven voor de productspecifieke oorsprongsregels in bijlage ORIG -2], in 
het ka der van alternatieve productspecifieke oorsprongsregels worden aangemerkt als zijnde van oorsprong.  
 
520 
 81.01 -81.13  Productie uit niet van oorsprong zijnde materialen van een post.  
Hoofdstuk 82  Gereedschap; messenmakerswerk, lepels en vorken, van onedel metaal; 
delen van deze artikelen van onedel metaal  
8201.10 -8205.70  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8205.90  VP, maar niet van oorsprong zijnd gereedschap van post 82.05 mag in het 
stel of het assortiment worden opgenomen tot een totale waarde van 15 % 
van de EXW van het stel of het assortiment.  
82.06  VP, met uitzondering van nie t van oorsprong zijnde materialen van de 
posten 82.02 tot en met 82.05; niet van oorsprong zijnd gereedschap van 
de posten  82.02 tot en met  82.05 mag evenwel in het stel of het 
assortiment worden opgenomen tot een totale waarde van 15  % van de 
EXW van het stel of het assortiment.  
82.07 -82.15  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 83  Allerlei werken van onedele metalen  
83.01 -83.11  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XVI  MACHINES, TOESTELLEN EN ELEKTROTECHNISCH MATERIEEL, ALSMEDE 
DELEN DAARVAN; TOESTELLEN VOOR HET OPNEMEN OF HET WEERGEVEN 
VAN GELUID, VOOR HET OPNEMEN OF HET WEERGEVEN VAN BEELDEN EN 
GELUID VOOR TELEVISIE, ALSMEDE DELEN EN TOEBEHOREN VAN DEZE 
TOESTELLEN  
Hoofdstuk 84  Kernreactoren, stoomketels, machines, toestellen en mechanische 
werktuigen, alsmede delen daarvan  
84.01 -84.06  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.07 -84.08  MaxNOM 50  % (EXW).  
 
521 
 84.09 -84.12  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8413.11 -8415.10  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8415.20  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8415.81 -8415.90  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.16 -84.20  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.21  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.22 -84.24  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.25 -84.30  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
84.31;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.31 -84.43  VP; 
of 
 
522 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
84.44 -84.47  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
84.48;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.48 -84.55  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.56 -84.65  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post  
84.66;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.66 -84.68  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.70 -84.72  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
84.73;  
of 
MaxNOM 50 % (EXW).  
84.73 -84.78  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.10 -8479.40  VOV;  
of 
MaxNOM 50 % (EXW).  
8479.50  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
 
523 
 8479.60 -8479.82  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.89  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8479.90  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.80  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.81  VOV;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
84.82 -84.87  VP; 
 of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 85  Elektrische machines, apparaten, uitrustingsstukken, alsmede delen 
daarvan; toestellen voor het opnemen of het weergeven van geluid, 
toestellen voor het opnemen of het weergeven van beelden en geluid 
voor televisie, alsmede  delen en toebehoren van deze toestellen  
85.01 -85.02  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
85.03;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.03 -85.06  VP; 
of 
 
524 
 MaxNOM 50  % (EXW).  
85.07   
- Accu’s bevattende een 
of meer batterijcellen of 
batterijmodules, en het 
schakelsysteem voor het 
onderling verbinden van 
de batterijcellen of 
batterijmodules, vaak 
“battery packs” 
genoemd, van de soort 
gebruikt als primaire 
elektrische energiebron 
voor de aandrijving van 
voertuigen van de 
posten 87.02, 8 7.03 en 
87.04  
 VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde kathodematerialen;  
of 
MaxNOM 30  % (EXW)91. 
- Batterijcellen, 
batterijmodules en delen 
daarvan, bedoeld om te 
worden opgenomen in 
een elektrische accu van 
de soort gebruikt als 
primaire elek trische 
energiebron voor de 
aandrijving van 
voertuigen van de 
posten 87.02, 87.03 en 
87.04  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde kathodematerialen;  
of 
MaxNOM 35  % (EXW)92 
- andere  VP;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
                                                            
91Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst tot en met 31 december 2026 zijn 
alternatieve productspecifieke oorsprongsregels van toepas sing, zoals gespecificeerd in bijlage ORIG -2B 
[Productspecifieke regels voor elektrische accu’s en elektrische voertuigen in de overgangsperiode].  
92 Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst tot en met 31 december 2026 zijn 
alternatie ve productspecifieke oorsprongsregels van toepassing, zoals gespecificeerd in bijlage ORIG -2B 
[Productspecifieke regels voor elektrische accu’s en elektrische voertuigen in de overgangsperiode].  
 
525 
 85.08 -85.18  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.19 -85.21  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
85.22;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.22 -85.23  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.25 -85.27  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
85.29;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.28 -85.34  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.35 -85.37  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
85.38;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8538.10 -8541.90  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
8542.31 -8542.39  VP; 
Toepassen van een diffusie op niet van oorsprong zijnde materialen;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
 
526 
 8542.90 -8543.90  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
85.44 -85.48  MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XVII  VERVOERMATERIEEL  
Hoofdstuk 86  Rollend en ander materieel voor spoor - en tramwegen, alsmede delen 
daarvan; mechanische (elektromechanische daaronder begrepen) signaal - 
en waarschuwingstoestellen voor het verkeer  
86.01 -86.09  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde materialen van post 
86.07;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 87  Automobielen, tractors, rijwielen, motorrijwielen en andere voertuigen 
voor vervoer over land, alsmede delen en toebehoren daarvan  
87.01  MaxNOM 45  % (EXW).  
87.02 -87.04   
- voertuigen met zowel 
een zuigermotor als een 
elektromotor als 
aandrijfmotoren, die  
kunnen worden 
opgeladen door middel 
van het aansluiten op 
een externe elektrische 
energiebron (“plug -in 
hybride”);  
 - andere voertuigen, 
met enkel een 
elektromotor voor 
aandrijving  MaxNOM 45  % (EXW) en battery packs van post 85.07 van de soort gebruikt 
als primaire energiebron voor de aandrijving van het voertuig moeten van 
oorsprong zijn93. 
- andere  MaxNOM 45  % (EXW)94. 
                                                            
93Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van deze overeenko mst tot en met 31 december 2026 zijn 
alternatieve productspecifieke oorsprongsregels van toepassing, zoals gespecificeerd in bijlage ORIG -2B 
[Productspecifieke regels voor elektrische accu’s en elektrische voertuigen in de overgangsperiode].  
 
527 
 87.05 -87.07  MaxNOM 45  % (EXW).  
87.08 -87.11  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
87.12  MaxNOM 45  % (EXW).  
87.13 -87.16  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 88  Luchtvaart en ruimtevaart  
88.01 -88.05  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 89  Scheepvaart  
89.01 -89.08  VH; 
of 
MaxNOM 40  % (EXW).  
AFDELING XVIII  OPTISCHE INSTRUMENTEN, APPARATEN EN TOESTELLEN; INSTRUMENTEN, 
APPARATEN EN TOESTELLEN, VOOR DE FOTOGRAFIE EN DE 
CINEMATOGRAFIE; MEET -, VERIFICATIE -, CONTROLE - EN PRECISIE -
INSTRUMENTEN, -APPARATEN EN -TOESTELLEN; MEDISCHE EN 
CHIRURGISCHE INSTRUMENTEN, APPARATEN EN TOESTELLEN; 
UURWERKEN; MUZIEKINSTRUMENTEN; DELEN EN TOEBEHOREN VAN 
DEZE INSTRUMENTEN, A PPARATEN EN TOESTELLEN  
Hoofdstuk 90  Optische instrumenten, apparaten en toestellen; instrumenten, apparaten 
en toestellen, voor de fotografie en de cinematografie; meet -, verificatie -, 
controle - en precisie -instrumenten, -apparaten en -toestellen; medisch e 
en chirurgische instrumenten, apparaten en toestellen; delen en 
toebehoren van deze instrumenten, apparaten en toestellen  
                                                                                                                                                                                         
94Voor hybride voertuigen met zowel een interne verbrandingsmotor als een elektromotor als 
aandrijfmotoren, andere dan die kunnen worden opgeladen door middel van het aansluiten op een externe 
elektrische energiebron, gelden voor de periode vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst tot en met 
31 december 2026 alternatieve productspecifieke oorsprongsregels, zoals gespecificeerd in bijlage ORIG -2B 
[Productspecifieke regels voor elektrische accu’s en elektrische voertuigen in de overgangsperiode].  
 
528 
 9001.10 -9001.40  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
9001.50  VP; 
Bewerken van het oppervlak van een halfafgewerkte lens tot een afgewerkt 
brillenglas met optische correctie, bedoeld om op een bril te worden 
gemonteerd;  
Aanbrengen van een deklaag op de lens door middel van passende 
behandelingen teneinde het gezichtsvermogen te verbeteren en de 
bescherming van de drager te waarborgen;  
of 
Max NOM 50  % (EXW).  
9001.90 -9033.00  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 91  Uurwerken  
91.01 -91.14  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 92  Muziekinstrumenten; delen en toebehoren van muziekinstrumenten  
92.01 -92.09  MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XIX  WAPENS EN MUNITIE; DELEN EN TOEBEHOREN DAARVAN  
Hoofdstuk 93  Wapens en munitie; delen en toebehoren daarvan  
93.01 -93.07  MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XX  DIVERSE WERKEN  
Hoofdstuk 94  Meubelen (ook voor medisch of voor chirurgisch gebruik); artikelen voor 
bedden en  dergelijke artikelen; verlichtingstoestellen, elders genoemd 
noch elders onder begrepen; lichtreclames, verlichte aanwijzingsborden 
en dergelijke artikelen; geprefabriceerde bouwwerken  
94.01 -94.06  VP; 
 
529 
 of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 95  Speelgoed, spell en, artikelen voor ontspanning en sportartikelen; delen en 
toebehoren daarvan  
95.03 -95.08  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
Hoofdstuk 96  Diverse goederen en producten  
96.01 -96.04  VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
96.05  Elk onderdeel van het stel of het assortiment moet voldoen aan de regel die 
ervoor zou gelden indien het niet in het stel of assortiment was 
opgenomen. Niet van oorsprong zijnde artikelen mogen evenwel in het stel 
of het assortiment worden opgenomen tot een totale waarde van ten 
hoogste 15  % van de EX W van het stel of het assortiment.  
96.06 -9608.40  
 VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
9608.50  Elk onderdeel van het stel of het assortiment moet voldoen aan de regel die 
ervoor zou gelden indien het niet in het stel of assortiment was 
opgenomen. Niet van oorspro ng zijnde artikelen mogen evenwel in het stel 
of het assortiment worden opgenomen tot een totale waarde van ten 
hoogste 15  % van de EXW van het stel of het assortiment.  
9608.60 -96.20  
 VP; 
of 
MaxNOM 50  % (EXW).  
AFDELING XXI  KUNSTVOORWERPEN, VOORWERPEN VOOR VERZAMELINGEN EN 
ANTIQUITEITEN  
Hoofdstuk 97  Kunstvoorwerpen, voorwerpen voor verzamelingen en antiquiteiten  
97.01 -97.06  VP 
 
530 
   
 
531 
 BIJLAGE ORIG -2A: OORSPRONGSCONTINGENTEN EN ALTERNATIEVEN VOOR DE PRODUCTSPECIFIEKE 
OORSPRONGSREGELS IN BIJLAGE ORIG -2 [PRODUCTSPECIFIEKE OORSPRONGSREGELS]  
 
Gemeenschappelijke bepalingen  
 
1. Voor de in de onderstaande tabellen vermelde producten zijn, binnen de grenzen van het 
toepasselijke jaarlijkse contingent, de overeenkomstige oorsprongsregels alternatieven voor die v an 
bijlage  ORIG -2 [Productspecifieke oorsprongsregels].  
 
2. Een ingevolge deze bijlage opgesteld attest van oorsprong bevat de volgende verklaring: 
“Oorsprongscontingenten - Product van oorsprong in overeenstemming met bijlage ORIG -2 bis”  
 
3. In de Unie wo rden alle in deze bijlage bedoelde hoeveelheden bijgehouden door de 
Europese Commissie, die alle administratieve maatregelen neemt die zij dienstig acht voor een 
doelmatig beheer ervan in het kader van de toepasselijke wetgeving van de Unie.  
 
4. In het Ver enigd Koninkrijk worden alle in deze bijlage bedoelde hoeveelheden bijgehouden 
door zijn douaneautoriteit, die alle administratieve maatregelen neemt die zij dienstig acht voor een 
doelmatig beheer ervan in het kader van de toepasselijke wetgeving van het Verenigd Koninkrijk.  
 
5. De Partij van invoer beheert de oorsprongscontingenten volgens het principe “wie het eerst 
komt, het eerst maalt” en berekent op basis van de invoer van die Partij hoeveel producten in het 
kader van deze oorsprongscontingenten zijn  binnengekomen.  
 
Afdeling 1 - Jaarlijkse contingenten voor tonijn in blik  
 
Indeling op 
basis van het 
geharmoniseerd 
systeem (2017)  Productomschrijving  Alternatieve 
productspecifieke 
regel  Jaarlijks 
contingent 
voor uitvoer uit 
de Unie naar 
het Verenigd 
Koninkrijk  
(nettogewicht)  Jaarlijks 
contingent 
voor uitvoer uit 
het Verenigd 
Koninkrijk naar 
de Unie  
(nettogewicht)  
1604.14  Bereidingen en 
conserven van tonijn, 
boniet en bonito ( Sarda  
spp.), geheel of in 
stukken (doch niet 
fijngemaakt)  VH 3 000 ton 
 3 000 ton 
1604.20  Andere bereidingen en conserven van vis  
 Van tonijn, van boniet en 
van andere vis van het 
geslacht Euthynnus  
(andere dan geheel of in 
stukken)  VH 4 000 ton 4 000 ton 
Van andere vissoorten  - - - 
 
 
 
532 
  
 
 
Afdeling 2 - Jaarlijkse contingenten voor aluminiumproducten95 
Tabel 1 - Contingenten van toepassing van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2023  
Indeling op 
basis van het 
geharmoniseerd 
systeem (2017)  Productomschrijving  Alternatieve 
productspecifieke 
regel  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit de 
Unie naar het 
Verenigd 
Koninkrijk  
(nettogewicht)  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit het 
Verenigd 
Koninkrijk naar 
de Unie  
(nettogewicht)  
76.03, 76.04, 
76.06, 76.08 -
76.16  Aluminiumproducten 
en werken van 
aluminium (andere d an 
draad van aluminium 
en bladaluminium)  VP 
95 000 ton 95 000 ton 76.05  Draad van aluminium  VP, met 
uitzondering van 
niet van 
oorsprong zijnde 
materialen van 
post 76.04  
76.07  Bladaluminium  VP, met 
uitzondering van 
niet van 
oorsprong zijnde 
materialen van 
post 76.06  
 
Tabel 2 - Contingenten van toepassing van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2026  
Indeling op 
basis van het 
geharmoniseerd 
systeem (2017)  Productomschrijving  Alternatieve 
productspecifieke 
regel  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit de 
Unie naar het 
Verenigd 
Koninkrijk  
(nettogewicht)  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit het 
Verenigd 
Koninkrijk naar 
de Unie  
(nettogewicht)  
76.03, 76.04, 
76.06, 76.08 -Aluminiumproducten 
en werken van VP 72 000 ton 72 000 ton 
                                                            
95 In elke tabel van afdeling 2 zijn de totale contingenthoeveelheden vermeld die voor alle in die tabel 
genoemde producten tezamen beschikbaar zijn (respectievelijk voor uitvoer uit de Unie naar het Verenigd 
Koninkrijk en voor uitvoer uit het Verenigd Koninkrijk naar de Unie) .  
 
533 
 76.16  aluminium (andere dan 
draad van aluminium 
en bladaluminium)  
76.05  Draad van aluminium  VP, met 
uitzondering van 
niet van 
oorsprong zijnde 
materialen van 
post 76.04  
76.07  Bladaluminium  VP, met 
uitzondering van 
niet van 
oorsprong zijnde 
materialen van 
post 76.06  
 
Tabel 3 - Contingenten van toepassing vanaf 1 januari 2027  
Indeling op 
basis van het 
geharmoniseerd 
systeem (2017)  Productomschrijving  Alternatieve 
productspecifieke 
regel  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit de 
Unie naar het 
Verenigd 
Koninkrijk  
(nettogewicht)  Jaarlijks 
contingent voor 
uitvoer uit het 
Verenigd 
Koninkrijk naar 
de Unie  
(nettogewicht)  
76.04  Staven en profielen, 
van aluminium  VP 
57 500 ton 57 500 ton 76.06  Platen, bladen en 
strippen, van 
aluminium, met een 
dikte van meer dan 0,2 
mm VP 
76.07  Bladaluminium  VP, met 
uitzondering van 
niet van 
oorsprong zijnde 
materialen van 
post 76.06  
Evaluatie van de contingenten voor aluminiumproducten van afdeling 3, tabel 2  
1. Op zijn vroegst vijf jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst en op zijn vr oegst vijf 
jaar na de afronding van een in dit lid bedoelde evaluatie verricht het Comité 
Handelspartnerschap op verzoek van een Partij en bijgestaan door het Gespecialiseerd 
Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels een evaluatie van de 
aluminiumcontingenten van afdeling 2, tabel 3.   
 
534 
 2.     De in punt 1 bedoelde evaluatie berust op beschikbare informatie over de 
marktomstandigheden in beide Partijen en op informatie over hun invoer en uitvoer van de 
desbetreffende producten.   
3.     Op basis van het resultaat van een evaluatie uit hoofde van punt 1 kan de Partnerschapsraad 
een besluit tot verhoging of handhaving van de hoeveelheid, tot wijziging van de reikwijdte of 
tot verdeling of wijziging van de verdeling over de producten aanneme n voor de 
aluminiumcontingenten van afdeling 2, tabel 3.  
 
 
  
 
535 
 BIJLAGE ORIG -2B: PRODUCTSPECIFIEKE REGELS VOOR ELEKTRISCHE ACCU’S EN ELEKTRISCHE 
VOERTUIGEN IN DE OVERGANGSPERIODE  
Afdeling 1 — Voorlopige productspecifieke regels die van toepassing zijn vanaf de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst tot en met 31 december 2023.  
 
1. Voor de in kolom 1 hieronder vermelde producten is de in kolom 2 vermelde 
productspecifieke regel van toepassing voor de periode vanaf de inwerkingtreding van deze 
overeenkomst tot en met 31 december 2023.  
 
Kolom 1  
Indeling op basis van het 
geharmoniseerd systeem 
(2017), inclusief 
specifieke beschrijving  Kolom 2  
Productspecifieke oorsprongsregel die van toepassing is vanaf de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst tot en met 31 decem ber 2023  
85.07   
- Accu’s bevattende een 
of meer batterijcellen of -
modules, en het 
schakelsysteem voor het 
onderling verbinden van 
de batterijcellen of -
modules, vaak “battery 
packs” genoemd, van de 
soort gebruikt als 
primaire elektrische 
energiebron voor de 
aandrijving van 
voertuigen van de posten 
87.02, 87.03 en 87.04  VOV;  
Assemblage van “battery packs” uit niet van oorsprong zijnde batterijcellen 
of batterijmodules;  
of 
MaxNOM 70  % (EXW)  
- Batterijcellen, 
batterijmodules en delen 
daarvan, bedoeld o m te 
worden opgenomen in 
een elektrische accu van 
de soort gebruikt als 
primaire elektrische 
energiebron voor de 
aandrijving van 
voertuigen van de posten 
87.02, 87.03 en 87.04  VP;  
of 
MaxNOM 70  % (EXW)  
87.02 -87.04   
- voertuigen met zowel 
een interne MaxNOM 60  % (EXW)  
 
536 
 verb randingsmotor als 
een elektromotor als 
aandrijfmotoren, andere 
dan die kunnen worden 
opgeladen door middel 
van het aansluiten op een 
externe elektrische 
energiebron (“hybride”);  
- voertuigen met zowel 
een zuigermotor als een 
elektromotor als 
aandrijfmotoren, die 
kunnen worden 
opgeladen door middel 
van het aansluiten op een 
externe elektrische 
energiebron (“plug -in 
hybride”);  
 - andere voertuigen, met 
enkel een elektromotor 
voor aandrijving  
 
Afdeling 2 — Voorlopige productspecifieke regels die van toepassing zijn van 1 januari 2024 tot en 
met 31 december 2026.  
 
1. Voor de in kolom 1 hieronder vermelde producten is de in kolom 2 vermelde 
productspecifieke regel van toepassing voor de periode van 1 januari 2024 tot en met 31 december 
2026.  
 
Kolom 1  
Indeling op basis van het 
geharmoniseerd systeem 
(2017), inclusief 
specifieke beschrijving  Kolom 2  
Productspecifieke oorsprongsregel die  van toepassing is van 1  januari 
2024 tot en met 31 december 2026  
85.07   
- Accu’s bevat tende een 
of meer batterijcellen of 
batterijmodules, en het 
schakelsysteem voor het 
onderling verbinden van 
de batterijcellen of 
batterijmodules, vaak 
“battery packs” VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde kathodematerialen;  
of 
MaxNOM 40  % (EXW)  
 
537 
 genoemd, van de soort 
gebruikt als primaire 
elektrische energiebron 
voor de aandrijving v an 
voertuigen van de posten 
87.02, 87.03 en 87.04  
- Batterijcellen, 
batterijmodules en delen 
daarvan, bedoeld om te 
worden opgenomen in 
een elektrische accu van 
de soort gebruikt als 
primaire elektrische 
energiebron voor de 
aandrijving van 
voertuigen van de posten 
87.02, 87.03 en 87.04  VP, met uitzondering van niet van oorsprong zijnde kathodematerialen;  
of 
MaxNOM 50  % (EXW)  
87.02 -87.04   
- voertuigen met zowel 
een interne 
verbrandingsmotor als 
een elektromotor als 
aandrijfmotoren, andere 
dan die kunnen worden 
opgeladen door middel 
van het aansluiten op een 
externe elektrische 
energiebron (“hybride”);  
- voertuigen met zowel 
een zuigermotor als een 
elektromotor als 
aandrijfmotoren, die 
kunnen worden 
opgeladen door middel 
van het aansluiten op een 
externe elektrische 
energiebron (“plug -in 
hybride”);  
 - andere voertuigen, met 
enkel een elektromotor 
voor aandrijving  MaxNOM 55  % (EXW)  
 
Afdeling 3 — Evaluatie van de produc tspecifieke regels voor post 8507   
 
538 
 1. Op zijn vroegst vier jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst verricht het Comité voor 
het Handelspartnerschap op verzoek van een Partij en bijgestaan door het Gespecialiseerd 
Handelscomité voor douanesamenwer king en oorsprongsregels een evaluatie van de in bijlage  ORIG -
2 [Productspecifieke oorsprongsregels ] opgenomen productspecifieke regels voor post 8507  die van 
toepassing zijn vanaf 1 januari 2027.  
2. De in lid 1 bedoelde evaluatie wordt verricht op basis v an de beschikbare informatie over de 
markten in de Partijen, zoals de beschikbaarheid van voldoende geschikte materialen van oorsprong, 
het evenwicht tussen vraag en aanbod en andere relevante informatie.  
3. Op basis van de resultaten van de overeenkomstig  lid 1 verrichte evaluatie kan de 
Partnerschapsraad een besluit vaststellen tot wijziging van de in bijlage  ORIG -2 [Productspecifieke 
oorsprongsregels] opgenomen productspecifieke regels voor post 8507  die van toepassing zijn vanaf 
1 januari 2027.  
 
  
 
539 
 BIJLAGE ORIG -3:LEVERANCIERSVERKLARING  
1. Een leveranciersverklaring dient de in deze bijlage opgenomen inhoud te hebben.  
2. Behalve in de in punt 3 bedoelde gevallen stelt de leverancier voor elke zen ding producten een 
leveranciersverklaring op in de vorm omschreven in aanhangsel 1, die wordt gevoegd bij de 
factuur of bij een ander document waarin de betrokken producten voldoende nauwkeurig zijn 
omschreven om te kunnen worden geïdentificeerd.  
3. Wanneer e en leverancier een bepaalde afnemer regelmatig producten toezendt waarvan de 
productie in een Partij naar verwachting gedurende een periode constant zal blijven, mag die 
leverancier één enkele leveranciersverklaring opstellen (hierna de “langlopende 
levera nciersverklaring”, elders ook “leveranciersverklaring voor herhaald gebruik”) ter dekking 
van opeenvolgende zendingen van deze producten. Een langlopende leveranciersverklaring is 
gewoonlijk twee jaar geldig vanaf de datum van opstelling. De douaneautorite iten van de Partij 
waar de verklaring wordt opgesteld, kunnen de voorwaarden vaststellen waaronder 
verklaringen met een langere geldigheidsduur mogen worden opgesteld. De langlopende 
leveranciersverklaring wordt door de leverancier opgesteld in de in aanha ngsel 2 omschreven 
vorm en daarin worden betrokken producten voldoende nauwkeurig omschreven om te kunnen 
worden geïdentificeerd. Indien de langlopende leveranciersverklaring niet langer van toepassing 
is op de geleverde producten, stelt de leverancier de afnemer hiervan onmiddellijk in kennis.  
4. De leverancier die een verklaring opstelt, moet op verzoek van de douaneautoriteiten van de 
Partij waar de verklaring is opgesteld, steeds de nodige documenten kunnen voorleggen waaruit 
blijkt dat de gegevens in zijn  verklaring juist zijn.  
 
 
  
 
540 
 Aanhangsel  1 
LEVERANCIERSVERKLARING  
Bij het opstellen van de leveranciersverklaring, waarvan de tekst hieronder is weergegeven, dient 
rekening te worden gehouden met de voetnoten. De voetnoten hoeven echter niet te worden 
overge nomen.  
 
LEVERANCIERSVERKLARING  
Ondergetekende, leverancier van de goederen waarop het bijgevoegde document betrekking heeft, 
verklaart dat:  
1. De volgende materialen die niet van oorsprong zijn uit [naam van de desbetreffende Partij], zijn 
bij de vervaardigi ng van deze producten in [naam van de desbetreffende Partij] gebruikt:  
Omschrijving van de 
geleverde producten(1) Omschrijving van de 
gebruikte niet van 
oorsprong zijnde 
materialen  GS-post van de 
gebruikte niet van 
oorsprong zijnde 
materialen(2) Waarde van  de 
gebruikte niet van 
oorsprong zijnde 
materialen(2)(3) 
    
    
    
Totale waarde   
2. Alle andere materialen die bij de vervaardiging van deze producten [naam van de 
desbetreffende Partij] zijn gebruikt, zijn van oorsprong uit [naam van de desbetreffende Partij].  
 
Ondergetekende verbindt zich ertoe alle aanvullende bewijsstukken over te leggen die 
noodzakelijk worden geacht. 
…………………………………………………………………………………………………………………… (plaats en 
datum)  
…………………………………………………………(naam en functie van de ondergetekende, naam en 
adres van de onderneming) 
………………………………………………………………………………………………………………………… 
(handtekening)(6) _______________  
 
 
 
 
  
 
541 
 Aanhangsel  2 
LANGLOPENDE LEVERANCIERSVERKLARING  
Bij het opstellen van de langlopende leveranciersverklaring, waarvan de  tekst hieronder is 
weergegeven, dient rekening te worden gehouden met de voetnoten. De voetnoten hoeven echter 
niet te worden overgenomen.  
 
LANGLOPENDE LEVERANCIERSVERKLARING  
Ondergetekende, leverancier van de goederen waarop het bijgevoegde document bet rekking heeft 
en die regelmatig geleverd worden aan(4) ……………., verklaart dat:  
1. De volgende materialen die niet van oorsprong zijn uit [naam van de desbetreffende Partij], zijn 
bij de vervaardiging van deze producten in [naam van de desbetreffende Partij] gebruikt:  
Omschrijving van de 
geleverde producten(1) Omschrijving van de 
gebruikte niet van 
oorsprong zijnde materialen  GS-post van de 
gebruikte niet van 
oorsprong zijnde 
materialen(2) Waarde van de 
gebruikte niet 
van oorsprong 
zijnde 
materialen(2)(3) 
    
    
    
Totale waarde   
2. Alle andere materialen die bij de vervaardiging van deze producten [naam van de 
desbetreffende Partij] zijn gebruikt, zijn van oorsprong uit een Partij [naam van de 
desbetreffende Partij].  
 
Deze verklaring is geldig voor alle toekomstige zendingen van deze producten die worden verzonden  
vanuit ...................................................................................................................... . naar 
......................... .............................................................................................. ( 5 )  
Ondergetekende verbindt zich 
ertoe........................................................................................................... (4) onmiddel lijk in kennis te 
stellen indien deze verklaring niet langer geldig is.  
 
…………………………………………………………………………………………………………………… (plaats en 
datum)  
…………………………………………………………(naam en functie van de ondergetekende, naam en 
adres van de onderneming) 
…………………………………………………………… …………………………………………………………… 
(handtekening) (6)  
 
 
542 
  
Voetnoten  
(1) Indien de factuur of een ander document dat bij de verklaring is gevoegd, op verschillende 
soorten producten betrekking heeft of op producten waarin niet in dezelfde mate niet van 
oorsprong zijnde materialen zijn verwerkt, moet de leverancier dit duidelijk aangeven.  
(2) De gevraagde informatie hoeft alleen te worden verstrekt als die noodzakelijk is.  
Voorbeelden:  
Een van de regels voor kledingstukken van hoofdstuk 62 gaat over “Weven samen met 
conf ectioneren (met inbegrip van snijden van weefsel)”. Indien een producent van dergelijke 
kledingstukken in een Partij weefsels uit de andere Partij invoert die daar verkregen zijn uit 
garen dat niet van oorsprong is, dan is het voldoende dat de leverancier in de 
laatstgenoemde Partij verklaart dat de gebruikte garens niet van oorsprong zijn. Hij behoeft 
daarbij niet de GS -post en de waarde van het garen te vermelden.  
Een producent van ijzerdraad van GS -post 7217 die dit ijzerdraad van ijzeren staven heeft 
vervaardigd die niet van oorsprong zijn, dient in de tweede kolom “ijzeren staven” in te 
vullen. Wanneer dit draad gebruikt wordt bij de vervaardiging van een machine waarvoor de 
regel geldt dat niet van oorsprong zijnde materialen slechts tot een bepaald pe rcentage van 
de waarde gebruikt mogen worden, dan moet in de derde kolom de waarde worden 
vermeld van de staven die niet van oorsprong zijn.  
(3) “waarde van de gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen: de waarde van de bij de 
productie van het produc t gebruikte niet van oorsprong zijnde materialen, te weten de 
douanewaarde ervan op het moment van invoer, inclusief de vervoerskosten, eventuele 
verzekeringskosten, verpakkingskosten en alle andere kosten die gemaakt zijn bij het vervoer van de 
materialen  naar de haven van invoer in de Partij waar de producent van het product is gevestigd; 
indien de waarde van de niet van oorsprong zijnde materialen niet bekend is en niet kan worden 
vastgesteld, wordt de eerste controleerbare prijs gebruikt die in de Unie of in het Verenigd 
Koninkrijk voor de niet van oorsprong zijnde materialen is betaald.  
(4) Naam en adres van de afnemer  
(5) Datums vermelden.  
(6) Dit veld kan  in voorkomend geval een elektronische handtekening, een gescande afbeelding of 
een andere visuele voorstelling van de handgeschreven handtekening van de ondertekenaar 
bevatten in plaats van originele handtekeningen.  
 
 
  
 
543 
 BIJLAGE ORIG -4: TEKST VAN HET ATTEST VAN OORSPRONG  
Het in artikel ORIG.19 [Attest van oorsprong] van deze overeenkomst bedoelde attest van oorsprong 
wordt opgesteld in een van de onderstaande ta alversies overeenkomstig de wet - en regelgeving van 
de Partij van uitvoer. Indien het attest van oorsprong met de hand wordt geschreven, geschiedt dit 
met inkt en in blokletters. Bij de opstelling van het attest van oorsprong worden de respectieve 
voetnote n in acht genomen. De voetnoten behoeven niet in de verklaring te worden overgenomen.  
Bulgaarse versie  
Kroatische versie  
Tsjechische versie  
Deense versie  
Nederlandse versie  
Engelse versie  
Estse versie  
Finse versie  
Franse versie  
Duitse versie  
Griekse versie  
Hongaarse versie  
Italiaanse versie  
Letse versie  
Litouwse versie  
Maltese versie  
Poolse versie  
Portugese versie  
Roemeense versie  
Slowaakse versie  
Sloveense versie  
Spaanse versie  
Zweedse versie  
 
(Periode: van___________ tot en met __ ________ (1))  
De exporteur van de producten waarop dit document van toepassing is (referentienr. exporteur … 
(2)), verklaart dat, behoudens uitdrukkelijke andersluidende vermelding, deze producten van 
preferentiële oorsprong uit … (3) zijn.  
…………………………………………………………….............................................(4) 
(Plaats en datum)  
…………………………………………………………….............................................  
(Naam van de exporteur)  
 
1 Wanneer het attest van oorsprong wordt opgesteld voor meerdere zending en van dezelfde 
producten van oorsprong in de zin van artikel ORIG.19 [Attest van oorsprong], lid 4, punt b) van deze 
overeenkomst: de periode gedurende welke het attest van oorsprong van toepassing dient te zijn. 
 
544 
 Deze periode mag niet meer dan 12 maanden bedragen. Alle producten moeten binnen de 
aangegeven periode worden ingevoerd. Dit veld mag leeg blijven indien een periode niet van 
toepassing is.  
2 Vermeld het referentienummer aan de hand waarvan de exporteur kan worden geïdentificeerd. 
Voor de exporte urs van de Unie is dit het overeenkomstig de wet - en regelgeving van de Unie 
toegewezen nummer. Voor de exporteurs van het Verenigd Koninkrijk is dit het overeenkomstig de 
wet- en regelgeving in het Verenigd Koninkrijk toegewezen nummer. Wanneer de exporte ur geen 
nummer heeft, mag dit veld leeg blijven.  
3 Vermeld de oorsprong van het product: het Verenigd Koninkrijk of de Unie.  
4 Plaats en datum kunnen achterwege blijven indien de informatie op het document zelf is 
aangegeven.  
 
  
 
545 
  BIJLAGE ORIG -5: GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE HET VORSTENDOM ANDORRA  
1. Producten van oorsprong uit het Vorstendom Andorra die vallen onder de hoofdstukken 25 tot en 
met 97 van het geharmoniseerd systeem worden door het Verenigd Koninkrijk aanvaard als 
producten van oo rsprong uit de Unie in de zin van deze overeenkomst.  
 
2. Punt  1 is alleen van toepassing indien het Vorstendom Andorra – krachtens de bij Besluit 
90/680/EEG van de Raad van 26  november 1990 betreffende het sluiten van de Overeenkomst in de 
vorm van een briefw isseling tussen de Europese Economische Gemeenschap en het Prinsdom 
Andorra opgerichte douane -unie – op producten van oorsprong uit het Verenigd Koninkrijk dezelfde 
preferentiële tariefbehandeling toepast als die welke door de Unie op dergelijke producten wordt 
toegepast.  
 
3. Voor het bepalen van de oorsprongsstatus van producten als bedoeld in punt 1 van deze 
gezamenlijke verklaring, is deel twee, rubriek een [Handel], titel I, hoofdstuk twee, van deze 
overeenkomst van overeenkomstige toepassing.  
 
 
  
 
546 
 BIJLAGE ORIG -6: GEZAMENLIJKE VERKLARING BETREFFENDE DE REPUBLIEK SAN MARINO  
1. Producten van oorsprong uit de Republiek San Marino worden door het Verenigd Koninkrijk 
aanvaard als producten van oorsprong uit de Unie in de zin van deze overeenkomst.  
 
2. Punt  1 is alleen van toepassing indien de Republiek San Marino – krachtens de op 
16 december 1991 in Brussel ondertekende Overeenkomst tot instelling van een douane -
unie en samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San 
Marino – op producten va n oorsprong uit het Verenigd Koninkrijk dezelfde preferentiële 
tariefbehandeling toepast als die welke door de Unie op dergelijke producten wordt 
toegepast.  
 
3. Voor het bepalen van de oorsprongsstatus van producten als bedoeld in punt 1 van deze 
gezamenlijke  verklaring, is deel twee, rubriek een [Handel], titel I, hoofdstuk twee, van deze 
overeenkomst van overeenkomstige toepassing.  
 
 
 
  
 
547 
 BIJLAGE SPS -1: CRITERIA BEDOELD IN ARTIKEL  SPS.19, punt d)  
De in artikel SPS.19, punt d), bedoelde criteria zijn : 
 
a) de informatie die de Partij van uitvoer verstrekt met het oog op het verkrijgen van een 
vergunning voor de invoer van een bepaald product in de Partij van invoer overeenkomstig 
artikel SPS.7 [Invoervoorwaarden en -procedures], lid 3, van deze overeenkomst;   
 
b) het resultaat van audits en verificaties door de Partij van invoer overeenkomstig artikel 
SPS.11 [Audits en verificaties] van deze overeenkomst;  
 
c) de frequentie en ernst van niet -naleving die de Partij van invoer ontdekt bij producten van 
de Partij van u itvoer;  
 
d) de antecedenten van de uitvoerende ondernemer ten aanzien van de naleving van de eisen 
van de Partij van invoer; en  
 
e) beschikbare wetenschappelijke beoordelingen en andere relevante informatie over het aan 
de producten verbonden risico.  
  
 
548 
 BIJLAGE TBT -1: MOTORVOERTUIGEN EN UITRUSTINGSSTUKKEN EN ONDERDELEN DAARVAN  
Artikel 1: Definities  
 
1. Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder:  
 
a) “WP.29”: Wereldforum voor de harmonisatie van reglementen voor voertuigen 
binnen de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties 
(“VN/ECE”);  
 
b) “Overeenkomst van 1958”: Overeenkomst betreffende het aannemen van 
geharmoniseerde technische reglementen van de Verenigde Naties voor 
wielvoertuigen en voor uit rustingsstukken en onderdelen die kunnen worden 
aangebracht en/of gebruikt op wielvoertuigen, en betreffende de voorwaarden voor 
wederzijdse erkenning van goedkeuringen die krachtens die reglementen van de 
Verenigde Naties zijn verleend, ondertekend te Gen eve op 20 maart 1958, beheerd 
door WP.29, en alle latere wijzigingen en herzieningen ervan;  
 
c) “Overeenkomst van 1998”: Overeenkomst betreffende de vaststelling van mondiale 
technische reglementen voor wielvoertuigen, uitrustingsstukken en onderdelen die  
kunnen worden aangebracht en/of gebruikt op wielvoertuigen, ondertekend te 
Geneve op 25 juni 1998, beheerd door WP.29, en alle latere wijzigingen en 
herzieningen ervan;  
 
d) “VN-reglementen”: reglementen vastgesteld op basis van de Overeenkomst van 
1958;  
 
e) "GTR": een mondiaal technisch reglement, vastgesteld en in het wereldregister 
vastgelegd op basis van de overeenkomst van 1998;  
 
f) “GS 2017”: de editie 2017 van de nomenclatuur van het geharmoniseerde systeem 
die is uitgegeven door de Werelddouaneorga nisatie;  
 
g) “typegoedkeuring”: de procedure waarbij een goedkeuringsinstantie certificeert dat 
een type voertuig, systeem, onderdeel of technische eenheid aan de toepasselijke 
administratieve bepalingen en technische voorschriften voldoet;  
 
h) "typegoed keuringscertificaat": het document waarmee een goedkeuringsinstantie 
officieel certificeert dat voor een type voertuig, systeem, onderdeel of technische 
eenheid typegoedkeuring is verleend;  
 
2. De in deze bijlage gebruikte termen hebben dezelfde betekenis  als in de Overeenkomst van 
1958 of in bijlage 1 bij de TBT -Overeenkomst.  
 
Artikel 2: Productomschrijving  
 
Deze bijlage is van toepassing op de handel tussen de Partijen in alle categorieën motorvoertuigen, 
uitrustingsstukken en onderdelen daarvan, zoals g edefinieerd in punt 1.1 van de Geconsolideerde 
 
549 
 Resolutie betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3) van de VN/ECE96, die onder meer vallen 
onder de hoofdstukken 40, 84, 85, 87 en 94 van GS 2017 (hierna “de betrokken producten” 
genoemd).  
 
Artikel 3: D oelstellingen  
 
Ten aanzien van de betrokken producten heeft deze bijlage als doel:  
 
a) onnodige technische belemmeringen voor de bilaterale handel weg te nemen en te 
voorkomen;  
 
b) de compatibiliteit en de convergentie van reglementen op basis van internationale 
normen te bevorderen;  
 
c) de erkenning te bevorderen van goedkeuringen op basis van goedkeuringsregelingen 
die worden toegepast in het kader van de door WP.29 beheerde overeenkomsten;  
 
d) de concurrerende marktvoorwaarden te versterken op ba sis van openheid, niet -
discriminatie en transparantie;  
 
e) een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid, de veiligheid en 
het milieu te bevorderen; en  
 
f) de samenwerking op het gebied van kwesties van wederzijds belang voort te zetten 
om de verdere, wederzijds voordelige ontwikkeling van de handel te bevorderen.  
 
Artikel 4: Relevante internationale normen  
 
De Partijen erkennen dat WP.29 de relevante internationale normalisatie -instelling is en dat VN -
reglementen en GTR’s krachtens de Overeenkomst van 1958 en de Overeenkomst van 1998 
relevante internationale normen zijn voor de producten die onder deze bijlage vallen.  
 
Artikel 5:  Convergentie van regelgeving op basis van relevante internationale normen  
 
1. De Partijen onthouden zich van de  invoering of handhaving van interne technische 
voorschriften, markeringen of conformiteitsbeoordelingsprocedures die afwijken van VN -
reglementen of GTR’s op gebieden die onder dergelijke reglementen of GTR’s vallen, ook wanneer 
de desbetreffende VN -reglem enten of GTR’s nog niet zijn voltooid, maar deze binnenkort zullen 
worden voltooid, tenzij er gegronde redenen zijn waarom een specifiek VN -reglement of GTR een 
ondoeltreffend of ongeschikt middel is om legitieme doelstellingen te verwezenlijken, bijvoorbe eld 
op het gebied van verkeersveiligheid of bescherming van het milieu of de menselijke gezondheid.  
 
2. Een Partij die een afwijkend intern technisch voorschrift, of een afwijkende markering of 
conformiteitsbeoordelingsprocedure als bedoeld in lid 1 invoert, identificeert, op verzoek van de 
andere Partij, de delen van het interne technische voorschrift, de markering of de 
conformiteitsbeoordelingsprocedure die aanzienlijk afwijken van de desbetreffende VN -
reglementen of GTR’s en motiveert die afwijking.  
 
                                                            
96 ECE/TRANS/WP.29/78/Rev.6 van 11 juli 2017.  
 
550 
 3. De Pa rtijen overwegen systematisch de toepassing van na de inwerkingtreding van deze 
overeenkomst vastgestelde VN -reglementen en stellen elkaar in kennis van alle wijzigingen met 
betrekking tot de tenuitvoerlegging van die VN -reglementen in hun interne rechtsor de op basis het 
protocol dat bij de Overeenkomst van 1958 is ingesteld en overeenkomstig de artikelen 8 en 9.  
 
4. Wanneer een Partij interne technische voorschriften, markeringen of 
conformiteitsbeoordelingsprocedures heeft ingevoerd of handhaaft die afwijken  van VN -
reglementen of GTR’s, zoals toegestaan op grond van lid  1, evalueert zij die interne technische 
voorschriften, markeringen of conformiteitsbeoordelingsprocedures met regelmatige tussenpozen 
van bij voorkeur niet meer dan vijf jaar, om de convergent ie met de relevante VN -reglementen of 
GTR’s te vergroten. Bij de evaluatie van haar interne technische voorschriften, markeringen en 
conformiteitsbeoordelingsprocedures gaat elke Partij na of de rechtvaardiging van de afwijking nog 
steeds bestaat. De bevin dingen van deze evaluatie, met inbegrip van de technische en 
wetenschappelijke informatie waarvan gebruik is gemaakt, worden desgevraagd aan de andere 
Partij meegedeeld.  
 
5. De Partijen zien af van de invoering of handhaving van interne technische voorschrift en, 
markeringen of conformiteitsbeoordelingsprocedures die tot gevolg hebben dat de invoer en het in 
het verkeer brengen op hun interne markt belet, beperkt of bemoeilijkt wordt van producten 
waarvoor typegoedkeuringen zijn verleend krachtens VN -reglemente n, op de door die VN -
reglementen bestreken gebieden, tenzij die VN -reglementen uitdrukkelijk voorzien in dergelijke 
interne technische voorschriften, markeringen of conformiteitsbeoordelingsprocedures.  
 
Artikel 6:  Typegoedkeuring en markttoezicht  
 
1 Elke P artij laat op haar markt producten toe waarvoor een geldig 
typegoedkeuringscertificaat bestaat, en acht die producten in overeenstemming met haar interne 
technische voorschriften, markeringen en conformiteitsbeoordelingsprocedures, zonder nadere 
tests of m arkeringen te verlangen om de naleving van de voorschriften van het desbetreffende VN -
typegoedkeuringscertificaat te controleren of te bevestigen. In het geval van voertuiggoedkeuringen 
wordt de universele internationale typegoedkeuring van gehele voertuig en van de VN (U -IWVTA) als 
geldig beschouwd wat de voorschriften van de U -IWVTA betreft. Door een Partij afgegeven VN -
typegoedkeuringscertificaten kunnen alleen als geldig worden beschouwd als die Partij tot de 
desbetreffende VN -reglementen is toegetreden.  
 
2 Van elke Partij wordt alleen verlangd dat zij geldige VN -typegoedkeuringscertificaten 
aanvaardt die zijn afgegeven krachtens de recentste versie van de VN -reglementen waartoe zij is 
toegetreden.  
 
3. Voor de toepassing van lid 1 wordt het volgende als v oldoende bewijs van het bestaan van 
een geldige VN -typegoedkeuring beschouwd:  
 
a) voor gehele voertuigen, een geldige VN -kennisgeving van conformiteit waaruit blijkt 
dat aan een U -IWVTA is voldaan;  
 
b) voor uitrustingsstukken en onderdelen, een geldig VN-typegoedkeuringsmerk dat op 
het product is aangebracht; of  
 
c) voor uitrustingsstukken en onderdelen waarop geen VN -typegoedkeuringsmerk kan 
worden aangebracht, een geldig VN -typegoedkeuringscertificaat.  
 
 
551 
 4. Met het oog op markttoezicht kunnen de bevoegde autoriteiten van een Partij verifiëren of 
de betrokken producten, naar gelang van het geval, voldoen aan  
a) alle interne technische voorschriften van die Partij; of  
 
b) de VN -reglementen waarvan de naleving overeenkomstig dit artikel is bevestigd 
door een geldige VN -kennisgeving van conformiteit ter bevestiging van de naleving 
van een U -IWVTA in het geval van gehele voertuigen, of door een op het product 
aangebracht geldig VN -typegoedkeuringsmerk of een geldig VN -
typegoedkeuringscertificaat in het geval van uitrustingsstukken en onderdelen.  
 
Deze verificaties worden uitgevoerd door middel van aselecte steekproeven op de markt en in 
overeenstemming met de in punt a) of b) van dit lid bedoelde technische voorschriften, naar gelang 
van het geval.  
  
5.  De Partijen streven ernaar samen te werken op het gebied van markttoezicht ter 
ondersteuning van de identificatie en aanpak van gevallen van niet -conformiteit van voertuigen, 
systemen, onderdelen of afzonderlijke technische eenheden.  
 
6.  Een Partij kan passende maatregelen nemen met betrekking tot voertuigen, systemen, 
onderdelen of afzonderlijke technische eenheden die een ernstig risico vormen voor de gezondheid 
of veiligheid van personen of met betrekking tot andere aspecten van de bescherming van ope nbare 
belangen, of die anderszins niet aan de toepasselijke voorschriften voldoen. Dergelijke maatregelen 
kunnen inhouden dat het aanbieden op de markt van de betrokken voertuigen, systemen, 
onderdelen of afzonderlijke technische eenheden wordt verboden of  beperkt, of dat deze uit de 
handel worden genomen of worden terugroepen. Een Partij die dergelijke maatregelen vaststelt of 
handhaaft, stelt de andere Partij hiervan onverwijld in kennis, desgevraagd met opgave van haar 
redenen voor de vaststelling van de ze maatregelen.  
 
Artikel 7:  Producten met nieuwe technologieën of nieuwe kenmerken  
 
1. Geen van beide Partijen weigert of beperkt de toegang tot haar markt voor een onder deze 
bijlage vallend product dat door de Partij van uitvoer is goedgekeurd, op grond  dat in dit product 
een nieuwe technologie is verwerkt of het een nieuw kenmerk heeft waarvoor de Partij van invoer 
nog geen regelgeving heeft vastgesteld, tenzij zij redelijke gronden heeft om aan te nemen dat deze 
nieuwe technologie of dit nieuwe kenmerk  gevaar oplevert voor de menselijke gezondheid, de 
veiligheid of het milieu.  
 
2. Wanneer een Partij besluit de toegang tot haar markt voor een onder deze bijlage vallend 
product van de andere Partij te weigeren of te eisen dat een dergelijk product bij haar uit de handel 
wordt genomen op grond dat hierin een nieuwe technologie is verwe rkt die, of het een nieuw 
kenmerk heeft dat gevaar oplevert voor de menselijke gezondheid, de veiligheid of het milieu, stelt 
zij de andere Partij en de betrokken marktdeelnemers onverwijld van dat besluit in kennis. Deze 
kennisgeving bevat alle wetenschap pelijke of technische informatie waarmee de Partij bij haar 
besluit rekening heeft gehouden.  
 
Artikel 8:  Samenwerking  
 
1.  Om de handel in motorvoertuigen en uitrustingsstukken en onderdelen daarvan verder te 
vergemakkelijken en markttoegangproblemen te v oorkomen, en tegelijkertijd de menselijke 
 
552 
 gezondheid, de veiligheid en de bescherming van het milieu te waarborgen, streven de Partijen 
ernaar om samen te werken en informatie uit te wisselen, naargelang van het geval.  
 
2.  De samenwerkingsgebieden in het kader van dit artikel kunnen met name het volgende 
omvatten:  
  
a)  de ontwikkeling en vaststelling van technische voorschriften of verwante normen;  
 
b)  de uitwisseling, voor zover mogelijk, van onderzoek, informatie en resultaten met 
betrekking tot de o ntwikkeling van nieuwe veiligheidsvoorschriften voor voertuigen 
of verwante normen, geavanceerde emissievermindering en opkomende 
technologieën voor voertuigen;  
 
c)  de uitwisseling van beschikbare informatie over de vaststelling van veiligheids - of 
emiss iegerelateerde tekortkomingen en niet -naleving van technische voorschriften; 
en 
 
d)  de bevordering van een grotere internationale harmonisatie van technische 
voorschriften via multilaterale fora, zoals de Overeenkomst van 1958 en de 
Overeenkomst van 1998,  onder meer door samenwerking bij de planning van 
initiatieven ter ondersteuning van dergelijke harmonisatie.   
 
 
Artikel 9:  Werkgroep motorvoertuigen en onderdelen  
 
1. Een werkgroep motorvoertuigen en onderdelen staat het Gespecialiseerd Handelscomité 
voor  technische handelsbelemmeringen bij het toezicht op en de evaluatie van de tenuitvoerlegging 
en het waarborgen van de goede werking van deze bijlage.  
 
2. De werkgroep motorvoertuigen en onderdelen heeft de volgende functies:  
 
 a) op verzoek van een Partij , alle onder deze bijlage vallende aangelegenheden 
bespreken;  
  
b) de samenwerking en de uitwisseling van informatie overeenkomstig artikel 8 
vergemakkelijken;  
 
c) het voeren van technisch overleg overeenkomstig artikel TBT.10 [Technisch overleg] 
van deze overeenkomst over aangelegenheden die binnen het toepassingsgebied 
van deze bijlage vallen; en  
 
d) een lijst bijhouden van contactpunten die verantwoordelijk zijn voor aangelegenheden die 
zich in verband met deze bijlage voordoen.  
  
 
553 
 BIJLAGE TBT -2: GENEESMIDDELEN  
Artikel 1: Definities  
 
1.  Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder:  
 
(a) “autoriteit”: een autoriteit van een Partij als vermeld in aanhangsel A;  
 
 b) “goede fabricagepraktijk” of “GMP”: dat gedeelte van  de kwaliteitsborging dat ervoor zorgt 
dat producten op consistente wijze wordt geproduceerd en gecontroleerd in 
overeenstemming met de kwaliteitsnormen die passend zijn voor hun voorgenomen gebruik 
en zoals vereist door de toepasselijke vergunning voor he t in de handel brengen of de 
toepasselijke productspecificaties als vermeld in aanhangsel B;    
 
 c) “inspectie”: een evaluatie van een productiefaciliteit om uit te maken of de activiteiten van 
deze productiefaciliteit in overeenstemming zijn met goede fab ricagepraktijken en/of 
verbintenissen die zijn aangegaan als onderdeel van de goedkeuring om een product in de 
handel te brengen, die overeenkomstig de wetten, voorschriften en administratieve 
bepalingen van de desbetreffende Partij wordt uitgevoerd en ins pectie voor en na het in de 
handel brengen omvat;  
 
 d) “officieel GMP -document: een document dat door een autoriteit of een Partij is afgegeven 
na de inspectie van een productiefaciliteit, met inbegrip van bijvoorbeeld inspectieverslagen, 
certificaten die de naleving van een GMP door een productiefaciliteit aantonen, of een 
verklaring van niet -toepassing van een GMP.  
 
Artikel 2: Toepassingsgebied  
 
De bepalingen van deze bijlage zijn van toepassing op de geneesmiddelen vermeld in aanhangsel C.  
 
Artikel 3:  Doelstellingen  
 
Met betrekking tot de onder deze bijlage vallende producten zijn de doelstellingen:  
 
a) de beschikbaarheid van geneesmiddelen op het grondgebied van elke Partij te bevorderen;  
 
b)  de voorwaarden vast te stellen voor de erkenning van inspect ies en voor de uitwisseling en 
aanvaarding van officiële GMP -documenten tussen de Partijen;  
 
c) de volksgezondheid te bevorderen door de veiligheid van de patiënt en de gezondheid en 
welzijn van dieren te bevorderen, alsmede te voorzien in hoge niveaus va n consumenten - en 
milieubescherming, door indien noodzakelijk regelgevingsbenaderingen te bevorderen die in 
overeenstemming zijn met de relevante internationale normen.  
 
Artikel 4:  Internationale normen  
 
De relevante normen voor de onder deze bijlage vallende producten garanderen een hoog niveau 
van bescherming van de volksgezondheid in overeenstemming met de normen, praktijken en 
richtsnoeren die zijn ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO),  de Organisatie voor 
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de Internationale Raad voor de harmonisatie 
van de technische voorschriften voor de registratie van geneesmiddelen voor menselijk gebruik (ICH) 
 
554 
 en de Internationale Samenwerking voor de harmonisatie van de technische voorschriften voor de 
registratie van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (VICH).  
 
Artikel 5: Erkenning van inspecties en aanvaarding van officiële GMP -documenten  
 
1.  Een Partij erkent inspecties die door de andere  Partij zijn verricht, en aanvaardt officiële 
GMP -documenten die door de andere Partij zijn afgegeven overeenkomstig de wetten, voorschriften 
en technische richtsnoeren vermeld in aanhangsel B.  
 
2.  Een autoriteit van een Partij kan er in specifieke omstan digheden voor kiezen een door een 
autoriteit van de andere Partij afgegeven officieel GMP -document voor op het grondgebied van de 
autoriteit van afgifte gevestigde productiefaciliteiten niet te aanvaarden. Voorbeelden van dergelijke 
omstandigheden omvatten  de vermelding van materiële onnauwkeurigheden of onvolkomenheden 
in een inspectieverslag, kwaliteitsgebreken in het toezicht na het in de handel brengen of ander 
specifiek bewijs van ernstige problemen met betrekking tot de kwaliteit van het product of de  
veiligheid van de patiënt. Elke Partij ziet erop toe dat wanneer een autoriteit van een Partij ervoor 
kiest een door een autoriteit van de andere Partij afgegeven officieel GMP -document niet te 
aanvaarden, die autoriteit aan de relevante autoriteit van de  andere Partij meedeelt om welke 
redenen zij het document niet aanvaardt en zij de autoriteit van de andere Partij kan verzoeken om 
toelichting. De desbetreffende Partij zorgt ervoor dat haar autoriteit alles in het werk stelt om het 
verzoek om toelichting  tijdig te beantwoorden.  
 
3.  Een Partij kan door een autoriteit van de andere Partij afgegeven officiële GMP -documenten 
voor buiten het grondgebied van de autoriteit van afgifte gevestigde productiefaciliteiten 
aanvaarden.  
 
4.  Elke Partij kan bepalen ond er welke voorwaarden zij officiële GMP -documenten aanvaardt 
die overeenkomstig lid 3 zijn afgegeven.  
 
Artikel 6:  Uitwisseling van officiële GMP -documenten  
 
1.  Elke Partij ziet erop toe dat indien een autoriteit van een Partij aan de autoriteit van een 
andere Partij een officieel GMP -document vraagt, de autoriteit van de andere Partij zich inspant om 
het document binnen dertig kalenderdagen na het verzoek door te zenden.  
 
2.   Elke Partij behandelt de informatie die zij in een overeenkomstig lid 1 verkreg en document 
heeft verkregen, als vertrouwelijk.  
 
Artikel 7: Waarborgen  
 
1.  Elke Partij heeft het recht haar eigen inspectie te verrichten van de productiefaciliteiten die 
door de andere Partij in overeenstemming met de GMP zijn verklaard.  
 
2.  Elke Part ij ziet erop toe dat de autoriteit van de Partij die voornemens is een inspectie 
overeenkomstig lid 1 te verrichten, de relevante autoriteit van de andere Partij vóór de uitvoering 
van de inspectie schriftelijk daarvan in kennis stelt, met vermelding van d e redenen waarom zij haar 
eigen inspectie verricht. De autoriteit van de Partij die voornemens is de inspectie te verrichten, 
streeft ernaar de autoriteit van de andere Partij ten minste dertig dagen voor de voorgenomen 
inspectie daarvan schriftelijk in ke nnis te stellen, maar in dringende gevallen kan zij voorzien in een 
kortere termijn. De autoriteit van de andere Partij kan zich bij de inspectie aansluiten.  
 
555 
  
Artikel 8 – Wijzigingen in de toepasselijke wetten en voorschriften  
 
1. Elke Partij stelt de andere Partij ten minste zestig dagen voor de goedkeuring ervan in kennis 
van nieuwe maatregelen of wijzigingen betreffende goede fabricagepraktijken die betrekking 
hebben op de relevante wetten, voorschriften en technische richtsnoere n vermeld in aanhangsel B.  
 
2. De Partijen wisselen alle nodige informatie uit, met inbegrip van wijzigingen in hun 
respectieve wetten, voorschriften, technische richtsnoeren of inspectieprocedures betreffende 
goede fabricagepraktijen, zodat elke Partij kan nagaan of nog steeds voldaan wordt aan de 
voorwaarden voor erkenning van inspecties en aanvaarding van officiële GMP -documenten 
overeenkomstig artikel 5, lid 1.  
 
3. Indien een Partij ten gevolge van enige nieuwe maatregel of wijziging als bedoeld in lid 1 va n 
dit artikel van oordeel is dat zij niet langer inspecties kan erkennen of door de andere Partij 
afgegeven officiële GMP -documenten kan aanvaarden, stelt zij de andere Partij in kennis van haar 
voornemen om artikel 9 toe te passen en treden de Partijen in  overleg binnen de werkgroep 
geneesmiddelen.  
 
4. Elke kennisgeving overeenkomstig dit artikel wordt verricht via de aangewezen 
contactpunten in de werkgroep geneesmiddelen.  
 
Artikel 9: Opschorting  
 
1.  Onverminderd artikel  5, lid 2, heeft elke Partij het recht o m de erkenning van inspecties en 
aanvaarding van officiële GMP -documenten van de andere Partij overeenkomstig artikel 5, lid 1, 
geheel of gedeeltelijk op te schorten voor alle of bepaalde producten vermeld in aanhangsel C. Dat 
recht wordt uitgeoefend op ba sis van objectieve gronden en redelijke argumenten. De Partij die dit 
recht uitoefent, stelt de andere Partij daarvan in kennis en verstrekt een schriftelijke motivering. Een 
Partij blijft de officiële GMP -documenten van de andere Partij die vóór deze opsc horting zijn 
afgegeven, ontvangen, tenzij de Partij een ander besluit neemt op basis van overwegingen in 
verband met gezondheid of veiligheid.  
 
2. Wanneer een Partij na het overleg bedoeld in artikel 8, lid 3, de erkenning van inspecties en 
aanvaarding van of ficiële GMP -documenten overeenkomstig artikel 5, lid 1, toch opschort, kan zij dit 
in overeenstemming met lid 1 van dit artikel niet eerder doen dan zestig dagen na de aanvang van 
het overleg. Tijdens deze termijn van zestig dagen blijven beide Partijen de  inspecties erkennen en 
door een autoriteit van de andere Partij afgegeven officiële GMP -documenten aanvaarden.  
 
3. Wanneer de erkenning van inspecties en aanvaarding van officiële GMP -documenten 
overeenkomstig artikel 5, lid 1, op verzoek van een Partij word t opgeschort, bespreken de Partijen 
de aangelegenheid in de werkgroep geneesmiddelen en stellen zij alles in het werk om mogelijke 
maatregelen voor te stellen waarmee de erkenning van inspecties en aanvaarding van officiële GMP -
documenten opnieuw kan worde n ingesteld.  
 
Artikel 10: Samenwerking op het gebied van regelgeving  
 
1.  De partijen streven ernaar te overleggen, zoals door hun respectieve wet is toegestaan, over 
voorstellen om in hun technische voorschriften of inspectieprocedures belangrijke wijzigi ngen aan te 
brengen, met inbegrip van wijzigingen die van invloed zijn op de wijze waarop documenten van de 
 
556 
 andere Partij in overeenstemming met artikel 5 worden erkend, en indien noodzakelijk elkaar de 
gelegenheid te bieden om opmerkingen over deze voorst ellen in te dienen, onverminderd artikel 8.  
 
2.  De Partijen streven ernaar onderling samen te werken om internationaal overeengekomen 
wetenschappelijke of technische richtsnoeren te versterken en te ontwikkelen, en om de 
goedkeuring en uitvoering daarvan te bevorderen, onder meer, waar mogelijk, door het indienen 
van gezamenlijke initiatieven, voorstellen en benaderingen in de relevante internationale 
organisaties en instanties bedoeld in artikel 4.  
 
Artikel 11: Wijzigingen in aanhangsels  
 
De Partnerschaps raad is bevoegd om wijzigingen aan te brengen in aanhangsel A om de lijst van 
autoriteiten te actualiseren, in aanhangsel B om de lijst van toepasselijke wetten, voorschriften en 
technische richtsnoeren te actualiseren, en in aanhangsel C om de lijst van d e onder deze bijlage 
vallende producten te actualiseren.  
 
Artikel 12: Werkgroep geneesmiddelen  
 
1.   De werkgroep geneesmiddelen verleent bijstand aan het Gespecialiseerd Handelscomité 
voor technische handelsbelemmeringen om de uitvoering van deze bijlage  te monitoren en te 
evalueren en om de goede werking ervan te verzekeren.  
 
2.  De werkgroep heeft de volgende taken:  
 
(a) bespreking op verzoek van een Partij van alle aangelegenheden die in het kader van 
deze bijlage naar voren worden gebracht;  
 
(b) bevordering v an samenwerking en uitwisseling van informatie voor de toepassing 
van de artikelen 8 en 10;  
 
(c) optreden als forum voor overleg en discussie voor de toepassing van artikel  8, lid 3, 
en artikel 9, lid 3;  
 
d) technisch overleg in overeenstemming met artikel TB T.10 [Technisch overleg] van 
deze Overeenkomst over aangelegenheden die binnen het toepassingsgebied van 
deze bijlage vallen; en  
 
e) het aanleggen van een lijst van contactpunten belast met aangelegenheden die in 
het kader van deze bijlage naar voren worde n gebracht.  
 
Artikel 13: Niet -toepassing van geschillenbeslechting  
 
Deel zes, titel  I, [Geschillenbeslechting] van deze Overeenkomst is niet van toepassing op geschillen 
inzake de uitlegging en de toepassing van deze bijlage.  
 
  
 
557 
 AANHANGSEL A - AUTORITEITEN van de Partijen  
1) Europese Unie  
 
Land:  Voor geneesmiddelen voor 
menselijk gebruik  Voor geneesmiddelen voor 
diergeneeskundig gebruik  
   
België  Federaal Agentschap voor 
geneesmiddelen en 
gezondheidsproducten  
Federaal Agentschap voor 
geneesmiddelen en 
gezondheidsproducten/ Agence 
fédérale des médicaments et 
produits de santé  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
Bulgarije  Bulgaarse geneesmiddelautoriteit /  
ИЗПЪЛНИТЕЛНА АГЕНЦИЯ ПО 
ЛЕКАРС ТВАТА  Bulgaars  agentschap  voor  
voedselveiligheid   
Българска агенция по безопасност 
на храните  
   
Tsjechië  Staatsinstituut voor 
geneesmiddelencontrole  
Státní ústav pro kontrolu léčiv (SÚKL)  Instituut voor staatscontrole van 
diergeeskundige biopreparaten en 
geneesmiddelen  
Ústav pro státní kontrolu 
veterinárních biopreparátů a léčiv 
(ÚSKVBL)  
   
Denemarken  Deens geneesmiddelenagentschap  
Laegemiddelstyrelsen  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 
558 
 Duitsland  Federaal instituut voor 
geneesmiddelen en medische 
hulpmiddelen /  
Bundesinstitut für Arzneimittel und 
Medizinprodukte (BfArM)  
Paul -Ehrlich -Institute (PEI), Federal 
Institute for Vaccines and 
Biomedicines / Paul -Ehrlich -Institut 
(PEI) Bundesinstitut für Impfstoffe 
und biomedizinische Arzneimittel  
Federaal ministerie voor gezondheid 
/ Bundesministerium für Gesundheit 
(BMG)/ Zentralstelle der Länder für 
Gesundheitsschutz bei Arzneimitteln 
und Medizinprodukten (ZLG) 97 Federaal bureau voor 
consumentenbescherming en 
voedselveiligheid /  
Bundesamt für Ve rbraucherschutz 
und Lebensmittelsicherheit (BVL)  
Federaal ministerie voor voedsel en 
landbouw / Bundesministerium für 
Ernährung und Landwirtschaft  
Estland  Staatsagentschap voor 
geneesmiddelen /  
Ravimiamet  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor mense lijk gebruik  
Ierland  
 
Griekenland  Regelgevingsautoriteit voor 
gezondheidsproducten (HPRA)  
 
Nationale organisatie voor 
geneesmiddelen /  
Ethnikos Organismos Farmakon 
(EOF) - (ΕΘΝ IΚΟΣ ΟΡΓΑΝ IΣΜΟΣ  
ΦΑΡΜΑΚΩΝ ))  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
Spanje  Spaans agentschap voor 
geneesmiddelen en medische 
hulpmiddelen /  
Agencia Española de Medicamentos 
y Productos  
Sanitarios 98 Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
                                                            
97  Voor de toepassing van deze bijlage en onverminderd de interne bevoegdheidsverdeling in Duitsland over 
aangelegenheden die binnen het toepassingsgebied van deze bijlage vallen, wordt onder ZLG verstaan: al le 
bevoegde autoriteiten van de Länder die GMP -documenten afgeven en farmaceutische inspecties 
verrichten.  
 
98  Voor de toepassing van deze bijlage en onverminderd de interne bevoegdheidsverdeling in Spanje over 
aangelegenheden die binnen het toepassingsgebied van deze bijlage vallen, wordt onder Agencia Española 
 
559 
    
Frankrijk  Frans nationaal agentschap voor de 
veiligheid van geneesmiddelen en 
gezondheidsproducten (ANSM)  Frans agentschap voor voedsel -, 
milieu - en arbeidsveiligheid - 
Nationaal agentschap voor  
diergeneeskundige producten /   
Agence Nationale de Sécurité 
Sanitaire de l’alimentation, de 
l’environnement et du travail - Agence 
Nationale du Médicament Vétérinaire 
(Anses -ANMV)  
Kroatië  
 Agentschap voor geneesmiddelen en 
medische hulpmiddelen /  
Agencija za lijekove i medicinske 
proizvode (HALMED)  Ministerie van landbouw, directoraat 
voor diergeneeskundige en 
voedselveiligheid /  
Ministarstvo Poljoprivrede, Uprava za 
veterinarstvo i sigurnost hrane  
   
Italië  Italiaans geneesmiddelenagentschap 
/ Agenzia Italiana del Farmaco  Directoraat -generaal voor 
diergezondheid en diergeneeskundige 
producten  
Ministero della Salute, Direzione 
Generale della Sanità Animale e dei 
Farmaci Veterinari  
Cyprus  
 
 
 
 
 
Letland  Mini sterie van gezondheid - 
Farmaceutische diensten /  
Φαρμακευτικές  Υπηρεσίες , 
Υπουργείο  Υγείας  
 
 
 
Staatsagentschap voor 
geneesmiddelen /  
Zāļu valsts aģentūra  Ministerie van landbouw, 
plattelandsontwikkeling en milieu -   
Diergeneeskundige diensten /  
Κτηνιατρικές  Υπηρεσίες - Υπουργείο  
Γεωργίας , Αγροτικής  Ανάπτυξης  και 
Περιβάλλοντος  
 
Departement voor beoordeling en 
registratie van de dienst voedsel en 
diergeneeskunde / Pārtikas un 
veterinārā dienesta Novērtēšanas un 
                                                                                                                                                                                         
de Medicamentos y Productos Sanitarios verstaan: alle  bevoegde regionale autoriteiten die GMP -
documenten afgeven en farmaceutische inspecties verrichten.  
 
 
560 
 reģistrācijas departaments  
Litouwen  Staatsagentschap voor controle van 
geneesmiddelen /  
Valstybinė vaistų kontrolės tarnyba  Staatsdienst voor voeding en 
diergeneeskunde /  
Valstybinė s maisto ir veterinarijo s 
tarnyba  
Luxemburg  Ministerie van gezondheid, afdeling 
farmacie en   
geneesmiddelen  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
Hongarije  
 
 
 
 
Malta  Országos Gyógyszerészeti és 
Élelmezés -egészségügyi Intézet / 
Nationaal intituut voor 
geneesmiddelen en voeding  
 
 
Regelgevende autoriteit voor 
geneesmiddelen  Nationale dienst voor de veiligheid 
van de voedselketen, directoraat 
diergeneeskundige producten / 
Nemzeti Élelmiszerlánc -biztonsági 
Hivatal,  
Állatgyógyászati Termékek 
Igazgatósága (ÁTI)  
Afdeling diergeneeskunde van het 
nationaal diergeneeskundig 
laborato rium (NVL), binnen het  
departement diergezondheid en -
welzijn (AHWD)   
Nederland   Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd 
(IGJ)  Bureau Diergeneesmiddelen /  
College ter Beoordeling van 
Geneesmiddelen (CBG)  
Oostenrijk  
 
 
 
 
Polen  Oostenrijkse agentschap voor 
gezondheid en voedselveiligheid /  
Österreichische Agentur für 
Gesundheit und Ernährungssicherheit 
GmbH  
 
Hoofdinspectoraat voor 
geneesmiddelen /  
Główny Inspektorat Farmaceutyczny 
(GIF) /  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 
 
 
Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 
561 
 Portugal  Nationale autoriteit voor 
geneesmiddelen en 
gezondheidsproducten /  
INFARMED, I.P  
Autoridade Nacional do 
Medicamento e Produtos de Saúde, 
I.P  Directoraat -generaal voor voeding en 
diergeneeskunde / DGAV - Direção 
Geral de Alimentação e Veterinária 
(PT)  
Roemenië  Nationaal agentschap voor 
geneesmiddelen en medische 
hulpmiddelen /  
Agenţia Naţională a Medicamentului 
şi a Dispozitivelor Medicale  Nationale autoriteit voor 
geneeskunde, diergeneeskunde en 
voedselveiligheid / Autoritatea 
Naţională Sanitară Veterinară şi 
pentru Siguranţa Alimentelor  
   
Slovenië  Agentschap voor geneesmiddelen en 
medische hulpmiddelen  
van de Republiek Slovenië /  
Javna agencija Republike Slovenije za 
zdravila in medicinske pripomočke 
(JAZMP)  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 Slowakije  Staatsagentschap voor 
geneesmiddelencontrole /  
Státní ústav pro kontrolu léčiv (SÚKL)  Instituut voor staatscontrole voor 
diergeeskundige biopreparaten   
en geneesmiddelen /  
Ústav štátnej kontroly veterinárnych 
biopreparátov a liečiv (USKVBL)  
Finland  
 
 
Zweden  Fins geneesmiddelenagentschap /  
Lääkealan turvallisuus - ja 
kehittämiskeskus (FI MEA)  
 
Agenschap voor medische producten 
/ Läkemedelsverket  Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 
Zie autoriteit voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik  
 
2) Verenigd Koninkrijk  
 
Regelgevingsagentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten  
Directoraat voor diergeneeskundige producten.  
 
562 
   
 
563 
 AANHANGSEL B - Lijst van toepasselijke wetten, voorschriften en richtsnoeren met betrekking tot 
goede fabricagepraktijk  
 
(1) Voor de Europese Unie:  
Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling 
van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik99;  
Richtlijn 2001/82/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling 
van een communautair  wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik100; 
Richtlĳn 2001/20/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 april 2001 betreffende de 
onderlinge aanpassing van de wettelĳke en bestuursrechtelĳke bepalingen van de lidstaten inzake 
de toepassing van goede klinische praktĳken bĳ de uitvoering van klinische proeven met 
geneesmiddelen voor menselĳk gebruik101; 
Verordening (EU) nr. 536/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014 
betreffende klinische proeven met geneesmiddel en voor menselijk gebruik en tot intrekking van 
Richtlijn 2001/20/EG102; 
Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot 
vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op  
geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees 
Geneesmiddelenbureau103; 
Verordening (EG) nr. 1394/2007 van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 
betreffende geneesmiddelen voor geavanceerde ther apie en tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG 
en Verordening (EG) nr. 726/2004104; 
Richtlĳn 2003/94/EG van de Commissie van 8 oktober 2003 tot vaststelling van de beginselen en 
richtsnoeren inzake goede praktĳken bĳ het vervaardigen van geneesmiddelen voor menselĳk 
gebruik en geneesmiddelen voor onderzoek voor menselĳk gebruik105; 
Richtlijn 91/412/EEG van de Commissie van 23 juli 1991 tot vastlegging van beginselen en 
richtsnoeren inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen voor 
diergeneesk undig gebruik106; 
Richtlijn (EU) 2017/1572 van de Commissie van 15 september 2017 tot aanvulling van Richtlijn 
2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad wat de beginselen en richtsnoeren inzake 
goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik betreft107; 
                                                            
99  PB L 311 van 28.11.2001, blz. 67.  
100  PB L 311 van 28.11.2001, blz. 1.  
101  PB L 121 van 1.5.2001, blz. 34.  
102  PB L 158 van 27.5.2014, blz. 1.  
103  PB L 13 6 van 30.4.2004, blz. 1.  
104  PB L 324 van 10.12.2007, blz. 121.  
105  PB L 262 van 14.10.2003, blz. 22.  
106  PB L 228 van 17.8.1991, blz. 70.  
107  PB L 238 van 16.9.2017, blz. 44.  
 
564 
 Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1252/2014 van de Commissie van 28 mei 2014 tot aanvulling van 
Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de beginselen en 
richtsnoeren inzake goede praktijken bij de fabricage van werkzame stoffen voor geneesmiddelen 
voor menselijk gebruik108; 
Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/1569 van de Commissie van 23 mei 2017 tot aanvulling van 
Verordening (EU) nr. 536/2014 van het Europees Parlement en de Raad door specific atie van de 
beginselen en richtsnoeren inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen voor 
onderzoek voor menselijk gebruik en de regeling voor inspectie109; 
Huidige versie van de Gids inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesm iddelen in deel 
IV van de Voorschriften inzake geneesmiddelen in de Europese Unie en compilatie van de 
communautaire procedures voor inspecties en voor de uitwisseling van informatie.  
 
(2) Voor het Verenigd Koninkrijk:  
Human Medicines Regulations 2012 (SI 2012/1916)   
Medicines for Human Use (Clinical Trials) Regulations 2004 (SI 2004/1031  
Veterinary Medicines Regulations 2013 (SI 2013/2033)  
Regulations on good manufacturing practice opgesteld overeenkomstig regulation B17 en guidelines 
on good manufacturi ng practice gepubliceerd overeenkomstig regulation C17 van de Human 
Medicines Regulations 2012.  
De beginselen en richtsnoeren inzake goede fabricagepraktijk die gelden voor de toepassing van 
Schedule 2 bij de Veterinary Medicines Regulations 2013.  
   
                                                            
108  PB L 337 van 25.11.2014, blz. 1.  
109  PB L 238 van 16.9.2017, blz. 12.  
 
565 
 AANHA NGSEL C - ONDER DE BIJLAGE VALLENDE PRODUCTEN  
Geneesmiddelen voor menselijk gebruik en voor diergeneeskundig gebruik  
 in de handel gebrachte geneesmiddelen voor menselijk of diergeneeskundig gebruik, met 
inbegrip van biologische en immunologische producten  voor menselijk en diergeneeskundig 
gebruik,  
 geneesmiddelen voor geavanceerde therapie,  
 werkzame farmaceutische bestanddelen voor menselijk of diergeneeskundig gebruik,  
 geneesmiddelen voor onderzoek.  
  
 
566 
 BIJLAGE TBT -3:CHEMISC HE STOFFEN  
Artikel 1: Definities  
 
Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder:  
(a) “bevoegde autoriteiten“:  
 
(i) voor de Unie: de Europese Commissie;  
 
(ii) voor het Verenigd Koninkrijk: de regering van het Verenigd Koninkrijk.   
 
(b) “UN GHS”: het wereldwijde geharmoniseerde systeem voor de indeling en etikettering van 
chemische stoffen van de Verenigde Naties.    
 
Artikel 2: Toepassingsgebied  
 
Deze bijlage is van toepassing op de handel, de regelgeving, de invoer en uitvoer van chemische 
stoffen tussen de Unie en het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot de registratie, evaluatie, 
vergunning, beperking, goedkeuring, indeling, etikettering en ve rpakking van deze stoffen.     
 
Artikel 3:  Doelstellingen  
1.  De doelstellingen van deze bijlage zijn:  
 a)  de handel in chemische stoffen en gerelateerde producten tussen de Partijen 
bevorderen;  
 b)  hoge niveaus van bescherming garanderen voor het mili eu en de menselijke en 
dierlijke gezondheid; en  
 c)  de samenwerking regelen tussen de bevoegde autoriteiten van de Unie en het 
Verenigd Koninkrijk.   
 
2.  De Partijen erkennen dat de in het kader van deze bijlage gedane verbintenissen geen van 
de Partije n beletten haar eigen prioriteiten in de regelgeving inzake chemische stoffen te bepalen, 
onder meer door haar eigen niveaus van bescherming vast te stellen ten aanzien van het milieu en 
de menselijke en dierlijke gezondheid.    
 
Artikel 4:  Relevante inter nationale organisaties en instanties  
De Partijen erkennen dat internationale organisaties en instanties, met name de OESO en het 
subcomité van deskundigen van het wereldwijde geharmoniseerde systeem voor de indeling en 
etikettering van chemische stoffen (S GEGHS) van de Economische en Sociale Raad van de Verenigde 
Naties (ECOSOC), relevant zijn voor de ontwikkeling van wetenschappelijke en technische 
richtsnoeren met betrekking tot chemische stoffen.    
 
Artikel 5:  Deelname aan relevante internationale organ isaties en instanties en ontwikkelingen op het 
gebied van de regelgeving  
 
1. De Partijen dragen actief bij tot de ontwikkeling van de in artikel 4 bedoelde 
wetenschappelijke en technische richtsnoeren met betrekking tot de beoordeling van gevaren en 
 
567 
 risico ’s van chemische stoffen en de formaten waarin de resultaten van deze beoordelingen worden 
voorgesteld.  
 
2. Elke Partij past de richtsnoeren van de in artikel 4 bedoelde internationale organisaties en 
instanties toe, tenzij die richtsnoeren ondoeltreffend  of onbruikbaar zouden zijn om de legitieme 
doelstellingen van die Partij te bereiken.  
 
Artikel 6:  Indeling en etikettering van chemische stoffen  
 
1. Elke Partij past het UN GHS zo volledig mogelijk toe als zij haalbaar acht binnen haar 
respectieve systeem, inclusief voor chemische stoffen die niet binnen het toepassingsgebied van 
deze bijlage vallen, uitgezonderd wanneer er specifieke redenen zijn om een ander systeem van 
etikettering toe te passen voor bijzondere chemische stoffen in hun afgewerkte  staat zoals bedoeld 
voor de eindgebruiker. Elke Partij actualiseert regelmatig haar uitvoering op basis van de regelmatig 
bekendgemaakte herzieningen van het UN GHS.  
 
2. Wanneer de bevoegde autoriteit van een Partij voornemens is afzonderlijke stoffen in te 
delen overeenkomstig haar respectieve regels en procedures, verleent zij de bevoegde autoriteit van 
de andere Partij de mogelijkheid haar standpunt overeenkomstig die respectieve regels en 
procedures en binnen de toepasselijke tijdschema’s bekend te mak en.  
 
3. Eke Partij maakt informatie over haar procedures met betrekking tot de indeling van stoffen 
openbaar in overeenstemming met haar respectieve regels en procedures. Elke Partij streeft ernaar 
de opmerkingen die zij overeenkomstig lid 2 van de andere  Partij heeft ontvangen, te 
beantwoorden.  
 
4. Niets in dit artikel verplicht een Partij ertoe een specifiek resultaat te bereiken wat de 
toepassing van het UN GHS op haar grondgebied of de indeling van een bepaalde stof betreft, of 
haar respectieve proced ures en besluitvormingsprocessen te versnellen, op te schorten of te 
vertragen.  
 
Artikel 7:  Samenwerking  
 
1. De Partijen erkennen dat vrijwillige samenwerking in regelgeving voor chemische stoffen de 
handel op zodanige wijze kan bevorderen dat consumenten,  ondernemingen en het milieu daarbij 
gebaat zijn en een bijdrage wordt geleverd tot een betere bescherming van de menselijke en 
dierlijke gezondheid.    
 
2. De Partijen verbinden zich ertoe de uitwisseling van niet -vertrouwelijke informatie tussen 
hun bevo egde autoriteiten te bevorderen, onder meer via samenwerking op het gebied van 
elektronische formaten en instrumenten voor de opslag van gegevens.   
 
3. De Partijen werken in voorkomend geval samen om internationaal overeengekomen 
wetenschappelijke of tech nische richtsnoeren te versterken en te ontwikkelen, en om de 
goedkeuring en toepassing daarvan te bevorderen, onder meer, waar mogelijk, door het indienen 
van gezamenlijke initiatieven, voorstellen en benaderingen in de relevante internationale 
organisati es en instanties bedoeld in artikel 4.    
 
4. De Partijen werken samen, indien dit door beide Partijen nuttig wordt geacht, met 
betrekking tot de verspreiding van gegevens betreffende de veiligheid van chemische stoffen en 
 
568 
 maken deze informatie openbaar te neinde de vlotte toegang tot en de begrijpelijkheid van die 
informatie door verschillende doelgroepen te garanderen.  Op verzoek van een Partij verstrekt de 
andere Partij beschikbare niet -vertrouwelijke informatie over chemische stoffen aan de verzoekende 
Partij.    
 
5. Indien een Partij daarom verzoekt en de andere Partij daarmee instemt, treden de Partijen 
in overleg over wetenschappelijke informatie en gegevens in het kader van nieuwe en opkomende 
kwesties met betrekking tot gevaren of risico’s die chemische stoffen me ebrengen voor de 
menselijke gezondheid of het milieu, teneinde een gemeenschappelijke kennispool tot stand te 
brengen en, indien haalbaar en voor zover mogelijk, een gemeenschappelijke opvatting van de 
wetenschap met betrekking tot deze kwesties te bevorde ren.  
 
Artikel 8: Uitwisseling van informatie  
 
 De Partijen werken samen binnen het Gespecialiseerd Handelscomité voor technische 
handelsbelemmeringen en wisselen informatie uit met betrekking tot elke aangelegenheid die 
relevant is voor de uitvoering van d eze bijlage.  
  
 
569 
 BIJLAGE TBT -4:BIOLOGISCHE PRODUCTEN  
Artikel 1: Doelstelling en toepassingsgebied  
 
1.  Deze bijlage heeft tot doel de bepalingen en procedures vast te stellen om de handel in 
biologische producten te bevorderen, in overeenstemming met de beginselen van non -discriminatie 
en wederkerigheid, door middel van de erkenning van gelijkwaardigheid va n hun respectieve wetten 
door de Partijen.    
 
2.  Deze bijlage is van toepassing op de biologische producten vermeld in de aanhangsels A en B 
die voldoen aan de wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C of D. De Partnerschapsraad 
heeft de bevoegdhei d om de aanhangsels A, B, C en D te wijzigen.  
 
Artikel 2: Definities  
 
Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder:  
 
“bevoegde autoriteit”: een officieel agentschap dat bevoegdheid heeft met betrekking tot de wetten 
en voorschriften vermeld in  aanhangsel C of D en belast is met de uitvoering van deze bijlage;  
 
“controleautoriteit”: een autoriteit waaraan de bevoegde autoriteit geheel of gedeeltelijk 
bevoegdheid heeft verleend voor inspecties en certificeringen op het gebied van biologische 
prod uctie in overeenstemming met de wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C of D;     
 
“controle -instantie”: een entiteit die door de bevoegde autoriteit is erkend om inspecties en 
certificeringen op het gebied van biologische productie te verrichten i n overeenstemming met de 
wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C of D; en    
 
“gelijkwaardigheid”: het feit dat verschillende wetten, voorschriften en vereisten, alsmede inspectie - 
en certificeringsstelsels, in staat zijn dezelfde doelstellingen te  bereiken.  
 
Artikel 3: Erkenning van gelijkwaardigheid  
 
1.  Met betrekking tot de in aanhangsel A vermelde producten erkent de Unie de wetten en 
voorschriften van het Verenigd Koninkrijk vermeld in aanhangsel C als gelijkwaardig met de wetten 
en voorschri ften van de Unie vermeld in aanhangsel D.  
 
2.  Met betrekking tot de in aanhangsel B vermelde producten erkent het Verenigd Koninkrijk 
de wetten en voorschriften van de Unie vermeld in aanhangsel D als gelijkwaardig met de wetten en 
voorschriften van het Verenigd Koninkrijk vermeld in aanhangsel C.    
 
3. Met het oog op de toepassing met ingang van 1 januari 2022 van Verordening (EU) 2018/848 
van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 inzake de biologische productie en de 
etikettering van biologische producten en tot intrekking van Verordenin g (EG) nr. 834/2007 van de 
Raad, wordt de erkenning van gelijkwaardigheid bedoeld in de leden 1 en 2 door elke Partij opnieuw 
beoordeeld tegen 31 december 2023. Indien de gelijkwaardigheid ten gevolge van deze nieuwe 
beoordeling door een Partij niet wordt bevestigd, wordt de erkenning van gelijkwaardigheid 
opgeschort.  
 
4. Onverminderd lid 3 worden de nieuwe regels in geval van wijziging, intrekking of vervanging 
van de wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C of D gelijkwaardig met de regels van de 
 
570 
 andere Partij geacht tenzij een Partij hiertegen bezwaar maakt overeenkomstig de in de leden 5 en 6 
vastgestelde procedure.   
 
5. Indien een Partij na ontvangst van verdere informatie van de andere Partij die daarom heeft 
verzocht, van oordeel is dat de wet ten, voorschriften of administratieve procedures of praktijken 
van de andere Partij niet langer voldoen aan de vereisten voor gelijkwaardigheid, richt zij een 
beredeneerd verzoek aan de andere Partij om de desbetreffende wetten, voorschriften of 
administra tieve procedures of praktijken te wijzigen en verleent zij de andere Partij een passende 
termijn, die niet minder dan drie maanden bedraagt, om de gelijkwaardigheid te verzekeren.    
 
6. Indien de betrokken Partij na afloop van de in lid 5 bedoelde termijn  nog steeds van oordeel 
is dat niet aan de vereisten voor gelijkwaardigheid is voldaan, kan zij het besluit nemen om de 
erkenning van gelijkwaardigheid van de relevante wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C 
of D met betrekking tot de desbetreffen de biologische producten vermeld in aanhangsel A of B 
eenzijdig op te schorten.     
 
7. Een besluit om de erkenning van gelijkwaardigheid van de wetten en voorschriften vermeld 
in aanhangsel C of D met betrekking tot de desbetreffende biologische producten  vermeld in 
aanhangsel A of B kan ook worden genomen na afloop van een kennisgevingstermijn van drie 
maanden, indien een Partij de overeenkomstig artikel 6 vereiste informatie niet heeft verstrekt of 
niet instemt met een collegiale toetsing overeenkomstig artikel 7.    
 
8. Wanneer de erkenning van gelijkwaardigheid in overeenstemming met dit artikel op verzoek 
van een Partij wordt opgeschort, bespreken de Partijen de aangelegenheid in de werkgroep 
biologische producten en stellen zij alles in het werk om mo gelijke maatregelen voor te stellen 
waarmee de erkenning van gelijkwaardigheid opnieuw kan worden ingesteld.  
 
9. Met betrekking tot producten die niet in aanhangsel A of B zijn vermeld, wordt de 
gelijkwaardigheid op verzoek van een Partij besproken door d e werkgroep biologische producten.  
 
Artikel 4: Invoer en in de handel brengen  
 
1. De Unie aanvaardt de invoer op haar grondgebied van de producten vermeld in aanhangsel 
A en het in de handel brengen daarvan als biologische producten, op voorwaarde dat die producten 
voldoen aan de wetten en voorschriften van het Verenigd Koninkrijk verme ld in aanhangsel C en 
vergezeld gaan van een inspectiecertificaat afgegeven door een controle -instantie die door het 
Verenigd Koninkrijk is erkend en aan de Unie is aangewezen zoals bedoeld in lid 3.   
 
2. Het Verenigd Koninkrijk aanvaardt de invoer op zij n grondgebied van de producten vermeld 
in aanhangsel B en het in de handel brengen daarvan als biologische producten, op voorwaarde dat 
die producten voldoen aan de wetten en voorschriften van de Unie vermeld in aanhangsel D en 
vergezeld gaan van een inspe ctiecertificaat afgegeven en aan het Verenigd Koninkrijk is aangewezen 
zoals bedoeld in lid 3.    
 
3. Elke Partij erkent de controleautoriteiten of controle -instanties die door de andere Partij zijn 
aangewezen als bevoegd voor het verrichten van de desbetr effende controles met betrekking tot 
onder de erkenning van gelijkwaardigheid als bedoeld in artikel 3 vallende biologische producten, 
alsmede voor het afgeven van het in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde inspectiecertificaat met 
het oog op de invoe r en het in de handel brengen ervan op het grondgebied van de andere Partij.    
 
 
571 
 4. De invoerende Partij wijst in samenwerking met de andere Partij codenummers toe aan elke 
door de andere Partij aangewezen relevante controleautoriteit of controle -instantie .  
 
 
 
Artikel 5: Etikettering  
 
1. Producten die in overeenstemming met deze bijlage op het grondgebied van een Partij 
worden ingevoerd, voldoen aan alle vereisten voor etikettering die in de wetten en voorschriften 
van de invoerende Partij vermeld in de aanhangsels C en D zijn vastgesteld.   Deze producten kunnen 
het logo voor biologische producten van de Unie, een biologisch logo van het Verenigd Koninkrijk of 
beide logo’s dragen, zoals vastgesteld in de relevante wetten en voorschriften, op voorwaarde dat 
die producten voldoen aan de etike tteringsvereisten voor het respectieve logo of voor beide logo’s.    
 
2. De Partijen verbinden zich ertoe misbruik van de voorwaarden inzake biologische productie 
te voorkomen met betrekking tot de biologische producten die overeenkomstig deze bijlage onde r 
de erkenning van gelijkwaardigheid vallen.  
 
3. De Partijen verbinden zich ertoe het logo voor biologische producten van de Unie en elk 
biologisch logo van het Verenigd Koninkrijk als vastgesteld in de relevante wetten en voorschriften 
te beschermen tege n misbruik of imitatie. De Partijen zien erop toe dat het logo voor biologische 
producten van de Unie en elk biologisch logo van het Verenigd Koninkrijk alleen worden gebruikt 
voor de etikettering, de reclame of handelsdocumenten van biologische producten die voldoen aan 
de wetten en voorschriften vermeld in de aanhangsels C en D.  
 
Artikel 6: Uitwisseling van informatie  
 
1. De Partijen wisselen alle relevante informatie uit met betrekking tot de uitvoering en 
toepassing van deze bijlage. Met name zendt elk e Partij tegen 31 maart van het tweede jaar volgend 
op de inwerkingtreding van deze Overeenkomst en tegen 31 maart van elk daaropvolgend jaar aan 
de andere Partij:  
 
 a) een verslag met informatie met betrekking tot de soorten en hoeveelheden 
biologische p roducten die overeenkomstig deze bijlage zijn uitgevoerd, voor de 
periode van januari tot december van het voorafgaande jaar;  
 
 b)   een verslag over de monitoring - en toezichtactiviteiten van haar bevoegde 
autoriteiten, de behaalde resultaten en de genom en corrigerende maatregelen, voor 
de periode van januari tot december van het voorafgaande jaar; en  
 
 c)  nadere toelichting over vastgestelde onregelmatigheden en in voorkomend geval 
inbreuken op de wetten en voorschriften vermeld in aanhangsel C of D.   
 
2.  Elke Partij geeft aan de andere Partij onverwijld kennis van:  
 
 a)   een geactualiseerde lijst van haar bevoegde autoriteiten, controleautoriteiten en 
controle -instanties, met inbegrip van de desbetreffende contactgegevens (met name 
het adres en het  internetadres);  
 
 b)   wijzigingen of intrekkingen die zij voornemens is aan te brengen in wetten of 
voorschriften vermeld in aanhangsel C of D, voorstellen voor nieuwe wetten of 
 
572 
 voorschriften of relevante voorgestelde wijzigingen in administratieve proc edures en 
praktijken met betrekking tot onder deze bijlage vallende biologische producten; en  
 
 c)   wijzigingen of intrekkingen die zij heeft aangenomen met betrekking tot wetten of 
voorschriften vermeld in aanhangsel C of D, nieuwe wetgeving of relevante 
wijzigingen in administratieve procedures en praktijken met betrekking tot onder deze 
bijlage vallen de biologische producten.  
 
 
 
Artikel 7: Collegiale toetsingen  
 
1. Na afloop van een kennisgevingstermijn van ten minste zes maanden verleent elke Partij aan 
ambtenaren of deskundigen die door de andere Partij zijn aangewezen met het oog op het 
verrichten van collegiale toetsingen op haar grondgebied, toestemming om na te gaan of de 
desbetreffende controleautoriteiten en controle -instanties de controles verrichten die vereist zijn 
voor de uitvoering van deze bijlage.    
 
2. Elke Partij werkt samen met de an dere Partij en verleent voor zover haar is toegestaan uit 
hoofde van het toepasselijke recht, bijstand bij het verrichten van de collegiale toetsingen bedoeld 
in lid 1, met inbegrip van bezoeken aan kantoren van de desbetreffende controleautoriteiten en 
controle -instanties, verwerkingsinstallaties en gecertificeerde exploitanten.     
 
Artikel 8: Werkgroep biologische producten  
 
1. De werkgroep biologische producten verleent bijstand aan het Gespecialiseerd 
Handelscomité voor technische handelsbelemmeringen om de uitvoering van deze bijlage te 
monitoren en te evalueren en om de goede werking ervan te verzekeren.  
 
2. De werkgroep biologische producten heeft de volgende taken:  
 
 a)  elke aangelegenheid te bespreken die in het kader van deze bijlage op verzoek  van 
een Partij naar voren wordt gebracht, met inbegrip van eventuele noodzakelijke 
wijzigingen in deze bijlage of in een van de aanhangsels;  
 
 b)  samenwerking te bevorderen op het gebied van wetten, voorschriften, normen en 
procedures met betrekking tot  de onder deze bijlage vallende biologische producten; 
met inbegrip van besprekingen over eventuele technische of regelgevingskwesties 
betreffende regels en controlesystemen; en  
 
 c) technisch overleg te verrichten in overeenstemming met artikel TBT.10 [Te chnisch 
overleg] van deze Overeenkomst over aangelegenheden die binnen het 
toepassingsgebied van deze bijlage vallen.  
 
  
 
  
 
573 
 AANHANGSEL A  
BIOLOGISCHE PRODUCTEN UIT HET VERENIGD KONINKRIJK WAARVOOR DE UNIE 
GELIJKWAARDIGHEID ERKENT  
Omschrijving  Opmerkingen  
Onverwerkte plantaardige producten    
Levende dieren of onverwerkte dierlijke 
producten  Waaronder honing  
Aquacultuurproducten en zeewier    
Verwerkte landbouwproducten voor gebruik als 
levensmiddel    
Verwerkte landbouwproducten voor gebruik als 
diervoeder   
Vegetatief teeltmateriaal en zaaizaad    
 
De biologische producten die in dit aanhangsel zijn vermeld, moeten onverwerkte landbouw - of 
aquacultuurproducten zijn die in het Verenigd Koninkrijk zijn geproduceerd, of verwerkte 
landbouwproducten voor gebruik als levensmiddel of als diervoeder die in het Verenigd Koninkrijk 
zijn verwerkt met ingrediënten die in het Verenigd Koninkrijk zijn geteeld of in het Verenigd 
Koninkrijk zijn ingevoerd in overeenstemming met de wetten en voorschriften van het  Verenigd 
Koninkrijk.  
 
  
 
574 
 AANHANGSEL B  
BIOLOGISCHE PRODUCTEN UIT DE UNIE WAARVOOR HET VERENIGD KONINKRIJK 
GELIJKWAARDIGHEID ERKENT  
Omschrijving  Opmerkingen  
Onverwerkte plantaardige producten    
Levende dieren of onverwerkte dierlijke 
producten  Waaronder honing  
Aquacultuurproducten en zeewier    
Verwerkte landbouwproducten voor gebruik als 
levensmiddel    
Verwerkte landbouwproducten voor gebruik als 
diervoeder   
Vegetatief teeltmateriaal en zaaizaad    
 
De biologische producten die in dit aanhangsel zijn vermeld, moeten onverwerkte landbouw - of 
aquacultuurproducten zijn die in de Unie zijn geproduceerd, of verwerkte landbouwproducten voor 
gebruik als levensmiddel of als diervoeder die in de Unie zijn verwerkt met ingrediënten die in de 
Unie zijn getee ld of in de Unie zijn ingevoerd in overeenstemming met de wetten en voorschriften 
van de Unie.  
  
 
575 
 AANHANGSEL C  
WETTEN EN VOORSCHRIFTEN OVER BIOLOGISCHE PRODUCTEN DIE VAN TOEPASSING ZIJN IN HET 
VERENIGD KONINKRIJK110 
De volgende wetten en voorschriften zijn van toepassing in het Verenigd Koninkrijk:  
1. Retained REGULATION (EC) No 834/2007  
2. Retained REGULATION (EC) No 889/2008  
3. Retained REGULATION (EC) No 1235/2008  
4. Organic Products Regulations 2009  
 
  
                                                            
110  Verwijzingen in deze lijst naar gehandhaafde wetgeving van de Unie worden geacht te verwijzen naar die 
wetgeving, zoals gewijzigd door het Verenigd Koninkrijk om te worden toegepast in het Verenigd 
Koninkrijk.  
 
576 
 AANHANGSEL D  
WETTEN EN VOORSCHRIFTEN OVER BIOLOGISCHE PRODUCTEN DIE VAN TOEPASSING ZIJN IN DE 
UNIE   
De volgende wetten en voorschriften zijn van toepassing in de Unie:  
1. Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad van 28 juni 2007 inzake de biologische productie en 
de et ikettering van biologische producten en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 
2092/91111 
2. Verordening (EG) nr. 889/2008 van de Commissie van 5 september 2008 tot vaststelling van 
bepalingen ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad inzak e de biologische 
productie en de etikettering van biologische producten, wat de biologische productie, de 
etikettering en de controle betreft112 
3. Verordening (EG) nr. 1235/2008 van de Commissie van 8 december 2008 tot vaststelling van 
bepalingen ter uitvoerin g van Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad, wat de biologische 
productie, de etikettering en de controle betreft113 
  
                                                            
111  PB L 189 van 20.7.2007, blz. 1.  
112  PB L 250  van 18.9.2008, blz. 1.  
113  PB L 334 van 12.12.2008, blz. 25.  
 
577 
 BIJLAGE -TBT-5: HANDEL IN WIJN  
Artikel 1: Toepassingsgebied en definities  
 
1. Deze bijlage is van toepassing op onder code 22.04 van het g eharmoniseerde systeem 
vallende wijn.  
 
2. Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder “wijn geproduceerd in”: verse 
druiven, druivenmost of gegiste druivenmost die tot wijn zijn verwerkt of aan wijn zijn toegevoegd 
op het grondgebied van de exporterende Partij.  
 
Artikel 2: Productdefinities, oenologische procedés en behandelingen  
 
1. Voor de toepassing van deze bijlage worden de oenologische praktijken voor wijn die door 
de Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijnbereiding (OIV) zijn aan bevolen en 
bekendgemaakt, beschouwd als relevante internationale normen.  
 
2. Elke Partij staat de invoer en verkoop voor consumptie van in de andere Partij 
geproduceerde wijn toe, indien die wijn is geproduceerd in overeenstemming met:   
(a) de productdefinities die in elke Partij bij de in aanhangsel A bedoelde wetten en 
voorschriften zijn goedgekeurd;  
(b) de oenologische procedés die in elke Partij bij de in aanhangsel A bedoelde wetten en 
voorschriften zijn opgesteld en die met de relevante OIV -normen overeenstemm en; en  
(c)  de in elke Partij vastgestelde oenologische procedés en beperkingen die niet in 
overeenstemming zijn met de relevante OIV -normen, vermeld in aanhangsel B.  
 
3. De Partnerschapsraad heeft de bevoegdheid om de aanhangsels bedoeld in lid 2 te wijzigen.  
 
Artikel 3: Certificeringsvereisten inzake invoer op het respectieve grondgebied van de Partijen  
 
1. Voor wijn die in een Partij is geproduceerd en in de andere Partij op de markt is gebracht, 
blijven de document en certificaten die door een Partij kunnen worden gevraagd, beperkt tot een 
certificaat als vastgesteld in aanhangsel C, dat in overeenstemming met de wetten en voorschriften 
van de exporterende Partij is gewaarmerkt.  
 
2. Een krachtens lid 1 gevraagd certificaat kan de vorm aannemen van een elektronisch 
document.  Door elke Partij wordt op verzoek van de andere Partij toegang verleend tot het 
elektro nisch document of tot de gegevens die noodzakelijk zijn om dit op te stellen, wanneer de 
goederen in het vrije verkeer moeten worden gebracht. Indien toegang tot de relevante 
elektronische systemen niet beschikbaar is, kunnen de nodige gegevens ook in de v orm van een 
papieren document worden gevraagd.   
  
3. De Partnerschapsraad is bevoegd om aanhangsel C te wijzigen.  
 
4. De analysemethoden die door de OIV als referentiemethoden zijn erkend en gepubliceerd, 
zijn de referentiemethoden voor de bepaling van de analytische samenstelling van wijn in het kader 
van controleactiviteiten.  
 
  
 
578 
 Artikel 4: Voedselinformatie en codes van partijen   
 
1. Tenzij anders bepaald in dit artikel, vindt de etikettering van in het kader van deze 
Overeenkomst ingevoerde en in de handel gebrachte wijn plaats in overeenstemming met de 
wetten en voorschriften die op het grondgebied van de importerende Partij gelden.  
 
2.  Een Partij verlangt niet dat een van de volgende data of het equivalent daarvan op het 
recipiënt, het etiket of de verpakking van wijn wordt opgenomen:  
(a) de datum van verpakking;  
(b) de datum van botteling;  
(c) de datum van productie of vervaardiging;  
(d) de geldigheidsdatum, de uiterste datum voor gebruik of verbruik, de vervaldatum;  
(e) de datum van minimale houdbaarheid, de “best -by”-datum, de “best quality 
before” -datum; of  
(f) de uiterste verkoopdatum.  
 
In afwijking van punt e) van de eerste alinea kan een Partij verlangen dat de datum van minimale 
houdbaarheid wordt weergegeven op producten die vanwege de toevoeging van bederfelijke 
ingrediënten een kortere datum van minimale houdbaarheid zouden kunnen hebben dan normaal 
door de consument wordt verwacht.  
 
3. Elke Partij ziet erop toe dat op het etiket van verpakte producten een code wordt vermeld 
die de identificatie van de partij waartoe het product behoort, mogelijk maakt in overeenstemming 
met de wetgeving van de Partij die het verpakte product uitvoert. De code van de partij moet 
gemakkelijk zichtbaar, duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn. Een Partij staat niet toe dat verpakte 
produ cten in de handel worden gebracht die niet voldoen aan de in dit lid gestelde vereisten.  
 
4. Elke Partij maakt het mogelijk verplichte informatie, waaronder vertalingen of een 
vermelding van het aantal standaardconsumpties of, indien van toepassing, alcohole enheden, weer 
te geven op een bijkomend etiket dat op het wijnrecipiënt wordt aangebracht. Bijkomende etiketten 
kunnen op een wijnrecipiënt worden aangebracht na de invoer maar voordat het product op het 
grondgebied van de Partij in de handel wordt gebrach t, op voorwaarde dat de verplichte informatie 
volledig en nauwkeurig wordt weergegeven.  
 
5. De importerende Partij vraagt niet dat op het etiket allergenen worden weergegeven die bij 
de productie van wijn zijn gebruikt maar niet aanwezig zijn in het eindprod uct. 
 
Artikel 5: Overgangsmaatregelen  
 
Wijn die op de datum van inwerkingtreding van deze Overeenkomst is geproduceerd, beschreven en 
geëtiketteerd in overeenstemming met de wetten en voorschriften van een Partij maar op een wijze 
die niet met deze bijlage  overeenstemt, kan op de volgende manier verder worden geëtiketteerd en 
in de handel gebracht:  
a) door groothandelaars of producenten, voor een periode van twee jaar vanaf de 
inwerkingtreding van deze Overeenkomst; en  
b) door kleinhandelaars, totdat de voo rraden zijn uitgeput.  
 
 
579 
 Artikel 6: Uitwisseling van informatie  
 
De Partijen werken samen binnen het Gespecialiseerd Handelscomité voor technische 
handelsbelemmeringen en wisselen informatie uit over elke aangelegenheid die relevant is voor de 
uitvoering van  deze bijlage.  
 
Artikel 7: Evaluatie  
 
Niet later dan drie jaar na de inwerkingtreding van deze Overeenkomst onderzoeken de Partijen 
verdere stappen om de handel in wijn tussen de Partijen te bevorderen.  
 
 
580 
 AANHANGSEL A - WETTEN EN VOORSCHRIFTEN VAN DE PARTI JEN 
 
Wetten en voorschriften van het Verenigd Koninkrijk114 
 
Wetten en voorschriften bedoeld in artikel  2, lid 2, betreffende:  
 
a) productdefinities:  
(i) Retained Regulation (EU) No 1308/2013, met name productieregels in de wijnsector, 
in overeenstemming met de artikelen 75, 81 en 91, deel IV van bijlage II en deel II 
van bijlage VII bij die verordening en de uitvoeringsregels, met inbegrip van latere 
wijzigingen;  
(ii) Retained Commission Delegated Regulation (EU) 2019/33, met name de artikelen 
47, 52, 53 en 54 en de bijlagen III, V en VI bij die verordening, met inbegrip van 
latere wijzigingen;  
(iii) Retained Regulation (EU) No 1169/2011 en de uitvoeringsregels daarvan, met 
inbegrip van latere wijzigingen;  
b) oenologische procedés en beperkingen:  
(i) Retained Regulation (EU) No 1 308/2013, met name oenologische procedés en 
beperkingen, in overeenstemming met de artikelen 80 en 83 en bijlage VIII bij die 
verordening en de uitvoeringsregels, met inbegrip van latere wijzigingen;  
(ii) Retained Commission Delegated Regulation (EU) 2019/934, met inbegrip van latere 
wijzigingen.  
 
Wetten en voorschriften van de Unie:  
 
 Wetten en voorschriften bedoeld in artikel  2, lid 2, betreffende:  
 
a) productdefinities:  
(i) Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad115, met 
name productiereg els in de wijnsector, in overeenstemming met de artikelen 75, 81 
en 91, deel IV van bijlage II en deel II van bijlage Annex VII bij die verordening en de 
uitvoeringsregels, met inbegrip van latere wijzigingen;  
(ii) Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de C ommissie116, met name de 
artikelen 47, 52, 53 en 54 en de bijlagen III, V en VI bij die verordening, met inbegrip 
van latere wijzigingen;  
                                                            
114  Verwijzingen in deze lijst naar gehandhaafde wetgeving van de Unie worden geacht te verwijzen naar die 
wetgeving, zoals gewijzigd door het Verenigd Koninkrijk om te worden toegepast in het Ver enigd 
Koninkrijk.  
115  Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot 
vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot 
intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 922/7 2, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 
1234/2007 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 671).  
116  Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie van 17 oktober 2018 tot aanvulling van 
Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft aanvragen tot 
bescherming van oorsprongsbenamingen, geografische aanduidingen en traditionele aanduidingen in de 
 
581 
 (iii) Verordening (EG) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad117, met 
inbegrip van latere wijzigingen.  
 
a) oenologische procedés en beperkingen:  
(i) Verordening (EU) nr. 1308/2013, met name oenologische procedés en beperkingen, 
in overeenstemming met de artikelen 80 en 83 en bijlage VIII bij die verordening en 
de uitvoeringsregels, met inbegrip van latere wijzigin gen;  
(ii) Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934 van de Commissie118, met inbegrip van 
latere wijzigingen.  
  
                                                                                                                                                                                         
wijnsector, de bezwaarprocedure, gebruiksbeperkingen, wijzigingen van productdossiers, de annulering 
van besch erming en de etikettering en presentatie (PB L 9 van 11.1.2019, blz. 2).  
117  Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende 
de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van Verord eningen (EG) nr. 
1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 
87/250/EEG van de Commissie, Richtlijn 90/496/EEG van de Raad, Richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, 
Richtlijn 2000/13/EG van het Europe es Parlement en de Raad, Richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van 
de Commissie, en Verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie (PB L 304 van 22.11.2011, blz. 18).  
118  Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934 van de Commissie van 12 maart 2019 tot aanvulling  van 
Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de 
wijnbouwoppervlakten waar het alcoholgehalte mag worden verhoogd, de toegestane oenologische 
procedés en de beperkingen met betrekking tot de productie en de bewaring van wijnbouwproducten, het 
minimale alcoholpercentage voor bijproducten en de verwijdering van die producten, en de bekendmaking 
van OIV -dossiers (PB L 149 van 7.6.2019, blz. 1).  
 
582 
 AANHANGSEL B – BIJKOMENDE OENOLOGISCHE PROCEDES EN BEPERKINGEN DIE GEZAMENLIJK 
DOOR DE PARTIJEN WORDEN AANVAARD  
(1)  Geconcentreerde druivenmost, gerectif iceerde geconcentreerde druivenmost en sacharose 
mogen voor verrijking en verzoeting worden gebruikt onder specifieke en restrictieve 
voorwaarden bepaald in deel I van bijlage VIII bij Verordening (EU) nr. 1308/2013 en in deel I 
van bijlage VIII bij Retain ed Regulation (EU) No 1308/2013, onverminderd het verbod deze 
producten in gereconstitueerde vorm te gebruiken in onder deze Overeenkomst vallende 
wijn.  
 
(2)  De toevoeging van water bij de vinificatie is verboden, uitgezonderd wanneer dit om een 
specifiek e technische reden noodzakelijk is.  
 
(3)  Verse wijnmoer mag worden gebruikt onder de specifieke en restrictieve voorwaarden 
vastgesteld in deel A, tabel 2, lijnpost 11.2, van bijlage I bij Gedelegeerde verordening (EU) 
2019/934 en in deel A, tabel 2, lijnpost 11.2, van bijlage I bij Retained Commission Delegated 
Regulation (EU) 2019/934.  
 
  
 
583 
  
AANHANGSEL C – TEMPLATE VOOR ZELFCERTIFICERING VOOR WIJN INGEVOERD UIT [DE EUROPESE 
UNIE / HET VERENIGD KONINKRIJK] IN [HET VERENIGD KONINKRIJK / DE EUROPESE UNIE]  (1) 
 
1. Uitvoerder (naam en adres)  
 2. Volgnummer (2)  
 
 
 
 
3. Invoerder (naam en adres)  
 4. Bevoegde autoriteit op de plaats van 
verzending in [Europese Unie / Verenigd 
Koninkrijk] (3)  
 
5. Douanestempel (alleen voor officieel gebruik [door Europese Unie / Verenigd Koninkrijk])  
 
 
 
6. Vervoermiddel en nadere informatie over vervoer 
(4) 
 
 7. Plaats van lossing (indien verschillend van 3)  
8. Beschrijving van het ingevoerde product (5)  9. Hoeveelheid in l/hl/kg  
 
 
10. Aantal recipiënten (6)  
 
 
11. Certificaat  
 
“Het bovenbeschreven product is bestemd voor menselijke consumptie en voldoet aan de definities en 
oenologische procedés zoals toegestaan in bijlage TBT -5: Handel in wijn bij de Overeenkomst inzake 
handel en economische samenwerking tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie enerzijds en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland anderzijds. 
Het is geproduceerd door een producent die onderworpen is aan inspectie en toezicht door de volgende 
bevoegde autoriteit (7):  
 
 
 
Afzender die de bovenstaande gegevens certificeert (8)  
 
 
Identificatie van de afzender (9)  
 
 
Plaats, datum en handtekening van de afzender  
 
 
584 
   
 
(1) In overeenstemming met artikel 3, lid 1, van bijlage TBT -5: Handel in wijn bij de Overeenkomst 
inzake handel en economische samenwerking tussen de Europese Unie en de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie enerzijds en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en 
Noord -Ierland anderzijds.  
(2) Vermeld het traceerbaarheidsnummer van de zen ding, dit is een volgnummer waarmee de 
zending in de boekhouding van de uitvoerder wordt geïdentificeerd.  
(3) Vermeld de volledige adres - en contactgegevens van de bevoegde autoriteit in een van de 
lidstaten van de Europese Unie of in het Verenigd Koninkrijk waaruit zending is uitgevoerd, die 
verantwoordelijk is voor de controle van de in dit certificaat vermelde informatie.  
(4) Vermeld het vervoer dat is gebruikt voor de levering op het punt van binnenkomst in de 
Europese Unie of het Verenigd Koninkrijk; vermeld de vervoerswijze (schip, vliegtuig, enz.), geef 
de naam van het vervoermiddel (naam van het schip, nummer van de vlucht, enz.)  
(5) Vermeld de volgende informatie:  
 verkoopbenaming, zoals aangegeven op het etiket,  
 naam van de producent,  
 wijnbouwgebied,  
 naam van het land van productie (een van de lidstaten van de Europese Unie of het Verenigd 
Koninkrijk),  
 naam van de geografische aanduiding, indien van toepassing,  
 effectief alcoholvolumegehalte,  
 kleur van het product (vermeld alleen "rood", "rosé" of "wit"),  
 Code van de gecombineerde nomenclatuur (GN -code).  
(6) Een recipiënt betekent een recipiënt voor wijn van minder dan 60 liter. Het aantal recipiënten 
kan het aantal flessen zijn.  
(7) Vermeld volledige naam, adres en contactgegevens van de relevante bevoegde autoriteit i n een 
van de lidstaten van de Europese Unie of in het Verenigd Koninkrijk.  
(8) Vermeld volledige naam, adres en contactgegevens van de afzender.  
(9) Vermeld:  
 Voor de Europese Unie: het accijnsnummer van het systeem voor de uitwisseling van 
accijnsgegevens (SEED) o f het btw -nummer ingeval de afzender geen SEED -nummer heeft, 
of verwijs naar het nummer in de lijst of het register bedoeld in artikel 8, lid 3, van 
Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/273 van de Commissie119; 
 voor het Verenigd Koninkrijk: het accijnsnummer v an het systeem voor de uitwisseling van 
accijnsgegevens (SEED) of het btw -nummer ingeval de afzender geen SEED -nummer heeft, 
of verwijs naar het WSB -nummer.   
                                                            
119  Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/273 van de Commissie van 11 december 20 17 tot aanvulling van 
Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft het 
vergunningenstelsel voor het aanplanten van wijnstokken, het wijnbouwkadaster, begeleidende 
documenten en certificering, het in - en uitslagregister, de verplichte opgaven, meldingen en de 
bekendmaking van meegedeelde informatie, tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het 
Europees Parlement en de Raad wat betreft de toepasselijke controles en sancties, tot wijziging van de 
Verordeningen ( EG) nr. 555/2008, (EG) nr. 606/2009 en (EG) nr. 607/2009 van de Commissie en tot 
intrekking van Verordening (EG) nr. 436/2009 van de Commissie en Gedelegeerde Verordening (EU) 
2015/560 van de Commissie (PB L 58 van 28.2.2018, blz. 1).  
 
585 
 BIJLAGE TBT -XX – REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 4, VOOR DE REGELMATIGE 
UITWISSELING VAN IN FORMATIE MET BETREKKING TOT DE VEILIGHEID VAN NON -FOODPRODUCTEN 
EN DAARMEE VERBAND HOUDENDE PREVENTIEVE, RESTRICTIEVE EN CORRECTIEVE MAATREGELEN  
 
[In deze bijlage wordt een regeling vastgesteld voor regelmatige uitwisseling van informatie tussen 
het systee m voor snelle waarschuwing voor non -foodproducten van de Unie (RAPEX) of de opvolger 
daarvan en de gegevensbank van het Verenigd Koninkrijk voor markttoezicht en productveiligheid die 
is ingesteld bij de General Product Safety Regulations 2005 of de opvolg er daarvan.  
Overeenkomstig artikel TBT.9, lid 8, wordt in de regeling nader bepaald welke soort informatie wordt 
uitgewisseld en wat de modaliteiten zijn voor de uitwisseling en de toepassing van voorschriften 
inzake vertrouwelijkheid en bescherming van pe rsoonsgegevens.]  
  
 
586 
 BIJLAGE TBT -ZZ – REGELING BEDOELD IN ARTIKEL TBT.9, LID 5, VOOR DE REGELMATIGE 
UITWISSELING VAN INFORMATIE BETREFFENDE ANDERE DAN DE DOOR ARTIKEL TBT.9, LID 4, 
BESTREKEN MAATREGELEN MET BETREKKING TOT NIET -CONFORME NON -FOODPRODUCTEN  
 
[In deze bijlage wordt een regeling vastgesteld voor de regelmatige uitwisseling, ook langs 
elektronische weg, van informatie betreffende andere dan de door artikel TBT.9, lid 4, bestreken 
maatregelen met betrekking tot niet -conforme non -foodproducten.   
Over eenkomstig artikel TBT.9, lid 8, wordt in de regeling nader bepaald welke soort informatie wordt 
uitgewisseld en wat de modaliteiten zijn voor de uitwisseling en de toepassing van voorschriften 
inzake vertrouwelijkheid en bescherming van persoonsgegevens.]   
 
587 
 BIJLAGE CUSTMS -1: GEAUTORISEERDE MARKTDEELNEMERS  
Artikel 1 Criteria voor en behandeling van geautoriseerde marktdeelnemers  
1. De specifieke criteria om als geautoriseerde marktdeelnemer te worden aangemerkt, als bedoeld 
in artikel CUSTMS.9 [Geautoriseerde marktdeelnemers] van deze Overeenkomst, worden 
vastgesteld bij de wet - en regelgeving of procedures van de Partijen. De specifieke criteria, die 
moeten worden bekendgemaakt, zijn onder meer:  
a) geen ernstige of herhaalde overtredingen van d e douanewetgeving en belastingvoorschriften en 
geen strafblad met zware misdrijven in verband met de economische activiteit van de aanvrager.  
b) de aanvrager kan aantonen dat hij zijn handelingen en de goederenstroom goed onder controle 
heeft dankzij een h andels - en, in voorkomend geval, vervoersadministratie die passende 
douanecontroles mogelijk maakt.  
c) financiële solvabiliteit die geacht wordt aangetoond te zijn als de aanvrager een goede financiële 
positie heeft die hem in staat stelt aan zijn verplichtingen te voldoen, waarbij naar behoren wordt 
gelet op de kenmerken van het type zakelijke activiteiten in kwestie; en  
d) passende veiligheidsnormen waaraan geacht wordt voldaan te zijn als de aanvrager kan aantonen 
dat hij passende maatregelen han dhaaft om de veiligheid van de internationale toeleveringsketen te 
waarborgen, onder andere op het gebied van de fysieke integriteit, toegangscontroles, logistieke 
processen, behandeling van specifieke soorten goederen, personeel en identificatie van zijn 
zakenpartners.  
2. De specifieke criteria om als geautoriseerde marktdeelnemer te worden aangemerkt, worden niet 
zodanig ontworpen of toegepast dat ze in gelijke omstandigheden willekeurige of 
ongerechtvaardigde discriminatie tussen marktdeelnemers in de ha nd werken of meebrengen. 
Kleine en middelgrote ondernemingen kunnen op basis van die criteria worden aangemerkt als 
geautoriseerde marktdeelnemer.  
3. Het in artikel CUSTMS.9 [Geautoriseerde marktdeelnemers] bedoelde 
handelspartnerschapsprogramma van deze O vereenkomst omvat de volgende behandeling:  
 a) de door de andere Partij toegekende status van geautoriseerde marktdeelnemer wordt positief 
meegewogen bij de risicobeoordeling voor het beperken van inspecties of controles en bij andere 
veiligheidsgerelateer de maatregelen;  
b) de inspectie van zendingen waarop een door een geautoriseerde marktdeelnemer ingediende 
summiere aangifte bij uitgaan of binnenbrengen betrekking heeft, krijgt voorrang indien de 
douaneautoriteit besluit om tot een inspectie over te gaan ; 
 c) bij de beoordeling van de vereisten waaraan handelspartners bij aanvragen in het kader van haar 
eigen programma moeten voldoen, wordt de door de andere Partij toegekende status van 
geautoriseerde marktdeelnemer meegewogen in het kader van de behandel ing van de 
geautoriseerde marktdeelnemer als veilige partner; en  
d) er wordt gestreefd naar een gemeenschappelijk bedrijfscontinuïteitsmechanisme om te kunnen 
reageren op verstoringen van het handelsverkeer als gevolg van hogere alarmniveaus, 
grenssluiting en en/of natuurrampen, noodtoestanden of andere belangrijke gebeurtenissen, in het 
 
588 
 kader waarvan prioritaire ladingen van geautoriseerde marktdeelnemers zo soepel en snel mogelijk 
door de douaneautoriteiten van de Partijen kunnen worden afgehandeld.  
Artik el 2 Wederzijdse erkenning en verantwoordelijkheid voor de uitvoering  
1. De status van geautoriseerde marktdeelnemer in het kader van de 
handelspartnerschapsprogramma’s van de Unie en van het Verenigd Koninkrijk wordt als 
verenigbaar erkend en houders van de in het kader van elk programma toegekende status van 
geautoriseerde marktdeelnemer worden behandeld op een met artikel 4 consistente wijze.  
2. De betreffende handelspartnerschapsprogramma’s zijn:  
a) de geautoriseerde marktdeelnemer van de Europese Unie (veiligheid) (artikel 38, lid 2, punt b), 
van het douanewetboek van de Unie); en  
het programma voor geautoriseerde marktdeelnemers van het Verenigd Koninkrijk (veiligheid en 
beveiliging) (artikel 38, lid 2, alinea b)), zoals gehandhaafd in het interne rech t van het Verenigd 
Koninkrijk.)  
3. De douaneautoriteiten in de zin van artikel OTH.1(b) [Definities] (hierna “de douaneautoriteiten”) 
zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van deze bijlage.  
Artikel 3 Verenigbaarheid  
1. De Partijen werken samen om de ver enigbaarheid van de op elk van hun 
handelspartnerschapsprogramma’s toegepaste normen in stand te houden met betrekking tot het 
volgende:  
a) het aanvraagproces voor de toekenning van de status van geautoriseerde marktdeelnemer aan 
een deelnemer;  
b) de beoor deling van aanvragen voor de status van geautoriseerde marktdeelnemer;  
c) de toekenning van de status van marktdeelnemer; en  
d) het beheer, de monitoring, de schorsing, de herbeoordeling en de intrekking van de status van 
geautoriseerde marktdeelnemer.  
De Partijen zorgen ervoor dat hun douaneautoriteiten erop toezien dat de geautoriseerde 
marktdeelnemers aan de relevante voorwaarden en criteria voldoen.  
2. De Partijen voltooien een gezamenlijk werkprogramma dat voorziet in een uiterlijk eind 2021 af te 
rond en minimumaantal gezamenlijke valideringen van houders van de in het kader van elk 
handelspartnerschapsprogramma toegekende status van geautoriseerde marktdeelnemer.  
3. De Partijen zorgen ervoor dat hun handelspartnerschapsprogramma’s aan de relevante norm en 
van het SAFE -kader van de Werelddouaneorganisatie voldoen.  
 
589 
 Artikel 4 Behandeling van statushouders  
1. Elke Partij biedt geautoriseerde marktdeelnemers een behandeling die vergelijkbaar is met die 
welke zij krijgen in het kader van het handelspartnerscha psprogramma van de andere Partij. Deze 
behandeling omvat met name de in artikel 1, lid 3, omschreven behandeling.  
2. Elke Partij kan de in artikel 1, lid 3, bedoelde behandeling van een geautoriseerde 
marktdeelnemer in het kader van het handelspartnerschap sprogramma van de andere Partij op 
grond van deze Overeenkomst schorsen indien die geautoriseerde marktdeelnemer niet meer aan 
de juridische vereisten voldoet. Een dergelijke schorsing wordt onverwijld aan de andere 
douaneautoriteit meegedeeld, samen met d e nodige aanvullende informatie over de reden van de 
schorsing.  
3. Elke Partij informeert de andere Partij onverwijld indien zij een onregelmatigheid constateert die 
is begaan door een geautoriseerde marktdeelnemer die door de andere douaneautoriteit is 
geautoriseerd, teneinde laatstgenoemde in staat te stellen een gefundeerde beslissing te nemen 
over een eventuele intrekking of schorsing van de deelname van de betrokken marktdeelnemer aan 
het programma.  
Artikel 5 Uitwisseling van informatie en communicati e 
1. De Partijen streven ernaar om bij de uitvoering van deze overeenkomst op doeltreffende wijze 
met elkaar te communiceren. Zij wisselen informatie uit en bevorderen de communicatie over hun 
handelspartnerschapsprogramma’s, met name door:  
a) tijdig de laatste informatie toe te zenden over de werking en ontwikkeling van hun 
handelspartnerschapsprogramma’s;  
b) in het wederzijds belang informatie uit te wisselen over de veiligheid van de toeleveringsketen;  
c) de contactpunten voor hun respectieve handelspa rtnerschapsprogramma’s aan te wijzen en de 
andere Partij de contactgegevens van die contactpunten mee te delen; en  
d) een doeltreffende communicatie te bevorderen tussen het directoraat -generaal Belastingen en 
Douane -unie van de Europese Commissie enerzijd s en Her Majesty’s Revenue and Customs 
anderzijds om het risicobeheer in het kader van hun respectieve handelspartnerschapsprogramma’s 
met betrekking tot de veiligheid van de toeleveringsketen aan de zijde van geautoriseerde 
marktdeelnemers te verbeteren.  
2. Informatie en daarmee verband houdende gegevens worden op systematische wijze langs 
elektronische weg uitgewisseld.  
3. Over geautoriseerde marktdeelnemers worden de volgende gegevens uitgewisseld:  
a) naam;  
b) adres;  
c) deelnamestatus;  
d) datum van validering of van autorisatie;  
 
590 
 e) schorsingen en intrekkingen;  
f) het unieke autorisatie - of identificatienummer (in een door de douaneautoriteiten gezamenlijk 
vastgestelde vorm); en  
g) andere gegevens die gezamenlijk door de douaneautoriteiten kunnen word en bepaald, 
behoudens, in voorkomend geval, noodzakelijke waarborgen.  
De gegevensuitwisseling vangt aan met de inwerkingtreding van deze Overeenkomst.  
4. De Partijen stellen alles in het werk om binnen zes maanden na de inwerkingtreding van deze 
overeenko mst een regeling voor een volledig geautomatiseerde uitwisseling van de in lid 3 bedoelde 
gegevens op te zetten, en voeren een dergelijke regeling in elk geval niet later dan één jaar na de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst in.  
 Artikel 6 Behandeling  van gegevens  
De voorschriften voor de geheimhouding en bescherming van informatie zoals vervat in artikel 12 
[Uitwisseling van inlichtingen en vertrouwelijkheid] van het Protocol betreffende wederzijdse 
bijstand in douanezaken, zijn van overeenkomstige to epassing op elke uitwisseling van informatie 
tussen de Partijen uit hoofde van deze bijlage.  
 
Artikel 7 Overleg en evaluatie  
Het Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en oorsprongsregels verricht 
regelmatig een evaluatie van de uitvoering v an deze bijlage. Die evaluatie omvat:  
a) de gezamenlijke valideringen van de door elk Partij toegekende status van geautoriseerde 
marktdeelnemer om de sterke en zwakke punten in de uitvoering van deze bijlage in kaart te 
brengen;  
b) de uitwisseling van men ingen over de te delen gegevens en de behandeling van 
marktdeelnemers.  
Artikel 8 Schorsing en stopzetting  
1. Een Partij kan de procedure van lid 2 volgen in een van de volgende situaties:  
a) vóór of binnen drie maanden na de inwerkingtreding van deze overeenkomst heeft de 
andere Partij zodanig wezenlijke wijzigingen in de in artikel 2, lid 2, genoemde, op de 
verenigbaarheid van de handelspartnerschapsprogramma’s getoetste juridische 
bepalingen  heeft doorgevoerd dat er geen sprake meer is van de verenigbaarheid die 
voor de erkenning in het kader van artikel 2, lid 1, vereist is;  
b) de voorzieningen uit hoofde van artikel 5, lid 2, [Uitwisseling van informatie en 
communicatie] zijn niet operationee l. 
2. Ingeval een van de in lid 1, punten a) en b), genoemde situaties zich voordoet, kan een Partij de 
erkenning waarin artikel 2, lid 1, [Wederzijdse erkenning en verantwoordelijkheid voor de 
uitvoering] voorziet, zestig dagen na kennisgeving van haar voorn emen aan de andere Partij 
schorsen.  
 
591 
 3. Wanneer een Partij meedeelt dat zij de erkenning waarin artikel 2, lid 1, [Wederzijdse erkenning 
en verantwoordelijkheid voor de uitvoering] voorziet, overeenkomstig lid 2 van dit artikel wil 
schorsen, kan de andere Par tij om overleg in het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
douanesamenwerking en oorsprongsregels verzoeken. Dit overleg vindt binnen zestig dagen na 
het verzoek plaats.  
4. Een Partij kan de procedure van lid 5 volgen in een van de volgende situaties:  
a) de ande re Partij wijzigt haar programma van geautoriseerde marktdeelnemers of haar 
uitvoering van dit programma zodanig dat er geen sprake meer is van de 
verenigbaarheid die voor de erkenning in het kader van artikel 2, lid 1 [Wederzijdse 
erkenning en verantwoord elijkheid voor de uitvoering], vereist is;  
b) bij de gezamenlijke valideringen waarin artikel 3, lid 2, [Verenigbaarheid] voorziet, wordt 
de verenigbaarheid van de respectieve programma’s van geautoriseerde 
marktdeelnemers van de Partijen niet bevestigd.  
5. Inge val een van de in lid 4, punten a) en b), genoemde situaties zich voordoet, kan een Partij om 
overleg met de andere Partij in het kader van het Gespecialiseerd Handelscomité voor 
douanesamenwerking en oorsprongsregels verzoeken. Dit overleg vindt binnen ze stig dagen na 
het verzoek plaats. Indien een Partij negentig dagen na het verzoek nog steeds van oordeel is dat 
er geen sprake meer is van de verenigbaarheid die voor de erkenning in het kader van artikel 2, 
lid 1 [Wederzijdse erkenning en verantwoordelijk heid voor de uitvoering], is vereist, kan zij de 
andere Partij in kennis stellen van haar voornemen om de erkenning van haar programma te 
schorsen. De opschorting treedt dertig dagen na de kennisgeving in werking.  
 
  
 
592 
 BIJLAGE  SERVIN -1: BESTAANDE MAATREGELEN  
Algemene aantekeningen  
1.  De lijsten van het Verenigd Koninkrijk en de Unie bevatten, overeenkomstig artikel 
SERVIN.2.7 [Niet -conforme maatregelen – Liberalisering van investeringen], artikel  SERVIN.3.6 [Niet -
conforme maatregelen – Grensoverschrijdende handel in diensten], en artikel SERVIN.5.50 [Niet -
conforme maatregelen – Rechtskundige diensten] de punten van voorbehoud van het Verenigd 
Koninkrijk e n de Unie met betrekking tot bestaande maatregelen die niet in overeenstemming zijn 
met de verplichtingen die voortvloeien uit:  
(a) artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang — Liberalisering van investeringen] of SERVIN.3.2 
[Markttoegang — Grensoverschrijdende handel i n diensten];  
(b) artikel SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid — Grensoverschrijdende handel in diensten];  
(c) de artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling — Liberalisering van investeringen] of 
SERVIN .3.4 [Nationale behandeling — Grensoverschrijdende handel in dienst en]; 
(d) de artikelen SERVIN.2.4 [Meestbegunstigingsbehandeling – Liberalisering van 
investeringen) of SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling - Grensoverschrijdende 
handel in diensten];  
(e) artikel   SERVIN.2.5 [Hoger management en raden van bestuur];  
(f) artikel SE RVIN.2.6 [Prestatie -eisen]; of  
(g) artikel SERVIN.5.49 [Verplichtingen — Rechtskundige diensten].  
2. De punten van voorbehoud van een Partij laten de rechten en verplichtingen van de Partijen uit 
hoofde van de GATS onverlet.  
3. Elk voorbehoud bevat de volgende  elementen:  
(a) “sector” verwijst naar de algemene sector waarvoor het voorbehoud wordt gemaakt;  
(b) “subsector” verwijst naar de specifieke sector waarvoor het voorbehoud wordt 
gemaakt;  
(c) “bedrijfstakkenclassificatie” verwijst, waar van toepassing, naar de activite it waarop het 
voorbehoud betrekking heeft overeenkomstig de CPC, ISIC Rev 3.1, of zoals uitdrukkelijk 
anders omschreven in dat voorbehoud;  
(d) “type voorbehoud” bepaalt de in punt  1 bedoelde verplichting waarvoor een 
voorbehoud wordt gemaakt;  
(e) “bestuursniveau”  geeft aan op welk bestuursniveau de maatregel waarvoor een 
voorbehoud wordt gemaakt, wordt gehandhaafd;  
(f) “maatregelen” geeft de in voorkomend geval door het element "omschrijving" nader 
bepaalde wet - en regelgeving of andere maatregelen aan waarvoor het vo orbehoud 
wordt gemaakt. Een “maatregel” die onder “maatregelen” is vermeld:  
 
593 
 (i) betreft de maatregel zoals gewijzigd, gehandhaafd of verlengd met ingang van 
de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst;  
(ii) omvat elke ondergeschikte maatregel die krachtens  de maatregel is vastgesteld 
of wordt gehandhaafd en daarmee verenigbaar is; en  
(iii) omvat, met betrekking tot de lijst van de Europese Unie, alle wet - en regelgeving 
of andere maatregelen ter implementatie van een richtlijn door de lidstaten; en  
(g) “omschrijving"  vermeldt de niet -conforme aspecten van de bestaande maatregel 
waarvoor het voorbehoud wordt gemaakt.  
4.  Voor alle duidelijkheid: indien een partij op een ander overheidsniveau dan dat waarop het 
voorbehoud oorspronkelijk werd gemaakt, een nieuwe maatreg el vaststelt en deze nieuwe 
maatregel — op het grondgebied waarop hij van toepassing is — het niet -conforme aspect van de 
oorspronkelijke maatregel dat onder “maatregelen” wordt genoemd, daadwerkelijk vervangt, wordt 
de nieuwe maatregel beschouwd als een “ wijziging” van de oorspronkelijke maatregel in de zin van 
artikel SERVIN.2.7, punt c) [Niet -conforme maatregelen – Grensoverschrijdende handel in diensten]; 
artikel SERVIN.3.6, lid 1, punt c) [Niet -conforme maatregelen — Grensoverschrijdende handel in 
dien sten]; artikel 4, lid 5, punt c) [Niet -conforme maatregelen — Toegang en tijdelijk verblijf van 
natuurlijke personen voor zaken] en Artikel SERVIN.5.50 [Niet -conforme maatregelen — 
Rechtskundige diensten].  
5.  Bij de interpretatie van een voorbehoud wordt  met alle elementen van het voorbehoud 
rekening gehouden. Een voorbehoud moet worden geïnterpreteerd in het licht van de relevante 
verplichtingen van de hoofdstukken of afdelingen ten aanzien waarvan het wordt gemaakt. Het 
element “maatregelen” heeft voorr ang op alle andere elementen.  
6.  Voor de toepassing van de lijsten van het Verenigd Koninkrijk en de Unie wordt verstaan 
onder:  
(a) “ISIC Rev 3.1”: de Internationale industriële standaardclassificatie (International 
Standard Industrial Classification) van all e takken van economische bedrijvigheid zoals 
vermeld in de "Statistical Papers, Series M, No.4, ISIC Rev  3.1, 2002” van het Bureau 
voor de Statistiek van de Verenigde Naties;  
(b) “CPC”: de Provisional Central Product Classification (de voorlopige centrale 
productenclassificatie) (Statistical Papers Series M No. 77, Department of International 
Economic and Social Affairs, Statistical Office of the United Nations, New York, 1991).  
7.  Voor de toepassing van de lijsten van het Verenigd Koninkrijk en de Unie wordt een 
voorbehoud gemaakt met betrekking tot een vereiste om een lokale aanwezigheid op het 
grondgebied van de Unie of het Verenigd Koninkrijk te hebben, ten aanzien van artikel  SERVIN.3.3 
[Lokale aanwezigheid], en niet ten aanzien van artikel SERVIN.3.2 [Markttoegang] of SERVIN.3.4 
[Nationale behandeling]. Bovendien wordt een dergelijk vereiste niet gesteld als een voorbehoud 
ten aanzien van  artikel SERVIN 2.3 [Nationale behand eling].   
8.  Een voorbehoud op het niveau van de Unie is van toepassing op een maatregel van de Unie, 
op een maatregel van een lidstaat op centraal niveau of op een maatregel van een overheid binnen 
een lidstaat, tenzij in het voorbehoud een lidstaat wordt  uitgesloten. Een voorbehoud van een 
lidstaat is van toepassing op een maatregel van een overheid op centraal, regionaal of lokaal niveau 
in die lidstaat. In het kader van de punten van voorbehoud van België omvat het centrale 
 
594 
 overheidsniveau de federale o verheid en de overheden van de gewesten en de gemeenschappen 
omdat elk van hen gelijkwaardige wetgevende bevoegdheden bezit. Voor de toepassing van de 
punten van voorbehoud van de Unie en haar lidstaten worden de Ålandeilanden beschouwd als een 
regionaal b estuursniveau in Finland. Een op het niveau van het Verenigd Koninkrijk gemaakt 
voorbehoud is van toepassing op een maatregel van de centrale overheid of een regionale of lokale 
overheid.   
9.  Onderstaande lijst van punten van voorbehoud bevat geen maatreg elen met betrekking tot 
kwalificatievereisten en -procedures, technische normen en vergunningsvereisten en -procedures 
waar zij geen beperking vormen in de zin van artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang — Liberalisering van 
investeringen], artikel SERVIN.2.3 [Na tionale behandeling — Liberalisering van investeringen], artikel 
SERVIN.3.2 [Markttoegang — Grensoverschrijdende handel in diensten], artikel SERVIN.3.3 [Lokale 
aanwezigheid — Grensoverschrijdende handel in diensten], artikel SERVIN.3.4. [Nationale 
behande ling — Grensoverschrijdende handel in diensten] of artikel SERVIN.5.49 [Verplichtingen — 
Rechtskundige diensten]. Deze maatregelen kunnen met name inhouden dat een vergunning 
moet worden verkregen, dat universeledienstverplichtingen moeten worden vervuld, dat 
erkende kwalificaties in gereglementeerde sectoren moeten zijn behaald, dat specifieke 
examens, met inbegrip van taalexamens, moeten zijn behaald, dat aan een 
lidmaatschapsvereiste voor een bepaald beroep moet zijn voldaan, zoals het lidmaatschap 
van e en beroepsorganisatie, dat er een lokale agent voor dienstverlening is of dat een lokaal 
adres wordt gehouden, of dat wordt voldaan aan andere niet -discriminerende eisen die 
inhouden dat bepaalde activiteiten niet mogen worden uitgevoerd in beschermde zone s of 
gebieden.  Hoewel dergelijke maatregelen niet in de lijst zijn opgenomen, blijven zij van toepassing.  
10.  Voor alle duidelijkheid: de verplichting voor de Unie om nationale behandeling toe te 
kennen houdt geen vereiste in van uitbreiding tot natuurlijke of rechtspersonen van het Verenigd 
Koninkrijk, van de behandeling die in een lidstaat, op grond van het Verd rag betreffende de werking 
van de Europese Unie of van uit hoofde van dat Verdrag genomen maatregelen, met inbegrip van de 
implementatie ervan in de lidstaten, wordt toegekend aan:  
(i) natuurlijke personen of ingezetenen van een andere lidstaat; of  
(ii) rechtsper sonen opgericht of georganiseerd naar het recht van een andere lidstaat of van 
de Unie die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging in de Unie 
hebben.  
11.  De behandeling die wordt toegekend aan rechtspersonen die door investeerders va n een 
Partij in overeenstemming met het recht van de andere Partij zijn opgericht (met inbegrip, in het 
geval van de Unie, het recht van een lidstaat), en die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun 
hoofdvestiging binnen die andere Partij hebben, laa t eventuele voorwaarden en verplichtingen, in 
overeenstemming met deel twee [Handel, Vervoer en Visserij], rubriek een [Handel], titel II 
[Diensten en Investeringen], hoofdstuk 2 [Liberalisering van investeringen], die aan een dergelijke 
rechtspersoon kunn en zijn opgelegd toen deze in die andere Partij werd opgericht en die van 
toepassing blijven, onverlet.  
12.  De lijsten zijn uitsluitend van toepassing op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk en 
de Unie overeenkomstig artikel FINPROV.1 [Territorial e werkingssfeer] en artikel OTH.9 
[Geografische werkingssfeer], lid 2, en zijn enkel relevant in het kader van de handelsbetrekkingen 
van de Unie en haar lidstaten met het Verenigd Koninkrijk. De lijsten laten de rechten en 
verplichtingen van de lidstaten die voortvloeien uit het Unierecht, onverlet.  
 
595 
 13.  Voor alle duidelijkheid: niet -discriminerende maatregelen vormen geen beperking inzake 
markttoegang in de zin van de artikelen SERVIN. 2.2 [Markttoegang — Liberalisering van 
investeringen], SERVIN.3.2 [Ma rkttoegang — Grensoverschrijdende handel in diensten] of 
SERVIN.5.49 [Verplichtingen — Rechtskundige diensten] voor alle maatregelen:   
(a) op grond waarvan, met het oog op eerlijke mededinging, de eigendom van de 
infrastructuur moet worden gescheiden van de ei gendom van de via die infrastructuur 
geleverde goederen of verleende diensten, bijvoorbeeld op het gebied van energie, 
vervoer en telecommunicatie;  
(b) die, met het oog op eerlijke mededinging, de concentratie van eigendom beperken;  
(c) die beogen het behoud en d e bescherming van de natuurlijke hulpbronnen en het milieu 
te verzekeren, met inbegrip van een beperking van de beschikbaarheid, het aantal en de 
reikwijdte van verleende concessies alsmede de instelling van een moratorium of een 
verbod;  
(d) die het aantal ve rleende vergunningen wegens technische of fysieke beperkingen, 
bijvoorbeeld telecommunicatiespectra en -frequenties, aan banden leggen; of  
(e) volgens welke een bepaald percentage aandeelhouders, eigenaren, vennoten of 
bestuurders van een onderneming over bep aalde kwalificaties moet beschikken of een 
bepaald beroep moet uitoefenen, zoals dat van advocaat of accountant.  
14.  Met betrekking tot financiële diensten: in tegenstelling tot buitenlandse 
dochterondernemingen zijn rechtstreeks in een lidstaat opgerich te filialen van financiële instellingen 
buiten de Unie, behoudens een klein aantal uitzonderingen, niet onderworpen aan de op het niveau 
van de Europese Unie geharmoniseerde prudentiële voorschriften op grond waarvan deze 
dochterondernemingen in aanmerking  komen voor verbeterde faciliteiten voor het oprichten van 
nieuwe vestigingen en grensoverschrijdende dienstverlening in de gehele Unie. Om die reden wordt 
aan dergelijke filialen toestemming verleend om op het grondgebied van een lidstaat diensten aan 
te bieden onder dezelfde voorwaarden als die welke van toepassing zijn op de binnenlandse 
financiële instellingen van die lidstaat en kunnen zij worden verplicht te voldoen aan bepaalde 
specifieke prudentiële voorschriften zoals, in het geval van het bankweze n en de effectenhandel, 
afzonderlijke kapitalisatie - en solvabiliteitsvereisten en vereisten inzake verslaglegging en 
openbaarmaking van de jaarrekening of, voor het verzekeringswezen, specifieke garantie - en 
beleggingsvereisten, afzonderlijke kapitalisati e, en lokalisatie in de betrokken lidstaat van de activa 
die de technische reserves en minstens een derde van de solvabiliteitsmarge vertegenwoordigen.  
 
In de onderstaande lijst van punten van voorbehoud worden de volgende afkortingen gebruikt:  
 
VK Veren igd Koninkrijk  
EU Europese Unie, met inbegrip van al haar lidstaten   
AT Oostenrijk  
BE België   
BG Bulgarije  
CY Cyprus  
CZ Tsjechische Republiek  
DE Duitsland  IE Ierland  
IT Italië  
LT Litouwen  
LU Luxemburg  
LV Letland  
MT Malta  
 
596 
 DK Denemarken  
EE Estland  
EL Griekenland  
ES Spanje  
FI Finland  
FR Frankrijk  
HR Kroatië  
HU Hongarije  NL Nederland  
PL Polen  
PT Portugal  
RO Roemenië  
SE Zweden  
SI Slovenië  
SK Slowaakse Repbliek  
 
 
  
 
597 
 Lijst van de Unie  
Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Voorbehoud nr. 2 -Vrije beroepen (behalve gezondheidszorg)  
Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in geneesmiddelen)  
Voorbehoud nr.  4 - Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Voorbehoud nr.  5 - Onroerend -goeddiensten  
Voorbehoud nr. 6 - Zakelijke d iensten  
Voorbehoud nr. 7 - Communicatiediensten  
Voorbehoud nr. 8 - Diensten in verband met de bouw  
Voorbehoud nr. 9 - Distributiediensten  
Voorbehoud nr. 10 - Onderwijsdiensten  
Voorbehoud nr. 11 - Milieudiensten  
Voorbehoud nr. 12 - Financiële diensten  
Voorbehoud nr.  13 - Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Voorbehoud nr. 14 - Diensten in verband met toerisme en reizen  
Voorbehoud nr. 15 - Cultuur, sport en recreatie  
Voorbehoud nr.  16 - Vervoer en ondersteunende diensten in verband met ver voer  
Voorbehoud nr. 17 - Energiegerelateerde activiteiten  
Voorbehoud nr.  18 - Landbouw, visserij en be - en verwerkende industrie  
 
  
 
598 
 Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Sector:  Alle sectoren  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Prestatie -eisen  
Hoger management en raden van bestuur  
Verplichtingen voor rechtskundige diensten  
 
Hoofdstuk / Afdeling:  Liberalisering van investeringen; Grensoverschrijdende handel in 
diensten en regelgevingskader voor rechtskundige diensten  
Bestuursniveau:  EU/ Member State (unless otherwise specified)  
 
Omschrijving:  
a) Soort vestiging  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en regelgevingskader 
voor rechtskundige diensten  – verplichtingen:  
De EU: de behandeling die krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie 
wordt toegekend aan  rechtspersonen die in overeenstemming met het recht van de Unie of van een 
lidstaat van de Unie zijn opgericht en hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging 
binnen de Unie hebben, met inbegrip van rechtspersonen die in de  Unie zijn opge richt door 
investeerders uit het Verenigd Koninkrijk, wordt niet toegekend aan rechtspersonen die buiten de 
Unie zijn opgericht, noch aan filialen of vertegenwoordigingskantoren van dergelijke 
rechtspersonen, met inbegrip van filialen of vertegenwoordiging skantoren van rechtspersonen uit 
het Verenigd Koninkrijk.  
Ten aanzien van rechtspersonen die overeenkomstig het recht van de Europese Unie of van een 
lidstaat zijn opgericht en die slechts hun statutaire zetel in de Unie hebben, kan een minder gunstige 
behandeling worden toegepast, tenzij kan worden aangetoond dat zij een feitelijke en duurzame 
band met de economie van een van de lidstaten hebben.  
Maatregelen:  
EU: Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.  
Met betrekking tot liberalisering van i nvesteringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:  
Dit voorbehoud is alleen van toepassing op gezondheids -, maatschappelijke of onderwijsdiensten:   
De EU (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Elke lidstaat  die activa van of haar aandelen in 
een bestaande staatsonderneming of een bestaande overheidsentiteit die gezondheids -, 
maatschappelijke of onderwijsdiensten (CPC  93, 92) verstrekt, verkoopt of anderszins vervreemdt, 
kan met betrekking tot investeerders u it het Verenigd Koninkrijk of hun ondernemingen, een verbod 
 
599 
 of beperkingen opleggen ten aanzien van de eigendom van dergelijke aandelen of activa en/of ten 
aanzien van eventuele zeggenschap over een daaruit voortvloeiende onderneming beperkingen 
opleggen. Met betrekking tot een dergelijke verkoop of vervreemding anderszins kan elke lidstaat 
maatregelen vaststellen of handhaven inzake de nationaliteit van het hogere management of de 
leden van de raden van bestuur, en maatregelen vaststellen of handhaven ter beperking van het 
aantal aanbieders.  
Voor de toepassing van dit voorbehoud:  
(i) wordt als een bestaande maatregel beschouwd elke maatregel die na de datum van 
inwerkingtreding van deze overeenkomst wordt gehandhaafd of vastgesteld en die op 
het tijdstip van de verkoop of vervreemding anderszins een verbod of beperkingen 
oplegt ten aanzien van de eigendom van aandelen of activa, nationaliteitsvereisten stelt 
of het aantal aanbieders zoals omschreven in dit voorbehoud beperkt; en  
(ii) wordt onder “staatsonderneming ” verstaan een onderneming die eigendom is van 
of waarover door eigendomsbelangen zeggenschap wordt uitgeoefend door een 
lidstaat, met inbegrip van ondernemingen die na de datum van inwerkingtreding van 
deze overeenkomst uitsluitend zijn opgericht met het oog op de verkoop of 
vervreemding anderszins van aandelen in of activa van een bestaande 
staatsonderneming of overheidsentiteit.  
Maatregelen:  
EU: Zoals hierboven toegelicht in het element “Omschrijving”.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en regelgevingskader 
voor rechtskundige diensten  – verplichtingen:  
In AT: Voor de exploitatie van een filiaal moeten vennootschappen van buiten de Europese 
Economische Ruimte (EER) ten minste één voor de vertegenwoord iging ervan verantwoordelijke 
persoon benoemen die ingezetene van Oostenrijk is.  
Leidinggevend personeel (directeuren, natuurlijke personen) dat verantwoordelijk is voor de 
naleving van de Oostenrijkse handelswetgeving (Gewerbeordnung) moet zijn woonplaat s in 
Oostenrijk hebben.  
In BG: Buitenlandse rechtspersonen, tenzij die overeenkomstig de wetgeving van een lidstaat van de 
Europese Economische Ruimte (EER) zijn opgericht, mogen zaken doen en activiteiten uitoefenen 
indien zij in de Republiek Bulgarije z ijn gevestigd in de vorm van een in het handelsregister 
ingeschreven vennootschap. Voor de oprichting van filialen is een vergunning vereist.  
Vertegenwoordigingskantoren van buitenlandse ondernemingen moeten worden ingeschreven bij 
de Bulgaarse Kamer van Koophandel, mogen geen economische activiteiten ontplooien en mogen 
enkel reclame maken voor hun eigenaar en optreden als vertegenwoordiger of agent.  
In EE: Indien ten minste de helft van de leden van de raad van bestuur van een besloten 
vennootschap, een  naamloze vennootschap of een filiaal niet in Estland, in een andere lidstaat van 
de EER of in de Zwitserse Bondsstaat woonachtig is, wijst de besloten vennootschap, de naamloze 
vennootschap of de buitenlandse vennootschap een contactpunt aan waarvan het E stse adres kan 
worden gebruikt voor de overhandiging van de processtukken van de onderneming en de tot de 
onderneming gerichte intentieverklaringen (d.w.z. het filiaal van een buitenlandse vennootschap).   
 
600 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringe n –  nationale behandeling; grensoverschrijdende 
handel in diensten — markttoegang en regelgevingskader voor rechtskundige diensten — 
verplichtingen:  
In FI: Ten minste een van de vennoten van een vennootschap onder firma of ten minste een van de 
beherende vennoten van een commanditaire vennootschap moet EER -ingezetene zijn of, indien de 
vennoot een rechtspersoon is, in de EER gevestigd zijn (filialen niet toegestaan). De 
registratieautoriteit kan vrijstellingen verlenen.  
Om als particulier ondernemer een h andelsactiviteit uit te voeren, is ingezetenschap in de EER 
vereist.  
Indien een buitenlandse organisatie uit een land buiten de EER een bedrijf of handelsonderneming 
wil voeren door een filiaal in Finland te vestigen, is een handelsvergunning nodig.  
Ten minste een van de gewone en een van de plaatsvervangende leden van de raad van bestuur 
alsook de directeur dient ingezetene van de EER te zijn. De registratieautoriteit kan voor bepaalde 
ondernemingen vrijstellingen verlenen.  
In SE: Een buitenlandse o nderneming die geen rechtspersoon heeft opgericht in Zweden of die zaken 
doet via een handelsagent, moet haar handelstransacties laten verlopen via een in Zweden 
geregistreerd filiaal met een onafhankelijke leiding en gescheiden rekeningen. De directeur en  de 
vice-directeur, indien benoemd, van het filiaal moeten ingezetenen van de EER zijn. Niet in de EER 
woonachtige natuurlijke personen die commerciële activiteiten in Zweden verrichten, moeten een 
ingezetene als vertegenwoordiger aanwijzen die verantwoord elijk is voor de activiteiten in Zweden, 
en deze laten registreren. Voor de activiteiten in Zweden moeten afzonderlijke rekeningen worden 
bijgehouden. In individuele gevallen kan de bevoegde autoriteit vrijstelling verlenen van de filiaal - en 
woonplaatsver eisten. Bouwprojecten met een duur van minder dan een jaar die worden uitgevoerd 
door een onderneming die buiten de EER is gevestigd of een natuurlijke persoon die geen 
ingezetene van de EER is, zijn vrijgesteld van de verplichting een filiaal te vestigen of een ingezeten 
vertegenwoordiger te benoemen.  
Wat besloten vennootschappen en coöperatieve verenigingen betreft, moet ten minste 50  % van de 
leden van de raad van bestuur, ten minste 50 %  van de plaatsvervangende bestuursleden, de 
directeur, de vicedire cteur en ten minste een van de tot tekening voor de onderneming gemachtigde 
personen (voor zover van toepassing) ingezetene van de EER zijn. De bevoegde autoriteit kan 
vrijstelling verlenen van dit vereiste. Indien geen van de vertegenwoordigers van de 
onderneming/vennootschap ingezetene van Zweden is, moet de raad van bestuur een ingezetene 
van Zweden aanwijzen en laten registeren die namens de onderneming of vennootschap officiële 
stukken mag ontvangen.  
Voor de oprichting van alle andere soorten rechtspe rsonen gelden vergelijkbare voorwaarden.  
In SK: Buitenlandse natuurlijke personen wier naam in het desbetreffende register (handels -, 
ondernemers - of ander beroepsregister) moet worden opgenomen als gemachtigde die namens een 
ondernemer mag optreden, dien en een vergunning tot verblijf in Slowakije aan te vragen.  
Maatregelen:  
AT: Aktiengesetz, BGBL. Nr. 98/1965, § 254 (2);  
GmbH -Gesetz, RGBL. Nr. 58/1906, § 107 (2); en Gewerbeordnung, BGBL. Nr. 194/1994, § 39 (2a).  
 
601 
 BG: Handelswet, artikel  17a; en  
Wet be treffende de stimulering van investeringen, artikel 24.  
EE: Äriseadustik (Handelswetboek)  § 631 (1 en 4).  
FI: Laki elinkeinon harjoittamisen oikeudesta (Wet op het recht om een handelsactiviteit uit te 
voeren) (122/1919), s.  1;  
Osuuskuntalaki (Wet inza ke coöperaties) 1488/2001;  
Osakeyhtiölaki (Wet op de vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid) (624/2006); en  
Laki luottolaitostoiminnasta (Wet inzake kredietinstellingen) (121/2007).  
SE: Lag om utländska filialer m.m (Wet op buitenlandse filialen ) (1992:160);  
Aktiebolagslagen (Vennootschapswet) (2005:551);  
Wet op coöperatieve economische verenigingen (2018: 672); en Wet betreffende de Europese 
economische samenwerkingsverbanden (1994:1927).  
SK: Wet 513/1991 inzake het wetboek van koophandel (artikel  21); Wet 455/1991 inzake 
handelsvergunningen; en  
Wet nr. 404/2011 inzake het verblijf van vreemdelingen (artikelen  22 en  32).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, na tionale behandeling, 
prestatie -eisen en regelgevingskader voor rechtskundige diensten – verplichtingen:  
In BG: Gevestigde ondernemingen mogen onderdanen van derde landen alleen in dienst nemen 
voor functies waarvoor de Bulgaarse nationaliteit niet vereist  is. Het totale aantal door een 
gevestigde onderneming tewerkgestelde onderdanen van derde landen mag gedurende de 
voorgaande 12 maanden niet meer bedragen dan 20  % (35  % voor kleine en middelgrote 
ondernemingen) van het gemiddelde aantal Bulgaarse onderda nen, onderdanen van andere 
lidstaten, van staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de EER of van de Zwitserse 
Bondsstaat die zijn aangeworven op basis van een arbeidsovereenkomst. Bovendien moet de 
werkgever aantonen dat er geen geschikte Bul gaarse, EU -, EER - of Zwitserse werknemer voor de 
desbetreffende positie is, door een arbeidsmarkttoets uit te voeren alvorens een onderdaan van een 
derde land in dienst te nemen.  
Voor hooggekwalificeerde krachten, seizoensarbeiders en gedetacheerde werkne mers en voor 
binnen een onderneming overgeplaatste personen, onderzoekers en studenten is er geen beperking 
gesteld aan het aantal onderdanen van derde landen dat voor één onderneming werkt. Voor de 
tewerkstelling van onderdanen van derde landen in deze ca tegorieën is geen arbeidsmarkttoets 
vereist.  
Maatregelen:  
BG: Wet inzake migratie en arbeidsmobiliteit van werknemers.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
 
602 
 In PL: Een vertegenwoordigingskantoor mag alleen reclame - en promotieactiviteiten voor de 
vertegenwoordigde buitenlandse moederonderneming uitvoeren. Voor alle sectoren, met 
uitzondering van rechtskundige diensten, geldt dat investeerders van buiten de Europese  Unie en 
hun ondernemingen zich uitsluitend kunnen vestigen in de vorm van een commanditaire 
vennootschap, een commanditaire vennootschap op aandelen, een vennootschap met beperkte 
aansprakelijkheid of een naamloze vennootschap, terwijl binnenlandse invest eerders en 
ondernemingen ook niet -commerciële vennootschapsvormen mogen hebben (vennootschap onder 
firma en vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid).  
Maatregelen:  
PL: Wet van 6 maart 2018 houdende regels betreffende de economische activiteit van bu itenlandse 
ondernemers en andere buitenlanders op het grondgebied van de Republiek Polen  
b) Verwerving van vastgoed  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling:  
In AT (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Voor de  verwerving, aankoop, huur of leasing 
van onroerend goed door natuurlijke personen en ondernemingen van buiten de Europese Unie is 
een vergunning vereist van de bevoegde regionale autoriteiten (Länder). Vergunningen worden 
slechts verleend indien de verwer ving wordt geacht in het algemeen belang te zijn (met name op 
economisch, sociaal en cultureel vlak).  
In CY: Cyprioten of personen van Cypriotische herkomst en onderdanen van een lidstaat mogen 
zonder beperkingen goederen in Cyprus verwerven. Zonder toest emming van de ministerraad 
kunnen buitenlanders geen onroerend goed verwerven, tenzij als gevolg van een overlijden. Voor 
buitenlanders geldt dat wanneer het verworven onroerend goed de omvang overschrijdt die nodig is 
voor het optrekken van een huis of ee n gebouw voor commerciële doeleinden, of de oppervlakte 
van twee donum (2  676 m²) overschrijdt, elke door de ministerraad verleende vergunning is 
onderworpen aan de voorwaarden, beperkingen en criteria die door de ministerraad bij 
verordeningen zijn vastge steld en zijn goedgekeurd door het Huis van Afgevaardigden. Een 
buitenlander is elke persoon die geen burger is van de Republiek Cyprus, ondernemingen waarover 
buitenlandse zeggenschap bestaat, daaronder begrepen. Buitenlanders van Cypriotische oorsprong 
of niet -Cypriotische echtgenoten van burgers van de Republiek Cyprus vallen niet onder dit begrip.  
In CZ: Voor landbouwgrond in handen van de overheid gelden specifieke regels. Landbouwgrond van 
de staat kan alleen worden verworven door Tsjechische onderda nen, onderdanen van een andere 
lidstaat, onderdanen van staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de EER of 
onderdanen van de Zwitserse Bondsstaat. Rechtspersonen kunnen alleen landbouwgrond van de 
staat verwerven als het agrarische ondernemer s in de Tsjechische Republiek betreft of personen met 
een vergelijkbare status in een andere lidstaat van de Europese Unie, in staten die partij zijn bij de 
Overeenkomst betreffende de EER of in de Zwitserse Bondsstaat.  
In DK: Natuurlijke personen die geen  ingezetene van Denemarken zijn, en die niet eerder ingezetene 
van Denemarken waren gedurende een totale periode van vijf jaar, moeten overeenkomstig de 
Deense wet betreffende eigendomsverwerving toestemming van het ministerie van Justitie krijgen 
voor de verwerving van onroerend goed in Denemarken. Dit geldt tevens voor niet in Denemarken 
ingeschreven rechtspersonen. Voor natuurlijke personen wordt de verwerving van onroerend goed 
toegestaan indien de aanvrager het onroerend goed zal gebruiken als zijn hoo fdverblijfplaats.  
 
603 
 Voor niet in Denemarken ingeschreven rechtspersonen zal de verwerving van onroerend goed over 
het algemeen worden toegestaan, indien de verwerving een eerste vereiste voor de zakelijke 
activiteiten van de koper is. Toestemming is eveneen s vereist indien de aanvrager het onroerend 
goed zal gebruiken als tweede woning. Die toestemming wordt alleen verleend als de aanvrager op 
grond van een algemene en concrete beoordeling wordt geacht bijzonder nauwe banden met 
Denemarken te hebben.   
Toest emming in het kader van de wet op de eigendomsverkrijging wordt slechts verleend voor de 
verwerving van een specifiek onroerend goed. De verwerving van landbouwgrond door natuurlijke 
of rechtspersonen wordt bovendien geregeld door de Deense Wet inzake land bouwbedrijven, die 
beperkingen oplegt aan alle personen, Deens of buitenlands, ten aanzien van de verwerving van 
agrarische eigendommen. Natuurlijke of rechtspersonen die agrarisch onroerend goed wensen te 
verwerven, moeten dus aan de voorschriften van dez e wet voldoen. Dit betekent in het algemeen 
dat op het landbouwbedrijf een beperkt woonplaatsvereiste van toepassing is. Het 
woonplaatsvereiste is niet persoonlijk. Rechtspersonen moeten tot de in § 20 en § 21 van de wet 
vermelde soorten behoren en in de U nie (of EER) zijn geregistreerd.  
In EE: Een rechtspersoon uit een OESO -lidstaat heeft het recht een onroerend goed te verwerven dat 
het volgende omvat:  
i. in totaal minder dan tien hectare landbouwgrond, bosgrond of landbouw - en bosgrond zonder 
beperkingen.  
ii. tien hectare of meer landbouwgrond indien de rechtspersoon gedurende de drie jaar die 
onmiddellijk voorafgaan aan het jaar waarin de verwerving van het onroerend goed plaatsvond, 
betrokken is geweest bij de productie van de in bijlage I bij het Verdrag be treffende de werking 
van de Europese Unie vermelde landbouwproducten, met uitzondering van visserijproducten en 
katoen (hierna “landbouwproducten” genoemd).  
iii. tien hectare of meer bosgrond indien de rechtspersoon gedurende de drie jaar die onmiddellijk 
voor afgaan aan het jaar waarin de verwerving van het onroerend goed plaatsvond, betrokken is 
geweest bij bosbeheer in de zin van de Boswet (hierna “bosbeheer” genoemd) of de productie 
van landbouwproducten.  
iv. minder dan tien hectare landbouwgrond en minder dan tien hectare bosgrond, maar in totaal 
tien hectare of meer landbouw - en bosgrond, indien de rechtspersoon gedurende de drie jaar 
die onmiddellijk voorafgaan aan het jaar waarin de verwerving van het onroerend goed 
plaatsvond, betrokken is geweest bij de pr oductie van landbouwproducten of bosbeheer.  
Indien een rechtspersoon niet voldoet aan de in de punten ii) tot en met iv) gestelde eisen, kan hij 
een onroerend goed dat in totaal ten minste tien hectare landbouwgrond, bosgrond of landbouw - 
en bosgrond omva t, slechts verwerven met toestemming van de gemeenteraad van de plaats waar 
het te verwerven onroerend goed zich bevindt.  
In bepaalde geografische gebieden gelden voor niet -EER-onderdanen beperkingen inzake de 
verwerving van onroerend goed.  
In EL: De verwerving of huur van onroerend goed in de grensregio’s is verboden voor natuurlijke 
personen of rechtspersonen die niet de nationaliteit hebben van of wier basis niet gelegen is in een 
van de lidstaten of een van de leden van de Europese Vrijhandels associatie. Het verbod kan worden 
opgeheven bij een discretionair besluit van een commissie van de bevoegde decentrale overheid (of 
 
604 
 de minister van Nationale Defensie indien de te exploiteren eigendommen eigendom zijn van het 
Fonds voor de exploitatie van particulier openbaar eigendom). .  
In HR: Buitenlandse ondernemingen mogen alleen onroerend goed verwerven met het oog op het 
verlenen van diensten indien zij als rechtspersoon naar Kroatisch recht gevestigd en opgericht zijn. 
Voor de overname van onroeren d goed dat nodig is voor de levering van diensten door filialen, is de 
goedkeuring van het ministerie van Justitie vereist. Buitenlanders kunnen geen landbouwgrond 
verwerven.  
In MT: Personen die geen onderdaan zijn van een lidstaat kunnen geen onroerend goed verwerven 
voor commerciële doeleinden. Bedrijven waarvan 25 % of meer van de aandeelhouders van buiten 
de Europese Unie zijn, moeten een vergunning verkrijgen van de bevoegde au toriteit (minister van 
Financiën) om onroerend goed voor commerciële of zakelijke doeleinden te kopen. De bevoegde 
autoriteit zal beslissen of de voorgestelde aankoop een nettovoordeel voor de Maltese economie 
vertegenwoordigt.  
In PL: Voor de rechtstreeks e en onrechtstreekse verwerving van onroerend door buitenlanders is 
een vergunning vereist. De vergunning wordt verleend bij administratief besluit van de minister van 
Binnenlandse Zaken, met instemming van de minister van Nationale Defensie, en, in het ge val van 
agrarisch onroerend goed, ook met instemming van de minister van Landbouw en 
Plattelandsontwikkeling.  
Maatregelen:  
AT: Burgenländisches Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 25/2007;  
Kärntner Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 9/2004;  
NÖ-Grundverkehrsgese tz, LGBL. 6800;  
OÖ- Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 88/1994;  
Salzburger Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 9/2002;  
Steiermärkisches Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 134/1993;  
Tiroler Grundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 61/1996; Voralberger Grundverkehrsgesetz, LGB L. Nr. 
42/2004; en  
Wiener Ausländergrundverkehrsgesetz, LGBL. Nr. 11/1998.  
CY: Wet inzake de verwerving van onroerend goed (Vreemdelingen) (hoofdstuk 109), zoals gewijzigd.  
CZ: Wet nr.  503/2012 Coll. betreffende het staatskadaster, zoals gewijzigd.  
DK: Deense Wet inzake de verwerving van onroerend goed (Geconsolideerde wet nr.  265 van  
21 maart 2014 betreffende de verwerving van onroerend goed);  
Uitvoeringsdecreet inzake verwerving (Uitvoeringsdecreet nr. 764 van 18 september 1995); en de 
Wet op de lan dbouwbedrijven (Geconsolideerde wet nr.  27 van woensdag 4 januari 2017).  
 
605 
 EE: Kinnisasja omandamise kitsendamise seadus (Wet inzake beperkingen op de verwerving van 
vastgoed) hoofdstuk 2, § 4, hoofdstuk 3, § 10, 2017.  
EL: Wet 1892/1990 in zijn huidige vorm , juncto, wat de toepassing betreft, ministerieel besluit 
F.110/3/330340/S.120/7 -4-14 van de minister van Nationale Defensie en de minister van 
Burgerbescherming.   
HR: Wet inzake eigendom en andere met eigendom verband houdende rechten (OG 91/96, 68/98, 
137/99, 22/00, 73/00, 129/00, 114/01, 79/06, 141/06, 146/08, 38/09, 143/12, 152/14), artikelen 354 
tot en met 358.b; Wet op de landbouwgrond (OG  20/18, 115/18, 98/19), artikel  2; Algemene wet 
inzake administratieve procedures.  
MT: Immoveable Property (Acqui sition By Non -Residents) Act (Cap.  246), en Protocol nr. 6 bij het EU -
toetredingsverdrag inzake de verwerving van tweede woningen op Malta.  
PL: Wet van 24  maart  1920 betreffende de verwerving van onroerend goed door buitenlanders (Pools 
staatsblad van 201 6, punt  1061, zoals gewijzigd).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In HU: De aankoop van onroerend goed door niet -ingezetenen is onderworpen aan een vergunning 
van de bevoegde administratieve autoriteit die verantwoordelijk is voor de geografische ligging van 
het onroerend goed.  
Maatregelen:  
HU: Regeringsbesluit nr. 251/2014  (X. 2.) betreffende de verwerving door buitenlanders van  
onroerend goed met uitzondering van grond die wordt gebruikt voor landbouw - of 
bosbouwdoeleinden; en Wet LXXVIII van 1993 (artikel ("paragraph")  1/A).  
Met betrekking tot liberalisering van invester ingen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
In LV: Verwerving van grond in steden door onderdanen van het Verenigd Koninkrijk is toegestaan 
via rechtspersonen die in Letland of in andere lidstaten zijn ingeschreven:  
(i) indien meer dan 50  % van het aandelenkapitaal ervan in handen is van onderdanen van de 
lidstaten, de Letse overheid of een gemeente, afzonderlijk of in totaal;  
(ii) indien meer dan 50 % van het aandelenkapitaal ervan in handen is van natuurlijke personen 
en on dernemingen van derde landen waarmee Letland bilaterale overeenkomsten met 
betrekking tot de bevordering en de wederzijdse bescherming van investeringen heeft 
gesloten en die vóór 31 december 1996 door het Letse parlement zijn goedgekeurd;  
(iii) indien meer dan  50 % van het aandelenkapitaal ervan in handen is van natuurlijke personen 
en ondernemingen van derde landen waarmee Letland na 31 december 1996 bilaterale 
overeenkomsten met betrekking tot de bevordering en de wederzijdse bescherming van 
investeringen hee ft gesloten, indien in deze overeenkomsten de rechten van Letse natuurlijke 
personen en ondernemingen op de verwerving van grond in het betreffende derde land zijn 
vastgesteld;  
 
606 
 (iv)  indien meer dan 50 % van het aandelenkapitaal ervan in handen is van de in de  punten i) , ii) 
en iii) bedoelde personen gezamenlijk; of  
(v) die een openbare naamloze vennootschap zijn, indien hun aandelen op de beurs genoteerd 
zijn.  
Voor zover het Verenigd Koninkrijk toestaat dat onderdanen van en ondernemingen uit Letland 
stedelijk onroerend goed op zijn grondgebied kopen, staat Letland toe dat onderdanen van en 
ondernemingen uit het Verenigd Koninkrijk stedelijk onroerend goed in Letland kopen onder 
dezelfde voorwaarden als Letse onderdanen.  
Maatregelen:  
LV: Wet op de landhervormi ng in de steden van de Republiek Letland, artikelen ("section") 20 en 21.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
In DE: Bepaalde voorwaarden van wederkerigheid kunnen van toepassing zij n voor de verwerving 
van onroerend goed.  
In ES: Voor buitenlandse investeringen in activiteiten die rechtstreeks betrekking hebben op 
investeringen in onroerend goed voor de diplomatieke missies door staten die geen lidstaat zijn, is 
een administratieve v ergunning van de Spaanse ministerraad vereist, tenzij er sprake is van een 
wederzijdse liberaliseringsovereenkomst.  
In RO: Buitenlanders, staatlozen en buitenlandse rechtspersonen (andere dan onderdanen van en 
rechtspersonen uit een lidstaat van de EER) k unnen eigendomsrechten ten aanzien van grond 
verwerven onder de voorwaarden geregeld in internationale verdragen, op basis van 
wederkerigheid. Buitenlanders, staatlozen en buitenlandse rechtspersonen mogen geen 
eigendomsrecht ten aanzien van grond verwerve n onder gunstiger voorwaarden dan die welke 
gelden voor natuurlijke personen of rechtspersonen uit de Europese Unie.  
Maatregelen:  
DE: Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuche (EGBGB; Inleidende Wet op het Burgerlijk 
Wetboek).  
ES: Koninklijk besluit  664/1999 van 23 april 1999 betreffende buitenlandse investeringen.  
RO: Wet nr. 17/2014 betreffende bepaalde maatregelen ter regulering van de verkoop en aankoop 
van buiten de stad gelegen landbouwgrond en wijzigingen daarop; en  
Wet nr. 268/2001 op de pr ivatisering van ondernemingen die grond bezitten die staatseigendom is 
en op privaat beheer door de staat van landbouwgrond en tot instelling van het agentschap voor 
staatsdomeinen, met inbegrip van latere wijzigingen daarop.  
  
 
607 
 Voorbehoud nr. 2 -Vrije beroepen (behalve gezondheidszorg)  
Sector – subsector:  Vrije beroepen — rechtskundige diensten; octrooigemachtigde, 
industriële -eigendomgemachtigde, intellectuele -eigendomadvocaat; 
boekhoudkundige diensten; auditdiensten, diensten van 
belastingconsulenten ; diensten van architecten en 
stedenbouwkundigen, diensten van ingenieurs en geïntegreerde 
diensten van ingenieurs  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 861, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, deel van 879  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
Verplichtingen voor rechtskundige diensten  
 
Hoofdstuk / Afdeling:  Liberalisering van investeringen; Grensoverschrijdende handel in 
diensten en regelgevingskader vo or rechtskundige diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a)  Rechtskundige diensten (deel van CPC 861)120  
                                                            
120Voor de toepassing v an dit voorbehoud:  
a) “recht van het gast -rechtsgebied ”: het recht van de specifieke lidstaat en het recht van de Europese 
Unie;  
“recht van het eigen rechtsgebied ": het recht van het Verenigd Koninkrijk;  
b) “internationaal recht ”: internationaal publiekrec ht met uitzondering van het recht van de Europese 
Unie, en inclusief het recht op basis van internationale verdragen, en internationaal gewoonterecht.  
c) “rechtskundig advies ”: de verstrekking van advies aan en overleg met cliënten in zaken, met inbegrip 
van transacties, betrekkingen en geschillen ter zake van de toepassing of de uitlegging van het recht; de 
deelname met of namens cliënten aan onderhandelingen en andere contacten met derden in dergelijke zaken; 
en het opstellen van volledig of gedeeltelijk  juridische stukken, en de controle van stukken van alle aard met 
het oog op en overeenkomstig de wettelijke vereisten;  
d) “rechtskundige vertegenwoordiging ”: het opstellen van stukken met het oog op de indiening daarvan 
bij overheidsorganen, het gerecht o f andere officiële scheidsgerechten; en het verschijnen voor 
overheidsorganen, het gerecht of andere officiële scheidsgerechten;  
e) “rechtskundige arbitrage -, verzoenings - en bemiddelingsdiensten ”: het opstellen van stukken met het 
oog op de indiening daar van bij, en de voorbereiding en het verschijnen voor een scheidsrechter of 
bemiddelaar in een geschil ter zake van de toepassing en de uitlegging van het recht.  Uitgezonderd zijn 
 
608 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang – en regelgevingskader voor 
rechtskundige diensten – verplichtingen  
In EU: In iedere lidstaat gelden niet -discriminerende voorwaarden inzake de rechtsvorm.  
i)  Specifieke rechtskundige diensten op basis van de oorspronkelijke beroepstitel (deel van 
CPC 861 - rechtskundig advies, en arbitrage -, ve rzoenings - en bemiddelingsdiensten met 
betrekking tot het eigen rechtsgebied en internationaal recht, krachtens deel twee (Handel, 
vervoer en visserij], rubriek een [Handel], titel II, hoofdstuk 5 [Regelgevingskader], deel 7 
[juridische diensten]  
Voor all e duidelijkheid: conform de Algemene aantekeningen, met name punt 9, kunnen de 
vereisten van inschrijving in het tableau omvatten dat een bepaalde mate van opleiding onder 
toezicht van een gekwalificeerde advocaat moet zijn genoten, of dat een kantoor of e en postadres 
binnen de jurisdictie van een specifieke balie moet worden gehouden om voor inschrijving in dat 
tableau in aanmerking te komen. Sommige lidstaten kunnen de bevoegdheid om het recht van het 
gast-rechtsgebied te beoefenen, voorbehouden aan natuu rlijke personen die een bepaalde positie 
bekleden binnen een advocatenkantoor/bedrijf/onderneming, of voor aandeelhouders.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — nationale behandeling, markttoegang en 
regelgevingskader voor rechtskundige diensten – verplichtingen:  
In AT:  
Nationali teit van een lidstaat van de EER of Zwitserland alsmede ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist voor het verlenen van rechtskundige diensten met betrekking tot het recht 
van het gast -rechtsgebied (van de Unie en de lidstaat), met inbegrip van vertegenwoordiging in 
rechte. Enkel advocaten met de nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland mogen 
rechtskundige diensten verlenen via een commerciële aanwezigheid. Het verlenen van 
rechtskundige diensten op het gebied van internationaal p ubliekrecht en het recht van het eigen 
rechtsgebied is alleen toegestaan op grensoverschrijdende basis.  
De deelneming van buitenlandse advocaten (die in hun eigen rechtsgebied volledig gekwalificeerd 
moeten zijn) in het aandelenkapitaal van een advocatenka ntoor en hun aandeel in het 
bedrijfsresultaat mogen maximaal 25 % bedragen; het overige deel moet in handen zijn van volledig 
gekwalificeerde advocaten van een lidstaat van de EER of van Zwitserland en alleen deze laatsten 
mogen een beslissende invloed heb ben op de besluitvorming van het advocatenkantoor.  
In BE: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Buitenlandse advocaten mogen 
rechtskundige diensten verlenen. Advocaten die lid zijn van een buitenlandse (niet -EU) balie en zich 
in België wi llen vestigen maar niet aan de voorwaarden voor inschrijving in het tableau van volledig 
bevoegde advocaten, de EU -lijst of de lijst van advocaat -stagiairs voldoen, kunnen verzoeken op de 
                                                                                                                                                                                         
arbitrage -, verzoenings en bemiddelingsdiensten die niet de toepassing en de uitlegging van het recht 
betreffen; deze vallen onder bijkomende diensten bij managementadviesdiensten. Eveneens uitgezonderd is 
het optreden als scheidsrechter of bemiddelaar. Als ondercategorie hebben internationale rechtskundige 
arbitrage -, verzoenings - en bemiddelingsdiensten betrekking op dezelfde diensten, wanneer de partijen bij het 
geschil twee of meer landen zijn.  
 
609 
 zogenaamde “B -lijst” te worden geplaatst. Alleen de Brusselse balie kent een dergelijke B -lijst. Een 
advocaat op de B -lijst mag specifieke rechtskundige diensten verlenen.  
In BG: (met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling): Voor het verlenen van juridische -
bemiddelingsdiensten is permanent ingezetenschap vereist. Ee n bemiddelaar moet in het uniforme 
register van bemiddelaars van het Ministerie van Justitie opgenomen zijn.  
In Bulgarije kan volledige nationale behandeling wat de vestiging en de exploitatie van 
ondernemingen alsmede het verlenen van diensten betreft, al leen worden verleend aan 
ondernemingen die gevestigd zijn in landen waarmee bilaterale overeenkomsten inzake wederzijdse 
juridische bijstand zijn of zullen worden gesloten, en tot burgers van die landen.   
In CY: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of  Zwitserland alsmede ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist. Alleen advocaten die in het tableau zijn ingeschreven, mogen vennoot, 
aandeelhouder of lid van de raad van bestuur van een advocatenkantoor op Cyprus zijn.  
In CZ: Voor buitenlandse  advocaten is ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) vereist.  
In DE: Voor buitenlandse advocaten (met andere kwalificaties dan die van de EER en Zwitserland) 
kunnen beperkingen gelden voor aandelenbezit in een advocatenkantoor dat rechtskundige 
dienste n in het recht van het gast -rechtsgebied verleent.  
In DK: Onverminderd het bovenstaande EU -voorbehoud, kunnen alleen advocaten die hun praktijk 
uitoefenen bij het advocatenkantoor, de moederonderneming of een dochteronderneming, andere 
werknemers van het advocatenkantoor of een ander in Denemarken geregistreerd 
advocatenkantoor, aandelen van een advocatenkantoor bezitten. De andere werknemers van het 
advocatenkantoor mogen samen maximaal 10  % van de aandelen en de stemrechten bezitten en 
moeten, om aandeel houder te zijn, een examen afleggen over regels van bijzonder belang voor de 
rechtspraktijk.  
Alleen advocaten die hun praktijk uitoefenen bij het advocatenkantoor, de moederonderneming of 
een dochteronderneming, andere aandeelhouders en werknemersvertegen woordigers, kunnen lid 
van de raad van bestuur zijn. De meerderheid van de leden van de raad van bestuur moet bestaan 
uit advocaten die hun praktijk uitoefenen bij het advocatenkantoor, de moederonderneming of een 
dochteronderneming. Alleen advocaten die h un praktijk uitoefenen bij het advocatenkantoor, de 
moederonderneming of een dochteronderneming, en andere aandeelhouders die het 
bovengenoemde examen hebben afgelegd, kunnen bestuurder van het advocatenkantoor zijn.  
In ES: Een kantooradres is vereist om specifieke rechtskundige diensten te verlenen.  
In FR, Vestiging in of ingezetenschap van een lidstaat van de EER is vereist om permanent diensten 
aan te bieden. Onverminderd het bovenstaande EU -voorbehoud geldt voor alle advocaten dat het 
kantoor een van d e volgende rechtsvormen moet hebben die naar Frans recht op niet -
discriminerende basis zijn toegestaan: SCP (société civile professionnelle), SEL (société d’exercice 
libéral), SEP (société en participation), SARL (société à responsabilité limitée), SAS (so ciété par 
actions simplifiée), SA (société anonyme), SPE (société pluriprofessionnelle d'exercice) en 
“association”, onder bepaalde voorwaarden. Voor aandeelhouders, bestuurders en vennoten 
kunnen specifieke beperkingen gelden met betrekking tot hun profes sionele activiteiten.  
In HR: Alleen een advocaat die de Kroatische titel van advocaat heeft, mag een advocatenkantoor 
oprichten (advocatenkantoren uit het VK mogen een bijkantoor oprichten, maar die mag geen 
Kroatische advocaten in dienst hebben).  
 
610 
 In HU: Een samenwerkingsovereenkomst met een Hongaarse advocaat (ügyvéd) of een Hongaars 
advocatenkantoor (ügyvédi iroda) is vereist.  Een buitenlandse rechtskundig adviseur kan geen lid 
zijn van een Hongaars advocatenkantoor. Een buitenlandse advocaat mag geen s tukken opstellen 
met het oog op de indiening daarvan bij, noch optreden als de juridisch vertegenwoordiger van een 
cliënt voor, een scheidsrechter of bemiddelaar in enig geschil.  
In PT (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling): Buitenlanders in het bezit van een 
diploma dat is afgegeven door een faculteit der rechtsgeleerdheid in Portugal, kunnen zich 
inschrijven in het Portugese tableau (Ordem dos Advogados), onder dezelfd e voorwaarden als die 
voor Portugese onderdanen gelden, indien hun respectieve land een wederkerige behandeling aan 
Portugese onderdanen toekent.   
Andere buitenlanders die een graad in de rechten hebben behaald die door een faculteit der 
rechtsgeleerdheid in Portugal wordt erkend, kunnen zich inschrijven als lid van de orde van 
advocaten, op voorwaarde dat ze de vereiste opleiding ondergaan en de definitieve beoordeling en 
het toelatingsexamen met goed gevolg doorstaan.   
Juridische raadgeving is toegestaan door juristen, mits zij hun professionele woonplaats 
(“domiciliação”) in PT hebben, een toelatingsexamen hebben afgelegd en in het tableau zijn 
ingeschreven.  
In RO: Een buitenlandse advocaat mag geen mondelinge conclusies nemen of schriftelijke conclusies 
indienen bij gerechtelijke instanties en andere rechterlijke entiteiten, behalve voor internationale 
arbitrage.  
In SE: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Onverminderd het bovenstaande 
EU-voorbehoud kan een lid van de Zweedse orde van ad vocaten alleen te werk worden gesteld door 
een lid van de balie of een onderneming die de activiteiten van een lid van de balie verricht. 
Niettemin mag een lid van de balie te werk worden gesteld in een buitenlandse onderneming die de 
activiteiten van een advocaat verricht, mits die onderneming is gevestigd in de Unie, de EER of de 
Zwitserse Bondsstaat. Mits de raad van de Zweedse orde van advocaten een vrijstelling verleent, kan 
een lid van de Zweedse orde van advocaten ook te werk worden gesteld in een ad vocatenkantoor 
van buiten de Europese Unie.  
Leden van de balie die hun rechtspraktijk uitoefenen in de vorm van een onderneming of een 
personenvennootschap, mogen geen andere doelstelling hebben en geen andere activiteiten 
verrichten dan het beroep van ad vocaat uitoefenen. Samenwerking met andere advocatenkantoren 
is toegestaan, maar voor samenwerking met buitenlandse kantoren is toestemming van de Zweedse 
raad van de orde van advocaten vereist. Alleen leden van de balie mogen rechtstreeks of 
onrechtstreek s, of via een onderneming, het beroep van advocaat uitoefenen, aandelen bezitten van 
de onderneming of vennoot zijn. Alleen leden mogen lid of plaatsvervangend lid van de raad van 
bestuur, vice -directeur, bevoegde ondertekenaar of secretaris van de onderne ming of de 
personenvennootschap zijn.  
In SI: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Een buitenlandse advocaat die 
bevoegd is in het buitenland zijn beroep uit te oefenen, kan rechtskundige diensten verlenen of het 
recht beoefenen krachtens  de voorwaarden van artikel 34a van de advocatenwet, mits aan de 
voorwaarde van feitelijke wederkerigheid is voldaan. Onverminderd het EU -voorbehoud betreffende 
niet-discriminerende voorwaarden inzake de rechtsvorm: commerciële aanwezigheid voor door de 
Sloveense balie aangewezen advocaten is uitsluitend beperkt tot individueel gevestigde advocaten, 
advocatenkantoren in de vorm van een personenvennootschap met beperkte aansprakelijkheid of 
 
611 
 advocatenkantoren met onbeperkte aansprakelijkheid (personenvennoots chap). De activiteiten van 
advocatenkantoren zijn beperkt tot het beoefenen van de rechtspraktijk. Alleen advocaten mogen 
vennoot zijn in een advocatenkantoor.  
In SK: Voor advocaten van buiten de EU geldt de voorwaarde van feitelijke wederkerigheid.  
(ii) Ander e rechtskundige diensten (recht van het gast -rechtsgebied, inclusief rechtskundig 
advies, arbitrage -, verzoenings - en bemiddelingsdiensten en rechtskundige 
vertegenwoordiging).  
Voor alle duidelijkheid: conform de Algemene aantekeningen, met name punt 9, k unnen de 
vereisten van inschrijving in het tableau omvatten dat een rechtendiploma in het gast -rechtsgebied 
of gelijkwaardig moet zijn behaald, of dat een bepaalde mate van opleiding onder toezicht van een 
gekwalificeerde advocaat moet zijn genoten, of dat  een kantoor of een postadres binnen de 
jurisdictie van een specifieke balie moet worden gehouden om voor inschrijving bij die balie in 
aanmerking te komen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grens overschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In EU: Natuurlijke of rechtspersonen mogen bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de 
Europese Unie (EUIPO) alleen worden vertegenwoordigd door een in een van de lidst aten van de 
EER ingeschreven advocaat die in de EER is gevestigd, voor zover die in die lidstaat bevoegd is om als 
merkengemachtigde of in industriële eigendomszaken op te treden, dan wel door erkende 
gemachtigden die op de daartoe door EUIPO bijgehouden l ijst vermeld staan (deel van CPC 861).  
In AT: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland alsmede ingezetenschap 
(commerciële aanwezigheid) is vereist voor het verlenen van rechtskundige diensten met betrekking 
tot het recht van het gast-rechtsgebied (van de Unie en de lidstaat), met inbegrip van 
vertegenwoordiging in rechte. Enkel advocaten met de nationaliteit van een lidstaat van de EER of 
Zwitserland mogen rechtskundige diensten verlenen via een commerciële aanwezigheid. Het 
verle nen van rechtskundige diensten op het gebied van internationaal publiekrecht en het recht van 
het eigen rechtsgebied is alleen toegestaan op grensoverschrijdende basis.  
De deelneming van buitenlandse advocaten (die in hun eigen rechtsgebied volledig gekwal ificeerd 
moeten zijn) in het aandelenkapitaal van een advocatenkantoor en hun aandeel in het 
bedrijfsresultaat mogen maximaal 25 % bedragen; het overige deel moet in handen zijn van volledig 
gekwalificeerde advocaten van een lidstaat van de EER of van Zwit serland en alleen deze laatsten 
mogen een beslissende invloed hebben op de besluitvorming van het advocatenkantoor.  
In BE: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling)  Ingezetenschap is vereist voor de 
volledige toelating tot de balie, met inbeg rip van vertegenwoordiging in rechte. Voor het verlenen 
van rechtskundige diensten moeten buitenlandse advocaten ten minste zes jaar ingezetene van het 
land zijn, te rekenen vanaf de datum van de aanvraag tot inschrijving, of drie jaar onder bepaalde 
voorw aarden. Zij moeten in het bezit zijn van een door de Belgische minister van Buitenlandse Zaken 
afgegeven certificaat waaruit blijkt dat het nationale recht of een internationaal verdrag 
wederkerigheid toestaat (wederkerigheidsvoorwaarde).  
Buitenlandse adv ocaten mogen rechtskundige diensten verlenen. Advocaten die lid zijn van een 
buitenlandse (niet -EU) balie en zich in België willen vestigen maar niet aan de voorwaarden voor 
inschrijving in het tableau van volledig bevoegde advocaten, de EU -lijst of de lij st van advocaat -
stagiairs voldoen, kunnen verzoeken op de zogenaamde “B -lijst” te worden geplaatst. Alleen de 
 
612 
 Brusselse balie kent een dergelijke B -lijst. Een advocaat op de B -lijst mag adviseren. Voor 
vertegenwoordiging voor het Hof van Cassatie is opname  op een specifieke lijst vereist.  
In BG: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Voorbehouden aan onderdanen van 
een lidstaat of een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de EER of van 
Zwitserland, die op grond van het recht van bovenvermelde landen bevoegd is het beroep van 
advocaat uit te oefenen. Een buitenlands onderdaan (met uitzondering van bovenvermelde landen) 
die op grond van het recht van zijn eigen land bevoegd is het beroep van advocaat uit te oefenen, 
mag vo or rechterlijke organen van de Republiek Bulgarije optreden als raadsman of gevolmachtigde 
van een onderdaan van zijn eigen land, samen met een Bulgaarse advocaat optreden in specifieke 
zaken of in zaken waarin in deze mogelijkheid is voorzien in een verdr ag tussen Bulgarije en die 
staat, of op basis van wederkerigheid, na een voorafgaand verzoek hiertoe aan de voorzitter van de 
raad van de orde van advocaten. De minister van Justitie zal op verzoek van de voorzitter van de 
raad van de orde van advocaten de  landen aanduiden waarvoor wederkerigheid geldt. Een 
buitenlands onderdaan moet, om rechtskundige bemiddelingsdiensten te verlenen, een vergunning 
voor langdurig verblijf of permanent ingezetenschap van de Republiek Bulgarije houden en in het 
uniforme regi ster van bemiddelaars van het Ministerie van Justitie opgenomen zijn.  
In CY: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland alsmede ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist. Alleen advocaten die in het tableau zijn ingeschreven, mogen  vennoot, 
aandeelhouder of lid van de raad van bestuur van een advocatenkantoor op Cyprus zijn.  
In CZ: Voor buitenlandse advocaten zijn volledige toelating tot de Tsjechische balie en 
ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) vereist  
In DE: Alleen advocaten met een kwalificatie van een lidstaat van de EER of Zwitserland kunnen 
worden toegelaten tot de balie en zijn aldus gerechtigd rechtskundige diensten te verlenen. Voor 
volledige toelating tot de balie is commerciële aanwezigheid vereist. De bevoe gde orde van 
advocaten kan uitzonderingen toestaan.  Voor buitenlandse advocaten (met andere kwalificaties dan 
die van de EER en Zwitserland) kunnen beperkingen gelden voor aandelenbezit in een 
advocatenkantoor dat naar nationaal recht juridische diensten v erleent.  
In DK: Rechtskundige diensten die worden verleend onder de titel “advokat” (advocaat) of een 
soortgelijke titel, en vertegenwoordiging in rechte zijn voorbehouden aan advocaten met een 
Deense vergunning om hun beroep uit te oefenen. Advocaten uit de EU, de EER en Zwitserland 
kunnen hun beroep uitoefenen onder de titel van hun land van herkomst.  
Onverminderd het EU -voorbehoud betreffende niet -discriminerende voorwaarden inzake de 
rechtsvorm kunnen alleen advocaten die hun praktijk uitoefenen bij he t advocatenkantoor, de 
moederonderneming of een dochteronderneming, andere werknemers van het advocatenkantoor of 
een ander in Denemarken geregistreerd advocatenkantoor, aandelen van een advocatenkantoor 
bezitten. De andere werknemers van het advocatenkant oor mogen samen maximaal 10  % van de 
aandelen en de stemrechten bezitten en moeten, om aandeelhouder te zijn, een examen afleggen 
over de regels die van bijzonder belang zijn voor de rechtspraktijk.  
Alleen advocaten die hun praktijk uitoefenen bij het adv ocatenkantoor, de moederonderneming of 
een dochteronderneming, andere aandeelhouders en werknemersvertegenwoordigers, kunnen lid 
van de raad van bestuur zijn. De meerderheid van de leden van de raad van bestuur moet bestaan 
uit advocaten die hun praktijk u itoefenen bij het advocatenkantoor, de moederonderneming of een 
dochteronderneming. Alleen advocaten die hun praktijk uitoefenen bij het advocatenkantoor, de 
 
613 
 moederonderneming of een dochteronderneming, en andere aandeelhouders die het 
bovengenoemde examen  hebben afgelegd, kunnen bestuurder van het advocatenkantoor zijn.  
In EE: Ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) is vereist.  
In EL: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland en ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist.  
In ES: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland is vereist. De bevoegde instanties 
kunnen ontheffing van nationaliteitsvereisten verlenen.  
In FI: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland en lidmaatschap van de balie zijn 
vereist  voor het gebruik van de beroepstitel “advocaat” (in het Fins “asianajaja”; in het Zweeds 
“advokat”). Rechtskundige diensten kunnen ook worden verleend door personen die geen lid zijn 
van de balie.  
In FR: Onverminderd het EU -voorbehoud betreffende niet -discriminerende voorwaarden inzake de 
rechtsvorm is vestiging in of ingezetenschap van een lidstaat van de EER vereist voor de volledige 
toelating tot de balie, wat nodig is om rechtskundige diensten te verlenen. In een advocatenkantoor 
kunnen kwantitatieve beperkingen gelden voor aandelenbezit en de stemrechten, met betrekking 
tot de professionele activiteiten van de vennoten. Vertegenwoordiging voor het “Cour de Cassation” 
en de “Conseil d'Etat” is middels quota beperkt, en is voorbehouden aan Franse en EU -onderdanen.  
geldt voor alle advocaten dat het kantoor een van de volgende rechtsvormen moet hebben die naar 
Frans recht op niet -discriminerende basis zijn toegestaan: SCP (société civile professionnelle), SEL 
(société d’exercice libéral), SEP (société en participation), SARL (société à responsabilité limitée), SAS 
(société par actions simplifiée), SA (société anonyme), SPE (société pluriprofessionnelle d'exercice) 
en “association”, onder bepaalde voorwaarden. Vestiging in of ingezetenschap van een lidstaat  van 
de EER is vereist om permanent diensten aan te bieden.  
In HR: Nationaliteit van een lidstaat van de EU is vereist.  
In HU: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland en ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist.  
In LT: (teven s met betrekking tot [meestbegunstigingsbehandeling) Nationaliteit van een lidstaat van 
de EER of Zwitserland en ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) zijn vereist.  
Advocaten uit andere landen mogen uitsluitend ingevolge internationale overeenkomsten met 
specifieke bepalingen inzake vertegenwoordiging in rechte, als advocaat voor de gerechtelijke 
instanties optreden. Volledige toelating tot de balie is vereist.  
In LU (met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling):  Nationaliteit van een lidstaat va n de EER 
of Zwitserland en ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) is vereist. De raad van de orde kan, 
op basis van wederkerigheid, vrijstelling verlenen van het nationaliteitsvereiste voor een buitenlands 
onderdaan.   
In LV [(ook met betrekking tot mee stbegunstigingsbehandeling )]: Nationaliteit van een lidstaat van 
de EER of Zwitserland is vereist. Advocaten uit andere landen mogen uitsluitend krachtens bilaterale 
overeenkomsten inzake wederzijdse rechtsbijstand als advocaat voor de gerechtelijke instan ties 
optreden.  
 
614 
 Voor advocaten uit de Europese Unie of buitenlandse advocaten gelden bijzondere eisen. Deelname 
aan gerechtelijke procedures in strafzaken is bijvoorbeeld alleen toegestaan in samenwerking met 
een advocaat van het Letse college van beëdigde  advocaten.  
In MT: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland alsmede ingezetenschap 
(commerciële aanwezigheid) is vereist.  
In NL: Alleen lokaal erkende advocaten die zijn ingeschreven in het Nederlandse register mogen de 
titel “advocaat” ge bruiken. In plaats van gebruik te maken van de volledige term “advocaat”, 
moeten (niet -ingeschreven) buitenlandse advocaten in het kader van hun activiteiten in Nederland 
de beroepstitel uit hun eigen rechtsgebied vermelden.  
In PT (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling): Ingezetenschap (commerciële 
aanwezigheid) is vereist. Voor vertegenwoordiging in rechte is volledige toelating tot de balie 
vereist. Buitenlanders in het bezit van een diploma dat is afgegeven door een faculteit der 
rechtsge leerdheid in Portugal, kunnen zich inschrijven in het Portugese tableau (Ordem dos 
Advogados), onder dezelfde voorwaarden als die voor Portugese onderdanen gelden, indien hun 
respectieve land een wederkerige behandeling aan Portugese onderdanen toekent.  
Andere buitenlanders die een graad in de rechten hebben behaald die door een faculteit der 
rechtsgeleerdheid in Portugal wordt erkend, kunnen zich inschrijven als lid van de orde van 
advocaten, op voorwaarde dat ze de vereiste opleiding ondergaan en de defi nitieve beoordeling en 
het toelatingsexamen met goed gevolg doorstaan. Alleen advocatenkantoren waarvan de aandelen 
uitsluitend in handen zijn van advocaten die tot de Portugese balie zijn toegelaten, mogen als 
zodanig in Portugal de rechtspraktijk beoefen en.  
In RO: Een buitenlandse advocaat mag geen mondelinge conclusies nemen of schriftelijke conclusies 
indienen bij gerechtelijke instanties en andere rechterlijke entiteiten, behalve voor internationale 
arbitrage.  
In SE: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Ingezetenschap van een lidstaat van 
de EER of Zwitserland is vereist voor toelating tot de balie en gebruik van de titel “advokat”. De raad 
van de Zweedse orde van advocaten kan vrijstellingen verlenen . Geen toelating tot de balie is vereist 
voor de beoefening van Zweeds recht.  
Onverminderd het EU -voorbehoud betreffende niet -discriminerende voorwaarden inzake de 
rechtsvorm kan een lid van de Zweedse orde van advocaten alleen te werk worden gesteld door  een 
lid van de balie of een onderneming die de activiteiten van een lid van de balie verricht. Niettemin 
mag een lid van de balie te werk worden gesteld in een buitenlandse onderneming die de 
activiteiten van een advocaat verricht, mits die onderneming is  gevestigd in de EER of de Zwitserse 
Bondsstaat. Mits de raad van de Zweedse orde van advocaten een vrijstelling verleent, kan een lid 
van de Zweedse orde van advocaten ook te werk worden gesteld in een advocatenkantoor van 
buiten de Europese Unie.  
Leden van de balie die hun rechtspraktijk uitoefenen in de vorm van een onderneming of een 
personenvennootschap, mogen geen andere doelstelling hebben en geen andere activiteiten 
verrichten dan het beroep van advocaat uitoefenen. Samenwerking met andere advocate nkantoren 
is toegestaan, maar voor samenwerking met buitenlandse kantoren is toestemming van de Zweedse 
raad van de orde van advocaten vereist. Alleen leden van de balie mogen rechtstreeks of 
onrechtstreeks, of via een onderneming, het beroep van advocaat uitoefenen, aandelen bezitten van 
de onderneming of vennoot zijn. Alleen leden mogen lid of plaatsvervangend lid van de raad van 
 
615 
 bestuur, vice -directeur, bevoegde ondertekenaar of secretaris van de onderneming of de 
personenvennootschap zijn.  
In SI: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Voor vertegenwoordiging in rechte 
tegen betaling is commerciële aanwezigheid in Slovenië vereist. Een buitenlandse advocaat die 
bevoegd is het recht van het eigen rechtsgebied te beoefenen, kan rechtskundig e diensten verlenen 
of het recht beoefenen onder de voorwaarden van artikel 34a van de advocatenwet, mits is voldaan 
aan de voorwaarde van feitelijke wederkerigheid.  
Onverminderd het EU -voorbehoud betreffende niet -discriminerende voorwaarden inzake de 
rechtsvorm: commerciële aanwezigheid voor door de Sloveense balie aangewezen advocaten is 
beperkt tot uitsluitend individueel gevestigde advocaten, advocatenkantoren in de vorm van een 
personenvennootschap met beperkte aansprakelijkheid of advocatenkantoren m et onbeperkte 
aansprakelijkheid (personenvennootschap). De activiteiten van advocatenkantoren zijn beperkt tot 
het beoefenen van de rechtspraktijk. Alleen advocaten mogen vennoot zijn in een 
advocatenkantoor.  
In SK: (ook met betrekking tot meestbegunstigi ngsbehandeling) Nationaliteit van een lidstaat van de 
EER en ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) zijn vereist voor het verlenen van rechtskundige 
diensten met betrekking tot het recht van het eigen rechtsgebied, met inbegrip van 
vertegenwoordiging in  rechte. Voor advocaten van buiten de EU geldt de voorwaarde van feitelijke 
wederkerigheid.  
Regelgeving:  
EU: Verordening (EU) 2017/1001 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2017 inzake het 
Uniemerk, artikel 120; Verordening (EG) nr. 6/2002 v an de Raad van 12 december 2001 betreffende 
Gemeenschapsmodellen, artikel 78.  
AT: Rechtsanwaltsordnung (Advocatenwet) - RAO, RGBl. Nr. 96/1868, artikelen 1 en 21c.  
BE: Belgisch Gerechtelijk Wetboek (artikelen 428 -508); Koninklijk besluit van 24 augustus 1 970.  
BG: Wet op de advocatuur; Bemiddelingswet; en Wet op het notarisambt en de notariële activiteit.  
CY: Advocatenwet (hoofdstuk 2), zoals gewijzigd.  
CZ: Wet nr. 85/1996 Coll., Wet op de juridische beroepen.  
DE: § 59e, § 59f, § 206 Bundesrechtsanwalts ordnung (BRAO; Federale advocatenwet);  
Gesetz über die Tätigkeit europäischer Rechtsanwälte in Deutschland (EuRAG); en § 10 
Rechtsdienstleistungsgesetz (RDG).  
DK: Resplejeloven (Wet op de rechterlijke organisatie), hoofdstukken 12 en 13 (Geconsolideerde wet 
nr. 1284 van 14 november 2018).  
EE: Advokatuuriseadus (Advocatenwet); kriminaalmenetluse seadustik (Wetboek van strafvordering); 
halduskohtumenetluse seadus (Wet bestuursprocesrecht); kriminaalmenetluse seadustik (Wetboek 
van strafvordering); en väiäi rteomenetluse seadustik (Wetboek van strafvordering (overtredingen)).  
EL: Nieuwe advocatenwet nr.  4194/2013.  
 
616 
 ES: Estatuto General de la Abogacía Española, aprobado por Real Decreto 658/2001, artikel  13.1ª.  
FI: Laki asianajajista (Advocatenwet) (496/1958 ), afd. 1  en 3; en Oikeudenkäymiskaari (4/1734) 
(Wetboek van procesrecht).  
FR: Loi 71 -1130 du 31 décembre 1971, Loi 90 - 1259 du 31 décembre 1990, décret 91 -1197 du 27 
novembre 1991, en Ordonnance du 10 septembre 1817 modifiée.  
HR: Wet op de juridische beroepen (OG 9/94, 117/08, 75/09, 18/11).  
HU: Wet LXXVIII van 2017 inzake de beroepsactiviteiten van advocaten.  
LT: Wet op de balie van de Republiek Litouwen van 18 maart 2004 nr. IX -2066, zoals laatstelijk 
gewijzigd op 12 december  2017 bij wet nr. XIII -571.  
LU: Loi du 16 décembre 2011 modifiant la loi du 10 août 1991 sur la profession d'avocat.  
LV: Wetboek van strafvordering, afd.  79; en Advocatenwet van de Republiek Letland, afd.  4.  
MT: Code of Organisation and Civil Procedure (Cap.  12).  
NL: Advocatenwet.  
PT: Wet 145/2015, 9 set., alterada p/ Lei 23/2020, 6 jul. (art.º 194 substituído p/ art.º 201.º; e art.º 
203.º substituído p/ art.º 213.º).   
Statuut Portugese balie (Estatuto da Ordem dos Advogados) en Wetsbesluit 229/2004, artikel 5 en 7 -
9;  
Wetsbesluit nr. 88/2003, artikelen 77 en 102;  
Statuut van de beroepsvereniging voor advocaten (Estatuto da Câmara dos Solicitadores), zoals 
gewijzigd bij  Wet nr. 49/2004, mas alterada p/ Lei 154/2015, 14 set; bij wet 14/2006 en bij 
wetsbesluit nr. 226/2008 alterado p/Lei 41/2013, 26 jun;  
Wet 78/2001, artikelen 31, 4, Alterada p/Lei 54/2013, 31 jul;  
Verordening inzake familie - en arbeidsbemiddeling (Ordina nce 282/2010), alterada p/ Portaria 
283/2018, 19 out;  
Wet 21/2007 inzake strafrechtelijke bemiddeling, artikel 12;  
Wet 22/2013, 26 fev., alterada p/ Lei 17/2017, 16 maio, alterada pelo Decreto -Lei 52/2019, 17 abril.  
RO: Wet op de advocatuur;  
Bemiddelin gswet; en  
Wet op het notarisambt en de notariële activiteit.  
SE: Rättegångsbalken (Zweeds wetboek van procesrecht) (1942:740); en de op 29 augustus 2008 
vastgestelde gedragscode van de Zweedse balie.  
 
617 
 SI: Zakon o odvetništvu (Neuradno prečiščeno besedilo -ZOdv -NPB2 Državnega Zbora RS z dne 
21.5.2009 (Advocatenwet) niet -officiële geconsolideerde tekst van het Sloveens Parlement van 
21.5.2009).  
SK: Wet 586/2003 op de advocatuur, artikelen 2 en 12.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In PL: Buitenlandse advocaten mogen zich uitsluitend vestigen als geregistreerde 
personenvennootschap, commanditaire vennootschap of commanditaire vennootschap op 
aandelen.  
Regelgeving:  
PL: Wet van 5  juli 2002 betreff ende de verlening van rechtsbijstand in de Republiek Polen door 
buitenlandse advocaten, artikel  19.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In IE, IT: Ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) is vereist voor het verl enen van rechtskundige 
diensten met betrekking tot het recht van het eigen rechtsgebied, met inbegrip van 
vertegenwoordiging in rechte.  
Regelgeving:  
IE: Solicitors Acts 1954 -2011.  
IT: Koninklijk besluit 1578/1933, art.  17 van de Wet op de juridische ber oepen.  
b) Octrooigemachtigden, industriële -eigendomgemachtigden, intellectuele -eigendomadvocaten 
(deel van CPC 879, 861, 8613)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in die nsten – lokale aanwezigheid:  
In BG en CY: Vereiste van nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland voor het verlenen 
van diensten van octrooigemachtigden. In CY is ingezetenschap vereist.  
In DE: Alleen octrooi -advocaten met een Duitse kwalificatie kunnen worden toegelaten tot de balie 
en mogen aldus diensten van octrooigemachtigde verlenen in Duitsland met betrekking tot intern 
recht. Buitenlandse octrooi -advocaten mogen rechtskundige diensten m et betrekking tot 
buitenlands recht aanbieden wanneer zij aantonen dat zij ter zake deskundig zijn, en registratie is 
vereist voor rechtskundige diensten in Duitsland. Buitenlandse (andere dan met een kwalificatie van 
een lidstaat van de EER of Zwitserland ) octrooiadvocaten mogen niet met nationale 
octrooiadvocaten gezamenlijk een kantoor oprichten.  
Buitenlandse (andere dan van een lidstaat van de EER of Zwitserland) octrooiadvocaten mogen 
alleen in de vorm van een “Patentanwalts -GmbH” of een “Patentanwalt -AG” commercieel aanwezig 
zijn en kunnen alleen een minderheidsbelang verwerven.  
In EE: Nationaliteit van Estland of de EU en permanent ingezetenschap is vereist voor het verlenen 
van diensten van octrooigemachtigde.  
 
618 
 In ES en PT: Vereiste van nationalitei t van een lidstaat van de EER voor het verlenen van diensten 
van industriële -eigendomgemachtigde.  
In FR: Voor registratie op de lijst van industriële -eigendomgemachtigde is vestiging in of 
ingezetenschap van de EER vereist. Nationaliteit van een lidstaat van de EEA is vereist voor 
natuurlijke personen. Om een cliënt voor het nationale bureau voor intellectuele eigendom te 
vertegenwoordigen, is vestiging in de EER vereist. Verstrekking uitsluitend via SCP (société civile 
professionnelle), SEL (société d’exe rcice libéral) of een andere rechtsvorm, onder bepaalde 
voorwaarden. Ongeacht de rechtsvorm moet meer dan de helft van de aandelen en stemrechten in 
handen zijn van beroepsbeoefenaren uit de EER. Advocatenkantoren kunnen bevoegd zijn om 
diensten van indust riële -eigendomgemachtigde te verlenen (zie voorbehoud voor juridische 
diensten).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In FI en HU: Nationaliteit van een lidstaat van de EER is vereist voor het verlenen van d iensten van 
octrooigemachtigden.  
In SI: Ingezetenschap van Slovenië is vereist voor houders of aanvragers van geregistreerde rechten 
(octrooien, handelsmerken, modelbescherming). Als alternatief is een in Slovenië geregistreerde 
octrooigemachtigde of een i n Slovenië geregistreerde merken - en modelgemachtigde nodig voor het 
hoofddoel van de diensten van werkwijze, kennisgeving enz.  
Regelgeving:  
BG: Artikel  4 van de Verordening voor vertegenwoordigers met betrekking tot intellectuele 
eigendom.  
CY: Advocaten wet (hoofdstuk 2), zoals gewijzigd.  
DE: Patentanwaltsordnung (PAO).  
EE: Patendivoliniku seadus (Wet inzake octrooigemachtigden) § 2, § 14.  
ES: Ley 11/1986, de 20 de marzo, de Patentes de Invención y Modelos de utilidad, artikelen 155 -157.  
FI: Tavaramerkkilaki (Wet op de handelsmerken) (7/1964);  
Laki auktorisoiduista teollisoikeusasiamiehistä (Wet op bevoegde industriële -eigendomadvocaten 
(22/2014); en  
Laki kasvinjalostajanoikeudesta (Wet inzake plantveredelingsrechten) 1279/2009; en Mallioi keuslaki 
(Wet inzake geregistreerde tekeningen en modellen) 221/1971.  
FR: Code de la propriété intellectuelle.  
HU: Wet XXXII van 1995 inzake octrooiadvocaten.  
PT: Wetsbesluit 15/95, zoals gewijzigd bij Wet nr. 17/2010, bij Portaria 1200/2010, artikel  5, en bij 
Portaria 239/2013; en Wet 9/2009.  
 
619 
 SI: Zakon o industrijski lastnini (Industrial Property Act), Uradni list RS, št. 51/06 — uradno prečiščeno 
besedilo in 100/13 (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 51/06 — officiële geconsolideerde tekst 
en 10 0/13).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In IE: Voor vestiging is vereist dat ten minste een van de bestuurders, vennoten, managers of 
werknemers van een vennootschap in Ierland als octrooi - of intellectuele -eigendomsrechtadvocaat 
is ingeschreven. Voor grensoverschrijdende basis gelden de vereisten van nationaliteit van een 
lidstaat van de EER en commerciële aanwezigheid, hoof dvestiging in een lidstaat van de EER, en 
kwalificatie volgens het recht van een lidstaat van de EER.  
Regelgeving:  
IE: Sections 85 en 86 van de Trade Marks Act 1996, zoals gewijzigd;  
Voorschriften 51, 51A en 51B van de Trade Marks Rules 1996, zoals gewi jzigd; Sections 106 en 107 
van de Patent Act 1992, zoals gewijzigd; en Register of Patent Agent Rules S.I. 580 van 2015.  
c) Boekhoudkundige diensten   (CPC 8621 andere dan auditdiensten, 86213, 86219 en 86220)  
Met betrekking tot liberalisering van investe ringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In AT: Overeenkomstig het recht van hun land van herkomst gekwalificeerde buitenlandse 
accountants en boekhouders mogen maximaal 25  % van het ka pitaal en de stemrechten van een 
Oostenrijkse onderneming in handen hebben. De dienstverlener moet een kantoor of zetel in een 
lidstaat van de EER hebben (CPC 862).  
In FR: Vestiging of ingezetenschap is vereist. Dienstverlening mag via elke bedrijfsvorm, met 
uitzondering van een SNC (Société en nom collectif) of een SCS (Société en commandité simple). 
Specifieke voorwaarden gelden voor SEL (sociétés d’exercice libéral), AG C (Association de gestion et 
comptabilité) en SPE (Société pluri -professionnelle d’exercice) (CPC 86213, 86219, 86220).  
In IT: Ingezetenschap of plaats van de bedrijfszetel is vereist voor inschrijving in het beroepsregister, 
hetgeen noodzakelijk is voor het verlenen van boekhoudkundige diensten (CPC 86213, 86219, 
86220).  
In PT: (met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling): Voor inschrijving in het beroepsregister 
door de Kamer van accountants (Ordem dos Contabilistas Certificados), die noodzakelijk  is voor het 
verrichten van boekhoudkundige diensten, is ingezetenschap of vestigingsplaats vereist, mits 
Portugese onderdanen op basis van wederkerigheid worden behandeld.   
Regelgeving:  
AT: Wirtschaftstreuhandberufsgesetz (Wet op de accountants en de accountancy, BGBl.  
I nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4; en  
Bilanzbuchhaltungsgesetz (BibuG), BGBL. I Nr. 191/2013, §§ 7, 11, 28.  
 
620 
 FR: Ordonnance 45 -2138 du 19 septembre 1945.  
IT: We tsbesluit 139/2005; en Wet 248/2006.  
PT: Wetsbesluit nr. 452/99, gewijzigd bij Wet nr. 139/2015, 7 september.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In CY: Alleen natu urlijke personen hebben toegang. Vergunningsvereiste, hiervoor wordt een 
onderzoek naar de economische behoefte uitgevoerd. Belangrijkste criterium: de werkgelegenheid 
in de subsector. Beroepsverenigingen (personenvennootschappen) van natuurlijke personen zijn 
toegestaan.  
Regelgeving:  
CY: Wet op de accountants van 2017 (Wet 53 (I)/2017).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SI: Vereiste van vestiging in de Europese Unie voor het verlenen van boekhoudkundige diensten 
(CPC 86213, 86219, 86220).  
Regelgeving:  
SI: Wet inzake diensten op de interne markt, Staatsblad van de Republiek Slovenië nr.  21/10.  
d)  Auditdiensten   (CPC — 86211 en 86212 andere dan boekhoudkundige)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale 
behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:  
In EU: Voor het verlenen van wettelijke controlediensten is goedkeuring vereist van de bevoegde 
autoriteiten van een lidstaat die de gelijkwaardigheid van de kwalificaties van een controleur die 
onderdaan is van het Verenigd Koninkrijk of van een derde land kunne n erkennen, op voorwaarde 
van wederkerigheid (CPC 8621).  
Regelgeving:  
EU: Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en van de Raad van 26 juni 2013 betreffende 
de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwa nte verslagen 
van bepaalde ondernemingsvormen, tot wijziging van Richtlijn 2006/43/EG van het Europees 
Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad; en 
Richtlijn 2006/43/EG betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde 
jaarrekeningen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang:  
In BG: Er gelden niet -discriminerende voorwaarden inzake de rechtsvorm.  
Regelgeving:  
 
621 
 BG: Wet inzake onafhankelijke financiële audi ts.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In AT: Overeenkomstig het recht van hun land van herkomst mogen gekwalificeerde buitenlandse 
auditors maximaal 25 % van het kapitaal en de stemrechten van een Oostenrijkse onderneming 
bezitten. De dienstverlener moet een kantoor of zetel in een lidstaat van de EER hebben.  
Regelgeving:  
AT: Wirtschaftstreuhandberufsgesetz (Wet op de accountants en de accountancy, BGBl.  
I Nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4.   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In DK: Voor het verlenen van externe -controlediensten is Deense toelating als auditor vereist. Voor 
toelating is ingezetenschap in een lidstaat van de EER vereist. Krachtens artikel 54, lid 3, sub g), van 
het Verdrag inzake de wettelijke controle van boekhoudbe scheiden mag zijn de stemrechten in 
erkende auditkantoren en niet -erkende auditkantoren overeenkomstig de regelgeving tot omzetting 
van Richtlijn 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende de 
wettelijke controles van jaarr ekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen, beperkt tot maximaal 
10 %.  
In FR: (tevens met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Voor externe controles geldt dat 
vestiging of ingezetenschap vereist is. Britse onderdanen mogen in Frankrijk externe -
controlediensten verlenen, op voorwaarde van wederkerigheid. Dienstverlening mag via elke 
vennootschapsvorm, behalve die waarbij vennoten als handelaren (“commerçants”) worden 
beschouwd, zoals SNC (Société en nom collectif) en SCS (Société en commandite si mple).  
In PL: Voor het verlenen van auditdiensten is vestiging in de Europese Unie vereist.  
Er gelden vereisten inzake de rechtsvorm.  
Regelgeving:  
DK: Revisorloven (Deense Wet inzake erkende auditors en auditkantoren), Wet nr.  1287 van 20 -11-
2018.  
FR: Code de commerce.  
PL: Wet van 11 mei 2017 betreffende auditors, auditkantoren en overheidstoezicht - Pools Staatsblad 
nr. 2017, punt 1089.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende ha ndel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In CY: Alleen natuurlijke personen hebben toegang. Vergunningsvereiste, hiervoor wordt een 
onderzoek naar de economische behoefte uitgevoerd. Belangrijkste criterium: de werkgelegenheid 
 
622 
 in de subsect or. Beroepsverenigingen (personenvennootschappen) van natuurlijke personen zijn 
toegestaan.  
In SK: De bevoegdheid voor het uitvoeren van controles in de Slowaakse Republiek kan uitsluitend 
worden verleend aan ondernemingen waarvan ten minste 60 % van het kapitaal of van de 
stemrechten in handen is van Slowaakse onderdanen of onderdanen van een lidstaat.  
Regelgeving:  
CY: Wet op de accountants van 2017 (Wet 53 (I)/2017).  
SK: Wet nr. 423/2015 inzake wettelijke accountantscontroles.  
Met betrekking tot liber alisering van investeringen — markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten — nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In DE: Auditondernemingen (“Wirtschaftsprüfungsgesellschaften”) kunnen alleen rechtsvormen 
aannemen die binnen de EER toege staan zijn. Vennootschappen onder firma en commanditaire 
vennootschappen kunnen als “Wirtschaftsprüfungsgesellschaften” worden erkend indien zij als 
handelsvennootschap (“trading partnership”) in het handelsregister zijn opgenomen op basis van 
hun fiduciai re activiteiten, art.  27 WPO. Evenwel mogen auditors uit derde landen die 
overeenkomstig art.  134 WPO zijn ingeschreven, de wettelijke controles van de jaarlijkse financiële 
overzichten uitvoeren of de geconsolideerde financiële overzichten opstellen van o ndernemingen 
met zetel buiten de Unie, waarvan de effecten op een gereglementeerde markt worden verhandeld.  
Regelgeving:  
DE: Handelsgesetzbuch (HGB; Wetboek van Koophandel);  
Gesetz über eine Berufsordnung der Wirtschaftsprüfer (Wirtschaftsprüferordnung - WPO; 
Accountantswet).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In ES: Externe controleurs moeten de nationaliteit van een lidstaat hebben. Dit voorbehou d is niet 
van toepassing op de audits van ondernemingen van buiten de Europese Unie die op een Spaanse 
gereglementeerde markt zijn genoteerd.  
Regelgeving:  
ES: Ley 22/2015, de 20 de julio, de Auditoría de Cuentas (nieuwe wet inzake accountantscontrole: 
Wet  22/2015 inzake accountantscontrole).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In EE: Er gelden vereisten inzake de rechtsvorm. De meerderheid van de stemmen die door de 
aandelen van een auditkantoor word en vertegenwoordigd, behoort toe hetzij aan beëdigde auditors 
die onder toezicht staan van een bevoegde autoriteit van een lidstaat van de EER en die hun 
kwalificatie in een EER -lidstaat hebben verworven, hetzij aan accountantskantoren. Ten minste 
driekwar t van de personen die een auditkantoor op grond van de wet vertegenwoordigen, moet hun 
kwalificaties in een lidstaat van de EER hebben verworven.  
 
623 
 Regelgeving:  
EE: Wet op de activiteiten van auditors (Audiitortegevuse seadus) § 76 -77. 
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SI: Commerciële aanwezigheid vereist. Een auditkantoor van een de rde land mag aandelen 
bezitten in of een partnerschap vormen met een Sloveens auditkantoor, op voorwaarde dat op 
grond van de wetgeving van dat derde land het omgekeerde is toegestaan aan Sloveense 
auditkantoren in dat land (wederkerigheidsvereiste).  
Regelgeving:  
SI: Wet inzake accountantscontrole (ZRev -2), Staatsblad van de Republiek Slovenië nr. 65/2008 (zoals 
laatstelijk gewijzigd bij wet nr. 84/18); en Wet op de ondernemingen (ZGD -1), Staatsblad van de 
Republiek Slovenië nr. 42/2006 (zoals laatste lijk gewijzigd bij wet nr. 22/19 — ZPosS).    
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In BE: Vereiste van vestiging in België waar de beroepsactiviteit zal plaatsvinden en waar daarmee 
verband houdende handelin gen, documenten en correspondentie plaatsvinden, en vereiste dat ten 
minste één administrateur of manager van de vestiging erkende auditor is.  
In FI: EER -ingezetenschap is vereist voor ten minste een van de auditors van een Finse vennootschap 
met beperkte  aansprakelijkheid en voor ondernemingen die audits moeten uitvoeren. Een auditor 
moet een plaatselijk erkend auditor of een plaatselijk erkend auditkantoor zijn.  
In HR: Auditdiensten mogen alleen worden verleend door in Kroatië gevestigde rechtspersonen of 
door natuurlijke personen die ingezetene van Kroatië zijn.  
In IT: Ingezetenschap is vereist voor het verlenen van auditdiensten door natuurlijke personen.  
In LT: Vestiging in de EER is vereist voor het verlenen van auditdiensten.  
In SE: Alleen in Zwe den erkende auditors en in Zweden geregistreerde auditkantoren mogen 
externe -controlediensten uitvoeren. EER -ingezetenschap is vereist. De titels “erkend auditor” en 
“gecertificeerd auditor” mogen alleen worden gebruikt door auditors die in Zweden erkend o f 
gecertificeerd zijn. Auditors van niet gecertificeerde en niet -erkende coöperatieve verenigingen of 
bepaalde andere ondernemingen moeten ingezetenen van de EER zijn; in afzonderlijke gevallen kan 
de overheid of een door de overheid aangewezen instantie a nders bepalen.  
Regelgeving:  
BE: Wet van 22 juli 1953, houdende oprichting van een Instituut van de Bedrijfsrevisoren en tot 
organisatie van het publiek toezicht op het beroep van bedrijfsrevisor, gecoördineerd op 30  april 
2007.  
(Wet op het accountantsbe roep).  
FI: Tilintarkastuslaki (Wet inzake audits) (459/2007), de sectorale wet - en regelgeving schrijft het 
gebruik van lokaal bevoegde auditors voor.  
 
624 
 HR: Wet inzake accountantscontrole (OG  146/05, 139/08, 144/12), artikel  3.  
IT: Wetsbesluit 58/1998, ar tikelen 155, 158 en 161;  
Decreet 99/1998 van de president van de republiek; en Wetsbesluit 39/2010, artikel 2.  
LT: Wet inzake accountantscontrole van 15 juni 1999 nr. VIII -1227 (nieuwe versie van 3 juli 2008 nr. 
X1676).  
SE: Revisorslagen (Wet betreffende auditors) (2001:883);  
Revisionslag (Wet inzake accountantscontrole) (1999:1079);  
Aktiebolagslagen (Vennootschapswet) (2005:551);  
Lag om ekonomiska föreningar (Wet op coöperatieve economische verenigingen) (2018:672); en  
andere, waarin de voorwaarden om gebruik te maken van erkende auditors zijn geregeld.  
e) Diensten van belastingconsulenten (CPC 863, met uitzondering van rechtskundig 
adviesdiensten en rechtskundige vertegenwoordiging in belastingaangelegenheden, die als  
rechtskundige diensten moeten worden beschouwd)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In AT: Maximaal 25 % van het kapitaal en de stemre chten van een Oostenrijkse onderneming mag in 
handen zijn van naar het recht van hun land van herkomst gekwalificeerde buitenlandse 
belastingadviseurs. De dienstverlener moet een kantoor of zetel in een lidstaat van de EER hebben.  
Regelgeving:  
AT: Wirtsc haftstreuhandberufsgesetz (Wet op de accountants en de accountancy, BGBl.  
I Nr. 58/1999), § 12, § 65, § 67, § 68 (1) 4.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In FR: Vestiging of ingezetenschap is vereist. Dienstverlening mag via elke bedrijfsvorm, met 
uitzondering van een SNC (Société en nom collectif) of een SCS (Société en commandité simple). 
Specifieke voorwaarden gelden voor SEL (sociétés d’exercice libéral ), AGC (Association de gestion et 
comptabilité) en SPE (Société pluri -professionnelle d’exercice).  
Regelgeving:  
FR: Ordonnance 45 -2138 du 19 septembre 1945.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In BG: Belastingadviseurs moeten de nationaliteit van een lidstaat hebben.  
 
625 
 Regelgeving:  
BG: Wet op de financi ële administratie;  
Wet inzake onafhankelijke financiële audits; Wet op de inkomstenbelasting voor natuurlijke 
personen; en Wet op de vennootschapsbelasting.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
gren soverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In CY: Alleen natuurlijke personen hebben toegang. Vergunningsvereiste, hiervoor wordt een 
onderzoek naar de economische behoefte uitgevoerd. Belangrijkste criterium: de werkgelege nheid 
in de subsector. Beroepsverenigingen (personenvennootschappen) van natuurlijke personen zijn 
toegestaan.  
Regelgeving:  
CY: Wet op de accountants van 2017 (Wet 53 (I)/2017).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanw ezigheid:  
In HU: Ingezetenschap van een lidstaat van de EER is vereist voor het verlenen van 
belastingadviesdiensten voor zover verleend door een natuurlijke persoon die zich op het 
grondgebied van Hongarije bevindt.  
In IT: Ingezetenschap is vereist.  
Regelgeving:  
HU: Wet XCII van 2003 betreffende de voorschriften inzake belastingheffing; en  
Decreet nr. 26/2008 van het ministerie van Financiën betreffende de verlening van vergunningen 
voor en de registratie van de activiteiten van belastingconsulenten.  
IT: Wetsbesluit 139/2005; en Wet 248/2006.  
f) Diensten van architecten en stedenbouwkundigen, diensten van ingenieurs en 
geïntegreerde diensten van ingenieurs (CPC 8671, 8672, 8673, 8674)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegan g:  
In FR: Een architect mag zich alleen in Frankrijk vestigen om architectuurdiensten te verlenen onder 
een van de volgende rechtsvormen (op niet -discriminerende basis): SA en SARL (“sociétés 
anonymes, à responsabilité limitée”), EURL (“Entreprise unipersonnelle à  responsabilité limitée”), 
SCP (“en commandite par actions”), SCOP (“Société coopérative et participative”), SELARL (“société 
d'exercice libéral à responsabilité limitée”), SELAFA (“société d'exercice libéral à forme anonyme”), 
SELAS (“société d'exercice l ibéral”) of SAS (“Société par actions simplifiée”), of als individu of 
vennoot in een architectenbureau (CPC 8671).  
Regelgeving:  
 
626 
 FR: Loi 90 -1258 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales; Décret 95 -129 du 
2 février 1995 relati f à l'exercice en commun de la profession d'architecte sous forme de société en 
participation;  
 Décret 92 -619 du 6 juillet 1992 relatif à l'exercice en commun de la profession d'architecte sous 
forme de société d'exercice libéral à responsabilité limitée SELARL, société d'exercice libéral à forme 
anonyme SELAFA, société d'exercice libéral en commandite par actions SELCA; en Loi 77 -2 du 3 
janvier 1977.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoversch rijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Ingezetenschap in de EER of de Zwitserse Bondsstaat  is vereist voor architectuur -, 
stedenbouwkundige en ingenieursdiensten die door natuurlijke personen worden verricht.  
Regelgevi ng:  
BG: Wet op de ruimtelijke ordening;  
Wet op de Kamer van Bouwnijverheid; en  
Wet op de Kamers van architecten en ingenieurs voor projectontwerp en -ontwikkeling.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In HR: Een ontwerp of een project van een buitenlands architect, ingenieur of stedenbouwkundige 
moet worden goe dgekeurd door een bevoegde natuurlijke of rechtspersoon in Kroatië met het oog 
op de naleving van de Kroatische wetgeving (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).   
Regelgeving:  
HR: Wet op de ruimtelijke ordening en bouwactiviteiten (OG 118/18, 110/19);  
Wet op de ru imtelijke ordening (OG 153/13, 39/19).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — nationale behandeling, lokale aanwezigheid:   
In CY: Nationaliteits - en ingezetenschapsvereiste voor het verlenen van diensten van architecten en 
stedenbouwkundigen, alsmede diensten van ingenieurs en geïntegreerde diensten van ingenieurs 
(CPC 8671, 8672, 8673, 8674).  
Regelgeving:  
CY: Wet nr. 41/1962, al s gewijzigd; Wet nr. 224/1990, als gewijzigd; en Wet nr. 29 (I) 2001, als 
gewijzigd.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Ingezetenschap van een lidstaat van de EER is vereist.  
 
627 
 In HU: Ingezetenschap  van een lidstaat van de EER is vereist voor het verlenen van de volgende 
diensten voor zover verleend door een natuurlijke persoon die zich op het grondgebied van 
Hongarije bevindt: diensten van architecten, diensten van ingenieurs (alleen van toepassing op 
stagiairs), geïntegreerde diensten van ingenieurs en diensten van landschapsarchitecten (CPC 8671, 
8672, 8673 en 8674).  
In IT: Ingezetenschap of professionele domicilie/plaats van de bedrijfszetel in Italië is vereist voor 
inschrijving in het beroepsre gister, hetgeen noodzakelijk is voor het verlenen van diensten van 
architecten en ingenieurs (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).  
In SK: Ingezetenschap van een lidstaat van de EER is vereist voor inschrijving bij de 
beroepsvereniging, hetgeen noodzakelijk is voo r het verlenen van diensten van architecten en 
ingenieurs (CPC 8671, 8672, 8673, 8674).  
Regelgeving:  
CZ: Wet nr. 360/1992 Coll. inzake de uitoefening van beroep van erkend architect en van erkende 
ingenieurs en technici die werkzaam zijn op het gebied va n bouwkundige constructies.  
HU: Wet LVIII van 1996 betreffende de beroepsverenigingen van architecten en ingenieurs.  
IT: Koninklijk besluit 2537/1925, regelgeving betreffende het beroep van architect en ingenieur; Wet  
nr. 1395/1923; en  
Decreet van de p resident van de republiek (D.P.R.) nr. 328/2001.  
SK: Wet 138/1992 betreffende architecten en ingenieurs, artikelen  3, 15, 15a, 17a en  18a.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling:  
In BE: Het ve rlenen van diensten van architecten omvat de controle op de uitvoering van de werken 
(CPC 8671, 8674). Buitenlandse architecten met een vergunning in hun gastland die hun beroep 
incidenteel in België willen uitoefenen, moeten vooraf toestemming krijgen van  de raad van de orde 
van architecten in het geografische gebied waar zij hun activiteit wensen uit te oefenen.  
Regelgeving:  
BE: Wet van 20  februari 1939 op de bescherming van de titel en van het beroep van architect; en  
Wet van 26 juni 1963 tot instelling van de Orde van Architecten, Reglement van 16 december 1983  
van beroepsplichten door de Nationale Raad van de Orde der architecten vastgesteld (goedgekeurd 
bij art. 1 KB van 18 april 1985, B.S., 8 mei 1985).  
Voorbehoud  nr. 3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in geneesmiddelen)  
Sector – subsector:  Vrije beroepen - medisch (psychologen daaronder begrepen) en 
tandheelkundige diensten; verloskundigen, verpleegkundigen, 
fysiotherapeuten en paramedisch persone el; veterinaire diensten; 
detailhandel in geneesmiddelen, medische en orthopedische artikelen 
 
628 
 en andere door apothekers verleende diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 9312, 93191, 932, 63211  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Mees tbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
a)  Medische en tandheelkundige diensten, diensten van verloskundigen, verpleegkundigen, 
fysiotherapeuten en paramedisch personeel (CPC 852, 9312, 93191)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale 
behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:  
In IT: Nationaliteit van een lidstaat van de Euro pese Unie is vereist voor de diensten van 
psychologen; aan buitenlandse beroepsbeoefenaren kan op basis van wederkerigheid worden 
toegestaan dat zij hun beroep uitoefenen (deel van CPC 9312).  
Regelgeving:  
IT: Wet 56/1989 betreffende het beroep van psycho loog.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid:   
In CY: Cypriotische nationaliteit en ingezetenschap zijn vereist voor artsen ( inclusief psychologen), 
tandartsen, verloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten en paramedisch personeel.  
Regelgeving:  
CY: Wet op de registratie van artsen (hoofdstuk 250), zoals gewijzigd;  
Wet op de registratie van tandartsen (hoofdstuk 249), zo als gewijzigd;  
Wet 75(I)/2013 — Podologen;  
Wet 33 (I)/2008, zoals gewijzigd — Medische fysica;  
Wet 34 (I)/2006, zoals gewijzigd — Ergotherapeuten;  
Wet 9 (I)/1996, zoals gewijzigd —Tandtechnici;  
Wet 68(I)/1995, zoals gewijzigd — Psychologen;  
 
629 
 Wet 16 (I )/1992, zoals gewijzigd — Opticiens;  
Wet 23(I)/2011, zoals gewijzigd — Radiologen/Radiotherapeuten;  
Wet 31(I)/1996, zoals gewijzigd — Diëtisten/Voedingsdeskundigen;  
Wet 140/1989, zoals gewijzigd — Psychotherapeuten; en  
Wet 214(I)/1988, zoals gewijzigd — Verpleegkundigen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten — markttoegang, lokale aanwezigheid:  
In DE (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Voor inschrijving in het beroepsregister kunnen 
geografische beperkingen worden opgelegd, die zowel op onderdanen als op niet -onderdanen van 
toepassing zijn.  
Artsen (psychologen, psychotherapeuten en tandart sen daaronder begrepen) moeten zich 
inschrijven bij de regionale verenigingen voor artsen en tandartsen van de wettelijke 
ziektekostenverzekering (“kassenärztliche” of “kassenzahnärztliche Vereinigungen”) als zij patiënten 
wensen te behandelen die via de w ettelijke ziekenfondsen zijn verzekerd. Deze inschrijving kan 
afhankelijk zijn van kwantitatieve beperkingen op basis van de regionale spreiding van de artsen. 
Voor tandartsen geldt deze beperking niet. Inschrijving is alleen noodzakelijk voor artsen die w erken 
in het openbare stelsel van gezondheidszorg. Er kunnen niet -discriminerende beperkingen bestaan 
ten aanzien van de rechtsvorm die vereist is om deze diensten te mogen verlenen (§ 95 SGB V).  
Alleen natuurlijke personen hebben toegang tot het beroep van verloskundige. Medische en 
tandheelkundige diensten mogen worden geleverd door natuurlijke personen, erkende centra voor 
medische zorg en gemachtigde instanties. Daarnaast kunnen vestigingseisen  gelden.  
Met betrekking tot telegeneeskunde kan het aantal ICT -aanbieders (informatie - en 
communicatietechnologie) worden beperkt om de interoperabiliteit, compatibiliteit en de 
noodzakelijke veiligheidsnormen te waarborgen. Dit wordt op niet -discriminere nde wijze toegepast 
(CPC 9312, 93191).  
Regelgeving:  
Bundesärzteordnung (BÄO; Federal Medical Regulation);  
Gesetz über die Ausübung der Zahnheilkunde (ZHG);  
Gesetz über den Beruf der Psychotherapeutin und des Psychotherapeuten (PsychThG; Wet inzake de 
levering van psychotherapeutische diensten);  
Gesetz über die berufsmäßige Ausübung der Heilkunde ohne Bestallung (Heilpraktikergesetz);  
Gesetz über das Studium und den Beruf von Hebammen(HebG);  
Gesetz über die Pflegeberufe (PflBG);  
Sozialgesetzbuch Fünftes Bu ch (SGB V; Sociaal Wetboek, Boek Vijf) — wettelijke 
ziektekostenverzekering.  
 
630 
 Regionaal niveau:  
Heilberufekammergesetz des Landes Baden -Württemberg;  
Gesetz über die Berufsausübung, die Berufsvertretungen und die Berufsgerichtsbarkeit der  
Ärzte, Zahnärzte, T ierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der  
Kinder - und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HKaG) in Bayern;  
Berliner Heilberufekammergesetz (BlnHKG);  
Heilberufsgesetz Brandenburg (HeilBerG);  
Bremisches Ges etz über die Berufsvertretung, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, Psychotherapeuten, Tierärzte und Apotheker 
(Heilberufsgesetz - HeilBerG);  
Heilberufsgesetz Mecklenburg -Vorpommern (Heilberufsgesetz M -V – HeilBerG);  
Heilberufsgesetz (HeilBG NRW);  
Heilberufsgesetz (HeilBG Rheinland -Pfalz);  
Gesetz über die öffentliche Berufsvertretung, die Berufspflichten, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte/ Ärztinnen, Zahnärzte/ Zahnärztinnen, psych ologischen 
Psychotherapeuten/ Psychotherapeutinnen und Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten/psychotherapeutinnen, Tierärzte/Tierärztinnen und 
Apotheker/Apothekerinnen im Saarland (Saarländisches Heilberufekammergesetz - SHKG);  
Gesetz über Berufsausüb ung, Berufsvertretungen und Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, 
Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der Kinder und 
Jugendlichenpsychotherapeuten im Freistaat (Sächsisches Heilberufekammergesetz – SächsHKaG) en 
Thüri nger Heilberufegesetz.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid:   
In FR: Er zijn voor investeerders uit de Unie ook andere soort en rechtsvormen beschikbaar, maar 
buitenlandse investeerders hebben uitsluitend toegang tot de rechtsvormen “société d'exercice 
liberal” (SEL) en “société civile professionnelle” (SCP). Voor artsen, tandartsen en verloskundigen is 
de Franse nationaliteit v ereist. Toegang voor buitenlanders is evenwel mogelijk binnen jaarlijks 
vastgestelde quota. Voor diensten van artsen, tandartsen en verloskundigen, is dienstverlening 
mogelijk via SEL à forme anonyme, à responsabilité limitée par actions simplifiée ou en c ommandite 
par actions SCP, société coopérative (uitsluitend voor zelfstandige huisartsen en specialisten) of 
société interprofessionnelle de soins ambulatoires (SISA), uitsluitend voor multidisciplinaire 
gezondheidszorg (MSP).  
Regelgeving:  
 
631 
 FR: Loi 90 -1258 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales, Loi n°2011 -940 
du 10 août 2011 modifiant certaines dipositions de la loi n°2009 -879 dite HPST, Loi n°47 -1775 
portant statut de la coopération; en Code de la santé publique .  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang:  
In AT: Samenwerking van artsen voor ambulante gezondheidszorg, de zogenaamde 
groepspraktijken, kan alleen geschieden in de rechtsvorm Offene Gesellschaft/OG of Gesellschaft 
mit beschränkter Haftung/GmbH. Alleen artsen kunnen fungeren als partners van zo'n 
groep spraktijk. Zij moeten gerechtigd zijn zelfstandig het beroep van arts uit te oefenen, zijn 
ingeschreven bij de Oostenrijkse kamer van geneesheren en de artspraktijk actief beoefenen. 
Andere natuurlijke of rechtspersonen kunnen niet optreden als partners va n de groepspraktijk en 
kunnen geen aandeel hebben in de inkomsten of winsten van de praktijk (deel van CPC 9312).  
Regelgeving:  
AT: Wet op de geneeskunde, BGBl. I Nr. 169/1998, §§ 52a - 52c;  
Federale wet tot regulering van paramedische beroepen van hoog niveau, BGBl. Nr. 460/1992; en 
Federale wet tot regulering van massagetherapeuten van laag en hoog niveau, BGBl. Nr. 169/2002.  
b) Veterinaire diensten(CPC 932)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling , 
mees tbegunstigingsbehandeling, en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:  
In AT: Alleen onderdanen van een lidstaat van de EER mogen veterinaire diensten verlenen. Van het 
nationaliteitsver eiste wordt voor de onderdanen van een land dat geen lidstaat van de EER is, 
afgeweken op voorwaarde dat er een overeenkomst van de Unie met dat land bestaat waarin is 
voorzien in nationale behandeling met betrekking tot investeringen en grensoverschrijden de handel 
in veterinaire diensten.  
In ES: Lidmaatschap van de beroepsvereniging is vereist voor de uitoefening van het beroep, en de 
nationaliteit van een lidstaat van de Unie is vereist, waarvoor ontheffing kan worden verleend door 
middel van een bilater ale overeenkomst. Wat het verlenen van veterinaire diensten betreft, is de 
toegang beperkt tot natuurlijke personen.  
In FR: Nationaliteit van een lidstaat van de EER is vereist voor de verlening van veterinaire diensten, 
maar van het nationaliteitsvereist e kan worden afgeweken op voorwaarde van wederkerigheid. De 
rechtsvormen die zijn toegestaan voor een onderneming die veterinaire diensten verleent, zijn 
beperkt tot SCP (Société civile professionnelle) en SEL (Société d'exercice liberal).  
Andere rechtsvo rmen van vennootschappen waarin is voorzien krachtens het Franse nationale recht 
of het recht van een andere lidstaat van de EER, en die hun statutaire zetel, hun hoofdkantoor of 
hun hoofdvestiging in de EER hebben, kunnen onder bepaalde voorwaarden worden  toegestaan.  
Regelgeving:  
AT: Tierärztegesetz (Wet op de diergeneeskunde), BGBl. Nr. 16/1975, §3 (2) (3).  
 
632 
 ES: Real Decreto 126/2013, de 22 de febrero, por el que se aprueban los Estatutos Generales de la 
Organización Colegial Veterinaria Española; artikelen 62 en 64.  
FR: Code rural et de la pêche maritime.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In CY: Nationaliteits - en ingezetenschapsvereiste voor het verlenen van veterinaire diensten.  
In EL: Nationaliteit van een lidsta at van de EER of Zwitserland vereist voor het verlenen van 
veterinaire diensten.  
In HR: Alleen natuurlijke en rechtspersonen die in een lidstaat zijn gevestigd om veteriniaire 
activiteiten te verrichten, kunnen grensoverschrijdende veterinaire diensten in  de Republiek Kroatië 
verlenen. Alleen onderdanen van een lidstaat van de Unie mogen een dierenartspraktijk in de 
Republiek Kroatië vestigen.  
In HU: De nationaliteit van een lidstaat van de EER is vereist voor lidmaatschap van de Hongaarse 
kamer van diere nartsen, hetgeen noodzakelijk is voor het verlenen van veterinaire diensten. Voor 
vestigingsvergunningen wordt een onderzoek naar de economische behoefte verricht. Belangrijkste 
criterium: arbeidsmarktomstandigheden in de sector.  
Regelgeving:  
CY: Wet nr.  169/1990, als gewijzigd.  
EL: Presidentieel decreet 38/2010, Ministerieel besluit 165261/IA/2010 (Grieks Staatsblad 2157/B).  
HR: Wet op de veterinaire diensten (OG 83/13, 148/13, 115/18), artikel 3 (67), artikelen 105 en 121.  
HU: Wet CXXVII van 2012 bet reffende de Hongaarse kamer van dierenartsen en de voorwaarden 
voor de verlening van veterinaire diensten.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Fysieke aanwezigheid op het grondgebied is vereist voor  het verlenen van veterinaire 
diensten.  
In IT en PT: Ingezetenschap is vereist voor het verlenen van veterinaire diensten.  
In PL: Ingezetenschap is vereist voor het verlenen van veterinaire diensten. Om in Polen het beroep 
van dierenarts te mogen uitoefenen, moeten onderdanen van landen buiten de Europese Unie een 
examen in de Poolse taal afleggen, dat wordt georganiseerd door de P oolse kamer van dierenartsen.  
In SI: Alleen natuurlijke en rechtspersonen die in een lidstaat zijn gevestigd om veteriniaire 
activiteiten te verrichten, kunnen grensoverschrijdende veterinaire diensten in de Republiek 
Slovenië verlenen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
 
633 
 In SK: Ingezetenschap van een lidstaat van de EER is vereist voor registratie bij de beroepsvereniging, 
hetgeen noodzakelijk is v oor de uitoefening van het beroep. Wat het verlenen van veterinaire 
diensten betreft, is de toegang beperkt tot natuurlijke personen.  
Regelgeving:  
CZ: Wet nr. 166/1999 Coll. (Wet op de diergeneeskunde), §58 -63, 39; en  
Wet nr. 381/1991 Coll. (betreffende  de kamer van dierenartsen van de Tsjechische Republiek), artikel 
4.  
IT: Wetsbesluit C.P.S. 233/1946, artikelen 7 -9; en  
Presidentieel besluit (DPR)  221/1950, artikel 7.  
PL: Wet van 21 december 1990 op het beroep van dierenarts en kamers van dierenartsen .  
PT: Wetsbesluit 368/91 (Statuut van de beroepsvereniging voor dierenartsen)  alterado p/ Lei 
125/2015, 3 set.  
SI: Pravilnik o priznavanju poklicnih kvalifikacij veterinarjev (Voorschriften betreffende de erkenning 
van beroepskwalificaties van dierenarts en), Uradni list RS, št. (Sloveens Staatsblad nr.) 71/2008, 
7/2011, 59/2014 in 21/2016, Wet betreffende diensten op de interne markt, Sloveens Staatsblad No 
21/2010.  
SK: Wet 442/2004 op de particuliere dierenartsen en de kamer van dierenartsen, artikel 2.   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In DE (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Wat het verlenen van veterinaire diensten 
betreft, is de toegang beperkt t ot natuurlijke personen. Telegeneeskunde is alleen toegestaan bij 
primaire behandelingen waarbij een dierenarts voordien fysiek aanwezig is geweest.  
In DK en NL: Wat het verlenen van veterinaire diensten betreft, is de toegang beperkt tot natuurlijke 
pers onen.  
In IE: Wat het verlenen van veterinaire diensten betreft, is de toegang beperkt tot natuurlijke 
personen of personenvennootschappen.  
In LV: Wat het verlenen van veterinaire diensten betreft, is de toegang beperkt tot natuurlijke 
personen.  
Regelgeving:  
DE: Bundes -Tierärzteordnung (BTÄO; Federaal wetboek voor de diergeneeskunde).  
Regionaal niveau:  
Handelingen betreffende de Raden voor de medische beroepen van de deelstaten (Heilberufs - und 
Kammergesetze der Länder) en (op basis daarvan)  
 
634 
 Bade n-Württemberg, Gesetz über das Berufsrecht und die Kammern der Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte 
Apotheker, Psychologischen Psychotherapeuten sowie der Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HBKG);  
Bayern, Gesetz über die Berufsausü bung, die Berufsvertretungen und die Berufsgerichtsbarkeit der 
Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der Kinder - 
und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufe -Kammergesetz - HKaG);  
Berliner Heilberufekammerg esetz (BlnHKG);  
Brandenburg, Heilberufsgesetz (HeilBerG);  
Bremen, Gesetz über die Berufsvertretung, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, Psychotherapeuten, Tierärzte und Apotheker 
(Heilberufsgesetz - HeilBerG);  
Hamburg, Hamburgisches Kammergesetz für die Heilberufe (HmbKGH);  
Hessen, Gesetz über die Berufsvertretungen, die Berufsausübung, die Weiterbildung und die 
Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker, Psychologischen Psychother apeuten 
und Kinder - und Jugendlichenpsychotherapeuten (Heilberufsgesetz);  
Mecklenburg -Vorpommern, Heilberufsgesetz (HeilBerG);  
Niedersachsen, Kammergesetz für die Heilberufe (HKG);  
Nordrhein -Westfalen, Heilberufsgesetz NRW (HeilBerg);  
Rheinland -Pfalz, Heilberufsgesetz (HeilBG);  
Saarland, Gesetz Nr. 1405 über die öffentliche Berufsvertretung, die Berufspflichten, die 
Weiterbildung und die Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte/Ärztinnen, Zahnärzte/Zahnärztinnen, 
Tierärzte/Tierärztinnen und Apotheker/Apothekerin nen im Saarland (Saarländisches 
Heilberufekammergesetz - SHKG);  
Sachsen, Gesetz über Berufsausübung, Berufsvertretungen und Berufsgerichtsbarkeit der Ärzte, 
Zahnärzte, Tierärzte, Apotheker sowie der Psychologischen Psychotherapeuten und der Kinder - und 
Jugendlichenpsychotherapeuten im Freistaat Sachsen (Sächsisches Heilberufekammergesetz – 
SächsHKaG);  
Sachsen -Anhalt, Gesetz über die Kammern für Heilberufe Sachsen -Anhalt (KGHB -LSA);  
Schleswig -Holstein, Gesetz über die Kammern und die Berufsgerichtsbarkeit fü r die Heilberufe 
(Heilberufekammergesetz - HBKG);  
Thüringen, Thüringer Heilberufegesetz (ThürHeilBG); en  
Berufsordnungen der Kammern (Professionele gedragscodes van de raden voor dierenartsen).  
DK: Lovbekendtgørelse nr. 40 af lov om dyrlæger af 15. januar 2020 (Geconsolideerde Wet nr. 40 van 
15 januari 2020 inzake dierenartsen).  
IE: Wet op de diergeneeskunde (2005).  
 
635 
 LV: Wet op de diergeneeskunde.  
NL: Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990 (WUD).  
c)  Detailhandel in geneesmiddelen, medische en  orthopedische artikelen en andere door 
apothekers verleende diensten (CPC 63211)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:  
In AT: De detailhandel in geneesmiddelen en specifieke medische artikelen aan het publiek is 
voorbehouden aan apotheken. Voor het exploiteren van een apotheek is de nationaliteit van een 
lidstaat van de EER of Zwitserland vereist. Voor het huren en beheren van een apotheek is de 
nationaliteit van een lidstaat van de EER of Zwitserland vereist.  
Regelgeving:  
AT: Apothekengesetz (Wet op de apotheken), RGBl. nr. 5/1907 zoals gewijzigd, §§ 3, 4, 12; 
Arzneimittelgesetz (Wet op de geneesmiddelen), BGBl. nr. 185/1983 zoals gewijzigd, §§ 57, 59, 59a; 
en Medizinproduktegesetz (Wet op de medische producten), BGBl. Nr. 657/1996 zoals gewijzigd, § 
99.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In DE: Alleen natuurlijke perso nen (apothekers) mogen een apotheek exploiteren. Onderdanen van 
andere landen of personen die het Duitse apothekersexamen niet hebben afgelegd, kunnen enkel 
een vergunning verkrijgen voor de overname van een apotheek die in de voorgaande drie jaren 
reeds b estond. Het totale aantal apotheken per persoon is beperkt tot een apotheek en ten hoogste 
drie filialen.  
In FR: Nationaliteit van een lidstaat van de EER of de Zwitserse nationaliteit is vereist voor de 
exploitatie van een apotheek.  
Aan buitenlandse apo thekers kan binnen jaarlijks vastgestelde quota toestemming worden gegeven 
zich te vestigen. Voor het openen van een apotheek is een vergunning en commerciële 
aanwezigheid verplicht, met inbegrip van de verkoop op afstand van geneesmiddelen aan het 
publiek  via elektronische weg, en het moet een van de rechtsvormen krijgen die zijn toegestaan 
volgens het nationale recht op niet -discriminerende basis: société d’exercice libéral (SEL) anonyme, 
par actions simplifiée, à responsabilité limitée unipersonnelle or pluripersonnelle, en commandite 
par actions, société en noms collectifs (SNC) of société à responsabilité limitée (SARL) uitsluitend 
voor één of meer personen.  
Regelgeving:  
DE: Gesetz über das Apothekenwesen (ApoG; Duitse wet op de farmacie);  
Gesetz über den Verkehr mit Arzneimitteln (AMG);  
Gesetz über Medizinprodukte (MPG);  
Verordnung zur Regelung der Abgabe von Medizinprodukten (MPAV).  
 
636 
 FR: Code de la santé publique; en  
Loi 90 -1258 du 31 décembre 1990 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales 
en Loi 2015 -990 du 6 août 2015.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling:  
In EL: Nationaliteit van een lidstaat van d e EU is vereist voor de exploitatie van een apotheek.  
In HU: Nationaliteit van een lidstaat van de EER is vereist voor de exploitatie van een apotheek.  
In LV: Om een zelfstandige apotheek te beginnen, moet een buitenlandse apotheker of 
apothekersassisten t met een opleiding uit een land dat geen lidstaat of geen lidstaat van de EER is, 
ten minste een jaar in een apotheek in een lidstaat van de EER werken onder toezicht van een 
apotheker.  
Regelgeving:  
EL: Wet 5607/1932, zoals gewijzigd bij de wetten  1963/1991 en  3918/2011.  
HU: Wet  XCVIII van 2006 inzake de algemene bepalingen met betrekking tot de betrouwbare en 
economisch haalbare verstrekking van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen en inzake de 
distributie van geneesmiddelen.  
LV: Geneesmiddelenwet, afd.  38.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang:  
In BG: De beheerders van apotheken moeten gekwalificeerde apothekers zijn en mogen slechts één 
apotheek beheren: die waarin zij zelf werken. Er bestaat een quotum (maximaal 4) voor het aantal 
apotheken dat eigendom kan zijn van dezelfde persoon in Bulgarije.   
In DK: Alleen natuurlijke personen aan wie door de Deense Autoriteit voor gezondheidszorg en 
geneesmiddelen een apothek ersvergunning is verleend, mogen detailhandelsdiensten op het gebied 
van geneesmiddelen en specifieke medische artikelen aan het publiek verstrekken.  
In ES, HR, HU, en PT: Voor de verlening van een vestigingsvergunning wordt een onderzoek naar de 
economis che behoefte uitgevoerd.  
Belangrijkste criteria: bevolkingssituatie en geografische concentratie in het gebied.  
In IE: Postorderverkoop van geneesmiddelen is verboden, met uitzondering van receptvrije 
geneesmiddelen.  
In MT: Apothekersvergunningen worden afgegeven onder specifieke beperkingen. Niemand mag in 
eenzelfde stad of dorp meer dan één vergunning hebben op zijn naam (Verordening 5(1) van de 
Pharmacy Licence Regulations (LN279/07)), behalve wanneer er geen andere aanvragen voor die 
stad of dat dorp zijn (Verordening 5(2) van de Pharmacy Licence Regulations (LN279/07)).  
In PT: Inzake commerciële ondernemingen waarvan het kapitaal is verdeeld in aandelen, moeten 
deze aandelen op naam zijn. Niemand mag tegelijkertijd, rechtstreeks of onrechtstreeks, ei genaar 
zijn van meer dan vier apotheken of meer dan vier apotheken exploiteren of beheren.  
 
637 
 In SI: Het netwerk van farmaceutische diensten in Slovenië bestaat uit overheidsapotheken, die in 
handen zijn van gemeenten, en particuliere apotheken met een vergu nning (die voor het grootste 
deel in handen moeten zijn van een erkende apotheker). Postorderverkoop van geneesmiddelen op 
recept is verboden.  
Regelgeving:  
BG: Wet op geneesmiddelen voor menselijke geneeskunde, artikelen  222, 224, 228.  
DK: Apotekerloven  (Deenste apothekenwet) LBK nr. 801 12/06/2018.  
ES: Ley 16/1997, de 25 de abril, de regulación de servicios de las oficinas de farmacia  
(Wet 16/1997 van 25  april tot regeling van diensten in apotheken), artikel  2 en artikel  3.1; en  
Real Decreto Legislativo 1/2015, de 24 de julio por el que se aprueba el Texto refundido de la Ley de 
garantías y uso racional de los medicamentos y productos sanitarios (Ley 29/2006).  
HR: Wet op de gezondheidszorg (OG 100/18, 125/19).   
HU: Wet  XCVIII va n 2006 inzake de algemene bepalingen met betrekking tot de betrouwbare en 
economisch haalbare verstrekking van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen en inzake de 
distributie van geneesmiddelen.  
IE: Irish Medicines Boards Acts 1995 and 2006 (No. 29 of 19 95 and No. 3 of 2006); Medicinal 
Products (Prescription and Control of Supply) Regulations 2003, as amended (S.I. 540 of 2003); 
Medicinal Products (Control of Placing on the Market) Regulations 2007, as amended (S.I. 540 of 
2007); Pharmacy Act 2007 (No. 20  of 2007); Regulation of Retail Pharmacy Businesses Regulations 
2008, as amended, (S.I. No 488 of 2008)  
MT: Pharmacy Licence Regulations (LN279/07) issued under the Medicines Act (Cap.  458).  
PT: Wetsbesluit 307/2007, artikelen 9, 14 en 15  Alterado p/ Lei 26/2011, 16 jun., alterada:  
- p/ Acórdão TC 612/2011, 24/01/2012,  
- p/ Decreto -Lei 171/2012, 1 ago.,  
- p/ Lei 16/2013, 8 fev.,  
- p/ Decreto -Lei 128/2013, 5 set.,  
- p/ Decreto -Lei 109/2014, 10 jul.,  
- p/ Lei 51/2014, 25 ago.,  
- p/ Decreto -Lei 75/2016, 8 nov.; en Ordinance 1430/2007revogada p/ Portaria 352/2012, 30 out.  
SI: Wet op de apothekersdiensten (Sloveens Staatsblad nr. 85/2016); en Wet op de geneesmiddelen 
(Sloveens Staatsblad nr. 17/2014).  
 
638 
 Met betrekking tot liberalis ering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In IT: De uitoefening van het beroep is alleen mogelijk voor natuurlijke personen die zijn 
ingeschreven in het register, en voor rechtspersonen in de vorm van personenvennootschappen, 
waarbij iedere vennoot van de onderneming een geregistreerd apotheker moet zi jn. Voor 
inschrijving in het beroepsregister van apothekers is de nationaliteit van een lidstaat van de 
Europese Unie of ingezetenschap alsmede de uitoefening van het beroep in Italië vereist. 
Buitenlanders die over de nodige kwalificaties beschikken, kunn en zich laten inschrijven als zij 
onderdanen zijn van een land waarmee Italië een aparte overeenkomst heeft waarin de uitoefening 
van het beroep wordt toegestaan onder voorwaarde van wederkerigheid (D. Lgsl. CPS 233/1946 
artikelen. 7 -9 en D.P.R. 221/1950, artikelen 3 en 7). Nieuwe apotheken of opnieuw geopende 
apotheken worden toegestaan op basis van een openbare aanbesteding. Alleen onderdanen van een 
lidstaat van de Europese Unie die zijn ingeschreven in het register van de beroepsorganisatie van 
apotheke rs (“albo”) kunnen deelnemen aan dergelijke openbare aanbestedingen.  
Voor de verlening van een vestigingsvergunning wordt een onderzoek naar de economische 
behoefte uitgevoerd. Belangrijkste criteria: bevolkingssituatie en geografische concentratie in het  
gebied.  
Regelgeving:  
IT: Wet 362/1991, artikelen  1, 4, 7 en 9;  
Wetsbesluit CPS 233/1946, artikelen 7 -9; en  
Presidentieel besluit (D.P.R. 221/1950, artikelen 3 en 7).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behande ling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In CY: Nationaliteitsvereiste voor de detailhandel in geneesmiddelen, medische en orthopedische 
artikelen en voor andere door apothekers verleende diensten (CPC 63211).   
Regelgeving:  
CY: Wet op farmaceutische producten en op vergifstoffen (hoofdstuk 254), zoals gewijzigd .  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende 
diensten – markttoegang:  
In BG: De detailhandel in genees middelen en specifieke medische artikelen aan het publiek is 
voorbehouden aan apotheken. Postorderverkoop van geneesmiddelen is verboden, met 
uitzondering van receptvrije geneesmiddelen.  
In EE: De detailhandel in geneesmiddelen en specifieke medische artik elen aan het publiek is 
voorbehouden aan apotheken. Postorderverkoop van geneesmiddelen en de levering van via 
internet bestelde geneesmiddelen per post of via koeriersdiensten is verboden. Voor de verlening 
van een vestigingsvergunning wordt een onderzoek  naar de economische behoefte uitgevoerd. 
Belangrijkste criterium: geografische concentratie in het gebied.  
 
639 
 In EL: Alleen natuurlijke personen die erkend apotheker zijn en door erkende apothekers opgerichte 
bedrijven mogen detailhandelsdiensten op het geb ied van geneesmiddelen en specifieke medische 
artikelen aan het publiek verlenen.  
In ES: Alleen natuurlijke personen met een apothekersvergunning mogen detailhandelsdiensten op 
het gebied van geneesmiddelen en specifieke medische artikelen aan het publiek  verlenen. Een 
apotheker kan maximaal één vergunning verkrijgen.  
In LU: Alleen natuurlijke personen mogen detailhandelsdiensten op het gebied van geneesmiddelen 
en specifieke medische artikelen aan het publiek verstrekken.  
In NL: Er gelden eisen voor de postorderverkoop van geneesmiddelen.  
Regelgeving:  
BG: Wet op geneesmiddelen voor menselijke geneeskunde, artikelen 219, 222, 228, 234 (5).  
EE: Ravimiseadus (Geneesmiddelenwet), RT I 2005, 2, 4; § 29 (2) en  § 41 (3); enTervishoiuteenuse 
korraldamise sead us (Wet op de organisatie van diensten in verband met de gezondheidszorg, RT I 
2001, 50, 284).  
EL: Wet 5607/1932, zoals gewijzigd bij de wetten  1963/1991 en  3918/2011.  
ES: Ley 16/1997, de 25 de abril, de regulación de servicios de las oficinas de farmacia  
(Wet 16/1997 van 25  april tot regeling van diensten in apotheken), artikel  2 en artikel  3.1; en  
Real Decreto Legislativo 1/2015, de 24 de julio por el que se aprueba el  Texto refundido de la Ley de 
garantías y uso racional de los medicamentos y productos sanitarios (Ley 29/2006).  
LU: Loi du 4 juillet 1973 concernant le régime de la pharmacie (annex a043);  
Règlement grand -ducal du 27 mai 1997 relatif à l'octroi des conc essions de pharmacie (annex a041); 
en  
Règlement grand -ducal du 11 février 2002 modifiant le règlement grand -ducal du 27 mai 1997 relatif 
à l'octroi des concessions de pharmacie (annex a017).  
NL: Geneesmiddelenwet, artikel 67.  
Met betrekking tot liberalis ering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
diensten – lokale aanwezigheid:  
In BG: Vereiste van permanent ingezetenschap voor apothekers.  
Regelgeving:  
BG: Wet op de geneesmiddelen voor menselijke geneeskunde, artikelen  146, 161 , 195, 222, 228.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
 
640 
 In DE, SK: Voor een vergunning om zich als apotheker te vestigen of een apotheek te openen voor de 
detailhandel in voor het publiek bestemde geneesmidde len en bepaalde medische artikelen is 
ingezetenschap vereist.  
Regelgeving:  
DE: Gesetz über das Apothekenwesen (ApoG; Duitse wet op de farmacie);  
Gesetz über den Verkehr mit Arzneimitteln (AMG);  
Gesetz über Medizinprodukte (MPG);  
Verordnung zur Regelung der Abgabe von Medizinprodukten (MPAV).  
SK: Wet 362/2011 inzake geneesmiddelen en medische apparatuur, artikel 6; en  
Wet 578/2004 inzake zorgverleners, medisch personeel en hun beroepsorganisatie.  
 
641 
 Voorbehoud nr. 4 - Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Sector – subsector:  Diensten voor onderzoek en ontwikkeling (O&O)  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 851, 853  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
De EU: Voor door de overheid gefinancierde onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten (O&O) die op EU -
niveau financiering krijgen van de Europese Unie, kunnen alleen exclusieve rechten of vergunningen 
worden verleend aan onderdanen van de lidstaten van de Europese Un ie en aan rechtspersonen uit 
de Europese Unie die hun statutaire zetel, hoofdbestuur of hoofdvestiging in de Europese Unie 
hebben (CPC 851, 853).  
Voor door de overheid gefinancierde O&O -diensten die financiering krijgen van een lidstaat, kunnen 
alleen exc lusieve rechten of vergunningen worden verleend aan onderdanen van de desbetreffende 
EU-lidstaat en aan rechtspersonen uit de desbetreffende lidstaat die hun zetel in die lidstaat hebben 
(CPC 851, 853).  
Dit voorbehoud laat deel vijf [deelname aan programm a’s van de Unie, goed financieel beheer en 
financiële bepalingen] en de uitsluiting van overheidsopdrachten door een Partij of subsidies in 
artikel SERVIN.1.1 [Doelstelling en werkingssfeer], leden 6 en 7, onverlet.   
Maatregelen:  
EU: Alle momenteel lopen de en toekomstige EU -kaderprogramma’s voor onderzoek of innovatie, 
met inbegrip van alle regels voor deelname aan Horizon 2020 en regelgeving met betrekking tot 
gemeenschappelijke technologie -initiatieven (GTI’s), de besluiten krachtens artikel 185 en het 
Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) alsook lopende en toekomstige nationale, 
regionale of lokale onderzoeksprogramma’s.  
 
  
 
642 
 Voorbehoud nr. 5 - Onroerend -goeddiensten  
Sector – subsector:  Onroerendgoeddiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 821, 822  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In CY: Nationaliteits - en ingezetenschapsvereisten voor de verlening van onroerend -goeddiensten.  
Maatregelen:  
CY: Wet 71(1)/2010 op de onroerend -goedmakelaars, als gewijzigd.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Ingezetenschap is vereist voor natuurlijke personen en vestiging voor rechtspersonen in de 
Tsjechische Republiek voor de vergunning die noodzakelijk is voor het verlenen van onroerend -
goeddiensten.  
In HR: Commerciële aanwezigheid in een lidstaat va n de EER vereist voor het verlenen van 
onroerend -goeddiensten.  
In PT: Ingezetenschap van een lidstaat van de EEA vereist voor natuurlijke personen. Vereiste van 
opgericht zijn in een lidstaat van de EEA voor rechtspersonen.  
Maatregelen:  
CZ: Wet op de ha ndelsvergunningen.  
HR: Wet bemiddeling inzake onroerende goederen (OG 107/07 en 144/12), artikel 2.  
PT: Wetsbesluit 211/2004 (artikelen  3 en 25), zoals gewijzigd en opnieuw bekendgemaakt bij 
Wetsbesluit 69/2011.  
Met betrekking tot liberalisering van inv esteringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
 
643 
 In DK: Wat betreft het verlenen van onroerend -goeddiensten door natuurlijke personen die zich op 
het grondgebied  
van Denemarken bevinden, mogen alleen of ficieel erkende vastgoedmakelaars die natuurlijke 
personen zijn en die zijn toegelaten tot het makelaarsregister van de Deense zakelijke autoriteit de 
titel van “onroerend -goedmakelaar” gebruiken. De wet vereist dat de aanvrager ingezetene is van 
Denemarke n of van een andere lidstaat van de Unie, de EER of de Zwitserse Bondsstaat.  
De Wet op de verkoop van onroerend goed is alleen van toepassing op onroerend -goeddiensten die 
worden verleend aan consumenten. De Wet op de verkoop van onroerend goed is niet va n 
toepassing op de leasing van onroerend goed (CPC 822).  
Maatregelen:  
DK: Lov om formidling af fast ejendom m.v. lov. nr. 526 af 28.05.2014 (Wet op de verkoop van 
onroerend goed).  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang , nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
In SI: Voor zover het Verenigd Koninkrijk toestaat dat Sloveense onderdanen en ondernemingen 
bemiddelingsdiensten in onroerend goed verlenen, staat Slovenië toe dat onderdanen en 
ondernemingen van he t Verenigd Koninkrijk bemiddelingsdiensten in onroerend goed verlenen 
onder dezelfde voorwaarden, mits zij voldoen aan de volgende eisen: gerechtigd zijn om in het land 
van herkomst als makelaar in onroerend goed op te treden, indiening van een verklaring van geen 
bezwaar of een uittreksel uit het strafregister en inschrijving in het register van makelaars in 
onroerend goed van het bevoegde (Sloveense) ministerie.  
Maatregelen:  
SI: Wet inzake bemiddeling in onroerend goed.  
  
 
644 
 Voorbehoud nr. 6 - Zakelijke  diensten  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten - verhuur - of leasediensten zonder 
bedieningspersoneel; diensten in verband met advies op het gebied 
van bedrijfsbeheer; technische keuring en analyses; diensten in 
verband met aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; 
ondersteunende diensten in verband met de landbouw; 
beveiligingsdiensten; arbeidsbemiddeling; vertalen en tolken en 
overige zakelijke diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 37, deel van CPC 612, deel van 621, deel van 625,  831, deel 
van 85990, 86602, 8675, 8676, 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 
87206, 87209, 87901, 87902, 87909, 88, deel van 893  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a)  Verhuur - of leasediensten zonder bedieningspersoneel  (CPC 83103, CPC 831)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In SE: Als er sprakse is van buitenlandse eigenaren, mag alleen onder Zweedse vlag worden gevaren 
als kan worden aangetoond dat het Zweedse operationele belang doorslaggevend is. 
Doorslaggevend Zweeds operationeel belang betekent dat het schip vanuit Zweden wor dt 
geëxploiteerd en voor meer dan 50  % in handen is van Zweedse onderdanen of personen uit een 
ander EER -land. Voor andere buitenlandse schepen kan onder bepaalde voorwaarden een 
uitzondering op deze regel worden toegestaan wanneer die schepen via 
rompbevr achtingsovereenkomsten door Zweedse rechtspersonen worden gehuurd of geleased (CPC 
83103).  
Maatregelen:  
SE: Sjölagen (Wet op de zeevaart) (1994:1009), hoofdstuk  1, § 1.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SE: Verhuurders en lessors van auto’s en bepaalde terreinvoertuigen (terrängmotorfordon) 
zonder chauffeur die voor minder dan één jaar verhuurd of geleased zijn, zijn verplicht iemand te 
benoemen die ervoor verantwoordelijk is dat onder meer gewaarborgd  wordt dat het contract in 
 
645 
 overeenstemming met de van toepassing zijnde regels is gesloten en dat de veiligheidsregels voor 
het wegverkeer worden nageleefd. De verantwoordelijke persoon moet in de EER wonen (CPC 831).  
Maatregelen:  
SE: Lag (1998: 424) om biluthyrning (Wet op het huren en leasen van personenwagens).  
b) Verhuur - of leasediensten en andere zakelijke diensten in verband met de luchtvaart  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstig ingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:  
De EU: Voor de verhuur of leasing van luchtvaartuigen zonder bemanning (dry lease) die worden 
gebruikt door een luchtvaartmaat schappij van de Europese Unie gelden de toepasselijke 
registratievereisten. Een dry lease -overeenkomst waarbij een vervoerder van de Unie partij is, is 
onderworpen aan vereisten in het Unierecht of het nationale recht op het gebied van de veiligheid 
van de  luchtvaart, zoals voorafgaande toestemming en andere voorwaarden die van toepassing zijn 
op het gebruik van in derde landen geregistreerde luchtvaartuigen. Voor registratie kan worden 
verlangd dat luchtvaartuigen eigendom zijn van natuurlijke personen die  aan specifieke 
nationaliteitscriteria voldoen, of van ondernemingen die aan specifieke criteria betreffende 
eigendom van kapitaal en zeggenschap voldoen (CPC 83104).  
Met betrekking tot geautomatiseerde boekingssystemen (CRS) geldt dat wanneer aan 
luchtva artmaatschappijen uit de Unie door CRS -aanbieders van buiten de Unie geen behandeling 
wordt toegekend die gelijkwaardig (d.w.z. niet -discriminerend) is aan die welke in de Unie door CRS -
aanbieders van de Unie wordt toegekend aan luchtvaartmaatschappijen va n een derde land, of 
wanneer aan CRS -aanbieders uit de Unie door luchtvaartmaatschappijen van buiten de Unie geen 
behandeling wordt toegekend die gelijkwaardig is aan die welke door luchtvaartmaatschappijen in 
de Unie wordt toegekend aan CRS -aanbieders uit  een derde land, er maatregelen kunnen worden 
genomen opdat aan luchtvaartmaatschappijen van buiten de Unie respectievelijk verleners van CRS -
diensten van buiten de Unie een gelijkwaardige discriminerende behandeling wordt toegekend.  
Maatregelen:  
EU: Ver ordening (EG) nr.  1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 2008 
inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de Gemeenschap 
(Herziening); en Verordening (EG) nr. 80/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 14 januari 
2009 inzake een gedragscode voor geautomatiseerde boekingssystemen en tot intrekking van 
Verordening (EEG) nr. 2299/89 van de Raad  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
hand el in diensten – markttoegang, nationale behandeling  
In BE: Private (burgerlijke) luchtvaartuigen die eigendom zijn van natuurlijke personen die geen 
onderdaan zijn van een EER -lidstaat, kunnen alleen worden geregistreerd indien de eigenaren hun 
woonplaat s hebben in of ingezetene zijn van België sedert ten minste één ononderbroken jaar. 
Private (burgerlijke) luchtvaartuigen die eigendom zijn van buitenlandse rechtspersonen die niet zijn 
opgericht overeenkomstig het recht van een EER -lidstaat, kunnen alleen  worden geregistreerd 
indien die rechtspersonen sedert ten minste een jaar ononderbroken een bedrijfszetel, een 
agentschap of een bureau in België hebben (CPC 83104).  
 
646 
 Vergunningsprocedures voor brandbestrijding vanuit de lucht, vliegopleiding, besproeien van 
gewassen, landmeteractiviteiten, cartografie, fotografie en andere luchtvaardiensten voor 
landbouw -, industrie - en inspectiediensten.    
Maatregelen:  
BE: Koninklijk Besluit van 15 maart 1954 tot regeling der luchtvaart.  
c) Diensten in verband met adv ies inzake bedrijfsbeheer – arbitrage en bemiddeling (CPC 
86602)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
In BG: Voor bemiddelingsdiensten is permanent of langdurig verblijf in de Republiek Bulgarije vereist 
voor burgers van andere landen dan een lidstaat van de EER of de Zwitserse Bondsstaat.  
In HU: Voor het uitoefenen van bemiddelingsactiviteiten (zoals arbitrage en verzoening) is een 
vergunning in de vorm van toelating tot het register nod ig die wordt afgegeven door de minister die 
bevoegd is voor het juridische systeem en die alleen mag worden verleend aan natuurlijke en 
rechtspersonen die ingezetene van Hongarije zijn of daar zijn gevestigd.  
Maatregelen:  
BG: Wet inzake bemiddeling, art.  8. 
HU: Wet LV van 2002 inzake bemiddeling.  
d) Technische keuring en analyses (CPC 8676)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behand eling:  
In CY: Om diensten van scheikundigen en biologen te mogen verlenen, is de nationaliteit van een 
lidstaat vereist.  
In FR: Het beroep van bioloog is voorbehouden aan natuurlijke personen en de nationaliteit van een 
lidstaat van de EER is vereist.  
Maatregelen:  
CY: Wet op de registratie van scheikundigen van 1988 (Wet 157/1998), als gewijzigd.  
FR: Code de la Santé Publique  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In BG: Vestiging in Bulgarije volgens de Bulgaarse Handelswet en inschrijving in het handelsregister 
vereist voor het verrichten van diensten van technische keuring en analyses.  
 
647 
 Voor de periodieke keuring van de technische staat van wegvoertuigen moet de entit eit 
ingeschreven zijn overeenkomstig de Bulgaarse Handelswet of de Wet rechtspersonen zonder 
winstoogmerk, of in een andere lidstaat van de EER geregistreerd zijn.  
De tests en analyses van de samenstelling en zuiverheid van lucht en water mogen alleen wor den 
uitgevoerd door het Bulgaarse ministerie van Milieu en Water, of door haar agentschappen in 
samenwerking met de Bulgaarse Academie voor wetenschap.  
Maatregelen:  
BG: Wet technische voorschriften voor producten;  
Wet inzake metingen;  
Wet op de luchtve rontreiniging; en  
Waterwet, Verordening N -32 voor de periodieke keuring van de technische staat van wegvoertuigen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel i n diensten – nationale 
behandeling, meestbegunstigingsbehandeling, lokale aanwezigheid:  
In IT: Voor biologen, chemisch analisten, landbouwkundigen en “periti agrari” zijn ingezetenschap en 
inschrijving in het beroepsregister vereist. Onderdanen van derde landen kunnen zich laten 
inschrijven op voorwaarde van wederkerigheid.  
Maatregelen:  
IT: Biologen en chemisch analisten: Wet 396/1967 betreffende het beroep van bioloog; en Koninklijk 
Besluit 842/1928 betreffende het beroep van chemisch analist.  
e) Diens ten in verband met aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen  (CPC 
8675)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale 
behandelin g, meestbegunstigingsbehandeling, lokale aanwezigheid:  
In IT: Ingezetenschap of professionele domicilie in Italië is vereist voor inschrijving in het register van 
geologen, die noodzakelijk is voor de beoefening van het beroep van landmeter of geoloog met  het 
oog op het verlenen van diensten met betrekking tot de exploratie en de exploitatie van mijnen enz. 
De nationaliteit van een lidstaat is vereist; buitenlanders kunnen zich echter laten inschrijven op 
voorwaarde van wederkerigheid.  
Maatregelen:  
IT: Geologen: Wet 112/1963, artikelen 2 en 5; D.P.R. 1403/1965, artikel 1.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
 
648 
 In BG: Voor natuurlijke personen is de nationaliteit en het ingezetenschap van een lidstaat van de 
EER of de Zwitserse Bondsstaat vereist om functies uit te oefenen die verband houden met 
landmeetkunde, cartografie en kadastraal onderzoek. Voor rechtspersonen i s handelsregistratie 
overeenkomstig de wetgeving van een lidstaat van de EER of van de Zwitserse Bondsstaat vereist.  
Maatregelen:  
BG: Wet op het kadaster en eigendomsregister; en Wet landmeetkunde en cartografie.  
Met betrekking tot liberalisering van in vesteringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In CY: Nationaliteitsvereiste voor het verrichten van de betrokken diensten.  
Maatregelen:  
CY: Wet 224/1990 als gewijzigd.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In FR: Landmeetkunde alleen via een SEL (anonyme, à responsabilité limitée ou en commandite par 
actions), een SCP (Société civ ile professionnelle), een SA en een SARL (sociétés anonymes, à 
responsabilité limitée). Vestiging vereist voor exploratie en prospectie. Wetenschappelijke 
onderzoekers kunnen van dit vereiste worden vrijgesteld bij besluit van de minister van 
Wetenschappel ijk Onderzoek, in overleg met de minister van Buitenlandse Zaken.  
Maatregelen:  
FR: Loi 46 -942 du 7 mai 1946 en décret n°71 -360 du 6 mai 1971.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In HR: Diensten van elementair geologisch, geodetisch mijnbouwadvies, evenal s bijbehorende 
adviesdiensten op het gebied van milieubescherming, mogen op het grondgebied van Kroatië 
uitsluitend in samenwerking met en/of door binnenlandse rechtspersonen worden verricht.  
Maatregelen:  
HR: Verordening inzake voorschriften voor de afgi fte van goedkeuringen aan rechtspersonen voor het 
verrichten van professionele activiteiten op het gebied van milieubescherming (OG No.57/10), 
artikelen 32 -35.  
f) Ondersteunende diensten in verband met de landbouw (deel van CPC 88)  
Met betrekking tot lib eralisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling, meestbegunstigingsbehandeling, lokale aanwezigheid:  
In IT: Voor biologen, chemisch analisten, landbouwkundigen en “periti agrari” zij n ingezetenschap en 
inschrijving in het beroepsregister vereist. Onderdanen van derde landen kunnen zich laten 
inschrijven op voorwaarde van wederkerigheid.  
 
649 
 Maatregelen:  
IT: Biologen en chemisch analisten: Wet 396/1967 betreffende het beroep van bioloog; en Koninklijk 
Besluit 842/1928 betreffende het beroep van chemisch analist.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, meestbegunstigingsbehandelin g 
en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, meestbegunstigingsbehandeling:  
In PT: De beroepen bioloog, chemisch analist en landbouwkundige zijn voorbehouden aan 
natuurlijke personen. Voor onderdanen van derde landen geldt een wederkerighe idsregeling voor 
ingenieurs en technisch ingenieurs (en niet een nationaliteitsvereiste). Voor biologen geldt noch een 
nationaliteitsvereiste noch een wederkerigheidsvereiste.   
Maatregelen:  
PT: Wetsbesluit 119/92 alterado p/ Lei 123/2015, 2 set. (Ordem E ngenheiros);  
Wet 47/2011 alterado p/ Lei 157/2015, 17 set. (Ordem dos Engenheiros Técnicos); en  
Wetsbesluit 183/98 alterado p/ Lei 159/2015, 18 set. (Ordem dos Biólogos).  
g) Beveiligingsdiensten (CPC 87302, 87303, 87304, 87305, 87309)  
Met betrekking to t liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
In IT: Voor de noodzakelijke vergunning om beveiligings - en bewakingsdiensten t e verlenen en 
waardetransporten te verzorgen, zijn de nationaliteit van een lidstaat van de EU en ingezetenschap 
vereist.  
In PT: Buitenlandse dienstverleners mogen geen beveiligingsdiensten op grensoverschrijdende basis 
verlenen.  
Er geldt een nationalite itsvereiste voor gespecialiseerd personeel.  
Maatregelen:  
IT: Wet op de openbare veiligheid (TULPS) 773/1931, artikelen 133 -141; Koninklijk Besluit 635/1940, 
artikel  257.  
PT: Wet 34/2013  alterada p/ Lei 46/2019, 16 maio; en Ordonnantie 273/2013  alterada p/ Portaria 
106/2015, 13 abril.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In DK: Ingezetenschapsvereiste voor individuele p ersonen die een vergunning aanvragen voor het 
verlenen van beveiligingsdiensten.  
Er is ook een ingezetenschapsvereiste voor managers en voor de meerderheid van de raad van 
bestuur van een rechtsentiteit die een vergunning aanvraagt voor het verlenen van 
beveiligingsdiensten. Ingezetenschap is evenwel niet vereist voor het management en voor raden 
 
650 
 van bestuur  wanneer dit voortvloeit uit internationale verdragen of instructies van de minister van 
Justitie.  
Maatregelen:  
DK: Lovbekendtgørelse 2016 -01-11 nr. 112 om vagtvirksomhed.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In EE: Ingezetenschap is vereist voor beveiligingspersoneel.  
Maatregelen:  
EE: Turvaseadus (Wet op de beveiliging) § 21, § 22.  
h)  Arbeidsbemiddeling (CPC 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 87206, 87209)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling (tevens van  
toepassing voor het regionale bestuursniveau):  
In BE: In heel België: ondernemingen die hun maatschappelijke zetel buiten de EER hebben, moeten 
aantonen dat zij in het land van herkomst arbeidsbemiddelingsdiensten aanbieden. Waals Gewest: 
een specifieke rechtsvorm (régulièrement constituée sous la forme d'une personne morale ayant 
une forme commerciale, soit au sens du droit belge, soit en vertu du droit d'un Etat membre ou 
régie par celui -ci, quelle que soit sa forme juridique) is vereist om arbeidsbemid delingsdiensten te 
mogen aanbieden. Ondernemingen die hun maatschappelijke zetel buiten de EER hebben, moeten 
bewijzen dat zij voldoen aan de voorwaarden van het decreet (bijvoorbeeld met betrekking tot de 
rechtsvorm). Duitstalige Gemeenschap: onderneminge n die hun maatschappelijke zetel buiten de 
EER hebben, moeten voldoen aan de in het genoemde decreet vastgestelde toelatingscriteria (CPC 
87202).  
Maatregelen:  
BE: Vlaams Gewest: Artikel 8, § 3, Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2010 tot 
uitvoering van het decreet betreffende de private arbeidsbemiddeling.  
Waals Gewest: Décret du 3 avril 2009 relatif à l’enregistrement ou à l’agrément des agences de 
placement (Decreet van 3 april 2009 betreffende de registratie en de erkenning van de 
arbeidsb emiddelingsbureaus), artikel 7; en Arrêté du Gouvernement wallon du 10 décembre 2009 
portant exécution du décret du 3 avril  
2009 relatif à l’enregistrement ou à l’agrément des agences de placement (Besluit van de Waalse 
regering van 10 december 2009 tot u itvoering van het decreet van 3 april 2009 betreffende de 
registratie en de erkenning van arbeidsbemiddelingsbureaus), artikel 4.  
Duitstalige Gemeenschap: Dekret über die Zulassung der Leiharbeitsvermittler und die Überwachung 
der privaten Arbeitsvermittl er / Décret du 11 mai 2009 relatif à l'agrément des agences de travail 
intérimaire et à la surveillance des agences de placement privées, artikel 6.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel  in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
 
651 
 In DE: Voor het verkrijgen van een vergunning voor de exploitatie van een uitzendbureau 
(overeenkomstig § 3, leden 3, 4 en 5, van de wet op uitzendbureaus 
(Arbeitnehmerüberlassungsgesetz)) is de n ationaliteit van een lidstaat van de Europese Unie of een 
commerciële aanwezigheid in de Europese Unie  
vereist. Het Bondsministerie van Werkgelegenheid en Sociale Zaken kan een verordening vaststellen 
inzake de plaatsing en werving van personeel uit lande n die niet tot de EER behoren, voor bepaalde 
beroepen zoals gezondheidszorggerelateerde beroepen. Een vergunning of de verlenging daarvan 
wordt geweigerd indien uitzenddiensten worden aangeboden in een vestiging, een deel van een 
vestiging of een nevenvest iging die zich niet in EER bevindt (op grond van § 3, lid 2, van de wet op 
uitzendbureaus (Arbeitnehmerüberlassungsgesetz)).  
Maatregelen:  
DE: Gesetz zur Regelung der Arbeitnehmerüberlassung (AÜG);  
Sozialgesetzbuch Drittes Buch (SGB III; Sociaal Wetboek, d erde boek) – Bevordering van de 
werkgelegenheid;  
Verordnung über die Beschäftigung von Ausländerinnen und Ausländern (BeschV; Verordening inzake 
de werkgelegenheid van vreemdelingen).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In ES: Vóór de aanvang van de activiteiten moeten arbeidsbemiddelingsbureaus een verklaring 
onder ede indienen waarin wordt bevestigd dat aan de voorschriften van de huidige wetgeving is 
voldaan (CPC 87201, 87202).  
Maatregelen:  
ES: Real Decreto -ley 8/2014, de 4 de julio, de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento, la 
competitividad y la eficiencia (tramitado como Ley 18/2014, de 15 de octubre).  
i)  Vertalen en tolken  (CPC 87905)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang,  nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In BG: Voor het verrichten van officiële vertaalactiviteiten moeten buitenlandse natuurlijke personen 
in het bezit zijn van een vergunning voor langdurig of permanent verbli jf in de Republiek Bulgarije.  
Maatregelen:  
BG: Regelgeving inzake de legalisatie, certificering en vertaling van documenten.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In HU: Officiële vertalingen, officiële beëdigingen van vertalingen en gewaarmerkte kopieën van 
officiële documenten in vreemde talen mogen uitsluitend worden gemaakt door het Hongaarse 
Bureau voor vertaling en legalisatie (OFFI).  
 
652 
 In PL: Alleen natuurlijk e personen kunnen beëdigd vertaler zijn.  
Maatregelen:  
HU: Besluit van de ministerraad nr.  24/1986 inzake officiële vertaling en vertolking.  
PL: Wet van 25  november  2004 betreffende het beroep van beëdigd vertaler of tolk (Pools staatsblad 
2019, punt  1326 ).  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In FI: Voor beëdigde vertalers is ingezetenschap in de EER vereist.  
Maatregelen:  
FI: Laki auktorisoiduista kääntäjistä (Wet op erkende vertalers) (1231/2007), s.  2(1)).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In CY: Inschrijving in het register van vertalers is noodzakelijk voor het verlenen van diensten van 
officiële vertaling en certificering. Nationaliteitsvereiste.  
In HR: Nationaliteit van een lidstaat van de EER vereist voor gecertificeerde vertalers.  
Maatregelen:  
CY: Wet op de vestiging, registratie en regulering ten aanzien van diensten van gecertificeerde 
vertalers in de Republiek Cyprus.  
HR: Verordening inzake permanente gerechtstolken (OG 88/2008), artikel  2.  
j) Overige zakelijke diensten (deel van CPC 612, deel van 621, deel van 625, 87901, 87902, 
88493, deel van 893, deel van 85990, 87909, ISIC 37)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In SE: Pandjeshuizen moeten worden opgericht in de vorm van een vennootschap met beperkte 
aansprakelijkheid of als een filiaal (deel van CPC 87909).  
Met betrekking tot liberalisering van inv esteringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Alleen een erkend verpakkingsbedrijf mag diensten verlenen met betrekking tot terugname en 
verwerking van verpakkingen en moet een als naamloze vennootschap  opgerichte rechtspersoon 
zijn (CPC 88493, ISIC 37).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In NL: Om waarborgdiensten te mogen verlenen, is commerciële aanwezigheid i n Nederland vereist. 
Het waarborgen van voorwerpen van edelmetaal is momenteel voorbehouden aan twee 
Nederlandse overheidsmonopolies (deel van CPC 893).  
 
653 
 Maatregelen:  
CZ: Wet 477/2001 Coll. (Wet op de verpakkingen), par. 16.  
SE: Wet op pandjeshuizen (1995 :1000).  
NL: Waarborgwet 1986.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In PT: De nationaliteit van een lidstaat is vereist voor het verlenen van diensten van incassobureaus 
en kredietrapportage (CPC 87901, 87902).  
Maatregelen:  
PT: Wet 49/2004.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Voor het verlenen van veilingdiensten is een vergunning vereist. Voor het verkrijgen van een  
vergunning (voor het verlenen van veilingdiensten in verband met vrijwillige openbare verkopen) 
moet een onderneming naarTsjechisch recht zijn opgericht en moet een natuurlijke persoon een 
verblijfsvergunning hebben, en moet de vennootschap of de natuurli jke persoon zijn ingeschreven in 
het Tsjechische handelsregister (deel van CPC 612, deel van 621, deel van 625, deel van 85990).  
Maatregelen:  
CZ: Wet nr. 455/1991 Coll.;  
Wet inzake de handelsvergunning; en  
Wet nr.  26/2000 Coll., inzake openbare verkope n.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In SE: Het economisch plan voor een woningbouwvereniging moet worden gecertificeerd door twee 
personen. Deze personen moeten publiekelijk erkend zijn door autoriteiten in de EE R (CPC 87909).  
Maatregelen:  
SE: Wet op coöperatieve woningbouwverenigingen (1991: 614).  
  
 
654 
 Voorbehoud nr. 7 - Communicatiediensten  
Sector – subsector:  Communicatiediensten - post - en koeriersdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC  71235, deel  van 73210, deel van 751  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
De EU: De organisatie van de plaatsing van brievenbussen op de openbare weg, de uitgave van 
postzegels en de verzending van aange tekende zendingen voor gerechtelijke of administratieve 
procedures kan overeenkomstig de nationale wetgeving beperkt zijn. Vergunningensystemen 
kunnen worden opgezet voor diensten waarvoor een universele dienstverplichting geldt. Deze 
vergunningen kunnen e en specifieke universele dienstverplichting of een financiële bijdrage aan een 
compensatiefonds omvatten.  
Maatregelen:  
EU: Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15  december  1997 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de ontwikk eling van de interne markt voor postdiensten in de 
Gemeenschap en de verbetering van de kwaliteit van de dienst.  
 
  
 
655 
 Voorbehoud nr. 8 - Diensten in verband met de bouw  
Sector – subsector:  Diensten in verband met de bouw en aanverwante civieltechnische 
werken  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 51  
Type voorbehoud:  Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
In CY: nationaliteitsvereiste.   
Maatregel:  
Wet inzake de registratie van en de controle op aannemers van bouw - en technische werken van 
2001 (29 (I) / 2001), artikelen 15 en 52.   
  
 
656 
 Voorbehoud nr. 9 - Distributiediensten  
Sector – subsector:  Distributiediensten – algemeen, distributie van tabak  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 3546, deel van 621, 6222, 631, deel van 632  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a)  Distributiediensten (CPC 3546, 631, 632 behalve 63211, 63297, 62276, deel van 621)  
Met betrekking tot libe ralisering van investeringen – markttoegang:  
In PT: Er bestaat een specifieke regeling voor de vestiging van bepaalde detailhandelszaken en 
winkelcentra. Dit met betrekking tot winkelcentra met een bruto leasebare oppervlakte van 
minimaal 8  000 m², en detailhandelbedrijven met een verkoopoppervlakte van m inimaal 2  000 m² of 
meer, indien gelegen buiten winkelcentra. Belangrijkste criteria: bijdrage aan een verscheidenheid 
van het commerciële aanbod; beoordeling van de diensten die worden verleend aan de consument; 
kwaliteit van de werkgelegenheid en maatsch appelijk verantwoord ondernemen; integratie in het 
stedelijk milieu; bijdrage aan eco -efficiëntie (CPC 631, 632 behalve 63211, 63297).  
Maatregelen:  
PT: Wetsbesluit nr.  10/2015 van 16  januari.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In CY: Nationaliteitsvereiste voor distributiediensten verleend door farmaceutische  
vertegenwoordigers (CPC 62117).  
Maatregelen:  
CY: Wet 74(I) 2020 als gewijzigd.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In LT: Voor de distributie van pyrotech nische artikelen is een vergunning vereist. Alleen 
rechtspersonen van de Unie kunnen een vergunning verkrijgen (CPC 3546).  
Maatregelen:  
 
657 
 LT: Wet betreffende het toezicht op pyrotechnische artikelen voor burgerdoeleinden (23 maart 2004, 
nr. IX -2074).  
b)  Distributie van tabak  (deel van CPC 6222 62228, deel van CPC 6310, 63108)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:   
In ES: Er is een staatsmonopolie op de detailhandel in tabak. Voor vestiging is de nationaliteit van 
een lidstaat vereist. Alleen natuurlijke personen kunnen als tabakshandelaar optreden. Elke 
tabakshandelaar kan maximaal één vergunning verkrijgen (CPC 63108).  
In FR: Staatsmonopolie op de groot - en detailhandel in tabak. Nationaliteitsvereiste voor 
tabakshandelaren (“buraliste”) (deel van CPC 6222, deel van 6310).  
Maatregelen:  
ES: Wet 14/2013 van 27 september 2014.  
FR: Code général des impôts.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In AT: Alleen natuurlijke personen kunnen een aanvraag indienen voor een vergunning  om als 
tabakshandelaar op te treden.  
Onderdanen van EER -lidstaten krijgen voorrang (CPC 63108).  
Maatregelen:  
AT: Wet op het tabaksmonopolie  1996, §  5 en §  27.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende h andel 
in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In IT: Voor de handel in en de verkoop van tabak is een vergunning vereist. De vergunning wordt 
verleend via openbare procedures. Voor de verlening van vergunningen wordt een onderzoek naar 
de econo mische behoefte verricht. Belangrijkste criteria: bevolking en geografische concentratie van 
bestaande verkooppunten (deel van CPC 6222, deel van 6310).  
Maatregelen:  
IT: Wetsbesluit 184/2003;  
Wet 165/1962;  
Wet 3/2003;  
Wet 1293/1957;  
Wet 907/1942; en  
 
658 
 Decreet van de president van de republiek (D.P.R.) 1074/1958.  
 
  
 
659 
 Voorbehoud nr. 10 - Onderwijsdiensten  
Sector – subsector:  Onderwijsdiensten (particulier gefinancierd)  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 921, 922, 923, 924  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In CY: Eigenaars en meerderheidsaandeelhouders van een particulier gefinancierde school moeten 
de nationaliteit van een lidstaat hebben. Onderdanen van het Verenigd Koninkrijk kunnen 
toestemming krijgen van de minister (van Onderwijs) volgens de vastgestelde vorm en voorwaarden.  
Maatregelen:  
CY: Wet op de particuliere scholen van 2019 (N. 147(I)/2019)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Particulier gefinancierd basis - en middelb aar onderwijs mag alleen worden gegeven door 
daartoe gemachtigde Bulgaarse ondernemingen (commerciële aanwezigheid is vereist). Bulgaarse 
kleuterscholen en scholen met buitenlandse deelneming kunnen krachtens een besluit van de raad 
van ministers op initia tief van de minister van Onderwijs en Wetenschappen worden opgericht of 
omgevormd op verzoek van in Bulgarije geregistreerde verenigingen, vennootschappen of 
ondernemingen van Bulgaarse en buitenlandse natuurlijke of rechtspersonen. Kleuterscholen en 
ander e scholen in buitenlandse handen kunnen op verzoek van buitenlandse rechtspersonen in 
overeenstemming met internationale overeenkomsten en verdragen en op basis van de 
bovenstaande bepalingen worden opgericht of omgevormd. Buitenlandse instellingen voor ho ger 
onderwijs mogen geen filialen vestigen op het grondgebied van Bulgarije. Buitenlandse instellingen 
voor hoger onderwijs mogen alleen faculteiten, departementen, instituten en colleges in Bulgarije 
openen binnen de structuur van en in samenwerking met B ulgaarse middelbare scholen (CPC 921, 
922).  
Maatregelen:  
BG: Wet inzake voorschools en schoolonderwijs; en  
 
660 
 Wet op het hoger onderwijs, punt  4 van de aanvullende bepalingen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale b ehandeling  
In SI: Particulier gefinancierde basisscholen kunnen alleen worden opgericht door Sloveense 
natuurlijke of rechtspersonen. De dienstverlener moet een statutaire zetel of filiaal vestigen (CPC 
921).  
Maatregelen:  
SI: Wet op de organisatie en fin anciering van het onderwijs (staatsblad van de Republiek Slovenië, nr.  
12/1996) en de herzieningen daarvan, artikel 40.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ en SK: Vestiging in een lidstaat is vereist voor het aa nvragen van toestemming van de staat om 
te kunnen optreden als met particuliere middelen gefinancierde instelling voor hoger onderwijs. Dit 
voorbehoud is niet van toepassing op post -secundair technisch en beroepsonderwijs (CPC 92310).  
Maatregelen:  
CZ: We t nr. 111/1998 Coll. (Wet op het hoger onderwijs), § 39; en  
Wet nr. 561/2004 Coll. inzake kleuteronderwijs, basisonderwijs, middelbaar, tertiair 
beroepsonderwijs en andere vormen van onderwijs (de Onderwijswet).  
SK: Wet nr.  131 van 21 februari 2002 inzak e universiteiten.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende 
diensten: Markttoegang:  
In ES en IT: Voor de opening van particulier gefinancierde universiteiten die erkende diploma’s of 
graden afgeven, is een  vergunning vereist. Er wordt een onderzoek naar de economische behoefte 
uitgevoerd. Belangrijkste criteria: bevolking en concentratie van bestaande instellingen.  
In ES: De procedure omvat het inwinnen van het advies van het Parlement.  
In IT: Dit is geba seerd op een driejarig programma en alleen Italiaanse rechtspersonen kunnen 
toestemming krijgen om door de overheid erkende diploma’s uit te reiken (CPC 923).  
Maatregelen:  
ES: Ley Orgánica 6/2001, de 21 de Diciembre, de Universidades (wet 6/2001 van 21 december inzake 
universiteiten), artikel  4.  
IT: Koninklijk Besluit 1592/1933 (Wet inzake het middelbaar onderwijs);  
Wet 243/1991 (Incidentele overheidsbijdrage voor particuliere universiteiten);  
Besluit 20/2003 van het CNVSU (Comitato nazionale per la valutazione del sistema universitario); en  
Besluit van de president van de republiek (DPR) 25/1998.  
 
661 
 Met betrekking to t liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In EL: De eigenaren en een meerderheid van de leden van de raad van bestuur van part iculier 
gefinancierde basisscholen en middelbare scholen en de leraren van particulier gefinancierde 
basisscholen en middelbare scholen moeten de nationaliteit van een lidstaat hebben (CPC 921, 922). 
Onderwijs op universitair niveau kan uitsluitend worden verstrekt door instellingen die volledig 
onafhankelijke publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid hebben. Wet 3696/2008 staat echter toe dat 
ingezetenen van de Unie (natuurlijke of rechtspersonen) particuliere instellingen voor tertiair 
onderwijs oprichten die certificaten afgeven die niet worden erkend als gelijkwaardig aan een 
universitair diploma (CPC 923).  
Maatregelen:  
EL: Wetten 682/1977, 284/1968, 2545/1940, Presidentieel besluit  211/1994, zoals gewijzigd bij  
Presidentieel besluit  394/1997, Grondwet  van de Helleense Republiek, artikel  16, lid 5, en Wet 
3549/2007.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In AT: Voor het aanbieden van particulier gefinancierd onderwi js in de toegepaste wetenschappen 
op universitair niveau is een vergunning vereist van de bevoegde autoriteit, het AQ Austria 
(agentschap voor kwaliteitsborging en accreditatie Oostenrijk). Een investeerder die een 
onderwijsprogramma in de toegepaste weten schappen wil aanbieden, moet als voornaamste 
activiteit het verstrekken van dergelijke programma’s hebben en ter goedkeuring van het 
voorgestelde studieprogramma een behoefteanalyse en een marktonderzoek indienen. Het 
bevoegde ministerie kan de vergunning weigeren indien het programma onverenigbaar met het 
nationale onderwijsbelang wordt geacht. De aanvrager voor de oprichting van een particuliere 
universiteit heeft een vergunning nodig van de bevoegde autoriteit (AQ Austria – agentschap voor 
kwaliteitsborg ing en accreditatie Oostenrijk). Het bevoegde ministerie kan de goedkeuring weigeren 
als het besluit van het accrediteringsorgaan niet in overeenstemming is met het nationale 
onderwijsbelang (CPC 923).  
Maatregelen:  
AT: Wet inzake universiteiten voor toeg epaste wetenschappen, BGBl I Nr.  340/1993, zoals gewijzigd, 
§ 2; Wet  
inzake particuliere universiteiten, BGBl I Nr.  74/2011, zoals gewijzigd, § 2; en  
Wet inzake kwaliteitswaarborging in het hoger onderwijs, BGBl. Nr. 74/2011, zoals gewijzigd, § 25 
(3).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In FR: Om in een particulier gefinancierde onderwijs instelling te kunnen lesgeven, is de nationaliteit 
van een lidstaat vereist (CPC 921, 922, 923). Onderdanen van het Verenigd Koninkrijk kunnen echter 
van de relevante bevoegde autoriteiten een vergunning krijgen om les te geven in instellingen voor 
 
662 
 basis -, middelbaar en hoger onderwijs. Onderdanen van het Verenigd Koninkrijk kunnen van de 
relevante bevoegde autoriteiten ook een vergunning krijgen om instellingen voor basis -, middelbaar 
en hoger onderwijs op te richten en te exploiteren of beheren. Dergelijk e vergunningen worden op 
discretionaire basis verleend.  
Maatregelen:  
FR: Code de l'éducation.  
Met betrekking tot investeringen – markttoegang, nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In MT: Dienstverleners die particulier gefinancierd hoger of volwassenenonderwijs willen verlenen, 
moeten een vergunning verkrijgen van het ministerie van Onderwijs en Werkgelegenheid. De 
beslissing of een vergunning wordt afgegeven, kan discretionair zijn (CPC  923, 924).  
Maatregelen:  
MT: Juridische mededeling  296 van 2012.  
 
663 
 Voorbehoud nr. 11 - Milieudiensten  
Sector – subsector:  Milieudiensten – verwerking en recycling van gebruikte batterijen en 
accu’s, oude auto’s en afgedankte elektrische en elektronische 
apparatuur; bescherming van luchtkwaliteit en klimaat (reiniging van 
uitlaatgassen)  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC 9402, 9404  
Type voorbehoud:  Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  grensoverschrijdende handel in diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
In SE: Alleen in Zweden gevestigde entiteiten of entiteiten die hun belangrijkste vestiging in Zweden 
hebben, komen in aanmerking voor accreditatie voor het uitvoeren van de controle van 
uitlaatgassen (C PC 9404).  
In SK: Voor de verwerking en recycling van gebruikte batterijen en accu's, afvalolie, oude auto's en 
afgedankte elektrische en elektronische apparatuur is oprichting naar het recht van een EER -land 
vereist (ingezetenschapsvereiste) (deel van CPC  9402).  
Maatregelen:  
SE: Voertuigenwet (2002:574).  
SK: Afvalstoffenwet 79/2015.  
  
 
664 
 Voorbehoud nr. 12 - Financiële diensten  
Sector – subsector:  Financiële diensten – verzekeringen en banken  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Niet van toepassing  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat  (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a) Verzekeringen  en aanverwante diensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In IT: Alleen natuurlijke personen hebben toegang tot het beroep van actuaris. Beroepsverenigingen 
(zonder rechtspersoonlijkheid) van natuurlijke personen zijn toegestaan. De nationaliteit van een 
lidstaat van de Europese Unie is vereist voor het uitoefene n van het beroep van actuaris, met 
uitzondering van buitenlandse beroepsbeoefenaren aan wie kan worden toegestaan hun beroep te 
beoefenen op basis van wederkerigheid.  
Maatregelen:  
IT: Art. 29 van het Wetboek particuliere verzekeringen (Wetsbesluit nr.  209 van 7  september 2005); 
en Wet 194/1942, artikel  4 van wet 4/1999 inzake het register.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In BG: Voor pensioenverzekeringen is een naamloze vennootschap vereist met een vergunning 
overeenkomstig het wetboek sociale verzekeringen die is ingeschreven overeenkomstig de 
Handelswet of de wetgeving van een andere lidstaat van de EU (filialen niet toegestaan).  
In BG, ES, PL  en PT: De oprichting van rechtstreekse filialen is niet toegestaan voor 
verzekeringsintermediairs, maar is voorbehouden aan ondernemingen die overeenkomstig de 
wetgeving van een lidstaat zijn opgericht (lokale vennootschap vereist). Voor PL: 
ingezetenschapsvereiste voor verzekeringsmakelaars.  
Maatregelen:  
 
665 
 BG: Wet op de verzekeringen, artikelen 12, 56 -63, 65, 66 en 80, lid 4, Wetboek sociale verzekeringen 
art. 120a –162, art. 209 –253, art. 260 –310 
ES: Reglamento de Ordenación, Supervisión y Solve ncia de Entidades Aseguradoras y Reaseguradoras 
(RD 1060/2015, de 20 de noviembre de 2015), artikel 36.  
PL: Wet inzake de verzekerings - en herverzekeringsactiviteit van 11 september 2015 (Pools 
staatsblad van 2020, punten 895 en 1180); Wet inzake de verzek eringsdistributie van 15 december 
2017 (Pools staatsblad 2019, punt 1881); Wet inzake de organisatie en de werking van 
pensioenfondsen van 28 augustus 1997 (Pools staatsblad van 2020, punt 105); Wet van 6 maart 
2018 houdende regels betreffende de economisc he activiteit van buitenlandse ondernemers en 
andere buitenlanders op het grondgebied van de Republiek Polen  
PT: Artikel  7 van Wetsbesluit  94-B/98, ingetrokken bij Wetsbesluit 2/2009 van 5 januari; en 
hoofdstuk I, afdeling VI, van Wetsbesluit 94 -B/98, arti kelen 34, nr. 6, 7, en artikel  7 van Wetsbesluit 
nr. 144/2006, ingetrokken bij Wet 7/2019 van 16 januari. Artikel 8 van de wettelijke regeling voor de 
distributie van verzekeringen en herverzekeringen, goedgekeurd bij Wet 7/2019 van 16 januari.  
Met betrekk ing tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling:  
In AT: Een filiaal moet worden geleid door ten minste twee natuurlijke personen die ingezetenen van 
AT zijn.  
In BG: Ingezetenschap is vereist voor de leden van de raden van bestuur en toezicht van 
verzekerings - of herverzekeringsondernemingen en voor elke persoon die dergelijke ondernemingen 
mag beheren of vertegenwoordigen.  
De voorzitter van de raad van beheer, de voorzitter van de raad van bestuur, de uitvoerend 
directeur en de afgeva ardigd bestuurder van pensioenverzekeringsmaatschappijen moeten 
beschikken over een vast adres of in het bezit zijn van een duurzame verblijfsvergunning in Bulgarije.  
Maatregelen:  
AT: Wet toezicht verzekeringsbedrijf 2016, artikel 14, lid 1, punt 3, Ooste nrijks staatsblad I nr. 
34/2015 (Versicherungsaufsichtsgesetz 2016, § 14 Abs. 1 Z 3, BGBl. I Nr. 34/2015)  
BG: Wet op de verzekeringen, artikelen 12, 56 -63, 65, 66 en 80, lid 4,  
Wetboek sociale verzekeringen, art. 120a -162, art. 209 -253, art. 260 -310.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Een buitenlandse verzekeraar of herverzekeraar die in BG een filiaal of agentschap wil 
vestigen om verzekeringen aan te bieden, moet in zijn land van herkomst bes chikken over een 
vergunning voor het aanbieden van dezelfde soorten verzekeringen als diegene die hij in BG wenst 
aan te bieden.  
De inkomsten van de vrijwillige aanvullende pensioenfondsen en soortgelijke inkomsten die 
rechtstreeks verband houden met vrij willige pensioenverzekeringen aangeboden door personen die 
zijn geregistreerd overeenkomstig de wetgeving van een andere lidstaat en die, in overeenstemming 
met de desbetreffende wetgeving, vrijwillige pensioenverzekeringsactiviteiten uitvoeren, zijn niet 
belastbaar volgens de in de wet op de vennootschapsbelasting vastgestelde procedure.  
 
666 
 In ES: Voordat een buitenlandse verzekeraar in Spanje een filiaal of agentschap kan vestigen met het 
oog op het aanbieden van bepaalde soorten verzekeringen, moet hij in zijn land van oorsprong al 
minstens vijf jaar over een vergunning voor het aanbieden van dezelfde soorten verzekeringen 
beschikken.  
In PT: Een buitenlandse verzekeringsonderneming die een filiaal of agentschap wil vestigen, moet al 
minstens vijf jaar overe enkomstig de relevante nationale wetgeving over een vergunning voor het 
aanbieden van verzekeringen of herverzekeringen beschikken.  
Maatregelen:  
BG: Wet op de verzekeringen, artikelen 12, 56 -63, 65, 66 en 80, lid 4,  
Wetboek sociale verzekeringen, art. 120a -162, art. 209 -253, art. 260 -310.  
ES: Reglamento de Ordenación, Supervisión y Solvencia de Entidades Aseguradoras y Reaseguradoras 
(RD 1060/2015, de 20 de noviembre de 2015), artikel 36.  
PT: Artikel  7 van Wetsbesluit nr. 94 -B/98 en hoofdstuk I, afdeling VI, van Wetsbesluit 94 -B/98, 
artikelen 34, nr. 6, 7, en artikel  7 van Wetsbesluit 144/2006; artikel 215 van de wettelijke regeling 
voor de toegang tot en het uitoefenen van het beroep van verzekeraar en herverzekeraar, 
goedgekeurd bij Wet 147/2005 van 9 se ptember.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In AT: Ter verkrijging van een vergunning voor het openen van een filiaal moeten buitenlandse 
verzekeraars in hun land van herkomst een rechtsvorm hebben die overeenstemt met of 
vergelijkbaar is met die van een naamloze vennootschap of een onderlinge 
verzekeringsmaatschappij.  
In EL: Verzekerings - en herverzekeringsondernemingen met hoofdkantoor in derde landen mogen in 
Griekenland actief zijn via de oprichting van een dochteronde rneming of een bijkantoor, waarbij een 
bijkantoor in dit geval geen specifieke rechtsvorm moet hebben, aangezien er sprake is van een 
permanente aanwezigheid op het grondgebied van een lidstaat (d.w.z. Griekenland) van een 
onderneming met hoofdkantoor buit en de EU die in die lidstaat (Griekenland) een vergunning heeft 
verkregen en die verzekeringsactiviteiten uitoefent.  
Maatregelen:  
AT: Wet toezicht verzekeringsbedrijf 2016, artikel 14, lid 1, punt 1, Oostenrijks staatsblad I nr. 
34/2015 (Versicherungsaufsi chtsgesetz 2016, § 14 Abs. 1 Z 1, BGBl. I Nr. 34/2015)  
EL: Art. 130 van Wet 4364/ 2016 (Grieks staatsblad 13/ A/ 5.2.2016)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
In AT: Promotionele activiteiten en bemiddeling namens een niet in de Unie gevestigde 
dochteronderneming of een niet in AT gevestigd filiaal (behalve voor herverzekering en retrocessie) 
zijn verboden.  
 
667 
 In DK: In DK mogen geen personen of ondernemingen (met inbe grip van 
verzekeringsmaatschappijen) andere dan verzekeringsmaatschappijen die hiervoor vergunning 
hebben verkregen krachtens de Deense wetgeving of van de bevoegde Deense autoriteiten, 
bedrijfsmatig deelnemen aan de directe verzekering van personen die in gezetenen zijn van DK en 
van Deense schepen of goederen in DK.  
In SE: Directe verzekeringen mogen enkel door een buitenlandse verzekeraar worden aangeboden 
via een verlener van verzekeringsdiensten die in Zweden vergunning heeft verkregen, op 
voorwaarde d at de buitenlandse verzekeraar en de Zweedse verzekeringsmaatschappij tot dezelfde 
groep van ondernemingen behoren of een onderlinge samenwerkingsovereenkomst hebben 
gesloten.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid : 
In DE, HU  en LT: Het verlenen van rechtstreekse verzekeringsdiensten door 
verzekeringsmaatschappijen die niet in de Europese Unie zijn opgericht, vereist het opzetten van en 
een vergunning voor een filiaal.  
In SE: Het verlenen van directe -verzekeringsbe middelingsdiensten door ondernemingen die niet in 
de EER zijn opgericht, vereist de vestiging van een commerciële aanwezigheid (vereiste van lokale 
aanwezigheid).  
In SK : Verzekeringen voor lucht - en zeevervoer, waarbij luchtvaartuigen/schepen en 
aansprakel ijkheid worden gedekt, mogen uitsluitend worden aangeboden door in de Unie 
gevestigde verzekeringsmaatschappijen of door filialen van niet in de Unie gevestigde 
verzekeringsmaatschappijen die een vergunning hebben gekregen van de Slowaakse Republiek.  
Maatr egelen  
AT: Wet toezicht verzekeringsbedrijf 2016, artikel 13, leden 1 en 2, Oostenrijks staatsblad I nr. 
34/2015 (Versicherungsaufsichtsgesetz 2016, § 13 Abs. 1 und 2, BGBl. I Nr. 34/2015) DE: §§67 -69 
Versicherungsaufsichtsgesetz (VAG)  voor alle verzekeri ngsdiensten - implementeert Solvency 2; met 
betrekking tot §105 van de Luftverkehrs -Zulassungs -Ordnung (LuftVZO) alleen voor verplichte 
wettelijke aansprakelijkheidsverzekering in verband met luchtverkeer.  
DE: Versicherungsaufsichtsgesetz (VAG) voor alle v erzekeringsdiensten; met betrekking tot de 
Luftverkehrs -Zulassungs -Ordnung (LuftVZO) alleen voor verplichte wettelijke 
aansprakelijkheidsverzekering in verband met luchtverkeer  
DK: Lov om finansiel virksomhed jf. lovbekendtgørelse 182 af 18. februar 2015.  
HU: Wet LX van 2003 LT: Wet inzake verzekeringen van 18 september, 2003 m. Nr. IX -1737, 
laatstelijk gewijzigd op 13 juni 2019 Nr. XIII -2232.  
SE: Lag om försäkringsförmedling (Wet inzake verzekeringsbemiddeling) (hoofdstuk 3, afdeling 3, 
2018:12192005:405) ; en Wet op buitenlandse verzekeraars in Zweden (hoofdstuk 4, afdelingen 1 en 
10, 1998: 293).  
SK: Wet 39/2015 inzake het verzekeringswezen  
b) Bankdiensten en andere financiële diensten  
 
668 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, na tionale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In BG: Voor het verstrekken van leningen met middelen die niet worden aangetrokken door het in 
ontvangst nemen van deposito’s of andere terugbetaalbare gelden, de verwerving van 
deelnemingen in een kredietinstelling of een andere financiële instelling, financië le lease, 
garantieverrichtingen, de verwerving van vorderingen op leningen en andere vormen van 
financiering (factoring, forfaitering enz.) zijn niet -bancaire financiële instellingen onderworpen aan 
een registratieregeling bij de Bulgaarse Nationale Bank. De financiële instelling moet haar 
voornaamste activiteit op het grondgebied van Bulgarije hebben.  
In BG: Niet -EER-banken mogen in Bulgarije bankactiviteiten uitoefenen mits zij van de BNB een 
vergunning hebben verkregen voor het starten en verrichten van  commerciële activiteiten in de 
Republiek Bulgarije via een filiaal.  
In IT: Om met een vestiging in Italië het effectenafwikkelingssysteem te mogen exploiteren of 
centrale depositodiensten voor effecten te mogen verlenen, moet een onderneming naar Italiaan s 
recht zijn opgericht (geen filialen).  
Voor andere collectieve beleggingsfondsen dan overeenkomstig wetgeving van de EU 
geharmoniseerde instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s), moet de beheerder of 
depositaris naar Italiaans recht of  het recht van een andere lidstaat zijn opgericht en een filiaal in 
Italië hebben.  
Beheermaatschappijen van investeringsfondsen die niet overeenkomstig de wetgeving van de Unie 
zijn geharmoniseerd, moeten eveneens naar Italiaans recht zijn opgericht (geen  filialen).  
Alleen banken, verzekeringsmaatschappijen, beleggingsondernemingen en ondernemingen die 
overeenkomstig EU -wetgeving geharmoniseerde icbe's beheren en hun maatschappelijke zetel in de 
Unie hebben, alsook naar Italiaans recht opgerichte icbe's, mogen de midd elen van pensioenfondsen 
beheren.  
In geval van huis -aan-huis-verkoop moet gebruik worden gemaakt van de diensten van erkende 
verkopers van financiële producten die ingezetene zijn van een lidstaat.  
Vertegenwoordigingskantoren van tussenpersonen van buite n de Europese Unie, mogen geen 
activiteiten in verband met beleggingsdiensten verrichten, met inbegrip van transacties voor eigen 
rekening en voor rekening van cliënten en het plaatsen en het overnemen van financiële 
instrumenten (filiaal vereist).  
In PT: Pensioenfondsen mogen uitsluitend worden beheerd door gespecialiseerde ondernemingen 
die met dat doel naar Portugees recht zijn opgericht, door verzekeringsondernemingen die in PT zijn 
gevestigd en een vergunning hebben om levensverzekeringen aan te bieden , of door entiteiten die 
in andere lidstaten pensioenfondsen mogen beheren. De vestiging van rechtstreekse filialen vanuit 
niet-EU-landen is niet toegestaan.  
Maatregelen:  
BG: Wet op de kredietinstellingen, artikel 2, lid 5, artikel 3a en artikel 17  
Wetboe k sociale verzekeringen, artikelen 121, 121b, 121f; en  
 
669 
 Monetaire wet, artikel 3.  
IT: Wetsbesluit 58/1998, artikelen  1, 19, 28, 30 -33, 38, 69 en 80;  
Gezamenlijke verordening van de Italiaanse centrale bank en Consob van 22 februari 1998, artikelen 
3 en 41 ; 
Verordening van de Bank van Italië van 25.1.2005;  
Titel V, hoofdstuk VII, afdeling II, Consob -verordening 16190 van 29 oktober 2007, artikelen 17 -21, 
78-81, 91 -111; en onderworpen aan:  
Verordening (EU) nr. 909/2014 van het Europees Parlement en de Raad  van 23 juli 2014 betreffende 
de verbetering van de effectenafwikkeling in de Europese Unie en betreffende centrale 
effectenbewaarinstellingen  
PT: Wetsbesluit 12/2006, zoals gewijzigd bij Wetsbesluit 180/2007 Wetsbesluit 357 -A/2007, 
Verordening 7/2007 -R, zoals gewijzigd bij Verordening 2/2008 -R, Verordening 19/2008 -R, 
Verordening 8/2009. Artikel 3 van de wettelijke regeling voor de vestiging en de werking van 
pensioenfondsen en hun beheersinstanties, goedgekeurd bij Wet 27/2020 van 23 juli.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In HU: Filialen van buiten de EER gevestigde beheermaatschappijen van beleggingsfondsen mogen 
geen Europese beleggingsfondsen beheren en mogen geen diensten op het gebied van 
vermogensbeheer verlenen aan particuliere pensioenfondsen.  
Maatregelen:  
HU: Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinstellingen en financiële ondernemingen;  
Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinstellingen en financiële ondernemingen; en  
Wet CXX van 2001 op de kapitaalmarkt.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – markttoegang:  
In BG: Een bank moet door ten minste twee personen worden beheerd en vertegenwoordigd. De 
personen d ie de bank beheren en vertegenwoordigen, moeten persoonlijk aanwezig zijn op het 
beheeradres van de bank. Rechtspersonen kunnen niet worden verkozen tot lid van het bestuur of 
de raad van bestuur van een bank.  
In SE: De oprichter van een spaarbank moet een  natuurlijke persoon zijn.  
Maatregelen:  
BG: Wet op de kredietinstellingen, artikel 10;  
Wetboek sociale verzekeringen, artikel 121e; en  
Monetaire wet, artikel 3.  
 
670 
 SE: Sparbankslagen (Wet inzake spaarkassen) (1987:619), hoofdstuk  2, § 1. 
Met betrekking tot l iberalisering van investeringen – nationale behandeling:  
In HU: Ten minste twee leden van de raad van bestuur van een kredietinstelling moeten ingezetenen 
zijn in de zin van de van toepassing zijnde deviezenwetgeving en sinds ten minste één jaar 
permanent  ingezetenen van HU zijn.  
Maatregelen:  
HU: Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinstellingen en financiële ondernemingen;  
Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinstellingen en financiële ondernemingen; en  
Wet CXX van 2001 op de kapitaalmarkt.  
Met betrekking tot libe ralisering van investeringen – markttoegang:  
In RO: Marktdeelnemers zijn rechtspersonen die zijn opgericht in de vorm van een naamloze 
vennootschap volgens de bepalingen van de wet op de ondernemingen. Alternatieve 
handelssystemen (multilaterale handelsfa ciliteit uit hoofde van de MiFID II -richtlijn) kunnen worden 
beheerd door een systeembeheerder die onder de hierboven beschreven voorwaarden is opgericht 
of door een door de ASF (Autoritatea de Supraveghere Financiară – financiële toezichthoudende 
autorite it) erkende beleggingsonderneming.  
In SI: Pensioenregelingen kunnen worden aangeboden door een pensioenbeleggingsfonds (dit is 
geen rechtspersoon en wordt dus beheerd door een verzekeringsmaatschappij, een bank of een 
pensioenverzekeraar), een pensioenverz ekeraar of een verzekeringsmaatschappij. Daarnaast kunnen 
pensioenregelingen ook worden aangeboden door aanbieders van pensioenregelingen die 
overeenkomstig de toepasselijke regelgeving van een EU -lidstaat zijn gevestigd.  
Maatregelen:  
RO: Wet nr. 126 van 11 juni 2018 betreffende financiële instrumenten en Verordening nr. 1/2017 tot 
wijziging en aanvulling van Verordening nr. 2/2006 inzake gereglementeerde markten en 
alternatieve handelssystemen, goedgekeurd bij besluit nr. 15/2006 van de NSC – ASF – Autoritatea 
de Supraveghere Financiară – financiële toezichthoudende autoriteit. SI: Wet op pensioenen en 
invaliditeitsverzekering (staatsblad van de Republiek Slovenië nr.  102/2015, zoals laatstelijk gewijzigd 
in nr. 28/19).  
Met betrekking tot  grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In HU: Buiten de EER gevestigde ondernemingen mogen financiële diensten of financiële 
hulpdiensten alleen verlenen via een filiaal in HU.  
Maatregelen:  
HU: Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinst ellingen en financiële ondernemingen;  
Wet  CCXXXVII van 2013 op kredietinstellingen en financiële ondernemingen; en  
Wet CXX van 2001 op de kapitaalmarkt.  
 
671 
   
 
672 
 Voorbehoud nr. 13 - Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Sector – subsector:  Gezondhe idszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 931, 933  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In DE (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Reddingsdiensten en “deskundige 
ambulancevervoersdiensten” worden door de Länder georganiseerd en gereglementeerd. De 
meeste Länder delegeren de bevoegdheden op het gebied van reddingsdiensten aan gemeenten. De 
gemeenten mogen voorrang geven aan organisaties zonder winstoogmerk. Dit geldt zowel voor 
buitenlandse als binnenlandse dienst verleners (CPC 931, 933). Ambulancediensten zijn onderworpen 
aan eisen inzake planning, vergunning en erkenning. Wat telegeneeskunde betreft, kan het aantal 
verleners van ICT -diensten (informatie - en communicatietechnologie) worden beperkt om 
interoperabil iteit, compatibiliteit en de noodzakelijke veiligheidsnormen te waarborgen. Dit wordt 
op niet -discriminerende wijze toegepast.  
In HR: Ten aanzien van de vestiging van sommige particulier gefinancierde sociale 
verzorgingsfaciliteiten kunnen in bepaalde geo grafische gebieden beperkingen worden gesteld in 
verband met de behoefte (CPC 9311, 93192, 93193, 933).  
In SI: De volgende diensten zijn voorbehouden aan een staatsmonopolie: levering van bloed, 
bloedpreparaten, verwijdering en bewaring van menselijke org anen voor transplantatie, medisch -
sociale, hygiënische, epidemiologische en medisch -ecologische diensten, diensten inzake 
anatomische pathologie en biomedisch ondersteunde voortplanting (CPC 931).  
Maatregelen:  
DE: Bundesärzteordnung (BÄO; Federale Genees kundewet):  
Gesetz über die Ausübung der Zahnheilkunde (ZHG);  
Gesetz über den Beruf der Psychotherapeutin und des Psychotherapeuten (PsychThG; Wet op de 
psychotherapeutische behandelingen);  
Gesetz über die berufsmäßige Ausübung der Heilkunde ohne Bestallung  (Heilpraktikergesetz);  
Gesetz über das Studium und den Beruf der Hebammen (HebG);  
 
673 
 Gesetz über den Beruf der Notfallsanitäterin und des Notfallsanitäters (NotSanG);  
Gesetz über die Pflegeberufe (PflBG);  
Gesetz über die Berufe in der Physiotherapie (MPhG);  
Gesetz über den Beruf des Logopäden (LogopG);  
Gesetz über den Beruf des Orthoptisten und der Orthoptistin (OrthoptG);  
Gesetz über den Beruf der Podologin und des Podologen (PodG);  
Gesetz über den Beruf der Diätassistentin und des Diätassistenten (DiätAssG) ; 
Gesetz über den Beruf der Ergotherapeutin und des Ergotherapeuten (ErgThg); 
Bundesapothekerordnung (BapO);  
Gesetz über den Beruf des pharmazeutisch -technischen Assistenten (PTAG);  
Gesetz über technische Assistenten in der Medizin (MTAG);  
Gesetz zur wirts chaftlichen Sicherung der Krankenhäuser und zur Regelung der 
Krankenhauspflegesätze (Krankenhausfinanzierungsgesetz - KHG);  
Gewerbeordnung (Duitse Wet tot regeling van ambacht, handel en industrie);  
Sozialgesetzbuch Fünftes Buch (SGB V; Sociaal Wetboek, vi jfde boek) – wettelijke 
ziektekostenverzekering;  
Sozialgesetzbuch Sechstes Buch (SGB VI; Sociaal Wetboek, zesde boek) – wettelijke 
pensioenverzekering;  
Sozialgesetzbuch Siebtes Buch (SGB VII; Sociaal Wetboek, zevende boek) – wettelijke 
ongevallenverzekerin g; 
Sozialgesetzbuch Neuntes Buch (SGB IX; Sociaal Wetboek, negende boek) – rehabilitatie en 
participatie van personen met een handicap;  
Sozialgesetzbuch Elftes Buch (SGB XI; (Sociaal Wetboek, elfde boek) – sociale bijstand.  
Personenbeförderungsgesetz (PBef G; (Wet openbaar vervoer).  
Regionaal niveau:  
Gesetz über den Rettungsdienst (Rettungsdienstgesetz - RDG) in Baden -Württemberg;  
Bayerisches Rettungsdienstgesetz (BayRDG);  
Gesetz über den Rettungsdienst für das Land Berlin (Rettungsdienstgesetz);  
Gesetz über  den Rettungsdienst im Land Brandenburg (BbgRettG);  
Bremisches Hilfeleistungsgesetz (BremHilfeG);  
 
674 
 Hamburgisches Rettungsdienstgesetz (HmbRDG);  
Gesetz über den Rettungsdienst für das Land Mecklenburg -Vorpommern (RDGM -V); 
Niedersächsisches Rettungsdienstgesetz (NRettDG);  
Gesetz über den Rettungsdienst sowie die Notfallrettung und den Krankentransport durch  
Unternehmer (RettG NRW);  
Landesgesetz über den Rettungsdienst sowie den Notfall - und Krankentransport (RettDG);  
Saarländisches Rettungsdi enstgesetz (SRettG);  
Sächsisches Gesetz über den Brandschutz, Rettungsdienst und Katastrophenschutz (SächsBRKG);  
Rettungsdienstgesetz des Landes Sachsen -Anhalt (RettDG LSA);  
Schleswig -Holsteinisches Rettungsdienstgesetz (SHRDG);  
Thüringer Rettungsdienstges etz (ThüRettG).  
Landespflegegesetze:  
Gesetz zur Umsetzung der Pflegeversicherung in Baden -Württemberg (Landespflegegesetz - 
LPflG);  
Gesetz zur Ausführung der Sozialgesetze (AGSG);  
Gesetz zur Planung und Finanzierung von Pflegeeinrichtungen (Landespflegeein richtungsgesetz - 
LPflegEG);  
Gesetz über die pflegerische Versorgung im Land Brandenburg (Landespflegegesetz - LPflegeG);  
Gesetz zur Ausführung des Pflege -Versicherungsgesetzes im Lande Bremen und zur Änderung  
des Bremischen Ausführungsgesetzes zum Bundessozialhilfegesetz (BremAGPflegeVG);  
Hamburgisches Landespflegegesetz (HmbLPG);  
Hessisches Ausführungsgesetz zum Pflege -Versicherungsgesetz;  
Landespflegegesetz (LPflegeG M -V); 
Gesetz zur Planung und Förderung von Pflegeeinrichtungen nach dem Elften Bu ch 
Sozialgesetzbuch (Niedersächsisches Pflegegesetz - NPflegeG);  
Gesetz zur Weiterentwicklung des Landespflegerechts und Sicherung einer unterstützenden 
Infrastruktur für ältere Menschen, pflegebedürftige Menschen und deren Angehörige (Alten - und 
Pflegeges etz Nordrhein -Westfalen – APG NRW);  
 
675 
 Landesgesetz zur Sicherstellung und Weiterentwicklung der pflegerischen Angebotsstruktur  
(LPflegeASG) (Rheinland -Pfalz);  
Gesetz Nr. 1694 zur Planung und Förderung von Angeboten für hilfe -, betreuungs - oder 
pflegebedürfti ge Menschen im Saarland (Saarländisches Pflegegesetz);  
Sächsisches Pflegegesetz (SächsPflegeG);  
Schleswig -Holstein: Ausführungsgesetz zum Pflege -Versicherungsgesetz (Landespflegegesetz - 
LPflegeG);  
Thüringer Gesetz zur Ausführung des Pflege -Versicherungsgesetzes (ThürAGPflegeVG).  
Landeskrankenhausgesetz Baden -Württemberg;  
Bayerisches Krankenhausgesetz (BayKrG);  
Berliner Gesetz zur Neuregelung des Krankenhausrechts;  
Krankenhausentwicklungsgesetz Brandenburg (BbgKHEG);  
Bremisches Kranken hausgesetz (BrmKrHG);  
Hamburgisches Krankenhausgesetz (HmbKHG);  
Hessisches Krankenhausgesetz 2011 (HKHG 2011);  
Krankenhausgesetz für das Land Mecklenburg -Vorpommern (LKHG M -V); 
Niedersächsisches Krankenhausgesetz (NKHG);  
Krankenhausgestaltungsgesetz des La ndes Nordrhein -Westfalen (KHGG NRW);  
Landeskrankenhausgesetz Rheinland -Pfalz (LKG Rh -Pf); 
Saarländisches Krankenhausgesetz (SKHG);  
Gesetz zur Neuordnung des Krankenhauswesens (Sächsisches Krankenhausgesetz - SächsKHG);  
Krankenhausgesetz Sachsen -Anhalt (KHG  LSA);  
Gesetz zur Ausführung des Krankenhausfinanzierungsgesetzes (AG -KHG) in Schleswig -Holstein;  
Thüringisches Krankenhausgesetz (Thür KHG).  
HR: Wet op de gezondheidszorg (OG  150/08, 71/10, 139/10, 22/11, 84/11, 12/12, 70/12, 144/12).  
SI: Wet op de gezon dheidszorg, staatsblad van de Republiek Slovenië nr.  23/2005, artikelen 1, 3 en 
62-64; Wet op onvruchtbaarheidsbehandelingen en biomedisch ondersteunde voortplanting, 
staatsblad van de Republiek Slovenië nr.  70/00, artikelen  15 en  16; en  
 
676 
 Wet betreffende d e levering van bloed (ZPKrv -1), staatsblad van de Republiek Slovenië nr.  104/06, 
artikelen 5 en 8.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In FR: Voor ziekenhuizen, ambulancediensten en intramurale gezondheidszorg, andere dan 
verpleging in een ziekenhuis, en voor maatschappelijke dienstverlening, is de uitoefening van 
leidinggevende functies vergunningplichtig. Bij de vergunningsprocedure wordt rekening gehouden 
met de beschikbaarheid van lokale mana gers. Alle rechtsvormen zijn toegestaan, behalve die welke 
zijn voorbehouden aan vrije beroepen.  
Maatregelen:  
FR: Loi 90 -1258 relative à l'exercice sous forme de société des professions libérales, Loi n°2011 -940 
du 10 août 2011 modifiant certaines diposit ions de la loi n°2009 -879 dite HPST, Loi n°47 -1775 
portant statut de la coopération; en Code de la santé publique.  
  
 
677 
 Voorbehoud nr. 14 - Diensten in verband met toerisme en  reizen  
Sector – subsector:  Diensten in verband met toerisme en reizen - hotels, restaurants en 
catering; reisbureaus en reisorganisatoren (met inbegrip van 
reisleiders); toeristengidsen  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 641, 642, 643, 7471, 7472  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In BG: Oprichting als vennootschap (filialen  niet toegestaan) is vereist. Diensten in verband met het 
organiseren van toeristische reizen of diensten van reisbureaus kunnen worden aangeboden door in 
de EER gevestigde personen indien zij bij vestiging op het grondgebied van Bulgarije beschikken over 
een afschrift van een document ter staving van het recht om dergelijke activiteiten uit te oefenen en 
een certificaat of een ander document van een kredietinstelling of een verzekeringsmaatschappij 
waaruit blijkt dat voor die personen een aansprakelijkheid sverzekering bestaat voor schade die zou 
kunnen voortvloeien uit een verwijtbare schending van de beroepsplicht. Wanneer de overheid (de 
staat en/of gemeenten) meer dan vijftig procent van de aandelen van een Bulgaarse onderneming 
bezit, mag het aantal bui tenlandse bestuurders het aantal bestuurders die Bulgaars onderdaan zijn, 
niet overschrijden. EER nationaliteitsvereiste voor toeristengidsen (CPC 641, 642, 643, 7471, 7472).  
Maatregelen:  
BG: Wet op het toerisme, artikelen 61, 113 en 146.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
In CY: Een vergunning om een toeristische onderneming en reiso rganisatie te vestigen, evenals de 
verlenging van een bestaande vergunning van een onderneming, wordt enkel verleend aan 
natuurlijke of rechtspersonen uit de Europese Unie. Niet -ingezeten vennootschappen die niet in een 
andere lidstaat gevestigd zijn, moge n in de Republiek Cyprus de in artikel  3 van de bovenvermelde 
wet bedoelde activiteiten niet uitoefenen op georganiseerde of permanente basis, tenzij 
vertegenwoordigd door een ingezeten vennootschap. Voor het aanbieden van diensten van 
 
678 
 toeristengidsen en d iensten van reisbureaus en reisorganisatoren is de nationaliteit van een lidstaat 
vereist (CPC 7471, 7472).  
Maatregelen:  
CY: Wet op toeristische ondernemingen, reisbureaus en toeristengidsen 1995 (Wet 41(I)/1995 als 
gewijzigd).  
Met betrekking tot libera lisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling[, meestbegunstigingsbehandeling:  
In EL: Onderdanen van derde landen moeten een  diploma van de toeristengidsenscholen van het 
Griekse ministerie van Toerisme verkrijgen om het beroep te mogen uitoefenen. In afwijking van 
bovengenoemde bepaling kan het recht om het beroep te mogen uitoefenen bij wijze van 
uitzondering onder bepaalde e xpliciet omschreven voorwaarden tijdelijk (niet langer dan een jaar) 
worden toegekend aan onderdanen van derde landen, indien er geen toeristengids voor een 
bepaalde taal voorhanden is.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, n ationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In ES (voor ES geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Nationaliteit van een lidstaat is vereist 
voor het aanbieden van diensten van toeristengids en (CPC 7472).  
In HR: Nationaliteit van een lidstaat van de EER is vereist voor horeca - en cateringdiensten door 
huishoudens en kleinschalige bedrijven op het platteland (CPC 641, 642, 643, 7471, 7472).  
Maatregelen:  
EL: Presidentieel decreet 38/2010, Mi nisterieel besluit 165261/IA/2010 (Grieks staatsblad 2157/B), 
artikel 50 van wet 4403/2016, artikel 47 van wet 4582/2018 (Grieks staatsblad 208/A). ES: 
Andalucía: Decreto 8/2015, de 20 de enero, Regulador de guías de turismo de Andalucía;  
Aragón: Decreto 21/2015, de 24 de febrero, Reglamento de Guías de turismo de Aragón;  
Cantabria: Decreto 51/2001, de 24 de julio, Article 4, por el que se modifica el Decreto 32/1997, de 
25 de abril, por el que se aprueba el reglamento para el ejercicio de actividades turísticoinformativas 
privadas;  
Castilla y León: Decreto 25/2000, de 10 de febrero, por el que se modifica el Decreto 101/1995, de 25 
de mayo, por el que se regula la profesión de guía de turismo de la Comunidad Autónoma de Castilla 
y León;  
Castilla la Mancha: Decreto 86/2006, de 17 de julio, de Ordenación de las Profesiones Turísticas;  
Cataluña: Decreto Legislativo 3/2010, de 5 de octubre, para la adecuación de normas con rango de 
ley a la Directiva 2006/123/CE, del Parlamento y del Consejo, de 12 de diciembre de 2006, relativa a 
los servicios en el mercado interior, artikel  88;  
Comunidad de Madrid: Decreto 84/2006, de 26 de octubre del Consejo de Gobierno, por el que se 
modifica el Decreto 47/1996, de 28 de marzo;  
 
679 
 Comunidad Valenciana: Decreto 90/2010, de 21 de mayo, del Consell, por el que se modifica el 
reglamento regula dor de la profesión de guía de turismo en el ámbito territorial de la Comunitat 
Valenciana, aprobado por el Decreto 62/1996, de 25 de marzo, del Consell;  
Extremadura: Decreto 37/2015, de 17 de marzo;  
Galicia: Decreto 42/2001, de 1 de febrero, de Refundic ión en materia de agencias de viajes, guias de 
turismo y turismo activo;  
Illes Balears: Decreto 136/2000, de 22 de septiembre, por el cual se modifica el Decreto 112/1996, de 
21 de junio, por el que se regula la habilitación de guía turístico en las Islas  Baleares; Islas Canarias: 
Decreto 13/2010, de 11 de febrero, por el que se regula el acceso y ejercicio de la profesión de guía 
de turismo en la Comunidad Autónoma de Canarias, artikel 5;  
La Rioja: Decreto 14/2001, de 4 de marzo, Reglamento de desarrollo  de la Ley de Turismo de La Rioja;  
Navarra: Decreto Foral 288/2004, de 23 de agosto. Reglamento para actividad de empresas de 
turismo activo y cultural de Navarra.  
Principado de Asturias: Decreto 59/2007, de 24 de mayo, por el que se aprueba el Reglament o 
regulador de la profesión de Guía de Turismo en el Principado de Asturias; en  
Región de Murcia: Decreto n.º 37/2011, de 8 de abril, por el que se modifican diversos decretos en 
materia de turismo para su adaptación a la ley 11/1997, de 12 de diciembre, de turismo de la Región 
de Murcia tras su modificación por la ley 12/2009, de 11 de diciembre, por la que se modifican 
diversas leyes para su adaptación a la directiva 2006/123/CE, del Parlamento Europeo y del Consejo 
de 12 de diciembre de 2006, relativa a  los servicios en el mercado interior.  
HR: Wet op de horeca en cateringbedrijven (OG  138/06, 152/08, 43/09, 88/10 i 50/12); en Wet op de 
toeristische dienstverlening (OG No. 68/07 en  88/10).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale  behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In HU: Voor het verlenen van grensoverschrijdende diensten van reisbureaus, reisorganisatoren en 
toeristengidsen is een vergunning van het Hongaarse Bureau voor  handelsvergunningen vereist. 
Vergunningen worden voorbehouden aan onderdanen van lidstaten van de EER alsmede aan 
rechtspersonen die hun zetel hebben in de EER (CPC 7471, 7472).  
In IT (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): om als professionele to eristengids op te treden 
is voor gidsen uit niet -EU-landen een specifieke vergunning van de regio vereist. Voor 
toeristengidsen uit de lidstaten is een dergelijke vergunning niet vereist. De vergunning wordt 
verleend aan toeristengidsen die kunnen aantonen  over voldoende bekwaamheid en kennis te 
beschikken (CP 7472).  
Maatregelen:  
HU: Wet CLXIV van 2005 inzake handel, Regeringsbesluit nr.  213/1996 (XII.23.) betreffende de 
organisatie van reizen en de activiteiten van reisbureaus.  
IT: Wet 135/2001, artikelen 7.5 en 6; en Wet 40/2007 (DL  7/2007).  
 
680 
   
 
681 
 Voorbehoud nr. 15 - Cultuur, sport en recreatie  
Sector – subsector:  Recreatiediensten; andere diensten in verband met sport  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 962, deel van CPC 96419  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Andere diensten in verband met sport (CPC 96419)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, hoger management en 
raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling:  
In AT (geldt ook voor het reg ionale bestuursniveau): de exploitatie van skischolen en 
berggidsdiensten wordt geregeld in de wet - en regelgeving van de deelstaten ("Bundesländer"). 
Voor het aanbieden van deze diensten kan de nationaliteit van een lidstaat van de EER vereist zijn. 
Onder nemingen kunnen worden verplicht een directeur aan te stellen die onderdaan is van een 
lidstaat van de EER.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In CY: Nationaliteitsvereiste voor de vestiging van een dansschool en nationaliteitsvereiste voor 
sportinstructeurs.  
Maatregelen:  
AT: Kärntner Schischulgesetz, LGBL. Nr. 53/97;  
Kärntner Berg - und Schiführergesetz, LGBL. Nr. 25/98;  
NÖ- Sportgesetz, LGBL . Nr. 5710;  
OÖ- Sportgesetz, LGBl. Nr. 93/1997;  
Salzburger Schischul - und Snowboardschulgesetz, LGBL. Nr. 83/89;  
Salzburger Bergführergesetz, LGBL. Nr. 76/81;  
Steiermärkisches Schischulgesetz, LGBL. Nr. 58/97;  
Steiermärkisches Berg - und Schiführergese tz, LGBL. Nr. 53/76;  
 
682 
 Tiroler Schischulgesetz. LGBL. Nr. 15/95;  
Tiroler Bergsportführergesetz, LGBL. Nr. 7/98;  
Vorarlberger Schischulgesetz, LGBL. Nr.  55/02 §4  (2)a  
Vorarlberger Bergführergesetz, LGBL. Nr. 54/02; en  
Wenen: Gesetz über die Unterweisung in Wintersportarten, LGBL. Nr. 37/02.  
CY: Wet 65(I)/1997 als gewijzigd; en  
Wet 17(I)/1995 als gewijzigd.  
  
 
683 
 Voorbehoud nr. 16 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Sector – subsector:  Vervoersdiensten - visserij en vervoer over water — elke a ndere 
commerciële activiteit die wordt verricht vanaf een schip; vervoer over 
water en hulpdiensten voor vervoer over water; vervoer per spoor en 
hulpdiensten voor vervoer per spoor; wegvervoer en hulpdiensten 
voor wegvervoer; hulpdiensten voor luchtvervoe rdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 0501, 0502; CPC 5133, 5223, 711, 712, 721, 741, 742, 743, 
744, 745, 748, 749, 7461, 7469, 83103, 86751, 86754, 8730, 882  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; Grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a) Zeev ervoer en hulpdiensten voor zeevervoer. Elke andere commerciële activiteit die wordt 
verricht vanaf een schip (ISIC Rev. 3.1  0501, 0502; CPC 5133, 5223, 721, deel van CPC 742, 745, 
74540, 74520, 74590, 882)  
Met betrekking tot liberalisering van investerin gen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In EU: Voor havendiensten kan een havenbeheerder of bevoegde instantie het aantal aanbieders 
van havendiensten voor een bepaalde havendienst beperken.  
Maatregelen:  
EU: Verorden ing (EU) 2017/352 van 15 februari 2017 tot vaststelling van een kader voor het 
verrichten van havendiensten en gemeenschappelijke regels inzake de financiële transparantie van 
havens, artikel 6.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur; Grensoverschrijdende handel in diensten — markttoegang, 
nationale behandeling:  
In BG: Het vervoer en elke activiteit in verba nd met waterbouwkunde en technische 
werkzaamheden onder water, de prospectie en winning van minerale en andere anorganische 
rijkdommen, loodsen, bunkeren, ontvangst van afval, mengsels van water en olie en dergelijke, 
uitgevoerd door schepen op de binnenwa teren en de territoriale wateren van Bulgarije, mogen 
alleen worden uitgevoerd door vaartuigen die onder Bulgaarse vlag varen of onder de vlag van een 
andere lidstaat.  
 
684 
 Het aantal dienstverleners in de havens kan worden beperkt op basis van de objectieve capaciteit 
van de haven, die wordt vastgesteld door een door de minister van Vervoer, Informatietechnologie 
en Communicatie opgericht comité van deskundigen.  
Voor onders teunende diensten geldt een nationaliteitsvereiste. De kapitein en de 
hoofdwerktuigbouwkundige van het vaartuig moeten onderdaan zijn van een lidstaat van de EER of 
van de Zwitserse Bondsstaat. (ISIC Rev. 3.1 0501, 0502, CPC 5133, 5223, 721, 74520, 74540, 74590, 
882).  
Maatregelen:  
BG: Koopvaardijwetboek Wet inzake de zee, de binnenwateren en de havens van de Republiek 
Bulgarije; Verordening inzake de voorwaarden voor en de volgorde van de selectie van Bulgaarse 
maatschappijen voor het vervoer van personen  en vracht in het kader van internationale verdragen; 
En Verordening 3 inzake het onderhoud van onbemande vaartuigen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In BG: Het  recht om ondersteunende diensten voor openbaar vervoer in Bulgaarse havens en in de 
havens van nationaal belang uit te voeren, wordt toegekend via een concessieovereenkomst. In de 
havens van regionaal belang wordt dit recht toegekend via een overeenkomst met de eigenaar van 
de haven (CPC 74520, 74540, 74590).  
Maatregelen:  
BG: Koopvaardijwetboek Wet inzake de zee, de binnenwateren en de havens van de Republiek 
Bulgarije.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:   
In DK: Loodsen mogen alleen diensten in Denemarken verlenen als zij in de EER wonen en als zij zijn 
geregistreerd en goedgekeurd door de Deense autoriteiten overeenkomstig de Deense loodswet 
(CPC 74520).  
Maatregelen:  
DK: Deense wet op het loodswezen, §  18.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:  
In DE (geldt o ok voor het regionale bestuursniveau): Een vaartuig dat geen eigendom is van een 
onderdaan van een lidstaat mag voor andere activiteiten dan vervoer en hulpdiensten alleen na 
specifieke toestemming worden gebruikt op de waterwegen van de Bondsrepubliek Dui tsland. 
Ontheffingen voor schepen van buiten de Europese Unie kunnen alleen worden verleend als geen 
EU-schepen beschikbaar zijn, of als zij wel beschikbaar zijn maar onder zeer ongunstige 
omstandigheden, of op basis van wederkerigheid. Voor vaartuigen die  onder de vlag van het 
Verenigd Koninkrijk varen, kunnen vrijstellingen worden verleend op basis van wederkerigheid (§  2 
para.  3 KüSchVO). Alle activiteiten die onder de werkingssfeer van de Wet op het loodswezen vallen, 
zijn gereglementeerd en accreditati e is beperkt tot onderdanen van een lidstaat van de EER of de 
 
685 
 Zwitserse Bondsstaat. Het aanbieden en exploiteren van loodsfaciliteiten is beperkt tot 
overheidsinstanties of bedrijven die door hen zijn aangewezen.  
Wat de verhuur of leasing van zeeschepen me t of zonder bedieningspersoneel, en de verhuur of 
leasing van andere dan zeeschepen zonder bedieningspersoneel betreft, kan het sluiten van 
contracten voor het goederenvervoer door schepen die onder een vreemde vlag varen of het 
charteren van dergelijke sc hepen worden beperkt afhankelijk van de beschikbaarheid van schepen 
onder Duitse vlag of de vlag van een andere lidstaat.  
Transacties tussen ingezetenen en niet -ingezetenen met betrekking tot:  
(i) de verhuur van binnenvaartuigen die niet in de economische ru imte zijn 
geregistreerd;  
(ii) het vervoer van goederen met dergelijke binnenvaartuigen; of  
(iii) het slepen van dergelijke binnenvaartuigen,  
binnen de economische ruimte kunnen worden beperkt (Vervoer over water, ondersteunende 
diensten voor vervoer over water, ve rhuur van schepen, leasing van schepen zonder 
bedieningspersoneel (CPC 721, 745, 83103, 86751, 86754, 8730).  
Maatregelen:  
DE: Gesetz über das Flaggenrecht der Seeschiffe und die Flaggenführung der Binnenschiffe  
(Flaggenrechtsgesetz; Wet bescherming vlag recht);  
Verordnung über die Küstenschifffahrt (KüSchV);  
Gesetz über die Aufgaben des Bundes auf dem Gebiet der Binnenschiffahrt 
(Binnenschiffahrtsaufgabengesetz - BinSchAufgG);  
Verordnung über Befähigungszeugnisse in der Binnenschiffahrt (Binnenschifferpat entverordnung - 
BinSchPatentV);  
Gesetz über das Seelotswesen (Seelotsgesetz - SeeLG);  
Gesetz über die Aufgaben des Bundes auf dem Gebiet der Seeschiffahrt (Seeaufgabengesetz - 
SeeAufgG); en  
Verordnung zur Eigensicherung von Seeschiffen zur Abwehr äußerer Gefahren (See -
Eigensicherungsverordnung - SeeEigensichV). r  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: ondersteunende di ensten voor zeevervoer in Finse territoriale wateren zijn voorbehouden aan 
vloten die varen onder de nationale vlag, de vlag van een lidstaat of de Noorse vlag (CPC 745).  
Maatregelen:  
FI: Merilaki (Zeevaartwet) (674/1994); en  
 
686 
 Laki elinkeinon harjoittami sen oikeudesta (Wet op het recht om een handelsactiviteit uit te voeren) 
(122/1919), s.  4.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In EL: In havengebieden is een overheidsmonopolie ingesteld voor de behandeling van vracht (CPC  
741).  
In IT: Voor de behandeling van zeevracht wordt een onderzoek naar de economische behoefte 
verricht. Belangrijkste criteria: het aantal bestaande vestigingen en de gevolgen daarvoor, de 
bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding en potentiële ni euwe werkgelegenheid (CPC 741).  
Maatregelen:  
EL: Wetboek van publiek zeerecht (Wetsbesluit nr.  187/1973).  
IT: Wetboek op de zee - en binnenvaart;  
Wet 84/1994; en  
Ministerieel decreet 585/1995.  
b) Vervoer per spoor en hulpdiensten voor vervoer per spoo r (CPC 711, 743)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Alleen onderdanen van een lidstaat  mogen vervoer per spoo r aanbieden of ondersteunende 
diensten daarvoor in Bulgarije verlenen. Vergunningen voor personen - of goederenvervoer per 
spoor worden door de minister van Vervoer afgegeven aan spoorwegexploitanten die als handelaars 
zijn geregistreerd (CPC 711, 743).  
Maatregelen:  
BG: Wet op het vervoer per spoor, artikelen 37, 48.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In LT: De exclusieve rechten voor het verlenen van diensten in verband met de doorvoer worden 
toegekend aan spoorwegondern emingen die eigendom zijn van de staat of waarvan 100 % van de 
aandelen in handen is van de staat (CPC 711).  
Maatregelen:  
LT: Wet van de Republiek Litouwen van 22 april 2004 inzake vervoer per spoor nr. IX -2152 zoals 
gewijzigd op 8 juni 2006 nr. X -653  
c) Vervoer over de weg en hulpdiensten voor vervoer over de weg (CPC 712, 7121, 7122, 
71222, 7123)  
Voor wegvervoersdiensten die niet onder deel 2 (Handel, vervoer en visserij], rubriek drie 
[Wegvervoer], titels I [Goederenvervoer over de weg] en II [Perso nenvervoer over de weg] en bijlage 
ROAD -1 [Goederenvervoer over de weg] vallen.  
 
687 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In AT: (Ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Voor passagiers - en 
goederenvervoer kunnen exclusieve rechten of vergunningen alleen worden toegekend aan 
onderdanen van de overeenkomstsluitende partijen uit de EER en aan rechtspersonen uit de Un ie 
die hun hoofdkantoor in Oostenrijk hebben. De vergunningen worden verleend op basis van niet -
discriminerende voorwaarden, op voorwaarde van wederkerigheid (CPC 712).  
Maatregelen:  
AT: Güterbeförderungsgesetz (Wet inzake goederenvervoer), BGBl. Nr. 593/1995; § 5;  
Gelegenheitsverkehrsgesetz (Wet inzake incidenteel vervoer), BGBl. Nr. 112/1996; § 6; en  
Kraftfahrliniengesetz (Wet inzake geregeld vervoer), BGBl. I Nr. 203/1999 zoals gewi jzigd, §§ 7 en 8.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
In EL: Voor aanbieders van goederenvervoer over de weg. Voor ondernemers die goederenvervoer 
over de weg willen aanbieden, is ee n Griekse vergunning vereist. De vergunningen worden verleend 
op basis van niet -discriminerende voorwaarden, op voorwaarde van wederkerigheid (CPC 7123).  
Maatregelen:  
EL: Verlening van vergunningen voor goederenvervoer over de weg: Griekse wet 3887/2010 (Grieks 
staatsblad  
A' 174), zoals gewijzigd bij artikel 5 van Wet 4038/2012 (Grieks staatsblad A' 14)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In IE: onderzoek naar de economische behoefte voor intercitybussen. Belangrijkste c riteria: het 
aantal bestaande vestigingen en de gevolgen daarvoor, de bevolkingsdichtheid, de geografische 
spreiding, de gevolgen voor het verkeer en potentiële nieuwe werkgelegenheid (CPC 7121, CPC 
7122).  
In MT: Taxi's: er gelden beperkingen voor het aan tal vergunningen.  
Karozzini (door paarden getrokken rijtuigen): Er gelden beperkingen voor het aantal vergunningen 
(CPC 712).  
In PT: onderzoek naar de economische behoefte voor limousines. Belangrijkste criteria: het aantal 
bestaande vestigingen en de ge volgen daarvoor, de bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding, 
de gevolgen voor het verkeer en potentiële nieuwe werkgelegenheid (CPC 71222).  
Maatregelen:  
IE: Public Transport Regulation Act 2009.  
MT: Taxi Services Regulations (SL499.59).  
 
688 
 PT: Wetsbesluit 41/80 van 21  augustus.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Oprichting van een onderneming in Tsjechië is verplicht (geen filialen).  
Maa tregelen:  
CZ: Wet nr. 111/1994 Coll. betreffende het vervoer over de weg.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbeg unstigingsbehandeling:  
In SE: Een Zweedse vergunning is vereist voor transporteurs die wegvervoer willen aanbieden. Voor 
een taxivergunning is onder meer vereist dat de onderneming een natuurlijk persoon moet hebben 
benoemd die als vervoersmanager optreed t (de facto een ingezetenschapsvereiste - zie het Zweedse 
voorbehoud ten aanzien van de typen van vestiging).  
Maatregelen:  
SE: Yrkestrafiklag (2012:210) (Wet op het beroepsverkeer);  
Yrkestrafikförordning (2012:237) (Regeringsbesluit inzake beroepsverkee r);  
Taxitrafiklag (2012:211) (Taxiwet); en  
Taxitrafikförordning (2012:238) (Regeringsbesluit inzake taxi's).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SK: Een concessie voor taxidiensten en een vergunning voor de exploitatie van taxidispatching 
kunnen worden verleend aan personen die op het grondgebied van de Slowaakse Republiek of in 
een andere EER -lidstaat woonachtig of gevestigd zijn.  
Maatregelen:  
Wet nr.  56/2012 Coll. betreffende het vervoer over de we g. 
d)  Hulpdiensten voor luchtvervoerdiensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In EU: Voor grondafhandelingsdiensten kan vestiging op het grondgebied van de Europese Unie 
vereist zijn. De mate waarin de grondafhandelingsdiensten zijn opengesteld, is afhankelijk van de 
grootte van de luchthaven. Het aantal aanbieders in elke luchthaven kan  worden beperkt. Voor 
"grote luchthavens" mag deze beperking niet minder dan twee aanbieders zijn.  
Maatregelen:  
 
689 
 EU: Richtlijn 96/67/EG van de Raad van 15 oktober 1996 betreffende de toegang tot de 
grondafhandelingsmarkt op de luchthavens van de Gemeensch ap.  
In BE (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Voor grondafhandelingsdiensten is 
wederkerigheid vereist.  
Maatregelen:  
BE: Koninklijk besluit van 6  november 2010 betreffende de toegang tot de grondafhandelingsmarkt 
op de luchthaven Brussel -Nati onaal (artikel  18);  
Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de toegang tot de grondafhandelingsmarkt op de 
Vlaamse regionale luchthavens (artikel  14), en  
Besluit van de Waalse Regering betreffende de toegang tot de grondafhandelingsmarkt op de 
luchth avens die onder het Waalse Gewest ressorteren (artikel  14).  
e)  Ondersteunende diensten voor alle vervoerswijzen (deel van CPC  748)  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
De EU (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): In - en uitklaringsdiensten kunnen uitsluitend 
worden verleend door ingezetenen van de Unie of daar gevestigde rechtspersonen.  
Maatregelen:  
EU: Verordening (EU) nr.  952/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 9 oktober 2013 tot 
vaststelling van het douanewetboek van de Unie.  
  
 
690 
 Voorbehoud nr. 17 - Energiegerelateerde activiteiten  
Sector – subsector:  Energiegerelateerde activiteiten — winning van delfstoffen; productie, 
transmissie en distributie voor eigen rekening van elektriciteit , gas, 
stoom en warm water; vervoer van brandstoffen via pijpleidingen; 
opslag van via pijpleidingen vervoerde brandstoffen; en diensten in 
verband met de distributie van energie  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 10, 11, 12, 13, 14, 40, CPC 5115,  63297, 713, deel van 742, 
8675, 883, 887  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; Grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursni veau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a) Winning van delfstoffen (ISIC Rev. 3.1 10, 11 12, 13 14, 3.1, CPC 5115, 7131 8675, 883)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In NL: De opsporing en winning van ko olwaterstoffen in Nederland wordt altijd gezamenlijk 
uitgevoerd door een particuliere onderneming en de door de minister van Economische Zaken 
aangewezen naamloze of besloten vennootschap. In de artikelen 81 en 82 van de Mijnbouwwet is 
vastgesteld dat alle  aandelen van deze aangewezen vennootschap middellijk of onmiddellijk aan de 
Nederlandse staat moeten behoren (ISIC Rev. 3.1 10, 3.1 11, 3.1 12, 3.1 13, 3.1 14).  
In BE: Voor de exploratie en exploitatie van de minerale en andere niet -levende rijkdommen in  de 
territoriale zee en op het continentale plat is een concessie vereist. De concessiehouder moet een 
dienstadres hebben in België (ISIC Rev. 3.1:14).  
In IT (geldt ook voor het regionale bestuursniveau voor exploratie): Voor mijnen die eigendom zijn 
van de staat gelden specifieke regels voor exploratie en winning. Voorafgaand aan elke exploitatie -
activiteit is een exploitatievergunning vereist (“permesso di ricerca”, artikel 4 Koninklijk besluit 
1447/1927). Deze vergunning heeft een looptijd, bevat de pre cieze grenzen van het terrein dat 
wordt geëxploreerd en voor hetzelfde gebied kunnen exploratievergunningen aan verschillende 
personen of ondernemingen worden verleend (dit type vergunning is niet noodzakelijkerwijs 
exclusief). Voor de ontginning en exploi tatie van mineralen is een vergunning (“concessione”, 
artikel  14) van de regionale autoriteit vereist (ISIC Rev. 3.1  10, 3.1  11, 3.1  12, 3.1  13, 3.1  14, CPC 
8675, 883).  
Maatregelen   
 
691 
 BE: Koninklijk besluit van 1 september 2004 betreffende de voorwaarden, de geografische begrenzing 
en de procedure voor de toekenning van concessies voor de exploratie en de exploitatie van de 
minerale en andere niet -levende rijkdommen in de territoriale zee  en op het continentaal plat.  
IT: Exploratie: Koninklijk besluit 1447/1927, Wetsbesluit 112/1998, artikel 34.  
NL: Mijnbouwwet.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
In BG: Voor prospectie of exploratie van ondergrondse natuurlijke rijkdommen op het grondgebied 
van de Republiek Bulgarije, op het continentale plat en in de exclusieve economische zone in de 
Zwarte Zee is een vergunning vereist, terwijl voor winning en explo itatie een uit hoofde van de wet 
op de ondergrondse natuurlijke rijkdommen verleende concessie is vereist.  
Ondernemingen die in preferentiële belastingjurisdicties (d.w.z.  offshore) zijn geregistreerd of 
daarmee rechtstreeks of onrechtstreeks zijn verbonde n, mogen niet deelnemen aan openbare 
procedures voor de verlening van vergunningen of concessies voor prospectie, exploratie of winning 
van natuurlijke rijkdommen, met inbegrip van uranium - en thoriumerts, mogen geen bestaande 
vergunning of concessie explo iteren en kunnen de geologische of commerciële ontdekking van een 
afzetting als gevolg van exploratie niet laten registreren.  
De winning van uraniumerts is bij Decreet nr. 163 van de raad van ministers van 20 augustus 1992 
beëindigd.  
Voor de exploratie en  winning van thoriumertsen is de algemene regeling van vergunningen en 
concessies van toepassing. Besluiten om de exploratie of winning van thoriumertsen toe te staan, 
worden per geval genomen op een niet -discriminerende basis.   
Overeenkomstig het besluit  van de Nationale Assemblee van de Republiek Bulgarije van 
18 januari  2012 (hs. 14 juni 2012) is het gebruik van hydrofracturering (fracking) voor prospectie, 
exploratie en winning van olie en gas verboden.  
De exploratie en winning van schaliegas is verbo den (ISIC Rev. 3.1  10, 3.1  11, 3.1 12, 3.1  13, 3.1  14). 
Maatregelen:  
BG: Wet op de ondergrondse natuurlijke rijkdommen;  
Wet inzake concessies;  
Wet inzake de privatisering en het toezicht na de privatisering;  
Wet inzake het veilige gebruik van kernenerg ie; Besluit van de Nationale Assemblee van de Republiek 
Bulgarije van 18  januari  2012; Wet op de economische en financiële betrekkingen met 
ondernemingen die geregistreerd zijn in jurisdicties waar een fiscale voorkeursbehandeling geldt, met 
personen waaro ver deze zeggenschap hebben en met hun uiteindelijk gerechtigden; en Wet op 
onderwaterrijkdommen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling:  
 
692 
 In CY: De ministerraad kan de uito efening van prospectie, exploratie en exploitatie van 
koolwaterstoffen verbieden aan elke entiteit waarover het Verenigd Koninkrijk of onderdanen van 
het Verenigd Koninkrijk de daadwerkelijke zeggenschap hebben. Na het verkrijgen van een 
vergunning mag gee n enkele entiteit onder de directe of indirecte zeggenschap van het Verenigd 
Koninkrijk of een onderdaan van het Verenigd Koninkrijk komen zonder de voorafgaande 
goedkeuring van de ministerraad. De ministerraad kan een vergunning weigeren aan een entiteit die 
daadwerkelijk onder zeggenschap staat van het Verenigd Koninkrijk of een onderdaan van het 
Verenigd Koninkrijk, indien het Verenigd Koninkrijk met betrekking tot de toegang tot en de 
uitoefening van activiteiten op het gebied van prospectie, exploratie  en exploitatie van 
koolwaterstoffen geen behandeling toekent aan entiteiten van de republiek of entiteiten van de 
lidstaten die gelijkwaardig is aan die welke de republiek of de lidstaten aan entiteiten van het 
Verenigd Koninkrijk toekennen (ISIC Rev. 3.1  1110).  
Maatregelen:  
CY: De koolwaterstoffenwet (Wet inzake prospectie, exploratie en winning) van 2007 (Wet  4(I)/2007) 
als gewijzigd.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende dien sten – lokale aanwezigheid:  
In SK: Voor de mijnbouw, activiteiten met betrekking tot de mijnbouw en geologische activiteiten is 
oprichting naar het recht van een EER -land vereist (filialen niet toegestaan). Activiteiten met 
betrekking tot mijnbouw en pros pectie die worden bestreken door Wet nr. 44/1988 van de 
Slowaakse Republiek inzake de bescherming en de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, zijn 
gereguleerd op een niet -discriminerende basis, onder meer via openbare beleidsmaatregelen die 
erop gericht  zijn het behoud en de bescherming van de natuurlijke hulpbronnen en het milieu te 
waarborgen, zoals het toestaan of verbieden van bepaalde mijnbouwtechnologieën. Voor alle 
duidelijkheid: dergelijke maatregelen omvatten een verbod op het gebruik van cyanid e bij de 
behandeling of de raffinage van mineralen, het vereiste van een specifieke vergunning in het geval 
van fracking voor activiteiten met betrekking tot prospectie, exploratie en winning van olie en gas, 
en het vereiste van voorafgaande goedkeuring vi a een plaatselijk referendum in het geval van 
nucleaire of radioactieve delfstoffen. Dit houdt geen uitbreiding in van de niet -conforme aspecten 
van de bestaande maatregel waarvoor het voorbehoud wordt gemaakt. (ISIC Rev.  3.1 10, 3.1 11, 3.1 
12, 3.1 13, 3 .1 14, CPC 5115, 7131, 8675 en 883).  
Maatregelen  
SK: Wet 51/1988 inzake mijnbouw, explosieven en administratie van mijnen door de staat; en Wet 
569/2007 inzake geologische activiteiten, Wet nr. 44/1988 inzake de bescherming en de exploitatie 
van natuurli jke hulpbronnen.   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
In FI: Voor de exploratie en exploitatie van minerale rijkdommen is een vergunning vereist die, wat 
de ontginning van nucleair materiaal betreft, door de centrale overheid wordt verleend. Voor de 
exploitatie van een mijnbouwgebied is een vergunning van de centr ale overheid vereist. 
Vergunningen kunnen worden verleend aan een in de EER ingezeten natuurlijk persoon of een in de 
EER gevestigde rechtspersoon. Er kan een onderzoek naar de economische behoefte worden 
uitgevoerd (ISIC Rev. 3.1 120, CPC 5115, 883, 8675) .  
 
693 
 In IE: Exploratie - en mijnbouwmaatschappijen die in Ierland actief zijn, moeten daar een 
aanwezigheid hebben. In het geval van de exploratie van mineralen moeten de bedrijven (zowel 
Ierse als buitenlandse) gedurende de looptijd van de werkzaamheden gebr uikmaken van de diensten 
van een agent of een in Ierland ingezeten exploratiemanager. Met betrekking tot mijnbouw wordt 
vereist dat een mijnbouwconcessie of -vergunning van de staat wordt gehouden door een 
onderneming die is opgericht naar Iers recht en di e is ingeschreven in Ierland. Er zijn geen 
beperkingen ten aanzien van de eigendom van een dergelijke vennootschap (ISIC Rev. 3.1  10, 3.1  13, 
3.1 14 en CPC 883).  
Maatregelen  
FI: Kaivoslaki (Mijnbouwwet) (621/2011), en  
Ydinenergialaki (Wet inzake kernene rgie) (990/1987).  
IE: Minerals Development Acts, 1940 -2017, en Planning Acts and Environmental Regulations.  
Uitsluitend met betrekking tot investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SI: Voor de exploratie en exploitatie van minerale hulpbronnen, met inbegrip van 
gereglementeerde mijnb ouwdiensten, is vestiging in of burgerschap van een lidstaat van de EER, de 
Zwitserse Bondsstaat of een lid van de OESO vereist (ISIC Rev. 3.1 10, ISIC Rev. 3.1 11, ISIC Rev. 3.1 
12, ISIC Rev. 3.1 13, ISIC Rev. 3.1 14, CPC 883, CPC 8675).  
Maatregelen   
SI: Mijnbouwwet 2014.  
b) Productie, transmissie en distributie voor eigen rekening van elektriciteit, gas, stoom en 
warm water; vervoer van brandstoffen via pijpleidingen; opslag van via pijpleidingen vervoerde 
brandstoffen; diensten in verband met energiedi stributie   (ISIC Rev. 3.1 40, 3.1 401, CPC 63297, 
713, deel van 742, 74220, 887)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In DK: De eigenaar of gebruiker die voornemens is om gasinfrastructuur of een pijpleiding voor het 
vervoe r van ruwe of geraffineerde aardolie en van aardolieproducten en aardgas aan te leggen, 
moet over een vergunning van de lokale autoriteit beschikken vóór de aanvang van de 
werkzaamheden. Het aantal van dergelijke vergunningen kan worden beperkt (CPC 7131).   
In MT: EneMalta plc heeft een monopolie voor de levering van elektriciteit (ISIC Rev. 3.1 401; CPC 
887).  
In NL: de eigendom van het elektriciteitsnet en het netwerk van gasleidingen behoort uitsluitend toe 
aan de Nederlandse rijksoverheid (transmissiesystemen) en andere overheidsinstanties 
(distributienetten) (ISIC Rev. 3.1 040, CPC 71310).  
Maatregelen:  
DK: Lov om naturgasforsyning, LBK 1127 05/09/2018, lov om varmeforsyning, LBK 64 21/01/2019, 
lov om Energinet, LBK 997 27/06/2018. Bekendtgørelse nr.  1257 af 27.  november  2019 om 
 
694 
 indretning, etablering og drift af olietanke, rørsystemer og pipelines (Besluit nr.  1257 van 
27 november  2019 betreffende de inplanning, bouw en exploitatie van olietanks, leidingen en 
pijpleidingen).  
MT: EneMalta Act Cap. 272 en EneMalta (Overdracht van activa, rechten, aansprakelijkheden en 
verplichtingen) Act Cap. 536.  
NL: Elektricite itswet 1998; Gaswet.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale 
behandeling, lokale aanwezigheid:  
In AT: Een verg unning voor het vervoer van gas wordt alleen verleend aan onderdanen van een 
lidstaat van de EER die hun woonplaats in de EER hebben. Ondernemingen en 
personenvennootschappen moeten hun zetel in de EER hebben. De exploitant van het netwerk moet 
een directe ur benoemen en een technisch directeur die verantwoordelijk is voor de technische 
controle van de exploitatie van het netwerk, en beiden moeten onderdaan zijn van een lidstaat van 
de EER.  
De bevoegde autoriteit mag afzien van de nationaliteits - en verblij fsvereisten wanneer de exploitatie 
van het netwerk in het algemeen belang wordt geacht.  
Voor het vervoer van andere goederen dan gas en water geldt het volgende:  
(i) aan natuurlijke personen wordt alleen een vergunning verleend als zij onderdaan zijn 
van een  lidstaat van de EER en een vestiging in Oostenrijk hebben; en  
(ii) ondernemingen en personenvennootschappen moeten hun zetel in Oostenrijk hebben. 
Er wordt een onderzoek naar de economische behoefte of een beoordeling van het 
belang uitgevoerd. Grensoverschri jdende pijpleidingen mogen niet ten koste gaan van 
de veiligheidsbelangen van Oostenrijk en zijn status als neutraal land. Ondernemingen 
en personenvennootschappen moeten een directeur aanstellen die onderdaan is van 
een lidstaat van de EER. De bevoegde au toriteit mag afzien van de nationaliteits - en 
vestigingsvereisten indien de exploitatie van de pijpleiding in het nationaal economisch 
belang wordt geacht (CPC 713).  
Maatregelen:  
AT: Rohrleitungsgesetz (Wet pijpleidingen), BGBl. Nr. 411/1975, § 5(1) en ( 2), §§ 5 (1) en (3), 15, 16, 
en  
Gaswirtschaftsgesetz 2011(Wet inzake gas), BGBl. I Nr. 107/2011, artikelen 43, 44, 90 en 93.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten –  (enkel van 
toepassing voor het regionale bestuursniveau) nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In AT: Een vergunning voor de transmissie en distributie van elektriciteit wordt alleen verleend aan 
onderda nen van een lidstaat van de EER die hun woonplaats in de EER hebben. Indien de exploitant 
een directeur of huurder aanstelt, wordt afgezien van het woonplaatsvereiste.  
 
695 
 Rechtspersonen (ondernemingen) en personenvennootschappen moeten hun zetel in de EER 
hebben. Zij moeten een directeur of huurder aanstellen die onderdaan is van een lidstaat van de EER 
en zijn woonplaats in de EER heeft.  
De bevoegde autoriteit mag afzien van de woonplaats - en nationaliteitsvereisten wanneer de 
exploitatie van het netwerk in  het algemeen belang wordt geacht (ISIC Rev. 3.1 40, CPC 887).  
Maatregelen:  
AT: Burgenländisches Elektrizitätswesengesetz 2006, LGBl. Nr. 59/2006, als gewijzigd;  
Niederösterreichisches Elektrizitätswesengesetz, LGBl. Nr. 7800/2005, als gewijzigd; Landesgesetz, 
mit dem das Oberösterreichische Elektrizitätswirtschafts - und - 
organisationsgesetz 2006 erlassen wird (Oö. ElWOG 2006), LGBl. Nr. 1/2006, als gewijzigd; 
Salzburger Landeselektrizitätsgesetz 1999 (LEG), LGBl. Nr. 75/1999, als gewijzigd;  
Gese tz vom 16. November 2011 über die Regelung des Elektrizitätswesens in Tirol (Tiroler  
Elektrizitätsgesetz 2012 – TEG 2012), LGBl. Nr. 134/2011;  
Gesetz über die Erzeugung, Übertragung und Verteilung von elektrischer Energie   
(Vorarlberger Elektrizitätswir tschaftsgesetz), LGBl. Nr. 59/2003, als gewijzigd;  
Gesetz über die Neuregelung der Elektrizitätswirtschaft (Wiener Elektrizitätswirtschaftsgesetz  
2005 – WElWG 2005), LGBl. Nr. 46/2005;  
Steiermärkisches Elektrizitätswirtschafts - und Organisationsgesetz(ELWOG), LGBl. Nr.  
70/2005; en  
Kärntner Elektrizitätswirtschafts -und Organisationsgesetz(ELWOG), LGBl. Nr. 24/2006.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nat ionale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In CZ: Voor de opwekking, transmissie, distributie, handel en andere activiteiten van exploitanten op 
de elektriciteitsmarkt, alsmede voor de opwekking, transmissie, dist ributie, opslag en handel in gas, 
alsook voor de opwekking en distributie van warmte is een vergunning vereist. Een dergelijke 
vergunning kan alleen worden afgegeven aan een natuurlijk persoon met een verblijfsvergunning of 
een rechtspersoon die is gevesti gd in de Unie. Er bestaan exclusieve rechten met betrekking tot 
elektriciteits - en gastransmissie en vergunningen om als marktdeelnemer te kunnen optreden (ISIC 
Rev. 3.1  40, CPC 7131, 63297, 742 en 887).  
In LT: Vergunningen voor de transmissie, distributi e en levering van elektriciteit en voor de 
organisatie van de handel in elektriciteit kunnen alleen worden verleend aan in de Republiek 
Litouwen gevestigde rechtspersonen of aan filialen van buitenlandse rechtspersonen of andere in de 
Republiek Litouwen ge vestigde organisaties van een andere lidstaat. Vergunningen voor de 
opwekking van elektriciteit, de  ontwikkeling van capaciteiten voor de opwekking van elektriciteit en 
de aanleg van een directe lijn kunnen alleen worden verleend aan ingezetenen van de Re publiek 
 
696 
 Litouwen, aan in de Republiek Litouwen gevestigde rechtspersonen of aan filialen van 
rechtspersonen of andere in de Republiek Litouwen gevestigde organisaties van een andere lidstaat. 
Dit voorbehoud is niet van toepassing op advies met betrekking t ot de transmissie en distributie van 
elektriciteit voor een vast bedrag of op contractbasis (ISIC Rev. 3.1 401, CPC 887).  
In het geval van brandstoffen is vestiging vereist. Vergunningen voor transmissie en distributie, 
opslag van brandstoffen en het vloe ibaar maken van aardgas kunnen alleen worden verleend aan in 
de Republiek Litouwen gevestigde rechtspersonen of aan filialen van rechtspersonen of andere 
organisaties (dochterondernemingen) van een andere lidstaat die in de Republiek Litouwen 
gevestigd zij n.  
Dit voorbehoud is niet van toepassing op advies met betrekking tot de transmissie en distributie van 
brandstoffen voor een vast bedrag of op contractbasis (CPC 713, CPC 887).  
In PL: voor de volgende activiteiten is een vergunning uit hoofde van de Ene rgiewet vereist:  
(i) de productie van brandstoffen of energie, met uitzondering van: de productie van 
vaste of gasvormige brandstoffen; de productie van elektriciteit uit 
elektriciteitsbronnen waarbij de totale capaciteit uit niet -hernieuwbare bronnen niet 
meer dan 50  MW bedraagt; de cogeneratie van elektriciteit en warmte uit bronnen 
waarbij de totale capaciteit uit niet -hernieuwbare bronnen niet meer dan 5  MW 
bedraagt; de productie van warmte met behulp van bronnen met een totale capaciteit 
van niet meer dan  5 MW;  
(ii)  de opslag van gasvormige brandstoffen in opslaginstallaties, het vloeibaar maken 
van aardgas en de hervergassing van vloeibaar aardgas in LNG -installaties alsmede de 
opslag van vloeibare brandstoffen, met uitzondering van: de lokale opslag van vloe ibaar 
gas in installaties met een capaciteit van minder dan 1 MJ/s en de opslag van vloeibare 
brandstoffen in de detailhandel;  
(iii) vervoer of distributie van brandstoffen of energie, met uitzondering van: de 
distributie van gasvormige brandstoffen via netwerk en met een capaciteit van minder 
dan 1 MJ/s en het vervoer of de distributie van warmte indien de totale capaciteit in 
opdracht van klanten niet hoger is dan 5  MW;  
(iv) de handel in brandstoffen of energie, met uitzondering van: de handel in vaste 
brandstoffen ; de handel in elektriciteit d.m.v. installaties met een spanning van minder 
dan 1 Kv die eigendom zijn van de klant; de handel in gasvormige brandstoffen indien 
de jaarlijkse omzet niet meer dan de tegenwaarde van 100  000 EUR bedraagt; de 
handel in vloeib aar gas indien de jaarlijkse omzet niet meer dan 10  000 euro bedraagt, 
en de handel in gasvormige brandstoffen en elektriciteit op beurzen door 
makelaarskantoren die hun activiteiten uitvoeren op basis van de wet van 26 oktober 
2000 betreffende commoditybe urzen, alsmede de handel in warmte indien de totale 
capaciteit in opdracht van de klanten niet meer dan 5 MW bedraagt. De omzetlimieten 
zijn niet van toepassing op de groothandel in gasvormige brandstoffen of vloeibaar gas 
of op de detailhandel in flesseng as.  
De bevoegde autoriteit kan alleen een vergunning verlenen aan aanvragers die hun hoofdvestiging 
of verblijfplaats op het grondgebied van een lidstaat van een EER -lidstaat of de Zwitserse Bondsstaat 
hebben geregistreerd (ISIC Rev. 3.1 040, CPC 63297, 7 4220, CPC 887).  
Maatregelen:  
 
697 
 CZ: Wet nr. 458/2000 Coll. inzake bedrijfsleven en overheid in de energiesector (The Energy Act).  
LT: Wet van de Republiek Litouwen van 10  oktober 2000 inzake aardgas, nr.  VIII-1973; en Wet van de 
Republiek Litouwen van 20 j uli 2000 betreffende elektriciteit nr. VIII -1881.  
PL: Energiewet van 10 april 1997, artikelen 32 en 33.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In SI: Voor de productie, handel, levering aan eindafnemers, transmissie en distributie van 
elektriciteit en aardgas is vestiging in de Unie vereist (ISIC Rev. 3.1  4010, 4020, CPC 7131, CPC 887).  
Maatregelen:  
SI: Energetski zakon (Energiewet) 2014, staatsblad Republiek Slovenië, nr. 17/2014; en Mijnbouwwet 
2014.  
  
 
698 
 Voorbehoud nr. 18 - Landbouw, visserij en be - en verwerkende industrie  
Sector – subsector:  Landbouw, jacht, bosbouw; vee - en rendierhouderij, visseri j en 
aquacultuur; uitgeverijen, drukkerijen, reproductie van opgenomen 
media  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015, 1531, 050, 0501, 0502, 221, 222, 
323, 324, CPC 881, 882, 88442  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behan deling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Prestatie -eisen  
Hoger management en raden van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen; Grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  EU/Lidstaat (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
a)  Landbouw, jacht, bosbouw  (ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015, 1531, CPC 881)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling:  
In IE: Voor de vestiging van graanmolens door buitenlandse ingezetenen is toestemming vereist (ISIC 
Rev. 3.1 1531).  
Maatregelen:  
IE: Agriculture Produce (Cereals) Act, 1933.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behand eling:  
In FI: Alleen onderdanen van een lidstaat van de EER woonachtig in rendiergebied mogen eigen 
rendieren houden en activiteiten in verband met de rendierhouderij uitoefenen. Exclusieve rechten 
kunnen worden verleend.  
In FR: Voorafgaande toestemming is vereist om lid te worden van een landbouwcoöperatie of om als 
directeur daarvan op te treden (ISIC Rev. 3.1 011, 012, 013, 014, 015).  
In SE: Uitsluitend Sami mogen eigendomsrechten bezitten en uitoefenen in verband met de 
rendierhouderij.  
Maatregelen:   
FI: Poronhoitolaki (Wet op de rendierhouderij) (848/1990), hoofdstuk  1, s.  4, Protocol 3 bij het 
Toetredingsverdrag van Finland.  
 
699 
 FR: Code rural et de la pêche maritime.  
SE: Wet op de rendierhouderij (1971:437), afdeling  1.  
b)  Visserij en aquacultuur (ISIC Rev. 3.1  050, 0501, 0502, CPC 882)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende diensten: Markttoegang:  
In FR: Een Frans schip onder Franse vlag kan alleen een visvergunning of to estemming om te vissen 
verkrijgen op basis van nationale quota wanneer er een reëel economisch verband op het 
grondgebied van Frankrijk bestaat en het vaartuig vanuit een vaste inrichting op het grondgebied 
van Frankrijk wordt geleid en gecontroleerd (ISIC  Rev. 3.1 050, CPC 882).  
Maatregelen:  
FR: Code rural et de la pêche maritime.  
c) Vervaardiging - Uitgeverijen, drukkerijen, reproductie van opgenomen media  (ISIC Rev.  3.1 
221, 222, 323, 324, CPC 88442)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende diensten: markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In LV: Alleen rechtspersonen naar Lets recht en natuurlijke personen uit Letland mogen massamedia 
oprichten en publiceren. Filialen zijn niet toegestaan (CPC 88442).  
Maatregelen:  
LV: Wet op de pers en andere massamedia, s.  8.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In DE (geldt ook voor het regionale bestuursniveau): Op alle openbaar verspreide of gedrukte 
kranten, vaktijdschriften en periodieken moet de “verantwoordelijke uitgever” duidelijk zijn 
aangegeven (volledige naam en adres van een natuurlijk persoon). Er kan worden verlangd dat de 
verantwoordelijke uitgever een permanent ingezetene van Duitsland, de Unie of een lidstaat van de 
EER is. Uitzonderingen kunnen worden toegestaan door de minister van Binnenlandse Zaken (I SIC 
Rev. 3.1 223, 224).  
Maatregelen:  
DE:  
Regionaal niveau:  
Gesetz über die Presse Baden -Württemberg (LPG BW);  
Bayerisches Pressegesetz (BayPrG);  
Berliner Pressegesetz (BlnPrG);  
 
700 
 Brandenburgisches Landespressegesetz (BbgPG);  
Gesetz über die Presse Bremen (BrPrG);  
Hamburgisches Pressegesetz;  
Hessisches Pressegesetz (HPresseG);  
Landespressegesetz für das Land Mecklenburg -Vorpommern (LPrG M -V); 
Niedersächsisches Pressegesetz (NPresseG);  
Pressegesetz für das Land Nordrhein -Westfalen (Landespressegesetz NRW);  
Landesmediengesetz (LMG) Rheinland -Pfalz;  
Saarländisches Mediengesetz (SMG);  
Sächsisches Gesetz über die Presse (SächsPresseG);  
Pressegesetz für das Land Sachsen -Anhalt (Landespressegesetz);  
Gesetz über die Presse Schleswig -Holstein (PressG SH);  
Thüringer Pressegesetz (TPG).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In IT: Voor zover het Verenigd Koninkrijk toestaat dat Italiaanse beleggers meer dan 49 procent van 
het kapitaal of de stemrechten in een uitgev erij van het Verenigd Koninkrijk bezitten, staat Italië 
onder dezelfde voorwaarden toe dat beleggers van het Verenigd Koninkrijk meer dan 49 procent van 
het kapitaal of de stemrechten in een Italiaanse uitgeverij bezitten (ISIC Rev. 3.1 221, 222).  
Maatreg elen:  
IT: Wet 416/1981, artikel  1 (en latere wijzigingen).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – hoger management en raden van bestuur:  
In PL: Nationaliteitsvereiste voor de hoofdredacteur van kranten en tijdschriften (ISIC Rev.  
3.1 221, 222).  
Maatregelen:  
PL: Perswet van 26  januari  1984, Pools staatsblad, nr.  5, punt  24, met latere wijzigingen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale beh andeling, lokale aanwezigheid:  
In SE: Natuurlijke personen die eigenaar zijn van tijdschriften die in Zweden worden gedrukt en 
uitgegeven, moeten woonachtig zijn in Zweden of onderdaan zijn van een lidstaat van de EER. 
Eigenaren (rechtspersonen) van derge lijke tijdschriften moeten in de EER gevestigd zijn. Voor 
 
701 
 tijdschriften die in Zweden worden gedrukt en uitgegeven en voor technische opnames moet een 
verantwoordelijke uitgever worden aangewezen die in Zweden woont (ISIC Rev. 3.1 22, CPC 88442).  
Maatrege len:  
SE: Wet op de persvrijheid (1949:105);  
Fundamentele wet inzake vrijheid van meningsuiting (1991:1469), en  
Wet op de verordeningen inzake de wet op de persvrijheid en de wet op de fundamentele vrijheid van 
meningsuiting (1991:1559).   
  
 
702 
 Lijst van het Verenigd Koninkrijk  
Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen (alle behalve gezondheidszorg)  
Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (diergeneeskundige diensten)  
Voorbehoud nr. 4 - Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Voorbehoud nr. 5 - Zakelijke diensten  
Voorbehoud nr. 6 - Communicatiediensten  
Voorbehoud nr. 7 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Voorbehoud nr. 8 - Energiegerelateerde activiteiten  
  
 
703 
 Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Sector:  Alle sectoren  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raden van bestuur  
Prestatievereisten  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – Prestatievereisten  
Het Verenigd Koninkrijk kan een verbintenis of toezegging die is gedaan overeenkomstig de 
bepalingen inzake toezeggingen na het bod in de City Code on Takeovers and Mergers of krachte ns 
de Deeds of Undertaking met betrekking tot overnames of fusies, doen naleven, indien de 
verbintenis of toezegging niet wordt opgelegd of vereist als voorwaarde voor de goedkeuring van de 
overname of fusie.  
Maatregelen:  
City Code on Takeovers and Mergers  
Companies Act 2006   
Law of Property (Miscellaneous Provisions) Act 1989 wat betreft het doen naleven van de Deeds of 
Undertaking met betrekking tot overnames of fusies  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeli ng en hoger 
management en raden van bestuur  
Dit voorbehoud is alleen van toepassing op gezondheids -, maatschappelijike of onderwijsdiensten:  
Wanneer het VK activa van of zijn aandelen in een bestaande staatsonderneming of een bestaande 
overheidsentiteit die gezondheids -, maatschappelijke of onderwijsdiensten (CPC  93, 92) verstrekt, 
verkoopt of anderszins vervreemdt, kan het met betrekking tot investeerders uit de Unie of hun 
ondernemingen een verbod of beperkingen opleggen ten aanzien van de eigendom van dergelijke 
aandelen of activa, alsmede eventuele zeggenschap over een daaruit voortvloeiende onderneming 
verbieden of ten aanzien van die zeggenschap beperkingen opleggen.  Met betrekking tot een 
dergelijke verkoop of vervreemding anderszins kan het VK maat regelen vaststellen of handhaven 
met betrekking tot de nationaliteit van het hogere management en de leden van de raad van 
bestuur, en maatregelen vaststellen of handhaven ter beperking van het aantal aanbieders.  
Voor de toepassing van dit voorbehoud:  
 
704 
 (i) wordt als een bestaande maatregel beschouwd elke maatregel die na de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst wordt gehandhaafd of vastgesteld en die op 
het tijdstip van de verkoop of vervreemding anderszins een verbod of beperkingen 
oplegt ten aanzien van de eigendom van aandelen of activa, nationaliteitsvereisten 
stelt of het aantal aanbieders zoals omschreven in dit voorbehoud beperkt, en  
(ii) wordt onder “staatsonderneming” verstaan een onderneming die eigendom is van of 
waarover door eigendomsbelangen zeggensc hap wordt uitgeoefend door het VK, 
ondernemingen die na de inwerkingtreding van deze overeenkomst uitsluitend zijn 
opgericht met het oog op de verkoop of vervreemding anderszins van aandelen in, of 
activa van een bestaande overheidsonderneming of overheids entiteit daaronder 
begrepen.  
Maatregelen:  
Zoals hierboven toegelicht in het element "Omschrijving".  
  
 
705 
 Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen (alle behalve gezondheidszorg)  
Sector – subsector:  Vrije beroepen – rechtskundige diensten; auditdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC 861, CPC 862  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
(a) Rechtskundige diensten (deel van CPC  861)  
Om bepaalde rechtskundige diensten te verlenen, kan het nodig zijn een vergunning of licentie te 
verkrijgen van een bevoegde autoriteit, of te voldoen aan registr atievereisten. Voor zover de 
vereisten voor het verkrijgen van een vergunning of licentie, of voor registratie, niet -discriminerend 
zijn en stroken met de door artikel SERVIN 5.49 opgelegde verplichtingen, worden zij niet vermeld. 
Hierbij kan het bijvoorbe eld gaan om een vereiste om bepaalde kwalificaties te hebben behaald, een 
erkende periode van opleiding te hebben voltooid of na lidmaatschap een kantoor - of postadres 
binnen het rechtsgebied van de bevoegde autoriteit te hebben.  
Met betrekking tot liberal isering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid  en nationale 
behandeling:  
Ingezetenschap (commerciële aanwezigheid) kan worden vereist door de bevoegde beroeps - of 
regelgevingsinstantie voor de verlening van rechtskundige diensten met betrekking tot intern Brits 
recht. Er gelden niet -discriminerende voorwaarden inzake de rechtsvorm.  
Ingezetenschap kan worden vereist door de bevoegde beroeps - of regelgevingsinst antie voor de 
verlening van bepaalde rechtskundige diensten in het VK met betrekking tot immigratie.  
Maatregelen:  
Voor Engeland en Wales, de Solicitors Act  1974, de Administration of Justice Act 1985 en de Legal 
Services Act  2007. Voor Schotland, de Solicitors (Scotland) Act  1980 en de Legal Services (Scotland) 
Act 2010. Voor Noord -Ierland, de Solicitors (Northern Ire land) Order  1976. Voor alle rechtsgebieden, 
de Immigration and Asylum Act 1999. Voorts omvatten de in elk rechtsgebied toepasselijke 
maatregelen de door de beroeps - en regelgevingsinstanties vastgestelde eisen.  
(b) Auditdiensten (CPC 86211 en 86212 andere dan  boekhoudkundige)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
 
706 
 De bevoegde autoriteiten van het VK kunnen de gelijkwaardigheid van de kwalificaties van een  
auditor die onderdaan is van de Unie of van een derde land, erkennen zodat deze kan worden 
toegelaten tot optreden als wettelijk auditor in het VK, op voorwaarde van wederkerigheid (CPC 
8621).  
Maatregelen:  
De Companies Act 2006   
 
707 
 Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (diergeneeskundige diensten)  
Sector – subsector:  Vrije beroepen – diergeneeskundige diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 932  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschri jdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Voor het verlenen van diergeneeskundige diensten is fysieke aanwezigheid vereist. Het beoefenen 
van de diergeneeskundige praktijk is voorbehouden aan gekwalificeerde dierenartsen die 
geregistreerd zijn bij het Royal College of Veterinary Surgeons (RCVS).  
Maatregelen:  
Veterinary Surgeons Act 1966  
  
 
708 
 Voorbehoud nr. 4 - Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Sector – subsector:  Diensten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O)  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 851, 853  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Voor door de overheid gefinancierde onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten (O&O) die financiering 
krijgen van het VK, kunnen alleen exclusieve rechten of vergunningen worden verleend aan 
onderdanen van het VK en aan rechtspersonen uit het VK die hun statutai re zetel, hoofdbestuur of 
hoofdvestiging in het VK hebben (CPC 851, 853).  
Dit voorbehoud laat [deel vijf] [deelname aan programma’s van de Unie, goed financieel beheer en 
financiële bepalingen] en de uitsluiting van overheidsopdrachten door een Partij of subsidies in 
artikel SERVIN.1.1 [Doelstelling en werkingssfeer], leden 6 en 7, onverlet.   
Maatregelen:  
Alle momenteel lopende en toekomstige programma's voor onderzoek of innovatie.  
  
 
709 
 Voorbehoud nr. 5 - Zakelijke diensten  
Sector – subsector:  Zakelijke d iensten — verhuur - of leasediensten zonder 
bedieningspersoneel en andere zakelijke diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC 831  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van  investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Voor de verhuur of leasing van luchtvaartuigen zonder bemanning (dry lease) die worden gebruikt 
door een luchtvaartmaatschappij van het VK gelden de toepasselijke registratievereisten. Een dry 
lease -overeenkomst waarbij een vervoerder van het VK partij is,  is onderworpen aan vereisten in de 
nationale wetgeving op het gebied van de veiligheid van de luchtvaart, zoals voorafgaande 
toestemming en andere voorwaarden die van toepassing zijn op het gebruik van in derde landen 
geregistreerde luchtvaartuigen. Voor registratie kan worden verlangd dat luchtvaartuigen eigendom 
zijn van natuurlijke personen die aan specifieke nationaliteitscriteria voldoen, of van ondernemingen 
die aan specifieke criteria betreffende eigendom van kapitaal en zeggenschap voldoen (CPC 831 04).  
Met betrekking tot geautomatiseerde boekingssystemen (CRS) geldt dat wanneer aan 
luchtvaartmaatschappijen uit het VK door CRS -aanbieders van buiten het VK geen behandeling 
wordt toegekend die gelijkwaardig (d.w.z. niet -discriminerend) is aan die welk e in het VK wordt 
toegekend, of wanneer aan CRS -aanbieders uit het VK door luchtvaartmaatschappijen van buiten 
het VK geen behandeling wordt toegekend die gelijkwaardig is aan die welke in het VK wordt 
gegeven, er maatregelen kunnen worden genomen opdat de  aanbieders van CRS -diensten uit het VK 
een gelijkwaardige discriminerende behandeling toekennen aan luchtvaartmaatschappijen van 
buiten het VK, en de luchtvaartmaatschappijen uit het VK een gelijkwaardige behandeling toekennen 
aan verleners van CRS -dienst en van buiten het VK.  
Maatregelen:  Verordening (EG) nr.  1008/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 24 
september 2008 inzake gemeenschappelijke regels voor de exploitatie van luchtdiensten in de 
Gemeenschap (herschikking), als behouden in het rech t van het VK bij de European Union 
(Withdrawal) Act 2018  en als gewijzigd bij de Operation of Air Services (Amendment etc.) (EU Exit) 
Regulations (S.I. 2018/1392).  
 
  
Verordening (EG) nr.  80/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 14 januari 2009 i nzake 
een gedragscode voor geautomatiseerde boekingssystemen en tot intrekking van Verordening (EEG) 
nr. 2299/89 van de Raad, als behouden in het recht van het VK bij de European Union (Withdrawal) 
Act 2018  en als gewijzigd bij de Computer Reservation Sys tems (Amendment) (EU Exit) Regulations 
2018 (S.I. 2018/1080).  
 
710 
 Voorbehoud nr. 6 - Communicatiediensten  
Sector – subsector:  Communicatiediensten - post - en koeriersdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC  71235, deel van 73210, deel van 751  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
De organisatie van de plaatsing van brievenbussen op de openbare weg, de uitgifte van postzegels 
en de verzending van aangetekende zendingen voor gerechtelijke of administratieve procedures kan 
overeenkomstig de nationale wetgeving beperkt zijn. Voor meer zekerheid kunnen postexploitanten 
onderworpen zijn aan e en specifieke universele dienstverplichting of een financiële bijdrage aan een 
compensatiefonds.  
Maatregelen:  
Postal Services Act 2011  
  
 
711 
 Voorbehoud nr. 7 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Sector – subsector:  Vervoersdiensten – hulpdiensten  voor vervoer over water, 
hulpdiensten voor vervoer per spoor, hulpdiensten voor wegvervoer, 
hulpdiensten voor luchtvervoer  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 711, 712, 721, 741, 742, 743, 744, 745, 746, 748, 749  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
(a) Hulpdiensten voor luchtvervoer (CPC 746)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
De mate waarin de grondafhandelingsdiensten zijn opengesteld, is afhankelijk van de grootte van de 
luchthaven. Het aantal aanbiede rs in elke luchthaven kan worden beperkt. Voor “grote luchthavens” 
mag deze beperking niet minder dan twee aanbieders zijn.  
Maatregelen:  
The Airports (Groundhandling) Regulations 1997 (S.I. 1997/2389)  
(b) Hulpdiensten voor alle vervoerswijzen  
Met betrekking  tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid  en nationale 
behandeling:   
Douanediensten, inclusief in - en uitklaring en diensten in verband met he t gebruik van ruimten voor 
tijdelijke opslag of douane -entrepots, mogen alleen worden aangeboden door in het VK gevestigde 
personen. Om alle twijfel weg te nemen, dit zijn ingezetenen van het VK, personen met een 
permanente bedrijfsvestiging in het VK of e en statutaire zetel in het VK.  
Maatregelen:  
Taxation (Cross -Border Trade Act) 2018; Customs and Excise Management Act 1979; Customs 
(Export) (EU Exit) Regulations 2019; Customs (Import Duty) (EU Exit) Regulations 2018; Customs 
(Special Procedures and Out ward Processing) (EU Exit) Regulations 2018; Customs and Excise 
(Miscellaneous Provisions and Amendments) (EU Exit) Regulations 2019/1215.  
 
712 
 (c) Hulpdiensten voor vervoer over water  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
Voor havendiensten kan een havenbeheerder of bevoegde instantie het aantal aanbieders van 
havendiensten voor een bepaalde havendienst beperken.  
Maatregelen:  
Verordening (EU) 2017/352 van 15 februari 2 017 tot vaststelling van een kader voor het verrichten 
van havendiensten en gemeenschappelijke regels inzake de financiële transparantie van havens, 
artikel 6, als behouden in het recht van het VK bij de European Union (Withdrawal) Act 2018  en als 
gewijzi gd bij de Pilotage and Port Services (Amendment) (EU Exit) Regulations 2020 (S.I. 2020/671)  
Port Services Regulations 2019  
  
 
713 
 Voorbehoud nr. 8 - Energiegerelateerde activiteiten  
Sector – subsector:  Energiegerelateerde activiteiten — winning van delfstoffen  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 11, 8675, 883  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
Bestuursniveau:  Centraal en regionaal (tenzij anders vermeld)  
 
Omschrijving:  
Voor het uitvoeren van exploratie - en productieactiviteiten op het continentale plat van het VK en 
voor het verlenen van diensten waarvoor directe toegang tot of de exploitatie van natuurlijke 
rijkdommen vereist is, is een vergunning vereist .  
Dit voorbehoud is van toepassing op productievergunningen afgegeven met betrekking tot het 
continentale plat van het VK. Een onderneming moet een vestiging in het Verenigd Koninkrijk 
hebben om vergunninghouder te kunnen zijn. Dit betekent:  
(i) aanwezigheid  in het VK met personeel;  
(ii) inschrijving van een Britse vennootschap in het Companies House van het Verenigd 
Koninkrijk; of  
(iii) inschrijving van een Brits filiaal van een buitenlandse vennootschap in het 
Companies House.  
Deze verplichting geldt voor elke onde rneming die een nieuwe vergunning aanvraagt en voor elke 
onderneming die via een sublicentie gebruik wil maken van een bestaande vergunning. Zij is van 
toepassing op alle vergunningen en op alle ondernemingen, ongeacht of het om exploitanten gaat of 
niet. Om partij te zijn bij een vergunning voor een productieveld, moet een onderneming: a) als 
Britse onderneming in het Companies House zijn ingeschreven; of b) haar activiteiten vanuit een 
vaste handelsvestiging in het Verenigd Koninkrijk uitvoeren, zoals oms chreven in sectie 148 van de 
Finance Act 2003 (waarin normaliter een aanwezigheid met personeel vereist is) (ISIC Rev. 3.1 11, 
CPC 883, 8675).  
Maatregelen:  
Petroleum Act  1998  
  
 
714 
 BIJLAGE SERVIN -2: TOEKOMSTIGE MAATREGELEN  
Algemene aantekeningen  
1.  De lijsten van het Verenigd Koninkrijk en de Unie bevatten, overeenkomstig artikel 
SERVIN.2.7 [Niet -conforme maatregelen – Liberalisering van investeringen], artikel  SERVIN.3.6 [Niet -
conforme maatregelen – Grensoverschrijdende handel in diensten], en artikel SERVIN.5.50 [Niet -
conforme maatregelen – Rechtskundige diensten] de punten van voorbehoud van het Verenigd 
Koninkrijk en de Unie met betre kking tot bestaande maatregelen die niet in overeenstemming zijn 
met de verplichtingen die voortvloeien uit:  
(a) artikel SERVIN.2.2 [Markttoegang — Liberalisering van investeringen] of SERVIN.3.2 
[Markttoegang — Grensoverschrijdende handel in diensten];  
(b) artike l SERVIN.3.3 [Lokale aanwezigheid — Grensoverschrijdende handel in diensten];  
(c) de artikelen SERVIN.2.3 [Nationale behandeling — Liberalisering van investeringen] of 
SERVIN .3.4 [Nationale behandeling — Grensoverschrijdende handel in diensten];  
(d) de artikelen SERVIN.2.4 [Meestbegunstigingsbehandeling – Liberalisering van 
investeringen) of SERVIN.3.5 [Meestbegunstigingsbehandeling - Grensoverschrijdende 
handel in diensten];  
(e) artikel   SERVIN.2.5 [Hoger management en raden van bestuur];  
(f) artikel SERVIN.2.6 [Prestati e-eisen]; of  
(g) artikel SERVIN.5.49 [Verplichtingen — Rechtskundige diensten].  
2.  De punten van voorbehoud van een partij laten de rechten en verplichtingen van de partijen 
uit hoofde van de GATS onverlet.  
3.  Elk voorbehoud bevat de volgende elementen:  
(a) “sector" verwijst naar de algemene sector waarvoor het voorbehoud wordt gemaakt;  
(b) “subsector" verwijst naar de specifieke sector waarvoor het voorbehoud wordt 
gemaakt;  
(c) “bedrijfstakkenclassificatie” verwijst, waar van toepassing, naar de activiteit waarop het 
voorbehoud betrekking heeft overeenkomstig de CPC, ISIC Rev  3.1 of zoals uitdrukkelijk 
anders beschreven in het voorbehoud van een Partij;  
(d) “type voorbehoud" bepaalt de in punt  1 bedoelde verplichting waarvoor een 
voorbehoud wordt gemaakt;  
(e) "omschrijvin g" geeft de reikwijdte aan van de onder het voorbehoud vallende sector, 
subsector of activiteiten; en  
(f) “bestaande maatregelen", waarbij ten behoeve van de transparantie de bestaande 
maatregelen worden vermeld die gelden voor de onder het voorbehoud vallend e 
sector, subsector of activiteiten.  
4.  Bij de interpretatie van een voorbehoud wordt met alle elementen van het voorbehoud 
rekening gehouden. Het element “omschrijving” heeft voorrang op alle andere elementen.  
 
715 
 5. Voor de toepassing van de lijsten van h et Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie wordt 
verstaan onder  
a) ISIC Rev 3.1": de Internationale industriële standaardclassificatie (International Standard 
Industrial Classification) van alle takken van economische bedrijvigheid zoals vermeld in de 
"Statistical Papers, Series M, No.4, ISIC Rev  3.1, 2002" van het Bureau voor de Statistiek van 
de Verenigde Naties;  
“CPC”: de Provisional Central Product Classification (de voorlopige centrale 
productenclassificatie) (Statistical Papers Series M No. 77, Depar tment of International 
Economic and Social Affairs, Statistical Office of the United Nations, New York, 1991).  
6.  Voor de toepassing van de lijsten van het Verenigd Koninkrijk en de Unie wordt een 
voorbehoud gemaakt met betrekking tot een vereiste om een lokale aanwezigheid op het 
grondgebied van de Unie of het Verenigd Koninkrijk te hebben, ten aanzien van artikel SERVIN.3.3 
[Lokale aanwezigheid], en niet ten aanzien van artikel SERVIN.3.2 [Markttoegang] of SERVIN.3.4 
[Nationale behandeling]. Bovendien wo rdt een dergelijk vereiste niet gesteld als een voorbehoud 
ten aanzien van  artikel SERVIN 2.3 [Nationale behandeling].   
7.  Een voorbehoud op het niveau van de Unie is van toepassing op een maatregel van de Unie, 
op een maatregel van een lidstaat op centr aal niveau of op een maatregel van een overheid binnen 
een lidstaat, tenzij in het voorbehoud een lidstaat wordt uitgesloten. Een voorbehoud van een 
lidstaat is van toepassing op een maatregel van een overheid op centraal, regionaal of lokaal niveau 
in die  lidstaat. In het kader van de punten van voorbehoud van België omvat het centrale 
overheidsniveau de federale overheid en de overheden van de gewesten en de gemeenschappen 
omdat elk van hen gelijkwaardige wetgevende bevoegdheden bezit. Voor de toepassing van de 
punten van voorbehoud van de Unie en haar lidstaten worden de Ålandeilanden beschouwd als een 
regionaal bestuursniveau in Finland. Een op het niveau van het Verenigd Koninkrijk gemaakt 
voorbehoud is van toepassing op een maatregel van de centrale ov erheid of een regionale of lokale 
overheid.  
8.  Onderstaande lijst van punten van voorbehoud bevat geen maatregelen met betrekking tot 
kwalificatievereisten en -procedures, technische normen en vergunningsvereisten en -procedures 
waar zij geen beperking vormen in de zin van artikel SERVIN.2.2 [Markttoeg ang — Liberalisering van 
investeringen], artikel SERVIN.2.3 [Nationale behandeling — Liberalisering van investeringen], artikel 
SERVIN.3.2 [Markttoegang — Grensoverschrijdende handel in diensten], artikel SERVIN.3.3 [Lokale 
aanwezigheid — Grensoverschrijde nde handel in diensten], artikel SERVIN.3.4. [Nationale 
behandeling — Grensoverschrijdende handel in diensten] of artikel SERVIN.5.49 [Verplichtingen — 
Rechtskundige diensten]. Deze maatregelen kunnen met name inhouden dat een vergunning moet 
worden verkre gen, dat universeledienstverplichtingen moeten worden vervuld, dat erkende 
kwalificaties in gereglementeerde sectoren moeten zijn behaald, dat specifieke examens, met 
inbegrip van taalexamens, moeten zijn behaald, dat aan een lidmaatschapsvereiste voor een  
bepaald beroep moet zijn voldaan, zoals het lidmaatschap van een beroepsorganisatie, dat er een 
lokale agent voor dienstverlening is of dat een lokaal adres wordt gehouden, of dat wordt voldaan 
aan andere niet -discriminerende eisen die inhouden dat bepaal de activiteiten niet mogen worden 
uitgevoerd in beschermde zones of gebieden. Hoewel dergelijke maatregelen niet in de lijst zijn 
opgenomen, blijven zij van toepassing.  
9.  Voor alle duidelijkheid: de verplichting voor de Europese Unie om nationale behand eling toe 
te kennen houdt geen vereiste in van uitbreiding tot natuurlijke of rechtspersonen van het Verenigd 
Koninkrijk, van de behandeling die in een lidstaat, op grond van het Verdrag betreffende de werking 
 
716 
 van de Europese Unie of van uit hoofde van dat  Verdrag genomen maatregelen, met inbegrip van de 
implementatie ervan in de lidstaten, wordt toegekend aan:  
i) natuurlijke personen of ingezetenen van een andere lidstaat; of  
ii) rechtspersonen opgericht of georganiseerd naar het recht van een andere lid staat of van 
de Unie die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging in de Unie hebben.  
10.  De behandeling die wordt toegekend aan rechtspersonen die door investeerders van een 
Partij in overeenstemming met het recht van de andere Partij  zijn opgericht (met inbegrip, in het 
geval van de Unie, het recht van een lidstaat), en die hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun 
hoofdvestiging binnen die andere Partij hebben, laat eventuele voorwaarden en verplichtingen, in 
overeenstemming met deel twee [Handel, Vervoer en Visserij], rubriek een [Handel], titel II 
[Diensten en Investeringen], hoofdstuk 2 [Liberalisering van investeringen], die aan een dergelijke 
rechtspersoon kunnen zijn opgelegd toen deze in die andere Partij werd opgericht en die van 
toepassing blijven, onverlet.  
11.  De lijsten zijn uitsluitend van toepassing op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk en 
de Europese Unie overeenkomstig artikel FINPROV.1 [Territoriale werkingssfeer] en artikel OTH.9.2 
[Geografische werkings sfeer], en zijn enkel relevant in het kader van de handelsbetrekkingen van de 
Unie en haar lidstaten met het Verenigd Koninkrijk. De lijsten laten de rechten en verplichtingen van 
de lidstaten die voortvloeien uit het Unierecht, onverlet.  
 
12.  Voor alle duidelijkheid: niet -discriminerende maatregelen vormen geen beperking inzake 
markttoegang in de zin van de artikelen SERVIN. 2.2 [Markttoegang — Liberalisering van 
investeringen] of SERVIN.3.2 [Markttoegang — Grensoverschrijdende handel in diensten] of 
SERVIN.5.49 [Verplichtingen — Rechtskundige diensten] voor alle maatregelen:  
(a) op grond waarvan, met het oog op eerlijke mededinging, de eigendom van de 
infrastructuur moet worden gescheiden van de eigendom van de via die infrastructuur 
geleverde goederen of v erleende diensten, bijvoorbeeld op het gebied van energie, 
vervoer en telecommunicatie;  
(b) die, met het oog op eerlijke mededinging, de concentratie van eigendom beperken;  
(c) die beogen het behoud en de bescherming van de natuurlijke hulpbronnen en het milieu 
te verzekeren, met inbegrip van een beperking van de beschikbaarheid, het aantal en de 
reikwijdte van verleende concessies alsmede de instelling van een moratorium of een 
verbod;  
(d) die het aantal verleende vergunningen wegens technische of fysieke beperkinge n, 
bijvoorbeeld telecommunicatiespectra en -frequenties, aan banden leggen; of  
(e) volgens welke een bepaald percentage aandeelhouders, eigenaren, vennoten of 
bestuurders van een onderneming over bepaalde kwalificaties moet beschikken of een 
bepaald beroep moet uitoefenen, zoals dat van advocaat of accountant.  
13.  Met betrekking tot fi nanciële diensten: in tegenstelling tot buitenlandse 
dochterondernemingen zijn rechtstreeks in een lidstaat opgerichte filialen van financiële instellingen 
buiten de Europese Unie, behoudens een klein aantal uitzonderingen, niet onderworpen aan de op 
het n iveau van de Europese Unie geharmoniseerde prudentiële voorschriften op grond waarvan 
deze dochterondernemingen in aanmerking komen voor verbeterde faciliteiten voor het oprichten 
 
717 
 van nieuwe vestigingen en grensoverschrijdende dienstverlening in de gehele Unie. Om die reden 
wordt aan dergelijke filialen toestemming verleend om op het grondgebied van een lidstaat diensten 
aan te bieden onder dezelfde voorwaarden als die welke van toepassing zijn op de binnenlandse 
financiële instellingen van die lidstaat en kunnen zij worden verplicht te voldoen aan bepaalde 
specifieke prudentiële voorschriften zoals, in het geval van het bankwezen en de effectenhandel, 
afzonderlijke kapitalisatie - en solvabiliteitsvereisten en vereisten inzake verslaglegging en 
openbaarmakin g van de jaarrekening of, voor het verzekeringswezen, specifieke garantie - en 
beleggingsvereisten, afzonderlijke kapitalisatie, en lokalisatie in de betrokken lidstaat van de activa 
die de technische reserves en minstens een derde van de solvabiliteitsmarg e vertegenwoordigen.  
In de onderstaande lijst van punten van voorbehoud worden de volgende afkortingen gebruikt:  
 
VK Verenigd Koninkrijk  
EU Europese Unie, met inbegrip van al haar lidstaten   
AT Oostenrijk  
BE België   
BG Bulgarije  
CY Cyprus  
CZ Tsjechische Republiek  
DE Duitsland  
DK Denemarken  
EE Estland  
EL Griekenland  
ES Spanje  
FI Finland  
FR Frankrijk  
HR Kroatië  
HU Hongarije  IE Ierland  
IT Italië  
LT Litouwen  
LU Luxemburg  
LV Letland  
MT Malta  
NL Nederland  
PL Polen  
PT Portugal  
RO Roemenië  
SE Zweden  
SI Slovenië  
SK Slowaakse Repbliek  
 
 
  
 
718 
 Lijst van de Unie  
Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen  - (behalve gezondheidszorg)   
Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in genees middelen)  
Voorbehoud nr.  4 - Zakelijke diensten - onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Voorbehoud nr.  5 - Zakelijke diensten - onroerendgoeddiensten  
Voorbehoud nr.  6 - Zakelijke diensten - verhuur - of leasediensten  
Voorbehoud nr.  7 - Zakelijke diensten - incassobureaus en kredietrapportage  
Voorbehoud nr.  8 - Zakelijke diensten - arbeidsbemiddeling  
Voorbehoud nr.  9 - Zakelijke diensten - beveiliging en opsporing  
Voorbehoud nr.  10 - Zakelijke diensten - overige zakelijke diensten  
Voorbehoud nr.  11 - Telecomm unicatie  
Voorbehoud nr.  12 - Bouw  
Voorbehoud nr. 13 - Distributiediensten  
Voorbehoud nr. 14 - Onderwijsdiensten  
Voorbehoud nr. 15 - Milieudiensten  
Voorbehoud nr. 16 - Financiële diensten  
Voorbehoud nr.  17 - Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlen ing 
Voorbehoud nr. 18 - Diensten in verband met toerisme en reizen  
Voorbehoud nr. 19 - Cultuur, sport en recreatie  
Voorbehoud nr.  20 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Voorbehoud nr.  21 - Landbouw, visserij  en water  
Voorbehoud nr. 22 - Energ iegerelateerde activiteiten  
Voorbehoud nr.  23 - Overige diensten, niet elders ingedeeld  
 
 
  
 
719 
 Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Sector:  Alle sectoren  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
Verplichtingen voor rechtskundige diensten  
 
Hoofdstuk / Afdeling:  Liberalisering van investeringen, grensoverschrijdende handel in 
diensten en regelgevingskader voor rechtskundig e diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Vestiging   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
De EU: Diensten die op nationaal of lokaal niveau als openbare nutsbedrijven worden beschouwd, 
kunnen voorbehouden zijn aan overheidsmonopolies; ook kunnen hiervoor exclusieve rechten aan 
particuliere exploitanten zijn verleend.  
Openbare nutsbedrijven bestaan onder meer in de v olgende sectoren: aanverwante 
wetenschappelijke en technische adviezen, onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van de 
maatschappij - en geesteswetenschappen, technische testen en toetsen, milieu, gezondheidszorg, 
vervoer en ondersteunende diensten bi j alle vervoerswijzen. Exclusieve rechten betreffende deze 
diensten worden vaak verleend aan particuliere exploitanten, bijvoorbeeld exploitanten met een 
vergunning van openbare instanties, die aan specifieke verplichtingen aangaande dienstverlening 
moeten  voldoen. Er kan geen gedetailleerde en volledige lijst per sector worden opgesteld omdat 
openbare nutsbedrijven vaak tevens op lagere niveaus dan het centrale niveau bestaan. Deze 
beperking geldt niet voor de telecommunicatie en voor diensten in verband m et computers.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling;  
grensoverschrijdende handel in diensten — markttoegang, nationale behandeling en 
regelgevingskader voor rechtskundige diensten — verplichtingen:  
In FI: Beperkingen, voor natuurlijke personen die niet in het bezit zijn van het regionale burgerschap 
van Åland en voor rechtspersonen, van het recht om op de Ålandeilanden onroerend goed aan te 
kopen en te bezitten zonder toestemming van de bevoegde autorit eiten van de Ålandeilanden. 
Beperkingen, voor natuurlijke personen die niet in het bezit zijn van het regionale burgerschap van 
Åland en voor rechtspersonen, van het recht van vestiging en het recht om economische activiteiten 
te verrichten zonder toestemm ing van de bevoegde autoriteiten van de Ålandeilanden.  
Bestaande maatregelen:  
 
720 
 FI: Ahvenanmaan maanhankintalaki (Wet inzake de verwerving van grond in Åland) (3/1975), §. 2, en 
Ahvenanmaan itsehallintolaki (Wet inzake het zelfbestuur van Åland) (1144/1991 ), §. 11.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur;  regelgevingskader voor rechtskundige 
diensten - verplichtingen  
In FR: Overeenkomstig de artikelen L151 -1 en 151 -1 en volgende van het Monetair en financieel 
wetboek is voor de in artikel R.151 -3 van dat wetboek genoemde buitenlandse investeringen in 
Frankrijk de voorafgaande toestemming van de minister van Economische Zake n vereist.   
Bestaande maatregelen:  
FR: Zoals hierboven toegelicht in het element "Omschrijving".  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, hoger management en 
raden van bestuur:  
In FR: Beperking van buitenlandse partic ipatie in recent geprivatiseerde ondernemingen tot een 
bepaald deel van de uitgegeven aandelen, dat door de Franse regering van geval tot geval wordt 
vastgesteld. Wanneer een vestiging betrekking heeft op bepaalde commerciële, industriële of 
ambachtelijke activiteiten, is speciale toestemming vereist wanneer de algemeen directeur geen 
permanente verblijfsvergunning heeft.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen –  markttoegang en regelgevingskader voor 
rechtskundige diensten –  verplichtingen:  
In HU: vestiging kan zijn: een besloten of naamloze vennootschap of een vertegenwoordiging. 
Behalve voor financiële diensten is een eerste vestiging in de vorm van een filiaal niet toegestaan.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – marktto egang, nationale behandeling:  
In BG: Voor bepaalde economische activiteiten met betrekking tot de exploitatie of het gebruik van 
staats - of overheidseigendommen moet toestemming worden verleend krachtens de Concessiewet.  
In commerciële vennootschappen wa arin de staat of een gemeente een aandeel in het kapitaal van 
meer dan 50  procent bezit, zijn alle transacties voor de vervreemding van vaste activa van de 
vennootschap, alle contracten inzake het verwerven van participaties, alle leasingcontracten en alle  
contracten voor de uitvoering van gezamenlijke activiteiten, kredieten en kredietverzekeringen, en 
alle verbintenissen uit wisselbrieven onderworpen aan een vergunning of toestemming van het 
privatiseringsagentschap of een andere nationale of regionale in stantie, afhankelijk van welke 
instantie bevoegd is. Dit voorbehoud geldt niet voor de winning van delfstoffen, waarvoor in de lijst 
van de Europese Unie in BIJLAGE SERVIN -1 een afzonderlijk voorbehoud is opgenomen.   
In IT: De regering kan bepaalde bijzon dere bevoegdheden uitoefenen in bedrijven die actief zijn op 
het gebied van defensie en nationale veiligheid, en met betrekking tot bepaalde activiteiten op het 
gebied van energie, vervoer en communicatie die van strategisch belang zijn. Dit is niet alleen  van 
toepassing op geprivatiseerde ondernemingen, maar op alle rechtspersonen die activiteiten 
uitoefenen die van strategisch belang worden geacht op het gebied van defensie en nationale 
veiligheid.  
 
721 
 Wanneer een risico van ernstige schade aan de wezenlijke  belangen van defensie en nationale 
veiligheid bestaat, heeft de regering de volgende bijzondere bevoegdheden:  
a) zij kan specifieke voorwaarden voor de aankoop van aandelen vaststellen;  
b) zij kan haar veto uitspreken over de vaststelling van besluiten inzake bijzondere verrichtingen 
zoals overdracht, fusie, splitsing, of de verandering van activiteit; of  
c) zij kan de verwerving van aandelen weigeren wanneer de koper een niveau van participatie in het 
kapitaal nastreeft dat naar verwachting de defensie  en de nationale veiligheid zal schaden.  
Elk besluit, elke handeling of elke transactie (bv. overdracht, fusie, splitsing, verandering van 
activiteit of beëindiging) die strategische activa op het gebied van energie, vervoer en communicatie 
betreft, wordt  door het betrokken bedrijf meegedeeld aan het kabinet van de premier. In het 
bijzonder moeten acquisities door een natuurlijke of rechtspersoon van buiten de Europese Unie 
worden gemeld als die persoon daardoor zeggenschap over de onderneming verkrijgt.  
De premier kan de volgende bijzondere bevoegdheden uitoefenen:  
a) hij kan zijn veto uitspreken over elk besluit dat en elke handeling en elke transactie die een 
uitzonderlijk risico van ernstige schade voor het algemeen belang in verband met de veiligheid  en de 
exploitatie van netwerken en diensten oplevert;  
b) hij kan specifieke voorwaarden opleggen met het oog op het algemeen belang; of  
c) hij kan een acquisitie weigeren in uitzonderlijke gevallen waarin een risico voor de wezenlijke 
belangen van de staat bestaat.  
De criteria om te beoordelen of een risico reëel of uitzonderlijk is, en de voorwaarden en procedures 
voor de uitoefening van de bijzondere bevoegdheden zijn vastgelegd in de wet.  
Bestaande maatregelen:  
IT: Wet 56/2012 inzake bijzondere be voegdheden in bedrijven die activiteiten ontplooien op het 
gebied van defensie en nationale veiligheid, energie, vervoer en communicatie; en  
Besluit van de premier DPCM 253 van 30.11.2012 tot vaststelling van de activiteiten van strategisch 
belang op het gebied van defensie en nationale veiligheid.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur:  
In LT: Ondernemingen, sectoren en faciliteiten die van strategisch belang zijn voor de nationale 
veiligheid.  
Bestaande maatregelen:  
LT: Wet inzake de bescherming van voorwerpen die van belang zijn om de nationale veiligheid van 
de Republiek Litouwen te waarborgen van 10 oktober 2002 nr . IX-1132 (zoals laatstelijk gewijzigd op 
12 januari 2018 nr. XIII -992).  
 
722 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en hoger management 
en raden van bestuur:  
In SE: Discriminerende voorwaarden voor oprichters, hoger management en raden van bestuur 
wanneer in het Zweedse recht nieuwe verenigings - of vennootschapsvormen worden opgenomen.  
b) Verwerving van vastgoed  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:  
In HU: Verwerving van staatseigendommen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In HU: De verwerving van bouwland door buit enlandse rechtspersonen en niet -ingezeten natuurlijke 
personen.  
Bestaande maatregelen:  
HU: Wet CXXII van 2013 betreffende de overdracht van eigendomsrechten op land - en 
bosbouwgrond (hoofdstuk II  
(punt 6 -36) en hoofdstuk IV (punt 38 -59)); en  
Wet  CCXII van 2013 inzake overgangsmaatregelen en bepaalde voorschriften in verband met 
Wet  CXXII van 2013 betreffende de overdracht van eigendomsrechten op land - en bosbouwgrond 
(hoofdstuk IV (punt  8-20)).  
In LV: De verwerving van land in plattelandsgebi eden door onderdanen van het Verenigd Koninkrijk 
of van een derde land.  
Bestaande maatregelen:  
LV: Wet inzake de privatisering van grond in plattelandsgebieden, ss. 28, 29, 30.  
In SK: Buitenlandse ondernemingen of natuurlijke personen mogen geen landbou w- of bosgronden 
verwerven buiten de bebouwde kom van een gemeente, noch bepaalde andere terreinen (bijv. 
natuurlijke hulpbronnen, meren, rivieren, openbare wegen enz.).  
Bestaande maatregelen:  
SK: Wet nr. 44/1988 inzake de bescherming en exploitatie van natuurlijke hulpbronnen;  
Wet nr.  229/1991 inzake de regulering van grondeigendom en andere agrarische eigendommen;  
Wet nr.  460/1992 Grondwet van de Slowaakse Republiek;  
Wet nr.  180/1995 betreffende een aantal maatregelen inzake grondbezit;  
Wet nr.  202/1 995 inzake monetaire handel met het buitenland;  
Wet nr.  503/2003 inzake restitutie van grondeigendom;  
 
723 
 Wet nr.  326/2005 inzake bossen; en  
Wet nr.  140/2014 inzake de eigendomsverwerving van landbouwgrond.  
Met betrekking tot liberalisering van investering en – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In BG: Buitenlandse natuurlijke en rechtspersonen kunnen geen grond verwerven. Bulgaarse 
rechtspersonen met buitenlandse participatie kunnen geen landbouwgrond ve rwerven. 
Buitenlandse rechtspersonen en buitenlandse natuurlijke personen die hun vaste verblijfplaats in 
het buitenland hebben, kunnen gebouwen en eigendomsrechten op onroerend goed (gebruiksrecht, 
bouwrecht, recht van bovenbouw en erfdienstbaarheden) ver werven. Buitenlandse natuurlijke 
personen die hun vaste verblijfplaats in het buitenland hebben en buitenlandse rechtspersonen met 
een buitenlands meerderheidsbelang kunnen in bepaalde, door de Raad van Ministers aangewezen 
geografische regio’s met toestem ming onroerend goed verwerven.   
BG: Grondwet van de Republiek Bulgarije, artikel  22; Wet inzake de eigendom en het gebruik van 
landbouwgrond, artikel  3; en Wet inzake de bossen, artikel  10.  
In EE: Buitenlandse natuurlijke of rechtspersonen van buiten de EER en de lidstaten van de 
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling kunnen onroerend goed dat 
landbouw - en/of bosgrond omvat, enkel verwerven met toestemming van de provinciegouver neur 
en van de gemeenteraad, en moeten overeenkomstig de wet aantonen dat het onroerend goed, 
overeenkomstig de beoogde bestemming ervan, efficiënt, duurzaam en doelgericht zal worden 
gebruikt.  
Bestaande maatregelen:  
EE: Kinnisasja omandamise kitsendamise seadus (Wet inzake beperkingen op de verwerving van 
vastgoed), hoofdstukken  2 en  3.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In LT: Alle maatregelen die in overeenstemming zijn met de verbintenissen die de Europese Unie in 
de GATS met betrekking tot de aankoop van grond is aangegaan en die van toepassing zijn in 
Litouwen. De procedure en de  voorwaarden voor de verwerving van grond, en de beperkingen 
daarop, worden vastgesteld in de constitutionele wet, de wet inzake gronden en de wet inzake het 
verwerven van landbouwgrond.  
Plaatselijke overheden (gemeenten) en andere nationale entiteiten va n leden van de Organisatie 
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de Noord -Atlantische Verdragsorganisatie die 
in Litouwen economische activiteiten uitoefenen die in de constitutionele wet zijn gespecificeerd 
overeenkomstig de criteria van de Eur opese Unie en andere integratieprojecten waar Litouwen 
aanvang mee heeft genomen, mogen echter niet -landbouwgrond in eigendom verwerven voor de 
bouw en de exploitatie van gebouwen en faciliteiten die zij voor hun directe activiteiten nodig 
hebben.  
Bestaan de maatregelen:  
LT: Grondwet van de Republiek Litouwen;  
 
724 
 Constitutionele wet van de Republiek Litouwen van 20  juni 1996 betreffende de tenuitvoerlegging 
van artikel  47, lid  3, van de Grondwet van de Republiek Litouwen, nr.  I-1392, laatstelijk gewijzigd op  
20 maart 2003, nr.  IX-1381;  
Wet van 27  januari 2004 inzake gronden, nr.  IX-1983; en  
Wet van 24  april 2014 inzake het verwerven van landbouwgrond, nr.  XII-854.  
c) Erkenning   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In EU: De richtlijnen van de Europese Unie betreffende de wederzijdse erkenning van diploma's en 
andere beroepskwalificaties zijn uitsluitend van toepassing op burgers van de Unie. Het recht  om in 
de ene lidstaat een gereglementeerd beroep uit te oefenen, geeft niet het recht tot uitoefening van 
dat beroep in een andere lidstaat.  
d) Meestbegunstigingsbehandeling   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehande ling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling en regelgevingskader 
voor rechtskundige diensten – verplichtingen:  
De EU: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling aan een derde land op grond van een 
internationale investerings - of andere handelsovereenkomst die vóór de datum van 
inwerkingtreding van deze overeenkomst van kracht was of werd ondertekend.  
De EU: Toeke nning van een gedifferentieerde behandeling aan een derde land op grond van een 
bestaande of toekomstige bilaterale of multilaterale overeenkomst die:  
(i) een interne markt voor diensten en investeringen creëert;  
(ii) het recht van vestiging verleent; of  
(iii) de onde rlinge aanpassing van de wetgeving in één of meer economische sectoren vereist.  
Een “interne markt voor diensten en investeringen” betekent een ruimte zonder interne grenzen 
waarin het vrije verkeer van diensten, kapitaal en personen gegarandeerd is.  
Ond er het recht van vestiging wordt een verplichting verstaan om in substantie alle belemmeringen 
voor vestiging op te heffen tussen de partijen bij de bilaterale of multilaterale overeenkomst door 
het van kracht worden van die overeenkomst. Het recht van ves tiging houdt voor onderdanen van 
de partijen bij de bilaterale of multilaterale overeenkomst het recht in om ondernemingen op te 
richten en te exploiteren onder dezelfde voorwaarden als die welke in de wetgeving van de partij 
waar een dergelijke ondernemin g wordt gevestigd voor eigen onderdanen zijn vastgesteld.  
Onder onderlinge aanpassing van de wetgevingen wordt verstaan:  
(i) de afstemming van de wetgeving van één of meer partijen bij de bilaterale of multilaterale 
overeenkomst op de wetgeving van de andere  partij of partijen bij die overeenkomst, of  
 
725 
 (ii) de opname van gemeenschappelijke wetgeving in de rechtsorde van de partijen bij de 
bilaterale of multilaterale overeenkomst.  
Een dergelijke afstemming of opname vindt pas plaats, en wordt pas geacht te hebben 
plaatsgevonden, vanaf het ogenblik waarop deze is vastgesteld in de rechtsorde van de partij of 
partijen bij de bilaterale of multilaterale overeenkomst.  
Bestaande maatregelen:  
EU: Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte;  
Stabilisatieovereenkomsten;  
Bilaterale overeenkomsten tussen de EU en de Zwitserse Bondsstaat, en  
Diepe en brede vrijhandelsovereenkomsten.  
De EU: Aan onderdanen of ondernemingen wat betreft het recht van vestiging een gedifferentieerde 
behandeling toek ennen op grond van bestaande of toekomstige bilaterale overeenkomsten tussen 
de volgende lidstaten: BE, DE, DK, EL, ES, FR, IE, IT, LU, NL, PT  en elk van de volgende landen of 
vorstendommen: Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad.  
In DK, FI, SE : Deen se, Zweedse en Finse maatregelen ter bevordering van de Noordse samenwerking, 
zoals:  
a) financiële ondersteuning van projecten voor onderzoek en ontwikkeling (O&O) (het Nordic 
Industrial Fund);  
b) financiering van haalbaarheidsstudies voor internationale projecten (het Nordic Fund for Project 
Exports), en  
c) financiële bijstand aan ondernemingen die milieutechnologie gebruiken (de Nordic Environment 
Finance Corporation). Het doel van de Nordic Environment Finance Corporation (NEFCO) is 
investeringen te be vorderen die van belang zijn voor het noords milieu, met bijzondere aandacht 
voor Oost -Europa.  
Dit voorbehoud laat de uitsluiting van overheidsopdrachten door een Partij of subsidies in artikel 
SERVIN.1.1 [Doelstelling en werkingssfeer], leden 6 en 7, onve rlet.  
In PL: De preferentiële voorwaarden voor vestiging of grensoverschrijdende dienstverlening, 
waaronder eventueel de afschaffing of wijziging van bepaalde beperkingen die zijn vervat in de lijst 
van in Polen geldende punten van voorbehoud, kunnen door  handels - en scheepvaartverdragen 
worden uitgebreid.  
In PT: Voor landen waar het Portugees de officiële taal is (Angola, Brazilië, Guinee -Bissau, 
Kaapverdië, Equatoriaal -Guinea, Mozambique, Sao Tomé en Principe en Oost -Timor) wordt afgezien 
van de nationa liteitsvereisten voor de uitoefening van bepaalde activiteiten en beroepen door 
natuurlijke personen die diensten verlenen.  
e) Wapens, munitie en oorlogsmaterieel  
 
726 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur, prestatie -eisen en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandelin g, 
meestbegunstigingsbehandeling, lokale aanwezigheid:  
In EU: Productie of verspreiding van, of handel in, wapens, munitie en oorlogsmaterieel. 
Oorlogsmaterieel is beperkt tot producten die uitsluitend zijn bestemd en vervaardigd voor militair 
gebruik in verband met oorlogsvoering of defensieactiviteiten.  
  
  
 
727 
 Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen - (behalve gezondheidszorg)  
Sector:  Vrije beroepen — rechtskundige diensten: diensten van notarissen en 
deurwaarders; boekhoudkundige diensten; auditdiensten, diens ten 
van belastingconsulenten; diensten van architecten en 
stedenbouwkundigen, diensten van ingenieurs en geïntegreerde 
diensten van ingenieurs  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC  861, deel van 87902, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, 
deel van 879  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
a) Rechtskundige diensten   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
managemen t en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
De EU, met uitzondering van SE De verstrekking van rechtskundig advies, juridische machtiging, 
documentatie en certificering door beoefenaars van juri dische beroepen die met publieke taken zijn 
belast, zoals notarissen, huissiers de justice ” of andere “ officiers publics et ministériels ”, en met 
betrekking tot diensten van deurwaarders die bij een officieel overheidsbesluit zijn benoemd (deel 
van CPC  861, deel van 87902).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:   
In BG: De volledige nationale behandeling wat de vestiging en de exploitati e van ondernemingen en 
het verlenen van diensten betreft, kan alleen worden verleend aan ondernemingen die gevestigd 
zijn in landen waarmee preferentiële regelingen zijn of zullen worden gesloten en aan burgers van 
die landen (deel van CPC  861).  
In LT: Advocaten uit andere landen mogen uitsluitend ingevolge internationale overeenkomsten met 
specifieke bepalingen inzake vertegenwoordiging in rechte, als advocaat voor de gerechtelijke 
instanties deelnemen (deel van CPC  861).  
b)  Boekhoudkundige diensten  (CPC  8621 andere dan auditdiensten, 86213, 86219 en 86220)  
 
728 
 Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:   
In HU: Grensoverschrijdende activiteiten voor boekhoudkundige diensten.  
Bestaande  regelgeving:   
HU: Wet C van 2000; en Wet LXXV van 2007.  
c)  Auditdiensten (CPC — 86211 en 86212 andere dan boekhoudkundige)   
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling:   
In BG: Een onafhankelijke financiële audit wordt verricht doo r geregistreerde auditors die lid zijn van 
het instituut van registeraccountants. Onder voorbehoud van wederkerigheid registreert het 
instituut van registeraccountants een auditorganisatie van het Verenigd Koninkrijk of een derde land 
wanneer deze bewijst dat:  
a) driekwart van de leden van de beheersorganen en de geregistreerde auditors die voor rekening 
van de organisatie audits verrichten, voldoen aan eisen die gelijkwaardig zijn aan die welke gelden 
voor Bulgaarse auditors en zijn geslaagd voor de desbe treffende examens;  
b) de auditorganisatie onafhankelijke financiële audits verricht overeenkomstig de eisen van 
onafhankelijkheid en objectiviteit; en  
c) de auditorganisatie op haar website een jaarlijks transparantieverslag publiceert of aan andere 
gelijkwaardige voorschriften voor informatieverstrekking voldoet wanneer zij een audit van 
organisaties van openbaar belang verricht.  
Bestaande regelgeving:  
BG: Wet inzake onafhankelijke financiële audits.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:   
In CZ: Enkel rechtspersonen waarin ten minste 60  procent van het kapitaal of de stemrechten in 
handen is van onderdanen van Tsjechië of van de lidstaten van de Europese Unie zij n bevoegd in 
Tsjechië audits te verrichten.  
Bestaande regelgeving:  
CZ: Wet van 14 April 2009 nr. 93/2009 Coll., inzake auditors.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:   
In HU: Grensoverschrijdende verlening van auditdiensten.  
Bestaande regelgeving:  
Wet C van 2000; en Wet LXXV van 2007.  
In PT: Grensoverschrijdende verlening van auditdiensten.  
 
729 
 d)  Architectuur en stedenbouwkundige diensten (CPC  8674)  
Met betrekking tot de gr ensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling:  
In HR: De grensoverschrijdende verlening van diensten inzake stedenbouwkundige planning.   
 
730 
 Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in geneesmiddelen)  
Sector:  Gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren en detailhandel 
in geneesmiddelen en medische en orthopedische artikelen, andere 
door apothekers verleende diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 63211, 85201, 9312, 9319, 93121  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het re cht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Medische en tandheelkundige diensten; diensten verleend door verloskundigen, 
verpleegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en paramedisch personeel  (CPC 6 3211, 85201, 
9312, 9319, CPC 932)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang en 
nationale behandeling:  
In FI: De verlening van gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, ongeacht of deze 
publiek of particulier worden gefinancierd, met inbegrip van medische en tandheelkundige diensten, 
diensten die worden verleend door verloskundigen, fysiotherapeuten en pa ramedisch personeel en 
de diensten van psychologen, met uitzondering van de diensten van verpleegkundigen (CPC  9312, 
deel van 93191).  
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki yksityisestä terveydenhuollosta (Wet inzake de particuliere gezondheidszorg) (152/1990).  
In BG: De verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, ongeacht of deze 
publiek of particulier worden gefinancierd, met inbegrip van m edische en tandheelkundige diensten, 
diensten die worden verleend door verpleegkundigen, verloskundigen, fysiotherapeuten en 
paramedisch personeel en de diensten van psychologen (CPC  9312, deel van 9319).  
Bestaande regelgeving:  
BG: Wet inzake medische inr ichtingen, Wet inzake de beroepsorganisatie van verpleegkundigen, 
verloskundigen en aanverwante medische specialisten.  
 
731 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang en nationale behandeling:   
In CZ, MT: De verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, ongeacht of 
deze publiek of particulier worden gefinancierd, met inbegrip van diensten die worden verleend 
door artsen, tandartsen, v erloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, paramedisch 
personeel, psychologen, en aanverwante diensten (CPC  9312, deel van 9319).  
Bestaande regelgeving:  
CZ: Wet nr. 296/2008 Coll., inzake de bescherming van de kwaliteit en de veiligheid van mensel ijke 
weefsels en  
cellen bestemd voor menselijk gebruik (“Wet inzake menselijke weefsels en cellen”);  
Wet nr.  378/2007  Sb. inzake geneesmiddelen en tot wijziging van een aantal aanverwante wetten 
(“Wet inzake geneesmiddelen”);  
Wet nr. 268/2014 Coll. betr effende medische hulpmiddelen en tot wijziging van Wet nr. 634/2004 
Coll. inzake administratieve vergoedingen, zoals nadien gewijzigd;  
Wet nr.  285/2002  Coll. inzake het doneren, wegnemen en transplanteren van weefsels en organen 
en tot wijziging van bepaalde wetten (“Transplantatiewet”);  
Wet nr.  372/2011 Coll. inzake gezondheidszorg en de voorwaarden voor de verstrekking ervan;  
Wet nr.  373/2011 Coll. betreffende specifieke gezondheidszorg.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in dienste n – markttoegang, lokale 
aanwezigheid:  
De EU, met uitzondering van NL en SE: Voor de verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -
beroepsbeoefenaren, ongeacht of deze publiek of particulier worden gefinancierd, met inbegrip van 
de diensten van artsen , tandartsen, verloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, 
psychologen, paramedisch personeel en psychologen, is ingezetenschap vereist. Deze diensten 
mogen alleen worden verleend door natuurlijke personen die fysiek aanwezig zijn op het 
grondgebied  van de Europese Unie (CPC  9312, deel van 93191).  
In BE: Voor de grensoverschrijdende verlening van gezondheidszorg, met inbegrip van diensten van 
artsen, tandartsen en verloskundigen, ongeacht of deze publiek of particulier worden gefinancierd, 
door verp leegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en paramedisch personeel, is 
ingezetenschap vereist. (Deel van CPC  85201, 9312, deel van 93191.)  
In PT: (ook met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) Met betrekking tot de beroepen van 
fysiotherapeut, p aramedisch personeel en chiropodisten kan buitenlandse beroepsbeoefenaars 
worden toegestaan hun beroep uit te oefenen op basis van wederkerigheid.  
b) Veterinaire diensten (CPC 932)   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang, nation ale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
 
732 
 In BG: Een dierenartspraktijk kan worden opgericht door een natuurlijke of een rechtspersoon.  
De uitoefening van de diergeneeskunde is alleen toegesta an voor onderdanen van de EER en voor 
permanent ingezetenen (fysieke aanwezigheid is vereist voor permanent ingezetenen).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling:  
In BE, LV: Grensoverschrijdende verlening van veterinaire diensten.  
c) Detailhandel in geneesmiddelen en medische en orthopedische artikelen, andere door 
apothekers verleende diensten  (CPC  63211)   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
De EU, met uitzondering van EL, IE, LU, LT en NL : Beperking van het aantal leveranciers die het recht 
hebben om in een spe cifieke lokale zone of specifiek lokaal gebied op niet -discriminerende basis een 
bepaalde dienst te verlenen. Derhalve kan een onderzoek naar de economische behoefte worden 
verricht, waarbij rekening wordt gehouden met factoren zoals het aantal bestaande o ndernemingen 
en de gevolgen daarvoor, de vervoersinfrastructuur, de bevolkingsdichtheid en de geografische 
spreiding.  
De EU, met uitzondering van BE, BG, EE,  ES, IE en IT:  Postorderverkoop is alleen mogelijk vanuit 
lidstaten van de EER, zodat voor de deta ilverkoop van geneesmiddelen en specifieke medische 
artikelen aan het publiek in de Unie vestiging in een van die landen vereist is. In CZ: Detailhandel is 
alleen mogelijk vanuit lidstaten.  
In BE: De detailhandel in geneesmiddelen en specifieke medische ar tikelen is alleen mogelijk vanuit 
een in België gevestigde apotheek.  
In BG, EE,  ES, IT en LT: Grensoverschrijdende detailhandel in geneesmiddelen.  
In IE en LT: Grensoverschrijdende detailhandel in geneesmiddelen op recept.  
In PL: Tussenpersonen in de handel in geneesmiddelen moeten geregistreerd zijn en een 
verblijfplaats of statutaire zetel hebben op het grondgebied van de Republiek Polen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling , hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: Detailhandel in geneesmiddelen en in medische en orthopedische artikelen.  
Met betrekking tot liberalisering v an investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In SE : Detailhandel in geneesmiddelen en de levering van geneesmiddelen aan het  publiek.  
Bestaande maatregelen:   
 
733 
 AT: Arzneimittelgesetz (Wet op de geneesmiddelen), BGBl. nr. 185/1983 zoals gewijzigd, §§ 57, 59, 
59a; en  
Medizinproduktegesetz (Wet op medische producten), BGBl. Nr. 657/1996 zoals gewijzigd, § 99.  
BE: Koninklijk besluit van 21  januari 2009 houdende onderrichtingen voor de apothekers; en 
Koninklijk besluit van 10  november 1967 betreffende de uitoefening van de 
gezondheidszorgberoepen.  
CZ: Wet nr.  378/2007 Coll. betreffende specifieke gezondheidszorg, al s gewijzigd; en Wet 
nr. 372/2011 Coll. inzake gezondheidszorg, als gewijzigd.  
FI: Lääkelaki (Wet inzake geneesmiddelen) (395/1987).  
PL: Geneesmiddelenwet, art. 73a (Staatsblad van 2020, volgnr. 944, 1493).  
SE: Wet inzake de handel in geneesmiddelen (2009: 336);  
Verordening inzake de handel in geneesmiddelen (2009:659); en  
het Zweedse geneesmiddelenagentschap heeft nog andere regels vastgesteld, waarover nadere 
bijzonderheden te vinden zijn in LVFS 2009:9.   
  
 
734 
 Voorbehoud nr.  4 - Zakelijke diensten - onderz oeks - en ontwikkelingsdiensten  
Sector:  Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC  851, 852, 853  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende handel in diensten  
 
Omschrijving:  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In RO: Grensoverschrijdende verlening van onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten.  
Bestaande maatregelen:  
RO: Regeringsverordening nr.  6/201 1;  
Besluit van de minister van Onderwijs en Onderzoek nr.  3548/2006; en Regeringsbesluit 
nr. 134/2011.  
  
  
 
735 
 Voorbehoud nr.  5 - Zakelijke diensten - onroerendgoeddiensten  
Sector:  Onroerendgoeddiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 821, 822  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende handel in diensten  
 
Omschrijving:  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In CZ en HU: Grensoverschrijdende verlening van onroerendgoeddiensten.  
 
  
 
736 
 Voorbehoud nr.  6 - Zakelijke diensten - verhuur - of leasediensten  
Sector:  Verhuur of leasediensten zonder bedieningspersoneel  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 832  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende handel in diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In BE en FR: Grensoverschrijdende verlening van verhuur - of leasediensten zonder 
bedieningspersoneel voor persoonlijke en huishoudelijke goederen.  
  
  
 
737 
 Voorbehoud nr.  7 - Zakelijke diensten - incassobureaus en kredietrapportage  
Sector:  Incassobureaus, kredietrapportag e 
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87901, 87902  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende handel in diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
De EU, met uitzondering van  ES, LV  en SE, met betrekking tot de verlening van diensten van 
incassobureaus en kredietrapportage.  
  
 
738 
 Voorbeho ud nr.  8 - Zakelijke diensten - arbeidsbemiddeling  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — arbeidsbemiddeling  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 87206, 87209  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger ma nagement en raad van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
The EU reserves the right to adopt or maintain any measure with respect to the following:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:   
In de EU, met uitzonde ring van HU en SE: Leveren van huishoudelijke hulp, arbeiders voor handel en 
bedrijf, verpleegkundig en ander personeel (CPC 87204, 87205, 87206, 87209)  
In BG, CY, CZ, DE, EE, FI, MT, LT, LV , PL, PT, RO, SI  en SK: Werving en selectie van leidinggevend 
personeel (87201).  
In AT, BG, CY, CZ, EE, FI, LT, LV MT, PL, PT, RO, SI  en SK: De vestiging van diensten inzake 
arbeidsbemiddeling voor kantoorpersoneel en andere werknemers (CPC 87202).  
In AT, BG, CY, CZ, DE, EE, FI , MT, LT, LV , PL, PT, RO, SI  en SK: Levere n van kantoorpersoneel (CPC 
87203)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid:  
In de EU, met uitzondering van BE, HU  en SE: Grensoverschrijdende diensten inzake 
arbeidsbemiddeling  voor kantoorpersoneel en andere werknemers (CPC 87202).  
In IE: Grensoverschrijdende diensten voor het zoeken van directieleden (87201).  
In FR, IE, IT  en NL: Grensoverschrijdende leveren van kantoorpersoneel (CPC 87203).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang  
In DE: beperking van het aantal dienstverleners op het gebied van arbeidsbemiddeling.  
In ES: Beperking van het aantal dienstverleners op het gebied van de werving e n selectie van 
leidinggevend personeel en arbeidsbemiddeling (CPC 87201, 87202).  
 
739 
 In FR: Voor deze diensten kan sprake zijn van een staatsmonopolie (CPC 87202).  
In IT: Beperking van het aantal dienstverleners op het gebied van de levering van kantoorperson eel 
(87203).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In DE: Het Bondsministerie van Werkgelegenheid en Sociale Zaken kan een verordening vaststellen 
inzake de plaatsing en werving van personeel uit lande n die niet tot de Europese Unie of de EER 
behoren, voor bepaalde beroepen (CPC 87201, 87202, 87203, 87204, 87205, 87206, 87209).  
Bestaande maatregelen:   
AT: §§  97 en  135 van de Oostenrijkse handelswet (Gewerbeordnung), Oostenrijks staatsblad 
nr. 194/1994,  zoals gewijzigd; en  
Wet inzake de terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Arbeitskräfteüberlassungsgesetz/AÜG), 
Oostenrijks staatsblad. nr.  
196/1988, als gewijzigd.  
BG: Wet ter bevordering van de werkgelegenheid, artikelen 26, 27, 27a en 28.  
CY: Wet op de particuliere arbeidsbureaus N. 126(I)/2012, als gewijzigd.  
CZ: Wet op de werkgelegenheid (435/2004).  
DE: Gesetz zur Regelung der Arbeitnehmerüberlassung (AÜG);  
Sozialgesetzbuch Drittes Buch (SGB III; Sociaal Wetboek, derde boek) – Bevordering van de 
werkgelegenheid;  
Verordnung über die Beschäftigung von Ausländerinnen und Ausländern (BeschV; Verordening 
inzake de werkgelegenheid van vreemdelingen).  
DK: §§ 8a – 8f in wetsbesluit nr.  73 van 17  januari 2014 en uitgewerkt in besluit nr.  228 van 7  maart 
2013 (werkgelegenheid voor zeevarenden); en Wet op de werkvergunningen 2006. S1(2) en (3).  
EL: Wet 4052/2012 (Staatsblad 41  Α), zoals gewijzigd in een aantal van haar bepalingen bij wet 
Ν.4093/2012 (Staatsblad 222  Α).  
ES: Real Decreto -ley 8/2014, de 4 de julio, de aprobación de medidas urgentes para el crecimiento, 
la competitividad y la eficiencia, artículo 117 (tramitado como Ley 18/2014, de 15 de octubre).  
FI: Laki  julkisesta työvoima -ja yrityspalvelusta (Wet inzake de openbare werkgelegenheids - en 
ondernemingsdienst) (916/2012).  
HR: Wet op de arbeidsmarkt (OG 118/18, 32/20).  
Arbeidswet (OG 93/14, 127/17, 98/19)  
Vreemdelingenwet (OG 130/11m 74/13, 67/17, 46/18, 53/20)  
 
740 
 IE: Wet op de werkvergunningen 2006. S1(2) en (3).  
IT: Wetsbesluit 276/2003, artikelen  4 en  5.  
LT: Arbeidswetboek van de Republiek Litouwen, goedgekeurd bij Wet nr. XII -2603 van 14 september 
2016 van de Republiek Litouwen,  
Wet van de Republiek Litouwen van 29 april 2004 betreffende de wettelijke status v an 
vreemdelingen, nr. IX -2006, zoals laatstelijk gewijzigd op 3.12.2019, nr. XIII-2585  
LU: Loi du 18  janvier 2012 portant création de l'Agenc e pour le développement de l'emploi) (wet van 
18 januari 2012 inzake de oprichting van een bureau voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid – 
ADEM).  
MT: Wet inzake diensten op het gebied van werkgelegenheid en opleiding (Cap.  343) (artikelen 23, 
24 en 2 5); en verordeningen inzake arbeidsbureaus (S.L. 343.24).  
PL: Artikel  18 van de wet van 20  april 2004 tot bevordering van instellingen op het gebied van 
werkgelegenheid en de arbeidsmarkt (Dz.  U. van  2015, punt 149, zoals gewijzigd).  
PT: Wetsbesluit nr.  260/2009 van 25  september, zoals gewijzigd bij Wet nr.  5/2014 van 12  februari 
(toegang en verlening van diensten door arbeidsbureaus).  
RO: Wet nr.  156/2000 inzake de bescherming van Roemeense burgers die in het buitenland werken, 
opnieuw bekendgemaakt, en  Regeringsbesluit nr.  384/2001 voor de goedkeuring van de 
methodologische normen voor de toepassing van Wet nr.  156/2000, met latere wijzigingen;   
Regeringsverordening nr.  277/2002, zoals gewijzigd bij de Regeringsverordeningen nrs.  790/2004 en 
1122/2010; en  
Wet nr.  53/2003 – Arbeidswetboek, opnieuw gepubliceerd met latere wijzigingen en aanvullingen, 
en Regeringsbesluit nr.  1256/2011 inzake de oper ationele voorwaarden en de 
vergunningsprocedure voor uitzendbureaus.  
SI: Wet op de regulering van de arbeidsmarkt (staatsblad van de Republiek Slovenië, nr.  80/2010, 
21/2013, 63/2013, 55/2017); en Wet op de werkgelegenheid, zelfstandige activiteit en werk  door 
vreemdelingen – ZZSDT (staatsblad van de Republiek Slovenië, nr.  
47/2015), ZZSDT -UPB2 (staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 1 /2018).  
SK: Wet nr.  5/2004 inzake arbeidsbemiddeling; en Wet nr.  455/1991 inzake handelsvergunningen.  
  
 
741 
 Voorbehoud n r. 9 - Zakelijke diensten - beveiliging en opsporing  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — beveiliging en opsporing  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87301, 87302, 87303, 87304, 87305,  87309  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te han dhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Beveiligingsdiensten  (CPC 87302, 87303, 87304, 87305, 87309)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling:  
In BG, CY, CZ, EE, ES, LT , LV, MT, PL, RO, SI  en SK: De verlening van beveiligingsdiensten.  
In DK, HR en HU: De verlening van diensten in de volgende subsectoren: bewaking (87305) in HR en 
HU, advies op het gebied van beveiliging (87302) in HR, bewaking van vliegvelden (deel van 87 305) 
in DK en vervoer met gepantserde wagens (87304) in HU.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – nationale 
behandeling , lokale aanwezigheid:  
In BE: Voor leden van de raad van bestuur van ondernemingen die rechtspersoon zijn en die 
bewakings - en beveiligingsdiensten (87305) alsmede advies en opleiding op het gebied van 
beveiliging (87302) verzorgen, is de nationaliteit van  een lidstaat vereist. De directieleden van 
ondernemingen die advies inzake bewaking en beveiliging verlenen, moeten ingezeten onderdanen 
van een lidstaat zijn.  
In FI: Vergunningen voor het verlenen van beveiligingsdiensten mogen uitsluitend worden afgegeven 
aan in de EER woonachtige natuurlijke personen of aan in de EER gevestigde rechtspersonen.  
In ES: De grensoverschrijdende verlening van beveiligingsdiensten. Er z ijn nationaliteitsvereisten 
voor particulier beveiligingspersoneel.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
 
742 
 In BE, FI, FR  en PT: De grensoverschrijdende verlening van beveiligingsdiensten door een 
buitenlandse dienstverlener is niet toegestaan. Er zijn nationaliteitsvereisten voor gespecialiseerd 
personeel in PT en voor directeuren en algemeen directeuren in FR.  
Bestaande maatregelen:   
BE: Wet tot regeling van de private en bijzondere veiligheid, 2  oktober 2017  
BG: Wet inzake particuliere beveiligingsbedrijven.  
CZ: Wet op de handelsvergunningen.  
DK: Verordening betreffende de beveiliging van de luchtvaart.  
FI: Laki yksityisistä turvallisuuspalveluista 282/2002 (Wet inzake particuliere beveiliging sdiensten).  
LT: Wet nr.  IX-2327 van 8  juli 2004 inzake de beveiliging van personen en objecten.  
LV: Wet inzake de activiteiten van beveiligingspersoneel (afdelingen  6, 7, 14).  
PL: Wet van 22  augustus 1997 inzake de bescherming van personen en eigendom ( Pools staatsblad 
van 2016, punt  1432, zoals gewijzigd).  
PT: Wet 34/2013 alterada p/ Lei 46/2019, 16 maio; en Ordonnantie 273/2013 alterada p/ Portaria 
106/2015, 13 abril.  
SI: Zakon o zasebnem varovanju (Wet inzake de particuliere beveiliging).  
b) Opsporingsdiensten  (CPC 87301)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeli ng, lokale aanwezigheid:  
De EU, met uitzondering van AT en SE : De verlening van opsporingsdiensten.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In LT en PT: De staat heeft  een monopolie op opsporingsdiensten.  
   
 
743 
 Voorbehoud nr.  10 - Zakelijke diensten - overige zakelijke diensten  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten – overige zakelijke diensten (vertalen en tolken, 
vermenigvuldigen van teksten, diensten in verband met de  distributie 
van energie en diensten in verband met de maakindustrie)  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87905, 87904, 884, 887  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna v olgende:  
a) Vertalen en tolken (CPC 87905)   
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In HR: Grensoverschrijdende verlening van tolk - en vertaaldiensten voor officiële documenten.  
b) Vermenigvuldige n van teksten (CPC 87904)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid:  
In HU: Grensoverschrijdende verlening van diensten inzake het vermenigvuldigen van teksten.  
c) Diensten in verband met de distributie van energie en diensten in verband met de 
maakindustrie (deel van CPC  884, 887 met uitzondering van advies - en consultancydiensten)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behand eling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In HU: Diensten in verband met de distributie van energie en met de grensoverschrijdende verlening 
van dien sten in verband met de maakindustrie, met uitzondering van advies - en consultancydiensten 
in deze sectoren.  
d) Onderhoud en reparatie van schepen, spoorwegmaterieel en luchtvaartuigen en delen 
daarvan  (deel van CPC  86764, CPC  86769, CPC  8868)  
 
744 
 Met betrekk ing tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid:  
In EU, met uitzondering van DE, EE  en HU: Grensoverschrijdende verlening van onderhouds - en 
reparatiediensten voor spoorwegmaterieel.  
In EU, met u itzondering van CZ, EE, HU, LU  en SK: Grensoverschrijdende verlening van onderhouds - 
en reparatiediensten voor binnenvaartuigen.  
In EU, met uitzondering van EE, HU  en LV: Grensoverschrijdende verlening van onderhouds - en 
reparatiediensten voor zeeschepen.   
In EU, met uitzondering van AT, EE, HU, LV , en PL: Grensoverschrijdende verlening van onderhouds - 
en reparatiediensten voor luchtvaartuigen en delen daarvan (deel van CPC  86764, CPC  86769, 
CPC 8868).  
In EU: Grensoverschrijdende verlening van voorgeschreven onderzoeken en certificering van 
schepen.   
Bestaande maatregelen:  
EU: Verordening (EG) nr.  391/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23  april 2009 inzake 
gemeenschappelijke voorschriften en normen voor met de inspectie en controle van schepen 
belaste organisaties.  
e) Overige zakelijke diensten in verband met de luchtvaart  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:  
De EU: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling aan een derde land op grond van 
bestaande of toekomstige bilaterale overeenkomsten inzake de volgende diensten:  
a) verkoop en marketing van luchtvervoerdiensten;  
b) geautomatiseerde boekingssystemen (CRS);  
c) onderhoud en reparatie van luchtvaartuigen en delen daarvan;  
d) verhuur of leasing van luchtvaartuigen zonder bemanning.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger manageme nt en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In DE, FR:  Brandbestrijding vanuit de lucht, vliegopleiding, besproeien van gewassen, 
landmeteractiviteiten, cartografie, fotogr afie en andere luchtvaardiensten voor landbouw -, 
industrie - en inspectiediensten.    
In FI, SE : Brandbestrijding vanuit de lucht  
  
 
745 
 Voorbehoud nr.  11 - Telecommunicatie  
Sector:  Transmissie van programma's via satelliet  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Part of CPC 861, part of 87902, 862, 863, 8671, 8672, 8673, 8674, part 
of 879  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:   
De EU behoudt zich het re cht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In BE: Transmissie van programma’s via satelliet.  
  
 
746 
 Voorbehoud nr.  12 - Bouw  
Sector:  Diensten in verband met de bouw  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 51  
Type  voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In LT: Het recht om documentatie inzake ontwerpen voor bouwwerken van uitzonderlijke betekenis 
op te stellen, wordt alleen verleend aan in Litouwen geregistreerde ontwerpondernemingen of aan 
buitenlandse ontwerpondernemingen die daarv oor goedkeuring hebben gekregen van een daartoe 
door de regering gemachtigde instelling. Het recht om technische activiteiten in de belangrijkste 
sectoren van de bouwnijverheid uit te oefenen, kan worden toegekend aan personen die geen 
Litouwer zijn en die  daarvoor goedkeuring hebben gekregen van een door de regering van Litouwen 
gemachtigde instelling.  
   
 
747 
 Voorbehoud nr. 13 - Distributiediensten  
Sector:  Distributiediensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 62117, 62251, 8929, deel van 62112, 62226, deel van 631  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Distributie van geneesmiddelen  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:   
In BG: Grensoverschrijdende groothandel in geneesmiddelen (CPC  62251).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: Distributie van geneesmiddelen (CPC  62117, 62251, 8929).  
Bestaande maatregelen:   
BG: Wet inzake geneesmiddelen in de menselijke geneeskunde; Wet inzake medische hulpmiddelen.  
FI: Lääkelaki (Wet inzake geneesmiddelen) (395/1987).  
b)  Distributie van alcoholhoudende dranken   
In FI: Distributie van alcoholhoudende dranken (deel van CPC  62112, 62226, 63107, 8929).  
Bestaande maatregelen:   
FI: Alkoholilaki (Alcoholwet) (1102/2017).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang:  
In SE: Overheidsmonopolie op de detailverkoop van alcohol, wijn en bier (met uitzondering van 
alcoholvrij bier). Momenteel heeft S ystembolaget AB een dergelijk overheidsmonopolie op de 
detailverkoop van alcohol, wijn en bier (met uitzondering van alcoholvrij bier). Alcoholische dranken 
 
748 
 zijn dranken met een alcoholgehalte van meer dan 2,25  volumepercenten. Voor bier ligt de grens bij 
een alcoholgehalte van meer dan 3,5  volumepercenten (deel van CPC 631).  
Bestaande maatregelen:   
SE: Alcoholwet (2010:1622).  
c)  Overige distributie  (deel van CPC  621, CPC  62228, CPC  62251, CPC  62271, deel van 
CPC 62272, CPC  62276, CPC  63108, deel van CPC  6329)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Groothandel in chemische producten, edele metalen en edelstenen, geneeskundige stoffen 
en producten en voorwerpen voor medisch gebruik; tabak en tabaksproducten en alcoholische 
dranken.  
Bulgarije behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met 
betrekking tot de diensten van makelaars in grondstoffen.  
Bestaande maatregelen:   
In BG: Wet inzake geneesmiddelen in de menselijke geneeskunde;  
Wet inzake medische hulpmiddelen;  
Wet inzake de activiteiten van diergeneeskundigen;  
Wet inzake het verbod op chemische wapens en het toezicht op giftige chemische stoffen en de 
voorlopers ervan;  
Wet inzake tabak en tabaksproducten; Wet inzake accijnzen en belastingentrepots en Wet inzake 
wijn en gedistilleerde dranken.  
   
 
749 
 Voorbehoud nr. 14 - Onderwijsdiensten  
Sector:  Onderwijsdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 92  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van b estuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Onderwijsdiensten waarvoor enige vorm van overheidsfinanciering of staatssteun wordt 
ontvangen. Wanneer de verlening van particulier gefin ancierde onderwijsdiensten door een 
buitenlandse dienstverlener is toegestaan, kan de participatie van particuliere marktdeelnemers in 
het onderwijsstelsel afhankelijk worden gesteld van concessies die op niet -discriminerende wijze 
worden verleend.  
De EU, met uitzondering van CZ, NL, SE  en SK: Met betrekking tot de verlening van particulier 
gefinancierd overig onderwijs, d.w.z. onderwijs dat niet als lager, middelbaar, hoger of 
volwassenenonderwijs is ingedeeld (CPC  929).  
In CY, FI, MT en RO: De verstrekk ing van particulier gefinancierd lager, middelbaar en 
volwassenenonderwijs (CPC  921, 922, 924).  
In AT, BG, CY, FI, MT en RO: De verstrekking van particulier gefinancierd hoger onderwijs (CPC  923).  
In CZ en SK: De meerderheid van de leden van de raad van bestuur van een instelling die particulier 
gefinancierde onderwijsdiensten verleent, moeten onderdaan zijn van dat land (CPC  921, 922, 923 
voor SK, andere dan 92310, 924).  
In SI: Particulier gefinancierde basisscholen kunnen alleen worden opgericht door Sloveense 
natuurlijke of rechtspersonen. De dienstverlener moet een statutaire zetel of filiaal vestigen. De 
meerderheid van de leden van de raad van bestuur van een instelling di e particulier gefinancierd 
middelbaar of hoger onderwijs verstrekt, moet de Sloveense nationaliteit hebben (CPC  922, 923).  
In SE: Onderwijsdienstverleners die door de overheid als zodanig zijn erkend. Dit voorbehoud geldt 
voor particulier gefinancierde on derwijsdienstverleners die enige vorm van overheidssteun 
 
750 
 ontvangen, bijvoorbeeld door de staat erkende onderwijsdienstverleners, onderwijsdienstverleners 
onder staatstoezicht of onderwijs dat recht geeft op studieondersteuning (CPC  92).  
In SK: Ingezetensc hap van een lidstaat van de EER is vereist voor aanbieders van alle particulier 
gefinancierde onderwijsdiensten met uitzondering van postsecundair technisch en 
beroepsonderwijs. Een onderzoek naar de economische behoefte kan vereist zijn en het aantal 
scho len dat wordt opgericht kan door lokale overheden worden beperkt (CPC  921, 922, 923 met 
uitzondering van 92310, 924).  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid:   
In BG,  IT en SI: Beperking van de grensoverschrijdende verstrekking van particulier gefinancierd 
lager onderwijs (CPC  921).  
In BG en IT: Beperking van de grensoverschrijdende verstrekking van particulier gefinancierd 
middelbaar onderwijs (CPC  922).  
In AT: Beperking van de grensoverschrijdende verstrekking van particulier gefinancierd 
volwassenenonderwijs via radio of televisie (CPC  924).  
Bestaande maatregelen:  
BG: Wet op het openbaar onderwijs, artikel  12;  
Wet op het hoger onderwijs, punt  4 van de aanvullende bepaling en; en Wet op de beroepsopleiding 
en bijscholing, artikel 22.  
FI: Perusopetuslaki (Wet inzake het basisonderwijs) (628/1998);  
Lukiolaki (Wet inzake het hoger middelbaar onderwijs) (629/1998);  
Laki ammatillisesta koulutuksesta (Wet inzake het beroepsonde rwijs) (630/1998);  
Laki ammatillisesta aikuiskoulutuksesta (Wet inzake het beroepsonderwijs voor volwassenen) 
(631/1998);  
Ammattikorkeakoululaki (Wet inzake de hogere beroepsscholen) (351/2003); en Yliopistolaki (Wet 
inzake de universiteiten) (558/2009).   
IT: Koninklijk Besluit 1592/1933 (Wet inzake het middelbaar onderwijs);  
Wet 243/1991 (Incidentele overheidsbijdrage voor particuliere universiteiten);  
Besluit 20/2003 van het CNVSU (Comitato nazionale per la valutazione del sistema universitario); en  
Besluit van de president van de republiek (DPR) 25/1998.   
SK: Wet 245/2008 inzake onderwijs;  
Wet 131/2002 inzake universiteiten; en  
Wet 596/2003 inzake het overheidsbestuur in het onderwijs en zelfbestuur van scholen.  
 
751 
   
 
752 
 Voorbehoud nr. 15 - Milieudienste n 
Sector – subsector:  Milieudiensten – afval - en bodembeheer  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 9401, 9402, 9403, 94060  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende handel in diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
In DE: De levering van afvalbeheerdiensten, met uitzondering van adviesdiensten, en met betrekking 
tot diensten in verband met bodembescher ming en het beheer van verontreinigde bodems, met 
uitzondering van adviesdiensten.  
  
 
753 
 Voorbehoud nr. 16 - Financiële diensten  
Sector:  Financiële diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Niet van toepassing  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om m aatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Alle financiële diensten   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:  
De EU: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling aan een verlener van financiële dienste n 
uit een derde land krachtens een bilateraal of multilateraal internationaal investeringsverdrag of een 
andere handelsovereenkomst.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang  
De EU: recht om, op niet -discriminerende basis, te vere isen dat andere verleners van financiële 
diensten dan filialen bij de vestiging in een lidstaat een bepaalde rechtsvorm aannemen.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid  
De EU: het recht om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking tot de 
grensoverschrijdende verlening van alle andere financiële diensten dan:  
In de EU (behalve BE, CY, EE, LT, LV, MT, PL, RO, SI):  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverz ekering) en bemiddeling voor directe 
verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:   
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen d ekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
 
754 
 b. goederen in het internationale douanevervoer;   
(ii) herverzekering en retrocessie;  
(iii) ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(iv) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbehorende software door verleners van andere financiële diensten; en  
(v) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en an dere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In BE:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) en bemiddeling voor directe 
verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:   
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satellieten), waarbij de v erzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internationale douanevervoer;   
(ii) herverzekering en retrocessie;  
(iii) ondersteu nende diensten voor verzekeringen;  
(iv) voor het verlenen van bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt 
a), ii), L), van de definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve 
verzekeringen) in artikel SERVIN.5.38 [Defini ties] met uitzondering van de verstrekking en 
doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële gegevens en 
bijbehorende software door verleners van andere financiële diensten.  
In CY:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzeke ring) voor het verzekeren van risico's 
in verband met:  
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende vo ertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internationale douanevervoer;  
(ii) verzekeringsbemiddeling;  
(iii) herverzekering en retrocessie;  
(iv) ondersteunende diensten voor verzekeringen:  
 
755 
 (v) transacties voor eigen rekening of voor  rekening van klanten, hetzij op de beurs, hetzij op de 
onderhandse markt, hetzij anderszins, met betrekking tot verhandelbare effecten;  
(vi) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbehorende sof tware door verleners van andere financiële diensten; en  
(vii) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en and ere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In EE:  
(i) directe verzekeringen (waaronder medeverzekering);  
(ii) herverzekering en retrocessie;  
(iii) verzekeringsbemid deling;  
(iv) ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(v) aanvaarding van deposito's;  
(vi)  alle soorten leningen;  
(vii) financiële lease;  
(viii) alle betalings - en geldovermakingsdiensten; garanties en verbintenissen;  
(ix) transacties voor eigen rekening of voor rekening van clië nten, op de beurs of op de 
onderhandse markt;  
(x)  deelneming in emissies van diverse soorten effecten, met inbegrip van het garanderen en 
plaatsen van effecten als agent (openbaar of particulier) en het verlenen van daarmede 
verband houdende diensten;  
(xi) finan ciële bemiddeling;  
(xii) beheer van activa, zoals beheer van contanten of portefeuillebeheer, alle vormen 
van beheer van collectieve investeringen, diensten aangaande bewaarneming, 
depositodiensten en fiduciaire diensten;  
(xiii)  betalings - en compensatiediensten voor financiële activa, met inbegrip van 
effecten, derivaten en andere verhandelbare stukken;  
(xiv)  verstrekking en doorgifte van financiële informatie en verwerking van financiële 
gegevens en daarop betrekking hebbende softw are; en  
(xv) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen)  in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
 
756 
 In LT:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) voor het verzekeren van 
risico's in verband met:  
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, rui mtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internati onale douanevervoer;  
(ii) herverzekering en retrocessie;  
(iii) ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(iv) aanvaarding van deposito's;  
(v)  alle soorten leningen;  
(vi)  financiële lease;  
(vii)  alle betalings - en geldovermakingsdiensten; garanties en verbintenissen;  
(viii) transacties voor eigen rekening of voor rekening van cliënten, op de beurs of op de 
onderhandse markt;  
(ix)  deelneming in emissies van diverse soorten effecten, met inbegrip van het garanderen en 
plaatsen van effecten als agent (openbaar of particulier) en he t verlenen van daarmede 
verband houdende diensten;  
(x) financiële bemiddeling;  
(xi) beheer van activa, zoals beheer van contanten of portefeuillebeheer, alle vormen van 
beheer van collectieve investeringen, diensten aangaande bewaarneming, depositodiensten 
en fid uciaire diensten;  
(xii)  betalings - en compensatiediensten voor financiële activa, met inbegrip van effecten, 
derivaten en andere verhandelbare stukken;  
(xiii)  verstrekking en doorgifte van financiële informatie en verwerking van financiële 
gegevens en daarop betrek king hebbende software; en  
(xiv) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (beh alve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In LV:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) voor het verzekeren van risico's 
in verband met:  
 
757 
 a. zeevervoer, commerci ële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goeder en in het internationale douanevervoer;  
(ii) herverzekering en retrocessie; en  
(iii) ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(iv) deelneming in emissies van diverse soorten effecten, met inbegrip van het garanderen en 
plaatsen van effecten als agent (openbaar of parti culier) en het verlenen van daarmede 
verband houdende diensten;  
(v)  de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbehorende software door verleners van andere financiële diensten; en  
(vi) adviesdiensten  en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38  [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In MT:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) voor het verzekeren van risico's 
in verband met:  
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (me t inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internationale douanevervoer;  
(ii) herverzekering en retrocessie;  
(iii) ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(iv) aanvaarding van deposito's;  
(v)  alle soorten leningen;   
(vi) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbehorende software door verleners van andere financiële diensten; en   
(vii) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In PL:  
 
758 
 (i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) voor het verzekeren van risico's 
met betrekking tot goederen in het internationale handelsverkeer;  
(ii) herverzekering en retrocessie van risico's met betrekking tot goederen in het  internationale 
handelsverkeer;  
(iii) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering en retrocessie) en bemiddeling 
voor directe verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:  
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht ( met inbegrip van 
satellieten), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internationale douanevervoer;  
(iv) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbehorende software door verleners van andere financiële diensten; en  
(v)  adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven i n dat punt.  
In RO:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) en bemiddeling voor directe 
verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:   
a. zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van 
satelliet en), waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: 
de vervoerde goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit 
voortvloeiende aansprakelijkheid; en  
b. goederen in het internationale douanevervoer;   
(ii) herverzekering en retro cessie; en  
(iii)  ondersteunende diensten voor verzekeringen;  
(iv) aanvaarding van deposito's;   
(v) alle soorten leningen;   
(vi)  garanties en verbintenissen;   
(vii) financiële bemiddeling;   
(viii) verstrekking en doorgifte van financiële informatie en verwerking van financiële 
gegev ens en daarop betrekking hebbende software; en   
(ix) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
 
759 
 definitie van bankdiensten en andere fin anciële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
In SI:  
(i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) en bemiddeling voor directe 
verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:   
(ii) zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van satellieten), 
waarbij de verz ekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: de vervoerde 
goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit voortvloeiende 
aansprakelijkheid; en  
(iii) goederen in het internationale douanevervoer;   
(iv) herverzekering en retrocessie;  
(v) ondersteunen de diensten voor verzekeringen;  
(vi) alle soorten leningen;   
(vii) de aanvaarding van garanties en verbintenissen van buitenlandse kredietinstellingen door 
binnenlandse rechtspersonen en eenmanszaken;   
(viii) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de v erwerking van 
financiële gegevens en de bijbehorende software door verleners van andere financiële 
diensten; en   
(ix) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot 
bankdiensten en andere financiële diensten zoals omschreven in punt a), ii), L), van de 
definitie van bankdiensten en andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel 
SERVIN.5.38 [Definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in dat punt.  
b) Verzekeringen en aanverwante diensten   
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Goederenvervoer, voertuigen en aansprakelijkheid ten aanzien van in Bulgarije gelegen 
risico's mogen niet door buitenlandse verzekeringsmaatschappijen  worden verzekerd.  
In DE: Een buitenlandse verzekeringsmaatschappij met een filiaal in Duitsland kan aldaar uitsluitend 
via dat filiaal verzekeringscontracten voor internationaal vervoer afsluiten.  
Bestaande maatregelen:  
DE: Luftverkehrsgesetz (LuftVG); e n  
Luftverkehrszulassungsordnung (LuftVZO).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In ES: Voor actuarissen is ingezetenscha p vereist, of anders twee jaar ervaring.  
 
760 
 Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In FI: De diensten van verzekeringsmakelaar mogen alleen worden aangeboden door 
ondernemingen met een permanente vestiging in de EU.   
Alleen verzekeraars die hun maatschappelijke zetel in de Europese Unie hebben of over een filiaal in 
Finland beschikken, mogen directe verzekeringen (waaronder medeverzekeringen) aanbieden.  
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki ulkomaisista vakuutusyhtiöistä ( Wet inzake buitenlandse verzekeringsmaatschappijen) 
(398/1995);  
Vakuutusyhtiölaki (Wet inzake verzekeringsmaatschappijen) (521/2008);  
Laki vakuutusten tarjoamisesta (Wet inzake verzekeringsdistributie) (234/2018).  
In FR: Risico's in verband met vervoer over land mogen uitsluitend door in de Europese Unie 
gevestigde verzekeringsmaatschappijen worden verzekerd.  
Bestaande maatregelen:  
FR: Code des assurances.  
In HU: Alleen rechtspersonen uit de EU en in Hongarije geregistreerde filialen morgen rechtstreekse 
verzekeringsdiensten verlenen.  
Bestaande maatregelen:  
HU: Wet LX van 2003.  
In IT: Goederenvervoer, voertuigen en aansprakelijkheid ten aanzien van in Italië gelegen risico's 
mogen uitsluitend door in de Europese  Unie gevestigde verzekeringsmaatschappijen worden 
verzekerd, tenzij het gaat om internationaal vervoer voor invoer naar Italië.  
Grensoverschrijdende verlening van actuariële diensten.  
Bestaande maatregelen:  
IT: Artikel 29 van het Wetboek particuliere ve rzekeringen (Wetsbesluit nr.  209 van 7  september 
2005), Wet 194/1942 inzake het beroep van actuaris.  
In PT: Verzekeringen voor lucht - en zeevervoer waarbij goederen, luchtvaartuigen, schepen en 
aansprakelijkheid worden gedekt, mogen uitsluitend worden aan geboden door ondernemingen van 
de Europese Unie die rechtspersoon zijn. Alleen natuurlijke personen van de Europese Unie of in de 
Europese Unie gevestigde ondernemingen mogen in Portugal als tussenpersoon voor dit soort 
verzekeringen optreden.  
Bestaande m aatregel:  
PT: Artikel 3 van Wet 147/2015, artikel 8 van Wet 7/2019.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling  
 
761 
 In SK: Buitenlanders mogen een verzekeringsmaatschappij in de vorm van een naamloze 
vennootschap oprichten of via een filiaal met statutaire zetel in Slowakije verzekeringsactiviteiten 
verrichten. De toestemming daarvoor is onderworpen aan het oordeel van de toezichthoudende 
autoriteit.  
Bestaande maatregelen:  
SK: Wet 39/2015 inzake het verzekeringswez en. 
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang  
In FI: Minstens de helft van de leden van de raad van bestuur en de raad van toezicht, alsmede de 
algeme en directeur van een verzekeringsmaatschappij die een wettelijke pensioenverzekering 
aanbiedt, moeten in de EER wonen, tenzij de bevoegde instantie ontheffing verleent. Buitenlandse 
verzekeraars kunnen in Finland geen vergunning verkrijgen voor de oprichti ng van een filiaal om 
wettelijke pensioenverzekeringen aan te bieden. Ten minste één auditor moet zijn vaste 
verblijfplaats in de EER hebben.  
Voor andere verzekeringsmaatschappijen moeten ten minste één van de leden van de raad van 
bestuur, de raad van toe zicht en de algemeen directeur in de EER wonen. Ten minste één auditor 
moet zijn vaste verblijfplaats in de EER hebben. De algemeen agent van een 
verzekeringsmaatschappij van het Verenigd Koninkrijk moet een ingezetene zijn van Finland, tenzij 
de ondernemi ng haar hoofdkantoor in de Europese Unie heeft.  
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki ulkomaisista vakuutusyhtiöistä (Wet inzake buitenlandse verzekeringsmaatschappijen) 
(398/1995); Vakuutusyhtiölaki (Wet inzake verzekeringsmaatschappijen) (521/2008);  
Laki vaku utusedustuksesta (Wet inzake verzekeringsbemiddeling) (570/2005);  
Laki vakuutusten tarjoamisesta (Wet inzake verzekeringsdistributie) (234/2018) en  
Laki työeläkevakuutusyhtiöistä (Wet inzake ondernemingen die wettelijke pensioenverzekeringen 
aanbieden) ( 354/1997).  
c) Bancaire en andere financiële diensten   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
De EU: Alleen rechtspersonen met statutaire zetel in de Europese Uni e kunnen als bewaarder van 
activa van beleggingsfondsen optreden. Voor het beheer van gemeenschappelijke 
beleggingsfondsen, met inbegrip van unit trusts en, indien zulks naar nationaal recht is toegestaan, 
beleggingsmaatschappijen, moet een gespecialiseerd e beheermaatschappij worden opgericht met 
hoofdkantoor en statutaire zetel in dezelfde lidstaat.  
Bestaande maatregelen:   
 
762 
 EU: Richtlijn 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13  juli 2009 tot coördinatie van 
de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende bepaalde instellingen voor collectieve 
belegging in effecten (icbe's); en  
Richtlijn 2011/61/EU van  het Europees Parlement en de Raad van 8  juni 2011 inzake beheerders van 
alternatieve beleggingsinstellingen.  
In EE: Voor de aanvaarding van deposito's is een vergunning van de Estse dienst financieel toezicht 
vereist, alsmede registratie als naamloze venn ootschap, dochtermaatschappij of filiaal naar Ests 
recht.  
Bestaande maatregelen:  
EE: Krediidiasutuste seadus (Wet inzake kredietinstellingen) §  206 en §  21. 
In SK: Investeringsdiensten kunnen alleen worden verleend door beheersmaatschappijen met de 
rechtsvorm van een naamloze vennootschap met eigen vermogen, overeenkomstig de wet.  
Bestaande maatregelen:  
SK: Wet 566/2001 inzake effecten en beleggingsdiensten; en We t 483/2001 inzake het bankwezen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – nationale behandeling, hoger management en 
raden van bestuur  
In FI: Ten minste één van de oprichters, de leden van de raad van bestuur en de raad van toezicht, 
en de a lgemeen directeur van de verleners van bankdiensten, alsmede de persoon die gemachtigd is 
namens de kredietinstelling te ondertekenen, moeten hun vaste verblijfplaats in de EER hebben. Ten 
minste één auditor moet zijn vaste verblijfplaats in de EER hebben.   
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki liikepankeista ja muista osakeyhtiömuotoisista luottolaitoksista (Wet inzake  
handelsbanken en andere kredietinstellingen in de vorm van een naamloze vennootschap) 
(1501/2001);  
Säästöpankkilaki (1502/2001) (Wet inzake spaa rbanken);  
Laki osuuspankeista ja muista osuuskuntamuotoisista luottolaitoksista (1504/2001) (Wet inzake  
coöperatieve banken en andere coöperatieve kredietinstellingen);  
Laki hypoteekkiyhdistyksistä (936/1978) (Wet inzake hypotheekverenigingen);  
Maksulaito slaki (297/2010) (Wet inzake betalingsinstellingen);  
Laki ulkomaisen maksulaitoksen toiminnasta Suomessa (298/2010) (Wet inzake het functioneren van  
buitenlandse betalingsinstellingen in Finland); en  
Laki luottolaitostoiminnasta (Wet inzake kredietinstell ingen) (121/2007).  
 
763 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – lokale aanwezigheid:  
In IT: Diensten van “consulenti finanziari” (financieel consulent). In geval van huis -aan-huis-verkoop 
moet gebruik worden gemaakt van de diensten van erkende verkopers van financiële producten die 
ingezetene zijn van een lidstaat.  
Bestaande maatregelen:  
IT: Artikelen 91 -111 van de Consob -verordening inzake makelaars (nr.  16190 va n 29  oktober 2007).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – lokale 
aanwezigheid:  
In LT: Alleen banken met statutaire zet el of een filiaal in Litouwen en met een vergunning om 
beleggingsdiensten in een EER -land aan te bieden, kunnen als bewaarder van activa van 
pensioenfondsen optreden. Ten minste één directeur van de bank moet Litouws spreken.   
Bestaande maatregelen:  
LT: Wet van de Republiek Litouwen van 30 maart 2004 inzake het bankwezen, nr. IX -2085, zoals 
gewijzigd bij Wet nr. XIII -729 van 16 november 2017;  
Wet van de Republiek Litouwen van 4 juli 2003 inzake instellingen voor collectieve belegging, nr. IX -
1709, zoals gewijzigd bij Wet nr. XIII -1872 van 20 december 2018;  
Wet van de Republiek Litouwen van 3 juni 1999 inzake vrijwillige aanvullende pensioenopbouw, nr. 
VIII-1212 (zoals herzien in Wet nr. XII -70 van 20 december 2012);  
Wet van de Republiek Litouwen van 5 ju ni 2003 inzake betalingen, nr. IX -1596, laatst gewijzigd op 17 
oktober 2019, nr. XIII -2488.;  
Wet van de Republiek Litouwen van 10 december 2009 inzake betalingsinstellingen, nr.  XI-549 
(nieuwe versie: nr. XIII -1093 van 17 april 2018)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In FI: Voor betalingsdiensten kan een vestigingsplaats of woonplaats in Finland vereist zijn.  
 
  
 
764 
 Voorbehoud nr.  17 - Gezondheidszorg en  maatschappelijke dienstverlening  
Sector:  Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 93, 931, andere dan  9312, deel van 93191, 9311, 93192, 93193, 
93199  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management  en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Gezondheidsdiensten – ziekenhuisdiensten, ambulancediensten, diensten op het gebied 
van intramurale gezondheidszorg  (CPC  93, 931, andere dan 9312, deel van 93191, 9311, 93192, 
93193, 93199)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur:  
De EU: Voor de verlening van alle  gezondheidsdiensten waarvoor enige vorm van 
overheidsfinanciering of staatssteun wordt ontvangen.  
De EU: Voor alle particulier gefinancierde gezondheidsdiensten, andere dan particulier gefinancierde 
ziekenhuisdiensten, ambulancediensten en diensten op he t gebied van intramurale gezondheidszorg 
andere dan verpleging in een ziekenhuis. De participatie van particuliere marktdeelnemers in het 
netwerk van particulier gefinancierde gezondheidszorg kan afhankelijk worden gesteld van 
concessies die op niet -discri minerende basis worden verleend. Er kan een onderzoek naar de 
economische behoefte nodig zijn. Belangrijkste criteria: het aantal bestaande instellingen en de 
gevolgen daarvoor, de vervoersinfrastructuur, de bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding e n 
potentiële nieuwe werkgelegenheid.  
Dit voorbehoud geldt niet voor de verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -
beroepsbeoefenaren, met inbegrip van de diensten van artsen, tandartsen, verloskundigen, 
verpleegkundigen, fysiotherapeuten, paramedis ch personeel en psychologen, die onder andere 
punten van voorbehoud vallen (CPC  931 behalve 9312, deel van 93191).  
In AT, PL en SI: De verlening van particulier gefinancierde ambulancediensten (CPC  93192).  
In BE: De vestiging van particulier gefinancierd e ambulancediensten en diensten op het gebied van 
intramurale gezondheidszorg andere dan verpleging in een ziekenhuis (CPC  93192, 93193).  
 
765 
 In BG, CY, CZ, FI, MT en SK : De verlening van particulier gefinancierde ziekenhuisdiensten, 
ambulancediensten en dien sten op het gebied van intramurale gezondheidszorg andere dan 
verpleging in een ziekenhuis (CPC  9311, 93192, 93193).  
In FI: De levering van andere gezondheidsdiensten (CPC  93199).  
Bestaande maatregelen:  
CZ: Wet nr.  372/2011 Sb. inzake gezondheidszorgdie nsten en de voorwaarden voor de verstrekking 
ervan.  
FI: Laki yksityisestä terveydenhuollosta (Wet inzake de particuliere gezondheidszorg) (152/1990).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunsti gingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur, prestatie -eisen:  
In DE: Het Duitse socialezekerheidsstelsel, waarin diensten kunnen worden verleend door 
verschillende ondernemingen of entiteiten waarbij sprake is van een zekere mate van concurrentie, 
zodat die diensten dus niet “uitsluitend in het kader van de uitoefening va n overheidsgezag verrichte 
diensten” zijn. Het recht om in het kader van een bilaterale handelsovereenkomst een betere 
behandeling toe te kennen met betrekking tot de verlening van gezondheidsdiensten en 
maatschappelijke diensten (CPC  93).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In DE: De nationale eigendom van particulier gefinancierde en door het Duitse leger geëxploiteerde 
ziekenhuizen.  
Het recht om andere belangrijke, particulier gefinancierde zieken huizen te nationaliseren 
(CPC  93110).  
In FR: De verlening van particulier gefinancierde diensten op het gebied van 
laboratoriumonderzoeken en -proeven.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In FR: De verlening van particulier gefinancierde diensten op het gebied van 
laboratoriumonderzoeken en -proeven (deel van CPC  9311).  
Bestaande maatregelen:  
FR: Code de la Santé Publique  
b) Gezondheidszorg en maatschappelijke diensten, waaronder pensioenver zekering  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, 
lokale aanwezigheid:  
De EU, met uitzondering van HU: De grensoverschrijdende verlening van gezondheidsdiensten, 
maatschappelijke diensten en activiteiten of diensten die deel uitmaken van een pensioenregeling 
van de overheid of een wettelijk stelsel van sociale zekerheid. Dit voorbehoud geldt niet voor de 
verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, met inbegrip van de 
 
766 
 diensten van artsen, tandartsen, verloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, paramedisch 
personeel en psychologen, die onder andere punten van voorbehoud vall en (CPC  931 met 
uitzondering van 9312, deel van 93191).  
In HU: De grensoverschrijdende verlening van alle uit publieke middelen gefinancierde 
ziekenhuisdiensten, ambulancediensten en diensten op het gebied van intramurale gezondheidszorg 
andere dan verple ging in een ziekenhuis (CPC  9311, 93192, 93193).   
c) Maatschappelijke diensten, waaronder pensioenverzekering   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen:  
De EU: De verstrekking van alle maatschappelijke diensten waarvoor enige vorm van 
overheidsfinanciering of s taatssteun wordt ontvangen, en van activiteiten en diensten die deel 
uitmaken van een pensioenregeling van de overheid of een wettelijk stelsel van sociale zekerheid. 
De participatie van particuliere marktdeelnemers in het netwerk van particulier gefinanci erde 
sociale diensten kan afhankelijk worden gesteld van concessies die op niet -discriminerende basis 
worden verleend. Er kan een onderzoek naar de economische behoefte nodig zijn. Belangrijkste 
criteria: het aantal bestaande instellingen en de gevolgen da arvoor, de vervoersinfrastructuur, de 
bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding en potentiële nieuwe werkgelegenheid.  
In BE, CY, DE, DK, EL, ES, FR, IE, IT en PT: De verlening van particulier gefinancierde maatschappelijke 
diensten, andere dan dienst en in verband met herstellingsoorden, verpleeghuizen en 
bejaardentehuizen.  
In CZ, FI, HU, MT, PL, RO, SK, en SI: De verlening van particulier gefinancierde maatschappelijke 
diensten.  
In DE: Het Duitse socialezekerheidsstelsel, waarin diensten worden verl eend door verschillende 
ondernemingen of entiteiten waarbij sprake is van een zekere mate van concurrentie, zodat die 
diensten dus niet onder de definitie van de “uitsluitend in het kader van de uitoefening van 
overheidsgezag verrichte diensten” hoeven te vallen.  
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki yksityisistä sosiaalipalveluista (Wet inzake particuliere maatschappelijke diensten) 
(922/2011).  
IE: Health Act 2004 (S. 39); en  
Health Act 1970 (zoals gewijzigd –S.61A).  
IT: Wet 833/1978 inzake de instelling van het stelsel van openbare gezondheidszorg;  
Wetsbesluit 502/1992 inzake de organisatie van en de discipline in de gezondheidszorg; en Wet 
328/2000 inzake de hervorming van de sociale diensten.  
 
  
 
767 
 Voorbehoud nr. 18 - Diensten in verband met toerisme en reizen  
Sector:  Diensten van toeristengidsen, gezondheidszorg en maatschappelijke 
dienstverlening  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 7472  
Type voorbehoud:  Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
Met betrekking tot liberalisering van inv esteringen – nationale behandeling en grensoverschrijdende 
handel in diensten – nationale behandeling:  
In FR: Nationaliteit van een lidstaat is vereist voor het aanbieden van diensten van toeristengidsen.  
Met betrekking tot liberalisering van investering en – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:  
In LT: Voor zover het Verenigd Koninkrijk onderdanen van Litouwen toestaan gidsdiensten te 
verrichten, zal Litouwen onderdanen van het Verenigd Koninkrijk toestaan om onder dezelfde 
voorwaarden gidsdiensten te verlenen.  
 
  
 
768 
 Voorbehoud nr. 19 - Cultuur, sport en recreatie  
Sector:  Cultuur, sport en recreatie  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 962, 963, 9619, 964  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen va st te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Bibliotheken, archieven, musea en overige culturele diensten  (CPC 963)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, ho ger management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU, met uitzondering van AT en, voor investeringen, in LT: De verlening van bibliotheek -, archief -, 
museum - en andere cultuurdiensten.  
In AT en LT: Een vergunning of concessie kan vereist zijn voor vestiging.  
b)  Amusement, theater, concerten en circussen  (CPC  9619, 964 met uitzondering van 96492)  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling:   
De EU, met uitzondering van AT en SE: De grensoverschrijdende verlening van amusementdiensten, 
met inbegrip van diensten op het gebied van theater, concerten,  circussen en discotheken.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In CY, CZ, FI, MT, PL, RO, SI  en SK: Met betrekking tot de verlening van amusementdiensten, met 
inbegrip van diensten op het gebied van theater, concerten, circussen en discotheken.  
In BG: De verlening van de volgende amusementdienst en: circussen, pretparken en dergelijke 
attracties, ballrooms, discotheken en dansscholen, en andere amusementsdiensten.  
In EE: De verlening van andere amusementdiensten behalve voor bioscoopzalen.  
 
769 
 In LT en LV: De verlening van alle amusementdiensten behalve diensten in verband met de 
exploitatie van bioscoopzalen.  
In CY, CZ, LV, PL, RO  en SK: De grensoverschrijdende verlening van sport - en andere 
recreatiediensten.  
c) Nieuws - en persagentschappen (CPC  962)   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In FR: De buitenlandse participatie in bestaande ondernemingen die publicaties in het Frans 
uitgeven, mag niet meer bedragen dan 20  % van het kapitaal van of de ste mrechten in de 
onderneming. Voor de vestiging van persagentschappen uit het Verenigd Koninkrijk gelden de in de 
interne regelgeving gestelde voorwaarden. Voor de vestiging van persagentschappen door 
buitenlandse investeerders is wederkerigheid vereist.  
Bestaande maatregelen:  
FR: Ordonnance no 45 -2646 du 2  novembre 1945 portant règlementation provisoire des agences de 
presse  en  Loi n° 86 -897 du 1 août 1986 portant réforme du régime juridique de la presse .  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel  in diensten – markttoegang:   
In HU: Voor de verlening van diensten van nieuws - en persagentschappen.  
d) Gok- en weddiensten  (CPC 96492)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger man agement en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Het aanbieden van gokspelen, die erin bestaan dat geld wordt ingezet bij kansspelen, met 
inbegrip van loterijen, kra sloten, gokken in casino's, goksalons of vergunninghoudende 
etablissementen, weddiensten, bingodiensten en gokdiensten die worden geëxploiteerd door en ten 
behoeve van liefdadigheidsinstellingen en organisaties zonder winstoogmerk.  
  
 
770 
 Voorbehoud nr.  20 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Sector:  Vervoersdiensten  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Zeevervoer – elke andere commerciële ac tiviteit die vanaf een schip wordt verricht  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nation ale behandeling:   
De EU: De nationaliteit van de bemanningsleden van een zee - of binnenschip.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur:   
De EU, met uitzondering van LV en MT: Alleen natuurlijke en rechtspersonen uit de EU mogen een 
vaartuig registreren en een vloot exploiteren onder de vlag van de staat van vestiging (geldt voor alle 
vanaf een zeeschip uitgevoerde commerciële activiteiten,  met inbegrip van visserij, aquacultuur en 
diensten in verband met visserij; internationaal personen - en vrachtvervoer (CPC 721); en 
hulpdiensten voor zeevervoer.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende h andel 
in diensten – markttoegang:   
In MT: Exclusieve rechten voor de maritieme verbinding van Malta met het Europese vasteland via 
Italië (CPC  7213, 7214, deel van  742, 745, deel van  749).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling, lokale aanwezigheid:  
In SK: Buitenlandse investeerders moeten hun hoofdkantoor in Slowakije hebben om een 
vergunning voor het verlenen van een dienst te kunnen aanvragen (CPC  722).  
b) Hulpdiensten voor zeevervoer  
 
771 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: De verlening van  loods - en aan - en afmeerdiensten. Voor alle duidelijkheid: ongeacht de 
criteria die kunnen gelden voor de registratie van schepen in een lidstaat van de Europese Unie, 
behoudt de Europese Unie zich het recht voor om te bepalen dat alleen schepen die in de  nationale 
registers van de lidstaten van de Europese Unie zijn ingeschreven, loods - en aan - en afmeerdiensten 
mogen verlenen (CPC  7452).  
De EU, met uitzondering van LT en LV: Alleen vaartuigen die onder de vlag van een lidstaat van de 
Europese Unie varen , mogen duw - en sleepdiensten verlenen (CPC  7214).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In LT: Alleen rechtspersonen uit Litouwen of rechtspersonen uit een lidstaat van de  
Europese Unie met een filiaal in Litouwen die beschikken over een certificaat dat is afgegeven door 
de Litouwse administratie voor maritieme veiligheid mogen loods -, aan - en af meer - en duw - en 
sleepdiensten verlenen (CPC 7214, 7452).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In BE: Vrachtbehandeling m ag alleen worden verricht door geaccrediteerde werknemers die mogen 
werken in bij koninklijk besluit aangewezen havengebieden (CPC  741).  
Bestaande maatregelen:  
BE: Wet van 8 juni 1972 betreffende de havenarbeid;  
Koninklijk besluit van 12  januari 1973 to t oprichting en tot vaststelling van de benaming en van de 
bevoegdheid van het Paritair Comité voor het havenbedrijf;  
Koninklijk besluit van 4  september 1985 houdende erkenning van een werkgeversorganisatie 
(Antwerpen);  
Koninklijk besluit van 29  januari 1986 houdende erkenning van een werkgeversorganisatie (Gent);  
Koninklijk besluit van 10  juli 1986 houdende erkenning van een werkgeversorganisatie (Zeebrugge); 
Koninklijk besluit van 1  maart 1989 houdende erkenning van een werkgeversorganisatie (Oostende) , 
en  
Koninklijk besluit van 5  juli 2004 betreffende de erkenning van havenarbeiders in de havengebieden 
die onder het toepassingsgebied vallen van de wet van 8  juni 1972 betreffende de havenarbeid, 
zoals gewijzigd.  
c) Hulpdiensten voor vervoer over binne nwateren     
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur, prestatie -eisen en 
 
772 
 grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationa le behandeling, lokale 
aanwezigheid, meestbegunstigingsbehandeling:  
De EU: Hulpdiensten voor de binnenvaart  
d) Vervoer per spoor en hulpdiensten voor vervoer per spoor  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behande ling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
In EU: Personenvervoer per spoor (CPC 7111).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid:  
In EU: Goederenvervoer per spoor (CPC 7112).  
In LT: Voor onderhoud en reparatie van spoorwegmaterieel bestaat een staatsmonopolie 
(CPC  86764, 86769, deel van CPC  8868).  
In SE (alleen voor markttoegang): Voor het onderhoud en de reparatie van spoorwegmaterieel 
wordt een onderzoek naar de economische behoefte uitgevoerd wanneer een investeerder zijn 
eigen terminalinfrastructuurfaciliteiten wil opzetten. Belangrijkste criteria: beschikbare ruimte en 
capaciteit (C PC 86764, 86769, deel van CPC  8868).   
Bestaande maatregelen:  
EU: Richtlijn 2012/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 tot 
instelling van één Europese spoorwegruimte.  
SE: Wet inzake de ruimtelijke ordening en de bouwsector (2010:900).  
e) Wegvervoer (personenvervoer, vrachtvervoer, internationaal vervoer per vrachtwagen) en 
hulpdiensten voor wegvervoer  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – marktt oegang, nationale 
behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Voor wegvervoersdiensten die onder deel 2 (Handel, vervoer en visserij], rubriek drie 
[Wegvervoer], titels I [Goederenvervoer over de weg] en II [Personenvervoer over de weg] en bijlage 
ROAD -1 [Go ederenvervoer over de weg] vallen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:   
De EU: Voor wegvervoersdiensten die onder deel 2 (Handel, vervoer en visserij], rubriek d rie 
[Wegvervoer], titels I [Goederenvervoer over de weg] en II [Personenvervoer over de weg] en bijlage 
ROAD -1 [Goederenvervoer over de weg] vallen:  
de verlening beperken van cabotagediensten binnen een lidstaat van de Europese Unie door 
buitenlandse investeerders die in een andere lidstaat van de Europese Unie gevestigd zijn (CPC  712).  
 
773 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegan g, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Voor wegvervoersdiensten die niet onder deel 2 (Handel, vervoer en visserij], rubr iek drie 
[Wegvervoer], titels I [Goederenvervoer over de weg] en II [Personenvervoer over de weg] en bijlage 
ROAD -1 [Goederenvervoer over de weg] vallen:  
i) vestiging vereisen en de grensoverschrijdende verlening van 
wegvervoersdiensten beperken (CPC  712);  
ii) de verlening beperken van cabotagediensten binnen een lidstaat van 
de Europese Unie door buitenlandse investeerders die in een andere 
lidstaat van de Europese Unie gevestigd zijn (CPC  712);  
iii) op taxidiensten in de Europese Unie kan een onderzoek naar de 
economische behoefte van toepassing zijn waarmee het aantal 
dienstverleners wordt beperkt. Belangrijkste criteria: de plaatselijke 
vraag als bedoeld in de toepasselijke wetgeving (CPC  71221).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang :  
In BE: Een maximumaantal vergunningen kan bij wet worden vastgelegd (CPC  71221).  
In IT: Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar de economische behoefte voor limousines. 
Belangrijkste criteria: het aantal bestaande vestigingen en de gevolgen daarvoor, de  
bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding, de gevolgen voor het verkeer en potentiële nieuwe 
werkgelegenheid.  
Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar de economische behoefte voor intercitybussen. 
Belangrijkste criteria: het aantal bestaande vestiging en en de gevolgen daarvoor, de 
bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding, de gevolgen voor het verkeer en potentiële nieuwe 
werkgelegenheid.  
Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar de economische behoefte voor diensten inzake 
goederenvervoer. Belangri jkste criteria: plaatselijke vraag (CPC  712).  
In BG, DE : Voor passagiers - en goederenvervoer kunnen exclusieve rechten of vergunningen alleen 
worden toegekend aan natuurlijke personen uit de Unie en aan rechtspersonen uit de Unie die hun 
hoofdkantoor in d e Unie hebben. (CPC 712).  
In MT: Voor openbare busdiensten: Het hele netwerk is voorwerp van een concessie waarin een 
openbaredienstverplichting is opgenomen om tegemoet te komen aan de behoeften van bepaalde 
sociale groepen (zoals studenten en ouderen) ( CPC 712).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:   
In FI: Voor wegvervoersdiensten is een vergunning vereist; deze wordt niet verleend voor in het 
buitenland geregistreerde voertuigen (CPC  712).  
Met betr ekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
 
774 
 In FR: Het aanbieden van intercitybusdiensten (CPC  712).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In ES: Wat personenvervoer betreft, wordt voo r onder CPC 7122 vallende diensten een onderzoek 
naar de economische behoefte uitgevoerd. Belangrijkste criteria: de plaatselijke vraag. Er wordt een 
onderzoek uitgevoerd naar de economische behoefte voor intercitybussen. Belangrijkste criteria: het 
aantal  bestaande vestigingen en de gevolgen daarvoor, de bevolkingsdichtheid, de geografische 
spreiding, de gevolgen voor het verkeer en potentiële nieuwe werkgelegenheid.  
In SE: Voor het onderhoud en de reparatie van wegvervoermaterieel wordt een onderzoek naa r de 
economische behoefte uitgevoerd wanneer een aanbieder zijn eigen 
terminalinfrastructuurfaciliteiten wil opzetten. Belangrijkste criteria: beschikbare ruimte en 
capaciteit (CPC  6112, 6122, 86764, 86769, deel van CPC  8867).  
In SK: Voor vrachtvervoer wo rdt een onderzoek naar de economische behoefte verricht. 
Belangrijkste criteria: plaatselijke vraag (CPC  712).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In BG: Vestiging vereisen voor ondersteunende diensten voor wegvervoer (CPC  744).  
Bestaande maatregelen:  
EU: Verordening (EG) nr.  1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21  oktober 2009 
tot vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de  voorwaarden waaraan moet zijn 
voldaan om het beroep van wegvervoerondernemer uit te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 
96/26/EG van de Raad; Verordening (EG) nr. 1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 
21 oktober  
2009 tot vaststelling va n gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal 
goederenvervoer over de weg; en  
Verordening (EG) nr.  1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21  oktober 2009 tot 
vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de internationale markt voor 
touringcar - en autobusdiensten en tot wijziging van Verordening (EG) nr.  561/2006.  
FI: Laki kaupallisista tavarankuljetuksista tiellä (Wet inzake het commerciële wegvervoer)  
693/2006; Laki liikenteen palveluista (Wet inza ke vervoersdiensten) 320/2017;  
Ajoneuvolaki (Wet inzake motorvoertuigen) 1090/2002  
IT: Wetsbesluit 285/1992 (Verkeersreglement en latere wijzigingen), artikel  85;  
Wetsbesluit 395/2000, artikel  8 (personenvervoer over de weg);  
Wet 21/1992 (Kaderwet inzak e openbaar personenvervoer over de weg zonder dienstregeling);  
Wet 218/2003, artikel  1 (personenvervoer met gehuurde bussen met chauffeur), en Wet 151/1981 
(Kaderwet inzake plaatselijk openbaar vervoer).  
SE: Wet inzake de ruimtelijke ordening en de bouws ector (2010:900).  
 
775 
 f) Vervoer via de ruimte en huur van ruimtevaartuigen  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Het aanbieden van diensten in verband met ruimtevervoer en verhuur van ruimtevaartuigen 
(CPC  733, deel van 734).  
g) Meest begunstigde natie   
Met betrekking tot liberalisering van i nvesteringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:  
- Vervoer (cabotage), behalve zeevervoer   
In FI: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of toekomstige 
bilaterale overeenkomsten die de vlag van een specifiek ander land voerende vaartuigen of in het 
buitenland geregistreerde voertuigen op basis van wederkerigheid vrijs tellen van het algemene 
verbod op het aanbieden van cabotagevervoer (met inbegrip van gecombineerd vervoer, weg en 
spoor) in Finland (deel van CPC 711, deel van CPC 712 en deel van CPC 722).  
- Ondersteunende diensten voor zeevaart   
In BG: Voor zover het Ver enigd Koninkrijk Bulgaarse dienstverleners toestaat vrachtbehandelings - en 
opslagdiensten in zee - en rivierhavens te verlenen, met inbegrip van diensten in verband met 
containers en goederen in containers, zal Bulgarije dienstverleners uit het Verenigd Kon inkrijk onder 
dezelfde voorwaarden toestaan vrachtbehandelings - en opslagdiensten in zee - en rivierhavens te 
verlenen, met inbegrip van diensten in verband met containers en goederen in containers (deel van 
CPC 741, deel van CPC 742).  
- Verhuur of leasing v an schepen   
In DE: Het charteren van buitenlandse schepen door Duitse ingezetenen kan aan een 
wederkerigheidsvoorwaarde onderworpen zijn (CPC  7213, 7223, 83103).  
-  Weg - en spoorvervoer   
De EU: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van b estaande of toekomstige 
bilaterale overeenkomsten inzake internationaal goederenvervoer over de weg (met inbegrip van 
gecombineerd vervoer – weg of spoor) en passagiersvervoer, gesloten tussen de Unie of de lidstaten 
en een derde land (CPC  7111, 7112, 7121 , 7122, 7123). Deze behandeling kan inhouden dat:  
a) de levering van de betrokken vervoersdiensten tussen de partijen bij de overeenkomst of over het 
grondgebied van die partijen, wordt voorbehouden aan of beperkt tot voertuigen die in een van de 
betrokke n partijen zijn geregistreerd 121, of 
                                                            
121 Voor Oostenrijk is het deel van de meestbegunstigingsbehandelingsvrijstelling dat betrekking heeft op 
verkeersrechten van toepassing o p alle landen waarmee bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer of 
 
776 
 b) voor dergelijke voertuigen in belastingvrijstellingen voorzien is.  
- Wegvervoer  
In BG: Maatregelen die overeenkomstig bestaande of toekomstige overeenkomsten worden 
toegepast, en die voorbehouden of beperkingen opleggen voor de verlening van dit soort 
vervoersdiensten en de voorwaarden daarvoor specificeren, inclusief doorvoervergunningen of 
preferentiële wegenbelastingen, op het grondgebied van Bulgarije of bij het overschrijden van de 
Bulgaarse grenzen (CPC  7121, 7122, 7123).  
In CZ: Maatregelen die overeenkomstig bestaande of toekomstige overeenkomsten zijn genomen, 
en die voorbehouden o f beperkingen opleggen voor de verlening van vervoersdiensten en 
operationele voorwaarden vaststellen, met inbegrip van doorvoervergunningen of preferentiële 
wegenbelastingen voor vervoersdiensten naar, in, door en vanuit Tsjechië naar de betrokken 
verdrag sluitende partijen (CPC  7121, 7122, 7123).  
In ES: In Spanje kan toestemming voor de vestiging van een commerciële aanwezigheid worden 
geweigerd aan dienstverleners uit landen die Spaanse dienstverleners geen effectieve markttoegang 
verlenen (CPC  7123).  
Bestaande maatregelen:  
Ley 16/1987, de 30 de julio, de Ordenación de los Transportes Terrestres.  
In HR: Maatregelen die uit hoofde van bestaande of toekomstige overeenkomsten worden 
toegepast, en die voorbehouden of beperkingen opleggen voor de verlening van vervoersdiensten 
en operationele voorwaarden vaststellen, met inbegrip van doorvoervergunningen of preferentiële 
wegenbelastingen voor vervoersdiensten naar, in, door en vanuit Kroatië naar de betrokken partijen 
(CPC  7121, 7122, 7123).  
In LT: Maatregelen die overeenkomstig bilaterale overeenkomsten zijn genomen en die de 
bepalingen voor vervoersdiensten en operationele voorwaarden vaststellen, met inbegrip van 
bilaterale doorvoer - en andere vergunningen voor vervoersdiensten naar, door en uit  het 
grondgebied van Litouwen naar de betrokken verdragsluitende partijen, alsook wegenbelastingen en 
-heffingen (CPC  7121, 7122, 7123).  
In SK: Maatregelen die overeenkomstig bestaande of toekomstige overeenkomsten zijn genomen, 
en die voorbehouden of bep erkingen opleggen voor de verlening van vervoersdiensten en 
operationele voorwaarden vaststellen, met inbegrip van doorvoervergunningen of preferentiële 
wegenbelastingen voor vervoersdiensten naar, in, door en vanuit Slowakije naar de betrokken 
verdragslui tende partijen (CPC  7121, 7122, 7123).  
-  Spoorvervoer  
In BG, CZ  en SK: Voor bestaande of toekomstige overeenkomsten, en die verkeersrechten en 
operationele voorwaarden regelen, alsook de verlening van vervoersdiensten op het grondgebied 
van Bulgarije, Tsj echië en Slowakije en tussen de betrokken landen. (CPC 7111, 7112).  
                                                                                                                                                                                         
andere overeenkomsten inzake wegvervoer zijn gesloten of in de toekomst in overweging kunnen worden 
genomen.  
 
777 
 - Luchtvervoer – hulpdiensten voor luchtvervoer   
De EU: toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of toekomstige 
bilaterale overeenkomsten inzake grondafhandel ingsdiensten.  
- Weg - en spoorvervoer  
In EE: Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of toekomstige 
bilaterale overeenkomsten inzake internationaal wegvervoer (met inbegrip van gecombineerd 
vervoer – weg of spoor) waarin de ve rlening van vervoersdiensten naar, in, door en vanuit Estland 
naar de overeenkomstsluitende partijen wordt voorbehouden aan of beperkt tot voertuigen die in  
een van de betrokken partijen zijn geregistreerd, en in belastingvrijstelling is voorzien voor der gelijke 
voertuigen (deel van CPC  711, deel van CPC 712, deel van CPC 721).  
- Alle personen - en vrachtvervoer met uitzondering van zee - en luchtvervoer   
In PL: Voor zover het Verenigd Koninkrijk het verlenen van vervoersdiensten in en door het 
grondgebied va n het Verenigd Koninkrijk door passagiers - en goederenvervoerders uit Polen 
toestaat, zal Polen het verlenen van vervoersdiensten door passagiers - en goederenvervoerders uit 
het Verenigd Koninkrijk in en door het grondgebied van Polen onder dezelfde voorwa arden 
toestaan.    
 
778 
 Voorbehoud nr.  21 - Landbouw, visserij  en water  
Sector:  Landbouw, jacht, bosbouw; visserij, aquacultuur, diensten in verband 
met visserij; winning, zuivering en distributie van water  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev  3.1 011, ISIC Rev.  3.1 012, ISIC Rev  3.1 013, ISIC Rev.  3.1 014, 
ISIC Rev.  3.1 015, CPC  8811, 8812, 8813 met uitzondering van advies - 
en consultancydiensten; ISIC Rev. 3.1 050 1, 0502, CPC 882  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbeha ndeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:   
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Landbouw, jacht en bosbouw  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In HR: Activiteiten op het gebied van landbouw en jacht.   
In HU: Landbouwactiviteiten (ISIC Rev.  3.1 011, 3.1 012, 3.1 013, 3.1 014, 3.1 015, CPC  8811, 8812, 
8813 met uitzondering van advies - en consultancydiensten).  
Bestaande maatregelen:  
HR: Wet op de landbouwgrond (OG 20/18, 115/18, 98/19)  
b) Visserij, aquacultuur  en diensten in verband met visserij  (ISIC Rev . 3.1 0501, 0502, CPC  882)   
Met betrekking tot liberalisering  van investeringen — markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur,  prestatie -eisen, meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU:  
1.  Met name in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid en van 
visserijovereenkomsten met derde landen: de t oegang tot en het gebruik van biologische 
hulpbronnen en visserijgronden in maritieme wateren die onder de soevereiniteit of de jurisdictie 
 
779 
 van lidstaten vallen, of rechten om te vissen op basis van een visvergunning van een lidstaat, onder 
andere door:  
a) de aanlanding van vangsten door vaartuigen die de vlag van het Verenigd Koninkrijk of een 
derde land voeren, van de hun toegewezen quota te reguleren, of, uitsluitend voor vaartuigen die de 
vlag van een lidstaat voeren, te eisen dat een deel van de total e vangst wordt aangeland in havens 
van de Unie;  
b) een minimumgrootte voor ondernemingen vast te stellen om zowel de ambachtelijke als de 
kustvisserij te behouden;  
c) een gedifferentieerde behandeling toe te kennen op grond van bestaande of toekomstige 
bilaterale visserijovereenkomsten; en  
d) te eisen dat de bemanning van een vaartuig dat onder de vlag van een lidstaat vaart, bestaat 
uit onderdanen van lidstaten.  
2. Het recht voor een vissersvaartuig om onder de vlag van een lidstaat te varen, uitsluiten d op 
voorwaarde dat:  
a) het volledig eigendom is van:  
i) in de Unie opgerichte ondernemingen; of  
ii) onderdanen van een lidstaat;  
b) de dagelijkse exploitatie ervan vanuit de Unie wordt geleid en gecontroleerd; en  
c) elke bevrachter, beheerder of exploitant van het vaartuig een in de Unie opgerichte onderneming 
of een onderdaan van een lidstaat is.  
3. Een commerciële visvergunning die het recht verleent om in de territoriale wateren van een 
lidstaat te vissen, mag enkel worden afgegeven aan vaartuigen die onder de vlag van een lidstaat 
varen.  
4. Het opzetten van aquacultuurinstallaties op zee of op land.  
5.  Punt 1, a), b), c) (behalve met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) en d); punt 2, 
a), i), b) en c), en punt 3 gelden alleen voor maatregelen die van toepassing zijn op vaartuigen of op 
ondernemingen, ongeacht de nationaliteit van hun uiteindelijke begunstigden.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
In FR: Onderdanen van landen die geen lid zijn van de Europese Unie kunnen niet participeren in 
kwekerijen voor vis, schaal - en schelpdieren of algen op Frans maritiem staatseigendom.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In BG: In de mariene binnenwateren en de territoriale zee van Bulgarije mogen de levende 
rijkdommen van de zee en de binnenwateren uitsluitend wo rden gevangen door vaartuigen die 
 
780 
 onder Bulgaarse vlag varen. Een buitenlands schip mag in de exclusieve economische zone geen 
commerciële visserij bedrijven, behalve op basis van een overeenkomst tussen Bulgarije en de 
vlaggenstaat. Buitenlandse visserssc hepen die door de exclusieve economische zone varen, mogen 
hun vistuig niet bedrijfsklaar houden.  
c) Winning, zuivering en distributie van water   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijd ende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid:  
De EU: Voor activiteiten inclusief diensten met betrekking tot de winning, zuivering en distributie 
van water voor huishoudens en industriële, commerciële en andere gebrui kers, met inbegrip van de 
levering van drinkwater, en waterbeheer.    
 
781 
 Voorbehoud nr. 22 - Energiegerelateerde activiteiten  
Sector:  Energieproductie en aanverwante diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 10, 1110, 12, 120, 1200, 13, 14, 232, 233, 2330, 40, 401, 
4010, 402, 4020, deel van 4030, CPC 613, 62271, 63297, 7131, 71310, 
742, 7422, deel van 88, 887.  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofds tuk: Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a) Energiediensten — algemeen  (ISIC Rev. 3.1 10, 1110, 13, 14, 232, 40, 401, 402, deel van 
403, 41; CPC 613, 62271, 63297, 7131, 742, 7422, 887 (met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten))  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Indien een lidstaat het toestaat dat een transmissiesysteem voor gas of elektriciteit of een 
pijpleidingsysteem voor aardolie en gas in buitenlandse handen is, met betrekking tot 
ondernemingen van het Verenigd Koninkrijk die onder zeggenschap staan van na tuurlijke of 
rechtspersonen uit een derde land dat goed is voor meer dan 5  procent van de invoer van aardolie, 
aardgas of elektriciteit door de Unie, teneinde de energievoorziening van de Unie als geheel of van 
een van de lidstaten veilig te stellen. Dit v oorbehoud geldt niet voor advies - en consultancydiensten 
die worden verleend als diensten in verband met de distributie van energie.  
Dit voorbehoud geldt niet voor HR, HU en LT (voor LT uitsluitend CPC  7131) met betrekking tot het 
vervoer van brandstoffen  via pijpleidingen, noch voor LV met betrekking tot diensten in verband met 
de distributie van energie, noch voor SI met betrekking tot diensten in verband met de distributie 
van gas (ISIC Rev.  3.1 401, 402, CPC  7131, 887 met uitzondering van advies - en co nsultancydiensten).  
In CY: Voor de vervaardiging van geraffineerde aardolieproducten voor zover de investeerder onder 
zeggenschap staat van een natuurlijk persoon of een rechtspersoon uit een derde land dat goed is 
voor meer dan 5 procent van de invoer van aardolie of aardgas van d e Unie, en de productie van gas, 
de distributie van gasvormige brandstoffen via leidingen voor eigen rekening, de productie, de 
transmissie en de distributie van elektriciteit, het vervoer van brandstoffen via pijpleidingen, 
diensten in verband met de dist ributie van elektriciteit en aardgas, met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten, diensten inzake de groothandel in elektriciteit, de detailhandel in 
 
782 
 motorbrandstoffen, elektriciteit en ander gas dan flessengas. Nationaliteits - en 
ingezetenschapsv ereisten voor het verlenen van diensten op het gebied van elektriciteit. (ISIC Rev. 
3.1 232, 4010, 4020, CPC 613, 62271, 63297, 7131, en 887, met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten)  
In FI: De transmissie - en distributienetten en -systemen voo r energie en voor stoom en warm water.  
In FI: De kwantitatieve beperkingen in de vorm van monopolies of exclusieve rechten voor de invoer 
van aardgas en voor de productie en distributie van stoom en warm water. Momenteel zijn er 
natuurlijke monopolies en exclusieve rechten (ISIC Rev.  3.1 40, CPC  7131, 887 met uitzondering van 
advies - en consultancydiensten).   
In FR: De elektriciteits - en gastransmissiesystemen en het vervoer van olie en gas via pijpleidingen 
(CPC  7131).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In BE: De energiedistributiediensten en diensten in verba nd met de distributie van energie (CPC  887 
met uitzondering van consultancydiensten).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling, lokale aanw ezigheid:  
In BE: Voor energietransmissiediensten, met betrekking tot de rechtsvormen en de behandeling van 
publieke of particuliere marktdeelnemers waaraan BE exclusieve rechten heeft toegekend. Vestiging 
binnen de Unie is vereist (ISIC Rev.  3.1 4010, CPC  71310).  
In BG: Voor diensten in verband met de distributie van energie (deel van CPC  88).  
In PT: Voor de productie, transmissie en distributie van elektriciteit, de productie van gas, het 
vervoer van brandstoffen via pijpleidingen, de groothandel in ele ktriciteit, de detailhandel in 
elektriciteit en gas (behalve flessengas) en diensten in verband met de distributie van elektriciteit en 
aardgas. Concessies voor de elektriciteits - en de gassector worden uitsluitend toegekend aan 
vennootschappen waarvan het  hoofdkantoor en het daadwerkelijke management zich in PT 
bevinden (ISIC Rev.  3.1 232, 4010, 4020, CPC  7131, 7422, 887 met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten).  
In SK: Een vergunning is vereist voor de productie, transmissie en distributie van  elektriciteit, de 
productie van gas en de distributie van gasvormige brandstoffen, de productie en distributie van 
stoom en warm water, het vervoer van brandstoffen via pijpleidingen, de groothandel en de 
detailhandel in elektriciteit, stoom en warm water , en diensten in verband met de distributie van 
energie, met inbegrip van diensten op het gebied van energie -efficiëntie, energiebesparing en 
energieaudits. Er wordt een onderzoek naar de economische behoefte uitgevoerd, waarbij de 
aanvraag alleen kan word en geweigerd als de markt verzadigd is. Een vergunning voor al deze 
activiteiten kan alleen worden verleend aan een natuurlijk persoon met vaste verblijfplaats in de EER 
of aan een rechtspersoon van de EER.   
Met betrekking tot liberalisering van investeri ngen – markttoegang, nationale behandeling:  
 
783 
 In BE: Behalve als het gaat om de winning van metaalertsen en andere delfstoffen kan aan 
ondernemingen die onder zeggenschap staan van natuurlijke personen of rechtspersonen uit een 
derde land dat goed is voor m eer dan 5  procent van de invoer in de Europese Unie van aardolie, 
aardgas of elektriciteit, worden verboden zeggenschap over de activiteit te verkrijgen. Oprichting 
van een onderneming is verplicht (geen filiaal) (ISIC Rev.  3.1 10, 1110, 13, 14, 232, deel van 4010, 
deel van 4020, deel van 4030).  
Bestaande maatregelen:  
EU: Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en houdende intrekking van 
Richtlijn  
2003/54/EG; en  
Richtlijn  2009/73/EG van het Europees Parleme nt en de Raad van 13  juli 2009 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas en tot intrekking van 
Richtlijn  2003/55/EG.  
BG: Energiewet.  
CY: Wetten tot regeling van de elektriciteitsmarkt van 2003, Wet  122(I)/2003) als gewijzig d;  
Wetten tot regeling van de gasmarkt van 2004, Wet 183(I)/2004 als gewijzigd;  
Wet inzake aardolie (pijpleidingen), hoofdstuk 273;  
Wet inzake aardolie, hoofdstuk 272 als gewijzigd; en  
Wetten inzake de specificaties voor aardolie en brandstoffen van 20 03, wet 148(I)/2003 als gewijzigd 
.  
FI: Maakaasumarkkinalaki (Wet inzake de aardgasmarkt) (508/2000), en Sähkömarkkinalaki (Wet 
inzake de elektriciteitsmarkt) (386/1995). Maakaasumarkkinalaki (Wet inzake de aardgasmarkt) 
(587/2017)  
FR: Code de l’énergie.  
PT: Wetsbesluit 230/2012 en Wetsbesluit 231/2012, 26  oktober – aardgas; Wetsbesluit 215 -A/2012 
en Wetsbesluit 215 -B/2012, 8  oktober – elektriciteit, Wetsbesluit 31/2006, 15  februari – ruwe 
olie/aardolieproducten.  
SK: Wet 51/1988 inzake mijnbouw, explosie ven en administratie van mijnen door de staat;  
Wet 569/2007 inzake geologische werkzaamheden;  
Wet 251/2012 inzake energie; en Wet 657/2004 inzake thermische energie.  
b) Elektriciteit  (ISIC Rev. 3.1 40, 401; CPC 62271, 887 (met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten))  
 
784 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoversc hrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: De invoer van elektriciteit. Met betrekking tot grensoverschrijdende handel, groothandel en 
detailhandel in elektriciteit.  
In FR: Enkel bedrijven waarvan 100  procent van het kapit aal in handen is van de Franse staat, een 
andere overheidsinstantie of Electricité de France (EDF) mogen eigenaar zijn van 
elektriciteitstransmissie - of distributiesystemen en die exploiteren.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoe gang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In BG: Voor de productie van elektriciteit en de productie van warmte.  
In PT: De transmissie en distributie van elektriciteit gebeurt via exclusieve 
openbaredienstconcessies.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In BE: Een individuele vergunning voor de productie van 25  MW of  meer aan elektriciteit vereist 
vestiging in de Unie of in een andere staat waar een regeling geldt die vergelijkbaar is met die van 
Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19  december 1996 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de  interne markt voor elektriciteit, en met de economie waarvan de 
onderneming een effectief en bestendig verband heeft.  
De productie van elektriciteit op het offshore grondgebied van BE vereist een concessie en is 
onderworpen aan de verplichting een joint venture te hebben met een rechtspersoon uit de Unie of 
met een rechtspersoon uit een land waar een regeling geldt die vergelijkbaar is met die van Richtlijn 
2003/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26  juni 2003 betreffende 
gemeenschappelijke re gels voor de interne markt voor elektriciteit en houdende intrekking van 
Richtlijn 96/92/EG, met name wat de voorwaarden voor de vergunningverlening en de selectie 
betreft.  
Bovendien moet de rechtspersoon zijn hoofdbestuur of zijn maatschappelijke zetel h ebben in een 
lidstaat van de Europese Unie of in een land dat aan bovengenoemde criteria voldoet en met de 
economie waarvan hij een effectief en bestendig verband heeft.  
Voor de aanleg van elektrische leidingen die de offshore productie aansluiten op het 
transmissienetwerk van Elia is een vergunning vereist, en de onderneming moet voldoen aan de 
hiervoor genoemde voorwaarden, met uitzondering van het vereiste inzake een joint venture.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – nationale behandeling:  
In BE: Voor de levering van elektriciteit door een tussenpersoon met in BE gevestigde afnemers die 
zijn aangesloten op het nationale net of op een directe lijn met een nominale spanning van meer 
dan 70  000 volt, is een vergunning vereist. Die  vergunning kan alleen worden afgegeven aan een 
natuurlijk of rechtspersoon uit de EER.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
 
785 
 In FR: Voor de productie van elektriciteit.  
Bestaande maatregelen:  
BE: Koninklijk besluit van 11  oktober 2000 tot vaststelling van de criteria en de procedure voor 
toekenning van individuele vergunningen voorafgaand aan de aanleg van directe lijnen;  
Koninklijk besluit van 20  december 2000 betreffende de voorwaarden en de procedure voor de 
toekenning  van domeinconcessies voor de bouw en de exploitatie van installaties voor de productie 
van elektriciteit uit water, stromen of winden, in de zeegebieden waarin België rechtsmacht kan 
uitoefenen overeenkomstig het internationaal zeerecht; Koninklijk beslui t van 12  maart 2002 
betreffende de nadere regels voor het leggen van kabels die in de territoriale zee of het nationaal 
grondgebied binnenkomen of die geplaatst of gebruikt worden in het kader van de exploratie van 
het continentaal plat, de exploitatie van  de minerale rijkdommen en andere niet -levende 
rijkdommen daarvan of van de werkzaamheden van kunstmatige eilanden, installaties of 
inrichtingen die onder Belgische rechtsmacht vallen;   
Koninklijk besluit van 2 april 2003 betreffende de vergunningen voor de levering van elektriciteit 
door tussenpersonen en betreffende de gedragsregels die op hen van toepassing zijn;  
Koninklijk besluit van 12 juni 2001 betreffende de algemene voorwaarden voor de levering van 
aardgas en de toekenningsvoorwaarden van de leve ringsvergunningen voor aardgas.  
FI: Maakaasumarkkinalaki (Wet inzake de aardgasmarkt) (508/2000), en Sähkömarkkinalaki (Wet 
inzake de elektriciteitsmarkt) (588/2013), Maakaasumarkkinalaki (Wet inzake de aardgasmarkt) 
(587/2017)  
FR: Code de l’énergie.  
PT: Wetsbesluit 215 -A/2012, en  
Wetsbesluit 215 -B/2012, 8  oktober – elektriciteit.  
c) Brandstoffen , gas, ruwe olie of aardolieproducten  (ISIC Rev. 3.1 232, 40, 402; CPC 613, 
62271, 63297, 7131, 71310, 742, 7422, deel van 88, 887 (met uitzondering van advies - en 
consultancydiensten))  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: Het recht om met het oog op de energiezekerheid de zeggenschap over of eigendom van een 
terminal voor vloeibaar aardgas (lng) door buitenlandse natuurlijke of rechtspersonen te verbieden 
(met inbegrip van die delen van de lng -terminal die dienen voor de o pslag en hervergassing van lng).  
In FR: Enkel bedrijven waarvan 100  procent van het kapitaal in handen is van de Franse staat, een 
andere overheidsinstantie of ENGIE mogen om redenen van nationale energiezekerheid eigenaar 
zijn van gastransmissie - of dist ributiesystemen en die exploiteren.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
 
786 
 In BE: Voor de opslag van gas, met betrekking tot de rechtsvormen en de behandeling van publieke 
of particuliere marktdeelnemers waaraan België exclusieve rechten heeft toegekend. Vestiging 
binnen de Unie is vereist voor de opslag van gas (deel van CPC  742).  
In BG: Voor het vervoer via pijpleidingen en de opslag van aardolie en aardgas, met inbegrip van 
doorvoer (CPC  71310, deel van CPC  742).  
In PT: Voor de grensoverschrijdende verlening van diensten inzake de opslag van via pijpleidingen 
vervoerde brandstoffe n (aardgas). Bovendien worden concessies voor de transmissie, distributie en 
ondergrondse opslag van aardgas en voor de terminals voor de aanlanding, opslag en hervergassing 
van lng na openbare aanbestedingen gegund via contracten (CPC  7131, CPC  7422).  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling:  
In BE: Voor het vervoer van aardgas en andere brandstoffen via pijpleidingen is een vergunning 
vereist. Een vergunning kan alleen worden verleend aan een na tuurlijke of rechtspersoon die is 
gevestigd in een lidstaat (overeenkomstig artikel  3 van het KB van 14  mei 2002).  
Als de vergunning wordt aangevraagd door een onderneming:  
a) moet de onderneming zijn opgericht overeenkomstig de Belgische wetgeving, de wetg eving 
van een andere lidstaat of van een derde land dat zich ertoe heeft verbonden een regeling 
te handhaven die gelijkaardig is aan de gemeenschappelijke vereisten van Richtlijn 98/30/EG 
van het Europees Parlement en de Raad van 22  juni 1998 betreffende g emeenschappelijke 
regels voor de interne markt voor aardgas, en  
b) moet de onderneming beschikken over een administratieve zetel, een hoofdvestiging of een 
maatschappelijke zetel binnen een lidstaat of een derde land dat zich ertoe heeft verbonden 
een regeli ng te handhaven die gelijkaardig is aan de gemeenschappelijke vereisten van 
Richtlijn 98/30/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22  juni 1998 betreffende 
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas, op voorwaarde dat de 
activiteit van deze vestiging of maatschappelijke zetel een effectief en bestendig verband 
heeft met de economie van het betrokken land (CPC  7131).  
In BE: In het algemeen is voor de levering van aardgas aan in België gevestigde afnemers (dit zijn 
zowel distributiebe drijven als consumenten met een totaal gecombineerd verbruik van gas uit alle 
leveringsbronnen van ten minste een miljoen kubieke meter per jaar) een individuele vergunning 
van de minister vereist, behalve wanneer de leverancier een distributiebedrijf is d at zijn eigen 
distributienet gebruikt. Een dergelijke vergunning kan alleen worden afgegeven aan een natuurlijk 
persoon een of rechtspersoon uit de Europese Unie.  
In CY: Voor de grensoverschrijdende verlening van diensten inzake de opslag van via pijpleid ingen 
vervoerde brandstoffen en de detailhandel in stookolie en flessengas anders dan per postorder 
(CPC  613, CPC  62271, CPC  63297, CPC  7131, CPC  742).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in di ensten – markttoegang:  
In HU: Voor het verlenen van diensten inzake vervoer via pijpleidingen is vestiging vereist. Diensten 
kunnen worden verleend via een door de staat of de lokale overheid toegekend concessiecontract. 
De verlening van deze dienst is ge regeld bij de Hongaarse wet inzake concessies (CPC  7131).  
 
787 
 Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In LT: Voor het vervoer van brandstoffen via pijpleidingen en hulpdiensten voor het vervoer van 
andere goederen dan br andstof via pijpleidingen.  
Bestaande maatregelen:  
BE: Koninklijk besluit van 14  mei 2002 betreffende de vervoersvergunning voor gasachtige 
producten en andere door middel van leidingen, en  
Wet van 12  april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige producten en andere door middel van 
leidingen (artikel  8.2).  
BG: Energiewet.  
CY: Wetten tot regeling van de elektriciteitsmarkt van 2003, Wet  122(I)/2003) als gewijzigd;  
Wetten tot regeling va n de gasmarkt van 2004, Wet 183(I)/2004 als gewijzigd;  
Wet inzake aardolie (pijpleidingen), hoofdstuk 273;  
Wet inzake aardolie, hoofdstuk 272 als gewijzigd, en  
Wetten inzake de specificaties voor aardolie en brandstoffen van 2003, Wet 148(I)/2003 als 
gewijzigd.  
FI: Maakaasumarkkinalaki (Wet inzake de aardgasmarkt) (508/2000), en Maakaasumarkkinalaki (Wet 
inzake de aardgasmarkt) (587/2017).  
FR: Code de l’énergie.  
HU: Wet XVI van 1991 inzake concessies.  
LT: Wet van de Republiek Litouwen van 10  oktober 2000 inzake aardgas, nr.  VIII-1973.  
PT: Wetsbesluit 230/2012 en Wetsbesluit 231/2012, 26  oktober – aardgas; Wetsbesluit 215 -A/2012 
en Wetsbesluit 215 -B/2012, 8  oktober – elektriciteit, en Wetsbesluit 31/2006, 15  februari – ruwe 
olie/aardolieproducten.  
d) Kernenergie  (ISIC Rev.  3.1 12, 3.1 23, 120, 1200, 233, 2330, 40, deel van 4010, CPC  887)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in di ensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
In DE: Voor de productie, de verwerking of het vervoer van nucleair materiaal en de opwekking of 
distributie van kernenergie.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale beha ndeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale behandeling:  
In AT en FI: voor de productie, de verwerking, distributie, of het vervoer van nucleair materiaal en de 
opwekking of distributie van kernenergie.  
 
788 
 In BE: Voor de productie, de verwerking of het vervoer van nucleair materiaal en de opwekking of 
distributie van kernenergie.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, pres tatie -eisen:  
In HU en SE: Voor de verwerking van kernbrandstof en de productie van elektriciteit met 
kernenergie.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur:  
In BG: Voor de verwerking van splijt - en fusiestoffen of materialen waaruit deze worden verkregen, 
alsmede de handel daarin, het onderhoud en herstel van apparatuur en systemen voor 
kernenergieproductiefaciliteiten, het vervoer daarvan en van het afval dat ontstaat  bij hun 
verwerking, het gebruik van ioniserende straling, en alle andere diensten met betrekking tot het 
gebruik van kernenergie voor vreedzame doeleinden (waaronder ingenieurs - en adviesdiensten, 
diensten met betrekking tot software enz.).   
Met betrekkin g tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In FR: Deze activiteiten moeten in overeenstemming zijn met de verplichtingen van een Euratom -
overeenkomst.  
Bestaande maatregelen:  
AT: Bundesverfassungsgesetz für ein atomfrei es Österreich (Federale constitutionele wet 
betreffende een kernvrij Oostenrijk), BGBl. I nr.  149/1999.  
BG: Wet inzake het veilige gebruik van kernenergie.  
FI: Ydinenergialaki (Wet inzake kernenergie) (990/1987).  
HU: Wet CXVI van 1996 inzake kernenergie, en  
Regeringsbesluit nr.  72/2000 inzake kernenergie.  
SE: Het Zweedse milieuwetboek (1998:808), en Wet inzake activiteiten op het gebied van nucleaire 
technologie (1984:3).  
   
 
789 
 Voorbehoud nr.  23 - Overige diensten, n iet elders ingedeeld  
Sector:  Overige diensten, niet elders ingedeeld  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 9703, deel van CPC 612, deel van CPC 621, deel van CPC 625, deel 
van 85990  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving :  
De EU behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te han dhaven met betrekking 
tot het hierna volgende:  
a)  Diensten op het gebied van begrafenis, crematie en lijkbezorging  (CPC 9703 )  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling:  
In FI: Diensten van crematoria en exploitatie/onderhoud van begraafplaatsen en kerkhoven mogen 
alleen worden uitgevoerd door de staat, gemeenten, parochies, religieuze gemeenschappen en 
stichtingen of verenigingen zonder winstoogmerk.  
Met betrekking tot liberal isering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
In DE: Alleen publiekrechtelijke rechtspersonen k unnen een begraafplaats exploiteren. De oprichting 
en de exploitatie van begraafplaatsen en diensten in verband met begrafenissen.  
In PT: Voor de verlening van diensten op het gebied van begrafenis en lijkbezorging is commerciële 
aanwezigheid vereist. Om als technisch leidinggevende te werken voor entiteiten die diensten 
verlenen op het gebied van begrafenis en lijkbezorging, is de nationali teit van een lidstaat van de 
EER vereist.  
In SE: Het monopolie op diensten op het gebied van crematie en begrafenis ligt bij de Zweedse Kerk 
of een lokale overheid.  
In CY, SI: Diensten op het gebied van begrafenis, crematie en lijkbezorging.  
Bestaande m aatregelen:  
FI: Hautaustoimilaki (Begrafeniswet) (457/2003).  
PT: Wetsbesluit 10/2015 van 16 januari, alterado p/Lei 15/2018, 27 março.  
 
790 
 SE: Begravningslag (1990:1144) (Begrafeniswet); Begravningsförordningen (1990:1147) 
(Begrafenisverordening).  
b)  Overige zakelijke diensten   
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang:  
In FI: Vestiging in Finland of elders in de EER is vereist voor het verlenen van diensten voor 
elektronische identificatie.  
Bestaande maatregelen:  
FI: Laki vahvasta sähköisestä tunnistamisesta ja sähköisistä luottamuspalveluista 617/2009 (Wet 
inzake sterke elektronische identificatie - en vertrouwensdiensten 617/2009).  
c)  Nieuwe diensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – marktto egang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling, lokale aanwezigheid:  
De EU: Voor nieuwe diensten die niet zijn ingedeeld in de voorlopig e centrale productenclassificatie 
van de Verenigde Naties (CPC) van 1991.  
  
 
791 
  
Lijst van het Verenigd Koninkrijk  
Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen (alle behalve gezondheidszorg)  
Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in geneesmiddelen)  
Voorbehoud nr.  4 - Zakelijke diensten (incassobureaus en kredietrapportage)  
Voorbehoud nr.  5 - Zakelijke diensten (arbeidsbemiddeling)  
Voorbehoud nr.  6 - Zakelijke diensten (opsporingsdiensten)  
Voorbeho ud nr.  7 - Zakelijke diensten (overige zakelijke diensten)  
Voorbehoud nr. 8 - Onderwijsdiensten  
Voorbehoud nr. 9 - Financiële diensten  
Voorbehoud nr.  10 - Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Voorbehoud nr. 11 - Cultuur, sport en recreatie  
Voorbehoud nr.  12 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Voorbehoud nr.  13 - Visserij en water  
Voorbehoud nr. 14 - Energiegerelateerde activiteiten  
Voorbehoud nr.  15 - Overige diensten, niet eld ers ingedeeld  
  
 
792 
 Voorbehoud nr. 1 - Alle sectoren  
Sector:  Alle sectoren  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
Verplichtingen voor rechtskundige diensten  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen, grensoverschrijdende handel in 
diensten en regelgevingskaders  
 
Omschrijving:   
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Commerciële aanwezigheid  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:   
Diensten die op nationaal of lokaal niveau als openbare nutsbedrijven worden beschouwd, kunnen 
voorbehouden zijn aan overheidsmonopolies; ook kunnen hiervoor exc lusieve rechten aan 
particuliere exploitanten zijn verleend.  
Openbare nutsbedrijven bestaan onder meer in de volgende sectoren: aanverwante 
wetenschappelijke en technische adviezen, onderzoek en ontwikkeling (O&O) op het gebied van de 
maatschappij - en gee steswetenschappen, technische testen en toetsen, milieu, gezondheidszorg, 
vervoer en ondersteunende diensten bij alle vervoerswijzen. Exclusieve rechten betreffende deze 
diensten worden vaak verleend aan particuliere exploitanten, bijvoorbeeld exploitanten  met een 
vergunning van openbare instanties, die aan specifieke verplichtingen aangaande dienstverlening 
moeten voldoen. Er kan geen gedetailleerde en volledige lijst per sector worden opgesteld omdat 
openbare nutsbedrijven vaak tevens op lagere niveaus da n het centrale niveau bestaan. Deze 
beperking geldt niet voor de telecommunicatie en voor diensten in verband met computers.  
(b) Meestbegunstigingsbehandeling  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoversch rijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling en regelgevingskader 
voor rechtskundige diensten – verplichtingen:   
Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van een internationale investerings - of 
andere handelsovereenkomst die  vóór de inwerkingtreding van deze overeenkomst van kracht was 
of werd ondertekend.  
Aan een land een gedifferentieerde behandeling toekennen uit hoofde van een bestaande of 
toekomstige bilaterale of multilaterale overeenkomst die:  
(i) een interne markt voor diensten en investeringen creëert;  
(ii) het recht van vestiging verleent; of  
 
793 
 (iii) de onderlinge aanpassing van de wetgeving in één of meer economische sectoren 
vereist.  
Een interne markt voor diensten en vestiging betekent een ruimte zonder  interne grenzen waarin 
het vrije verkeer van diensten, kapitaal en personen gegarandeerd is.  
Onder het recht van vestiging wordt een verplichting verstaan om in substantie alle belemmeringen 
voor vestiging op te heffen tussen de partijen bij de overeenko mst inzake regionale economische 
integratie door het van kracht worden van die overeenkomst. Het recht van vestiging houdt voor 
onderdanen van de partijen bij de overeenkomst inzake regionale economische integratie het recht 
in om ondernemingen op te richt en en te exploiteren onder dezelfde voorwaarden als die welke in 
de wetgeving van het land waar een dergelijke onderneming wordt gevestigd voor eigen 
onderdanen zijn vastgesteld.  
Onder onderlinge aanpassing van de wetgevingen wordt verstaan:  
(i) de afstemmin g van de wetgeving van één of meer partijen bij de overeenkomst 
inzake regionale economische integratie op de wetgeving van de andere partij of 
partijen bij die overeenkomst, of  
(ii)  de opname van gemeenschappelijke wetgeving in de rechtsorde van de partijen bij 
de overeenkomst inzake regionale economische integratie.  
Een dergelijke afstemming of opname vindt pas plaats, en wordt pas geacht te hebben 
plaatsgevonden, vanaf het ogenblik waarop deze is vastgesteld in de rechtsorde van de partij of 
partijen bij d e overeenkomst inzake regionale economische integratie.  
Aan onderdanen of ondernemingen wat betreft het recht van vestiging een gedifferentieerde 
behandeling toekennen op grond van bestaande of toekomstige bilaterale overeenkomsten tussen 
het VK en de vol gende landen of vorstendommen: Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad.  
(c) Wapens, munitie en oorlogsmaterieel  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur, prestatie -eisen en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid,  nationale 
behandeling, meestbegunstigingsbehandeling  
Productie of verspreiding van, of handel in, wapens, munitie en oorlogsmaterieel. Oorlogsmaterieel 
is beperkt tot producten die uitsluitend zijn bestemd en vervaardigd voor militair gebruik in verband 
met oorlogsvoering of defensieactiviteiten.  
  
 
794 
 Voorbehoud nr. 2 - Vrije beroepen (alle behalve gezondheidszorg)  
Sector – subsector:  Vrije beroepen – rechtskundige diensten, auditdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  Deel van CPC  861, deel van 87902, deel van 862  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
Verplichtingen voor rechtskundige diensten  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen, grensoverschrijdende handel in 
diensten en regelgevingskaders  
 
Omschrijving:  
 
(a) Rechtskundige diensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, hoger management en raden 
van bestuur, nationale behandeling, grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale 
aanwezigheid, nationale behandeling en regelgevingskaders – verbintenissen inzake rechtskundige 
diensten:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de verstrekking van rechtskundig advies, juridisc he machtiging, documentatie en certificering 
door beoefenaars van juridische beroepen die met publieke taken zijn belast, zoals notarissen, en 
met betrekking tot diensten van deurwaarders (deel van CPC  861, deel van 87902).  
(b) Auditdiensten (CPC 86211 en 86212 andere dan boekhoudkundige)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, 
nationale behandeling:   
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te h andhaven met betrekking 
tot de grensoverschrijdende verlening van auditdiensten.  
Bestaande maatregelen:  
Companies Act 2006  
  
 
795 
 Voorbehoud nr.  3 - Vrije beroepen (gezondheidszorg en detailhandel in geneesmiddelen)  
Sector:  Gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren en detailhandel 
in geneesmiddelen en medische en orthopedische goederen, andere 
door apothekers verleende diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 63211, 85201, 9312, 9319, 93121  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Medische en tandheelkundige diensten; diensten verleend door verloskundigen, 
verpleegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en paramedisch personeel (CPC  63211, 85201, 
9312, 9319)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang:  
De vestiging van artsen in het kader van de National Health Service is afhankelijk van een 
bezettingsplan voor medisch personeel (CPC  93121, 93122).  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, 
nationale behandeling:   
Voor de verlening van alle gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, met inbegrip van 
de diensten van artsen, tandartsen, verloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, 
psychologen, paramedisch personeel en psychologen, is ingez etenschap vereist. Deze diensten 
mogen alleen worden verleend door natuurlijke personen die fysiek aanwezig zijn op het 
grondgebied van het VK (CPC  9312, deel van 93191).  
De grensoverschrijdende verlening van diensten van artsen, tandartsen, verloskundige n, 
verpleegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en paramedisch personeel (deel van CPC 85201, 
9312, deel van 93191).  
Voor dienstverleners die niet fysiek aanwezig zijn op het grondgebied van het VK (deel van 
CPC 85201, 9312, deel van 93191).  
(b) Detailhan del in geneesmiddelen en medische en orthopedische goederen, andere door 
apothekers verleende diensten (CPC  63211)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang, lokale aanwezi gheid:   
 
796 
 Postorderverkoop is alleen mogelijk vanuit het VK, zodat voor de detailverkoop van geneesmiddelen 
en specifieke medische goederen aan het publiek in het VK vestiging in het VK vereist is.  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, 
nationale behandeling:   
De grensoverschrijdende detailhandel in geneesmiddelen en medische en orthopedische goederen 
en andere door apothekers verleende diensten.   
 
797 
 Voorbehoud nr.  4 - Zakelijke diensten (incassobureaus en kredietrapportage)  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — incassobureaus en kredietrapportage  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87901, 87902  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Grensoverschrijdende  handel in diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de verlening van incassobureau - en kredietrapportagediensten.   
 
798 
 Voorbehoud nr.  5 - Zakelijke diensten (arbeidsbemiddeli ng) 
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — arbeidsbemiddeling  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 87202, 87204, 87205, 87206, 87209  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
De verlening van diensten inzake arbeidsbemiddeling voor huishoudelijke hulp, andere arbeiders 
voor handel en bedrijf, verpleegkundig en ander personeel (CPC  87204, 87205, 87206, 87209).  
Vestiging vereisen en grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling voor kantoorpersoneel en andere 
werknemers verbieden.  
  
 
799 
 Voorbehoud nr.  6 - Zakelijke diensten (opsporingsdiensten)  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — opsporingsdiensten  
Bedrijfstakkencla ssificatie:  CPC 87301  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot opsporingsdiensten (CPC  87301).  
  
 
800 
 Voorbehoud nr.  7 - Zakelijke diensten (overige zakelijke diensten)  
Sector – subsector:  Zakelijke diensten — overige zakelijke diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 86764, 86769, 8868, deel van 8790  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Onderhoud en reparatie van schepen, spoorwegmaterieel en luchtvaartuigen en delen 
daarvan (deel van CPC  86764, CPC  86769, CPC  8868)  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, 
nationale behandeling:   
Vestiging of fysieke aanwezigheid op zijn grondgebied vereisen en de grensoverschrijdende 
verlening van onderhouds - en reparatiediensten voor spoorwegmaterieel van buiten zijn 
grondgebied af verbieden.  
Vestiging of fysieke aanwezigheid op het desbetreffende grondgebied vereisen en de 
grensoverschrijdende verlening van onderhouds - en reparatiediensten voor binnenschepen van 
buiten dat grondgebied af verbieden.  
Vestiging of fysieke aanwezigheid op het desbetreffende grondgebied vereisen en de 
grensoverschrijden de verlening van onderhouds - en reparatiediensten voor zeeschepen van buiten 
dat grondgebied af verbieden.  
Vestiging of fysieke aanwezigheid op het desbetreffende grondgebied vereisen en de 
grensoverschrijdende verlening van onderhouds - en reparatiedienst en voor luchtvaartuigen en 
delen daarvan van buiten dat grondgebied af verbieden (deel van CPC  86764, CPC  86769, CPC  8868).  
Alleen door het VK gemachtigde erkende organisaties mogen namens het VK wettelijk 
voorgeschreven onderzoeken en certificeringen van  schepen verrichten. Vestiging kan vereist zijn.  
Bestaande maatregelen:  
Verordening (EG) nr.  391/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 inzake 
gemeenschappelijke voorschriften en normen voor met de inspectie en controle van schepen 
belaste organisaties, als behouden in het recht van het VK bij de European Union (Withdrawal) Act 
2018  en als gewijzigd bij de Merchant Shipping (Recognised Organisations) (Amendment) (EU Exit) 
Regulations 2019.  
 
801 
 (b) Overige zakelijke diensten in verband met de luchtvaart  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:   
Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of toekomstige 
bilaterale overeenkomsten inzake de volgende diensten:  
(i) reparatie en onderhoud van vliegtuigen;  
(ii) verhuur of leasing van luchtvaartuigen zonder bemanning;  
(iii) geautomatiseerde boekingssystemen (CRS);  
(iv) de volgende diensten die met een bemand luchtvaartuig worden verleend, met inachtneming 
van de respectieve wet - en regelgeving van de Partijen betreffende de toelating van 
luchtvaartuigen tot, het vertrek uit en de  exploitatie op hun grondgebied: brandbestrijding 
vanuit de lucht, vliegtraining, besproeiing, landmeting, kartering, fotografie en andere 
landbouw -, industriële - en inspectiediensten in de lucht; en  
(v) verkoop en marketing van luchtvervoerdiensten.  
  
 
802 
 Voorbe houd nr. 8 - Onderwijsdiensten  
Sector:  Onderwijsdiensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 92  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van  investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
Alle onderwijsdiensten waarvoor enige vorm van overheidsf inanciering of staatssteun wordt 
ontvangen en die derhalve niet worden geacht particulier gefinancierd te zijn. Wanneer de verlening 
van particulier gefinancierde onderwijsdiensten door een buitenlandse dienstverlener is toegestaan, 
kan de participatie van  particuliere marktdeelnemers in het onderwijsstelsel afhankelijk worden 
gesteld van concessies die op niet -discriminerende wijze worden verleend.  
De verlening van particulier gefinancierd overig onderwijs, d.w.z. onderwijs dat niet als lager, 
middelbaar,  hoger of volwassenenonderwijs is ingedeeld (CPC  929).  
  
 
803 
 Voorbehoud nr. 9 - Financiële diensten  
Sector:  Financiële diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:   
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Alle financiële diensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang :  
Vereisen dat andere verleners van financiële diensten dan filialen bij de vestiging in het VK een 
bepaalde rechtsvorm aannemen, op niet -discriminerende wijze.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:  
Toekenning van een gedifferentieerde behandeling aan een verlener van financiële diensten uit een 
derde land krachtens een bilateraal of multilateraal internationaal investeringsverdrag of een andere 
handelsovereenkomst.  
(b) Verzekeringen en aanverwante diensten  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behand eling, lokale aanwezigheid:  
Voor verzekerings - en aanverwante diensten met uitzondering van:  
i) directe verzekeringen (met inbegrip van medeverzekering) en bemiddeling voor directe 
verzekeringen voor het verzekeren van risico's in verband met:  
- zeevervoer, commerciële luchtvaart, ruimtevaart en -vracht (met inbegrip van satellieten), 
waarbij de verzekering een of meer van de volgende onderdelen dekt: de vervoerde 
goederen, het vervoerende voertuig en elke eventuele daaruit voortvloeiende 
aansprak elijkheid; en  
- goederen in het internationale douanevervoer;  
ii) herverzekering en retrocessie en  
 
804 
 iii) ondersteunende diensten in de verzekeringssector.  
(c) Bankdiensten en andere financiële diensten  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markt toegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – lokale aanwezigheid:  
alleen bedrijven met statutaire zetel in het VK kunnen als bewaarder van activa van 
beleggingsfondsen optreden. Voor het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen, met 
inbegrip  van unit trusts en, indien zulks naar nationaal recht is toegestaan, 
beleggingsmaatschappijen, moet een gespecialiseerde beheermaatschappij worden opgericht met 
hoofdkantoor en statutaire zetel in het VK.  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling, lokale aanwezigheid :  
Voor bankdiensten en andere financiële diensten, met uitzondering van:  
i) de verstrekking en doorgifte van financiële informatie, en de verwerking van financiële 
gegevens en de bijbe horende software door verleners van andere financiële diensten; en  
ii) adviesdiensten en andere ondersteunende financiële diensten met betrekking tot bankdiensten 
en andere financiële diensten zoals omschreven in punt  L) van de definitie van bankdiensten e n 
andere financiële diensten (behalve verzekeringen) in artikel SERVIN.5.38 [Financiële diensten – 
definities], met uitzondering van bemiddeling zoals omschreven in punt L) van die definitie.  
  
 
805 
 Voorbehoud nr.  10 - Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Sector:  Gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC 931, met uitzondering van 9312, deel van 93191  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Gezondheidsdiensten – ziekenhuisdiensten, ambulancediensten, diensten op het gebied 
van intramurale gezondheidszorg (CPC  931, andere  dan 9312, deel van 93191)   
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur:   
Voor de verlening van alle gezondheidsdiensten waarvoor enige vorm van overheid sfinanciering of 
staatssteun wordt ontvangen en die derhalve niet worden geacht particulier gefinancierd te zijn.  
Alle particulier gefinancierde gezondheidsdiensten andere dan ziekenhuisdiensten. De participatie 
van particuliere marktdeelnemers in het net werk van uit particuliere middelen gefinancierde 
gezondheidszorg kan afhankelijk worden gesteld van concessies die op niet -discriminerende basis 
worden verleend. Er kan een onderzoek naar de economische behoefte worden uitgevoerd. 
Belangrijkste criteria: h et aantal bestaande instellingen en de gevolgen daarvoor, de 
vervoersinfrastructuur, de bevolkingsdichtheid, de geografische spreiding en potentiële nieuwe 
werkgelegenheid.  
Dit voorbehoud geldt niet voor de verlening van alle gezondheidsdiensten door vrij e-
beroepsbeoefenaren, met inbegrip van de diensten van artsen, tandartsen, verloskundigen, 
verpleegkundigen, fysiotherapeuten, paramedisch personeel en psychologen, die onder andere 
voorbehouden vallen (CPC  931 behalve 9312, deel van 93191).  
(b) Gezondheidszo rg en maatschappelijke diensten, waaronder pensioenverzekering  
Met betrekking tot grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, 
nationale behandeling:   
Vestiging of fysieke aanwezigheid op zijn grondgebied vereisen van diens tverleners en de 
grensoverschrijdende verlening beperken van gezondheidsdiensten van buiten zijn grondgebied, de 
grensoverschrijdende verlening van maatschappelijke diensten van buiten zijn grondgebied, 
 
806 
 alsmede activiteiten of diensten die onderdeel zijn v an een wettelijke pensioenregeling of een 
wettelijk stelsel van sociale zekerheid. Dit voorbehoud geldt niet voor de verlening van alle 
gezondheidsdiensten door vrije -beroepsbeoefenaren, met inbegrip van de diensten van artsen, 
tandartsen, verloskundigen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, paramedisch personeel en 
psychologen, die onder andere voorbehouden vallen (CPC  931 met uitzondering van 9312, deel van 
93191).  
(c) Maatschappelijke diensten, waaronder pensioenverzekering  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen:   
De verlening van alle maatschappelijke diensten waarvoor enige vorm van overheidsfinanciering of 
staatssteun wordt ontvangen en die derhalve n iet worden geacht particulier gefinancierd te zijn, en 
activiteiten of diensten die onderdeel zijn van een wettelijke pensioenregeling of een wettelijk 
stelsel van sociale zekerheid. De participatie van particuliere marktdeelnemers in het netwerk van 
uit p articuliere middelen gefinancierde sociale diensten kan afhankelijk worden gesteld van 
concessies die op niet -discriminerende basis worden verleend. Er kan een onderzoek naar de 
economische behoefte worden uitgevoerd. Belangrijkste criteria: het aantal bes taande instellingen 
en de gevolgen daarvoor, de vervoersinfrastructuur, de bevolkingsdichtheid, de geografische 
spreiding en potentiële nieuwe werkgelegenheid.  
De verlening van particulier gefinancierde maatschappelijke diensten, andere dan diensten in 
verband met herstellingsoorden, verpleeghuizen en bejaardentehuizen.  
  
 
807 
 Voorbehoud nr. 11 - Cultuur, sport en recreatie  
Sector:  Cultuur, sport en recreatie  
Bedrijfstakkenclassificatie:  CPC  963, 9619, 964  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen v ast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Bibliotheken, archieven, musea en overige culturele diensten (CPC  963)  
De verlening van bibliotheek -, archief -, museum - en andere cultuurdiensten.  
(b) Amusement, theater, concerten en circussen (CPC  9619, 964 met uitzondering van 96492)  
De grensoverschrijdende verlening van amusementdiensten, met inbegrip van diensten op het 
gebied van theater, concerten, circussen en discotheken.  
(c) Gok- en weddiensten ( CPC 96492)  
Het aanbieden van gokspelen, die erin bestaan dat geld wordt ingezet bij kansspelen, met inbegrip 
van loterijen, krasloten, gokken in casino's, goksalons of vergunninghoudende etablissementen, 
weddiensten, bingodiensten en gokdiensten die worden geëxploite erd door en ten behoeve van 
liefdadigheidsinstellingen en organisaties zonder winstoogmerk.  
  
 
808 
 Voorbehoud nr.  12 - Vervoer en hulpdiensten in verband met vervoer  
Sector:  Vervoersdiensten  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstig ingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Zeevervoer – elke andere commerciële activiteit die vanaf een schip wordt verricht  
Met betrekking tot liberalisering van investerin gen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen en grensoverschrijdende handel in diensten – 
markttoegang, nationale behandeling:   
De nationaliteit van de bemanningsleden van een zee - of binnenschip.  
Met b etrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van bestuur:   
Met het oog op de registratie van een schip en de exploitatie van een vloot onder de vlag van het V K 
(alle vanaf een zeeschip uitgevoerde commerciële activiteiten, met inbegrip van visserij, aquacultuur 
en diensten in verband met visserij; internationaal personen - en vrachtvervoer (CPC 721); en 
hulpdiensten voor zeevervoer. Dit voorbehoud geldt niet voo r rechtspersonen die in het VK zijn 
opgericht en die een daadwerkelijke en voortdurende band met zijn economie hebben.  
(b) Hulpdiensten voor zeevervoer  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:   
De verlening van loods - en aan - en afmeerdiensten. Voor alle duidelijkheid: ongeacht de criteria die 
kunnen gelden voor de registratie van sc hepen in het VK, behoudt het VK zich het recht voor om te 
bepalen dat alleen schepen die in de nationale registers van het VK zijn ingeschreven, loods - en aan - 
en afmeerdiensten mogen verlenen (CPC  7452).  
Alleen vaartuigen die onder de vlag van het VK var en, mogen duw - en sleepdiensten verlenen 
(CPC  7214).  
(c) Hulpdiensten voor vervoer over binnenwateren  
 
809 
 Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, 
meestbegunstigingsbehandeling, hoger management en raden van best uur, prestatie -eisen en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid, nationale 
behandeling, meestbegunstigingsbehandeling:   
Hulpdiensten voor vervoer over binnenwateren.  
(d) Vervoer per spoor en hulpdiensten voor vervoer per sp oor  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid  en nationale 
behandeling:   
Personenvervoer per spoor (CPC 7111).  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang en grensoverschrijdende handel 
in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid:  
Goederenvervoer per spoor (CPC 7112).  
(e)  Wegvervoer (personenvervoer, vrachtvervoer, internationaal vervoer per vrachtwagen) 
en hulpdiensten voor wegvervoer  
Met betrekking tot de grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, nationale 
behandeling, lokale aanwezigheid:  
Voor wegvervoersdiensten die onder deel 2 (Economie en handel), titel XII (Vervoer), hoofdstukken 
3 en  4, en bijlage ROAD -1 bij hoofdstuk 3 vallen.  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, 
nationale behandeling:  
Voor wegvervoersdiensten die niet onder deel 2 (Economie en handel), titel XII (Vervoer), 
hoofdstukken 3 en 4, en bijlage ROAD -1 bij hoofdstuk 3 vallen:  
(i) vestiging vereisen en de grensoverschrijdende verlening van wegvervoersdiensten beperken 
(CPC  712);  
(ii) op taxidiensten in het VK kan een onderzoek naar de economische behoefte van toepassing 
zijn waarmee het aantal dienstverleners wordt beperkt. Belangrijkste criteria: de plaatselijke 
vraag als bedoeld in de toepasselijke wetgeving (CPC  71221).  
Bestaande maatregelen:  
Verordening (EG) nr.  1071/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009  tot 
vaststelling van gemeenschappelijke regels betreffende de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan 
om het beroep van wegvervoerondernemer uit  te oefenen en tot intrekking van Richtlijn 96/26/EG 
van de Raad, als behouden in het recht van het VK bij de European Union (Withdrawal) Act 2018  en 
als gewijzigd bij de Licensing of Operators and International Road Haulage (Amendment etc.) (EU 
Exit) Reg ulations 2019;  
Verordening (EG) nr.  1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot 
vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal 
 
810 
 goederenvervoer over de weg, als behouden in het recht van  het VK bij de European Union 
(Withdrawal) Act 2018  en als gewijzigd bij de Licensing of Operators and International Road Haulage 
(Amendment etc.) (EU Exit) Regulations 2019; en  
Verordening (EG) nr.  1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot 
vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de internationale markt voor 
touringcar - en autobusdiensten en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006, als behouden in 
het recht van het VK bij de European Union (Withdra wal) Act 2018  en als gewijzigd bij Common 
Rules for Access to the International Market for Coach and Bus Services (Amendment etc.) (EU Exit) 
Regulations 2019.  
(f) Vervoer via de ruimte en huur van ruimtevaartuigen  
Met betrekking tot liberalisering van invest eringen – markttoegang, nationale behandeling, 
prestatie -eisen, hoger management en raden van bestuur en grensoverschrijdende handel in 
diensten – markttoegang, nationale behandeling:   
Vervoersdiensten via de ruimte en de huur van ruimtevaartuigen (CPC  733, deel van 734).  
(g) Meestbegunstigingsvrijstellingen  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – meestbegunstigingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – meestbegunstigingsbehandeling:   
(i) Weg - en spoorvervoer  
Toekenning van  een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of 
toekomstige bilaterale overeenkomsten inzake internationaal goederenvervoer over de 
weg (met inbegrip van gecombineerd vervoer – weg of spoor) en passagiersvervoer, 
gesloten tussen het VK en een derde land (CPC  7111, 7112, 7121, 7122, 7123). Deze 
behandeling kan inhouden dat:  
– de levering van de betrokken vervoersdiensten tussen de partijen bij de 
overeenkomst of over het grondgebied van die partijen, wordt voorbehouden 
aan of beperkt tot voertu igen die in een van de betrokken partijen zijn 
geregistreerd; of  
– voor dergelijke voertuigen belastingvrijstellingen voorzien zijn.  
(ii) Luchtvervoer – hulpdiensten voor luchtvervoer  
Toekenning van een gedifferentieerde behandeling op grond van bestaande of  
toekomstige bilaterale overeenkomsten inzake grondafhandelingsdiensten.  
  
 
811 
 Voorbehoud nr.  13 - Visserij en water  
Sector:  Visserij, aquacultuur, diensten in verband met visserij; winning, 
zuivering en distributie van water  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 0501, 0502, CPC 882, ISIC Rev. 3.1 41  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Meestbegunstigingsbehandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de volgende diensten:  
(a) Visserij, aquacultuur en diensten in verband met visserij (ISIC rev  3.1 0501, 0502, CPC  882)  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen — markttoegang, nationale behandeling, hoger 
management en raden van bestuur, prestatie -eisen[, meestbegunstig ingsbehandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten — markttoegang, nationale behandeling, lokale 
aanwezigheid, meestbegunstigingsbehandeling:  
1. Met name in het kader van het visserijbeleid van het Verenigd Koninkrijk en van 
visserijovereenkomsten met derde landen: de toegang tot en het gebruik van biologische 
hulpbronnen en visserijgronden in de maritieme wateren die onder de soevereiniteit of de jurisdictie 
van het Verenigd Koninkrijk vallen, of rechten om te vissen op basis van een visvergunning van het 
Verenigd Koninkrijk, onder andere door:  
a) de aanlanding van vangsten door vaartuigen die de vlag van een lidstaat of een derde land 
voeren, van de hun toegewezen quota te reguleren, of, uitsluitend voor vaartuigen die de vlag 
van het Verenigd Koni nkrijk voeren, te eisen dat een deel van de totale vangst wordt aangeland 
in havens van het Verenigd Koninkrijk;  
b) een minimumgrootte voor ondernemingen vast te stellen om zowel de ambachtelijke als de 
kustvisserij te behouden;  
c) een gedifferentieerde be handeling toe te kennen op grond van bestaande of toekomstige 
internationale visserijovereenkomsten; en  
 
812 
 d) te eisen dat de bemanning van een vaartuig dat onder de vlag van het Verenigd Koninkrijk 
vaart, bestaat uit onderdanen van het Verenigd Koninkrijk.  
2. Het recht voor een vissersvaartuig om onder de vlag van het Verenigd Koninkrijk te varen, 
uitsluitend op voorwaarde dat:  
(a) het volledig eigendom is van:  
(i) in het Verenigd Koninkrijk opgerichte ondernemingen; of  
(ii) onderdanen van het Verenigd Koninkrijk;  
(b) de dag elijkse exploitatie ervan vanuit het Verenigd Koninkrijk wordt geleid en 
gecontroleerd; en  
(c) elke bevrachter, beheerder of exploitant van het vaartuig een in het Verenigd 
Koninkrijk opgerichte onderneming of een onderdaan van het Verenigd Koninkrijk is.  
3. Een commerciële visvergunning die het recht verleent om in de territoriale wateren van het 
Verenigd Koninkrijk te vissen, mag enkel worden afgegeven aan vaartuigen die onder de vlag van het 
Verenigd Koninkrijk varen.  
4. Het opzetten van aquacultuurinstallaties op zee of op land.  
5.  Punt 1, a), b) en c) (behalve met betrekking tot meestbegunstigingsbehandeling) en d), punt 
2, a), i), b) en c), en punt 3 gelden alleen voor maatregelen die van toepassing zijn op vaartuigen of 
op ondernemingen, ongeacht de nationaliteit van hun uiteindelijke begunstigden.  
(b) Winning, zuivering en distributie van water  
Met betrekking tot liberalisering van investeringen – markttoegang, nationale behandeling en 
grensoverschrijdende handel in diensten – markttoegang, lokale aanwezigheid  en nationale 
behandeling:   
Voor activiteiten inclusief diensten met betrekking tot de winning, zuivering en distributie van water 
voor huishoudens en industriële, commerciële en andere gebruikers, met inbegrip van de lev ering 
van drinkwater, en waterbeheer.  
  
 
813 
 Voorbehoud nr. 14 - Energiegerelateerde activiteiten  
Sector:  Energieproductie en aanverwante diensten  
Bedrijfstakkenclassificatie:  ISIC Rev. 3.1 401, 402, CPC 7131, CPC 887 (m.u.v. adviseurs en 
consulenten)  
Type vo orbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om, wanneer het VK het toestaat dat een transmissiesysteem 
voor gas of elektriciteit of een pijpleidingsysteem voor aardolie en gas in buitenlandse handen is, 
met betrekking tot ondernemingen uit de Unie die onder zeggens chap staan van natuurlijke 
personen of ondernemingen uit een derde land dat goed is voor meer dan 5  procent van de invoer 
van aardolie, aardgas of elektriciteit door het VK, maatregelen vast te stellen of te handhaven 
teneinde de energievoorziening van het  VK veilig te stellen. Dit voorbehoud geldt niet voor advies - 
en consultancydiensten die worden verleend als diensten in verband met de distributie van energie.  
  
 
814 
 Voorbehoud nr.  15 - Overige diensten, niet elders ingedeeld  
Sector:  Overige diensten, niet e lders ingedeeld  
Type voorbehoud:  Markttoegang  
Nationale behandeling  
Hoger management en raad van bestuur  
Prestatie -eisen  
Lokale aanwezigheid  
 
Hoofdstuk:  Liberalisering van investeringen en grensoverschrijdende handel in 
diensten  
 
Omschrijving:  
Het VK behoudt zich het recht voor om maatregelen vast te stellen of te handhaven met betrekking 
tot de verlening van nieuwe diensten  die niet zijn ingedeeld in de voorlopige centrale 
productenclassificatie van de Verenigde Naties (CPC) van 1991.  
  
 
815 
 BIJLAGE SERVIN -3: ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR VESTIGINGSDOELEINDEN, BINNEN EEN 
ONDERNEMING OVERGEPLAATSTE PERSONEN, INVESTEERDERS EN ZAKELIJKE BEZOEKERS VOOR EEN 
KORT VERBLIJF  
1.  Een in deze bijlage opgenomen maatregel kan worden gehandhaafd, voortgezet, 
onmiddellijk worden verlengd of gewijzigd, op voorwaarde dat de wijziging geen afbreuk doet aan 
de mate van overeenstemming van de maatregel met de artikelen SERVIN.4.2  [Binnen een 
onderneming overgeplaatste personen en zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden] en 
SERVIN.4.3 [Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf], zoals deze onmiddellijk vóór de wijziging 
bestonden.  
2.  De artikelen SERVIN.4.2 [Binnen een onderneming overgeplaatste personen en zakelijke 
bezoekers voor vestigingsdoeleinden] en SERVIN.4.3 [Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf] zijn 
niet van toepassing op eventuele bestaande niet -conforme maatregelen die in deze bijlage zijn 
opgenomen, v oor zover deze niet conform zijn.  
3.  De lijsten in de punten 6, 7 en 8 zijn uitsluitend van toepassing op de grondgebieden van het 
Verenigd Koninkrijk en van de Europese Unie overeenkomstig artikel FINPROV.1 [Territoriale 
werkingssfeer] en artikel OTH.9.2  [Geografische werkingssfeer], en zijn enkel relevant in het kader 
van de handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en haar lidstaten met het Verenigd Koninkrijk. 
De lijsten laten de rechten en verplichtingen van de lidstaten die voortvloeien uit het Uni erecht, 
onverlet.  
4. Voor alle duidelijkheid: voor de Europese Unie betekent de verplichting om nationale 
behandeling toe te kennen, niet dat voor natuurlijke personen of rechtspersonen uit het Verenigd 
Koninkrijk de behandeling die in een lidstaat wordt toegekend op grond van het Verdrag betreffende 
de werking van de Europese Unie, of op grond van dat Verdrag genomen maatregelen, met inbegrip 
van de uitvoering daarvan in de lidstaten, moet worden uitgebreid tot:  
i)  natuurlijke personen of ingezetenen van  een andere lidstaat; of  
ii)  legal persons constituted or organised under the law of another Member State or of 
the European Union and having their registered office, central administration or 
principal place of business in the European Union.  
5.  In de o nderstaande lijst worden de volgende afkortingen gebruikt:  
AT Oostenrijk  
BE België  
BG Bulgarije  
CY Cyprus  
CZ Tsjechië  
DE Duitsland  
DK Denemarken  
EE Estland  
 
816 
 EL Griekenland  
ES Spanje  
EU De Europese Unie, met inbegrip van al haar lidstaten  
FI Finland  
FR Frankrijk  
HR Kroatië  
HU Hongarije  
IE Ierland  
IT Italië  
LT Litouwen  
LU Luxemburg  
LV Letland  
MT Malta  
NL Nederland  
PL Polen  
PT Portugal  
RO Roemenië  
SE Zweden  
SI Slovenië  
SK Slowakije.  
 
6.  De niet -conforme maatregelen van de Europese Unie zijn:  
Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden  
Alle sectoren  AT, CY: Zakelijke bezoeker voor vestigingsdoeleinden moet werken voor 
een onderneming die geen organisatie zonder winstoogmerk is; anders: 
niet geconsolideerd.  
SK: Zakelijke bezoeker voor vestigingsdoeleind en moet werken voor een 
onderneming die geen organisatie zonder winstoogmerk is; anders: niet 
geconsolideerd. Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar 
 
817 
 de economische behoefte.  
CY: Toegestane duur van het verblijf: maximaal 90 dagen per twaal f 
maanden. Zakelijke bezoeker voor vestigingsdoeleinden moet werken voor 
een onderneming die geen organisatie zonder winstoogmerk is; anders: 
niet geconsolideerd.  
 
Binnen een onderneming overgeplaatste personen  
Alle sectoren  EU: Tot en met 31 december 202 2 heffingen, vergoedingen of belastingen 
opgelegd door een Partij (niet zijnde vergoedingen voor de verwerking van 
een aanvraag of verlenging van een visum, werkvergunning of 
verblijfsvergunning) wegens de toelating om een activiteit te verrichten of 
om ee n persoon in dienst te nemen die deze activiteit kan verrichten op 
het grondgebied van een Partij, tenzij het een vereiste is dat in 
overeenstemming is met SERVIN 4.1 [Toepassingsgebied en definities], lid 
3, of een gezondheidsvergoeding op grond van natio nale wetgeving in 
verband met een aanvraag voor een vergunning om het grondgebied van 
een Partij binnen te komen of daar te verblijven, te werken of te wonen.  
AT, CZ, SK:  Binnen een onderneming overgeplaatste personen moeten in 
dienst zijn van een ondernem ing die geen organisatie zonder 
winstoogmerk is; anders: niet geconsolideerd.  
FI: Leidinggevend personeel moet in dienst zijn van een onderneming die 
geen organisatie zonder winstoogmerk is.  
HU: Natuurlijke personen die vennoot van een onderneming zijn gew eest, 
komen niet in aanmerking voor overplaatsing als binnen een onderneming 
overgeplaatste personen.  
 
Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf  
Alle in lid 8 
bedoelde 
activiteiten:  CY, DK, HR:  Een werkvergunning, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte, is vereist wanneer de zakelijke bezoeker voor een 
kort verblijf een dienst verleent.  
LV: Werkvergunning vereist voor werkzaamheden/activiteiten die worden 
uitgevoerd op basis van  een contract.  
MT: Werkvergunning vereist. Geen onderzoeken naar de economische 
behoefte.  
SI: Een enkele verblijfs - en werkvergunning is vereist om meer dan 14 
aaneengesloten dagen diensten te verlenen en voor bepaalde activiteiten 
(onderzoek en ontwerp; o pleidingsseminars; inkoop; commerciële 
transacties: vertaling en vertolking). Een onderzoek naar de economische 
behoefte is niet vereist.  
SK: In het geval van verlening van diensten op het grondgebied van 
Slowakije is een werkvergunning, met inbegrip van o nderzoek naar de 
economische behoefte, vereist voor activiteiten die langer duren dan 
zeven dagen in een kalendermaand of dertig dagen in een kalenderjaar.  
 
818 
 Onderzoek en 
ontwerp:  AT: Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte, behalve voor onderzoeksactiviteiten van 
wetenschappelijke en statistische onderzoekers.  
Marketingonderzoek  AT: Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte. Er wordt afgezien van een onderzoek naar de 
economisc he behoefte voor onderzoeks - en analyseactiviteiten die niet 
langer duren dan zeven dagen in een kalendermaand of dertig dagen in 
een kalenderjaar. Universitaire graad vereist.  
CY: Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische beho efte.  
Beurzen en 
tentoonstellingen:  AT, CY: Een werkvergunning, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte, is vereist voor activiteiten die langer duren dan 
zeven dagen in een kalendermaand of dertig dagen in een kalenderjaar.  
Service na ve rkoop 
of lease  AT: Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte. Er wordt afgezien van een onderzoek naar de 
economische behoefte voor natuurlijke personen die werknemers 
opleiden om diensten te verlenen en die over speci alistische kennis 
beschikken.  
CY, CZ: Werkvergunning is vereist voor activiteiten die langer duren dan 
zeven dagen in een kalendermaand of dertig dagen in een kalenderjaar.  
ES: Installateurs, reparateurs en onderhoudspersoneel moeten als zodanig 
in dienst zijn van de rechtspersoon die het goed of de dienst levert of van 
een onderneming die deel uitmaakt van dezelfde groep als de 
oorspronkelijke rechtspersoon gedurende ten minste  drie maanden 
onmiddellijk voorafgaand aan de datum van indiening van een verzoek om 
binnenkomst, en moeten beschikken over ten minste drie jaar relevante 
beroepservaring, indien van toepassing, na de meerderjarigheid.  
FI: Afhankelijk van de activiteit is  mogelijk een verblijfsvergunning vereist.  
SE: Werkvergunning vereist, behalve voor i) natuurlijke personen die 
deelnemen aan opleidingen, tests, voorbereiding of voltooiing van 
leveringen, of soortgelijke activiteiten in het kader van een zakelijke 
transa ctie, of ii) installateurs of technische instructeurs in verband met 
urgente installatie of reparatie van machines voor maximaal twee 
maanden in het kader van een noodsituatie. Geen onderzoek naar de 
economische behoefte.  
Commerciële 
transacties:  AT, CY: Een werkvergunning, met inbegrip van onderzoek naar de 
economische behoefte, is vereist voor activiteiten die langer duren dan 
zeven dagen in een kalendermaand of dertig dagen in een kalenderjaar.  
FI: De natuurlijke persoon moet diensten verlenen als werknemer van een 
rechtspersoon van de andere Partij.  
Toerismepersoneel  CY, ES, PL: Niet geconsolideerd.  
FI: De natuurlijke persoon moet diensten verlenen als werknemer van een 
rechtspersoon van de andere Partij.  
SE: Werkvergunning vereist, behalve voor b estuurders en personeel van 
touringcars. Geen onderzoek naar de economische behoefte.  
Vertaling en AT: Werkvergunning vereist, met inbegrip van onderzoek naar de 
 
819 
 vertolking  economische behoefte.  
CY, PL: Niet geconsolideerd.  
 
7.  De niet -conforme maatrege len van het Verenigd Koninkrijk zijn:  
Zakelijke bezoekers voor vestigingsdoeleinden  
Alle sectoren  Zakelijke bezoeker voor vestigingsdoeleinden moet werken voor een 
onderneming die geen organisatie zonder winstoogmerk is; anders: niet 
geconsolideerd.  
 
Binnen een onderneming overgeplaatste personen  
Alle sectoren  Binnen een onderneming overgeplaatste personen moeten in dienst zijn 
van een onderneming die geen organisatie zonder winstoogmerk is; 
anders: niet geconsolideerd.  
Tot en met 31 december 2022 heff ingen, vergoedingen of belastingen 
opgelegd door een Partij (niet zijnde vergoedingen voor de verwerking van 
een aanvraag of verlenging van een visum, werkvergunning of 
verblijfsvergunning) wegens de toelating om een activiteit te verrichten of 
om een pers oon in dienst te nemen die deze activiteit kan verrichten op 
het grondgebied van een Partij, tenzij het een vereiste is dat in 
overeenstemming is met SERVIN 4.1 [Toepassingsgebied en definities], lid 
3, of een gezondheidsvergoeding op grond van nationale w etgeving in 
verband met een aanvraag voor een vergunning om het grondgebied van 
een Partij binnen te komen of daar te verblijven, te werken of te wonen.  
 
Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf  
Alle in lid 8 
bedoelde 
activiteiten:  Geen  
 
8.  De activiteiten die zakelijke bezoekers voor een kort verblijf mogen uitoefenen:  
a) bijeenkomsten en overleg: natuurlijke personen die deelnemen aan vergaderingen of 
conferenties, of zijn betrokken bij overleg met zakenpartners;  
b) onderzoek en ontwerp: technische, wetenschappelijke en statistische onderzoekers die 
onafhankelijk onderzoek verrichten of onderzoek voor een rechtspersoon van de Partij 
waarvan de zakelijke bezoeker voor een kort verblijf een natuurlijke persoon is;  
c) marketingonderzoek: mark tonderzoekers en -analisten die onderzoek of analyse 
verrichten voor een rechtspersoon van de Partij waarvan de zakelijke bezoeker voor een kort 
verblijf een natuurlijke persoon is;  
 
820 
 d) opleidingsseminars: personeelsleden van een onderneming die het grondge bied 
binnenkomen dat door de zakelijke bezoeker voor een kort verblijf wordt bezocht om een 
opleiding te krijgen in technieken en arbeidspraktijken die worden gebruikt door 
ondernemingen of organisaties op het grondgebied die door de zakelijke bezoeker voo r een 
kort verblijf worden bezocht, mits de ontvangen opleiding beperkt is tot waarneming, 
vertrouwdmaking en klassikaal onderricht;  
e) beurzen en tentoonstellingen: personeel dat op een beurs reclame maakt voor zijn 
onderneming of voor de producten of die nsten van die onderneming;  
f) verkoop: vertegenwoordigers van een leverancier van diensten of goederen die 
bestellingen opnemen of over de verkoop van goederen of diensten onderhandelen of voor 
die leverancier overeenkomsten voor de verkoop van diensten of  goederen sluiten, zonder 
zelf goederen of diensten te leveren. Zakelijke bezoekers voor een kort verblijf verkopen niet 
rechtstreeks aan het publiek;  
g) inkoop: kopers die goederen of diensten kopen voor een onderneming, of leidinggevend 
en toezichthouden d personeel, dat betrokken is bij een commerciële transactie die 
plaatsvindt op het grondgebied van de Partij waarvan de zakelijke bezoeker voor een kort 
verblijf een natuurlijke persoon is;  
h) service na verkoop of lease: installateurs, reparatie - en onde rhoudspersoneel en 
toezichthouders met specialistische kennis die van wezenlijk belang is voor de contractuele 
verplichting van een verkoper, die diensten verlenen of werknemers opleiden om diensten 
te verlenen op grond van een garantie of een ander dienst verleningscontract in verband met 
de verkoop of verhuur van commerciële of industriële uitrusting en machines, met inbegrip 
van computersoftware, gekocht of gehuurd van een rechtspersoon van de Partij waarvan de 
zakelijke bezoeker voor een kort verblijf ee n natuurlijke persoon is, gedurende de looptijd 
van de garantie of het dienstverleningscontract;  
i) commerciële transacties: leidinggevend en toezichthoudend personeel en personeel voor 
financiële diensten (met inbegrip van verzekeraars, bankiers en belegg ingsmakelaars) dat 
betrokken is bij een commerciële transactie voor een rechtspersoon van de Partij waarvan 
de zakelijke bezoeker voor een kort verblijf een natuurlijke persoon is;  
j) toerismepersoneel: vertegenwoordigers van hotels of reisbureaus, gidsen of 
reisorganisaties, die een congres of beurs bijwonen of daaraan deelnemen of een rondreis 
begeleiden die is begonnen op het grondgebied van de Partij waarvan de zakelijke bezoeker 
voor een kort verblijf een natuurlijke persoon is; en  
k) vertaling en vert olking: vertalers of tolken die diensten verlenen als werknemers van een 
rechtspersoon van de Partij waarvan de zakelijke bezoeker voor een kort verblijf een 
natuurlijke persoon is.   
 
821 
 BIJLAGE SERVIN -4: DIENSTVERLENERS OP CONTRACTBASIS EN BEOEFENAREN VAN EEN  VRIJ BEROEP  
1.  Elke Partij staat toe dat dienstverleners op contractbasis en beoefenaren van een vrij beroep 
van de andere Partij door middel van de aanwezigheid van natuurlijke personen overeenkomstig 
artikel SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis  en beoefenaren van een vrij beroep] op haar 
grondgebied diensten verlenen voor de in deze bijlage opgenomen sectoren en binnen de 
desbetreffende beperkingen.  
2.  De onderstaande lijst bevat de volgende elementen:  
(a) de eerste kolom, waarin de sector of subsector wordt aangegeven waarvoor de categorie 
van dienstverleners op contractbasis en beoefenaren van een vrij beroep wordt 
geliberaliseerd; en  
(b) de tweede kolom, waarin de toepasselijke beperkingen worden beschreven.  
3.  Naast de lijst van in deze bijlag e opgenomen voorbehouden, mag elke Partij maatregelen 
vaststellen of handhaven met betrekking tot kwalificatievereisten, kwalificatieprocedures, 
technische normen, vergunningsvereisten en vergunningsprocedures die geen beperking in de zin 
van artikel SERVI N.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en beoefenaren van een vrij beroep] 
inhouden. Zelfs wanneer deze maatregelen — zoals een verplichte vergunning, de verplichte 
erkenning van kwalificaties in gereglementeerde sectoren of verplichte specifieke examens (inclusief 
taalexamens) — niet in deze bijlage zijn opgenomen, zijn zij in elk geval van toepassing op 
dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep van de Partijen.  
4.  De Partijen gaan geen verbintenissen aan voor dienstverleners op  contractbasis en 
beoefenaren van een vrij beroep in economische activiteiten die niet in de lijst zijn opgenomen.  
5.  Voor de vaststelling van de individuele sectoren en subsectoren: onder “CPC” wordt de 
centrale productenclassificatie (Central Products C lassification) verstaan, zoals vastgesteld in 
“Statistical Office of the United Nations, Statistical Papers, Series M, No 77, CPC prov, 1991”.  
6.  In de sectoren waar onderzoek naar de economische behoefte wordt uitgevoerd, zijn de 
belangrijkste criteria de beoordeling van:  
a) voor het Verenigd Koninkrijk: de relevante marktsituatie in het Verenigd Koninkrijk; en  
b) voor de Unie: de relevante marktsituatie in de lidstaat van de Europese Unie of de regio 
waar de dienst zal worden verleend, onder meer met be trekking tot het aantal 
dienstverleners die op het moment van de beoordeling reeds een dienst verlenen, en de 
gevolgen voor die dienstverleners.  
7.  De lijsten in de punten 10 tot en met 13 zijn uitsluitend van toepassing op de grondgebieden 
van het Vereni gd Koninkrijk en van de Europese Unie overeenkomstig artikel FINPROV.1 [Territoriale 
werkingssfeer] en artikel OTH.9.2 [Geografische werkingssfeer], en zijn enkel relevant in het kader 
van de handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en haar lidstaten me t het Verenigd Koninkrijk. 
De lijsten laten de rechten en verplichtingen van de lidstaten die voortvloeien uit het Unierecht, 
onverlet.  
8.  Voor alle duidelijkheid: voor de Europese Unie betekent de verplichting om nationale 
behandeling toe te kennen, nie t dat voor natuurlijke personen of rechtspersonen uit het Verenigd 
Koninkrijk de behandeling die in een lidstaat wordt toegekend op grond van het Verdrag betreffende 
 
822 
 de werking van de Europese Unie, of op grond van dat Verdrag genomen maatregelen, met inbe grip 
van de uitvoering daarvan in de lidstaten, moet worden uitgebreid tot:  
i) natuurlijke personen of ingezetenen van een andere lidstaat; of  
(ii) legal persons constituted or organised under the law of another Member State or of the 
European Union and having their registered office, central administration or principal place 
of business in the European Union.  
9. In de onderstaande lijst worden de volgende afkortingen gebruikt:  
AT Oostenrijk  
BE België  
BG Bulgarije  
CY Cyprus  
CZ Tsjechië  
DE Duitsland  
DK Denemarken  
EE Estland  
EL Griekenland  
ES Spanje  
EU De Europese Unie, met inbegrip van al haar lidstaten  
FI Finland  
FR Frankrijk  
HR Kroatië  
HU Hongarije  
IE Ierland  
IT Italië  
LT Litouwen  
LU Luxemburg  
LV Letland  
MT Malta  
 
823 
 NL Nederland  
PL Polen  
PT Portugal  
RO Roemenië  
SE Zweden  
SI Slovenië  
SK Slowakije  
 
CSS Dienstverleners op contractbasis  
IP Beoefenaren van een vrij beroep  
 
Dienstverleners op contractbasis  
10.  Met inachtneming van de in de punten 12 en 13 opgenomen voorbehouden gaan de Partijen 
verbintenissen  aan overeenkomstig artikel SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en 
beoefenaren van een vrij beroep] met betrekking tot de mode 4 -categorie van dienstverleners op 
contractbasis in de volgende sectoren of subsectoren:  
a) Juridische adviesdiensten me t betrekking tot internationaal publiekrecht en intern 
recht;  
b) Accountants en boekhouders;  
c) Belastingadvies;  
d) Diensten van architecten en stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten;  
e) Technische en geïntegreerde technische diensten;  
f) Medische en  tandheelkundige diensten;  
g) Veterinaire diensten;  
h) Verloskundigen;  
i) Verpleegkundigen, fysiotherapeuten en paramedisch personeel;  
j) Diensten in verband met computers en aanverwante diensten;  
k) Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten;  
l) Diensten op het  gebied van reclame;  
m) Markt - en opinieonderzoek;  
 
824 
 n) Managementadvies;  
o) Diensten in verband met managementadvies;  
p) Technische keuring en analyses;  
q) Aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen;  
r) Mijnbouw;  
s) Onderhoud en reparatie van vaar tuigen;  
t) Onderhoud en reparatie van spoorwegmaterieel;  
u) Onderhoud en reparatie van auto’s, motorfietsen, sneeuwscooters en 
wegtransportmiddelen;  
v) Onderhoud en reparatie van luchtvaartuigen en delen daarvan;  
w) Onderhoud en reparatie van producten van  metaal, machines (behalve 
kantoormachines), toestellen (behalve transportmiddelen en kantoortoestellen) en 
consumentenartikelen;  
x) Vertalen en tolken;  
y) Telecommunicatiediensten;  
z) Post - en koeriersdiensten;  
aa) Bouwnijverheid en aanverwante civieltech nische diensten;  
bb) Inspectie van bouwterreinen;  
cc) Hoger onderwijs;  
dd) Diensten in verband met landbouw, jacht en bosbouw;  
ee) Milieudiensten;  
ff) Diensten van adviseurs en consulenten in verband met verzekeringen en aanverwante 
diensten;  
gg) Andere financiële diensten van adviseurs en consulenten;  
hh) Diensten van adviseurs en consulenten in verband met vervoer;  
ii) Reisbureaus en reisorganisatoren;  
jj) Toeristengidsen;  
kk) Diensten van adviseurs en consulenten in verband met de industrie.  
  
 
825 
 Beoefenaren van een vrij beroep  
11.  Met inachtneming van de in de punten 12 en 13 opgenomen voorbehouden gaan de Partijen 
verbintenissen aan overeenkomstig artikel SERVIN.4.4 [Dienstverleners op contractbasis en 
beoefenaren van een vrij beroep] met betrek king tot de mode 4 -categorie van dienstverleners op 
contractbasis in de volgende sectoren of subsectoren:  
a) Juridische adviesdiensten met betrekking tot internationaal publiekrecht en intern 
recht;  
b) Diensten van architecten en stedenbouwkundigen en land schapsarchitecten;  
c) Technische en geïntegreerde technische diensten;  
d) Diensten in verband met computers en aanverwante diensten;  
e) Onderzoeks - en ontwikkelingsdiensten;  
f) Markt - en opinieonderzoek;  
g) Managementadvies;  
h) Diensten in verband met mana gementadvies;  
i) Mijnbouw;  
j) Vertalen en tolken;  
k) Telecommunicatiediensten;  
l) Post - en koeriersdiensten;  
m) Hoger onderwijs;  
n) Verzekeringen en aanverwante diensten, adviseurs en consulenten;  
o) Andere financiële diensten van adviseurs en consulenten;  
p) Diensten van adviseurs en consulenten in verband met vervoer;  
q) Diensten van adviseurs en consulenten in verband met de industrie.  
12.  De voorbehouden van de Europese Unie zijn:  
 
826 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Alle sectoren  CSS en IP:  
In AT: de duur van het verblijf bedraagt ten hoogste zes maanden 
gedurende een periode van twaalf maanden, dan wel de duur van het 
contract indien dit korter is.  
In CZ: de duur van het verblijf bedraagt ten hoogste twaalf opeenvolgende 
maanden,  dan wel de duur van het contract indien dit korter is.  
Juridische adviesdiensten met 
betrekking tot internationaal 
publiekrecht en intern recht  
(deel van CPC 861)  CSS:  
In AT, BE, CY, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SE : Geen.  
In BG, CZ, DK, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SI, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
In AT, CY, DE, EE, FR, HR, IE, LU, LV, NL, PL, PT, SE : Geen.  
In BE, BG, CZ, DK, EL, ES, FI, HU, IT, LT, MT, RO, SI, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
Accountants en  boekhouders  
(CPC 86212 andere dan 
auditdiensten, 86213, 86219 
en 86220)  CSS: 
In AT, BE, DE, EE, ES, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In BG, CZ, CY, DK, EL, FI, FR, HU, LT, LV, MT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Belastingadvies  
(CPC 863)122 CSS: 
In AT, BE, DE, EE, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : Geen.  
In BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In PT: Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
                                                            
122 Omvat niet juridisch advies en wettelijke vertegenwoordiging in belastingaa ngelegenheden, die zijn 
opgenomen in Juridische adviesdiensten met betrekking tot internationaal publiekrecht en intern recht.  
 
827 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Architecten  
en 
Stedenbouwkundigen en 
landschapsarchitecten  
(CPC  8671 en  8674)  CSS: 
In BE, CY, EE, ES, EL, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij 
beschikken over specialistische kennis die relevant is voor de verleende 
dienst.  
In BG, CZ, DE, HU, LT, LV, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot  maximaal drie maanden.  
In AT: Uitsluitend planningsdiensten, waarvoor: onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, EL, FR, HR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij  
beschikken over specialistische kennis die relevant is voor de verleende 
dienst.  
In BE, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In AT: Uitsluitend planningsdiensten, waarvoor: onderzoek naar de 
economische behoefte.  
Technische diensten  
en 
Geïntegreerde technische 
diensten  
(CPC 8672 en 8673)  CSS: 
In BE, CY, EE, ES, EL, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij 
beschikken over specialistische kennis die relevant is voor de verleende 
dienst.  
In BG, CZ, DE, HU, LT, LV, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maande n. 
In AT: Uitsluitend planningsdiensten, waarvoor: onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, EL, FR, HR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij 
beschikken over specialistische kennis die relevant is voor de verleende 
dienst.  
In BE, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In AT: Uitsluitend planningsdiensten, waarvoor: onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
828 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Medische diensten ( met 
inbegrip van psychologen) en 
tandheelkundige diensten  
(CPC 9312 en deel van 85201)  CSS: 
In SE: Geen.  
In CY, CZ, DE, DK, EE, ES, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : Onderzoek naar 
de economische behoefte.  
In FR: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor 
psychologen, waarvoor: niet geconsolideerd.  
In AT: Niet geconsolideerd, behalve voor psychologen en tandartsen, 
waarvoor: onderzoek naar de economische behoefte.  
In BE, BG, EL, FI, HR, HU, LT, LV, SK : Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Dierenartsen  
(CPC  932)  CSS: 
In SE: Geen.  
In CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, IE, IT, LT, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : 
Onderzoek naar de economische behoefte.  
In AT, BE, BG, HR, HU, LV, SK : Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideer d. 
Verloskundigen  
(deel van CPC 93191)  CSS: 
In IE, SE: Geen.  
In AT, CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FR, IT, LT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : 
Onderzoek naar de economische behoefte.  
In BE, BG, FI, HR, HU, SK : Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Verpleegkundigen, 
fysiotherapeuten en 
paramedisch personeel  
(deel van CPC 93191)  CSS: 
In IE, SE : Geen.  
In AT, CY, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FR, IT, LT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SI : 
Onderzoek naar de economische behoefte.  
In BE, BG, FI, HR , HU, SK : Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
 
829 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Diensten in verband met 
computers en aanverwante 
diensten  
(CPC 84)  CSS: 
In BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij 
beschikken over specialistische kennis die relevant is voor de verleende 
dienst.  
In AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblij ven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FR, IE, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In FI: Geen, behalve dat: natuurlijke personen moeten aantonen dat zij 
beschikken over specialistische kennis die relevant  is voor de verleende 
dienst.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In HR: Niet geconsolideerd.  
Onderzoek en ontwikkeling  
(CPC 851, 852 behalve 
psychologen123, en 853)  CSS: 
EU behalve in NL, SE : Gastovereenkomst met een erkende 
onderzoeksorganisatie vereist124. 
EU behalve in CZ, DK, SK : Geen.  
In CZ, DK, SK : Onderzoek naar de economische behoefte.  
 
IP: 
EU behalve in NL, SE : Gastovereenkomst met een erkende 
onderzoeksorganisatie vereist125. 
EU behalve in BE, CZ, DK, IT, SK : Geen.  
In BE, CZ, DK, IT, SK : Onderzoek naar de economische behoefte.  
                                                            
123 Deel van CPC 85201, dat is opgenomen onder medische en tandheelkundige diensten.  
124 Voor alle lidstaten, behalve DK, moeten de e rkenning van de onderzoeksorganisatie en de 
gastovereenkomst beantwoorden aan de overeenkomstig Richtlijn 2005/71/EG van 12 oktober 2005 
vastgestelde voorwaarden.  
125 Voor alle lidstaten, behalve DK, moeten de erkenning van de onderzoeksorganisatie en de 
gastovereenkomst beantwoorden aan de overeenkomstig Richtlijn 2005/71/EG van 12 oktober 2005 
vastgestelde voorwaarden.  
 
830 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Diensten op het gebied van 
reclame  
(CPC 871)  CSS: 
In BE, DE, EE, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HU, LT, LV, MT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Markt - en 
opinieonderzoeksdiensten  
(CPC 864)  CSS: 
In BE, DE, EE, ES, FR, IE, IT, LU, NL, PL, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DK, EL, FI, HR, LV, MT, RO, SI, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In PT: Geen, behalve voor opinieonderzoek (CPC 86402), waarvoor: niet 
geconsolideerd.  
In HU, LT : Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor 
opinieonderzoek (CPC 86402), waarvoor: niet gecons olideerd.  
 
IP: 
In DE, EE, FR, IE, LU, NL, PL, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, EL, ES, FI, HR, IT, LV, MT, RO, SI, SK : Onderzoek 
naar de economische behoefte.  
In PT: Geen, behalve voor opinieonderzoek (CPC 86402), waarvoor: niet 
geconsolideerd.  
In HU, LT: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor 
opinieonderzoek (CPC 86402), waarvoor: niet geconsolideerd.  
Managementadvies  
(CPC 865)  CSS: 
In BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, EL, FI, FR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE:  Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, DK, ES, HR, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
831 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Diensten in verband met 
managementadvies  
(CPC 866)  CSS: 
In BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, L T, RO, SK : Onderzoek naar de economische behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
In HU: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor arbitrage 
en bemiddeling (CPC 86602), waarvoor: niet geconsolideerd.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, EL, FI, FR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, DK, ES, HR, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte  
In HU: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor arbitrage 
en bemiddeling (CPC 86602), waarvoor: niet geconsolideerd.  
Technische keuring en 
analyses  
(CPC 8676)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Aanverwante 
wetenschappel ijke en 
technische adviezen  
(CPC 8675)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, HR, IE, IT, LU, NL, PL, SI, SE : Geen.  
In AT, CZ,CY,  DE, DK, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In DE: Geen, behalve voor door de overheid aangestelde landmeters, 
waarvoor: niet geconsolideerd.  
In FR: Geen, behalve voor landmeteractiviteiten in verband met het 
vaststellen van eigendomsrechten en de wetgeving inzake grondbezit, 
waarvoor: niet geconsolideerd.  
In BG: Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet gecon solideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
 
832 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Mijnbouw  (CPC 883, alleen 
diensten van adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ,CY, HU, LT, RO, SK : onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT , PL, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
Onderhoud en reparatie van 
vaartuigen  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, MT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Onderhoud en reparatie van 
spoorwegmaterieel  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Onderhoud en reparatie van 
auto’s, motorfietsen, 
sneeuwscooters en 
wegtransportmiddelen  
(CPC 6112, 6122, deel van 
8867 en deel van 8868)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, MT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Onderhoud en reparatie van 
luchtvaartuigen en delen 
daarvan  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, FI, HU, IE, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
 
833 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Onderhoud en reparatie van 
producten van metaal, 
machines (met uitzondering 
van kantoormachines), 
toestellen (met uitzondering 
van vervoermiddelen en 
kantoortoestellen) en 
consumentenartikelen126 
(CPC 633, 7545, 8861, 8862, 
8864, 8865 en 8866)  CSS:  
In BE, EE, EL, ES, FR, HR, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, HU, IE, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In FI: Niet geconsolideerd, behalve in het kader van contracten na verkoop 
of lease; voor onderhoud en repa ratie van consumentenartikelen (CPC 
633): onderzoek naar de economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Vertalen en tolken  
(CPC 87905, behalve officiële 
of beëdigde activiteiten)  CSS:  
In BE, CY, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IT,  LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, DK, FI, HU, IE, LT, LV, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, FR, LU, LV, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, DK, EL, ES, FI, HU, IE, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In HR: Niet geconsolideerd.  
Telecommunicatie  (CPC 7544, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY,  DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
                                                            
126 Onderhoud en reparatie van kantoormachines en -toestellen, inclusief computers (CPC 845) is 
opgenomen onder Diensten in verband met computers.  
 
834 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Post - en koeriersdiensten  
(CPC  751, alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, FI, HU, LT, RO, SK: Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, FI, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
Bouwnijverheid en 
aanverwante civieltechnische 
diensten  
(CPC 512, 513, 514, 515, 516, 
517 en 518) BG:  (CPC 512, 
5131, 5132, 5135, 514, 5161, 
5162, 51641, 51643, 51644,  
5165 en 517)  CSS:  
EU: Niet geconsolideerd, behalve in BE, CZ, DK, ES, NL  en SE. 
In BE, DK, ES, NL, SE : Geen.  
In CZ: Onderzoek naar de economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd, behalve NL. In NL: Geen.  
Inspectie van bouwterreinen  
(CPC 5111)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ,CY, FI, HU, LT, LV, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Hoger onderwijs  
(CPC 923)  CSS:  
EU behalve in LU, SE : Niet geconsolideerd.  
In LU: Niet geconsolideerd, behalve voor hoogleraren, waarvoor: geen.  
In SE: Geen, behalve openbaar en particulier gefinancierde 
onderwijsdienstverleners die een of andere vorm van overheidssteun 
ontvangen, waarvoor: niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU behalve in SE: Niet geconsolideerd.  
In SE: Geen, behalve openbaar en particulier gefinancierde 
onderwijsdienstverleners die een of andere vorm van overheidssteun 
ontvangen, waarvoor: niet geconsolideerd.  
 
835 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Landbouw, jacht en bosbouw  
(CPC 881, alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
EU behalve in BE, DE, DK, ES, FI, HR  en SE: Niet geconsolideerd.  
In BE, DE, ES, HR, SE : Geen.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte.  
In FI: Niet geconsolideerd, met uitzondering van de diensten van adviseurs 
en consulenten in verband met bosbouw, waarvoor: geen.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Milieudiensten  
(CPC 9401,  9402, 9403, 9404, 
deel van 94060, 9405, deel 
van 9406 en 9409)  CSS:  
In BE, EE, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, DE, DK, EL, HU, LT, LV, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideer d. 
Diensten in verband met 
verzekeringen en 
aanverwante diensten  (alleen 
diensten van adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ,CY, FI, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economisc he behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
In HU: Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG,  CZ, CY, DK, ES, FI, IT, LT, PL, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In HU: Niet geconsolideerd.  
 
836 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Andere financiële diensten  
(alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, ES, EE, EL, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, FI, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
In HU: Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, F R, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, FI, IT, LT, PL, RO, SK : Onderzoek naar de 
economische behoefte.  
In HU: Niet geconsolideerd.   
Vervoer  (CPC 71, 72, 73 en 74, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaa l drie maanden.  
In BE: Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
In CY, DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, DK, ES, HU, IT, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In PL: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor 
luchtvervoer, waarvoor: geen.  
In BE: Niet geconsolideerd.  
Reisbureaus en 
reisorganisatoren  (met 
inbegrip van reisleiders127) 
(CPC 7471)  CSS:  
In AT, CY, CZ, DE, EE, ES, FR, HR, IT, LU, NL, PL, SI, SE : Geen.  
In BG, EL, FI, HU, LT, LV, MT, PT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
In BE, IE: Niet geconsolideerd, behalve voor reisleiders, waarvoor: geen.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
                                                            
127 Dienstverleners die tot taak hebben een groep reizigers van minimaal tien natuurlijke personen te 
begeleiden, zonder op specifieke locaties als gids op te treden.  
 
837 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Toeristische gidsen  
(CPC 7472)  CSS:  
In NL, PT, SE: Geen.  
In AT, BE, BG, CY, CZ, DE, DK, EE, FI, FR, EL, HU, IE, IT, LV, LU, MT, RO, SK, 
SI: Onderzoek naar de economische behoefte.  
In ES, HR, LT, PL : Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
EU: Niet geconsolideerd.  
Industrie  (CPC 884 en 885, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
In BE, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HR, IE, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BG, CZ, CY, HU, LT, RO, SK : Onderzoek naar de economische 
behoefte.  
In DK: Onderzoek naar de economische behoefte, behalve voor verblijven 
van dienstverleners op contractbasis tot maximaal drie maanden.  
 
IP: 
In DE, EE, EL, FI, FR, HR, IE, LV, LU, MT, NL, PT, SI, SE : Geen.  
In AT, BE, BG, CZ, CY, DK, ES, HU, IT, LT, PL, RO, SK : Ond erzoek naar de 
economische behoefte.  
 
13.  De voorbehouden van het Verenigd Koninkrijk zijn:  
Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Alle sectoren  Geen.  
Juridische adviesdiensten met 
betrekking tot internationaal 
publiekrecht en intern recht  
(deel van CPC 861)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
 
838 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Accountants en boekhouders  
(CPC 86212 andere dan 
auditdiensten, 86213, 86219 
en 86220)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Belastingadvies  
(CPC 863)128 CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Architecten  
en 
Stedenbouwkundigen en 
landschapsarchitecten  
(CPC  8671 en  8674)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Technische diensten  
en 
Geïntegreerde technische 
diensten  
(CPC 8672 en 8673)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Medische diensten (met 
inbegrip van psychologen) en 
tandheelkundige diensten  
(CPC 9312 en deel van 85201)  CSS: 
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Dierenartsen  
(CPC  932)  CSS: 
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
                                                            
128 Omvat niet juridisch advies en wettelijke vertegenwoordiging in belastingaange legenheden, die zijn 
opgenomen in Juridische adviesdiensten met betrekking tot internationaal publiekrecht en intern recht.  
 
839 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Verloskundigen  
(deel van CPC 93191)  CSS: 
Niet geconsolideerd.   
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Verpleegkundigen, 
fysiotherapeuten en 
paramedisch personeel  
(deel van CPC 93191)  CSS: 
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Diensten in verband met 
computers en aanverwante 
diensten  
(CPC 84)  CSS: 
VK: Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Onderzoek en ontwikkeling  
(CPC 851, 852 behalve 
psychologen129, en 853)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Diensten op het gebied van 
reclame  
(CPC 871)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Markt - en 
opinieonderzoeksdiensten  
(CPC 864)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Managementadvies  
(CPC 865)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
                                                            
129 Deel van CPC 85201, dat is opgenomen onder medische en tandheelkundige diensten.  
 
840 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Diensten in verband met 
managementadvies  
(CPC 866)  CSS: 
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Technische keuring en 
analyses  
(CPC 8676)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Aanverwante 
wetenschappelijke en 
technische adviezen  
(CPC 8675)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Mijnbouw  (CPC 883, alleen 
diensten van adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Onderhoud en reparatie van 
vaartuigen  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Onderhoud en reparatie van 
spoorwegmaterieel  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Onderhoud en reparatie van 
auto’s, motorfietsen, 
sneeuwscooters en 
wegtransportmiddelen  
(CPC 6112, 6122, deel van 
8867 en deel van 8868)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
 
841 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Onderhoud en reparatie van 
luchtvaartuigen en delen 
daarvan  
(deel van CPC 8868)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Onderhoud en reparatie van 
producten van metaal, 
machines (met uitzondering 
van kantoormachines), 
toestellen (met uitzondering 
van vervoermiddelen en 
kantoortoestell en) en 
consumentenartikelen130 
(CPC 633, 7545, 8861, 8862, 
8864, 8865 en 8866)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Vertalen en tolken  
(CPC 87905, behalve officiële 
of beëdigde activiteiten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Telecommunicatie  (CPC 7544, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Post - en koeriersdiensten  
(CPC  751, alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Bouwnijverheid en 
aanverwante civieltechnische 
diensten  
(CPC 512, 513, 514, 515, 516, 
517 en 518. BG: CPC 512, 
5131, 5132, 5135, 514, 5161, 
5162, 51641, 51643, 51644, 
5165 en 517)  CSS:  
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
                                                            
130 Onderhoud en reparatie van kantoormachines en -toestellen, inclusief computers (CPC 845) is 
opgenomen onder Diensten in verband met computers.  
 
842 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Inspectie van bouwterreinen  
(CPC 5111)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Hoger onderwijs  
(CPC 923)  CSS:  
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Landbouw, jacht en bosbouw  
(CPC 881, alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Niet geconsolideerd.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Milieudiensten  
(CPC 9401, 9402, 9403, 9404, 
deel van 94060, 9405, deel 
van 9406 en 9409)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Verzekeringen en 
aanverwante diensten  (alleen 
adviseurs en consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
Andere financiële diensten  
(alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.   
Vervoer  (CPC 71, 72, 73 en 74, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
 
843 
 Sector of subsector  Omschrijving van voorbehouden  
Reisbureaus en 
reisorganisatoren  (met 
inbegrip van reisleiders131) 
(CPC 7471)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Toeristische gidsen  
(CPC 7472)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Niet geconsolideerd.  
Industrie  (CPC 884 en 885, 
alleen adviseurs en 
consulenten)  CSS:  
Geen.  
 
IP: 
Geen.  
 
 
  
                                                            
131 Dienstverleners die tot taak hebben een groep reizigers van minimaal tien natuurlijke personen te 
begeleiden, zonder op specifieke locaties als gids op te tr eden.  
 
844 
 BIJLAGE SERVIN -5: VERKEER VAN NATUURLIJKE PERSONEN  
Artikel 1: Procedurele verbintenissen in verband met binnenkomst en tijdelijk verblijf  
De Partijen streven ernaar ervoor te zorgen dat de verwerking van aanvragen tot binnenkomst en 
tijdelijk verblijf uit hoofde van hun respectieve verbintenissen van de ov ereenkomst op een goede 
administratieve praktijk berust:  
(a) Elke Partij zorgt ervoor dat de vergoedingen die de bevoegde instanties in rekening brengen 
voor de verwerking van aanvragen tot binnenkomst en tijdelijk verblijf, de handel in diensten 
krachtens de ze overeenkomst niet overmatig hinderen of vertragen;  
(b) de documenten die de bevoegde instanties van elke Partij kunnen verlangen van de aanvrager 
voor aanvragen tot binnenkomst en tijdelijk verblijf van zakelijke bezoekers voor een kort 
verblijf moeten in verhouding staan tot het doel waarvoor ze worden verzameld;  
(c) de bevoegde instanties van elke Partij verwerken volledige aanvragen tot binnenkomst en 
tijdelijk verblijf zo spoedig mogelijk;  
(d) de bevoegde instanties van elke Partij streven ernaar om onverwijld  informatie te verstrekken 
in antwoord op een redelijk verzoek van een aanvrager met betrekking tot de status van een 
verzoek;  
(e) indien de bevoegde instanties van een Partij aanvullende informatie van de aanvrager 
verlangen om de aanvraag te kunnen verwerken , streven zij ernaar om de aanvrager daarvan 
onverwijld in kennis te stellen;  
(f) de bevoegde instanties van elke Partij stellen de aanvrager onverwijld in kennis van het 
resultaat nadat een beslissing is genomen;  
(g) indien een aanvraag is goedgekeurd, stellen de bevoegde instanties van elke Partij de 
aanvrager in kennis van de periode van het verblijf en andere relevante voorwaarden;  
(h) indien een aanvraag wordt afgewezen, verstrekken de bevoegde instanties van een Part ij op 
verzoek of op eigen initiatief de aanvrager informatie over beschikbare herzienings - of 
beroepsprocedures; en  
(i) elke Partij streeft ernaar om aanvragen in elektronische vorm te aanvaarden en te verwerken.  
Artikel  2: Aanvullende procedurele verbintenissen die van toepassing zijn op binnen een 
onderneming overgeplaatste personen en hun partner, kinderen en gezinsleden132  
1. De bevoegde instanties van elke Partij nemen een besluit over een aanvraag tot 
binnenkomst of tijdelijk verblijf van een binn en een onderneming overgeplaatste persoon of tot 
verlenging ervan en stellen de aanvrager overeenkomstig de nationale wettelijke 
                                                            
132  De leden 1, 2 en 3 gelden niet voor de lidstaten die niet onder Richtlijn 2014/66/EU van het Europees 
Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van 
onderdanen van derde landen in het kader van een ove rplaatsing binnen een onderneming (de “ICT -
richtlijn”) vallen.  
 
845 
 kennisgevingsprocedures zo spoedig mogelijk en uiterlijk negentig  dagen na de datum van indiening 
van de volledige aanvraag sch riftelijk in kennis van het besluit.  
2. Indien de ter staving van de aanvraag verstrekte informatie of documentatie onvolledig is, 
streven de betrokken bevoegde instanties ernaar de aanvrager binnen een redelijke termijn mee te 
delen welke aanvullende informa tie vereist is, en stellen zij een redelijke termijn voor de 
verstrekking ervan vast. De in lid 1 bedoelde termijn wordt opgeschort totdat de bevoegde 
instanties de gevraagde aanvullende informatie hebben ontvangen.  
3. De Unie verleent gezinsleden van natuurl ijke personen van het Verenigd Koninkrijk die 
binnen een onderneming naar de Unie zijn overgeplaatst, het recht op binnenkomst en tijdelijk 
verblijf dat aan gezinsleden van een binnen een onderneming overgeplaatste persoon wordt 
toegekend in het kader van artikel 19 van Richtlijn 2014/66/EU van het Europees Parlement en de 
Raad van 15 mei 2014 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van 
derde landen in het kader van een overplaatsing binnen een onderneming.  
4. Het Verenigd Koninkrij k staat de binnenkomst en het tijdelijk verblijf van partners en 
kinderen ten laste van binnen een onderneming overgeplaatste personen toe op basis van de 
immigratievoorschriften van het Verenigd Koninkrijk.  
5. Het Verenigd Koninkrijk staat de in lid 4 bedoel de partners en kinderen ten laste van binnen 
een onderneming overgeplaatste personen toe om tijdens de geldigheidsduur van hun visum als 
werknemer of zelfstandige te werken, en verplicht hen niet om een werkvergunning te verkrijgen.  
 
  
 
846 
 BIJLAGE SERVIN -6: RICHTSNOEREN VOOR REGELINGEN INZAKE DE ERKENNING VAN 
BEROEPSKWALIFICATIES  
AFDELING A: Algemene bepalingen  
Inleiding  
1. Deze bijlage bevat richtsnoeren voor regeli ngen inzake de erkenningsvoorwaarden voor 
beroepskwalificaties (“regelingen”) zoals bepaald in artikel SERVIN.5.13 [Beroepskwalificaties].  
2. Krachtens dat artikel moet met deze richtsnoeren rekening worden gehouden bij de 
opstelling van gezamenlijke aanbe velingen door beroepsorganisaties of autoriteiten van de Partijen 
(“gezamenlijke aanbevelingen”).  
3. De richtsnoeren zijn niet bindend, niet exhaustief en kunnen de rechten en plichten van de 
Partijen uit hoofde van deze overeenkomst niet wijzigen of beïnv loeden. Ze beschrijven de 
kenmerkende inhoud van regelingen en bieden algemene indicaties voor de economische waarde 
van een regeling en voor de verenigbaarheid van de respectieve regelingen inzake 
beroepskwalificaties.  
4. Niet alle elementen van deze richtsnoeren zijn in alle gevallen relevant en het staat de 
beroepsorganisaties en autoriteiten vrij om in hun gezamenlijke aanbevelingen andere elementen 
op te nemen die zij van belang achten voor de regelingen van het beroep en de beroepsactiviteiten 
in kwestie die stroken met deze overeenkomst.  
5. De Partnerschapsraad moet rekening houden met de richtsnoeren wanneer hij bepaalt of 
een regeling moet worden ontwikkeld of aangenomen. Ze doen geen afbreuk aan zijn toetsing van 
de samenhang van gezamenlijke a anbevelingen met deel twee [Handel, vervoer en visserij], rubriek 
een [Handel], titel II [Diensten en investeringen] noch aan zijn discretie om rekening te houden met 
de elementen die hij relevant acht, met inbegrip van die welke zijn vervat in gezamenlijk e 
aanbevelingen.  
AFDELING B: Vorm en inhoud van een regeling  
6. Deze afdeling beschrijft de kenmerkende inhoud van een regeling. Een deel ervan valt niet 
onder de taak van de beroepsorganisaties of autoriteiten die gezamenlijke aanbevelingen opstellen. 
Deze aspecten vormen niettemin nuttige informatie waarmee bij de opstelling van gezamenlijke 
aanbevelingen rekening moet worden gehouden, zodat deze aanbevelingen beter zijn afgestemd op 
de mogelijke reikwijdte van een regeling.  
7. Zaken die in deze overeenko mst specifiek worden geregeld en ook van toepassing zijn op 
een regeling (zoals de geografische reikwijdte van een regeling, de wisselwerking ervan met 
geplande niet -conforme maatregelen, het geschillenbeslechtingssysteem, beroepsmechanismen, 
monitoring - en evaluatiemechanismen van de regeling) mogen geen deel uitmaken van gezamenlijke 
aanbevelingen.  
8. Een regeling kan uiteenlopende mechanismen voor de erkenning van beroepskwalificaties in 
een Partij bevatten. Deze kan ook, doch niet noodzakelijkerwijs, be perkt blijven tot voorschriften 
voor de reikwijdte van de regeling, de procedurele aspecten, de gevolgen van de erkenning en 
aanvullende eisen en het beheer van de regeling.  
 
847 
 9. Een regeling die door de Partnerschapsraad wordt aangenomen, moet aangeven welk e mate 
van discretie moet worden voorbehouden aan de bevoegde autoriteiten die erkenningsbesluiten 
nemen.  
Reikwijdte van een regeling  
10. De regeling moet het volgende aangeven:  
(a) het (de) specifieke gereglementeerde beroep(en), de relevante beroepstitel(s) en de activiteit 
of reeks activiteiten die in beide Partijen wordt bestreken door de beroepsmatige 
werkzaamheden van het gereglementeerde beroep (“beroepsmatige werkzaamheden”), en  
(b) of de erkenning van beroepskwalificaties met het oog op de toegang tot beroepsactiviteiten 
voor bepaalde of voor onbepaalde tijd geldt.  
Erkenningsvoorwaarden  
11. De regeling kan met name nadere voorschriften bevatten voor:  
(a) de beroepskwalificaties die nodig zijn voor erkenning in het kader van de regeling (bv. bewi js 
van formele kwalificaties, beroepservaring of andere bekwaamheidsattesten),  
(b) de mate van discretie die is voorbehouden aan de erkenningsautoriteiten die verzoeken om 
erkenning van deze kwalificaties beoordelen, en  
(c) de procedures bij variaties en lacunes t ussen beroepskwalificaties, en de middelen om de 
verschillen te overbruggen, zoals de mogelijkheid om compenserende maatregelen of andere 
relevante voorwaarden en beperkingen op te leggen.  
Procedurele bepalingen  
12. De regeling kan voorschriften bevatten v oor:  
(a) de vereiste documenten en de vorm waarin deze moeten worden ingediend (bv. in 
elektronische vorm of andere wijze, of ze vergezeld moeten gaan van vertalingen of van 
certificaten van echtheid enz.),  
(b) de stappen en procedures in het erkenningsproces, wa aronder ook mogelijke compenserende 
maatregelen, bijbehorende verplichtingen en tijdschema’s, en  
(c) de beschikbaarheid van informatie die relevant is voor alle aspecten van de 
erkenningsprocessen en -eisen.  
Gevolgen van de erkenning en aanvullende eisen  
13. De regeling kan bepalingen voor de gevolgen van de erkenning bevatten (in voorkomend 
geval ook voor de verschillende vormen van dienstverlening).  
14. De regeling kan aanvullende eisen bevatten voor de daadwerkelijke uitoefening van het 
gereglementeerde ber oep in de ontvangende Partij. Daarbij kan het gaan om:  
(a) eisen op het gebied van registratie bij de lokale autoriteiten,  
 
848 
 (b) adequate taalvaardigheden,  
(c) bewijs van goed gedrag,  
(d) naleving van de eisen die de ontvangende Partij stelt op het gebied van het gebruik van 
handels - en bedrijfsnamen;  
(e) naleving van de eisen die de ontvangende Partij stelt op het gebied van ethiek, 
onafhankelijkheid en professioneel gedrag,  
(f) de noodzaak om een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten,  
(g) regels inzake tuchtmaatregelen,  financiële verantwoording en beroepsaansprakelijkheid, en  
(h) eisen op het gebied van een continue professionele ontwikkeling.  
Beheer van de regeling  
15. De regeling moet vermelden onder welke voorwaarden deze opnieuw kan worden bezien of 
ingetrokken kan word en en wat de gevolgen van een herziening of intrekking zijn. Ook kan worden 
overwogen om bepalingen inzake de gevolgen van een eerder verleende erkenning op te nemen.  
AFDELING C: Economische waarde van een voorgenomen regeling  
16. Overeenkomstig artikel SE RVIN 5.13 [Beroepskwalificaties], lid 2, worden gezamenlijke 
aanbevelingen ondersteund door een empirisch onderbouwde beoordeling van de economische 
waarde van een voorgenomen regeling. Daarbij kan het gaan om een evaluatie van de van de 
regeling verwachte  economische baten voor de economieën van beide Partijen. De 
Partnerschapsraad kan een dergelijke beoordeling meenemen bij de ontwikkeling en goedkeuring 
van een regeling.  
17. Aspecten als de bestaande mate van marktopenheid, de behoeften van de sector, de  
markttrends en -ontwikkelingen, de verwachtingen en eisen van klanten en de zakelijke kansen 
vormen in dit verband nuttige elementen.  
18. De evaluatie hoeft niet te bestaan in een volledige en gedetailleerde analyse. Wel moet de 
evaluatie uitleg verschaf fen over het belang van het beroep bij de vaststelling van een regeling, en 
de baten die daaruit voortvloeien voor de Partijen.  
AFDELING D: Verenigbaarheid van de respectieve regelingen inzake beroepskwalificaties  
19. Overeenkomstig artikel SERVIN 5.13 [Be roepskwalificaties], lid 2, worden gezamenlijke 
aanbevelingen ondersteund door een empirisch onderbouwde beoordeling van de verenigbaarheid 
van de respectieve regelingen inzake beroepskwalificaties. De Partnerschapsraad kan deze 
beoordeling meenemen bij de  ontwikkeling en goedkeuring van een regeling.  
20. Het volgende proces is voor de beroepsorganisaties en autoriteiten bedoeld als richtpunt bij 
de beoordeling van de verenigbaarheid van de respectieve beroepskwalificaties en -activiteiten en 
dient ter ver eenvoudiging en vergemakkelijking van de erkenning van beroepskwalificaties.  
Stap  1: Beoordeling van de beroepsmatige werkzaamheden en de voor de uitoefening van het 
gereglementeerde beroep vereiste beroepskwalificaties in elke Partij.  
 
849 
 21. De beoordeling van de beroepsmatige werkzaamheden en van de voor de uitoefening van 
een gereglementeerd beroep vereiste beroepskwalificaties in elk van de Partijen moet berusten op 
alle relevante informatie.  
22. De volgende elementen moeten in kaart worden gebracht:  
(a) activiteiten of groepen activiteiten die onder de beroepsmatige werkzaamheden van het 
gereglementeerde beroep in elke Partij vallen; en  
(b) de voor de uitoefening van het gereglementeerde beroep vereiste beroepskwalificaties in elke 
Partij, waarbij het kan gaan om  een van de volgende elementen:  
(i) het minimaal vereiste onderwijsniveau, bijvoorbeeld toelatingsvereisten, onderwijsduur en 
inhoud van de studie;  
(ii) de minimaal vereiste beroepservaring, bijvoorbeeld locatie, duur en voorwaarden van de 
praktische training of b eroepservaring onder toezicht vóór registratie, vergunningverlening en 
dergelijke;  
(iii) met goed gevolg afgelegde examens, met name examens van vakbekwaamheid; en  
(iv) verkrijging van een vergunning en dergelijke waaruit onder meer blijkt dat voldaan is aan de 
nodige beroepskwalificatie -eisen voor de uitoefening van het beroep.  
Stap  2: Evaluatie van de divergentie tussen de beroepsmatige werkzaamheden van het 
gereglementeerde beroep of tussen de voor de uitoefening van het gereglementeerde beroep 
vereiste beroep skwalificaties in elke Partij  
23. De evaluatie van de divergentie in de beroepsmatige werkzaamheden van het 
gereglementeerde beroep of in de voor de uitoefening van het gereglementeerde beroep vereiste 
beroepskwalificaties in elke Partij moet met name geri cht zijn op het bepalen van substantiële 
divergentie.  
24. Van substantiële divergentie in de beroepsmatige werkzaamheden kan sprake zijn indien 
aan alle volgende voorwaarden is voldaan:  
(a) een of meer activiteiten die onder een gereglementeerd beroep in de ontvangende Partij 
vallen, vallen niet onder het overeenkomstige beroep in de Partij van herkomst;  
(b) dergelijke activiteiten vereisen een specifieke opleiding in de ontvangende Partij;  
(c) de opleiding voor dergelijke activiteiten in de ontvangende Partij bestri jkt substantieel andere 
onderwerpen dan die welke worden bestreken door de kwalificatie van de aanvrager.  
25. Van substantiële divergentie in de voor de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
vereiste beroepskwalificaties kan sprake zijn indien er dive rgentie is in de eisen die de Partijen 
stellen aan het niveau, de duur of de inhoud van de opleiding die nodig is voor de uitoefening van de 
onder het gereglementeerde beroep vallende activiteiten.  
Stap 3: Erkenningsmechanismen  
 
850 
 26. Er zijn uiteenlopende m echanismen voor de erkenning van beroepskwalificaties. Deze 
hangen af van de omstandigheden.  Binnen een Partij kunnen er uiteenlopende mechanismen zijn.  
27. Indien er geen sprake is van substantiële divergentie in de beroepsmatige werkzaamheden 
en in de vo or de uitoefening van een gereglementeerd beroep vereiste beroepskwalificaties, kan een 
regeling voorzien in een eenvoudiger en meer gestroomlijnd erkenningsproces dan het geval zou zijn 
bij substantiële divergentie.  
28. Indien er wel sprake is van substan tiële divergentie, kan de regeling voorzien in 
compenserende maatregelen waarmee een dergelijke divergentie teniet kan worden gedaan.  
29. Compenserende maatregelen om substantiële divergentie terug te dringen, moeten in 
verhouding staan tot de te overbrugg en divergentie. Bij de beoordeling van de omvang van de 
noodzakelijke compenserende maatregelen kan rekening worden gehouden met in de praktijk 
opgedane beroepservaring en formeel gevalideerde opleiding.  
30. Los van de vraag of er sprake is van substantiël e divergentie of niet, kan de regeling rekening 
houden met de mate van discretie die moet worden voorbehouden aan de bevoegde autoriteiten 
die besluiten over erkenningsverzoeken.  
31. Compenserende maatregelen kunnen verschillende vormen aannemen, zoals:  
(a) een periode van stage in een gereglementeerd beroep in de ontvangende Partij, mogelijk 
gevolgd door een verdere opleiding, onder de verantwoordelijkheid van een gekwalificeerd 
persoon en met een gereglementeerde beoordeling;  
(b) een controle verricht of erkend d oor de relevante autoriteiten van de ontvangende Partij om 
te beoordelen of de aanvrager de bekwaamheid bezit om een gereglementeerd beroep in die 
Partij uit te oefenen; of  
(c) een tijdelijke beperking van de beroepsmatige werkzaamheden; of een combinatie van beide 
componenten.  
32. De regeling kan inhouden dat een aanvrager zelf een keuze uit de verschillende 
compenserende maatregelen mag maken wanneer dit de administratieve lasten voor de aanvrager 
kan beperken en dergelijke maatregelen gelijkwaardig zijn.  
 
  
 
851 
 BIJLAGE PPROC -1: OVERHEIDSOPDRACHTEN  
AFDELING  A: Relevante bepalingen van de GPA:  
Artikelen I, II, III, artikel IV.1, punt a, artikelen IV.2 tot en met IV.7, artikelen VI tot en met XV, 
artikelen XVI.1, XVI.2 en XVI.3 en artikelen XVII en XVIII.  
AFDELING B: Verbintenissen inzake markttoegang  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt onder “CPC” verstaan de Provisional Central Product 
Classification (de voorlop ige centrale productenclassificatie) (Statistical Papers Series M No.  77, 
Department of International Economic and Social Affairs, Statistical Office of the United Nations, 
New York, 1991).  
Onderafdeling  B1: Europese Unie  
Overeenkomstig de artikelen PPROC  2.2 en PPROC  2.3 is deel twee, rubriek een, titel  VI 
[OVERHEIDSOPDRACHTEN] niet alleen van toepassing op de opdrachten die onder de bijlagen van de 
Europese Unie bij aanhangsel  I van de GPA vallen, maar ook op de opdrachten die onder deze 
onderafdeli ng vallen.  
De aantekeningen van de bijlagen 1 tot en met 7 van de Europese Unie bij aanhangsel I van de GPA 
zijn ook van toepassing op de opdrachten die onder deze onderafdeling vallen, tenzij in deze 
onderafdeling anders wordt bepaald.  
Aanbestedingen die onder deze onderafdeling vallen  
1. Bijkomende aanbestedende entiteiten  
Opdrachten voor goederen en diensten zoals vermeld in de bijlagen  4, 5 en  6 van de Europese Unie 
bij aanhangsel I van de GPA en in punt  2 van deze onderafdeling, door de volgende aanbeste dende 
entiteiten van de lidstaten:  
(a) alle aanbestedende entiteiten waarvan de opdrachten onder de EU -richtlijn nutsbedrijven 
vallen en die aanbestedende diensten zijn (bijvoorbeeld die welke onder de bijlagen  1 en  2 bij 
aanhangsel I van de GPA vallen) of ove rheidsbedrijven133 zijn en een of meer van de volgende 
activiteiten uitoefenen:  
                                                            
133  Volgens de EU -richtlijn nutsbedrijven is een “overheidsbedrijf” een bedrijf waarop aanbestedende 
diensten rechtstreeks of middellijk een overheersende invloed kunnen uitoefenen op grond van eigendom, 
financiële deelneming of de governanceregels voor het bedrijf.  
Een overheersende invloed van de aanbestedende diensten wordt vermoed aanwezig te zijn wanneer deze 
diensten al dan niet rechtstreeks ten aanzien van een bedrijf:  
i. de meerderheid va n het geplaatste kapitaal van het bedrijf bezitten, of  
ii. over de meerderheid van de stemmen beschikken die aan de door het bedrijf uitgegeven 
aandelen zijn verbonden, of  
 
852 
 (i) de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten voor openbare dienstverlening 
op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van gas of warmte, dan 
wel de gas- of warmtetoevoer aan die netten, of  
(ii) een combinatie van dergelijke activiteiten met de in bijlage 3 bij aanhangsel I van de 
GPA bedoelde activiteiten;  
(b)  aanbestedende entiteiten in particuliere eigendom die een of meer van de in punt a) 
hierboven, in bijlage 3, punt 1, bij aanhangsel I van de GPA of een combinatie daarvan 
uitoefenen en die bijzondere of uitsluitende rechten genieten welke hun door een bevoegde 
autoriteit van een lidstaat zijn verleend;  
met betrekking tot opdrachten met een waarde g elijk aan of hoger dan de volgende 
drempelwaarden:  
- 400 000 SDR voor opdrachten voor goederen en diensten;   
- 5 000 000 SDR voor opdrachten voor diensten in verband met de bouw (CPC 51).  
2. Toevoeging van diensten  
Opdrachten voor de volgende diensten, naast de diensten vermeld in bijlage 5 van de Europese Unie 
bij aanhangsel I van de GPA, voor entiteiten die onder de bijlagen 1, 2 en 3 van de Europese Unie bij 
aanhangsel I van de GPA of onder punt 1 van deze onderafdeling vallen:  
- hotels en restaurants (CPC  641);  
- eetgelegenheden (CPC  642);  
- drinkgelegenheden (CPC  643);  
- diensten in verband met telecommunicatie (CPC  754);  
- onroerendgoeddiensten voor een vast bedrag of op contractbasis (CPC  8220);  
- overige zakelijke diensten (CPC  87901, 87903, 87905 tot en met 87907);  
- onderwijs (CPC  92). 
Opmerkingen  
1. Opdrachten in verband met hotels en restaurants (CPC  641), het verstrekken van maaltijden 
(CPC  642), het verstrekken van dranken (CPC  643) en onderwijs (CPC  92) vallen onder de regeling 
voor nationale behandeling  voor de aanbieders, met inbegrip van dienstverleners, uit het Verenigd 
Koninkrijk mits de waarde ervan ten minste 750  000 EUR bedraagt wanneer ze worden 
uitgeschreven door aanbestedende entiteiten die onder de bijlagen  1 en  2 van de Europese Unie bij 
aanh angsel  I van de GPA vallen, of ten minste 1  000 000 EUR wanneer ze worden uitgeschreven door 
                                                                                                                                                                                         
iii. meer dan de helft van de leden van het bestuurs -, leidinggevend of toezichthoud end orgaan 
van het bedrijf mogen aanwijzen.  
 
853 
 aanbestedende entiteiten die onder bijlage  3 van de Europese Unie bij aanhangsel  I van de GPA 
vallen, of door aanbestedende entiteiten die onder punt  1 van deze on derafdeling vallen.  
2. De toevoer van gas of warmte naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een 
andere aanbestedende entiteit dan een aanbestedende dienst wordt niet als een activiteit in de zin 
van deze onderafdeling beschouwd wanneer:  
a) het gas of de warmte door de betrokken dienst wordt geproduceerd omdat het verbruik ervan 
noodzakelijk is voor de uitoefening van een andere dan de in deze afdeling of de in de 
punten  a) tot en met  f) van bijlage  3 van de Europese Unie bij aanhangsel  I van de GPA 
bedoelde activiteit, en  
b) de toevoer aan het openbare net uitsluitend tot doel heeft deze productie op economisch 
verantwoorde wijze te exploiteren en overeenstemt met ten hoogste 20 % van de omzet van 
de entiteit op basis van het gemiddelde over de l aatste drie jaren, met inbegrip van het 
lopende jaar.  
3. Deel  twee, rubriek  een, Titel  VI [OVERHEIDSOPDRACHTEN] en deze bijlage hebben geen 
betrekking op de aanbesteding van de volgende diensten:  
a)  menselijke gezondheidszorg (CPC  931);  
b)  administratieve d iensten voor gezondheidszorg (CPC  91122), en  
c)  diensten voor de terbeschikkingstelling van verpleegkundig personeel en diensten voor de 
terbeschikkingstelling van medisch personeel (CPC  87206 en CPC  87209).  
Onderafdeling  B2: Verenigd Koninkrijk  
Overeenko mstig deel  twee, rubriek  een, artikelen PPROC  2.2 en PPROC  2.3 is titel  VI 
[OVERHEIDSOPDRACHTEN] niet alleen van toepassing op de opdrachten die onder artikel  II van de 
GPA vallen, maar ook op de opdrachten die onder deze onderafdeling vallen.  
De aantekeni ngen van de bijlagen 1 tot en met 7 van het Verenigd Koninkrijk bij aanhangsel I van de 
GPA zijn ook van toepassing op de opdrachten die onder deze onderafdeling vallen, tenzij in deze 
onderafdeling anders wordt bepaald.  
Aanbestedingen die onder deze onder afdeling vallen  
1.  Toevoeging van aanbestedende entiteiten  
Opdrachten voor goederen en diensten zoals vermeld in de bijlagen 4, 5 en 6 bij aanhangsel I van het 
Verenigd Koninkrijk van de GPA en in punt 2 van deze onderafdeling, door de volgende 
aanbestedende entiteiten van het Verenigd Koninkrijk:  
a) alle aanbestedende entiteiten waarvan de opdrachten onder de Contracts Regulation 2016 en de 
Utilities Contracts (Scotland) Regulations 2016 vallen en die aanbestedende diensten zijn 
(bijvoorbeeld di e welke onder de bijlagen 1 en 2 bij aanhangsel I van de GPA vallen) of 
overheidsbedrijven zijn (zie aantekening 1) en een of meer van de volgende activiteiten uitoefenen:  
 
854 
 i)  de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten voor openbare dienstverle ning 
op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van gas of warmte, dan 
wel de gas - of warmtetoevoer aan die netten, of  
ii)  een combinatie van dergelijke activiteiten met de in bijlage 3 bij aanhangsel I van de 
GPA bedoelde activiteiten;  
b) aanbestedende entiteiten in particuliere eigendom die een of meer van de in punt  a) hierboven, 
in bijlage  3, punt  1, bij aanhangsel I van de GPA of een combinatie daarvan uitoefenen en die 
bijzondere of uitsluitende rechten genieten welke hun door een bevoegde autoriteit van het 
Verenigd Koninkrijk zijn verleend;  
met betrekking tot opdrachten met een waarde gelijk aan of hoger dan de volgende 
drempelwaarden:  
- 400 000 SDR voor opdrachten voor goederen en diensten;       
- 5 000 000 SDR voor opdrachten voor diensten in verband met de bouw (CPC  51). 
Aantekeningen bij punt  1: 
1. Volgens de Utilities Contracts Regulations 2016 is een overheidsbedrijf een bedrijf 
waarop aanbestedende diensten al dan niet rechtstreeks een overheersende invloed kunnen 
uitoefenen vanwe ge: 
a)  het feit dat zij eigenaar van dat bedrijf zijn;  
b)  het feit dat zij financieel deelnemen in dat bedrijf, of  
c)  de governanceregels voor dat bedrijf.  
2. Volgens de Utilities Contracts (Scotland) Regulations 2016 is een overheidsbedrijf 
een persoon wa arop een of meer aanbestedende diensten al dan niet rechtstreeks een 
overheersende invloed kunnen uitoefenen om een of meer van de volgende redenen:  
a)  zij zijn eigenaar van dat bedrijf;  
b)  zij nemen financieel deel in dat bedrijf;  
c)  hun zijn rechten v erleend krachtens de governanceregels voor die persoon.  
3. Volgens zowel de Utilities Contracts Regulations 2016 als de Utilities Contracts 
(Scotland) Regulations 2016 wordt een overheersende invloed van aanbestedende diensten 
vermoed aanwezig te zijn in een van de volgende gevallen waarin die diensten al dan niet 
rechtstreeks:  
a)  de meerderheid van het geplaatste kapitaal van de onderneming bezitten;  
b)  over de meerderheid van de stemmen beschikken die aan de door het bedrijf 
uitgegeven aandelen zijn verbon den;  
c) meer dan de helft van de leden van het bestuurs -, leidinggevend of toezichthoudend 
orgaan van het bedrijf mogen aanwijzen.  
 
855 
 2. Toevoeging van diensten  
Opdrachten voor de volgende diensten, naast de diensten vermeld in bijlage  5 van het Verenigd 
Koni nkrijk bij aanhangsel I van de GPA, voor entiteiten die onder de bijlagen  1, 2 en  3 van het 
Verenigd Koninkrijk bij aanhangsel  I van de GPA of onder punt  1 van deze onderafdeling vallen:   
- hotels en restaurants (CPC  641);  
- eetgelegenheden (CPC  642);  
- drinkgelegenheden (CPC  643);  
- diensten in verband met telecommunicatie (CPC  754);  
- onroerendgoeddiensten voor een vast bedrag of op contractbasis (CPC  8220);  
- overige zakelijke diensten (CPC  87901, 87903, 87905 tot en met  87907);  
- onderwijs (CPC  92). 
Opmerkingen  
1. Opdrachten in verband met hotels en restaurants (CPC  641), het verstrekken van maaltijden 
(CPC 642), het verstrekken van dranken (CPC 643) en onderwijs (CPC  92) vallen onder de regeling 
voor nationale behandeling voor de aanbieders, met inbegri p van dienstverleners, uit de Europese 
Unie mits de waarde ervan ten minste 663  540 GBP bedraagt wanneer ze worden uitgeschreven 
door aanbestedende entiteiten die onder de bijlagen  1 en  2 van het Verenigd Koninkrijk bij 
aanhangsel  I van de GPA vallen, of t en minste 884  720 GBP wanneer ze worden uitgeschreven door 
aanbestedende entiteiten die onder bijlage  3 van het Verenigd Koninkrijk bij aanhangsel I van de 
GPA vallen, of door aanbestedende entiteiten die onder punt  1 van deze afdeling vallen.  
2. De toevoer v an gas of warmte naar netten bestemd voor openbare dienstverlening door een 
andere aanbestedende entiteit dan een aanbestedende dienst wordt niet als een activiteit in de zin 
van deze afdeling beschouwd wanneer:  
a)  het gas of de warmte door de betrokken d ienst wordt geproduceerd omdat het verbruik ervan 
noodzakelijk is voor de uitoefening van een andere dan de in deze afdeling of de in de 
punten  a) tot en met  f) van bijlage  3 van het Verenigd Koninkrijk bij aanhangsel I van de GPA 
bedoelde activiteit, en  
b)  de toevoer aan het openbare net uitsluitend tot doel heeft deze productie op economisch 
verantwoorde wijze te exploiteren en overeenstemt met ten hoogste 20  % van de omzet van 
de entiteit op basis van het gemiddelde over de laatste drie jaren, met inbeg rip van het 
lopende jaar.  
3. Deel  twee, rubriek  een, Titel  VI [OVERHEIDSOPDRACHTEN] en deze bijlage hebben geen 
betrekking op de aanbesteding van de volgende diensten:  
a)  menselijke gezondheidszorg (CPC  931);  
b)  administratieve diensten voor gezondheidszor g (CPC  91122), en  
 
856 
 c)  diensten voor de terbeschikkingstelling van verpleegkundig personeel en diensten voor de 
terbeschikkingstelling van medisch personeel (CPC  87206 en CPC  87209).  
 
  
 
857 
 BIJLAGE  ENER -1: LIJSTEN VAN ENERGIEGOEDEREN, KOOLWATERSTOFFEN EN GRONDSTOFFEN  
LIJST VAN ENERGIEGOEDEREN PER GS -CODE  
- Aardgas, met inbegrip van vloeibaar aardgas (LPG) (GS -code 27.11)  
- Elektrische energie (GS -code 27.16)  
- Ruwe aardolie en aardolieproducten (GS -code 27.09 -27.10, 27.13 -27.15)  
- Vaste brandstoffen (GS -code 27.01, GS -code 27.02, GS -code 27.04)  
- Brandhout en houtskool (GS -code 44.01 en GS -code 44.02 goederen gebruikt voor energie)  
- Biogas (GS -code 38.25)  
LIJST VAN KOOLWATERSTOFFEN PER GS -CODE  
- Ruwe aardolie (GS -code 27.09)  
- Aardgas (GS -code 27.11)  
LIJST VAN GRONDS TOFFEN PER GS -HOOFDSTUK  
Hoofdstuk  Post  
25 Zout; zwavel; aarde en steen; gips, kalk en cement  
26 Ertsen, slakken en assen, met uitzondering van uranium - of thoriumertsen en 
concentraten daarvan (GS -code 26.12)  
27 Minerale brandstoffen, aardolie en distillatieproducten daarvan; bitumineuze 
stoffen; minerale was  
28 Anorganische chemische producten; anorganische of organische verbindingen 
van edele metalen, van zeldzame aardmetalen; van radioactieve elementen of van 
isotopen, met uitzondering van radioactieve chemische elementen en 
radioactieve isotopen (splijtbare of vruchtbare chemische elementen en isotopen 
daaronder begrepen), alsmede verbindingen daarvan; mengsels en afvallen die 
deze producten bevatten (GS -code 28.44); en andere isotopen dan die bedoeld bij 
post 28.44; anorganische en organische verbindingen daarvan, al dan niet 
chemisch welbepaald (GS -code 28.45)  
29 Organische chemische producten  
31 Meststoffen  
71 Echte en gekweekte parels, edelstenen en halfedelstenen, edele metalen en 
metalen geplateerd met edele metalen, alsmede werken daarvan, met 
uitzondering van echte of gekweekte parels, ook indien bewerkt of in stellen, 
doch niet aaneengeregen, gezet noch gevat; echte of gekweekte parels, tijdelijk 
aaneengeregen met het oog op het  vervoer (GS -code 7101)  
72 Gietijzer, ijzer en staal  
74 Koper en werken van koper  
75 Nikkel en werken van nikkel  
76 Aluminium en werken van aluminium  
 
858 
 78 Lood en werken van lood  
79 Zink en werken van zink  
80 Tin en werken van tin  
81 Andere onedele metalen; cermets; werken van deze stoffen  
 
859 
 BIJLAGE  ENER -2: ENERGIE - EN MILIEUSUBSIDIES  
Als onderdeel van de beginselen van deel twee van deze overeenkomst, rubriek een [Handel], titel  XI 
[Gelijk speelveld voor open en eerlijke concurrentie en duurzaamheid], hoofdstuk drie [Controle op 
overheidssteun], artikel  3.5, lid  14 [Verboden subsidies en aan voorwaarden onderworpen subsidies 
(Energie en milieu)]:  
(1)  mogen subsidies voor de toereikendheid van elektriciteitsopwekking, hernieuwbare energie  
en warmtekrachtkoppeling geen afbreuk doen aan het vermogen van een Partij om te 
voldoen aan haar verplichtingen uit hoofde van artikel ENER.6 [Bepalingen met betrekking 
tot groothandelsmarkten voor elektriciteit en gas] van deze overeenkomst, mogen ze ge en 
onnodige gevolgen hebben voor het efficiënte gebruik van elektriciteitsinterconnectoren als 
bedoeld in artikel ENER.13 [Efficiënt gebruik van elektriciteitsinterconnectoren], en moeten 
ze, onverminderd artikel ENER 6, lid  3 [Bepalingen met betrekking to t groothandelsmarkten 
voor elektriciteit en gas] van deze overeenkomst, worden vastgesteld door middel van een 
transparant, niet -discriminerend en doeltreffend proces, en  
(a) moeten subsidies voor de toereikendheid van elektriciteitsopwekking 
capaciteitsaanbie ders stimulansen bieden om op momenten waarop systeemstress 
verwacht wordt, beschikbaar te blijven en kunnen ze worden beperkt tot installaties 
die bepaalde CO 2-emissiegrenswaarden niet overschrijden, en  
(b) moeten subsidies voor hernieuwbare energie en warmte krachtkoppeling de 
verplichtingen of mogelijkheden van de begunstigden om deel te nemen aan de 
elektriciteitsmarkten onverlet laten.  
(2)  Onverminderd punt  1 kunnen, mits passende maatregelen worden genomen om 
overcompensatie te voorkomen, niet op concurre ntie gebaseerde procedures worden 
gebruikt om subsidies voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling te verlenen 
indien het potentiële aanbod ontoereikend is om een concurrerende procedure te 
waarborgen, de in aanmerking komende capaciteit waarschijn lijk geen significant effect zal 
hebben voor het handelsverkeer of de investeringen tussen de Partijen, of subsidies voor 
demonstratieprojecten worden verleend.  
(3) Indien gedeeltelijke vrijstellingen van energiegerelateerde belastingen en heffingen134 ten 
gunste van energie -intensieve gebruikers worden ingevoerd, mogen die vrijstellingen niet 
hoger zijn dan het totale bedrag van de belasting of heffing.  
(4)  Indien in geval van een stijging van de elektriciteitskosten als gevolg van 
klimaatbeleidsinstr umenten aan elektriciteitsintensieve gebruikers compensatie wordt 
toegekend, wordt deze beperkt tot sectoren waarvoor, als gevolg van de kostenstijging, het 
risico op koolstoflekkage aanzienlijk is.  
(5)  Subsidies voor het koolstofvrij maken van emissies d oor eigen industriële activiteiten 
moeten leiden tot een algehele vermindering van de broeikasgasemissies. De subsidies 
moeten de emissies die rechtstreeks uit de industriële activiteit voortvloeien, verminderen. 
Subsidies ter verbetering van de energie -efficiëntie van eigen industriële activiteiten moeten 
                                                            
134  Voor alle duidelijkheid: netkosten of -tarieven vallen niet onder heffingen.  
 
860 
 de energie -efficiëntie verbeteren door, hetzij rechtstreeks, hetzij per productie -eenheid, het 
energieverbruik te verminderen.   
  
 
861 
 BIJLAGE  ENER -3: NIET -TOEPASSING VAN TOEGANG VAN DERDEN EN ONTVLECHTING VA N 
EIGENDOM OP NIEUWE INFRASTRUCTUUR  
Een Partij kan besluiten de artikelen ENER.8 [Toegang van derden tot transmissie - en 
distributienetwerken] en ENER.9 [Systeembeheer en ontvlechting van 
transmissienetwerkexploitanten] niet toe te passen op nieuwe infrast ructuur of op een aanzienlijke 
uitbreiding van bestaande infrastructuur indien:  
(a) de risico's die aan de investering in de infrastructuur zijn verbonden, van dien aard zijn dat de 
investering niet zou plaatsvinden tenzij er een vrijstelling wordt verleend;  
(b) de investering de concurrentie of de voorzieningszekerheid bevordert;  
(c) de infrastructuur eigendom is van een natuurlijke persoon of rechtspersoon die op zijn minst 
qua rechtsvorm gescheiden is van de systeembeheerders in wier systemen die infrastructuur 
is of zal worden ingebouwd;  
(d) de Partij, alvorens een vrijstelling te verlenen, een besluit neemt over de voorschriften en 
mechanismen betreffende het beheer en de toewijzing van capaciteit.  
 
862 
 BIJLAGE  ENER -4: TOEWIJZING VAN CAPACITEIT VOOR ELEKTRICITEITSINTER CONNECTOREN VOOR 
HET TIJDSBESTEK VAN DE DAY -AHEAD -MARKT  
Deel  1 
 
1. De nieuwe procedure voor de toewijzing van capaciteit voor elektriciteitsinterconnectoren voor het 
tijdsbestek van de day -ahead -markt wordt gebaseerd op het concept van “losse koppeling van 
volumes in meerdere regio’s”.  
De algemene doelstelling van de nieuwe procedure is de voordelen van de handel zoveel mogelijk te 
benutten.  
Als eerste stap in de ontwikkeling van de nieuwe procedure zorgen de Partijen ervoor dat de 
transmissiesysteembeheerders ontwerpvoorstellen en een kosten -batenanalyse opstellen.  
2. Losse koppeling van volumes in meerdere regio’s houdt in dat een marktkoppeli ngsfunctie wordt 
ontwikkeld om de netto -energieposities (impliciete toewijzing) te bepalen tussen:  
(a) overeenkomstig Verordening (EU) 2019/943 ingestelde biedzones die rechtstreeks met het 
Verenigd Koninkrijk zijn verbonden door middel van een elektriciteitsinterconnector, en  
(b) het Verenigd Koninkrijk.  
3. De netto -energieposities over elektriciteitsinterconnec toren worden berekend via een impliciet 
toewijzingsproces, door een specifiek algoritme toe te passen op:  
(a) commerciële biedingen en aanbiedingen voor het tijdsbestek van de day -aheadmarkt van de 
overeenkomstig Verordening (EU) 2019/943 ingestelde biedzones die rechtstreeks met het 
Verenigd Koninkrijk zijn verbonden door middel van een elektriciteitsinterconnector;  
(b) commerciële biedingen en aanbiedingen voor het tijdsbestek van de day -aheadmarkt van 
relevante day -ahead -markten in het Verenigd Koninkrijk;  
(c) netw erkcapaciteitsgegevens en systeemcapaciteiten die zijn vastgesteld overeenkomstig de 
tussen transmissiesysteembeheerders overeengekomen procedures; en  
(d) gegevens over verwachte commerciële stromen op elektriciteitsinterconnecties tussen 
biedzones die verbond en zijn met het Verenigd Koninkrijk en andere biedzones in de Unie, 
zoals bepaald door de transmissiesysteembeheerders van de Unie aan de hand van robuuste 
methoden.  
Dit proces moet verenigbaar zijn met de specifieke kenmerken van gelijkstroominterconnecto ren, 
met inbegrip van de eisen inzake verliezen en op - en afregelen.  
4. De marktkoppelingsfunctie:  
(a) levert lang genoeg vóór de werking van de respectieve day -ahead -markten van de Partijen 
(voor de Unie is dit een eenvormige day -ahead -koppeling zoals vastgeste ld overeenkomstig 
 
863 
 Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie135) resultaten op, zodat deze resultaten als 
input kunnen worden gebruikt voor de processen die de resultaten op die markten bepalen;  
(b) levert resultaten op die betrouwbaar en herhaalbaar zijn;  
(c) is een specifiek proces om de afzonderlijke en gescheiden day -ahead -markten in de Unie en 
het Verenigd Koninkrijk met elkaar te verbinden; dit betekent met name dat het specifieke 
algoritme verschillend en gescheiden is van het algoritme dat wordt gebruikt in eenvormige 
day-aheadkoppeling, zoals ingesteld overeenkomstig Verordening (EU) 2015/1222, en, wat 
commerciële biedingen en aanbiedingen van de Unie betreft, alleen toegang heeft tot die 
welke afkomstig zijn van biedzones die rechtstreeks met het Verenigd K oninkrijk verbonden 
zijn door middel van een elektriciteitsinterconnector.  
5. De berekende netto -energieposities worden bekendgemaakt na validering en controle. Als de 
marktkoppelingsfunctie niet in staat is om te functioneren of een resultaat op te leveren, wordt 
elektriciteitsinterconnectorcapaciteit toegewezen door een fall -backproces, en worden 
marktdeelnemers ervan in kennis gesteld dat het fall -backproces zal worden toegepast.  
6. De kosten van de ontwikkeling en toepassing van de technische procedures worde n gelijk gedeeld 
tussen de relevante transmissiesysteembeheerders of andere entiteiten van het Verenigd Koninkrijk 
enerzijds, en de relevante transmissiesysteembeheerders of andere entiteiten van de Unie 
anderzijds, tenzij het Gespecialiseerd Comité voor e nergie daar anders over beslist.  
Deel  2 
 
Het tijdschema voor de uitvoering van deze bijlage is vanaf de inwerkingtreding van deze 
overeenkomst als volgt:  
 
(a) binnen 3  maanden – kosten -batenanalyse en overzicht van voorstellen voor technische 
procedures;  
 
(b) binnen 10  maanden – voorstel voor technische procedures;  
 
(c) binnen 15  maanden – inwerkingtreding van de technische procedures.  
 
 
 
  
  
                                                            
135 Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24  juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren 
betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (PB L  197 van 25.7.2015, blz.  24).  
 
864 
 BIJLAGE AVSAF -1: LUCHTWAARDIGHEIDS - EN MILIEUCERTIFICERING  
AFDELING A: Algemene bepalingen  
Artikel 1: Doel en toepassingsgebied  
1.  In deze bijlage worden de voorwaarden en methoden voor wederzijdse aanvaarding van 
verklaringen van overeenstemming en certificaten omschreven, met als doel de samenwerking op 
de onderstaande gebieden ten uitvoer te leggen, overeenkom stig artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer en 
uitvoering], lid 2, van deze overeenkomst:  
(a) luchtwaardigheidscertificaten en monitoring van burgerluchtvaartproducten, zoals bedoeld in 
artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer en uitvoering], lid 1, punt a), van deze overeenkom st; 
(b) milieucertificaten en tests van burgerluchtvaartproducten, zoals bedoeld in artikel AVSAF.3 
[Werkingssfeer en uitvoering], lid 1, punt b), van deze overeenkomst; en  
(c) ontwerp - en productiecertificaten en monitoring van ontwerp - en productieorganisaties, zoals 
bedoeld in artikel AVSAF.3 [Werkingssfeer en uitvoering], lid 1, punt c), van deze 
overeenkomst.  
2.  Niettegenstaande lid 1 worden gebruikte burgerluchtvaartproducten, met uitzondering van 
gebruikte luchtvaartuigen, uitgesloten van het toepassingsgeb ied van deze bijlage.  
Artikel 2: Definities  
Voor de toepassing van deze bijlage wordt verstaan onder:  
(a) “aanvaarding”: de erkenning van certificaten, goedkeuringen, wijzigingen, reparaties, 
documenten en gegevens van de ene Partij door de andere Partij, zond er valideringsactiviteit 
en zonder de afgifte van een overeenkomstig certificaat door die andere Partij;  
(b)  “certificaat van vrijgave voor gebruik”: een door een erkende organisatie of bevoegde 
autoriteit van de exporterende Partij afgegeven certificaat waar bij wordt erkend dat een 
nieuw burgerluchtvaartproduct, met uitzondering van luchtvaartuigen, overeenstemt met een 
ontwerp dat door de exporterende Partij is goedgekeurd en zich in een staat bevindt die veilig 
gebruik mogelijk maakt;  
(c) “categorie burgerluchtvaartproducten”: een reeks producten met gemeenschappelijke 
kenmerken, zoals gegroepeerd in de technische uitvoeringsprocedures, op basis van 
certificeringsspecificaties van het EASA en de burgerluchtvaartautoriteit (CAA) van het 
Verenigd Konink rijk; 
(d) “certificeringsautoriteit”: de technische agent van de exporterende Partij die een 
ontwerpcertificaat voor een burgerluchtvaartproduct afgeeft in zijn hoedanigheid van 
autoriteit die de in bijlage 8 bij het Verdrag inzake de internationale burgerluch tvaart 
uiteengezette verantwoordelijkheden van de staat van ontwerp uitoefent. Wanneer een 
ontwerpcertificaat wordt afgegeven door een erkende organisatie van de exporterende Partij, 
wordt de technische agent van de exporterende Partij beschouwd als certif iceringsautoriteit;  
(e) “ontwerpcertificaat”: een vorm van erkenning door de technische agent of een erkende 
organisatie van een Partij dat het ontwerp of de wijziging van het ontwerp van een 
 
865 
 burgerluchtvaartproduct beantwoordt aan de luchtwaardigheidseisen, voor zover van 
toepassing, en de milieubeschermingseisen, met name wat betreft milieukenmerken die zijn 
vastgesteld in de wetten, voorschriften en administratieve bepalingen van die Partij;  
(f) “ontwerpgerelateerde exploitatievereisten”: exploitatievereisten, met inbegrip van 
milieueisen, die een invloed hebben op de ontwerpkenmerken van het 
burgerluchtvaartproduct of op de ontwerpgegevens met betrekking tot de exploitatie of het 
onderhoud van dat product, waardoor het geschikt wordt voor een bepaald type activ iteit;  
(g) “export”: het proces waarbij een burgerluchtvaartproduct uit het regelgevingssysteem voor 
de veiligheid van de burgerluchtvaart van de ene Partij wordt gehaald voor de overdracht naar 
dat van de andere Partij;  
(h) “exportcertificaat van luchtwaardigheid ”: een certificaat dat is afgegeven door de bevoegde 
autoriteit van de exporterende Partij of, voor gebruikte luchtvaartuigen, door de bevoegde 
autoriteit van het land van registratie waaruit het product wordt geëxporteerd, waarbij wordt 
erkend dat een luc htvaartuig voldoet aan de toepasselijke luchtwaardigheids - en 
milieuvereisten die door de importerende Partij zijn meegedeeld;  
(i) “exporterende Partij”: de Partij uit wier regelgevingssysteem voor de veiligheid van de 
burgerluchtvaart een burgerluchtvaartprod uct wordt gehaald;  
(j) “import”: het proces waarbij een burgerluchtvaartproduct dat uit het regelgevingssysteem 
voor de veiligheid van de burgerluchtvaart van de ene Partij is gehaald, onder dat van de 
andere Partij wordt gebracht;  
(k) “importerende Partij”: de Pa rtij onder wier regelgevingssysteem voor de veiligheid van de 
burgerluchtvaart een burgerluchtvaartproduct wordt gebracht;  
(l) “ingrijpende wijziging”: alle andere wijzigingen in het typeontwerp dan “geringe wijzigingen”;  
(m) “geringe wijziging”: een wijziging in het typeontwerp die geen merkbaar effect heeft op de 
massa, de balans, de structurele sterkte, de betrouwbaarheid, de operationele kenmerken, de 
milieukenmerken of andere kenmerken die de luchtwaardigheid van het 
burgerluchtvaartproduct beïnvloeden;  
(n) “gegevens betreffende de operationele geschiktheid”: de reeks gegevens die vereist zijn voor 
de ondersteuning en de goedkeuring van de typespecifieke vluchtuitvoeringsaspecten van 
bepaalde types luchtvaartuigen die gereguleerd zijn door het regelgevingssys teem voor de 
veiligheid van de burgerluchtvaart van de Unie of van het Verenigd Koninkrijk. Deze reeks 
moet worden opgesteld door de aanvrager of houder van het typecertificaat van het 
luchtvaartuig en moet deel uitmaken van het typecertificaat. Onder het regelgevingssysteem 
voor de veiligheid van de burgerluchtvaart van de Unie of van het Verenigd Koninkrijk moet 
een eerste aanvraag van een typecertificaat of beperkt typecertificaat de aanvraag tot 
goedkeuring van de gegevens betreffende de operationele ge schiktheid omvatten, zoals van 
toepassing op het type luchtvaartuig, of moet ze daarmee worden aangevuld;  
(o) “productiegoedkeuring”: een certificaat dat door de bevoegde autoriteit van een Partij wordt 
afgegeven aan een fabrikant die burgerluchtvaartproducten  vervaardigt, waarbij wordt erkend 
dat de fabrikant voldoet aan de toepasselijke eisen die in de wetten, voorschriften en 
administratieve bepalingen van die Partij zijn uiteengezet voor de vervaardiging van de 
desbetreffende burgerluchtvaartproducten;  
 
866 
 (p) “technische uitvoeringsprocedures”: de procedures voor de uitvoering van deze bijlage die zijn 
opgesteld door de technische agenten van de Partijen, overeenkomstig artikel AVSAF.3 
[Werkingssfeer en uitvoering], lid 5, van deze overeenkomst;  
(q) “valideringsautorit eit”: de technische agent van de importerende Partij die een door de 
certificeringsautoriteit afgegeven ontwerpcertificaat aanvaardt of valideert, zoals 
gespecificeerd in deze bijlage.  
AFDELING B: Raad van toezicht op certificering  
Artikel 3: Oprichting e n samenstelling  
1. De Raad van toezicht op certificering, die verantwoording moet afleggen aan het 
Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de luchtvaart, wordt opgericht onder de gezamenlijke 
leiding van de technische agenten van de Partijen, als coö rdinerende technische instantie die 
verantwoordelijk is voor de doeltreffende uitvoering van deze bijlage. De raad is samengesteld uit 
vertegenwoordigers van de technische agenten van elke Partij en mag aanvullende deelnemers 
uitnodigen om hem te helpen zi jn mandaat te vervullen.  
2. De Raad van toezicht op certificering komt regelmatig bijeen op verzoek van een van de 
technische agenten en neemt beslissingen en doet aanbevelingen bij consensus. De raad zorgt voor 
de opstelling en vaststelling van zijn regle ment van orde.  
Artikel 4: Mandaat  
Het mandaat van de Raad van toezicht op certificering omvat met name:  
(a) de in artikel 6 [Technische uitvoeringsprocedures] van deze bijlage bedoelde technische 
uitvoeringsprocedures opstellen, vaststellen en evalueren;  
(b) infor matie uitwisselen over belangrijke veiligheidsproblemen en, in voorkomend geval, 
actieplannen opstellen om die problemen aan te pakken;  
(c) technische problemen oplossen die onder de verantwoordelijkheid van de bevoegde 
autoriteiten vallen en die gevolgen hebb en voor de uitvoering van deze bijlage;  
(d) in voorkomend geval, effectieve manieren ontwikkelen voor de samenwerking, technische 
ondersteuning en uitwisseling van informatie met betrekking tot veiligheids - en 
milieuvoorschriften, certificeringssystemen en sys temen voor kwaliteitsbeheer en 
normalisering;  
(e) periodieke evaluaties uitvoeren van de voorwaarden voor de validering of de aanvaarding van 
ontwerpcertificaten als bedoeld in de artikelen 10 [Voorwaarden voor de validering van 
ontwerpcertificaten] en 13 [Aan vaarding];  
(f) wijzigingen van deze bijlage voorstellen aan het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van 
de luchtvaart;  
(g) overeenkomstig artikel 29 [Blijvende kwalificaties van de bevoegde autoriteiten] procedures 
opstellen om ervoor te zorgen dat elke Partij het vertrouwen behoudt in de betrouwbaarheid 
van de processen voor de opstelling van verklaringen van overeenstemming van de andere 
Partij;  
 
867 
 (h) de uitvoering van de in punt g) vermelde procedures analyseren en maatregelen nemen; en  
(i) onopgeloste problemen  melden aan het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de 
luchtvaart en zorgen voor de uitvoering van de besluiten die het Gespecialiseerd Comité voor 
de veiligheid van de luchtvaart met betrekking tot deze bijlage heeft genomen.  
AFDELING C: Uitvoer ing 
Artikel 5: Bevoegde autoriteiten voor ontwerpcertificering, productiecertificering en 
exportcertificaten  
1. Autoriteiten die bevoegd zijn voor ontwerpcertificering:  
(a) voor de Unie: het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart;  en 
(b) voor het Verenigd Koninkrijk: de burgerluchtvaartautoriteit (Civil Aviation Authority) van het 
Verenigd Koninkrijk  
2. Bevoegde autoriteiten voor productiecertificering en exportcertificaten:  
(a) voor de Unie: het Agentschap van de Europese Unie voor de vei ligheid van de luchtvaart en de 
bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Wat exportcertificaten voor gebruikte luchtvaartuigen 
betreft, is dit de voor het luchtvaartuig bevoegde autoriteit van het land van registratie 
waaruit het luchtvaartuig wordt geëxpor teerd; en  
(b) voor het Verenigd Koninkrijk: de burgerluchtvaartautoriteit (Civil Aviation Authority) van het 
Verenigd Koninkrijk.  
Artikel 6: Technische uitvoeringsprocedures  
1. De technische uitvoeringsprocedures worden opgesteld door de technische agenten van  de 
Partijen via de raad van toezicht op certificering, teneinde te voorzien in specifieke procedures om 
de uitvoering van deze bijlage te vergemakkelijken door procedures voor communicatieactiviteiten 
tussen de bevoegde autoriteiten van de Partijen op te stellen.  
2. In de technische uitvoeringsprocedures komen ook de verschillen aan bod tussen de 
normen, regels, praktijken; procedures en systemen van de Partijen op het gebied van de 
burgerluchtvaart voor de uitvoering van deze bijlage, zoals bepaald in art ikel AVSAF.3 
[Werkingssfeer en uitvoering], lid 5, van deze overeenkomst.  
Artikel 7: Uitwisseling en bescherming van vertrouwelijke en door eigendomsrechten beschermde 
gegevens en informatie  
1. De gegevens en informatie die worden uitgewisseld in het kader  van de uitvoering van deze 
bijlage, vallen onder de bepalingen van artikel AVSAF.11 [vertrouwelijkheid en bescherming van 
gegevens en informatie] van deze overeenkomst.  
2. De gegevens en informatie die in de loop van het valideringsproces worden uitgewiss eld, 
blijven qua aard en inhoud beperkt tot wat nodig is om de overeenstemming met de toepasselijke 
technische voorschriften aan te tonen, zoals nader beschreven in de technische 
uitvoeringsprocedures.  
 
868 
 3. Geschillen over een uitwisseling van gegevens en in formatie tussen de bevoegde 
autoriteiten worden beslecht zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures. Elke 
Partij behoudt het recht om het geschil door te verwijzen naar de Raad van toezicht op certificering.  
AFDELING D: Ontwerpcertificer ing 
Artikel 8: Algemene beginselen  
1. Deze afdeling heeft betrekking op alle ontwerpcertificaten en, in voorkomend geval, 
wijzigingen daarvan binnen het toepassingsgebied van deze bijlage, en met name:  
(a) typecertificaten, met inbegrip van beperkte typecertificaten;  
(b) aanvullende typecertificaten;  
(c) goedkeuringen van reparatieontwerpen; en  
(d) autorisaties op basis van technical standard orders.  
2. Een ontwerpcertificaat of een wijziging die door de certificeringsautoriteit is afgegeven of 
goedgekeurd of waarvan de afgifte of goedkeuring aan de gang is, wordt door de 
valideringsautoriteit gevalideerd, al naargelang het in artikel 12 [Niveau van betrokkenheid van de 
valideringsautoriteit] bedoelde niveau van betrokkenheid, of aanvaard, overeenkomstig de 
voorwaarden in deze bijlage en zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures, met 
inbegrip van de voorwaarden voor aanvaarding en validering van certificaten.  
3. Met het oog op de uitvoering van deze bijlage zorgt elke Partij ervoor dat, in ha ar 
regelgevingssysteem voor de veiligheid van de burgerluchtvaart, het vermogen van een 
ontwerporganisatie om zich van haar verantwoordelijkheden te kwijten voldoende wordt 
gecontroleerd via een systeem van certificatie van ontwerporganisaties.  
Artikel 9: Valideringsproces  
1. Een aanvraag tot validering van een ontwerpcertificaat van een burgerluchtvaartproduct 
wordt ingediend bij de valideringsautoriteit, via de certificeringsautoriteit, zoals nader beschreven in 
de technische uitvoeringsprocedures.  
2. De certificeringsautoriteit zorgt ervoor dat de valideringsautoriteit alle relevante gegevens 
en informatie ontvangt die zij nodig heeft voor de validering van het ontwerpcertificaat, zoals nader 
beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
3. Wanneer d e valideringsautoriteit de aanvraag tot validering van het ontwerpcertificaat 
ontvangt, bepaalt zij de certificeringsbasis voor de validering overeenkomstig artikel 11 
[Certificeringsbasis voor de validering], alsook het niveau van betrokkenheid van de 
valideringsautoriteit bij het valideringsproces overeenkomstig artikel 12 [Niveau van betrokkenheid 
van de valideringsautoriteit].  
4. Zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures, baseert de 
valideringsautoriteit haar validering zoveel mogeli jk op de technische evaluaties, tests, inspecties en 
verklaringen van overeenstemming van de certificeringsautoriteit.  
 
869 
 5. Na de door de certificeringsautoriteit verstrekte relevante gegevens en informatie te hebben 
bestudeerd, geeft de valideringsautoritei t haar ontwerpcertificaat voor het gevalideerde 
burgerluchtvaartproduct (“gevalideerd ontwerpcertificaat”) af indien:  
(a) bevestigd is dat de certificeringsautoriteit haar eigen ontwerpcertificaat voor het 
burgerluchtvaartproduct heeft afgegeven;  
(b) de certificer ingsautoriteit heeft verklaard dat het burgerluchtvaartproduct voldoet aan de in 
artikel 11 [Certificeringsbasis voor de validering] bedoelde certificeringsbasis;  
(c) alle problemen die aan het licht zijn gekomen tijdens het door de valideringsautoriteit 
uitge voerde valideringsproces zijn opgelost; en  
(d) de aanvrager voldoet aan de aanvullende administratieve eisen, zoals nader beschreven in de 
technische uitvoeringsprocedures.  
6. Elke Partij zorgt ervoor dat aanvragers, met het oog op het verkrijgen en behouden v an een 
gevalideerd ontwerpcertificaat, alle relevante ontwerpinformatie, tekeningen en testverslagen, met 
inbegrip van inspectieverslagen voor het gecertificeerde burgerluchtvaartproduct, ter beschikking 
van de certificeringsautoriteit stellen en houden, t eneinde de informatie te verschaffen die nodig is 
om te garanderen dat het burgerluchtvaartproduct voldoet aan de eisen inzake blijvende 
luchtwaardigheid en de toepasselijke milieuvoorschriften.  
Artikel 10: Voorwaarden voor de validering van ontwerpcertifi caten  
1. Typecertificaten die zijn afgegeven door de technische agent van de Unie, als 
certificeringsautoriteit, worden gevalideerd door de technische agent van het Verenigd Koninkrijk, 
als valideringsautoriteit. De volgende gegevens moeten worden aanvaard :  
(a) het handboek voor de installatie van de motor (voor typecertificaten voor motoren);  
(b) het handboek voor structurele reparaties;  
(c) instructies voor de blijvende luchtwaardigheid van verbindingssystemen van elektrische 
bedrading; en  
(d) het handboek gewicht en  balans.  
De procedure voor de aanvaarding van de desbetreffende gegevens kan nader worden omschreven 
in technische uitvoeringsprocedures. Dergelijke nadere omschrijving van de procedure mag geen 
afbreuk doen aan de in de eerste alinea bepaalde verplichte aanvaarding.  
2. Significante aanvullende typecertificaten en goedkeuringen voor significante ingrijpende 
wijzigingen die zijn afgegeven door de technische agent van de Unie, als certificeringsautoriteit, 
worden gevalideerd door de technische agent van het Verenigd Koninkrijk, als valideringsautoriteit. 
In beginsel wordt gebruikgemaakt van een gestroomlijnd valideringsproces dat beperkt is tot 
technische vertrouwdmaking, zonder dat de valideringsautoriteit betrokken wordt bij het aantonen 
van de nalevingsact iviteiten door de aanvrager, tenzij de technische agenten, per geval, anders 
beslissen.  
 
870 
 3. Typecertificaten die zijn afgegeven door de technische agent van het Verenigd Koninkrijk, als 
certificeringsautoriteit, worden gevalideerd door de technische agent v an de Unie, als 
valideringsautoriteit.  
4. Aanvullende typecertificaten, goedkeuringen voor ingrijpende wijzigingen en ingrijpende 
reparaties en autorisaties op basis van technical standard orders die zijn afgegeven door de 
technische agent van het Verenigd  Koninkrijk, als certificeringsautoriteit, of door een krachtens de 
wet- en regelgeving van het Verenigd Koninkrijk erkende organisatie, worden door de technische 
agent van de Unie, als valideringsautoriteit, gevalideerd. Er mag worden gebruikgemaakt van e en 
gestroomlijnd valideringsproces dat beperkt is tot technische vertrouwdmaking, zonder dat de 
valideringsautoriteit betrokken wordt bij het aantonen van de nalevingsactiviteiten door de 
aanvrager, tenzij de technische agenten, per geval, anders beslissen . 
Artikel 11: Certificeringsbasis voor de validering  
1. Met het oog op de validering van een ontwerpcertificaat van een burgerluchtvaartproduct 
baseert de valideringsautoriteit zich voor het bepalen van de certificeringsbasis op de volgende eisen 
die zijn uiteengezet in de wetten, voorschriften en administratieve bepalingen van haar Partij:  
(a) de door de certificeringsautoriteit vastgestelde luchtwaardigheidseisen voor een soortgelijk 
burgerluchtvaartproduct die van kracht waren op de effectieve aanvraagdatum,  in 
voorkomend geval aangevuld met aanvullende technische voorwaarden die in de technische 
uitvoeringsprocedures nader zijn beschreven; en  
(b) de milieubeschermingseisen voor het burgerluchtvaartproduct die van kracht waren op de 
datum van de aanvraag tot vali dering bij de valideringsautoriteit.  
2.  In voorkomend geval specificeert de valideringsautoriteit:  
(a) de vrijstellingen van de toepasselijke eisen;  
(b) de afwijkingen van de toepasselijke eisen; of  
(c) de compenserende factoren die zorgen voor een gelijkwaardig veil igheidsniveau wanneer de 
toepasselijke eisen niet worden nageleefd.  
3. In aanvulling op de eisen van de leden 1 en 2 vermeldt de valideringsautoriteit alle 
bijzondere voorwaarden die moeten worden toegepast als de desbetreffende 
luchtwaardigheidsvoorschrif ten, wetten, voorschriften en administratieve bepalingen geen passende 
of geschikte veiligheidseisen voor het burgerluchtvaartproduct bevatten omdat:  
(a) het burgerluchtvaartproduct nieuwe of ongewone ontwerpkenmerken heeft ten opzichte van 
de ontwerppraktijke n waarop de toepasselijke luchtwaardigheidsvoorschriften, wetten, 
voorschriften en administratieve bepalingen zijn gebaseerd;  
(b) het beoogde gebruik van het burgerluchtvaartproduct onconventioneel is; of  
(c) uit ervaringen met andere, soortgelijke burgerluchtvaar tproducten die in de praktijk worden 
gebruikt of met burgerluchtvaartproducten die vergelijkbare ontwerpkenmerken hebben, is 
gebleken dat onveilige situaties kunnen ontstaan.  
 
871 
 4. Bij het vaststellen van uitzonderingen, afwijkingen, compenserende factoren of  bijzondere 
voorwaarden houdt de valideringsautoriteit terdege rekening met de uitzonderingen, afwijkingen, 
compenserende factoren of bijzondere voorwaarden van de certificeringsautoriteit; zij mag voor de 
te valideren burgerluchtvaartproducten geen hogere  eisen stellen dan voor haar eigen soortgelijke 
producten. De valideringsautoriteit stelt de certificeringsautoriteit in kennis van alle uitzonderingen, 
afwijkingen, compenserende factoren of bijzondere voorwaarden.  
Artikel 12: Niveau van betrokkenheid van  de valideringsautoriteit  
1. Het niveau van betrokkenheid van de valideringsautoriteit van een Partij tijdens het 
valideringsproces, zoals bedoeld in artikel 9 [Valideringsproces] en nader beschreven in de 
technische uitvoeringsprocedures, wordt hoofdzakel ijk bepaald door:  
(a) de ervaring en staat van dienst van de bevoegde autoriteit van de andere Partij als 
certificeringsautoriteit;  
(b) de ervaring die die valideringsautoriteit al tijdens eerdere valideringen met de bevoegde 
autoriteit van de andere Partij heeft opgedaan;  
(c) de aard van het te valideren ontwerp;  
(d) de prestaties en ervaring van de aanvrager met de valideringsautoriteit; en  
(e) het resultaat van de in de artikelen 28 [Kwalificatievereisten voor de aanvaarding van 
verklaringen van overeenstemming en certifica ten] en 29 [Blijvende kwalificaties van de 
bevoegde autoriteiten] bedoelde beoordelingen van de kwalificatievereisten.  
2. De valideringsautoriteit past tijdens de validering van een certificaat bijzondere procedures 
toe en voert een doorlichting uit, met name van de processen en methoden van de 
certificeringsautoriteit, indien de certificeringsautoriteit na 30 september 2004 nog geen certificaat 
voor de categorie burgerluchtvaartproducten heeft afgegeven. De toe te passen procedures en 
criteria worden nade r beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
3. De effectieve uitvoering van de in de leden 1 en 2 uiteengezette beginselen wordt 
regelmatig gemeten, gemonitord, en beoordeeld door de Raad van toezicht op certificering, waarbij 
wordt gebruikgemaakt  van meetmethoden die in de technische uitvoeringsprocedures nader zijn 
beschreven.  
Artikel 13: Aanvaarding  
1 Voor een ontwerpcertificaat dat moet worden aanvaard, aanvaardt de valideringsautoriteit 
het door de certificeringsautoriteit afgegeven ontwerpcer tificaat zonder enige valideringsactiviteit. 
In dat geval erkent de valideringsautoriteit het ontwerpcertificaat als gelijkwaardig aan een 
certificaat dat is afgegeven overeenkomstig de wetten, voorschriften en administratieve bepalingen 
van haar Partij, e n geeft zij zelf geen overeenkomstig certificaat af.  
2.  Niet -significante aanvullende typecertificaten, niet -significante ingrijpende wijzigingen en 
autorisaties op basis van technical standard orders die zijn afgegeven door de technische agent van 
de Uni e, als certificeringsautoriteit, of door een krachtens het recht van de Unie erkende organisatie, 
worden door de technische agent van het Verenigd Koninkrijk, als valideringsautoriteit, aanvaard.  
 
872 
 3. Geringe wijzigingen en geringe reparaties die zijn goedge keurd door de technische agent van 
de Unie als certificeringsautoriteit of door een volgens de wetgeving van de Unie erkende 
organisatie, worden door het technisch agentschap van het Verenigd Koninkrijk, als 
valideringsautoriteit, aanvaard.  
4. Geringe wijz igingen en geringe reparaties die zijn goedgekeurd door de technische agent van 
het Verenigd Koninkrijk, als certificeringsautoriteit, of door een krachtens de wet - en regelgeving van 
het Verenigd Koninkrijk erkende organisatie, worden door de technische a gent van de Unie, als 
valideringsautoriteit, aanvaard.  
Artikel 14: Bepalingen met betrekking tot de uitvoering van de artikelen 10 [Voorwaarden voor de 
validering van ontwerpcertificaten] en 13 [Aanvaarding]  
1. De indeling in geringe en ingrijpende wijzigi ngen wordt opgesteld door de 
certificeringsautoriteit overeenkomstig de definities die in deze bijlage zijn vastgesteld, en wordt 
geïnterpreteerd overeenkomstig de toepasselijke regels en procedures van de 
certificeringsautoriteit.  
2. Wanneer de certificer ingsautoriteit bepaalt of een aanvullend typecertificaat of een 
ingrijpende wijziging significant of niet -significant is, bekijkt zij de wijziging in het kader van alle 
vorige relevante ontwerpwijzigingen en alle bijbehorende herzieningen van de toepasseli jke 
certificeringsspecificaties die in het typecertificaat van het burgerluchtvaartproduct zijn opgenomen. 
Wijzigingen die aan een van de volgende criteria beantwoorden, worden automatisch als significant 
beschouwd:  
(a) de algemene configuratie of de construct iebeginselen zijn niet behouden; of  
(b) de voor de certificering van het te wijzigen product gebruikte veronderstellingen gelden niet 
langer.  
Artikel 15: Bestaande ontwerpcertificaten  
Voor de toepassing van deze bijlage geldt het volgende:  
(a) typecertificaten, aa nvullende typecertificaten en goedkeuringen van wijzingen en reparaties, 
alsmede autorisaties op basis van technical standard orders en wijzigingen daarvan die op 
grond van het Unierecht zijn afgegeven door de technische agent van de Unie aan aanvragers 
uit het Verenigd Koninkrijk of door een in het Verenigd Koninkrijk gevestigde erkende 
ontwerporganisatie en die geldig zijn op 31 december 2020, worden geacht te zijn afgegeven 
door de technische agent van het Verenigd Koninkrijk, als certificeringsautoritei t, of door een 
krachtens de wet - en regelgeving van het Verenigd Koninkrijk erkende organisatie en te zijn 
aanvaard door de technische agent van de Unie, als valideringsautoriteit, overeenkomstig 
artikel 13, lid 1 [Aanvaarding];  
(b) typecertificaten, aanvullen de typecertificaten en goedkeuringen van wijzingen en reparaties, 
alsmede autorisaties op basis van technical standard orders en wijzigingen daarvan die op 
grond van het Unierecht zijn afgegeven door de technische agent van de Unie aan aanvragers 
uit de Un ie of door een in de Unie gevestigde ontwerporganisatie en die geldig zijn op 31 
december 2020, worden geacht te zijn aanvaard door de technische agent van het Verenigd 
Koninkrijk, als valideringsautoriteit, overeenkomstig artikel 13, lid 1 [Aanvaarding].  
 
873 
 Artikel 16: Overdracht van een ontwerpcertificaat  
Als een ontwerpcertificaat wordt overgedragen naar een andere entiteit, stelt de 
certificeringsautoriteit die verantwoordelijk is voor het ontwerpcertificaat de valideringsautoriteit 
onmiddellijk in kennis van de overdracht en past zij de procedure voor de overdracht van 
ontwerpcertificaten toe, zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
Artikel 17: Ontwerpgerelateerde exploitatievereisten  
1. De technische agenten zorgen ervoor dat, indie n nodig, tijdens het valideringsproces 
gegevens en informatie met betrekking tot ontwerpgerelateerde exploitatievereisten worden 
uitgewisseld.  
2. Afhankelijk van een besluit van de technische agenten mag de valideringsautoriteit voor 
sommige ontwerpgerelat eerde exploitatievereisten de verklaring van overeenstemming van de 
certificeringsautoriteit aanvaarden via het valideringsproces.  
Artikel 18: Vluchtuitvoeringsdocumenten en -gegevens betreffende het type  
1 Bepaalde typespecifieke reeksen van vluchtuitvoer ingsdocumenten en -gegevens, met 
inbegrip van gegevens betreffende de operationele geschiktheid in het systeem van de Unie en de 
gelijkwaardige gegevens in het systeem van het Verenigd Koninkrijk, die verstrekt zijn door de 
houder van het typecertificaat, worden goedgekeurd of aanvaard door de certificeringsautoriteit en, 
indien nodig, uitgewisseld tijdens het valideringsproces.  
2. De in lid 1 bedoelde vluchtuitvoeringsdocumenten en -gegevens kunnen ofwel worden 
aanvaard ofwel worden gevalideerd door de val ideringsautoriteit, zoals nader beschreven in de 
technische uitvoeringsprocedures.  
Artikel 19: Gelijktijdige validering  
Als de aanvrager en de technische agenten dit beslissen, kan in voorkomend geval worden 
gebruikgemaakt van een gelijktijdig certificerin gs- en valideringsproces, zoals nader beschreven in de 
technische uitvoeringsprocedures.  
Artikel 20: Blijvende luchtwaardigheid  
1. De bevoegde autoriteiten nemen maatregelen wanneer burgerluchtvaartproducten 
waarvoor zij de certificeringsautoriteit zijn, zich in onveilige staat bevinden.  
2. Met betrekking tot burgerluchtvaartproducten die in het kader van haar 
regelgevingssysteem zijn ontworpen of gebouwd, verleent de bevoegde autoriteit van de ene Partij 
op verzoek bijstand aan de bevoegde autoriteit van de andere Partij bij het bepalen van eventuele 
maatregelen die noodzakelijk worden geacht met het oog op de blijvende luchtwaardigheid van de 
burgerluchtvaartproducten.  
3. Wanneer onderhoudsproblemen of andere mogelijke veiligheidsproblemen met een 
burgerl uchtvaartproduct dat onder het toepassingsgebied van deze bijlage valt, leiden tot een 
onderzoek door de technische agent van een Partij die de certificeringsautoriteit voor het 
burgerluchtvaartproduct is, verleent de technische agent van de andere Partij,  op verzoek, steun bij 
de uitvoering van dat onderzoek, onder meer door relevante informatie te verstrekken die door 
 
874 
 relevante entiteiten is gerapporteerd met betrekking tot gebreken, storingen, defecten of andere 
voorvallen die verband houden met dat burg erluchtvaartproduct.  
4. De houder van een ontwerpcertificaat die zijn rapporteringsverplichtingen aan de 
certificeringsautoriteit naleeft en het bij deze bijlage vastgestelde mechanisme voor informatie -
uitwisseling toepast, wordt geacht te hebben voldaan a an de verplichting om gebreken, storingen, 
defecten of andere voorvallen die gevolgen hebben voor dat burgerluchtvaartproduct te 
rapporteren aan de valideringsautoriteit.  
5. De acties die moeten worden ondernomen voor de aanpak van onveilige situaties en d e 
uitwisseling van veiligheidsinformatie, zoals bedoeld in de leden 1 tot en met 4, worden nader 
beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
6. De technische agent van de ene Partij houdt de technische agent van de andere Partij op de 
hoogte van all e verplichte informatie op het gebied van blijvende luchtwaardigheid met betrekking 
tot onder het toepassingsgebied van deze bijlage vallende burgerluchtvaartproducten die in het 
kader van zijn toezichtsysteem zijn ontworpen of gebouwd.  
7. Alle veranderingen van de luchtwaardigheidsstatus van een certificaat dat is afgegeven door 
de technische agent van de ene Partij worden tijdig meegedeeld aan de technische agent van de 
andere Partij.  
AFDELING E: Productiecertificering  
Artikel 21:  Erkenning van  de systemen voor productiecertificering en -toezicht  
1. De importerende partij erkent het systeem voor productiecertificering en -toezicht van de 
exporterende partij, aangezien het systeem als voldoende gelijkwaardig wordt beschouwd aan het 
systeem van de  importerende partij binnen het toepassingsgebied van deze bijlage, met 
inachtneming van de bepalingen van dit artikel.  
2. De erkenning door de Unie van het systeem voor productiecertificering en -toezicht van het 
Verenigd Koninkrijk is beperkt tot de erke nning van de productie van categorieën 
burgerluchtvaartproducten die op 31 december 2020 reeds aan dat systeem waren onderworpen, 
zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
3. Indien een nieuwe categorie burgerluchtvaartproducten wordt toegevoegd aan het systeem 
voor productiecertificering - en toezicht van de exporterende Partij stelt de bevoegde autoriteit van 
de exporterende Partij de technische agent van de importerende Partij daarvan in kennis. Alvorens 
de erkenning van het systeem v oor productiecertificering en -toezicht uit te breiden tot de nieuwe 
categorie burgerluchtvaartproducten, kan de technische agent van de importerende Partij beslissen 
een beoordeling uit te voeren om te bevestigen dat het systeem voor productiecertificerin g en -
toezicht van de exporterende Partij voor deze categorie burgerluchtvaartproducten voldoende 
gelijkwaardig is aan het systeem voor productiecertificering en -toezicht van de importerende Partij. 
Die beoordeling wordt uitgevoerd zoals nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures, 
en kan een beoordeling omvatten van de houder van de productiegoedkeuring die onder het 
toezicht van de bevoegde autoriteit van de exporterende Partij staat. De procedure voor de 
uitbreiding van de erkenning van het systeem voor productiecertificering - en -toezicht van de 
exporterende Partij naar de nieuwe categorie burgerluchtvaartproducten van de importerende Partij 
wordt nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
 
875 
   4. De erkenning van een systeem voo r productiecertificering en -toezicht van de exporterende 
Partij door de importerende Partij is afhankelijk van de vraag of het veiligheidsniveau dat wordt 
geboden door het systeem voor productiecertificering en -toezicht van de exporterende Partij 
voldoen de gelijkwaardig blijft aan datgene dat wordt geboden door het systeem voor 
productiecertificering en -toezicht van de importerende Partij. De gelijkwaardigheid van het systeem 
voor productiecertificering en -toezicht wordt voortdurend gemonitord door midd el van de 
procedures van artikel  29 [Blijvende kwalificaties van de bevoegde autoriteiten].  
5. De leden 1 tot en met 3 zijn ook van toepassing op de productie van een 
burgerluchtvaartproduct waarvoor de verantwoordelijkheden van de staat van ontwerp worden  
uitgeoefend door een ander land dan de exporterende Partij van het burgerluchtvaartproduct, voor 
zover de bevoegde autoriteit van de exporterende Partij met de relevante autoriteit van de staat van 
ontwerp de nodige procedures heeft vastgesteld en toegepa st om de interface tussen de houder van 
het ontwerpcertificaat en de houder van het productiecertificaat voor dat burgerluchtvaartproduct 
te controleren.  
Artikel 22: Uitbreiding van de productiegoedkeuring  
1. Een productiegoedkeuring die door de bevoegde a utoriteit van de exporterende Partij is 
afgegeven aan een fabrikant die zijn hoofdvestiging heeft op het grondgebied van die exporterende 
Partij en die erkend is krachtens artikel  21, lid 1, [Erkenning van de systemen voor 
productiecertificering en -toezic ht] mag worden uitgebreid tot productievestigingen en -faciliteiten 
van de fabrikant die op het grondgebied van de andere Partij of op het grondgebied van een derde 
land zijn gevestigd, ongeacht de juridische status van deze productievestigingen en -facili teiten en 
het type burgerluchtvaartproduct dat in die vestigingen en faciliteiten wordt geproduceerd. In dat 
geval blijft de bevoegde autoriteit van de exporterende Partij verantwoordelijk voor het toezicht op 
die productievestigingen en -faciliteiten en g eeft de bevoegde autoriteit van de importerende Partij 
voor hetzelfde burgerluchtvaartproduct geen eigen productiegoedkeuring af aan deze 
productievestigingen en -faciliteiten.  
2. Indien een fabrikant die hoofdzakelijk op het grondgebied van de exporterend e Partij is 
gevestigd, productievestigingen en -faciliteiten in de andere Partij heeft, werken de bevoegde 
autoriteiten van beide Partijen samen in het kader van artikel 32 [Ondersteuning van activiteiten 
met betrekking tot certificering en toezicht op de blijvende luchtwaardigheid] om ervoor te zorgen 
dat de importerende Partij kan deelnemen aan het toezicht van de exporterende Partij ten aanzien 
van deze faciliteiten.  
Artikel 23: Interface tussen de houder van de productiegoedkeuring en de houder van het 
ontwerpcertificaat  
1. In gevallen waarin de houder van de productiegoedkeuring voor een 
burgerluchtvaartproduct wordt gereguleerd door de bevoegde autoriteit van de ene Partij, en de 
houder van het ontwerpcertificaat voor datzelfde burgerluchtvaartproduct wordt gereguleerd door 
de bevoegde autoriteit van de andere Partij, stellen de bevoegde autoriteiten van de Partijen 
procedures op om vast te stellen welke verantwoordelijkheden elke Partij heeft om de interface 
tussen de houder van de productiegoedkeuring  en de houder van het ontwerpcertificaat te 
controleren.  
2. Als de houder van het ontwerpcertificaat en de houder van de productiegoedkeuring niet 
dezelfde juridische entiteit zijn, zorgen de bevoegde autoriteiten van de Partijen ervoor dat de 
houder van h et ontwerpcertificaat, met het oog op de export van burgerluchtvaartproducten in het 
 
876 
 kader van deze bijlage, passende regelingen treft met de houder van de productiegoedkeuring om te 
zorgen voor een toereikende coördinatie tussen ontwerp en productie en go ede ondersteuning van 
de blijvende luchtwaardigheid van het burgerluchtvaartproduct.  
AFDELING F: Exportcertificaten  
Artikel 24: Formulieren  
Formulieren van de exporterende Partij:  
(a) als de exporterende Partij het Verenigd Koninkrijk is: CAA -formulier 52 voor  nieuwe 
luchtvaartuigen, exportcertificaat van luchtwaardigheid voor gebruikte luchtvaartuigen en 
CAA-formulier 1 voor andere nieuwe producten; en  
(b) als de exporterende Partij de Unie is: EASA -formulier 52 voor nieuwe luchtvaartuigen, 
exportcertificaat van l uchtwaardigheid voor gebruikte luchtvaartuigen en EASA -formulier 1 
voor andere nieuwe producten.  
Artikel 25: Afgifte van een exportcertificaat  
1. Bij de afgifte van een exportcertificaat zorgt de bevoegde autoriteit of de houder van de 
productiegoedkeuring  van de exporterende Partij ervoor dat dat burgerluchtvaartproduct:  
(a) beantwoordt aan het automatisch aanvaarde of gevalideerde of door de importerende Partij 
overeenkomstig deze bijlage gecertificeerde ontwerp, zoals nader beschreven in de 
technische uitvoe ringsprocedures;  
(b) zich in een staat bevindt die veilig gebruik mogelijk maakt;  
(c) voldoet aan alle aanvullende eisen die door de importerende Partij zijn meegedeeld; en  
(d) wat burgerluchtvaartuigen, motoren van luchtvaartuigen en propellers van luchtvaartuigen 
betreft, voldoet aan de toepasselijke verplichte informatie op het gebied van blijvende 
luchtwaardigheid, met inbegrip van luchtwaardigheidsvoorschriften van de importerende 
Partij, zoals meegedeeld door die Partij.  
2. Wanneer de bevoegde autoriteit van de e xporterende Partij een exportcertificaat van 
luchtwaardigheid afgeeft voor een gebruikt luchtvaartuig dat in de exporterende Partij is 
geregistreerd, moet zij niet alleen voldoen aan de eisen in lid 1, punten a) tot en met d), maar er ook 
voor zorgen dat h et luchtvaartuig in kwestie gedurende zijn gehele levensduur goed is onderhouden, 
aan de hand van goedgekeurde procedures en methoden van de exporterende Partij, en dat dit kan 
worden aangetoond met logboeken en onderhoudsregisters.  
Artikel 26: Aanvaarding  van een exportcertificaat voor een nieuw burgerluchtvaartproduct  
De bevoegde autoriteit van de importerende Partij aanvaardt een exportcertificaat dat is afgegeven 
door de bevoegde autoriteit of een houder van een productiegoedkeuring van de exporterende 
Partij voor een burgerluchtvaartproduct, overeenkomstig de voorwaarden van deze bijlage, zoals 
nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
 
877 
 Artikel 27: Aanvaarding van een exportcertificaat van luchtwaardigheid voor een gebruikt 
luchtvaartuig  
1. De bevoegde autoriteit van de importerende Partij aanvaardt een exportcertificaat van 
luchtwaardigheid voor een gebruikt luchtvaartuig dat door de bevoegde autoriteit van de 
exporterende Partij overeenkomstig de in deze bijlage en de technische uitvoerin gsprocedures 
uiteengezette voorwaarden is afgegeven alleen als er voor het gebruikte luchtvaartuig een houder 
van ofwel een typecertificaat of een beperkt typecertificaat bestaat, die de blijvende 
luchtwaardigheid van dat type luchtvaartuig kan ondersteune n. 
2. Een exportcertificaat van luchtwaardigheid voor een gebruikt luchtvaartuig dat vervaardigd 
is onder toezicht van de exporterende Partij, wordt slechts aanvaard overeenkomstig lid 1 als de 
bevoegde autoriteit van de exporterende Partij, op verzoek, bi jstand verleent aan de bevoegde 
autoriteit van de importerende Partij bij het verkrijgen van gegevens en informatie over:  
(a) de configuratie van het luchtvaartuig op het ogenblik dat het de werkplaatsen van de 
fabrikant verliet; en  
(b) door de bevoegde autoriteit  van de exporterende Partij goedgekeurde latere wijzigingen en 
reparaties van het luchtvaartuig.  
3. De importerende Partij kan inspectie - en onderhoudsdocumenten opvragen, zoals nader 
beschreven in de technische uitvoeringsprocedures.  
4. Als de bevoegde autoriteit van de exporterende Partij er in het kader van de beoordeling van 
de luchtwaardigheidsstatus van een voor export bestemd gebruikt luchtvaartuig niet voor kan 
zorgen dat alle in artikel 25, lid 2, [Afgifte van een exportcertificaat] en in de lede n 1 en 2 van dit 
artikel vermelde eisen worden nageleefd:  
(a) stelt zij de bevoegde autoriteit van de importerende Partij daarvan in kennis;  
(b) pleegt zij overleg met de bevoegde autoriteit van de importerende Partij, zoals nader 
beschreven in de technische uitvo eringsprocedures, over de aanvaarding of weigering van de 
uitzonderingen op de toepasselijke eisen door die Partij; en  
(c) houdt zij een register bij van alle aanvaarde uitzonderingen in het kader van de export.  
AFDELING G: Kwalificatie van bevoegde autoriteit en 
Artikel 28: Kwalificatievereisten voor de aanvaarding van verklaringen van overeenstemming en 
certificaten  
1. Elke Partij houdt een gestructureerd en effectief certificerings - en toezichtsysteem bij voor 
de uitvoering van deze bijlage, met inbegrip van:  
(a) een juridisch en regelgevend kader, dat met name garandeert dat regelgevende bevoegdheid 
wordt uitgeoefend over de entiteiten die gereguleerd zijn volgens het regelgevingssysteem 
voor de veiligheid van de burgerluchtvaart van de Partij;  
(b) een organisatiestructuur, met inbegrip van een duidelijke beschrijving van de 
verantwoordelijkheden;  
 
878 
 (c) voldoende middelen, zoals gekwalificeerd personeel met voldoende kennis, ervaring en 
opleiding;  
(d) passende processen die worden vastgelegd in beleidsmaatregelen en procedures;  
(e) documentatie en dossiers; en  
(f) een gevestigd inspectieprogramma dat ervoor zorgt dat het juridisch en regelgevend kader op 
uniforme wijze wordt toegepast binnen de verschillende componenten van het 
toezichtsysteem.  
Artikel 29: Blijvende kwalif icaties van de bevoegde autoriteiten  
1. Om het vertrouwen in het regelgevingssysteem van elke Partij te behouden met betrekking 
tot de uitvoering van deze bijlage zodat wordt gezorgd voor een veiligheidsniveau dat in voldoende 
mate gelijkwaardig is, beoord eelt de technische agent van elke Partij regelmatig of de bevoegde 
autoriteiten van de andere Partij de kwalificatievereisten van artikel 28 [Kwalificatievereisten voor 
de aanvaarding van verklaringen van overeenstemming en certificaten] naleven. De voorwa arden 
voor deze voortgezette wederzijdse beoordelingen worden nader beschreven in de technische 
uitvoeringsprocedures.  
2. Telkens wanneer een dergelijke beoordeling noodzakelijk is, werkt de bevoegde autoriteit 
van de ene Partij samen met de bevoegde autor iteit van de andere Partij en zorgt zij ervoor dat de 
gereguleerde entiteiten onder haar toezicht toegang verlenen tot de technische agenten van de 
Partijen.  
3. Als de technische agent van een Partij van oordeel is dat de technische bekwaamheid van 
een bev oegde autoriteit van de andere Partij niet meer toereikend is, of dat de aanvaarding van 
door die bevoegde autoriteit afgelegde verklaringen van overeenstemming of afgegeven certificaten 
moet worden geschorst omdat de systemen van de andere Partij voor de uitvoering van deze bijlage 
niet meer garanderen dat het veiligheidsniveau in voldoende mate gelijkwaardig is om die 
aanvaarding mogelijk te maken, plegen de technische agenten van de Partijen overleg om te kijken 
welke corrigerende maatregelen moeten word en genomen.  
4. Indien het wederzijdse vertrouwen niet wordt hersteld op een voor beide Partijen 
aanvaardbare manier, kan de technische agent van elke Partij de in lid 3 bedoelde kwestie 
doorverwijzen naar de Raad van toezicht op certificering.  
5. Als de Ra ad van toezicht op certificering de in lid 3 bedoelde kwestie niet kan oplossen, kan 
elke Partij de in lid 3 bedoelde kwestie doorverwijzen naar het Gespecialiseerd Comité voor de 
veiligheid van de luchtvaart.  
AFDELING H: Communicatie, overleg en ondersteu ning  
Artikel 30: Communicatie  
Met inachtneming van de uitzonderingen waartoe de technische agenten van de Partijen per geval 
hebben besloten, verloopt alle communicatie tussen de bevoegde autoriteiten van de Partijen, met 
inbegrip van de in de technische u itvoeringsprocedures nader beschreven documentatie, in het 
Engels.  
 
879 
 Artikel 31: Technisch overleg  
1. De technische agenten van de Partijen plegen overleg over kwesties die betrekking hebben 
op de uitvoering van deze bijlage.  
2. Indien krachtens lid 1 geplee gd overleg niet tot een voor beide Partijen aanvaardbare 
oplossing leidt, kan de technische agent van elke Partij een in lid 1 bedoelde kwestie doorverwijzen 
naar de Raad van toezicht op certificering.  
3. Als de Raad van toezicht op certificering een in li d 1 bedoelde kwestie niet kan oplossen, kan 
elke Partij ze doorverwijzen naar het Gespecialiseerd Comité voor de veiligheid van de luchtvaart.  
Artikel 32: Ondersteuning van activiteiten met betrekking tot certificering en toezicht op de 
blijvende luchtwaar digheid  
Op verzoek en met wederzijdse instemming, en voor zover de middelen het mogelijk maken, 
verstrekken de bevoegde autoriteiten van de Partijen elkaar technische bijstand, gegevens en 
informatie bij certificeringsactiviteiten en activiteiten inzake to ezicht op de blijvende 
luchtwaardigheid die betrekking hebben op de certificering van ontwerp, productie en 
milieubescherming. De te verlenen steun en het proces voor het verlenen van die steun worden 
nader beschreven in de technische uitvoeringsprocedures . 
 
 
  
 
880 
 BIJLAGE ROAD -1: GOEDERENVERVOER OVER DE WEG  
 Deel A – Vereisten voor ondernemers van goederenvervoer over de weg overeenkomstig artikel 
ROAD.5 van deze overeenkomst  
Afdeling 1. Toegang tot en de uitoefening van het beroep van ondernemer van goederenvervoer over 
de weg  
Artikel 1 – Toepassingsgebied  
Deze afdeling regelt de toegang tot en de uitoefening van het beroep van ondernemer van 
goederenvervoer over de weg en is van toepassing op alle ondernemers van goederenvervoer over 
de weg van een Partij die vervoeren verrichten binnen het toepassingsgebie d van artikel ROAD.4 
[Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de Partijen]  van deze 
overeenkomst.   
 Artikel 2 - Definities  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt verstaan onder:   
a) “vergunning voor de uitoefening van het ber oep van ondernemer van goederenvervoer over 
de weg”: een bestuursrechtelijk besluit waarbij aan een natuurlijke of rechtspersoon die aan de in 
deze afdeling neergelegde voorwaarden voldoet, vergunning wordt verleend om het beroep van 
ondernemer van goedere nvervoer over de weg uit te oefenen;  
b) “bevoegde instantie”: een nationale, regionale of plaatselijke instantie van een Partij die, ten 
behoeve van de afgifte van vergunningen voor de uitoefening van het beroep van ondernemer van 
goederenvervoer over de weg, controleert of een natuurlijke of rechtspersoon aan de in deze 
afdeling neergelegde voorwaarden voldoet en die bevoegd is voor de afgifte, schorsing of intrekking 
van vergunningen voor de uitoefening van het beroep van ondernemer van goederenvervoer o ver 
de weg; en   
c) “gewone verblijfplaats”: de plaats waar een persoon gewoonlijk leeft, dat wil zeggen 
gedurende ten minste 185 dagen per kalenderjaar, wegens persoonlijke bindingen die aantonen dat 
de persoon nauw verbonden is met de plaats waar hij woo nt.  
Artikel 3 – Vereisten voor de uitoefening van het beroep van ondernemer van goederenvervoer over 
de weg  
Natuurlijke of rechtspersonen die het beroep van ondernemer van goederenvervoer over de weg 
uitoefenen, moeten:  
(a) werkelijk en op duurzame wijze in  een Partij gevestigd zijn zoals bepaald in artikel 5 van 
deze afdeling;  
(b) betrouwbaar zijn zoals bepaald in artikel 6 van deze afdeling;  
(c) over de nodige financiële draagkracht beschikken zoals bepaald in artikel 7 van deze 
afdeling; en  
(d) de vereiste vakbekw aamheid bezitten zoals bepaald in artikel 8 van deze afdeling.  
 
881 
 Artikel 4 – Vervoersmanager  
1. Een ondernemer van goederenvervoer over de weg wijst ten minste één natuurlijke persoon 
aan als vervoersmanager, die de werkelijke en permanente leiding voert o ver de 
vervoersactiviteiten, voldoet aan de vereisten van artikel 3, punten b) en d),  en:  
(a) een reële band heeft met de ondernemer van goederenvervoer over de weg, bijvoorbeeld 
als werknemer, directeur, eigenaar of aandeelhouder, of de onderneming beheert o f zelf 
die persoon is; en  
(b) ingezetene is van de Partij op het grondgebied waarvan de ondernemer van 
goederenvervoer over de weg is gevestigd.  
2. Als een natuurlijke of rechtspersoon niet voldoet aan het vereiste van vakbekwaamheid, kan 
de bevoegde instant ie die natuurlijke of rechtspersoon toestemming geven om het beroep van 
ondernemer van goederenvervoer over de weg uit te oefenen zonder overeenkomstig lid 1 een 
vervoersmanager aan te wijzen, op voorwaarde dat:  
(a) de natuurlijke of rechtspersoon een natuurl ijke persoon aanwijst die woont in de Partij 
waar de ondernemer van goederenvervoer over de weg is gevestigd, die voldoet aan de 
vereisten van artikel 3, punten b) en d), en die op grond van een contract gerechtigd is de 
functie van vervoersmanager namens de onderneming uit te oefenen;  
(b) het contract tussen de natuurlijke of rechtspersoon en de in punt a) bedoelde persoon de 
taken omschrijft die die persoon daadwerkelijk en op permanente wijze moet uitvoeren en 
de verantwoordelijkheden van die persoon als ve rvoersmanager bepaalt. De te 
omschrijven taken hebben met name betrekking op het beheren van het 
voertuigonderhoud, de controle van de vervoerscontracten en vervoersdocumenten, de 
basisboekhouding, de toewijzing van ladingen of diensten aan de bestuurders en 
voertuigen en de controle van de veiligheidsprocedures;  
(c) de in punt a) bedoelde persoon, in zijn hoedanigheid van vervoersmanager, de 
vervoersactiviteiten beheert van maximaal vier verschillende ondernemers van 
goederenvervoer over de weg met een totaal  wagenpark van maximaal vijftig voertuigen; 
en  
(d) de in punt a) bedoelde persoon de vastgestelde taken alleen in het belang van de 
natuurlijke of rechtspersoon uitvoert en die persoon zijn verantwoordelijkheden uitoefent 
onafhankelijk van andere natuurlijke of rechtspersonen waarvoor hij vervoer verricht.   
3. Een Partij kan besluiten dat een overeenkomstig lid 1 aangewezen vervoersmanager niet 
ook overeenkomstig lid 2 mag aangewezen worden, of alleen overeenkomstig lid 2 mag aangewezen 
worden met betrekking tot een beperkt aantal natuurlijke of rechtsperso nen of een wagenpark dat 
kleiner is dan het in lid 2, punt c), vermelde wagenpark.  
4. De natuurlijke of rechtspersoon deelt de bevoegde instantie mee wie als 
vervoersmanager(s) is (zijn) aangewezen.  
Artikel 5 – Voorwaarden inzake de vestigingseis   
Om aa n het vereiste van een werkelijke en duurzame vestiging in de Partij van vestiging te voldoen, 
moeten natuurlijke of rechtspersonen:  
 
882 
 (a) beschikken over gebouwen waar zij toegang hebben tot de originele documenten inzake 
hun hoofdactiviteiten, in elektronische of enige andere vorm, met name de 
vervoersovereenkomsten, documenten in verband met de voertuigen waarover de 
natuurlijke of rechtsp ersonen beschikken, boekhoudkundige bescheiden, documenten 
inzake personeelsbeleid, arbeidsovereenkomsten, socialezekerheidsdocumenten, 
documenten met gegevens over de dispatching en detachering van bestuurders, 
documenten met gegevens over ritten, de rij - en rusttijden en alle andere documenten 
waartoe de bevoegde instantie toegang moet krijgen om te kunnen controleren of aan de 
voorwaarden van deze afdeling is voldaan;  
(b) zijn ingeschreven in het handelsregister van die Partij of in een soortgelijk register , 
wanneer dat uit hoofde van het nationaal recht vereist is;  
(c) onderworpen zijn aan de belasting op inkomsten en, wanneer dat uit hoofde van het 
nationaal recht vereist is, een btw -nummer hebben gekregen;  
(d) zodra een vergunning is verleend, over een of meer voertuigen beschikken die zijn 
ingeschreven of in het verkeer zijn toegelaten en mogen worden gebruikt overeenkomstig 
de wetgeving van die Partij, ongeacht of die voertuigen in volle eigendom zijn dan wel 
onderworpen zijn aan bijvoorbeeld een huurkoopovere enkomst of een huur - of 
leasingovereenkomst;  
(e) haar administratieve en commerciële activiteiten daadwerkelijk en ononderbroken 
verrichten met de adequate apparatuur en voorzieningen in gebouwen als bedoeld in punt 
a) die zich in die Partij bevinden, en haar  vervoersactiviteiten daadwerkelijk en 
ononderbroken uitvoeren met de in punt f) bedoelde voertuigen en met adequate 
technische voorzieningen die zich in die Partij bevinden; en  
(f) in de regel en op permanente basis beschikken over een aantal voertuigen dat v oldoet aan 
de voorwaarden van punt  d) en bestuurders die normaal gesproken gestationeerd zijn in 
een exploitatievestiging in die Partij, in verhouding tot het volume vervoersactiviteiten dat 
de onderneming uitvoert.  
Artikel 6 – Voorwaarden betreffende de betrouwbaarheidseis   
1. Onverminderd lid 2 bepalen de Partijen de voorwaarden die natuurlijke en rechtspersonen 
en vervoersmanagers moeten vervullen om te voldoen aan de betrouwbaarheidseis.  
Om na te gaan of een natuurlijke of rechtspersoon aan die eis v oldoet, houden de Partijen rekening 
met het gedrag van die natuurlijke of rechtspersoon, zijn vervoersmanagers, uitvoerend directeurs 
en andere door de Partijen vastgestelde relevante personen. De verwijzingen in dit artikel naar 
veroordelingen, sancties o f inbreuken omvatten veroordelingen, sancties of inbreuken van de 
natuurlijke of rechtspersoon zelf, zijn vervoersmanagers, uitvoerend directeurs en andere door de 
Partijen vastgestelde relevante personen.  
De in het eerste deel van dit lid bedoelde voorwa arden omvatten ten minste het volgende:  
(a) er mogen geen dwingende redenen zijn om te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de 
vervoersmanager of de ondernemer van goederenvervoer over de weg, zoals 
veroordelingen of sancties wegens ernstige inbreuken op de n ationale voorschriften op het 
gebied van:  
 
883 
 (i) handelsrecht;  
(ii) insolventierecht;  
(iii) de in het beroep geldende loon - en arbeidsvoorwaarden;  
(iv) wegverkeer;  
(v) beroepsaansprakelijkheid;  
(vi) mensen - of drugshandel;   
(vii) belastingrecht;  en  
(b) jegens de vervoersmanager of de ondernemer van goederenvervoer over de weg is niet, in 
een of beide Partijen, een veroordeling voor een ernstig strafbaar feit uitgesproken of een 
sanctie wegens ernstige inbreuken op de voorschriften van deel twee, rubriek drie, titel I, 
[Goederenvervoer over de weg] van deze overeenkomst of op nationale voorschriften 
opgelegd met betrekking tot met name:  
(i) de rij - en rusttijden van de bestuurders, de arbeidstijd en de installatie en 
het gebruik van controleapparatuur;  
(ii) het m aximaal toegestane gewicht en de maximaal toegestane afmetingen 
van de voor internationaal vervoer gebruikte bedrijfsvoertuigen;  
(iii) de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders;  
(iv) de technische staat van de bedrijfsvoertuigen, inclusief de verplichte 
technische keuring van motorvoertuigen;  
(v) de toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer over de weg;  
  
(vi) de veiligheid van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg;  
(vii) de installatie en het gebruik van snelheidsbegrenzers in bepaalde 
categorieën voertuigen;  
(viii) het rijbewijs;  
(ix) de toegang tot het beroep;    
(x) dierenvervoer;  
(xi) de detachering van werknemers in het wegvervoer;  
(xii) de wetgeving die van toepassing is op contractuele v erplichtingen; en  
(xiii) ritten waarvan de laad - en losplaatsen zich in de andere Partij bevinden.  
2. Voor de toepassing van lid 1, derde alinea, punt b), van dit artikel geldt dat, wanneer de 
vervoersmanager of de ondernemer van goederenvervoer over de weg in e en of beide Partijen is 
veroordeeld voor een ernstig strafbaar feit of een sanctie heeft gekregen voor een van de zwaarste 
inbreuken zoals uiteengezet in aanhangsel ROAD.A.1.1,, de bevoegde instantie van de Partij van 
vestiging op passende wijze en tijdig een administratieve procedure voert en voltooit, met inbegrip 
 
884 
 van, indien van toepassing, een inspectie ter plaatse in de gebouwen en/of op de terreinen van de 
betrokken natuurlijke of rechtspersoon.   
Tijdens de administratieve procedure gaat de bevoegde instantie na of het verlies van de 
betrouwbaarheidsstatus op grond van specifieke omstandigheden in het gegeven geval een 
onevenredig strenge sanctie zou zijn. Bij die beoordeling houdt de bevoegde instantie rekening met 
het aantal ernstige inbreuken op de  in lid 1, derde alinea, van dit artikel vermelde regels en met het 
aantal zwaarste inbreuken zoals uiteengezet in aanhangsel ROAD.A.1.1 waarvoor de 
vervoersmanager of de ondernemer van goederenvervoer over de weg is veroordeeld of waarvoor 
hij een sanctie  heeft gekregen. Alle bevindingen worden naar behoren gemotiveerd.  
Als de bevoegde instantie oordeelt dat het verlies van de betrouwbaarheidsstatus onevenredig zou 
zijn, beslist zij dat de betrokken natuurlijke of rechtspersoon de betrouwbaarheidsstatus b ehoudt. 
Indien de bevoegde instantie oordeelt dat het verlies van de betrouwbaarheidsstatus niet 
onevenredig zou zijn, leidt de veroordeling of de sanctie tot het verlies van de 
betrouwbaarheidsstatus.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer ste lt een lijst op van categorieën en 
soorten ernstige inbreuken, met inbegrip van de zwaarte daarvan, die, naast die welke zijn 
vastgesteld in aanhangsel ROAD.A.1.1, kunnen leiden tot verlies van de betrouwbaarheidsstatus.  
 
4. Aan de betrouwbaarheidseis wor dt niet voldaan zolang niet overeenkomstig de 
desbetreffende bepalingen van het nationaal recht van de Partijen een rehabilitatie heeft 
plaatsgevonden of een andere maatregel van gelijke werking is getroffen.  
 Artikel 7 – Voorwaarden betreffende de eis in zake financiële draagkracht   
1. Om te voldoen aan de eis inzake financiële draagkracht moet een natuurlijke of 
rechtspersoon op permanente basis in staat zijn om zijn financiële verplichtingen in het lopende 
boekjaar na te komen. De natuurlijke of rechtsp ersoon toont aan de hand van zijn door een 
accountant of een daartoe naar behoren gemachtigde persoon gecertificeerde jaarrekeningen aan 
dat hij jaarlijks beschikt over een eigen vermogen van:  
(a) in totaal ten minste 9  000 EUR / 8  000 GBP wanneer slechts één motorvoertuig wordt 
gebruikt, 5  000 EUR / 4  500 GBP voor elk extra motorvoertuig of elk samenstel van 
voertuigen met een maximaal toegestane massa in beladen toestand van meer dan 3,5 ton 
en 90 0 EUR / 800  GBP voor elk extra motorvoertuig of elk samenstel van voertuigen met 
een maximaal toegestane massa in beladen toestand van meer dan 2,5 ton, maar niet 
meer dan 3,5 ton;  
(b) natuurlijke of rechtspersonen die het beroep van ondernemer van goederenve rvoer over 
de weg uitoefenen met uitsluitend motorvoertuigen of samenstellen van voertuigen met 
een maximaal toegestane massa in beladen toestand van meer dan 2,5 ton maar niet meer 
dan 3,5 ton, tonen op basis van door een accountant of een daartoe naar be horen 
gemachtigde persoon gecertificeerde jaarrekeningen aan dat zij elk jaar kunnen beschikken 
over een eigen vermogen van minstens 1  800 EUR / 1  600 GBP wanneer slechts één 
voertuig wordt gebruikt en 900  EUR / 800  GBP per extra voertuig.   
 
885 
 2. In afwijking  van lid 1 kan de bevoegde instantie toestaan of vereisen dat een onderneming 
haar financiële draagkracht aantoont door middel van een door de bevoegde instantie vastgesteld 
attest, zoals een bankgarantie of een verzekering, inclusief een 
beroepsaansprakel ijkheidsverzekering van één of meerdere banken of andere financiële instellingen, 
waaronder verzekeringsmaatschappijen, of een ander bindend document, met een gezamenlijke en 
hoofdelijke garantie voor de onderneming ten aanzien van de in lid  1, punt a), ve rmelde bedragen.  
3. Wanneer een onderneming voor het jaar van haar registratie niet over gecertificeerde 
jaarrekeningen beschikt, aanvaardt de bevoegde instantie, in afwijking van lid  1, dat die 
onderneming haar financiële draagkracht aantoont door middel  van een attest, zoals een 
bankgarantie, een door een financiële instelling afgegeven document dat de onderneming toegang 
verschaft tot krediet, of een ander, door de bevoegde instantie vastgesteld bindend document 
waaruit blijkt dat de onderneming over de  in lid  1, punt a), vermelde bedragen beschikt.   
4. De in lid 1 bedoelde jaarrekeningen en de in lid 2 bedoelde garantie die moeten worden 
gecontroleerd, zijn respectievelijk de jaarrekeningen en de bankgarantie van de economische 
entiteit die gevestigd i s in de Partij waar de vergunning is aangevraagd en niet die van eventuele 
andere, in de andere Partij gevestigde entiteiten.  
 Artikel 8 – Voorwaarden betreffende de vakbekwaamheidseis   
1. Om te voldoen aan de vakbekwaamheidseis moet de betrokken persoon  of moeten de 
betrokken personen de kennis bezitten die overeenstemt met het in deel I van aanhangsel 
ROAD.A.1.2 omschreven opleidingsniveau met betrekking tot de genoemde onderwerpen. Die 
kennis wordt aangetoond door middel van een verplicht schriftelijk examen dat, indien een Partij 
daartoe besluit, kan worden aangevuld met een mondeling examen. Die examens worden 
georganiseerd overeenkomstig deel II van aanhangsel ROAD.A.1.2. Met het oog hierop kan een Partij 
de betrokkenen ertoe verplichten voor het exa men een opleiding te volgen.  
2. De betrokken personen leggen het examen af in de Partij waar zij hun gewone verblijfplaats 
hebben.  
3. Enkel daartoe door een Partij overeenkomstig de door haar vastgestelde criteria naar 
behoren gemachtigde autoriteiten of  instanties zijn bevoegd voor de organisatie en certificering van 
de in lid  1 van dit artikel bedoelde schriftelijke en mondelinge examens. De Partijen controleren 
geregeld of die autoriteiten of instanties de examens organiseren overeenkomstig de in aanha ngsel 
ROAD.A.1.2 vastgestelde voorwaarden.  
4. Een Partij kan de houders van bepaalde, in die Partij uitgereikte en speciaal daartoe 
aangewezen kwalificaties van hoger of technisch onderwijs betreffende alle in de lijst van 
aanhangsel ROAD.A.1.2 genoemde o nderwerpen, vrijstellen van de examens over de onderwerpen 
waarop die kwalificaties betrekking hebben. De vrijstelling geldt alleen voor de afdelingen van deel I 
van aanhangsel ROAD.A.1.2 waarvoor de kwalificatie alle onderwerpen bestrijkt die genoemd 
word en onder de hoofding van elke afdeling.  
Een Partij kan de houders van getuigschriften van vakbekwaamheid geldig voor binnenlands vervoer 
in die Partij vrijstellen van sommige onderdelen van de examens.  
Artikel 9 – Vrijstelling van examens   
Met het oog o p het verlenen van een vergunning aan een ondernemer van goederenvervoer over de 
weg die uitsluitend motorvoertuigen of samenstellen van voertuigen gebruikt met een maximaal 
 
886 
 toegestane massa in beladen toestand van niet meer dan 3,5  ton, kunnen de Partijen  besluiten om 
personen die aantonen dat zij voor een periode van tien jaar voorafgaand aan 20 augustus 2020 
ononderbroken een soortgelijke natuurlijke of rechtspersoon hebben beheerd, vrij te stellen van de 
in artikel  8, lid  1, bedoelde examens.  
Artikel 10  – Procedure voor de schorsing en intrekking van vergunningen  
1. Indien de bevoegde instantie vaststelt dat een natuurlijke of rechtspersoon het risico loopt 
niet langer aan de vereisten van artikel 3 te voldoen, stelt zij de betrokken natuurlijke of 
rech tspersoon daarvan in kennis. Indien de bevoegde instantie vaststelt dat niet meer wordt voldaan 
aan een of meer van de vereisten, kan zij de natuurlijke of rechtspersoon een van de volgende 
termijnen toekennen waarbinnen de situatie moet worden geregularis eerd:  
(a) een termijn van ten hoogste zes maanden waarin een vervanger moet worden 
aangeworven voor de vervoersmanager, indien de vervoersmanager niet langer voldoet 
aan de vereisten inzake betrouwbaarheid of vakbekwaamheid; deze termijn kan worden 
verlengd m et drie maanden bij overlijden of lichamelijke ongeschiktheid van de 
vervoersmanager;  
(b) een termijn van ten hoogste zes maanden waarin de natuurlijke of rechtspersoon moet 
kunnen aantonen dat hij over een werkelijke en duurzame vestiging beschikt; of  
(c) een te rmijn van ten hoogste zes maanden waarin de natuurlijke of rechtspersoon, indien 
niet is voldaan aan het vereiste inzake financiële draagkracht, moet aantonen dat hij 
opnieuw permanent aan die vereiste voldoet.  
2. De bevoegde instanties kunnen natuurlijke  of rechtspersonen waarvan de vergunning is 
ingetrokken of geschorst, verplichten om, als voorwaarde voor een eventuele 
rehabilitatiemaatregel, ervoor te zorgen dat hun vervoersmanagers met goed gevolg de in artikel  8, 
lid 1, bedoelde examens afleggen.  
3. Indien de bevoegde instantie vaststelt dat een natuurlijke of rechtspersoon niet meer aan 
een of meer van de vereisten van artikel 3 voldoet, schorst zij de vergunning voor de uitoefening van 
het beroep van ondernemer van goederenvervoer over de weg of tr ekt zij de vergunning in binnen 
de in lid 1 van dit artikel bedoelde termijn.  
 Artikel 11 – Ongeschiktverklaring van de vervoersmanager  
1. Indien een vervoersmanager overeenkomstig artikel 6 zijn betrouwbaarheidsstatus verliest, 
verklaart de bevoegde ins tantie hem ongeschikt om de leiding te hebben over de 
vervoersactiviteiten van een ondernemer van goederenvervoer over de weg.  
De bevoegde instantie rehabiliteert de vervoersmanager niet eerder dan één jaar na de datum van 
het verlies van de betrouwbaarheidsstatus en niet voordat de vervoersmanager heeft aangetoond 
een passende opleiding te hebben gevolgd voor een periode van ten minste drie maanden, dan wel 
een examen over de in deel I van aanhangsel ROAD.A.1.2 vermelde onderwerpen heeft afgelegd.  
2. Indien een vervoersmanager overeenkomstig artikel 6 zijn betrouwbaarheidsstatus verliest, 
kan op zijn vroegst één jaar na de datum van het verlies van de betrouwbaarheidsstatus een 
rehabilitatieaanvraag worden ingediend.  
 
887 
 Artikel 12 – Beoordeling en registratie van aanvragen  
1. De bevoegde instanties van elke Partij registreren de gegevens betreffende de 
ondernemingen aan wie zij een  vergunning verlenen, in de in artikel 13, lid 1, bedoelde nationale 
elektronische registers.  
2. Bij de beoordeling van de betrouwbaarheid van een onderneming gaan de bevoegde 
instanties na of de aangewezen vervoersmanager(s) ten tijde van de aanvraag ove reenkomstig 
artikel  11 in een van de Partijen ongeschikt is (zijn) verklaard om de leiding te hebben over de 
vervoersactiviteiten van een onderneming.  
3. De bevoegde instanties controleren regelmatig of de ondernemingen waaraan zij een 
vergunning hebben v erleend voor de uitoefening van het beroep van ondernemer van 
goederenvervoer over de weg, nog steeds aan de in artikel 3 bedoelde vereisten voldoen. Daartoe 
voeren de bevoegde instanties controles uit, met inbegrip van, waar van toepassing, inspecties ter  
plaatse bij de betrokken onderneming, waarbij men zich richt op ondernemingen die geclassificeerd 
zijn als ondernemingen met een verhoogd risico.  
 Artikel 13 – Nationale elektronische registers  
1. De bevoegde instanties houden een nationaal elektronisch  register bij van 
wegvervoerondernemingen die een vergunning hebben gekregen om het beroep van ondernemer 
van goederenvervoer over de weg uit te oefenen.  
2. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer stelt de gegevens in de nationale registers 
van wegv ervoerondernemingen en de voorwaarden voor toegang tot deze gegevens vast.  
Artikel 14 – Administratieve samenwerking tussen de bevoegde instanties  
1. De bevoegde instanties van elke Partij wijzen een nationaal contactpunt aan dat wordt 
belast met de uitw isseling van informatie met de bevoegde instanties van de andere Partij, voor wat 
de toepassing van deze afdeling betreft.  
2. De bevoegde instanties van elke Partij werken nauw samen en bieden elkaar snel 
wederzijdse bijstand en andere relevante informati e teneinde de uitvoering en handhaving van deze 
afdeling te vergemakkelijken.  
3. De bevoegde instanties van elke Partij voeren afzonderlijke controles uit om na te gaan of 
een onderneming voldoet aan de voorwaarden voor toegang tot het beroep van ondernem er van 
goederenvervoer over de weg wanneer een bevoegde instantie van de andere Partij daar in 
behoorlijk gemotiveerde gevallen om verzoekt. Zij delen de bevoegde instantie van de andere Partij 
de resultaten van dergelijke controles mee, alsmede de maatreg elen die zijn genomen wanneer is 
vastgesteld dat de onderneming niet meer aan de eisen van deze afdeling voldoet.  
4. De bevoegde instanties van elke Partij wisselen gegevens uit betreffende veroordelingen en 
sancties wegens ernstige inbreuken als bedoeld in artikel  6, lid  2.  
5. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer stelt gedetailleerde regels vast inzake de 
manier waarop informatie wordt uitgewisseld als bedoeld in de leden 3 en 4.   
  
 
888 
 AANHANGSEL ROAD.A.1.1: Zwaarste inbreuken voor de toepassing van deel A, afdeling 1, artikel  6, 
lid 2, van bijlage ROAD.1  
1. De volgende overschrijdingen van de rijtijden:  
(a) overschrijden van de maximaal toegestane zesdaagse of tweewekelijkse rijtijden met 25  % 
of meer;   
(b) overschrijden, tijdens een dagelijkse werktijd , van de maximale dagelijkse rijtijd met een 
marge van 50  % of meer.  
2. Niet beschikken over een tachograaf en/of snelheidsbegrenzer of in het voertuig beschikken 
over en/of gebruikmaken van een frauduleus apparaat waarmee de geregistreerde gegevens van h et 
controleapparaat en/of de snelheidsbegrenzer kunnen worden gewijzigd of de registratiebladen of 
de van de tachograaf en/of de bestuurderskaart gedownloade gegevens kunnen worden vervalst.  
3. Het rijden met een voertuig zonder geldig bewijs van technisc he keuring of met een voertuig 
waarvan op grond van een zeer ernstige tekortkoming aan, onder andere, het remsysteem, 
stuurstangen, wielen/banden, ophangingen of chassis een direct gevaar voor de verkeersveiligheid 
uitgaat in een mate die leidt tot het bes luit het voertuig uit het verkeer te nemen.  
4. Het vervoer van gevaarlijke goederen die niet vervoerd mogen worden of het vervoer van 
dergelijke goederen in verboden of niet erkende middelen van omsluiting, of die niet op het voertuig 
vermeld zijn als gev aarlijke goederen, zodat er gevaar dreigt voor mensenlevens of het milieu in een 
mate die leidt tot het besluit het voertuig uit het verkeer te nemen.  
5. Het vervoer van goederen zonder in het bezit te zijn van een geldig rijbewijs of het vervoer 
door een  onderneming die niet in het bezit is van een geldige exploitatievergunning als bedoeld in 
artikel ROAD.5 van deze overeenkomst.  
6. Rijden met een vervalst rijbewijs of met een rijbewijs waarvan de chauffeur niet de houder is 
of dat verkregen is op basis van valse verklaringen en/of nagemaakte documenten.  
7. Het vervoer van goederen waarbij de maximaal toegestane massa in beladen toestand met 
20 % of meer wordt overschreden voor voertuigen met een maximaal toegestaan gewicht in beladen 
toestand van meer dan 12 t, en met 25 % of meer voor voertuigen met een max imaal toegestaan 
gewicht in beladen toestand van maximaal 12 t.  
  
 
889 
 AANHANGSEL ROAD.A.1.2:  Deel I.  LIJST VAN DE IN DEEL A, AFDELING 1, ARTIKEL 8, VAN 
BIJLAGE ROAD.1 BEDOELDE ONDERWERPEN  
De voor de vaststelling van de vakbekwaamheid door de Partijen in aanmerking te nemen kennis 
moet ten minste betrekking hebben op de in de onderstaande lijst genoemde onderwerpen. Voor 
die onderwerpen moeten de kandidaat -ondernemers van goederenvervoer ove r de weg het kennis - 
en vaardigheidsniveau hebben dat nodig is om een vervoersonderneming te leiden.  
Het hieronder beschreven minimumkennisniveau moet ten minste overeenkomen met het 
kennisniveau dat wordt bereikt door verplicht onderwijs aangevuld met he tzij een beroepsopleiding 
en een aanvullende technische opleiding, hetzij een schoolopleiding op secundair niveau of een 
andere technische opleiding.  
 A.  Burgerlĳk recht  
De kandidaat moet met name:  
(a) vertrouwd zijn met de belangrijkste contracten die in het wegvervoer worden gebruikt en 
met de daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen;  
(b) in staat zijn een rechtsgeldige vervoersovereenkomst te bedingen, met name wat de 
vervoersvoorwaarden betreft;  
(c) in staat zijn een klacht van zijn opdrachtgever te o nderzoeken in verband met schade ten 
gevolge van verlies of beschadiging van goederen tijdens het transport dan wel van 
vertraging bij de aflevering, en kunnen bepalen welke de gevolgen van de klacht zijn voor 
zijn contractuele aansprakelijkheid; en  
(d) vertro uwd zijn met de regels en verplichtingen die voortvloeien uit het Verdrag 
betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR), 
gedaan te Genève op 19 mei 1956.  
 B.  Handelsrecht  
De kandidaat moet met name:  
(a) vertrouwd zij n met de voorwaarden en formaliteiten inzake de bedrijfsuitoefening en de 
algemene verplichtingen van vervoersondernemingen (inschrijving, boekhouding enz.) en 
met de consequenties van een faillissement; en  
(b) de vereiste kennis hebben omtrent de verschillend e ondernemingsvormen en de daarmee 
verband houdende voorschriften inzake oprichting en functioneren.  
 C.  Sociaal recht  
De kandidaat moet met name vertrouwd zijn met het volgende:  
(a) de rol en het functioneren van de verschillende sociale instellingen in d e wegvervoersector 
(vakbonden, ondernemingsraden, personeelsvertegenwoordiging, arbeidsinspectie enz.);  
(b) de verplichtingen van de werkgever op het gebied van de sociale zekerheid;  
(c) de voorschriften inzake de arbeidsovereenkomsten voor de verschillende categ orieën 
werknemers van wegvervoerondernemingen (vorm van de overeenkomst, verplichtingen 
 
890 
 van de partijen, arbeidsvoorwaarden en werktijden, vakanties met behoud van loon, 
salaris, verbreking van het contract enz.);  
(d) de voorschriften inzake rij - en rusttijde n alsmede werktijden en de wijze waarop die 
bepalingen in de praktijk worden toegepast; en  
(e) de voorschriften inzake de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van 
bestuurders die zijn vastgesteld in deel B, afdeling 1, van deze bijlage.   
 D.  Belastin grecht  
De kandidaat moet met name vertrouwd zijn met de voorschriften inzake:  
(a) de belasting over de toegevoegde waarde (btw) op vervoerdiensten;  
(b) de motorrĳtuigenbelasting;  
(c) de heffingen op bepaalde voertuigen die worden gebruikt voor het vervoer van goederen 
over de weg alsmede de tolgelden en gebruiksrechten voor het gebruik van bepaalde 
infrastructuur; en  
(d) de inkomstenbelasting.  
E.  Commercieel en financieel beheer  
De kandidaat moet met name:  
(a) vertrouwd zijn met de wettelĳke bepalingen en de praktĳ ken met betrekking tot het 
gebruik van cheques, wissels, promesses, creditcards en andere betaalmiddelen of -
methoden;  
(b) vertrouwd zijn met de verschillende kredietvormen (bankkrediet, documentair krediet, 
waarborgsommen, hypotheken, leasing, renting, facto ring enz.) en de daaruit 
voortvloeiende lasten en verplichtingen;  
(c) weten wat een balans is en hoe een balans is opgesteld en moet worden geïnterpreteerd;  
(d) een winst -en-verliesrekening kunnen lezen en interpreteren;  
(e) een analyse kunnen maken van de rentabil iteit en de financiële situatie van de 
onderneming, met name op basis van de financiële ratio’s;  
(f) een begroting kunnen opstellen;  
(g) weten hoe zijn kostprijs is samengesteld (vaste kosten, variabele kosten, bedrijfskosten, 
afschrijvingen enz.) en berekeninge n per voertuig, per kilometer, per rit of per ton kunnen 
maken;  
(h) een organisatieschema voor alle werknemers van de onderneming en werkplanningen enz. 
kunnen opstellen;  
(i) vertrouwd zijn met de beginselen van marketing, reclame en public relations, onder meer  
met betrekking tot vervoersdiensten, verkoopbevordering en het opzetten van 
klantenbestanden enz.;  
 
891 
 (j) vertrouwd zijn met de verschillende typen verzekeringen die voor vervoersactiviteiten van 
belang zijn (aansprakelijkheidsverzekering, verzekering van passa giers, goederen, bagage) 
en de daarmee verband houdende waarborgen en verplichtingen;  
(k) vertrouwd zijn met telematicatoepassingen op het gebied van het wegvervoer;  
(l) de regels betreffende de facturering van goederenvervoerdiensten over de weg kunnen 
toepasse n en kennis hebben van de betekenis en de implicaties van de Incoterms; en  
(m) vertrouwd zijn met de verschillende categorieën tussenpersonen, hun rol, hun functie en, 
in voorkomend geval, hun status.  
F.  Markttoegang  
De kandidaat moet met name vertrouwd zij n met het volgende:  
(a) de beroepsvoorschriften inzake het vervoer over de weg, het huren van bedrijfsvoertuigen, 
uitbesteding, en met name de voorschriften betreffende de officiële beroepsorganisatie, 
de toegang tot het beroep, vergunningen voor wegvervoer alsmede handhaving en 
sancties;  
(b) de voorschriften inzake de oprichting van een wegvervoeronderneming;  
(c) de verschillende documenten die vereist zijn voor de uitvoering van wegvervoerdiensten 
en de invoering van controleprocedures om ervoor te zorgen dat op het kantoor van de 
onderneming en aan boord van de voertuigen met elkaar overeenstemmende documenten 
aanwezig zijn met betrekking tot ieder uitgevoerd transport, met name de documenten 
inzake het voertuig, de bestuurder, de goederen en de bagage;  
(d) de voorschriften inzake de mar ktordening voor het goederenvervoer over de weg, alsmede 
de voorschriften inzake expeditiebedrijven en logistiek; en  
(e) grensformaliteiten, de functie en betekenis van T -documenten en het carnet TIR, alsmede 
van de verplichtingen en verantwoordelijkheden die aan het gebruik daarvan zijn 
verbonden.  
G.  Technische normen en technische aspecten van exploitatie  
De kandidaat moet met name:  
(a) vertrouwd zijn met de voorschriften betreffende gewichten en afmetingen van voertuigen 
in de Partijen en met de procedures m et betrekking tot uitzonderlijke transporten waarbij 
van deze voorschriften wordt afgeweken;  
(b) afhankelijk van de behoefte van de onderneming de voertuigen en de onderdelen daarvan 
kunnen kiezen (chassis, motor, transmissiesystemen, remsystemen enz.);  
(c) vertrouwd zijn met de formaliteiten inzake de goedkeuring, de registratie en de technische 
keuring van de voertuigen;  
(d) in staat zijn de nodige maatregelen te nemen tegen geluidsoverlast en tegen 
luchtverontreiniging door emissies van motorvoertuigen;  
(e) periodie ke onderhoudsplannen kunnen opstellen voor voertuigen en uitrusting;  
 
892 
 (f) vertrouwd zijn met de diverse typen laad - en losmachines (laadkleppen, containers, pallets 
enz.) en in staat zijn procedures en instructies te ontwikkelen voor het laden en lossen van 
goederen (belastingsverdeling, stapelen, beladen, vastzetten enz.);  
(g) vertrouwd zijn met de verschillende technieken voor gecombineerd vervoer in het 
railvervoer en rorovervoer;  
(h) in staat zijn de procedures in het kader van de voorschriften voor het vervoer van 
gevaarlijke goederen en afvalstoffen toe te passen;  
(i) in staat zijn de procedures in het kader van de voorschriften betreffende het vervoer van 
aan bederf onderhevige levensm iddelen toe te passen, met name die welke zijn gebaseerd 
op de Overeenkomst inzake het internationale vervoer van aan bederf onderhevige 
levensmiddelen en het gebruik van speciale vervoermiddelen bij dit vervoer (ATP); en  
(j) in staat zijn de procedures in het  kader van de voorschriften inzake vervoer van levende 
dieren toe te passen.  
 H.  Verkeersveiligheid  
De kandidaat moet met name:  
(a) weten over welke kwalificaties bestuurders moeten beschikken (rijbewijs, medische 
attesten, verklaring van geschiktheid enz. );  
(b) maatregelen kunnen nemen om ervoor te zorgen dat de bestuurders zich houden aan de in 
de Partijen geldende verkeersvoorschriften en -verboden en -beperkingen 
(snelheidsbeperkingen, voorrangsregels, voorschriften inzake stoppen en parkeren, gebruik 
van lichten, verkeerssignalering enz.);  
(c) in staat zijn voor de bestuurders instructies op te stellen met betrekking tot de controle op 
de veiligheidsnormen inzake de staat van het vervoermaterieel, de uitrusting, de lading en 
de te nemen preventieve maatregelen;  
(d) in staat zijn procedures op te st ellen die moeten worden gevolgd bij een ongeval, en de 
nodige procedures toe te passen om herhaling van ongevallen of ernstige 
verkeersovertredingen te voorkomen; en  
(e) in staat zijn procedures toe te passen om de goederen op een veilige manier vast te zetten  
en op de hoogte zijn van de technieken op dat gebied.  
 Deel II.  ORGANISATIE VAN HET EXAMEN  
1. De Partijen organiseren een verplicht schriftelijk examen, dat met een facultatief mondeling 
examen kan worden aangevuld, om na te gaan of de kandidaat -onderne mers van goederenvervoer 
over de weg beschikken over het in deel I vereiste kennisniveau omtrent de daar genoemde 
onderwerpen en met name in staat zijn de met die onderwerpen verband houdende instrumenten 
en technieken te gebruiken en de voorgeschreven uit voerende en coördinerende taken te 
verrichten.  
(a) Het verplichte schriftelijke examen bestaat uit twee onderdelen, namelijk:  
 
 
893 
 (i) schriftelijke vragen in de vorm van hetzij meerkeuzevragen (met telkens vier 
antwoordmogelijkheden), hetzij vragen met een direct a ntwoord, hetzij een combinatie 
van de twee systemen; en  
 
(ii) schriftelijke opdrachten/casestudy’s.  
 Elk onderdeel duurt ten minste twee uur.  
(b) Wanneer een mondeling examen wordt georganiseerd, kunnen de Partijen het slagen voor 
het schriftelĳke examen als voor waarde stellen voor de toelating tot het mondelinge 
examen.  
2. Wanneer de Partijen ook een mondeling examen organiseren, moeten zĳ voor elk van de 
drie onderdelen een weging van de punten toepassen, die echter niet minder dan 25  % of meer dan 
40 % van het  in totaal toe te kennen aantal punten mag bedragen.  
Wanneer de Partijen alleen een schriftelĳk examen organiseren, moeten zĳ voor elk onderdeel een 
weging van de punten toepassen die echter niet minder dan 40  % of meer dan 60  % van het in totaal 
toe te k ennen aantal punten mag bedragen.  
3. Voor alle onderdelen tezamen moeten de kandidaten een gemiddelde van ten minste 60  % 
van het puntentotaal behalen, zonder dat het voor elk onderdeel behaalde percentage minder mag 
bedragen dan 50  % van het totaal dat k an worden behaald. Een Partij mag voor één onderdeel het 
percentage van 50  % terugbrengen tot 40  %.   
 
894 
 AANHANGSEL ROAD.A.1.3  
 Deel A  
  Model van vergunning voor de Unie  
EUROPESE GEMEENSCHAP  
a) 
(Kleur: pantone lichtblauw 290, of pantone lichtblauw dat daar zo  sterk mogelijk op gelijkt, formaat 
DIN A4 cellulosepapier, 100  g/m2 of meer)  
 
(Eerste bladzijde van de vergunning)  
(Tekst in (een van) de officiële taal (talen) van de lidstaat die de vergunning afgeeft)  
 
Kenteken van de lidstaat(1) die de vergunning 
afge eft 
 
  Naam van de bevoegde autoriteit of instantie  
 
 
 
 
VERGUNNING NR. …  
of 
VOOR EENSLUIDEND GEWAARMERKT AFSCHRIFT NR. ...  
voor het internationale goederenvervoer over de weg voor rekening van derden  
Deze vergunning machtigt (2) ..........................................................................................................  
............................................................................................................................. ....................... ..............................
............................................................................................................................. ...................  
tot het verrichten, over alle verkeersverbindingen op het grondgebied van de Gem eenschap, van 
internationaal goederenvervoer over de weg voor rekening van derden als omschreven in Verordening (EG) nr. 
1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 (PB EU L 300 van 14.11.2009, blz. 72) 
tot vaststelling van gemeensc happelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer 
over de weg en volgens de algemene voorwaarden van deze vergunning.  
Bijzondere opmerkingen: ............................................................................................................................. ... 
............................................................................................................................. ...................................  
Deze vergunning is geldig van ........................................  tot en met 
........................................................................  
Afgegeven te ................................................................,  op .......................................................................  
............................................................................  (3) 
______________  
(1) De kentekens van de lidstaten zijn: (B) België, (BG) Bulgarije, (CZ) Tsjechië, (DK) Denemarken, (D) Duitsland, (EST) Estland, (IRL) 
Ierland, (GR) Griekenland, (E) Spanje, (F) Frankrijk, (HR) Kroatië, (I) Italië, (CY) Cyprus, (LV) Letland, (LT) Litouwen, (L)  Luxemburg, (H) 
Hongarije, (MT) Malta, (NL) Nederland, (A) Oostenrijk, (PL) Polen, (P) Portugal, (RO) Roemenië, (SLO) Slovenië, (SK) Slowakij e, (FIN) 
Finland, (S) Zweden.  
(2) Naam of firmanaam en volledig adres van de vervoerder.  
 
895 
 (3) Handtekening en stempel van de bev oegde autoriteit of instantie die de vergunning afgeeft.   
 
896 
 b) 
(Tweede bladzijde van de vergunning)  
(Tekst in (een van) de officiële taal (talen) van de lidstaat die de vergunning afgeeft)  
ALGEMENE BEPALINGEN  
Deze vergunning wordt afgegeven uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1072/2009.  
Deze vergunning machtigt tot het verrichten, over alle verkeersverbindingen op het grondgebied van 
de Gemeenschap, en eventueel op de in deze vergunning gestelde voorwaarden, van internationaal 
goederenvervoer over de weg voor rekening van derden:  
— waarv an het punt van vertrek en het punt van aankomst in twee verschillende lidstaten zijn 
gelegen, met of zonder doorvoer via een of meer lidstaten of derde landen,  
— van een lidstaat naar een derde land en omgekeerd, met of zonder doorvoer via een of meer 
lidstaten of derde landen,  
— tussen derde landen met doorvoer via het grondgebied van een of meer lidstaten,  
alsmede lege ritten in verband met dit vervoer.  
In geval van vervoer van een lidstaat naar een derde land of omgekeerd, is deze vergunning geldig 
voor het op het grondgebied van de Gemeenschap afgelegde traject. Zij is pas geldig in de lidstaat 
waar wordt geladen en gelost zodra de daartoe vereiste overeenkomst tussen de Gemeenschap en 
het betrokken derde land overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1072 /2009 is gesloten.  
De vergunning is persoonsgebonden en niet overdraagbaar.  
De vergunning kan door de bevoegde instantie van de lidstaat van afgifte worden ingetrokken, met 
name wanneer de houder:  
— niet aan alle voorwaarden heeft voldaan waaraan het gebruik van de vergunning was 
onderworpen,  
— onjuiste inlichtingen heeft verstrekt met betrekking tot de gegevens die noodzakelijk waren voor 
de afgifte of verlenging van de vergunning.  
Het origineel van de vergunning moet door de vervoeronderneming worden bewaard.  
Een voor eensluidend gewaarmerkt afschrift van de vergunning moet zich in het voertuig bevinden  
(1). In het geval van een samenstel van voertuigen moet het het trekkende voertuig vergezellen. De 
vergunning dekt het samenstel van voertuigen, ook als de aanhanger of oplegger niet op naam van 
de houder van de vergunning is gere gistreerd of toegelaten tot het verkeer of indien deze is 
geregistreerd of toegelaten tot het verkeer in een andere staat.  
De vergunning moet op verzoek van iedere met controle belaste persoon worden getoond.  
De houder is verplicht op het grondgebied van  elke lidstaat de aldaar geldende wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen, met name op het gebied van vervoer en verkeer, in acht te nemen.  
 
__________________  
 
897 
  (1) Onder “voertuig” dient te worden verstaan een in een lidstaat geregistreerd motorvoertu ig, of een 
samenstel van voertuigen waarvan ten minste het trekkende voertuig in een lidstaat is geregistreerd, dat 
uitsluitend wordt gebruikt voor het vervoer van goederen.  
  
 
898 
   Deel B  
 Model van vergunning voor het Verenigd Koninkrijk  
 
    
 Vergunning van  het VK voor de Gemeenschap   
 a) 
(Kleur: Pantone lichtblauw, formaat DIN A4 cellulosepapier, 100  g/m2 of meer)  
(Eerste bladzijde van de vergunning)  
(Tekst in het Engels of Welsh)  
VK  NAAM VAN DE BEVOEGDE AUTORITEIT VAN HET VK  
(1) 
VERGUNNING NR.:  
of 
VOOR EENSLUIDEND GEWAARMERKT AFSCHRIFT NR.:  
voor het internationale goederenvervoer over de weg voor rekening van derden  
 
Deze vergunning 
machtigt(2)   
   
   
tot het verrichten, over alle verkeersverbindingen op het grondgebied van een lidstaat, van internationaal 
goederenvervoer over de weg voor rekening van derden als omschreven in Verordening (EG) nr. 
1072/2009(3). 
Bijzondere opmerkingen: ……………………………………………………………………………………  
………………………………………………………………………………………………………….  
Deze vergunning is geldig van ……………….  tot en met ………………………………………………  
Afgegeven te ………………………………………..  op ………………………………………………   
 
899 
   
 
 
 
 
 
 
 
___________________________  
(1) Bevoegde autoriteit voor de betrokken regio waarvoor de vergunning is afgegeven.  
(2) Naam of firmanaam en volledig adres van de vervoerder.  
 (3) Verordening (EG) nr. 1072/2009 zoals gehandhaafd in het recht van het VK op grond van afdeling 3 van de wet 
van 2018 betreffende de terugtrekking uit de Europese Unie en zoals gewijzigd bij ver ordeningen krachtens 
afdeling 8 van die wet.   
  

 
900 
    
b) 
(Tweede bladzijde van de vergunning)  
(Tekst in het Engels of Welsh)   
  
ALGEMENE BEPALINGEN  
Deze vergunning wordt afgegeven uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1072/2009(1). 
 
Deze vergunning machtigt tot het verrichten van internationaal goederenvervoer over de weg voor 
rekening van derden op het grondgebied van een lidstaat dat is toegestaan op grond van een 
internationale overeenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie of een lidstaat . 
 
In geval van vervoer van het Verenigd Koninkrijk naar een derde land of omgekeerd is deze vergunning 
geldig voor het op het grondgebied van een lidstaat afgelegde traject.  
 
De vergunning is persoonsgebonden en niet overdraagbaar.  
 
De vergunning kan worden ingetrokken door een verkeerscommissaris of het ministerie voor 
Infrastructuur (Noord -Ierland), bijvoorbeeld wanneer de houder:  
– niet aan alle voorwaarden heeft voldaan waaraan het gebruik van de vergunning was onderworpen,  
– onjuiste inlichtingen heeft verstrekt met betrekking tot de gegevens die noodzakelijk waren voor de 
afgifte of verlenging van de vergunning.  
 
Het origineel van de vergunning moet door de vervoeronderneming worden bewaard.  
 
Een voor eensluidend gewaarmerkt afschrift van de vergu nning moet zich in het voertuig bevinden(2). In 
het geval van een samenstel van voertuigen moet het het trekkende voertuig vergezellen. De 
vergunning dekt het samenstel van voertuigen, ook als de aanhanger of oplegger niet op naam van de 
houder van de verg unning is geregistreerd of toegelaten tot het verkeer of indien deze is geregistreerd 
of toegelaten tot het verkeer in een andere staat.  
 
De vergunning moet op verzoek van iedere met controle belaste persoon worden getoond.  
 
De houder is verplicht op het g rondgebied van het Verenigd Koninkrijk of van elke lidstaat de aldaar 
geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, met name op het gebied van vervoer en 
verkeer, in acht te nemen.  
 
(1) Verordening (EG) nr. 1072/2009 zoals gehandhaafd in het recht van het VK op grond van afdeling 3 van de wet 
van 2018 betreffende de terugtrekking uit de Europese Unie en zoals gewijzigd bij verordeningen krachtens 
afdeling 8 van die wet.  
(2) Onder “voertuig” dient te worden verstaan een in het Verenigd Koninkrijk of een lidstaat geregistreerd 
motorvoertuig, of een samenstel van motorvoertuigen waarvan ten minste het trekkende voertuig in het Verenigd 
Koninkrijk of een lidstaat is geregistreerd, dat uitsluitend wordt gebruikt voor het vervoer van goederen.   
 
 
  
 
901 
  AANHANGSEL ROAD.A.1.4: Beveiligingskenmerken van de vergunning   
De vergunning moet ten minste twee van de volgende beveiligingskenmerken hebben:  
– een hologram;  
– speciale in het papier ver werkte vezels die zichtbaar worden onder uv -licht;  
– ten minste één regel met microprint (die alleen met een vergrootglas zichtbaar is en niet met een 
fotokopieermachine kan worden gereproduceerd);  
– voelbare karakters, symbolen of patronen;  
– een dubbel e nummering: serienummer van de vergunning, van het voor eensluidend 
gewaarmerkte afschrift daarvan, alsmede telkens het afgiftenummer;  
– een beveiligde achtergrond met fijne guillochepatronen en regenboogdruk.  
   
 
902 
 Afdeling 2. Detachering van bestuurders   
Artikel 1 – Onderwerp   
Deze afdeling bevat voorschriften voor in één van de Partijen gevestigde ondernemers van 
goederenvervoer over de weg die, in het kader van goederenvervoer, bestuurders detacheren naar 
het grondgebied van de andere Partij overeenkom stig artikel 3 van deze afdeling.   
Niets in deze afdeling belet een Partij maatregelen toe te passen ter regulering van de toelating van 
natuurlijke personen tot of hun tijdelijke verblijf op haar grondgebied, met inbegrip van maatregelen 
die nodig zijn voor het beschermen van de integritei t van haar grenzen en het verzekeren van het 
ordelijke verkeer van natuurlijke personen over die grenzen, mits deze maatregelen niet zodanig 
worden toegepast dat de voordelen die de andere Partij op grond van deze afdeling toekomen, 
daardoor teniet worden gedaan of uitgehold. Het feit alleen dat voor natuurlijke personen afkomstig 
uit bepaalde landen wel en voor die uit andere landen geen visum vereist is, wordt niet geacht 
voordelen op grond van deze afdeling teniet te doen of uit te hollen.   
Niets in dez e afdeling doet afbreuk aan de toepassing, op het grondgebied van de Unie, van de 
regels van de Unie inzake de detachering van bestuurders in de wegvervoersector naar ondernemers 
van goederenvervoer over de weg van de Unie.  
Artikel 2 - Definities   
Voor d e toepassing van deze afdeling wordt onder “gedetacheerde bestuurder” verstaan: een 
bestuurder die gedurende een bepaalde periode werkt op het grondgebied van een andere Partij 
dan de Partij waarin de bestuurder gewoonlijk werkt.  
Artikel 3 – Beginselen  
1. De bepalingen van deze afdeling zijn van toepassing voor zover de ondernemer voor 
goederenvervoer over de weg bestuurders voor zijn rekening en onder zijn leiding naar het 
grondgebied van de andere Partij detacheert, in het kader van een overeenkomst tusse n de 
detacherende ondernemer voor goederenvervoer over de weg en de partij waarvoor de 
vervoersdiensten zijn bestemd, en die bestuurders op het grondgebied van die Partij werkzaam zijn, 
voor zover er gedurende de periode van detachering een dienstverband t ussen de detacherende 
ondernemer voor goederenvervoer over de weg en de bestuurder bestaat.  
2. Voor de toepassing van lid 1 wordt een detachering geacht te beginnen wanneer de 
bestuurder het grondgebied van de andere Partij binnenkomt voor het laden en/of  lossen van 
goederen en geacht te eindigen wanneer de bestuurder het grondgebied van die Partij verlaat.   
Voor de toepassing van lid 1 wordt, in het geval van een detachering in de Unie, een detachering 
geacht te beginnen wanneer de bestuurder het grondge bied van een lidstaat binnenkomt voor het 
laden en/of lossen van goederen in die lidstaat en geacht te eindigen wanneer de bestuurder het 
grondgebied van die lidstaat verlaat.  
3. Niettegenstaande de leden 1 en 2 wordt een bestuurder niet geacht te zijn ge detacheerd 
wanneer hij vervoersactiviteiten verricht op basis van een vervoersovereenkomst in de zin van  
artikel ROAD.4, lid 1, punt a), [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van 
de Partijen] van deze overeenkomst .   
 
903 
 4. Een bestuurd er wordt niet geacht in het Verenigd Koninkrijk gedetacheerd te zijn wanneer 
hij door het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk rijdt zonder dat er goederen worden geladen 
of gelost. Voor de Unie geldt dat een bestuurder niet wordt geacht in een lidstaat  gedetacheerd te 
zijn wanneer hij door het grondgebied van die lidstaat rijdt zonder dat er goederen worden geladen 
of gelost.  
Artikel 4 – Arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden  
1. Elke Partij zorgt er, ongeacht het recht dat van toepassing is op het diens tverband, voor dat 
ondernemers voor goederenvervoer over de weg voor de bestuurders die op haar grondgebied zijn 
gedetacheerd, op basis van een gelijke behandeling de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden 
garanderen die verband houden met de volgende aange legenheden die in de Partij of, in het geval 
van de Unie, in de lidstaat waar het werk wordt uitgevoerd, zijn neergelegd in:  
– wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen; en/of  
– collectieve arbeidsovereenkomsten of scheidsrechterlijke uitspraken die a lgemeen verbindend zijn 
verklaard of anderszins van toepassing zijn overeenkomstig lid  4:  
(a) maximale werk - en minimale rustperioden;  
(b) minimumaantal betaalde jaarlijkse verlofdagen;  
(c) beloning, inclusief vergoedingen voor overwerk; dit punt is niet van toepas sing op 
aanvullende bedrijfspensioenregelingen;  
(d) gezondheid, veiligheid en hygiëne op het werk;  
(e) beschermende maatregelen met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden en -
omstandigheden van zwangere of onlangs bevallen vrouwen, van kinderen en jongeren; en  
(f) gelijke behandeling van mannen en vrouwen, alsmede andere bepalingen inzake niet -
discriminatie.   
2. Voor de toepassing van deze afdeling wordt het begrip beloning vastgesteld overeenkomstig 
het nationale recht en/of de nationale praktijk van de Partij en, in het geval van de Unie, het 
nationale recht en/of de nationale praktijk van de lidstaat op het grondgebied waarvan de 
bestuurder is gedetacheerd, en wordt eronder verstaan alle beloningscomponenten die verplicht zijn 
op grond van nationale wettelijke of bes tuursrechtelijke bepalingen, of collectieve 
arbeidsovereenkomsten of scheidsrechterlijke uitspraken die in die Partij of in die lidstaat algemeen 
verbindend zijn verklaard of anderszins van toepassing zijn overeenkomstig lid  4.  
3. Toeslagen in verband met  de detachering worden als onderdeel van de beloning 
beschouwd, voor zover ze niet worden uitgekeerd als vergoeding van daadwerkelijk in verband met 
de detachering gemaakte kosten, zoals reis -, maaltijd -, en verblijfkosten. De ondernemer van 
goederenvervoe r over de weg vergoedt de gedetacheerde bestuurder voor die kosten volgens het 
voor het dienstverband geldende recht en/of de voor het dienstverband geldende nationale praktijk.   
Indien uit de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden die van toepassing zijn op het dienstverband 
niet blijkt welke onderdelen van een toeslag in verband met detachering worden uitgekeerd als 
vergoeding voor kosten die daadwerkelijk verband houden met de detachering of die onderdeel zijn 
van de beloning, dan wordt de volledige toes lag geacht te zijn betaald als vergoeding voor kosten.   
 
904 
 4. Voor de toepassing van deze afdeling wordt onder “collectieve arbeidsovereenkomsten of 
scheidsrechterlijke uitspraken die algemeen verbindend zijn verklaard”, verstaan: de collectieve 
overeenkomsten of scheidsrechtelijke uitspraken die moeten worden nagele efd door alle 
ondernemingen die tot de betrokken beroepsgroep of bedrijfstak behoren en onder het territoriale 
toepassingsgebied van die overeenkomsten of uitspraken vallen.  
Bij ontstentenis van, of in aanvulling op, een stelsel voor het algemeen verbinde nd verklaren van 
collectieve arbeidsovereenkomsten of scheidsrechterlijke uitspraken als bedoeld in het eerste deel 
van dit lid, kan elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat besluiten zich te baseren op:  
– de collectieve arbeidsovereenkomst en of scheidsrechterlijke uitspraken die algemene 
rechtsgevolgen hebben voor alle soortgelijke ondernemingen in het betrokken geografische gebied 
en in de betrokken beroepsgroep of bedrijfstak; en/of  
– de collectieve arbeidsovereenkomsten die gesloten zijn door de op nationaal niveau meest 
representatieve organisaties van de sociale partners, en die op het gehele nationale grondgebied 
worden toegepast.   
Er is sprake van gelijke behandeling in de zin v an lid 1 wanneer nationale ondernemingen die zich in 
een soortgelijke situatie bevinden:  
(i) op de plaats van de activiteit of in de betrokken bedrijfstak ten aanzien van de in lid 
1, eerste alinea, vermelde aangelegenheden onderworpen zijn aan dezelfde 
verpl ichtingen als de ondernemingen die bij de detacheringen zijn betrokken en  
(ii) met dezelfde gevolgen aan deze verplichtingen moeten voldoen.  
Artikel 5 – Betere toegang tot informatie  
1. Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat publiceert overe enkomstig het nationale 
recht en/of de nationale praktijk zonder onnodige vertraging en op transparante wijze op één 
officiële nationale website informatie over de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, waaronder 
de componenten van de beloning als bedoeld in artikel 4, lid 2, alsmede alle arbeidsvoorwaarden en 
-omstandigheden overeenkomstig artikel 4, lid 1.   
Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat zorgt ervoor dat de op de enige nationale 
website verstrekte informatie juist en actueel is.   
2. Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat neemt passende maatregelen om ervoor 
te zorgen dat de in lid 1 bedoelde informatie op afstand en met elektronische middelen duidelijk, 
transparant, volledig, op gemakkelijk toegankelijke wijze en  kosteloos algemeen beschikbaar wordt 
gemaakt in een formaat en volgens webnormen die de toegankelijkheid voor personen met een 
handicap garanderen, en om ervoor te zorgen dat de bevoegde nationale instanties in staat zijn hun 
taken doeltreffend uit te voe ren.   
3. Wanneer overeenkomstig het nationale recht en nationale tradities en praktijken, en met 
inachtneming van de autonomie van de sociale partners, de in artikel  4 bedoelde 
arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden overeenkomstig artikel  4, lid  1, zijn ne ergelegd in 
collectieve overeenkomsten, zorgt elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat ervoor dat die 
voorwaarden en omstandigheden op een toegankelijke en transparante wijze beschikbaar worden 
gesteld voor dienstverrichters uit de andere Pa rtij en gedetacheerde bestuurders, en schakelen zij 
hierbij de sociale partners in. De relevante informatie moet met name betrekking hebben op de 
 
905 
 verschillende minimumlonen en de componenten daarvan, de wijze waarop het verschuldigde loon 
wordt berekend en , in voorkomend geval, de criteria voor indeling in de verschillende salarisschalen.   
4. Wanneer in weerwil van lid  1 de informatie op de enige officiële nationale website niet 
vermeldt welke arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden moeten worden toegepast, w ordt bij het 
bepalen van sancties bij inbreuken op deze afdeling met deze omstandigheid overeenkomstig het 
nationaal recht en/of de nationale praktijk rekening gehouden, voor zover nodig ter waarborging 
van de evenredigheid van die sancties.   
5. Elke Part ij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat wijst de organen en autoriteiten aan 
waar bestuurders en ondernemers van goederenvervoer over de weg algemene informatie kunnen 
krijgen over het toepasselijke nationaal recht en de toepasselijke nationale prak tijk betreffende hun 
rechten en verplichtingen op hun grondgebied.   
Artikel 6 – Administratieve voorschriften, controle en handhaving  
1. Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat mag uitsluitend de volgende 
administratieve voorschriften en controlemaatregelen opleggen ten aanzien van de detachering van 
bestuurders:  
(a) een verplichting voor de in de andere Partij gevestigde ondernemer om uiterlijk bij de 
aanvang van de detachering een detacheringsverklaring in te dienen bij de nationale 
bevoegd e instanties van de Partij of, in het geval van de Unie, van de lidstaat waarin de 
bestuurder is gedetacheerd, waarvoor met ingang van 2 februari 2022 wordt 
gebruikgemaakt van een meertalig standaardformulier van de openbare interface die 
verbonden is met het Informatiesysteem interne markt van de EU136 (IMI) voor 
administratieve samenwerking; die detacheringsverklaring bestaat uit de volgende 
informatie:  
(i) de identiteit van de ondernemer, ten minste in de vorm van het nummer van de 
geldige vergunning, indien dat nummer beschikbaar is;  
(ii) de contactgegevens van een vervoersmanager of een andere contactpersoon in de 
Partij van vestiging of, in het geval van de Unie, in de lidstaat van vestiging die 
optreedt als tussenpersoon met de bevoegde instanties van de Parti j of, in het 
geval van de Unie, de lidstaat van ontvangst waarin de diensten worden verleend 
en met wie documenten of berichten worden uitgewisseld;  
(iii) de identiteit, het adres van de verblijfplaats en het nummer van het rijbewijs van 
de bestuurder;   
(iv) de aanvangsdatum van de arbeidsovereenkomst van de bestuurder en het daarop 
toepasselijke recht;  
(v) de geplande begin - en einddatum van de detachering; en  
(vi) de kentekenplaten van de motorvoertuigen;   
                                                            
136 Ingesteld bij Verordening (EU) nr. 1024/2012.  
 
906 
 (b) de verplichting voor de ondernemer om ervoor te zorgen dat d e bestuurder, op papier of 
in elektronische vorm, beschikt over het volgende, en de verplichting voor de bestuurder 
om zulks te bewaren en ter beschikking te stellen wanneer daar bij een wegcontrole om 
wordt verzocht:  
(i) een kopie van de detacheringsverklaring, met ingang van 2 februari 2022 ingediend 
via het IMI -systeem;  
(ii) bewijs dat het vervoer plaatsvindt in de Partij van ontvangst, zoals een 
elektronische vrachtbrief (e -CMR); en  
(iii) de tachograafgegevens, en met name de lan dsymbolen van de Partij of, in het 
geval van de Unie, van de lidstaat waar de bestuurder zich bevond tijdens het 
verrichten van vervoersactiviteiten, in overeenstemming met de 
registratievoorschriften op grond van  deel B, afdelingen 2 en 4;  
(c) een verplichti ng voor de ondernemer om, met ingang van 2 februari 2022 via de openbare 
met het IMI -systeem verbonden interface, na de detacheringsperiode op direct verzoek 
van de bevoegde instanties van de andere Partij of, in het geval van de Unie, van de 
lidstaat waar  de detachering heeft plaatsgevonden, kopieën van de in punt b), ii) en iii), van 
dit lid bedoelde documenten te verstrekken, alsmede documentatie in verband met de 
beloning van de bestuurder met betrekking tot de detacheringsperiode en de 
arbeidsovereenko mst of een gelijkwaardig document, tijdschema’s betreffende het werk 
van de bestuurder en betalingsbewijzen.  
De ondernemer verstuurt de documentatie, met ingang van 2 februari 2022 via de openbare met het 
IMI-systeem verbonden interface, uiterlijk acht we ken na de datum van het verzoek. Indien de 
ondernemer de gevraagde documentatie niet binnen de gestelde termijn indient, kunnen de 
bevoegde instanties van de Partij of, in het geval van de Unie, van de lidstaat waar de detachering 
heeft plaatsgevonden om b ijstand van de bevoegde instanties van de Partij van vestiging of, in het 
geval van de Europese Unie, de lidstaat van vestiging verzoeken, met ingang van 2 februari 2022 via 
het IMI -systeem. Indien een dergelijk verzoek om wederzijdse bijstand wordt gedaan , hebben de 
bevoegde instanties van de Partij van vestiging of, in het geval van de Unie, van de lidstaat van 
vestiging van de ondernemer, toegang tot de detacheringsverklaring en andere relevante informatie 
die door de ondernemer, met ingang van 2 februar i 2022 via de openbare met het IMI -systeem 
verbonden interface, is ingediend.  
De bevoegde instanties van de Partij van vestiging of, in het geval van de Unie, van de lidstaat van 
vestiging zorgen ervoor dat zij de documentatie waarom is verzocht binnen 25  werkdagen na 
indiening van het verzoek om wederzijdse bijstand, met ingang van 2 februari 2022 via het IMI -
systeem, verstrekken aan de bevoegde instanties van de Partij of, in het geval van de Unie, van de 
lidstaat waar de detachering heeft plaatsgevonden .  
Elke Partij zorgt ervoor dat de informatie die door de bevoegde nationale instanties wordt 
uitgewisseld of de informatie die aan hen wordt verstrekt, alleen wordt gebruikt voor het doel of de 
doelen waarvoor om die informatie is verzocht.  
Wederzijdse a dministratieve samenwerking en bijstand is kosteloos.  
Een verzoek om informatie belet de bevoegde instanties niet om onderzoeken in te stellen naar 
vermeende inbreuken op deze afdeling, of om maatregelen te nemen om dergelijke inbreuken te 
voorkomen.   
 
907 
 3. Om zich ervan te vergewissen dat een bestuurder niet moet worden beschouwd als 
gedetacheerd krachtens artikel 1, mag elke Partij als controlemaatregel alleen de verplichting 
opleggen dat de bestuurder een papieren of elektronische versie bij zich moet hou den en – indien 
daar tijdens een wegcontrole om wordt verzocht – moet tonen, van het bewijs van het betrokken 
vervoer zoals een elektronische vrachtbrief (e -CMR), evenals tachograafgegevens als bedoeld in lid 
2, punt b), iii), van dit artikel.  
4. Voor con troledoeleinden houdt de ondernemer de in lid  2, onder  a), bedoelde 
detacheringsverklaringen actueel, vanaf 2 februari 2022 in de openbare met IMI verbonden 
interface.  
5. De informatie uit de detacheringsverklaringen wordt, met ingang van 2 februari 2022,  voor 
een periode van 24 maanden voor controledoeleinden opgeslagen in het register van het IMI.  
6. De partij of, in het geval van de Unie, de lidstaat op het grondgebied waarvan de bestuurder 
wordt gedetacheerd en de Partij of, in het geval van de Unie, de lidstaat van waaruit de bestuurder 
wordt gedetacheerd zijn verantwoordelijk voor het monitoren, controleren en handhaven van de 
verplichtingen uit hoofde van deze afdeling en nemen passende maatregelen ingeval niet aan deze 
afdeling wordt voldaan.  
7. Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat zorgt ervoor dat de inspecties en de 
controles van de naleving in het kader van dit artikel, rekening houdend met de relevante 
bepalingen van deze afdeling, noch discriminerend noch onevenredig zijn.   
8. Voor de handhaving van de verplichtingen uit hoofde van deze afdeling waarborgt elke Partij 
of, in het geval van de Unie, elke lidstaat doeltreffende mechanismen op basis waarvan 
gedetacheerde bestuurders direct een klacht tegen hun werkgevers kunnen i ndienen, evenals het 
recht om gerechtelijke of administratieve procedures op te starten - ook in de Partij waar de 
bestuurders gedetacheerd zijn of waren  - wanneer die bestuurders van oordeel zijn dat zij verlies of 
schade hebben geleden doordat de geldend e regels niet werden toegepast, zelfs nadat de 
arbeidsverhouding in het kader waarvan de regels niet zouden zijn nageleefd, al is beëindigd.   
9. Lid 8 geldt onverminderd de jurisdictie van de rechtbanken van elke Partij of, in het geval 
van de Unie, van d e lidstaten zoals vastgesteld in met name de relevante rechtsinstrumenten van de 
Unie en/of internationale conventies.  
10. Elke Partij of, in het geval van de Unie, elke lidstaat stelt voorschriften vast ten aanzien van 
de sancties die van toepassing zijn op overtredingen van nationale bepalingen die zijn vastgesteld op 
grond van deze afdeling en neemt alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze sancties 
worden toegepast en nageleefd. De sancties zijn doeltreffend, evenredig en afschrikkend.  
Elke Partij stelt de andere Partij uiterlijk op 30 juni 2021 in kennis van die bepalingen. Zij delen 
eventuele latere wijziginge n van de bepalingen onmiddellijk mee.  
Artikel 7 – Gebruik van het IMI -systeem  
1. Met ingang van 2 februari 2022 wordt de in artikel 6 bedoelde informatie, met inbegrip van 
persoonsgegevens, uitgewisseld en verwerkt in het IMI -systeem, mits aan de volgend e voorwaarden 
is voldaan:   
(a) de Partijen bieden waarborgen dat de gegevens die in het IMI -systeem worden verwerkt, 
uitsluitend worden gebruikt voor het doel waarvoor zij oorspronkelijk werden uitgewisseld;   
 
908 
 (b) elke doorgifte van persoonsgegevens aan het Veren igd Koninkrijk uit hoofde van dit artikel 
mag alleen plaatsvinden in overeenstemming met artikel 23, lid 1, punt c), van Verordening 
(EU) nr. 1024/2012137; en 
(c) elke doorgifte van persoonsgegevens aan de Unie uit hoofde van dit artikel mag alleen 
plaatsvinden in overeenstemming met de gegevensbeschermingsregels van het Verenigd 
Koninkrijk voor de internationale doorgifte van gegevens.  
2. De bevoegde instanties van elke Partij verlenen IMI -gebruikers passende toegangsrechten 
en trekken deze in.  
3. IMI-gebruikers hebben uitsluitend op een “need -to-know” -basis en uitsluitend met het oog 
op de uitvoering en handhaving van deze afdeling toegang tot persoonsgegevens die in het IMI -
systeem worden verwerkt.  
4. Elke Partij of, in het geval van de Unie, el ke lidstaat kan de bevoegde instantie toestaan om 
nationale sociale partners anders dan door middel van het IMI -systeem relevante informatie uit het 
IMI-systeem te verstrekken, voor zover dit nodig is om te controleren of de detacheringsregels 
worden nagel eefd en in overeenstemming met het nationaal recht en de nationale praktijken, op 
voorwaarde dat:   
(a) de informatie verband houdt met de detachering op het grondgebied van de betrokken 
Partij of, in het geval van de Unie, de betrokken lidstaat; en  
(b) de inform atie uitsluitend wordt gebruikt met het oog op de handhaving van de 
detacheringsregels.    
5. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer stelt de technische en procedurele 
specificaties voor het gebruik van het IMI -systeem door het Verenigd Koninkrijk v ast.  
6. Elke Partij neemt deel in de exploitatiekosten van het IMI -systeem. Het Gespecialiseerd 
Comité voor het wegvervoer stelt de door elke Partij te dragen kosten vast.  
 
  
                                                            
137 Verordening (EU) nr. 1024/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende 
de administratieve samenwerking via het Informatie systeem interne markt en tot intrekking van Beschikking 
2008/49/EG van de Commissie (“de IMI -verordening”) (PB L 316 van 14.11.2012, blz. 1).  
 
909 
  
 DEEL B – Voorschriften voor bestuurders die betrokken zijn bij het vervoer van goederen 
overeenkomstig artikel ROAD.7 van deze overeenkomst  
Afdeling 1. Getuigschrift van vakbekwaamheid  
Artikel 1 – Toepassingsgebied  
Deze afdeling is van toepassing op het  besturen van voertuigen door iemand die in dienst is van of 
werkt voor een ondernemer van goederenvervoer over de weg van een Partij die ritten uitvoert als 
bedoeld in artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de 
Partijen] van deze overeenkomst en die gebruikmaakt van voertuigen waarvoor een rijbewijs van 
categorie C1, C1+E, C of C+E of een door het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer als 
gelijkwaardig erkend rijbewijs vereist is.   
Artikel 2 – Vrijstellingen  
Een getuigschrift van vakbekwaamheid is niet vereist voor bestuurders van voertuigen:   
(a) met een toegelaten maximumsnelheid van ten hoogste 45  km/u;   
(b) in gebruik bij of onder controle van de strijdkrachten, de burgerbescherming, de 
brandweer, diensten veran twoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en 
medische noodvervoersdiensten, voor zover het vervoer voortvloeit uit de opdrachten 
waarmee die diensten zijn belast;  
(c) die op de weg worden getest in verband met technische verbeteringen, reparatie of 
onderhoud, of voor bestuurders van nieuwe of omgebouwde voertuigen die nog niet in het 
verkeer zijn gebracht;  
(d) die worden gebruikt bĳ noodtoestanden of worden ingezet voor reddingsoperaties;  
(e) voor het vervoer van materiaal, uitrusting of machines die de be stuurder nodig heeft voor 
de uitoefening van zijn beroep, mits het besturen van het voertuig niet de voornaamste 
activiteit van de bestuurder is; of  
(f) die door landbouw -, tuinbouw -, bosbouw -, veeteelt - of visserijbedrijven worden gebruikt, 
of zonder bestuur der worden gehuurd, voor het vervoer van goederen in het kader van 
hun eigen bedrijvigheid, behalve als het besturen van het voertuig deel uitmaakt van de 
voornaamste activiteit van de bestuurder of het rijden over een grotere afstand geschiedt 
dan de in h et nationale recht vastgelegde afstand vanaf de vestigingsplaats van het bedrijf 
dat het voertuig bezit, huurt of leaset.   
 Artikel 3 – Kwalificatie en opleiding   
1. Voor het besturen van een voertuig, als omschreven in artikel 1, moet zowel een 
basiskwa lificatie worden verkregen, als nascholing worden gevolgd. Daartoe voorzien de Partijen in:   
(a) een stelsel van basiskwalificatie dat overeenkomt met een van de volgende twee 
mogelijkheden:   
(i) combinatie van het volgen van lessen en het afleggen van een examen   
 
910 
 Overeenkomstig afdeling 2, punt 2.1, van aanhangsel ROAD.B.1.1 houdt dit type basiskwalificatie de 
verplichting tot het gedurende een bepaalde periode volgen van lessen in. De opleiding wordt 
afgesloten met een examen. Wanneer dit examen met goed gevolg is afgelegd, wordt ten bewĳze 
daarvan het getuigschrift als bedoeld in artikel 6, lid 1, punt a), afgegeven;  
(ii) uitsluitend examens   
Overeenkomstig afdeling 2, punt 2.2, van aanhangsel ROAD .B.1.1 houdt dit type basiskwalificatie 
geen verplichting tot het volgen van lessen in, maar uitsluitend een theorie - en een praktĳkexamen. 
Wanneer de examens met goed gevolg zijn afgelegd, wordt ten bewĳze daarvan het getuigschrift als 
bedoeld in artikel 6, lid 1, punt b), afgegeven.   
Een Partij kan bestuurders echter toestemming verlenen om vóór het verkrĳgen van het 
getuigschrift op hun grondgebied een voertuig te besturen voor een periode van ten hoogste drie 
jaar, wanneer die bestuurders een nationale  beroepsopleiding van ten minste zes maanden volgen. 
In het kader van die beroepsopleiding mogen de in de punten i) en ii) van dit lid bedoelde examens 
in etappes worden afgelegd;   
(b) een stelsel van nascholing   
Overeenkomstig afdeling 4 van aanhangsel ROAD .B.1.1 houdt de nascholing de verplichting tot het 
volgen van lessen in. Zĳ wordt afgesloten met de afgifte van het getuigschrift als bedoeld in artikel 8, 
lid 1.   
2. Een Partij kan daarnaast een stelsel voor versnelde basiskwalificatie invoeren om 
bestuurders de mogelĳkheid te bieden een voertuig te besturen in de gevallen die worden bedoeld 
in artikel 5, lid 2, punt a), ii), en punt b).   
Overeenkomstig afdeling 3 van  aanhangsel ROAD.B.1.1 houdt het stelsel voor versnelde 
basiskwalificatie de verplichting tot het volgen van lessen in. De opleiding wordt afgesloten met een 
examen. Wanneer het examen met goed gevolg is afgelegd, wordt ten bewĳze daarvan het 
getuigschrift  als bedoeld in artikel 6, lid 2, afgegeven.   
3. Een Partij kan bestuurders die het in deel A, afdeling 1, artikel 8, bedoelde getuigschrift van 
vakbekwaamheid hebben behaald, vrĳstellen van de in lid 1, punt a), i) en ii), en lid 2 van dit artikel 
bedoel de examens, voor de onderwerpen die door het krachtens dat deel van deze bijlage 
ingestelde examen worden bestreken, alsmede, in voorkomend geval, van het volgen van de lessen 
waarin deze onderwerpen worden behandeld.  
Artikel 4 – Verworven rechten   
Bestu urders die houder zijn van een rijbewijs van categorie C1, C1+E, C of C+E of van een door het 
Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer als gelijkwaardig erkend rijbewijs dat uiterlijk op 10 
september 2009 is afgegeven, worden vrĳgesteld van de verplichti ng tot het behalen van de 
basiskwalificatie.  
Artikel 5 – Basiskwalificatie   
1. Om toegang te krĳgen tot de basiskwalificatie behoeft niet eerst het overeenkomstige 
rĳbewĳs te worden behaald.   
2. Een bestuurder van een voertuig voor goederenvervoer mag b esturen:   
 
911 
 (a) vanaf de leeftĳd van 18 jaar:   
(i) een voertuig van de rĳbewĳscategorieën C en C+E, mits hĳ houder is van het in 
artikel 6, lid 1, bedoelde getuigschrift; en  
(ii) een voertuig van de rĳbewĳscategorieën C1 en C1+E, mits hĳ houder is van het in 
artikel 6, lid 2, bedoelde getuigschrift;   
(b) vanaf de leeftĳd van 21 jaar een voertuig van de rĳbewĳscategorieën C en C+E, mits hĳ 
houder is van het in artikel 6, lid 2, bedoeld e getuigschrift.   
3. Onverminderd de in lid 2 vastgestelde leeftĳdsgrenzen, worden bestuurders die 
goederenvervoer verrichten en houder zĳn van het in artikel 6 bedoelde getuigschrift voor een van 
de categorieën voertuigen van lid 2 van dit artikel, vrĳge steld van het behalen van een dergelĳk 
getuigschrift voor de overige in genoemd lid vermelde voertuigcategorieën.   
4. Bestuurders die goederenvervoer verrichten en hun werkterrein uitbreiden tot of 
overschakelen op personenvervoer, of vice versa, en houde r zĳn van het in artikel 6 bedoelde 
getuigschrift, behoeven de gemeenschappelĳke gedeelten van de voorgeschreven basiskwalificaties 
niet over te doen, maar uitsluitend de gedeelten die specifiek zĳn voor de nieuwe kwalificatie.  
Artikel 6 – Getuigschrift v an vakbekwaamheid dat als bewĳs dient voor het behalen van de 
basiskwalificatie   
1. Getuigschrift ten bewĳze van het behalen van een basiskwalificatie   
(a) Getuigschrift dat wordt uitgereikt op grond van het volgen van lessen en het afleggen van 
een examen   
Overeenkomstig artikel 3, lid 1, punt a), i), leggen de Partijen aspirant -bestuurders de verplichting op 
lessen te volgen in een door de bevoegde instanties overeenkomstig afdeling 5 van aanhangsel 
ROAD.B.1.1 erkend opleidingscentrum, hierna “erkend opleid ingscentrum” genoemd. Die lessen 
hebben betrekking op alle op de lĳst van afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 genoemde 
onderwerpen. Die opleiding wordt afgesloten met het succesvol afleggen van het examen als 
bedoeld in afdeling 2, punt 2.1, van aanhangse l ROAD.B.1.1. De bevoegde instanties van de Partijen, 
of de door hen aangewezen entiteiten, organiseren dit examen, dat ten doel heeft na te gaan of de 
aspirant -bestuurder over de overeenkomstig afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 vereiste kennis 
van bove nbedoelde onderwerpen beschikt. Deze autoriteiten of entiteiten houden toezicht op het 
examen, en reiken, indien het met goed gevolg is afgelegd, de bestuurder een getuigschrift ten 
bewĳze van het behalen van een basiskwalificatie uit.   
(b) Getuigschrift dat wordt uitgereikt op grond van examens   
Overeenkomstig artikel 3, lid 1, punt a), ii), leggen de Partijen aspirant -bestuurders de verplichting 
op te slagen voor het in afdeling 2, punt 2.2, van aanhangsel ROAD.B.1.1 bedoelde theorie - en 
praktĳkexamen. De b evoegde instanties van de Partijen, of de door hen aangewezen entiteiten, 
organiseren die examens, die ten doel hebben na te gaan of de aspirant -bestuurder over de 
overeenkomstig afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 vereiste kennis van bovenbedoelde 
onderw erpen beschikt. Deze autoriteiten of entiteiten houden toezicht op de examens, en reiken, 
indien het met goed gevolg is afgelegd, de bestuurder een getuigschrift ten bewĳze van het behalen 
van een basiskwalificatie uit.   
2  Getuigschrift ten bewĳze van he t versneld behalen van een basiskwalificatie   
 
912 
 Overeenkomstig artikel 3, lid 2, leggen de Partijen aspirant -bestuurders de verplichting op lessen te 
volgen in een erkend opleidingscentrum. Die lessen hebben betrekking op alle op de lĳst van 
afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 genoemde onderwerpen.   
Die opleiding wordt afgesloten met het examen als bedoeld in afdeling 3 van aanhangsel 
ROAD.B.1.1. De bevoegde instanties van de Partijen, of de door hen aangewezen entiteiten, 
organiseren dit examen, dat ten d oel heeft na te gaan of de aspirant -bestuurder over de 
overeenkomstig afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 vereiste kennis van bovenbedoelde 
onderwerpen beschikt. Deze autoriteiten of entiteiten houden toezicht op het examen, en reiken, 
indien het met goed  gevolg is afgelegd, de bestuurder een getuigschrift ten bewĳze van het versneld 
behalen van een basiskwalificatie uit.   
Artikel 7 – Nascholing   
De nascholing is een opleiding die houders van een getuigschrift van vakbekwaamheid in de 
gelegenheid stelt d e voor hun werk essentiële kennis te actualiseren, waarbij speciale nadruk wordt 
gelegd op verkeersveiligheid, gezondheid en veiligheid op de werkplek en de vermindering van de 
milieueffecten van het besturen van een voertuig.   
Die opleiding wordt georgan iseerd door een overeenkomstig afdeling 5 van aanhangsel ROAD.B.1.1 
erkend opleidingscentrum. De opleiding bestaat uit klassikale lessen, praktijklessen en indien 
beschikbaar lessen met instrumenten op het gebied van informatie - en communicatietechnologie 
(ICT) of hoogwaardige simulatoren. Indien een bestuurder van werkgever verandert, moet rekening 
worden gehouden met de reeds gevolgde nascholing.   
De nascholing heeft tot doel een aantal van de in afdeling 1 van aanhangsel ROAD.B.1.1 bedoelde 
onderwerpen uit te diepen of te actualiseren. De nascholing bestrijkt diverse onderwerpen en omvat 
telkens minstens één onderwerp in verband met verkeersveiligheid. Bij de bepaling van de 
opleidingsthema’s wordt rekening gehouden met ontwikkelingen in de desbetreffend e wetgeving en 
technologie, en wordt voor zover mogelijk rekening gehouden met de specifieke 
opleidingsbehoeften van de bestuurder.   
Artikel 8 – Getuigschrift van nascholing   
1. Aan het einde van de in artikel 7 bedoelde nascholing reiken de bevoegde ins tanties van de 
Partijen of het erkend opleidingscentrum aan de bestuurder een getuigschrift van nascholing uit.   
2. Een eerste nascholing wordt gevolgd:   
(a) door houders van het in artikel 6 bedoelde getuigschrift, binnen vĳf jaar na de afgifte van 
het getu igschrift; en  
(b) door bestuurders als bedoeld in artikel 4, binnen vijf jaar na 10 september 2009.  
Een Partij kan voorzien in een inkorting van of vrijstelling voor de in de punten a) of b) bedoelde 
termijnen met ten hoogste twee jaar.  
3. Bestuurders die reeds een eerste nascholing als bedoeld in lid 2 van dit artikel hebben 
gevolgd, moeten om de vĳf jaar, en vóór de vervaldatum van het getuigschrift van nascholing, een 
nascholing volgen.  
 
913 
 4. Houders van het in artikel 6 of het in lid 1 van  dit artikel bedoelde getuigschrift en de in 
artikel 4 bedoelde bestuurders die hun beroep niet langer uitoefenen en niet voldoen aan de in de 
leden 1, 2 en 3 gestelde eisen, volgen een nascholing voordat zĳ hun beroep weer opnemen.   
5. Bestuurders die go ederenvervoer over de weg verrichten en een nascholing hebben gevolgd 
voor een van de rĳbewĳscategorieën van artikel 5, lid 2, worden vrĳgesteld van verdere nascholing 
voor andere in dat lid vermelde voertuigcategorieën.  
Artikel 9 – Handhaving  
De bevoegde instanties van een Partij brengen ofwel rechtstreeks op het rijbewijs van de 
bestuurder, naast de overeenkomstige rijbewijscategorieën, een onderscheidingsteken aan waaruit 
blijkt dat de bestuurder een getuigschrift van vakbekwaamheid bezit, me t vermelding van de 
vervaldatum, ofwel voeren zij een speciale kwalificatiekaart bestuurder in, die moet worden 
opgesteld overeenkomstig het model in aanhangsel ROAD.B.1.2. Elk ander model kan aanvaardbaar 
zijn, mits het door het Gespecialiseerd Comité voo r het wegvervoer als gelijkwaardig is erkend. De 
kwalificatiekaart bestuurder die of een gelijkwaardig document als hierboven gespecificeerd dat 
door de bevoegde instanties van de ene Partij is afgegeven, wordt voor de toepassing van deze 
afdeling door de andere Partij erkend.   
Bestuurders moeten op verzoek van een met controle belaste ambtenaar een rijbewijs dan wel een 
specifieke kwalificatiekaart bestuurder of een gelijkwaardig document kunnen overleggen waarop 
het onderscheidingsteken is aangebracht da t bevestigt dat de bestuurder een getuigschrift van 
vakbekwaamheid bezit.  
Aanhangsel ROAD.B.1.1: MINIMUMEISEN VOOR KWALIFICATIE EN OPLEIDING   
Met het oog op een zo groot mogelijke harmonisatie van de onder  deel twee, rubriek drie, titel I 
[Goederenvervoe r over de weg]  vallende voorschriften voor het goederenvervoer over de weg zijn 
in de punten 1 tot en met 5 van dit aanhangsel de minimumeisen voor de kwalificatie en de 
opleiding van bestuurders en voor de erkenning van opleidingscentra uiteengezet. Elke andere 
inhoud voor deze kwalificatie of opleiding kan aanvaardbaar zijn, mits die door het Gespecialiseerd 
Comité voor het wegvervoer als gelijkwaardig wordt beschouwd.  
 Afdeling 1: Lĳst van onderwerpen   
Bĳ de beoordeling door de Partijen van de basiskwa lificatie die de bestuurders bezitten en de 
nascholing die zĳ hebben genoten, moet ten minste rekening worden gehouden met de kennis over 
de in deze lĳst genoemde onderwerpen. De aspirant -bestuurders moeten het niveau van kennis en 
praktische vaardigheid b ereiken dat vereist is om voertuigen van de betreffende 
rĳbewĳscategorieën veilig te kunnen besturen. Het minimumkennisniveau mag niet lager zijn dan 
het niveau dat wordt bereikt tijdens de leerplicht, aangevuld met een beroepsopleiding.  
1. Nascholing in rationeel rĳden op basis van de veiligheidsvoorschriften   
1.1 Doelstelling: kennis van de kenmerken van de krachtoverbrenging met het oog op 
een optimaal gebruik:   
krommen van het koppel, het vermogen en het specifiek brandstofverbruik van een motor, opt imaal 
gebruiksbereik toerenteller, dekkingsdiagrammen overbrengingsverhoudingen.   
 
914 
 1.2 Doelstelling: inzicht verwerven in de technische kenmerken en de werking van de 
veiligheidsvoorzieningen teneinde het voertuig onder controle te houden, de slijtage te b eperken en 
disfuncties te voorkomen:   
grenzen aan het gebruik van remmen en retarders, gecombineerd gebruik van remmen en retarder, 
de beste bij een snelheid passende versnelling, benutting van de traagheid van het voertuig, 
mogelijkheden tot vertragen en  remmen bij afdalingen, wat te doen in geval van defecte remmen, 
gebruik van elektronische en mechanische systemen zoals het elektronisch stabiliteitsprogramma 
(ESP), geavanceerde noodremsystemen (AEBS), het antiblokkeersysteem (ABS), het 
tractiecontrolesy steem (TCS) en in het voertuig ingebouwde monitoringsystemen (IVMS) en andere 
voor gebruik goedgekeurde systemen ter ondersteuning van de bestuurder of 
automatiseringssystemen.   
1.3 Doelstelling: het brandstofverbruik kunnen optimaliseren:   
optimaliserin g van het brandstofverbruik dankzij de toepassing van kennis betreffende de 
punten  1.1 en  1.2, het belang van te anticiperen op de verkeersstroom, rijden op veilige afstand van 
andere voertuigen en de snelheid van het voertuig benutten, constante snelheid,  een vlotte rijstijl en 
de juiste bandendruk, alsook vertrouwdheid met slimme vervoerssystemen die zuiniger rijden 
mogelijk maken en kunnen helpen bij de routeplanning.   
1.4 Doelstelling: het vermogen om te anticiperen op risico’s in het verkeer, deze te 
beoordelen en er zich aan aan te passen:   
zich bewust zijn van en aanpassen aan verschillende weg -, verkeers - en weersomstandigheden, 
anticiperen op nakende gebeurtenissen; begrijpen hoe een rit moet worden voorbereid en gepland 
bij ongewone weersomstandi gheden; vertrouwd zijn met het gebruik van de bijbehorende 
veiligheidsuitrusting en begrijpen wanneer een rit uitgesteld of geannuleerd moet worden wegens 
extreme weersomstandigheden; zich aanpassen aan risico’s in het verkeer, waaronder gevaarlijk 
gedrag in het verkeer of bestuurders die zich laten afleiden (door het gebruik van elektronische 
apparaten, eten, drinken enz.); gevaarlijke situaties herkennen en zich aanpassen aan dergelijke 
situaties en kunnen omgaan met de stress die dat veroorzaakt, met nam e in verband met de 
afmetingen en het gewicht van het voertuig en kwetsbare weggebruikers, zoals voetgangers, fietsers 
en gemotoriseerde tweewielers;   
herkennen van potentieel gevaarlijke situaties en correct inschatten hoe die gevaren kunnen 
uitmonden in  situaties waarin een aanrijding niet meer kan worden vermeden en acties bepalen en 
ondernemen om de veiligheidsmarges te verhogen tot een niveau waarop een aanrijding nog wel 
kan worden vermeden wanneer de potentiële gevaren zich voordoen.   
1.5 Doelstell ing: het voertuig kunnen laden met inachtneming van de voorschriften 
inzake veiligheid en het correcte gebruik van het voertuig:   
op rijdende voertuigen werkende krachten, de keuze van de versnelling afstemmen op de belasting 
van het voertuig en het profi el van de weg, gebruik van automatische transmissiesystemen, 
berekening van het laadvermogen van een voertuig of voertuigcombinatie, berekening van het 
nuttige volume, verdeling van de belasting, gevolgen van overbelasting van de as, stabiliteit van het 
voertuig en zwaartepunt, soorten verpakking en pallets;   
voornaamste categorieën goederen die moeten worden vastgezet, klem - en vastzettechnieken, 
gebruik van sjorringen, controleren van vastzetinrichtingen, gebruik van laad - en losmachines, 
aanbrengen en v erwijderen van dekzeilen.   
 
915 
 2. Toepassing van de voorschriften   
2.1 Doelstelling: kennis van de sociale omgeving en de regels voor het wegvervoer:   
specifiek voor de vervoersector geldende maximumwerktijden; principes, toepassing en gevolgen 
van de voorschriften op het gebied van rij - en rusttijden en de tachograaf; sancties op het niet of 
verkeerd gebruiken van dan wel knoeien met de tachograaf; kenn is van de sociale omgeving in het 
wegvervoer: rechten en plichten van de bestuurders inzake basiskwalificatie en nascholing.   
2.2 Doelstelling: de regelgeving betreffende het goederenvervoer kennen:   
documenten met betrekking tot vervoersexploitatie, aan  boord mee te nemen documenten, verbod 
op het gebruik van bepaalde wegen, tolheffingen, uit standaardcontracten voor goederenvervoer 
voortvloeiende verplichtingen, opstelling van de documenten die het vervoerscontract vormen, 
internationale transportvergun ningen, verplichtingen van het Verdrag betreffende de Overeenkomst 
tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR)138, opstelling van de internationale 
vrachtbrief, grensoverschrijdingen, expediteurs, speciale documenten die de goederen begeleiden.    
3. Gezondheid, verkeers - en milieuveiligheid, dienstverlening, logistiek   
3.1 Doelstelling: bedacht zĳn op de gevaren van het verkeer en op arbeidsongevallen:   
soorten arbeidsongevallen in de vervoersector, statistieken van verkeersongevallen, betrokk enheid 
daarbĳ van vrachtwagens/touringcars, gevolgen op menselĳk, materieel en financieel vlak.   
3.2 Doelstelling: het kunnen voorkomen van criminaliteit en vervoer van illegale 
immigranten:   
algemene informatie, gevolgen voor de bestuurders, preventieve  maatregelen, checklist, wetgeving 
inzake de verantwoordelĳkheid van de vervoerder.   
3.3 Doelstelling: fysieke risico’s kunnen voorkomen:   
ergonomische principes; risicohandelingen en -houdingen, lichamelĳke conditie, oefeningen in 
goederenbehandeling, p ersoonlĳke beschermingsmiddelen.   
3.4 Doelstelling: zich bewust zĳn van het belang van een goede fysieke en mentale 
gezondheid:   
beginselen van een gezonde en evenwichtige voeding, effecten van alcohol, medicĳnen of andere 
stoffen die het gedrag kunnen beïnvloeden, symptomen, oorzaken, effecten van vermoeidheid en 
stress, fundamenteel belang van de basiscyclus werk/rust.   
3.5 Doels telling: noodsituaties kunnen beoordelen:   
gedrag bĳ noodsituaties: inschatting van de situatie, erger voorkomen, hulpdiensten waarschuwen, 
hulp verlenen aan gewonden en eerstehulpverlening, optreden bĳ brand, inzittenden van een 
vrachtwagen redden, react ie in geval van agressie; basisbeginselen invulling schadeformulier.   
                                                            
138 Gedaan te Genève op 19 mei 1956.  
 
916 
 3.6 Doelstelling: door zĳn gedrag kunnen bĳdragen aan het imago van een 
onderneming:   
gedrag van de bestuurder en imago: belang voor de onderneming van de kwaliteit van de 
dienstverlen ing door de bestuurder, de taken van de bestuurder, personen waarmee een bestuurder 
te maken krĳgt, onderhoud van het voertuig, organisatie van het werk, commerciële en financiële 
gevolgen van een geschil.   
3.7 Doelstelling: kennis van het economische kli maat van het goederenvervoer over de 
weg en van de marktordening:   
verhouding tussen het wegvervoer en de overige vervoerstakken (concurrentie, verladers), 
verschillende activiteiten in het wegvervoer (vervoer voor rekening van derden, voor eigen rekening , 
aanvullende activiteiten), organisatie van de voornaamste soorten vervoersondernemingen of 
aanverwante transportactiviteiten, gespecialiseerd vervoer (tankwagens, koelwagens, gevaarlijke 
goederen, vervoer van dieren enz.), ontwikkelingen in de sector (di versificatie van het 
dienstenaanbod, railvervoer/wegvervoer, uitbesteding enz.).  
Afdeling 2: Verplichte basiskwalificatie, als bedoeld in deel B, afdeling 1, artikel  3, lid  1, punt  a) 
Een Partij kan specifieke andere opleidingen in verband met goederenver voer over de weg die op 
grond van haar wetgeving verplicht zijn, als onderdeel van de opleiding uit hoofde van deze afdeling 
en afdeling 3 van dit aanhangsel beschouwen.  
2.1. Optionele combinatie van het bijwonen van een cursus en het afleggen van een tes t   
De basiskwalificatie behelst onderwijs over alle in de lijst van afdeling  1 van dit aanhangsel 
genoemde onderwerpen. De opleiding voor die basiskwalificatie duurt 280 uur.   
Elke aspirant -bestuurder moet ten minste twintig uur zelf een voertuig besture n van de betreffende 
categorie dat ten minste voldoet aan de normen voor examenvoertuigen.   
Wanneer de aspirant -bestuurder zelf een voertuig bestuurt, moet hij worden begeleid door een 
instructeur in dienst van een erkend opleidingscentrum. Elke aspirant -bestuurder mag ten hoogste 
acht van de twintig uur gedurende welke hij zelf een voertuig bestuurt, rijden op een speciaal terrein 
of in een hoogwaardige simulator om de verdere ontwikkeling van rationeel rijgedrag op basis van 
veiligheidsvoorschriften te b eoordelen, met name wat betreft de controle over het voertuig bij 
wisselende toestand van het wegdek, de manier waarop die toestand verandert als gevolg van de 
weersomstandigheden en het tijdstip overdag of ‘s nachts, en de optimalisatie van het 
brandstofv erbruik.    
Een Partij en, in het geval van de Unie, een lidstaat kan toestaan dat een deel van de opleiding door 
het erkend opleidingscentrum wordt verzorgd via ICT -instrumenten, zoals e -learning, waarbij ervoor 
wordt gezorgd dat de hoge kwaliteit en de do eltreffendheid van de opleiding worden gehandhaafd, 
en via het selecteren van de vakken waarbij ICT -hulpmiddelen het meest doeltreffend kunnen 
worden ingezet. In dat geval zijn een betrouwbare gebruikersidentificatie en passende 
controlemiddelen vereist.  
Voor de in deel B, afdeling 1, artikel  5, lid  4, bedoelde bestuurders duurt de opleiding voor de 
basiskwalificatie zeventig uur, met inbegrip van vijf uur tijdens welke ze zelf het voertuig besturen.   
 
917 
 Na afloop van die opleiding wordt de bestuurder door de bevoegde instanties van de Partijen of de 
door hen aangewezen entiteiten aan een mondeling of schriftelijk examen onderworpen. Het 
examen omvat ten minste één vraag per doelstelling op de lijst van on derwerpen in afdeling  1 van 
dit aanhangsel.  
2.2 Mogelĳkheid van examens   
De bevoegde instanties van de Partijen, of de door hen aangewezen entiteiten, organiseren de 
hierboven bedoelde theorie - en praktĳkexamens om na te gaan of de aspirant -bestuurders 
beschikken over de volgens afdeling 1 van dit aanhangsel vereiste kennis met betrekking tot alle 
daar genoemde doelstellingen en onderwerpen.   
(a) Het theorie -examen bestaat uit ten minste twee delen:   
(i) vragen waarbĳ uit meerdere antwoorden kan worden gekozen,  dan wel vragen 
met een direct antwoord, of een combinatie van de twee systemen; en  
(ii) casestudy’s.   
Het theorie -examen duurt ten minste vier uur.   
(b) Het praktĳkexamen bestaat uit twee delen:   
(i) een rĳtest, om de verdere ontwikkeling van het rationeel rĳgedrag  op basis van de 
veiligheidsvoorschriften te beoordelen. Zo mogelĳk vindt deze rĳtest plaats op 
wegen buiten de agglomeraties, op autosnelwegen en op autowegen (of 
vergelĳkbare wegen), alsmede op alle soorten stedelĳke wegen, welke de diverse 
soorten probl emen moeten opleveren die een bestuurder kan tegenkomen. Het is 
wenselĳk dat die test plaatsvindt bĳ verschillende niveaus van verkeersdrukte. De 
rĳtĳd moet zo optimaal mogelĳk worden gebruikt om de kandidaat te beoordelen 
in alle verkeerszones waarin hĳ t erecht kan komen. Die test duurt ten minste 
negentig minuten;   
(ii) een praktische test die ten minste de punten 1.5, 3.2, 3.3 en 3.5 van afdeling 1 van 
dit aanhangsel bestrĳkt.   
Die test duurt ten minste dertig minuten.   
De bij de praktijkexamens gebruikte voertuigen beantwoorden ten minste aan de normen voor 
examenvoertuigen.  
Het praktĳkexamen kan worden aangevuld met een derde test op een speciaal terrein of in een 
hoogwaardige simulator om de verdere ontwikkeling van r ationeel rĳgedrag op basis van 
veiligheidsvoorschriften te beoordelen, met name wat betreft de controle over het voertuig bĳ 
wisselende toestand van het wegdek en de manier waarop die toestand verandert als gevolg van de 
weersomstandigheden en het tĳdstip overdag of ‘s nachts.   
Voor die facultatieve test is geen duur vastgesteld. Indien de bestuurder aan een dergelijke test 
wordt onderworpen, mag de duur ervan in mindering worden gebracht op de onder i) bedoelde 
negentig minuten van de rĳtest, met dien ver stande dat er niet meer dan dertig minuten in 
mindering mag worden gebracht.   
 
918 
 Voor de in deel B, afdeling 1, artikel 5, lid 4, bedoelde bestuurders blĳft het theorie -examen beperkt 
tot de in afdeling 1 van dit aanhangsel genoemde onderwerpen die relevant zijn voor de voertuigen 
waarop de nieuwe basiskwalificatie betrekking heeft. Deze bestuurders moeten wel het volledige 
praktĳkexamen afleggen.   
Afdeling 3: Versnelde basiskwalificatie, als bedoeld in deel B, afdeling 1, artikel  3, lid 2, van bijlage 
ROAD. 1   
De versnelde basiskwalificatie behelst onderwijs over alle in de lijst van afdeling  1 van dit aanhangsel 
genoemde onderwerpen. Deze versnelde opleiding duurt 140  uur.   
Elke aspirant -bestuurder moet ten minste tien uur zelf een voertuig besturen van de  betreffende 
categorie dat ten minste voldoet aan de normen voor examenvoertuigen.  
Wanneer de aspirant -bestuurder zelf een voertuig bestuurt, moet hij worden begeleid door een 
instructeur in dienst van een erkend opleidingscentrum. Elke aspirant -bestuurde r mag ten hoogste 
vier van de tien uur gedurende welke hij zelf een voertuig bestuurt, rijden op een speciaal terrein of 
in een hoogwaardige simulator om de verdere ontwikkeling van rationeel rijgedrag op basis van 
veiligheidsvoorschriften te beoordelen, m et name wat betreft de controle over het voertuig bij 
wisselende toestand van het wegdek en de manier waarop die toestand verandert als gevolg van de 
weersomstandigheden en het tijdstip overdag of ‘s nachts, en de optimalisatie van het 
brandstofverbruik.   
Afdeling 2, punt  2.1, vierde alinea, van dit aanhangsel geldt ook voor de versnelde basiskwalificatie.   
Voor de in deel B, afdeling 1, artikel  5, lid  4, bedoelde bestuurders duurt de opleiding voor de 
versnelde basiskwalificatie 35 uur, met inbegrip van twee en een half uur tijdens welke ze zelf het 
voertuig besturen.   
Na afloop van die opleiding wordt de bestuurder door de bevoegde instanties van de Partijen of de 
door hen aangewezen entiteiten aan een mondeling of schriftelijk examen onderworpen. Het 
examen omvat ten minste één vraag per doelstelling op de lijst van on derwerpen in afdeling  1 van 
dit aanhangsel.  
Een Partij kan specifieke andere opleidingen in verband met goederenvervoer over de weg die op 
grond van haar wetgeving verplicht zijn, als onderdeel van de opleiding uit hoofde van deze afdeling 
beschouwen.  
Afdeling 4: Verplichte nascholing, als bedoeld in deel B, afdeling 1, artikel  3, lid  1, punt  b) van bijlage 
ROAD.1  
Verplichte nascholingscursussen worden georganiseerd door een erkend opleidingscentrum. Deze 
cursussen duren 35  uur per vijf  jaar en worden ge geven in modules van ten  minste zeven  uur die 
over twee opeenvolgende dagen mogen worden gespreid. Wanneer wordt gebruikgemaakt van e -
learning zorgt het erkend opleidingscentrum ervoor dat de goede kwaliteit van de opleiding 
gehandhaafd wordt en selecteert  het vakken waarbij ICT -instrumenten het meest doeltreffend 
kunnen worden ingezet. De Partijen eisen met name een betrouwbare gebruikersidentificatie en 
passende controlemiddelen. De opleiding door middel van e -learning duurt ten hoogste twaalf uur. 
Minste ns één van de opleidingsmodules wordt besteed aan een verkeersveiligheidsthema. De 
inhoud van de opleiding wordt afgestemd op de specifieke behoeften van het door de bestuurder 
verrichte vervoer en op de relevante ontwikkelingen op het gebied van technolog ie en regelgeving, 
en daarbij wordt, voor zover mogelijk, rekening gehouden met de specifieke opleidingsbehoeften 
 
919 
 van de bestuurder. Tijdens de 35  uur moeten verschillende onderwerpen aan bod komen, inclusief 
herhalingsopleiding indien blijkt dat de bestuu rder een specifieke corrigerende opleiding nodig 
heeft.  
Een Partij en, in het geval van de Unie, een lidstaat kan specifieke andere opleidingen in verband 
met goederenvervoer over de weg die op grond van de eigen wetgeving verplicht zijn, als onderdeel 
van de opleiding uit hoofde van deze afdeling beschouwen.  
Afdeling 5: Goedkeuring van de basiskwalificatie en de nascholing   
5.1. De opleidingscentra die met de basiskwalificatie en de nascholing zĳn belast, moeten 
worden goedgekeurd door de bevoegde insta nties van de Partijen. Die goedkeuring mag uitsluitend 
op schriftelĳke aanvraag worden verleend. Bĳ de goedkeuringsaanvraag dienen documenten met de 
volgende inhoud te worden overgelegd:   
5.1.1.  een passend kwalificatie - en opleidingsprogramma met vermeld ing van leerstof, 
lesprogramma en de gebruikte lesmethoden;   
5.1.2.  de kwalificaties en werkterreinen van de instructeurs;   
5.1.3.  informatie over de cursusruimten, het lesmateriaal, de voor de praktĳklessen 
beschikbare middelen en het gebruikte wagenpar k;   
5.1.4.  de voorwaarden voor deelname aan de cursussen (aantal deelnemers).   
5.2. De bevoegde instantie moet schriftelĳk haar goedkeuring geven, waarbĳ de volgende 
voorwaarden gelden:   
5.2.1.  de opleiding moet worden gegeven conform de bĳ de aanvraag gevoegde 
documenten;   
5.2.2.  het moet voor de bevoegde instanties mogelĳk zĳn om bevoegde personen de 
opleidingscursussen van de erkende centra te laten bĳwonen, en zĳ moeten het recht hebben om er 
controle uit te oefenen op de ingezette middelen en het g oede verloop van de opleidingen en de 
examens;   
5.2.3.  de goedkeuring kan worden ingetrokken of opgeschort, indien niet aan de 
voorwaarden ter zake wordt voldaan.   
Het erkende centrum moet garanderen dat de instructeurs goed bekend zĳn met de meest recen te 
ontwikkelingen in de beroepsopleidingsvoorschriften en -eisen. De instructeurs moeten in het kader 
van een specifieke selectieprocedure aantonen dat zĳ didactisch en pedagogisch onderlegd zĳn. Wat 
het praktĳkgedeelte van de opleiding betreft, moeten de instructeurs aantonen dat zĳ ervaring als 
beroepsbestuurders of een analoge ervaring als bestuurder hebben, zoals die van instructeurs die les 
geven in het besturen van zware vrachtwagens.   
Het lesprogramma moet worden opgesteld conform de goedkeuring, op  basis van de op de lĳst in 
afdeling 1 genoemde onderwerpen.  
     
 
920 
 Aanhangsel ROAD.B.1.2: In deel B, afdeling 1, artikel  9, van deze bijlage bedoeld model van de 
kwalificatiekaart bestuurder  
 
Bladzijde 1   
   
KWALIFICATIEKAART BESTUURDER  (LIDSTAAT/VK)  
1. 
2 
3. 
4a. 4b. 
4c. (4d.)  
5 a. 5b. 
7. 
(8.) 
 
9. 
 
 
 
Bladzijde 2  
 
 
  
 
1. Naam  
2. Voornaam  
3. Geboortedatum en -plaats  
4a. Datum van afgifte  
4b. Vervaldatum  
4c. Afgegeven door  
5 a. Nr. van het rijbewijs  
5b. Serienr.  
10. Uniecode139 
 
                                                            
139 Indien van toepassing  11. 
 
 9. 10. 
C1  
C  
D1  
D  
C1E  
CE  
D1E  
DE  6. FOTO  
 
921 
 Afdeling 2. Rijtijden, onderbrekingen en rusttijden  
Artikel 1 – Toepassingsgebied   
1. Deze afdeling bevat de in artikel ROAD.7, lid 1, punt b), van deze overeenkomst bedoelde 
voorschriften inzake rijtijden, onderbrekingen en r usttijden voor bestuurders die ritten uitvoeren als 
bedoeld in  artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tussen, door en binnen de grondgebieden van de 
Partijen]  van deze overeenkomst.    
2. Wanneer een bestuurder een in artikel ROAD.4 [Vervoer van goederen tuss en, door en 
binnen de grondgebieden van de Partijen] van deze overeenkomst bedoelde rit uitvoert, zijn de 
voorschriften van deze afdeling van toepassing op elk door die bestuurder verricht vervoer over de 
weg tussen de grondgebieden van de Partijen en tuss en de lidstaten.  
3. Deze afdeling is van toepassing:   
(a) wanneer de maximaal toegestane massa van de voertuigen, dat van de aanhangwagens of 
opleggers inbegrepen, meer dan 3,5 ton bedraagt; of   
(b) met ingang van 1 juli 2026, waarbij de maximaal toegestane mass a van de voertuigen, 
aanhangwagens of opleggers inbegrepen, meer dan 2,5 ton bedraagt.   
4. Deze afdeling is niet van toepassing op vervoer door:   
(a) voertuigen of een samenstel van voertuigen met een maximaal toegestane massa van niet 
meer dan 7,5  ton die g ebruikt worden voor:   
(i) het vervoer van materiaal, uitrusting of machines die de bestuurder nodig heeft 
voor de uitoefening van zijn beroep, of   
(ii) het leveren van goederen die op ambachtelijke wijze zijn vervaardigd,   
en die enkel binnen een straal van 100  km rond de vestigingsplaats van de onderneming worden 
geleverd en op voorwaarde dat het besturen van het voertuig niet de hoofdactiviteit van de 
bestuurder is en waarbij het vervoer niet voor rekening van derden gebeurt;  
(b) voertuigen met een toegelaten maximumsnelheid van ten hoogste 40  km/u;   
(c) voertuigen van, of zonder bestuurder gehuurd door, de strijdkrachten, civiele bescherming, 
brandweer en korpsen voor de handhaving van de openbare orde voor zover het vervoer 
plaatsvindt in het kader van de taak waarmee die organen zijn belast en onder hun  
controle valt;   
(d) voertuigen die gebruikt worden in noodsituaties of voor reddingsoperaties;   
(e) speciaal voor medische doeleinden gebruikte voertuigen;   
(f) voertuigen die speciaal zijn uitgerust voor reparaties en wegslepen, binnen een straal van 
100 km rond hun standplaats;   
(g) voertuigen die op de weg worden getest in verband met technische verbeteringen, 
reparatie of onderhoud, en nieuwe of omgebouwde voertuigen die nog niet in het verkeer 
zijn gebracht;   
 
922 
 (h) voertuigen met een maximaal toegestane massa, die van  aanhangwagens of opleggers 
inbegrepen, van meer dan 2,5  ton maar niet meer dan 3,5  ton, die worden gebruikt voor 
het vervoer van goederen, indien het vervoer niet wordt verzorgd voor rekening van 
derden, maar voor rekening van de onderneming of de bestuur der, en het besturen van 
het voertuig niet de hoofdactiviteit is van de persoon die het voertuig bestuurt;  
(i) commerciële voertuigen die krachtens de wetgeving van de lidstaat waar ermee wordt 
gereden een historisch statuut hebben, en die voor niet -commercie el goederenvervoer 
worden gebruikt.   
Artikel 2 – Definities   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt verstaan onder:  
(a) “wegvervoer”: elke verplaatsing die geheel of gedeeltelijk over voor openbaar gebruik 
toegankelijke wegen plaatsvindt, in lege of bel aden toestand;   
(b) “onderbreking”: elke periode waarin de bestuurder niet mag rijden en ook geen andere 
werkzaamheden mag verrichten en die uitsluitend dient om te rusten;   
(c) “andere werkzaamheden”: alle activiteiten die worden gedefinieerd als arbeidstijd in  deel 
B, afdeling 3, artikel 2, lid 1, behalve “rijden”, met inbegrip van alle werkzaamheden voor 
dezelfde of voor een andere werkgever in of buiten de vervoerssector;   
(d) “rust”: iedere ononderbroken periode waarin een bestuurder vrijelijk over zijn tijd ka n 
beschikken;   
(e) “dagelijkse rusttijd”: de dagelijkse periode waarin een bestuurder vrijelijk over zijn tijd kan 
beschikken, en die een “normale dagelijkse rusttijd” en een “verkorte dagelijkse rusttijd” 
omvat:   
(i) “normale dagelijkse rusttijd”: een periode v an rust van ten minste elf uur, die kan 
worden opgesplitst in twee perioden, waarvan de eerste ten minste drie 
ononderbroken uren bedraagt en de tweede ten minste negen ononderbroken 
uren bedraagt; en   
(ii) “verkorte dagelijkse rusttijd”: een periode van rust van ten minste negen uur maar 
minder dan elf uur;   
(f) ”wekelijkse rusttijd”: een wekelijkse periode waarin een bestuurder vrijelijk over zijn tijd 
kan beschikken, en die een “normale wekelijkse rusttijd” en een “verkorte wekelijkse 
rusttijd” omvat:   
(i) “normal e wekelijkse rusttijd”: een periode van rust van ten minste 45 uur; en   
(ii) “verkorte wekelijkse rusttijd”: een periode van rust van minder dan 45 uur die, 
onder de voorwaarden van artikel  6, leden 6 en 7, van deze afdeling kan worden 
bekort tot minimaal 24 a chtereenvolgende uren;   
(g) “week”: de periode tussen 00.00 uur op maandag en 24.00 uur op zondag;   
(h) “rijtijd”: de duur van de rijactiviteit zoals geregistreerd:   
 
923 
 (i) automatisch of semi -automatisch door de tachograaf zoals bepaald in deel B, 
afdeling 4, artikel  2, punten e), f), g) en h), van deze bijlage ; of 
(ii) op manuele wijze zoals vereist op grond van deel B, afdeling 4, artikel 9, lid 2, en 
artikel 11, van deze bijlage;  
  
(i) “dagelijkse rijtijd”: de totale bij elkaar opgetelde rijtijd tussen het einde van de ene 
dagelijkse rusttijd en het begin van de volgende dagelijkse rusttijd of tussen een dagelijkse 
en een wekelijkse rusttijd;   
(j) “wekelijkse rijtijd”: de totale bij elkaar opgetelde rijtijd gedurende een week;   
(k) “maximaal toegestane massa”: de hoogst toegestane totaalmassa van een voertuig, het 
laadvermogen daaronder begrepen;   
(l) “meervoudige bemanning”: een situatie waarin er zich tijdens elke rijperiode tussen twee 
opeenvol gende dagelijkse rusttijden of tussen een dagelijkse rusttijd en een wekelijkse 
rusttijd ten minste twee bestuurders in het voertuig bevinden om het te besturen. Bij 
meervoudige bemanning is de aanwezigheid van een andere bestuurder of andere 
bestuurders g edurende het eerste uur facultatief, maar gedurende de resterende periode 
verplicht;   
(m) “rijperiode”: de bij elkaar opgetelde rijtijd vanaf het ogenblik dat een bestuurder begint te 
rijden na een rusttijd of een onderbreking, totdat hij een rusttijd neemt o f een 
onderbreking neemt; een rijperiode kan al dan niet onderbroken worden.   
Artikel 3 – Voorwaarde voor bijrijders  
De minimumleeftijd van bijrijders wordt vastgesteld op 18 jaar.   Elke Partij en, in het geval van de 
Unie, een lidstaat mag echter de min imumleeftijd van bijrijders verlagen tot 16 jaar, op voorwaarde 
dat de verlaging geschiedt met het oog op de beroepsopleiding en er wordt voldaan aan de 
arbeidswetgeving van het Verenigd Koninkrijk en, voor de Unie, van de betrokken lidstaat.   
Artikel 4 – Rijtijden   
1. De dagelijkse rijtijd bedraagt niet meer dan negen uur.   
De dagelijkse rijtijd mag echter worden verlengd tot ten hoogste tien uur, maar niet meer dan twee 
keer in een week.   
2. De wekelijkse rijtijd bedraagt niet meer dan 56 uur, waarbij de maximale wekelijkse 
arbeidstijd van 60 uur niet wordt overschreden.   
3. De totale bij elkaar opgetelde rijtijd gedurende twee opeenvolgende weken bedraagt niet 
meer dan 90 uur.   
4. De dagelijkse en wekelijkse rijtijd omvat alle rijtijd binnen het gron dgebied van de Partijen.   
5. De bestuurder registreert als “andere werkzaamheden” alle tijd besteed volgens de 
omschrijving in artikel 2, punt c), van deze afdeling en alle tijd die hij heeft besteed aan het besturen 
van een voertuig voor commerciële acti viteiten waarvoor de rijtijd niet hoeft te worden 
 
924 
 geregistreerd, en registreert alle perioden van “beschikbaarheid” volgens de definitie van deel B, 
afdeling 3, artikel 2, lid 2, overeenkomstig deel B, afdeling 4, artikel 6, lid 5, punt b), iii). Deze 
registratie gebeurt manueel op een registratieblad of een afdruk of door gebruik van handmatige 
invoerfaciliteiten op het controleapparaat.  
Artikel 5 – Onderbrekingen   
Na een rijperiode van vier en een half uur neemt de bestuurder een aaneengesloten onderbre king 
van ten minste 45 minuten, tenzij hij een rusttijd neemt.   
Die onderbreking kan worden vervangen door een onderbreking van ten minste 15 minuten gevolgd 
door een onderbreking van ten minste 30 minuten die elk zodanig tijdens de periode worden 
ingelas t, dat aan de bepalingen van de eerste alinea wordt voldaan.   
Een bestuurder die deel uitmaakt van een meervoudige bemanning kan een onderbreking van 45 
minuten nemen in een voertuig dat door een andere bestuurder wordt bestuurd, mits de bestuurder 
die de  onderbreking neemt, de bestuurder die het voertuig bestuurt, niet bijstaat.  
Artikel 6 – Rust   
1. Een bestuurder neemt dagelijkse en wekelijkse rusttijden.   
2. Binnen elke periode van 24 uur na het einde van de voorafgaande dagelijkse of wekelijkse 
rusttijd moet een bestuurder een nieuwe dagelijkse rusttijd genomen hebben.   
Indien het gedeelte van de dagelijkse rusttijd dat binnen die periode van 24 uur valt ten minste 
negen maar niet meer dan elf uur bedraagt, wordt deze dagelijkse rusttijd als een verkorte dagelijkse 
rusttijd aangemerkt.   
3. Een dagelijkse rusttijd mag wor den verlengd tot een normale wekelijkse rusttijd of een 
verkorte wekelijkse rusttijd.   
4. Een bestuurder mag tussen twee wekelijkse rusttijden ten hoogste drie keer een verkorte 
dagelijkse rusttijd hebben.   
5. In afwijking van lid 2 geldt dat een bestuur der die deel uitmaakt van een meervoudige 
bemanning, een nieuwe dagelijkse rusttijd van ten minste negen uur moet hebben genomen binnen 
dertig uur na het einde van een dagelijkse of wekelijkse rusttijd.   
6. Per periode van twee opeenvolgende weken neemt e en bestuurder ten minste:   
(a) twee normale wekelijkse rusttijden; of   
(b) één normale wekelijkse rusttijd en één verkorte wekelijkse rusttijd van ten minste 24 uur.   
Een wekelijkse rusttijd mag niet later beginnen dan aan het einde van zes perioden van 24 uur te 
rekenen vanaf het einde van de vorige wekelijkse rusttijd.  
7.  In afwijking van lid 6 mag een bestuurder die internationaal goederenvervoer verricht, 
buiten het grondgebied van de Partij van de ondernemer van goederenvervoer over de weg of, voor 
bestuurders van ondernemers van goederenvervoer over de weg van de EU, b uiten het grondgebied 
van de lidstaat van de ondernemer van goederenvervoer over de weg twee opeenvolgende verkorte 
wekelijkse rusttijden nemen, op voorwaarde dat de bestuurder in een willekeurige periode van vier 
 
925 
 opeenvolgende weken ten minste vier wekeli jkse rusttijden neemt, waarvan er ten minste twee 
normale wekelijkse rusttijden zijn.  
Voor de toepassing van dit lid wordt een bestuurder geacht internationaal vervoer te verrichten op 
voorwaarde dat de bestuurder de twee opeenvolgende verkorte wekelijkse  rusttijden begint buiten 
het grondgebied van de Partij van de ondernemer van goederenvervoer over de weg en de 
woonplaats van de bestuurder of, voor de Unie, buiten het grondgebied van de lidstaat van de 
ondernemer van goederenvervoer over de weg en het l and van de woonplaats van de bestuurder.   
Iedere reductie van wekelijkse rusttijden wordt gecompenseerd door een equivalente periode van 
rust die voor het einde van de derde week na de betrokken week en bloc moet worden genomen.  
Indien twee verkorte weke lijkse rusttijden overeenkomstig de derde alinea opeenvolgend worden 
genomen, wordt de volgende wekelijkse rusttijd voorafgegaan door een rusttijd ter compensatie van 
die twee verkorte wekelijkse rusttijden.  
8. Rust die wordt genomen  ter compensatie van e en verkorte wekelijkse rusttijd moet 
aansluitend op een andere rusttijd van ten minste negen uur worden genomen.   
9. De normale wekelijkse rusttijden en wekelijkse rusttijden van meer dan 45 uur ter 
compensatie van eerdere verkorte wekelijkse rusttijden, mogen niet in een voertuig worden 
genomen. Zij worden genomen in een passend gendervriendelijk verblijf met geschikte 
slaapfaciliteiten en sanitaire voorzieningen.   
Eventuele kosten voor het verblijf buiten het voertuig worden door de werkgever gedekt.  
10. Vervoersondernemingen plannen het werk van de bestuurders zodanig dat zij binnen elke 
periode van vier opeenvolgende weken kunnen terugkeren naar de exploitatievestiging van de 
werkgever waar de bestuurder normaal gesproken gestationeerd is en waar zijn  normale wekelijkse 
rusttijd begint in het Verenigd Koninkrijk en, in het geval van de Unie, in de lidstaat van vestiging van 
de werkgever, of naar zijn woonplaats, zodat hij ten minste één normale wekelijkse rusttijd of een 
wekelijkse rusttijd van meer da n 45  uur ter compensatie van een verkorte wekelijkse rusttijd kan 
nemen.  
Indien de bestuurder echter twee opeenvolgende verkorte wekelijkse rusttijden heeft genomen 
overeenkomstig lid 7, plant de vervoersonderneming het werk van de bestuurder zodanig dat de 
bestuurder vóór het begin van de normale wekelijkse rusttijd van meer dan 45  uur die ter 
compensatie wordt genomen, kan terugkeren.  
De onderneming documenteert hoe zij die verplichting vervult en houdt de documentatie bij op haar 
zetel om deze op verzo ek ter beschikking te kunnen stellen van de controleautoriteiten.  
11. Een wekelijkse rusttijd die in twee weken valt, mag in één van beide weken geteld worden, 
maar niet in beide.   
12. Bij wijze van afwijking kan een bestuurder die een voertuig begeleidt  dat per veerboot of 
trein wordt vervoerd, die rusttijd hooguit tweemaal onderbreken voor andere activiteiten die samen 
niet langer dan één uur duren, op voorwaarde dat de bestuurder een normale dagelijkse rusttijd of 
een verkorte wekelijkse rusttijd neemt . Tijdens die normale dagelijkse rusttijd of verkorte wekelijkse 
rusttijd moet de bestuurder kunnen beschikken over een slaapcabine, bed of slaapbank.  
 
926 
 Wat de normale wekelijkse rusttijden betreft, geldt die afwijking alleen voor veerboot - of treinreizen 
indien:   
(a) de geplande reis ten minste acht uur zal duren; en   
(b) de bestuurder toegang heeft tot een slaapcabine op de veerboot of de trein.  
13. Tijd besteed om te reizen naar een plaats om controle te nemen over een voertuig dat onder 
het toepassingsgebied van deze afdeling valt, of om terug te keren van deze plaats, wanneer het 
voertuig zich niet in de woonplaats van de bestuurder of in de exploi tatievestiging van de werkgever 
waaraan de bestuurder normalerwijze verbonden is, bevindt, wordt niet geteld als rust of een 
onderbreking, tenzij de bestuurder reist met een veerboot of trein en kan beschikken over een 
slaapcabine, bed of slaapbank.  
14. Tijd besteed door een bestuurder om met een voertuig dat buiten het toepassingsgebied 
van deze afdeling valt, te rijden naar of van een voertuig dat onder het toepassingsgebied van deze 
afdeling valt en zich niet in de woonplaats van de bestuurder of in de exploitatievestiging van de 
werkgever waaraan de bestuurder normalerwijze verbonden is, bevindt, wordt geteld als “andere 
werkzaamheden”.  
Artikel 7 – Aansprakelijkheid van ondernemers van goederenvervoer over de weg   
1. Ondernemers van goederenvervoer ov er de weg uit een Partij mogen bestuurders die zij in 
dienst hebben of die hun ter beschikking zijn gesteld, niet betalen, zelfs niet in de vorm van premies 
of loontoeslagen, naargelang de afgelegde afstand, de leveringssnelheid en/of de hoeveelheid 
vervoe rde goederen indien dergelijke betalingen van die aard zijn de verkeersveiligheid in gevaar te 
brengen en/of inbreuken op deze afdeling aan te moedigen.  
2. Ondernemers van goederenvervoer over de weg uit een Partij organiseren het vervoer over 
de weg en g even passende instructies aan de bemanningsleden op een zodanige manier dat die 
bemanningsleden aan de bepalingen van deze afdeling kunnen voldoen.  
3. Ondernemers van goederenvervoer over de weg uit een Partij zijn aansprakelijk voor 
inbreuken van hun bes tuurders, ook wanneer die inbreuken zijn begaan op het grondgebied van de 
andere Partij.   
Onverminderd het recht van de Partijen om de ondernemers van goederenvervoer over de weg 
volledig aansprakelijk te stellen, kunnen Partijen die aansprakelijkheid lat en afhangen van de vraag 
of de ondernemer een inbreuk tegen de leden 1 en 2 heeft begaan. De Partijen mogen alle 
bewijsstukken in overweging nemen die kunnen staven dat de ondernemer van goederenvervoer 
over de weg redelijkerwijs niet aansprakelijk kan wor den gesteld voor de begane inbreuk.   
4. Ondernemers van goederenvervoer over de weg, expediteurs, bevrachters, hoofd‐ en 
onderaannemers en uitleenbedrijven voor bestuurders zorgen ervoor dat contractueel 
overeengekomen tijdschema’s voor het vervoer in ove reenstemming zijn met deze afdeling.   
5. Een ondernemer van goederenvervoer over de weg die gebruikmaakt van voertuigen die zijn 
uitgerust met een controleapparaat dat in overeenstemming is met deel B, afdeling 4, artikel 2, punt 
f), g) of h), en die onde r het toepassingsgebied van deze afdeling vallen:   
(i) zorgt ervoor dat alle relevante gegevens, zo vaak als door de betrokken Partij is 
voorgeschreven, van de voertuigunit en de bestuurderskaart worden gedownload, 
 
927 
 en dat de relevante gegevens frequenter word en overgebracht om ervoor te 
zorgen dat alle door of voor die ondernemer van goederenvervoer over de weg 
verrichte activiteiten worden overgebracht; en  
(ii) zorgt ervoor dat alle gegevens die van de voertuigunit en de bestuurderskaart 
worden gedownload, gedure nde ten minste twaalf maanden vanaf de registratie 
ervan worden bewaard en op verzoek van de met controle belaste ambtenaar in 
de vestigingen van de ondernemer van goederenvervoer over de weg rechtstreeks 
of op afstand toegankelijk zijn.  
Voor de toepassing  van dit lid heeft “gedownload” de betekenis die daaraan wordt toegekend in 
deel C, afdeling 2, artikel 2, lid 2, punt h).    
De uiterste termijn waarbinnen de relevante gegevens ingevolge punt i) van dit lid moeten worden 
gedownload, bedraagt 90 dagen voo r gegevens van de voertuigunit en 28 dagen voor gegevens van 
de bestuurderskaart.   
Artikel 8 – Uitzonderingen   
1. Mits de verkeersveiligheid niet in gevaar komt en teneinde een geschikte stopplaats te 
kunnen bereiken, mag de bestuurder afwijken van de ar tikelen 4, 5 en 6, voor zover zulks nodig is 
om de veiligheid van personen, van het voertuig of van zijn lading te waarborgen. De bestuurder 
tekent uiterlijk bij aankomst op een geschikte stopplaats aard en reden van een dergelijke afwijking 
met de hand aa n op het registratieblad of op een afdruk van zijn controleapparaat of in het 
dienstrooster.   
2. Mits de verkeersveiligheid niet in gevaar komt, mag de bestuurder in uitzonderlijke 
omstandigheden ook afwijken van artikel  4, leden  1 en  2, en van artikel  6, lid 2, door de dagelijkse en 
wekelijkse rijtijd met maximaal één uur te overschrijden om de exploitatievestiging van de 
werkgever of zijn woonplaats te kunnen bereiken voor het nemen van een wekelijkse rusttijd.   
De bestuurder mag, onder dezelfde omstand igheden, de dagelijkse en wekelijkse rijtijd met 
maximaal twee uur overschrijden, op voorwaarde dat onmiddellijk vóór het extra rijden een 
aaneengesloten onderbreking van dertig minuten is genomen, om de exploitatievestiging van de 
werkgever of de woonplaa ts van de bestuurder te bereiken met het oog op het nemen van een 
normale wekelijkse rusttijd.  
De bestuurder moet uiterlijk bij aankomst op de bestemming of op de geschikte stopplaats de reden 
van een dergelijke afwijking met de hand aantekenen op het regi stratieblad of op een afdruk van zijn 
controleapparaat of in het dienstrooster.  
Elke verlenging van de rijtijd wordt gecompenseerd door een equivalente periode van rust, die voor 
het einde van de derde week na de betrokken week en bloc in combinatie met een rusttijd moet 
worden genomen.  
3. Mits de verkeersveiligheid daardoor niet in het gedrang komt, mag elke Partij, en in het 
geval van de Unie, een lidstaat voor het eigen grondgebied of, met instemming van de andere Partij, 
voor het grondgebied van de andere Partij, uitzonderingen toestaan op de artikelen 3 tot en met 6, 
en deze uitz onderingen laten afhangen van bijzondere voorwaarden, voor vervoer dat wordt 
verricht met:   
 
928 
 (a) voertuigen van, of zonder bestuurder gehuurd door, de overheid voor wegvervoer dat de 
particuliere ondernemers voor goederenvervoer over de weg niet beconcurreert;    
(b) voertuigen voor goederenvervoer van, of zonder bestuurder gehuurd door landbouw‐, 
tuinbouw‐, bosbouw‐, veeteelt of visserijbedrijven die in het kader van hun eigen 
bedrijvigheid worden gebruikt voor ritten binnen een straal van 100 km rond de 
vestigings plaats van het bedrijf;   
(c) land‐ en bosbouwtrekkers die worden gebruikt voor land‐ of bosbouwwerkzaamheden, 
binnen een straal van 100 km rond de vestigingsplaats van het bedrijf dat deze voertuigen 
bezit, huurt of leaset;   
(d) voertuigen of een samenstel van v oertuigen met een maximaal toegestane massa van niet 
meer dan 7,5  ton die gebruikt worden door aanbieders van universele diensten voor het 
bezorgen van goederen in het kader van de universele dienst. Die voertuigen mogen alleen 
binnen een straal van 100 km  rond de vestigingsplaats van het bedrijf worden gebruikt en 
op voorwaarde dat dit vervoer niet de hoofdactiviteit van de bestuurder is;  
(e) voertuigen die uitsluitend rijden op eilanden waarvan de oppervlakte niet meer dan 2  300 
km2 bedraagt en die niet met d e rest van het nationale grondgebied zijn verbonden door 
een brug, een wad of een tunnel, geschikt voor het verkeer van motorvoertuigen;  
(f) voor goederenvervoer gebruikte voertuigen, binnen een straal van 100  km rond de 
vestigingsplaats van het bedrijf, die worden aangedreven met aardgas of LPG of 
elektriciteit, met een maximaal toegestane massa, met inbegrip van de massa van de 
aanhangwagens of opleggers, van niet meer dan 7,5  ton;   
(g) voertuigen die worden gebruikt in verband met de rioleringsdienst, diensten ter 
bescherming tegen overstromingen, diensten met betrekking tot de water -, gas - of 
elektriciteitsvoorziening, onderhoud van en toezicht  op wegen, de deur -aan-
deurophaaldienst voor huishoudelijk afval en de verwijdering ervan, diensten van 
telegrafie en telefonie, radio - en televisie -uitzendingen, evenals voor de opsporing van 
zend - of ontvangstapparatuur voor radio en televisie;   
(h) speciaa l voor het vervoer van circus - of kermismateriaal uitgeruste voertuigen;   
(i) speciaal uitgeruste voertuigen voor mobiele projecten, die in stilstand voornamelijk als 
educatieve inrichting bedoeld zijn;   
(j) voertuigen voor het ophalen van melk op boerderijen en /of voor het terugbrengen van 
melkbussen of zuivelproducten voor de veevoeding naar boerderijen;  
(k) speciaal voor geld - en/of waardetransporten uitgeruste voertuigen;   
(l) voertuigen gebruikt voor het vervoer van niet voor menselijke consumptie bestemde 
geslach te dieren of slachtafvallen;   
(m) voertuigen die uitsluitend gebruikt worden op wegen binnen hubfaciliteiten, zoals havens, 
intermodale overslagcentra en spoorwegterminals;   
(n) voertuigen die voor het vervoer van levende dieren van de boerderijen naar de plaats elijke 
markten en omgekeerd of van de markten naar de plaatselijke slachthuizen gebruikt 
worden binnen een straal van ten hoogste 100  km; 
 
929 
 (o) voertuigen of samenstellen van voertuigen die bouwmachines vervoeren voor een 
bouwbedrijf binnen een straal van 100  km rond de vestigingsplaats van het bedrijf, op 
voorwaarde dat het besturen van de voertuigen niet de hoofdactiviteit van de bestuurder 
is; en  
(p) voertuigen die worden gebruikt voor de levering van stortklaar beton.  
4. Mits de arbeidsomstandigheden van bestuu rders en de verkeersveiligheid niet in gevaar 
worden gebracht en de in deel B, afdeling 3, artikel 3, vastgestelde limieten in acht worden 
genomen, kan een Partij en, in het geval van de Unie, een lidstaat tijdelijke uitzonderingen op de 
toepassing van de artikelen 4, 5 en 6 van deze afdeling toestaan op vervoersactiviteiten die in 
uitzonderlijke omstandigheden worden verricht, overeenkomstig de in die Partij geldende 
procedure.   
De tijdelijke uitzonderingen worden naar behoren gemotiveerd en onmiddellijk ter kennis gebracht 
van de andere Partij. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer stelt de bijzonderheden van 
die kennisgeving vast. Elke Partij maakt die informatie onmiddellijk bekend op een openbare website 
en zorgt ervoor dat bij haar handhaving sactiviteiten rekening wordt gehouden met door de andere 
Partij toegestane uitzonderingen.    
  
 
930 
 Afdeling 3.  Arbeidstijd van mobiele werknemers  
Artikel 1 Toepassingsgebied  
1. Deze afdeling is van toepassing op mobiele werknemers die in dienst zijn van in d e Partijen 
gevestigde ondernemers van goederenvervoer over de weg en die ritten verzorgen in de zin van 
artikel ROAD.4. [vervoer van goederen tussen, door en binnen het grondgebied van de Partijen] van 
deze overeenkomst.   
Deze afdeling is ook van toepassi ng op zelfstandige bestuurders.   
2. Voor zover deze afdeling nadere bepalingen bevat met betrekking tot mobiele werknemers 
die wegvervoersactiviteiten verrichten, derogeert zij aan artikel LPF.2.27.  
3. Deze afdeling vormt een aanvulling op deel B, afdeli ng 2, die derogeert aan deze afdeling.  
4. Een Partij mag deze afdeling buiten toepassing verklaren voor mobiele werknemers en 
zelfstandig bestuurders die per kalendermaand niet meer dan twee ritten verzorgen in de zin van 
artikel ROAD.4. [vervoer van goederen tussen, door en binnen het grondgebied van de Partijen] van 
deze overeenkomst.  
5. Indien een Partij deze afdeling overeenkomstig lid 4 buiten toepassing verklaart, stelt zij de 
andere Partij daarvan in kennis.  
Artikel 2 - Definities  
Voor de toepa ssing van deze afdeling wordt verstaan onder:  
1) “arbeidstijd”:  
(a) in het geval van mobiele werknemers: de periode tussen het begin en het einde van het 
werk, waarin de werknemer op het werk is, ter beschikking van de werkgever staat en zijn 
taken of activiteiten uitoefent, dat wil zeggen:  
  de tijd die aan alle wegvervo ersactiviteiten wordt besteed, met name de volgende:  
(i) rijden;  
(ii) laden en lossen;  
(iii) toezicht houden op het in - en uitstappen van passagiers;  
(iv) schoonmaken en technisch onderhoud; alsmede  
(v) alle andere werkzaamheden om de veiligheid van het voertuig en de lading te 
verzekeren, dan wel om te voldoen aan de wettelijke of bestuursrechtelijke 
verplichtingen die rechtstreeks met het specifieke vervoer in kwestie verband 
houden, met inbegrip van het toezicht op het laden en lossen, de afwikkeling van 
administratieve for maliteiten bij de politie, de douane, de immigratie -autoriteiten 
enz.,  
— de perioden waarin de bestuurder niet vrijelijk over zijn tijd kan beschikken en op de 
werkplek moet blijven, gereed om aan het werk te gaan, en daarbij belast is met bepaalde 
 
931 
 aan di e dienst verbonden taken, met name de wachttijden bij laden of lossen wanneer de 
verwachte duur daarvan niet vooraf bekend is, dat wil zeggen: hetzij vóór het vertrek of 
net vóór het daadwerkelijk begin van de periode in kwestie, hetzij op grond van de 
algemene bepalingen die de sociale partners hebben afgesproken en/of krachtens de 
wetgeving van de Partijen;  
(b) in het geval van zelfstandige bestuurders geldt dezelfde definitie voor de periode tussen 
het begin en het einde van het werk, waarin de zelfstandige  bestuurder op de werkplek is, 
ter beschikking van de klant staat en zijn taken of activiteiten uitoefent, buiten algemeen 
administratief werk dat niet direct verband houdt met het specifieke vervoer in kwestie.  
Als arbeidstijd worden niet aangemerkt, de onderbrekingen in de zin van artikel 4, de rusttijden van 
artikel 5, alsmede — onverminderd de wetgeving van de Partijen of afspraken tussen de sociale 
partners op grond waarvan dergelijke perioden moeten worden gecompenseerd of beperkt — de in 
punt 2 bedo elde beschikbaarheidstijd;  
2) “beschikbaarheidstijd”:  
— andere perioden dan onderbrekingen of rusttijden, waarin de mobiele werknemer niet op de 
werkplek hoeft te blijven, doch beschikbaar moet zijn om gevolg te kunnen geven aan eventuele 
oproepen om de rit aan te vatten of te hervatten, of om andere werkzaamheden uit te voeren. Als 
beschikbaarheidstijd worden met name aangemerkt, de perioden waarin de mobiele werknemer 
een per veerboot of trein vervoerd voertuig begeleidt, alsmede wachttijden aan grenzen  en ten 
gevolge van rijverboden;  
— de perioden en de verwachte duur moeten de mobiele werknemer van tevoren bekend zijn, dat 
wil zeggen vóór het vertrek of net vóór het daadwerkelijk begin van de beschikbaarheidstijd, of op 
grond van de algemene bepalinge n die de sociale partners hebben afgesproken, en/of die in de 
wetgeving van de Partijen zijn vastgelegd;  
— voor mobiele werknemers in ploegendienst, de tijd die zij gedurende de rit naast de bestuurder of 
in een slaapcabine doorbrengen;  
3) “werkplek”:  
- de locatie van de hoofdvestiging van de ondernemer van goederenvervoer over de weg waarvoor 
de persoon die mobiele wegvervoersactiviteiten verricht, taken uitvoert, en de verschillende 
nevenvestigingen, al dan niet samenvallend met het hoofdkantoor of de hoofdvestiging;  
- het voertuig waarvan de persoon die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefent voor 
zijn taken gebruik maakt; en  
- elke andere plaats waar de met het vervoer verband houdende activiteiten worden verricht;  
4) “mobiele werknemer”:  voor de toepassing van deze afdeling, een werknemer die lid is van 
het personeel dat zich verplaatst van een onderneming die personen - of goederenvervoer over de 
weg verricht op het grondgebied van de andere Partij, met inbegrip van stagiaires en leerling en;  
5) “zelfstandige bestuurder”: eenieder wiens voornaamste beroepsactiviteit erin bestaat tegen 
vergoeding  goederen over te weg te vervoeren en die gerechtigd is om voor eigen rekening te 
werken en die niet aan een werkgever gebonden is door een arbeids overeenkomst of enige andere 
arbeidsrechtelijke ondergeschiktheidsrelatie, die de bedoelde activiteiten vrij kan organiseren, wiens 
 
932 
 inkomsten rechtstreeks afhankelijk zijn van de gemaakte winst en die vrij is om individueel of in 
samenwerking met andere ze lfstandige bestuurders handelsbetrekkingen met verscheidene klanten 
te onderhouden.  
Voor de toepassing van deze afdeling gelden voor bestuurders die niet aan deze criteria voldoen, 
dezelfde rechten en plichten als die welke in deze afdeling voor mobiele werknemers zijn 
vastgesteld;  
6) “persoon die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefent”: een mobiele 
werknemer of een zelfstandig bestuurder;  
7) “week”: de periode tussen maandag 0.00 uur en zondag 24.00 uur;  
8) “nachttijd”: een periode van ten minste vier uur, krachtens de nationale wetgeving, tussen 
00.00 uur en 07.00 uur; en  
9) “nachtarbeid”: werk dat in de nachttijd wordt verricht.  
Artikel  3 — Maximale wekelijkse arbeidstijd  
1. Elke Partij neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de gemiddelde wekelijkse 
arbeidstijd de 48 uur niet overschrijdt. De maximale wekeli jkse arbeidstijd mag alleen dan tot 60 uur 
worden verhoogd, wanneer over een periode van vier maanden het gemiddelde van 48 uur per 
week niet wordt overschreden.   
2. Elke Partij neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de arbeidstijd de som is 
van de bij verschillende werkgevers gepresteerde arbeidstijd. De werkgever verzoekt de mobiele 
werknemer schriftelijk hem een overzicht van de bij andere werkgevers gepresteerde arbeidstijd 
over te leggen. De mobiele werknemer verstrekt deze gegevens schri ftelijk.  
Artikel 4 — Onderbrekingen  
Onverminderd deel B, afdeling 2, van deze bijlage neemt elke Partij de nodige maatregelen om 
ervoor te zorgen dat personen die mobiele wegvervoersactiviteiten verrichten, in geen geval langer 
dan zes opeenvolgende uren  zonder onderbreking werken. De arbeidstijd wordt onderbroken door 
een onderbreking van ten minste 30 minuten, indien het totaal aantal arbeidsuren zes tot negen uur 
bedraagt, en van ten minste 45 minuten, indien het totaal aantal uren meer dan negen uur 
bedraagt.  
De onderbrekingen kunnen worden onderverdeeld in perioden van ten minste 15 minuten.  
Artikel  5 — Rusttijden  
Voor de toepassing van deze afdeling vallen stagiaires en leerlingen die in dienst zijn van een 
onderneming die vervoer van personen of goederen over de weg op het grondgebied van de andere 
Partij verricht, onder dezelfde bepalingen inzake rusttijden als andere mobiele werknemers, 
overeenkomstig deel B, afdeling 2, van deze bijlage.   
Artikel  6 — Nachtarbeid  
Elke Partij neemt de nodige ma atregelen om ervoor te zorgen dat:  
 
933 
 (a) in geval van nachtarbeid, de dagelijkse arbeidstijd niet meer bedraagt dan 10 uur per 
periode van 24 uur; en  
(b) de compensatie voor nachtarbeid conform de nationale regelgeving, de collectieve 
overeenkomsten, de afspraken t ussen sociale partners en/of de nationale praktijk is, en dat 
de verkeersveiligheid door deze compensatie niet in gevaar komt.  
Artikel 7 — Afwijkingen  
1. Van de artikelen 3 en 6 kan om objectieve of technische redenen ofwel om redenen in 
verband met de w erkorganisatie worden afgeweken bij collectieve overeenkomst, bij afspraak 
tussen de sociale partners, ofwel — indien dit niet mogelijk is — bij wettelijke of bestuursrechtelijke 
bepaling, op voorwaarde dat de vertegenwoordigers van de betrokken werkgevers  en werknemers 
worden geraadpleegd en dat alle relevante vormen van sociale dialoog worden aangemoedigd.  
2. De mogelijkheid om af te wijken van artikel 3 mag niet tot gevolg hebben dat voor de 
berekening van de gemiddelde maximale wekelijkse arbeidstijd v an 48 uur wordt uitgegaan van een 
referentieperiode van meer dan zes maanden.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer wordt in kennis gesteld van de afwijkingen 
die een Partij krachtens lid 1 toepast.  
Artikel 8 — Informatie en gegevens  
Elke Pa rtij ziet erop toe dat:  
(a) mobiele werknemers worden geïnformeerd over de toepasselijke nationale voorschriften, 
de interne regels van de ondernemer van goederenvervoer over de weg en de 
overeenkomsten tussen de sociale partners, met name collectieve overeen komsten en 
ondernemingsovereenkomsten die op grond van deze afdeling zijn gesloten; alsmede  
(b) de arbeidstijd van personen die mobiele wegvervoersactiviteiten verrichten, wordt 
geregistreerd. De gegevens worden na afloop van de periode waarop zij betrekking h ebben 
nog ten minste twee jaar bewaard. De verantwoordelijkheid voor de registratie van de 
arbeidstijd van mobiele werknemers berust bij de werkgever. Op hun verzoek verstrekt de 
werkgever de mobiele werknemers een kopie van de geregistreerde gegevens.  
Artikel 9 — Gunstigere bepalingen  
Deze afdeling laat de bevoegdheid van de Partijen onverlet om wettelijke of bestuursrechtelijke 
bepalingen die gunstiger zijn voor de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van personen 
die mobiele wegvervoersactiviteiten verrichten, toe te passen of in te voeren of om de toepassing 
van collectieve overeenkomsten of afspraken tussen de sociale partners die gunstiger zijn voor de 
bescherming van de veiligheid en de gezondheid van mobiele werknemers, t oe te staan of te 
bevorderen. Die bepalingen worden op niet -discriminerende wijze toegepast.  
  
 
934 
  
Afdeling 4. Gebruik van tachografen door bestuurders   
Artikel 1 — Onderwerp en beginselen   
In deze afdeling worden de voorschriften vastgesteld voor bestuurders  die binnen het 
toepassingsgebied van deel B, afdeling 2, vallen met betrekking tot  het gebruik van tachografen als 
bedoeld in artikel ROAD 7, lid 1, punt b), van deze overeenkomst.  
Artikel 2 - Definities   
Voor de toepassing van deze afdeling gelden de de finities van deel B, afdeling 2, artikel 2.  
Naast de in lid 1 bedoelde definities wordt, voor de toepassing van deze afdeling verstaan onder:  
(a) “tachograaf” of “controleapparaat”: het in wegvoertuigen in te bouwen apparaat om 
gegevens betreffende het rijde n en de snelheid van deze voertuigen automatisch of 
semiautomatisch weer te geven, te registreren, af te drukken, op te slaan of door te geven, 
evenals details over bepaalde werktijden van de bestuurder;   
(b) “registratieblad”: een blad dat ontworpen is om ge gevens op te nemen en vast te leggen, 
dat wordt aangebracht in een analoge tachograaf en waarop de schrijfstiften van de 
analoge tachograaf continu de te registreren gegevens optekenen;  
(c)  “tachograafkaart”: smartcard voor gebruik in de tachograaf waardoor de tachograaf de 
taak van de kaarthouder kan vaststellen en gegevens kan verzenden en opslaan;   
(d) “bestuurderskaart”: een door de bevoegde autoriteiten van een Partij aan een bestuurder 
afzonderlijk afgegeven tachograafkaart die de bestuurder identificeert en de activiteiten 
van de bestuurder registreert;   
(e) “analoge tachograaf”: een tachograaf die voldoet aan de specificaties in bijlage I bij 
Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad140, zoals aangepast bij aanhangsel ROAD.B.4.1;  
(f) “digitale tachograaf”: een ta chograaf die voldoet aan een van de volgende specificaties, 
zoals aangepast bij aanhangsel ROAD.B.4.2:   
- bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad, van toepassing tot en met 30 
september 2011;   
- bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85  van de Raad, van toepassing vanaf 1 
oktober 2011; of  
- bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad, van toepassing vanaf 1 
oktober 2012,  
                                                            
140Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad van 20 decem ber 1985 betreffende het controleapparaat in het 
wegvervoer  
PB L 370 van 31.12.1985, blz. 8.  
 
935 
 (g) “slimme tachograaf 1”: een tachograaf die voldoet aan bijlage IC bij 
Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799  van de Commissie, die van toepassing is met ingang 
van 15 juni 2019, zoals aangepast bij aanhangsel ROAD.B.4.3;  
(h) “slimme tachograaf 2”: een tachograaf die aan de volgende eisen voldoet:   
- automatische registratie van grensoverschrijding;  
- registratie van laad - en losactiviteiten;  
- registratie of het voertuig wordt gebruikt voor het vervoer van goederen of personen; 
alsmede  
- met de specificaties die worden vastgesteld in de uitvoeringshandelingen, bedoeld in 
artikel  11, eerste alinea, van Verordening (EU) n r. 165/2014141, zoals aangepast bij 
besluit van het Gespecialiseerd Comité voor het wegvervoer;  
(i) “voorval”: een door de digitale tachograaf gedetecteerd abnormaal functioneren dat 
mogelijk het gevolg is van een fraudepoging;  
(j) “ongeldige kaart”: een kaart die gebrekkig is gebleken of waarvan de eerste authenticatie 
is mislukt, of waarvan de geldigheidsduur nog niet begonnen of reeds verstreken is.  
Artikel  3 — Gebruik van bestuurderskaarten  
1. De bestuurderskaart is persoonlijk .  
2. Een bestuurder mag niet meer dan één geldige bestuurderskaart bezitten en mag uitsluitend 
zijn eigen gepersonaliseerde bestuurderskaart gebruiken. Hij mag geen defecte of verlopen kaart 
gebruiken.  
Artikel  4 — Afgifte van bestuurderskaarten  
1. De bestuurderskaart wordt aangevraagd bij de bevoegde autoriteit van de Partij  waar de 
bestuurder zijn gewone verblijfplaats heeft.   
2. In dit artikel wordt onder “gewone verblijfplaats” verstaan, de plaats waar een natuurlijke 
persoon gewoonlijk, dat wil  zeggen ten minste 185 dagen per kalenderjaar, verblijft omdat die 
persoon daar persoonlijk en beroepsmatig mee verbonden is, of omdat hij er niet beroepsmatig mee 
verbonden is, doch wel in persoonlijk opzicht kennelijk sterke banden mee heeft.  
De gewone verblijfplaats van een natuurlijke persoon die beroepsmatig verbonden is met een 
andere plaats dan die waar hij in persoonlijk opzicht mee verbonden is en die dientengevolge 
afwisselend in plaatsen in de twee Partijen verblijft, wordt geacht de plaats te z ijn waarmee hij in 
                                                            
141Verordening (EU) nr. 165/2014 van het Europees Parlement en van de Raad van 4 februari 2014 betreffende 
tachografen in het wegvervoer, tot intrekking van Verorden ing (EEG) nr. 3821/85 van de Raad betreffende het 
controleapparaat in het wegvervoer en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees 
Parlement en de Raad tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer 
(Voor de EER relevante tekst)  
PB L 60 van 28.2.2014, blz. 1.  
 
936 
 persoonlijk opzicht verbonden is, op voorwaarde dat hij er regelmatig terugkeert. Deze laatste 
voorwaarde vervalt ingeval de betrokkene op het grondgebied van een Partij verblijft om een 
opdracht van bepaalde duur te vervullen.  
3. De ge wone verblijfplaats van de bestuurder wordt aangetoond met passende middelen, met 
name zijn identiteitskaart of een andere legitimatie.  
Artikel  5 — Vernieuwing van bestuurderskaarten  
De bestuurder die zijn bestuurderskaart wenst te vernieuwen, richt daar toe een verzoek tot de 
bevoegde autoriteiten van de  Partij waar hij zijn gewone verblijfplaats heeft, uiterlijk 15 werkdagen 
vóór de datum waarop de kaart verstrijkt.  
Artikel  6 — Gebruik van bestuurderskaarten en registratiebladen  
1. Voor iedere dag dat hij rijdt, vanaf het tijdstip waarop hij het voertuig overneemt, gebruikt 
de bestuurder registratiebladen of bestuurderskaarten. Het registratieblad of de bestuurderskaart 
wordt niet vóór het einde van de dagelijkse werktijd uit het apparaat genomen, tenzi j dit anderszins 
is toegestaan of noodzakelijk is om na een grensoverschrijding het landsymbool in te voeren. Het 
registratieblad of de bestuurderskaart mag niet worden gebruikt voor een langere periode dan die 
waarvoor het blad of de kaart bestemd is.   
2. De bestuurder zorgt voor een passende bescherming van de registratiebladen en gebruikt 
geen bevuilde of beschadigde registratiebladen of bestuurderskaarten. De bestuurder ziet erop toe 
dat, rekening houdend met de duur van de dienst, de afdruk van gegeve ns van de tachograaf op 
verzoek van een controlerend ambtenaar in geval van controle correct kan worden gemaakt.  
3. Ingeval de bestuurder zich niet bij het voertuig bevindt en daardoor de tachograaf waarmee 
het voertuig is uitgerust, niet kan bedienen, wo rden de in lid 5, punt b), ii), iii) en iv), bedoelde 
tijden:  
(a) als het voertuig is uitgerust met een analoge tachograaf, met de hand, door automatische 
registratie of anderszins, leesbaar op het registratieblad opgetekend zonder dat dit wordt 
bevuild; of  
(b) als het voertuig is uitgerust met een digitale tachograaf, een slimme tachograaf 1 of een 
slimme tachograaf 2, op de bestuurderskaart geregistreerd met behulp van de voorziening 
voor handmatige invoer waarmee de tachograaf is uitgerust.  
De Partijen mogen de bestuurders niet verplichten tot het overleggen van documenten ter staving 
van hun bezigheden wanneer zij zich niet bij het voertuig bevinden.  
4. Indien het voertuig dat met een digitale tachograaf, een slimme tachograaf 1 of een slimme 
tachograaf 2 is  uitgerust, door meer dan één bestuurder wordt bemand, zorgt elke bestuurder 
ervoor dat zijn bestuurderskaart in de juiste lezer in de tachograaf is ingebracht.  
Indien het voertuig dat met een analoge tachograaf is uitgerust, door meer dan één bestuurder 
wordt bemand, brengen de bestuurders op de registratiebladen de nodige wijzigingen aan zodat de 
relevante gegevens worden geregistreerd op het blad van de bestuurder die daadwerkelijk het 
voertuig bestuurt.  
5. De bestuurders moeten:  
 
937 
 (a) erop toezien dat de tijdsaanduiding op het registratieblad overeenkomt met de wettelijke 
tijd in het land waar het voertuig is ingeschreven;  
(b) de schakelorganen bedienen met behulp waarvan de volgende te registreren tijden kunnen 
worden onderscheiden:  
teken : de rijtijd;  (i) onde r het 
(ii)  onder het teken: “andere werkzaamheden”, waaronder wordt verstaan 
de tijd die wordt besteed aan alle andere bezigheden in de zin van deel 
B, afdeling 3, artikel 2, punt a), dan het rijden, alsmede aan alle werkzaamheden 
voor d ezelfde of een andere werkgever in of buiten de vervoerssector;  
(iii)  onder het teken: “beschikbaarheid”, in de zin van deel B, afdeling 3, 
artikel  2, punt b),   
(iv)  onder het teken: onderbrekingen, rust, jaarlijks verlof of 
ziekteverlof; en  
(v)  onder het teken voor “veerboot/trein”: Naast het teken: de rusttijd op 
een veerboot of trein krachtens deel B, afdeling 2, artikel  6, lid 12.     
6. Elke bestuurder van een voertuig uitgerust met een analoge tachograaf, brengt op zijn 
registratieblad de vo lgende gegevens aan:  
(a) naam en voornaam van de bestuurder, bij het begin van het gebruik van het 
registratieblad;  
(b) datum en plaats, bij het begin en aan het einde van het gebruik van het registratieblad;  
(c) het kentekennummer van elk voertuig waarmee hij werk t, aan het begin van de eerste rit 
die op het registratieblad wordt geregistreerd, en vervolgens, indien van voertuig wordt 
gewisseld, tijdens het gebruik van het registratieblad;  
(d) kilometerstand:  
(i) vóór de eerste rit die op het registratieblad wordt geregis treerd;  
(ii) aan het einde van de laatste rit die op het registratieblad wordt geregistreerd;  
(iii) indien tijdens een werkdag van voertuig wordt gewisseld, de stand in het eerste 
voertuig waarmee de bestuurder heeft gewerkt en de stand in het volgende 
voertuig;  
(e) het tijdstip waarop van voertuig wordt gewisseld; alsmede  
(f) het symbool van het land waar de werkperiode van de dag respectievelijk is begonnen en 
geëindigd. De bestuurder vermeldt ook het symbool van het land dat hij binnenrijdt nadat 
hij een grens van een EU-lidstaat of van het Verenigd Koninkrijk heeft overschreden, bij het 
begin van zijn eerste stop in die lidstaat of in het Verenigd Koninkrijk. Die eerste stop wordt 
gemaakt bij de dichtstbijzijnde stopplaats aan of voorbij de grens. Wanneer de 
overschrij ding van de grens plaatsvindt op een veerboot of een trein, vermeldt de 
bestuurder het landsymbool aan de haven of op het station van aankomst.   
7. De bestuurder vermeldt in de digitale tachograaf het symbool van het land waar de 
werkperiode van de dag re spectievelijk is begonnen en geëindigd.  

 
938 
 Met ingang van 2 februari 2022 vermeldt de bestuurder ook het symbool van het land dat hij 
binnenrijdt nadat hij een grens van een lidstaat of van het Verenigd Koninkrijk heeft overschreden, 
bij het begin van zijn e erste stop in die lidstaat of in het Verenigd Koninkrijk. Die eerste stop wordt 
gemaakt bij de dichtstbijzijnde stopplaats aan of voorbij de grens. Wanneer de overschrijding van de 
grens plaatsvindt op een veerboot of een trein, vermeldt de bestuurder het landsymbool aan de 
haven of op het station van aankomst.  
Een lidstaat of het Verenigd Koninkrijk kan de bestuurder van voertuigen die op zijn grondgebied 
binnenlands vervoer verrichten echter verplichten bij het landsymbool nadere geografische 
gegevens te verstrekken, mits deze nadere geografische gegevens door de Partijen van tevoren aan 
elkaar zijn meegedeeld.  
De bestuurder is niet verplicht de gegevens bedoeld in de eerste alinea, eerste zin, in te voeren als 
de tachograaf die locatiegegevens automatisch registreert.  
Artikel  7 — Correct gebruik van tachografen  
1. Vervoersondernemingen en bestuurders zorgen er voor dat digitale tachografen en 
bestuurderskaarten correct werken en correct worden gebruikt. Vervoersondernemingen en 
bestuurders die gebruikmaken van analoge tachografen, zorgen ervoor dat deze correct werken en 
dat de registratiebladen correct wordt ge bruikt.  
2. Het is verboden gegevens op het registratieblad, op de tachograaf of op de bestuurderskaart 
opgeslagen gegevens, of afdrukken van de tachograaf te vervalsen, te verbergen, uit te wissen of te 
vernietigen. Manipulatie van de tachograaf, het regi stratieblad of de bestuurderskaart die kan leiden 
tot het vervalsen, uitwissen of vernietigen van de gegevens en/of afgedrukte informatie is verboden. 
In het voertuig mag geen voorziening aanwezig zijn die tot dit doel kan worden gebruikt.  
Artikel  8 — Gestolen, verloren of defecte bestuurderskaarten  
1. De autoriteiten van de Partij die de kaart afgeeft, houden een register bij waarin afgegeven, 
gestolen, verloren en defecte kaarten worden opgetekend, gedurende ten minste de 
geldigheidstermijn van de kaart en.  
2. Beschadigde of defecte bestuurderskaarten worden door de bestuurder teruggezonden naar 
de bevoegde autoriteit van het land  waar hij zijn gewone verblijfplaats heeft. Van diefstal van de 
kaart wordt aangifte gedaan bij de bevoegde autoriteiten van h et land waar de diefstal heeft 
plaatsgevonden.  
3. Van verlies van de bestuurderskaart wordt formeel aangifte gedaan bij de bevoegde 
autoriteiten van de Partij van afgifte, en bij die van de Partij waar de bestuurder zijn gewone 
verblijfplaats heeft, als h et verschillende Partijen betreft.  
4. Bij beschadiging, defect, verlies of diefstal van de bestuurderskaart verzoekt de bestuurder 
de bevoegde autoriteiten van de Partij van zijn gewone verblijfplaats binnen zeven dagen om 
vervanging van de kaart.   
5. Onder de in lid 4 genoemde omstandigheden kan de bestuurder gedurende ten hoogste 15 
dagen, of gedurende een langere termijn als dit noodzakelijk is om het voertuig naar het bedrijf 
terug te rijden, zonder kaart blijven rijden, mits de bestuurder kan aanto nen dat hij binnen die 
termijn de kaart niet kan overleggen of gebruiken.   
 
939 
 Artikel  9 — Beschadigde bestuurderskaarten en registratiebladen  
1. In geval van beschadiging van een registratieblad waarop gegevens zijn geregistreerd of van 
een bestuurderskaart , wordt het registratieblad of de bestuurderskaart door de bestuurders 
bewaard, samen met elk reserveblad dat als vervanging wordt gebruikt.  
2. Indien de bestuurderskaart beschadigd, defect, verloren of gestolen is, maakt de bestuurder:  
(a) aan het begin van  de rit een afdruk van de gegevens van het door hem bestuurde voertuig, 
waarop hij melding maakt van:  
(i) gegevens waarmee hij kan worden geïdentificeerd (naam, nummer van de 
bestuurderskaart of het rijbewijs), voorzien van zijn handtekening; alsmede  
(ii) de in ar tikel 6, lid 5, punt b), ii), iii) en iv), bedoelde tijden;  
(b) aan het eind van de rit een afdruk van de gegevens betreffende de tijden die door de 
tachograaf zijn geregistreerd, tekent hij alle tijden op die aan andere werkzaamheden, 
beschikbaarheid en rust  zijn besteed na de aan het begin van de rit gemaakte afdruk, 
indien deze niet door de tachograaf zijn geregistreerd, en vermeldt hij in dat document 
gegevens die zijn identificatie mogelijk maken (naam, nummer van de bestuurderskaart of 
het rijbewijs), vo orzien van zijn handtekening.  
Artikel  10 — Door de bestuurder bij zich te dragen gegevens  
1. Een bestuurder die rijdt met een voertuig dat is uitgerust met een analoge tachograaf, moet 
op verzoek van de voor controle bevoegde ambtenaar het volgende kunne n overleggen:  
(i) de registratiebladen van de lopende dag en van de voorgaande 28 dagen;  
(ii) de bestuurderskaart, indien hij houder is van een dergelijke kaart; alsmede  
(iii) alle handmatig opgetekende gegevens en alle afdrukken van de lopende dag en 
van de voorgaand e 28  dagen.   
2. De bestuurder die rijdt met een voertuig dat is uitgerust met een digitale tachograaf, een 
slimme tachograaf 1 of een slimme tachograaf 2, legt op verzoek van de erkende controleambtenaar 
het volgende over:  
(i) zijn bestuurderskaart;  
(ii) alle handmatig opgetekende gegevens en alle afdrukken van de lopende dag en 
van de voorgaande 28  dagen; alsmede  
(iii) de registratiebladen voor de in punt ii) genoemde periode waarin hij heeft gereden 
met een voertuig dat is uitgerust met een analoge tachograaf.   
Met ingang van 31 december 2024 wordt de in lid 1, punten i) en ii), en lid 2, punt ii), bedoelde 
termijn van 28 dagen vervangen door 56 dagen.   
3. Een bevoegde controleambtenaar kan de naleving van deel B, afdeling 2, controleren door 
onderzoek van de regi stratiebladen, de getoonde, afgedrukte of gedownloade gegevens die door de 
tachograaf of de bestuurderskaart zijn geregistreerd of, bij gebreke daarvan, door onderzoek van elk 
ander bewijsstuk betreffende de naleving van een bepaling van die afdeling.  
 
940 
 Artikel 11 — Procedures voor bestuurders in geval van defecte apparatuur  
Zolang de tachograaf onbruikbaar of defect is, tekent de bestuurder de gegevens op, aan de hand 
waarvan hij kan worden geïdentificeerd (naam, nummer van de bestuurderskaart of het rijbe wijs) — 
voorzien van zijn handtekening — alsmede gegevens voor de verschillende tijden die niet meer 
correct zijn geregistreerd of afgedrukt door de tachograaf:  
(a) op het registratieblad of de registratiebladen; of  
(b) op een tijdelijk blad dat aan het registra tieblad wordt gehecht of dat samen met de 
bestuurderskaart wordt bewaard.  
Artikel 12 — Handhavingsmaatregelen  
1. Elke Partij neemt passende maatregelen om ervoor te zorgen dat deel B, afdelingen 2 tot en 
met 4, worden nageleefd, met name door jaarlijks t e zorgen voor een passend niveau van controles 
langs de weg en controles ter plaatse bij ondernemingen die een grote en representatieve 
dwarsdoorsnede van mobiele werknemers, bestuurders, ondernemingen en voertuigen van alle 
binnen het toepassingsgebied va n die afdelingen vallende vervoerscategorieën vertegenwoordigen.   
De bevoegde autoriteiten van elke Partij organiseren de controles zodanig dat:   
(i) per kalenderjaar ten minste 3  % van de dagen die zijn gewerkt door bestuurders 
van de binnen het toepassings gebied van deel B, afdeling 2, vallende voertuigen 
wordt gecontroleerd; alsmede  
(ii) ten minste 30  % van het totale aantal gecontroleerde werkdagen langs de weg 
wordt gecontroleerd en ten minste 50  % ter plaatse bij ondernemingen.  
De elementen van de wegcontroles omvatten:   
(i) dagelijkse en wekelijkse rijperioden, onderbrekingen en dagelijkse en wekelijkse 
rusttijden;  
(ii) de registratiebladen van de voorgaande dagen, die zich aan boord van het voertuig 
bevinden, en/of de gegevens die voo r dezelfde periode op de bestuurderskaart 
en/of in het geheugen van de tachograaf en/of, indien nodig, op de afdrukken zijn 
opgeslagen; alsmede   
(iii) de correcte werking van de tachograaf.   
Deze controles worden uitgevoerd zonder onderscheid naar voertuigen, ondernemingen of 
bestuurders, ongeacht hun woonplaats, en ongeacht de herkomst of de bestemming van de rit of 
het type tachograaf.   
De elementen van de controles ter plaatse bij ondernemingen omvatten, naast de elementen van de 
wegcontroles:   
(i) de wekelijk se rusttijden en de rijperioden tussen deze rusttijden;   
(ii) de tweewekelijkse rijtijden;   
(iii) de compensatie voor de verkorte wekelijkse rusttijden overeenkomstig deel B, 
afdeling 2, artikel  6, leden  6 en 7; alsmede  
 
941 
 (iv) het gebruik van registratiebladen en/of voertuig - en bestuurderskaartgegevens en 
-afdrukken en/of de organisatie van de arbeidstijd van bestuurders.    
2. Indien bij een langs de weg uitgevoerde controle van de bestuurder van een in de andere 
Partij ingeschreven voertuig feiten aan het licht kome n die doen vermoeden dat er inbreuken zijn 
gepleegd die wegens het ontbreken van de noodzakelijke gegevens niet tijdens de controle kunnen 
worden opgespoord, verlenen de bevoegde instanties van elke Partij wederzijds bijstand om de 
situatie op te helderen.  Wanneer de bevoegde autoriteiten van een Partij te dien einde een controle 
ter plaatse bij de onderneming verrichten, worden de resultaten van deze controle aan de bevoegde 
autoriteiten van de andere Partij meegedeeld.   
3. De bevoegde autoriteiten van de  Partijen werken samen bij het organiseren van 
gecoördineerde controles langs de weg.   
4. Elke Partij voert een risicoclassificatiesysteem voor ondernemingen in op basis van het 
relatieve aantal en de ernst van de inbreuken, bedoeld in aanhangsel ROAD.A.1 , en van alle door een 
individuele onderneming gepleegde inbreuken die zijn opgenomen in de lijst die het Gespecialiseerd 
Comité overeenkomstig deel A, afdeling1, artikel  6, lid  3, heeft opgesteld.    
5 Ondernemingen met een hoog risicocijfer worden nauwle ttender en vaker gecontroleerd.  
6. De Partijen en, in het geval van de Unie, de lidstaten, stellen hun bevoegde instanties in 
staat een sanctie op te leggen aan een ondernemer van goederenvervoer en/of bestuurder voor een 
inbreuk op de toepasselijke bepali ngen inzake rijtijden, onderbrekingen en rusttijden die op hun 
grondgebied zijn vastgesteld en waarvoor nog geen sanctie is opgelegd, ook indien die inbreuk is 
gepleegd op het grondgebied van de andere Partij of, in het geval van de Unie, op het grondgebie d 
van een lidstaat of van een derde land.  
   
 
942 
 Aanhangsel ROAD.B.4.1: Aanpassingen aan de technische specificaties van de analoge tachograaf  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de 
Raad als volgt aangepast:  
(a) In afdeling III (Constructie -eisen van het controleapparaat), punt c) 
(Registreerinrichtingen), wordt in punt 4.1 de verwijzing naar “a rtikel 15, lid 3, 
tweede gedachtestreepje, onder b), c), en d), van de verordening” vervangen door 
“deel B, afdeling 4, artikel 6, lid 5, punt b), ii), iii) en iv), van bijlage ROAD -1 bij 
de handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de 
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd 
Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.   
(b) In afdeling III (Constructie -eisen van het controleapparaat), punt c) 
(Registreerinrichtingen), wordt in punt 4.2 de verwi jzing naar “artikel 15 van de 
verordening” vervangen door “deel B, afdeling 4, artikel 6, lid 5; van bijlage ROAD -1 bij de 
handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenig d Koninkrijk van Groot -
Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.   
(c) In afdeling IV (Registratiebladen), punt a) (Algemeen), wordt in punt 1, derde alinea de 
verwijzing naar “artikel 15, lid 5, van deze verordening” vervangen door “deel B, afdeling 4, 
artike l 6, lid 6; van bijlage ROAD -1 bij de handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen 
de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het 
Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.   
(d) In afdeling V (Ins tallatie van het controleapparaat) wordt in punt 5, eerste alinea, de 
verwijzing naar “deze verordening” vervangen door “deel B, afdeling 4, en deel C, afdeling 
2, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese 
Unie en d e Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd 
Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.   
(e) In afdeling V (Installatie van het controleapparaat) wordt in punt 5, derde alinea, de 
verwijzing naar “deel A van bijlage  II bij Richtlijn 70/156/EEG van de Raad” vervangen door 
“de geconsolideerde resolutie betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3)”, en “de 
verordening” door “deel C, afdeling 2 van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen d e Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -
Ierland, anderzijds”.  
(f) In afdeling VI (IJkingen en controles) wordt in de tekst vóór punt 1 na “lidstaten” “en het 
Verenigd Ko ninkrijk” ingevoegd.  
(g) In afdeling VI (IJkingen en controles), punt 1 (Waarmerking van nieuwe of gerepareerde 
apparaten), wordt in de tweede alinea na “lidstaten” “en het Verenigd Koninkrijk” 
ingevoegd, en wordt de verwijzing naar “de verordening en haar bij lagen” vervangen door 
“deel B, afdeling 4, en deel C, afdeling 2 van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittanni ë en Noord -
Ierland, anderzijds”.  
 
943 
 (h) In afdeling VI (IJkingen en controles), punt 3 (Periodieke controles), b), wordt na “lidstaat 
kan” “en het Verenigd Koninkrijk kunnen” ingevoegd.  
  
 
944 
 Aanhangsel ROAD.B.4.2: Aanpassingen aan de technische specificaties van de digitale tachograaf   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de 
Raad, met inbegrip van de appendices, ingevoerd bij Verordening (EG) nr. 2135/98 van de Raad, 
als volgt aangepast:  
1. In het geval van he t Verenigd Koninkrijk worden de verwijzingen naar “lidstaat” vervangen 
door “Partij”, met uitzondering van de verwijzingen in punt IV (Functionele en contructie -eisen voor 
tachograafkaarten), voorschrift 174, en punt VII (Kaartafgifte), voorschrift 268a;   
2. De verwijzing naar “Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad” en “Verordening (EG) nr. 
561/2006” wordt vervangen door “deel B, afdeling 2, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeensch ap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.    
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling I (Definities), bij Verordening (EEG) 
nr. 3821/85 van de Raad als volgt aange past:   
3. Voorschrift u) wordt vervangen door:   
“u) effectieve omtrek van de wielbanden”: gemiddelde afstand, afgelegd door elk van de wielen die 
het voertuig aandrijven, (aandrijfwielen) bij een volledige omwenteling. Het meten van deze 
afstanden moet gebeuren onder normale testomstandigheden als gedef inieerd in voorschrift 414 en 
wordt als volgt uitgedrukt: “l = … mm”. Voertuigfabrikanten kunnen het meten van deze afstanden 
vervangen door een theoretische calculatie waarbij wordt uitgegaan van de verdeling van het 
gewicht over de assen van een ongelade n voertuig in normale rijklare toestand, namelijk voorzien 
zijn van koelvloeistof, smeermiddelen, brandstof, gereedschap, reservewiel en bestuurder. De 
methode voor die theoretische berekening wordt goedgekeurd door de bevoegde instantie van een 
Partij en dat zal gebeuren voor de tachograaf in werking wordt gesteld;”  
4. In voorschrift bb) wordt de verwijzing naar “Richtlijn 92/6/EEG van de Raad” vervangen door 
“het toepasselijke recht van elke Partij”;   
5. Voorschrift ii) wordt vervangen door:   
“”veiligh eidscertificatie”: proces ter certificering, door een gemeenschappelijke 
certificeringsinstantie, dat het onderzochte controleapparaat (of een onderdeel daarvan) of de 
tachograafkaart voldoet aan de in de toepasselijke beveiligingsprofielen gedefinieerde 
veiligheidseisen;”  
6. In voorschrift mm) wordt de verwijzing naar “Richtlijn 92/23/EEG” vervangen door “VN/ECE -
Reglement nr. 54”;   
7. In voorschrift nn) wordt voetnoot 17 vervangen door:    
““Voertuigidentificatienummer”: een gestructureerde combinatie va n tekens die de fabrikant aan 
ieder voertuig geeft en bestaat uit twee delen: het eerste, bestaande uit ten hoogste zes tekens 
(letters of cijfers) ter identificatie van de algemene kenmerken van het voertuig, met name het type 
en het model; het tweede, be staande uit acht tekens, waarvan de eerste vier letters of cijfers 
kunnen zijn, en de andere vier louter cijfers, die samen met het eerste deel een duidelijke 
identificatie van een bepaald voertuig vormen.”;  
 
945 
 8. In voorschrift rr) wordt het eerste streepje vervangen door:  
“— alleen in voertuigen van het type M1 en N1 wordt geïnstalleerd en gebruikt (zoals gedefinieerd 
in de geconsolideerde resolutie betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3),”;  
 
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B,  afdeling II (Algemene kenmerken en functies 
van het controleapparaat), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:  
9. In voorschrift 004 wordt de laatste alinea geschrapt.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, a fdeling III (Functionele en contructie -eisen 
aan het controleapparaat), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:   
10. In voorschrift 065 wordt de verwijzing naar “Richtlijn 2007/46/EG” vervangen door “de 
geconsolideerde resolutie  betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3)”.    
11. In voorschrift 162 wordt de verwijzing naar “Richtlijn 95/54/EG van de Commissie van 31 
oktober 1995 tot aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 72/245/EEG van de Raad” 
vervangen do or “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling IV (Functionele en contructie -
eisen voor tachograafkaarten), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:   
12. In voorschrift 174 wordt de  verwijzing naar “VK: Het Verenigd Koninkrijk” vervangen door: 
“Voor het Verenigd Koninkrijk is het onderscheidingsteken VK”.   
13. In voorschrift 185 wordt de verwijzing naar “het grondgebied van de Gemeenschap” 
vervangen door “het grondgebied van de Unie  en van het Verenigd Koninkrijk”.   
14. In voorschrift 188 wordt de verwijzing naar “Richtlijn 95/54/EEG van de Commissie van 31 
oktober 1995” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
15. In voorschrift 189 wordt de laatste alinea geschrapt.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling V (Installatie van het 
controleapparaat), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:   
16. In voorschrift 250a wordt de verwijzing naar “Verordening (EG) nr. 68/2009” vervangen door 
“aanhangsel 12 van deze bijlage”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling VI (Controles, inspecties en 
reparaties), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:  
17. De inleidende zin wordt ver vangen door:   
”Voorschriften betreffende de omstandigheden waarin verzegelingen verwijderd mogen worden, 
zoals vermeld in artikel 5, lid 5, van deel C, afdeling 2, van bijlage ROAD -1 bij  de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en  de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.   
 
946 
 18. In punt 1 (Erkenning van installateurs of werkplaatsen) wordt de verwijzing naar “artikel 12, 
lid 1, van deze verorde ning” vervangen door “deel C, afdeling 2, artikel 8 van bijlage ROAD -1 bij  de 
handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap 
voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling VII (Kaartafgifte), bij Verordening 
(EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aangepast:  
19. In voorschrift 268a wordt telkens na “lidstaten”, “en het Verenigd Koninkrijk”  ingevoegd.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I B, afdeling VIII (Goedkeuring van het 
controleapparaat en de tachograafkaarten), bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als 
volgt aangepast:  
20. In voorschrif 271 wordt “overeenkomstig artikel 5 van deze verordening” geschrapt.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt appendix 1 (verklarende woordenlijst van de 
gegevens) van bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt aa ngepast:  
21. In voorschrift 2.111 wordt de verwijzing naar “Richtlijn 92/23/EEG 31.3.1992, PB L 129, blz. 
95” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 54”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt appendix 9 (Typegoedkeuring — lijst van minimaal 
vereiste be proevingen) van bijlage I B bij Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad als volgt 
aangepast:  
22. In afdeling 2, punt 5.1 (Functiebeproevingen van de voertuigunit), wordt de verwijzing naar 
“Richtlijn 95/54/EG” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
23. In afdeling 3, punt 5.1 (Functiebeproevingen van de bewegingsopnemer), wordt de 
verwijzing naar “Richtlijn 95/54/EG” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt aanhangsel 12 (Adaptor voor voertuigen van de 
categ orieën M1 en N1) van bijlage I B bij Uitvoeringsverordening (EEG) 3821/85 van de Raad als 
volgt aangepast:  
24. In afdeling 4 (Fabricage en functionele vereisten van de adaptor) wordt in punt 4.5. 
(Prestatiekenmerken) onder ADA_023 de verwijzing naar “Richt lijn 2006/28/EG van de Commissie 
tot aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 72/245/EEG van de Raad” vervangen 
door “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
25. In punt 7.2 (Functioneel certificaat) wordt in punt 5.1. van de tabel de verwijzing naar 
“Richtlijn 2006/28/EG” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
  
 
947 
 Aanhangsel ROAD.B.4.3: Aanpassingen aan de technische specificaties van de slimme tachograaf  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de 
Commissie, met inbegrip van de bijlagen en aanhangsels, als volgt aangepast:  
1. In het geval van het Verenigd Koninkrijk worden de verwijzingen naar “lidstaat” vervangen 
door “Partij”, met uitzondering van de verwijzingen in punt 4.1, voorschrift 229, en afdeling 7,  
voorschrift 424;  
2. De verwijzing naar “Verordening (EEG) nr. 3820/85” en “Verordening (EG) nr. 561/2006” 
wordt vervangen door “deel B, afdeling 2, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.    
3. Verwijzingen naar “Verordening (EU) nr. 165/2014” worden vervangen door “deel B, 
afdeling 4, en deel C, afdeling 2, van bijlage RO AD-1 bij de handels - en samenwerkingsovereenkomst 
tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het 
Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds, met uitzondering van de 
verwijzigingen in punt 5.3, voorschrift 402, en afdeling 7, voorschrift 424”.  
4. De verwijzingen naar “Richtlijn (EU) 2015/719” en “Richtlijn 96/53/EG van de Raad” worden 
vervangen door “deel C, afdeling 1, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen d e Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.    
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage 1 C, afdeling 1 (Definities), bij 
Uitvoeringsverord ening (EU) 2016/799 van de Commissie als volgt aangepast:   
5. Voorschrift u) wordt vervangen door:   
“u) “effectieve omtrek van de wielen”:  
gemiddelde afstand, afgelegd door elk van de wielen die het voertuig aandrijven, (aandrijfwielen) bij 
een volledig e omwenteling. Het meten van deze afstanden moet gebeuren onder normale 
testomstandigheden als gedefinieerd in voorschrift 414 en wordt als volgt uitgedrukt: “l = … mm”. 
Voertuigfabrikanten kunnen het meten van deze afstanden vervangen door een theoretisch e 
calculatie waarbij wordt uitgegaan van de verdeling van het gewicht over de assen van een 
ongeladen voertuig in normale rijklare toestand, namelijk voorzien zijn van koelvloeistof, 
smeermiddelen, brandstof, gereedschap, reservewiel en bestuurder. De meth ode voor die 
theoretische berekening wordt goedgekeurd door de bevoegde instantie van een Partij en dat zal 
gebeuren voor de tachograaf in werking wordt gesteld;”;  
6. In voorschrift hh) wordt de verwijzing naar “Richtlijn 92/6/EEG van de Raad” vervangen d oor 
“het toepasselijke recht van elke Partij”;   
7. In voorschrift uu) wordt de verwijzing naar “Richtlijn 92/23/EEG” vervangen door “VN/ECE -
Reglement nr. 54”;  
8. In voorschrift vv) wordt voetnoot 9 vervangen door:    
 
948 
 ““Voertuigidentificatienummer”: een ge structureerde combinatie van tekens die de fabrikant aan 
ieder voertuig geeft en bestaat uit twee delen: het eerste, bestaande uit ten hoogste zes tekens 
(letters of cijfers) ter identificatie van de algemene kenmerken van het voertuig, met name het type 
en het model; het tweede, bestaande uit acht tekens, waarvan de eerste vier letters of cijfers 
kunnen zijn, en de andere vier louter cijfers, die samen met het eerste deel een duidelijke 
identificatie van een bepaald voertuig vormen.”;  
9. In voorschrift yy ) wordt het eerste streepje vervangen door:   
“— alleen in voertuigen van het type M1 en N1 wordt geïnstalleerd en gebruikt (zoals gedefinieerd 
in de geconsolideerde resolutie betreffende de constructie van voertuigen (R.E.3),”;  
10. Voorschrift aaa) wordt geschrapt;  
11. In voorschrift ccc) wordt de eerste alinea vervangen door “15 juni 2019”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 2 (Algemene kenmerken en 
functies van het controleapparaat), bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de Commissie 
als volgt aangepast:   
12. In punt 2.1 wordt in punt 07 de laatste alinea geschrapt.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 3 (Constructie - en functionele 
eisen voor controleapparaten), bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de Commissie als 
volgt aangepast:  
13. In punt 3.20 wordt in voorschrift 200 de twee de zin van de derde alinea geschrapt.  
14. In punt 3.20 wordt voorschrift 201 vervangen door:   
“De voertuigunit kan tevens de volgende gegevens uitvoeren met behulp van een geschikte 
functiegebonden seriële verbinding die niet afhankelijk is van een facult atieve CAN -busverbinding 
(ISO 11898 Road vehicles — Interchange of digital information — Controller Area Network (CAN) for 
high speed communication), waardoor de verwerking van deze gegevens door andere elektronische 
units in het voertuig mogelijk wordt:   
— UTC-datum en -tijd;   
— snelheid van het voertuig;   
— totale door het voertuig afgelegde afstand (kilometerteller);   
— lopende door de bestuurder en bijrijder geselecteerde activiteiten;   
— informatie of een tachograafkaart in de lezer van de bestuurder en in de lezer van de bijrijder 
ingebracht is en (indien van toepassing) informatie over de identificatie van de betreffende kaarten 
(kaartnummer en land van afgifte).   
Naast deze gegevens kunnen ook andere gegevens worden uitgevoerd.   
Wanneer het contact van het voertuig AAN staat, worden die gegevens permanent doorgestuurd. 
Wanneer de ontsteking van het voertuig uitgeschakeld is, genereert iedere wijziging in de 
 
949 
 activiteiten van de bestuu rder of van de bijrijder en/of het inbrengen of uitnemen van een 
tachograafkaart een overeenkomstige uitvoer van gegevens. In het geval dat uitvoer van de 
gegevens niet heeft plaatsgevonden terwijl de ontsteking van het voertuig uitgeschakeld is, komen 
deze gegevens ter beschikking zodra de ontsteking van het voertuig weer ingeschakeld is.  
Voor de verzending van persoonsgegevens is de instemming van de bestuurder vereist.”  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 4 (Functionele en constructie -
eisen voor tachograafkaarten), bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de Commissie als 
volgt aangepast:   
15. In punt 4.1 wordt aan voorschrift 229 de volgende alinea toegevoegd:   
“Voor het Verenigd Koninkrijk is het onderscheidingsteken  VK.”;  
16. In voorschrift 237 wordt “artikel 26, lid 4, van Verordening (EU) nr. 165/2014” vervangen 
door “artikel 9, lid 2, van deel C, afdeling 2, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gem eenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.  
17. In hoofdstuk 4, punt 4.4, van deze bijlage worden in voorschrift 241 de woorden 
“grondgebied van de Gemeenschap” vervangen door “het g rondgebied van de Unie en van het 
Verenigd Koninkrijk”;  
18. In punt 4.5 wordt voorschrift 246 geschrapt;  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 5 (Installatie van het 
controleapparaat), bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 v an de Commissie als volgt 
aangepast:   
19. In punt 5.2 wordt voorschrift 397 vervangen door:   
397)  Uitsluitend voor voertuigen uit categorie M1 en N1 die zijn uitgerust met een 
adaptor volgens aanhangsel 16 bij deze bijlage en waarbij niet alle benodigde informatie kan worden 
vermeld, zoals beschreven in voorschrift 396, mag gebruik worden gemaakt van een tweede, extra 
plaatje. In dergelijke gevallen moeten op dit extra plaatje minimaal de laatste vier in voorschrift 396 
beschreven streepjes staan.”;  
20. In punt 5.3, voorschrift 402, wordt “artikel 22, lid 3, van Verordening (EU) nr. 165/2014” 
vervangen door “deel C, afdeling 2, artikel 5, lid 3, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeensc hap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 6 (Controles, inspecties en 
herstellingen), bij Uitvoeringsverordening (EU) 2 016/799 van de Commissie als volgt aangepast:   
21. De inleidende zin wordt vervangen door:  
Voorschriften betreffende de omstandigheden waarin verzegelingen verwijderd mogen 
worden, zijn gedefinieerd in hoofdstuk 5.3 van deze bijlage.”;  
 
950 
 Voor de toepassing van deze afdeling wordt bijlage I C, afdeling 7 (Afgifte van kaarten), bij 
Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de Commissie als volgt aangepast:   
22. In voorschrift 424 wordt na de verwijzing naar “lidstaten” “en het Verenigd Koninkrijk” 
ingevoegd en  wordt de verwijzing naar “ artikel 31 van Verordening (EU) nr. 165/2014” vervangen 
door “afdeling 2, deel C, artikel 13 van bijlage ROAD -1 bij de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, e nerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds”.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt aanhangsel 1 (Data dictionary) van bijlage I C bij 
Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 als volgt aangepast:  
23. In punt 2.163 wordt “Richtlijn 92/23/EEG” vervangen door “VN/ECE -Reglement nr. 54”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt aanhangsel 11 (Algemene beveiligingsmechanismen) 
van bijlage I C bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 als volgt aangepast:  
24. In punt 9.1.4 Apparatuurniveau: voertuigunits, wordt in de eerste opmerking onder CSM_78 
“Verordening (EU) nr. 581/2010 van de Commissie” vervangen door “deel B, afdeling 2, artikel 7, lid 
5, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en samenwerkingsovereenko mst tussen de Europese Unie en 
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -
Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.  
25. In punt 9.1.5 Apparatuurniveau: tachograafkaarten, wordt in de opmerking onder CSM_89 
“Verordening (EU) nr. 581/2010 van de Commissie” vervangen door “deel B, afdeling 2, artikel 7, lid 
5, van bijlage ROAD -1 bij de handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en 
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Ver enigd Koninkrijk van Groot -
Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds”.   
Voor de toepassing van deze afdeling wordt aanhangsel 12 (Plaatsbepaling op basis van 
wereldwijd satellietnavigatiesysteem (GNSS)) van bijlage I C bij Uitvoeringsverordening (EU) 
2016/79 9 als volgt aangepast:  
26. De tweede alinea van afdeling 1 (Inleiding) wordt geschrapt.  
27. In afdeling 2 (Specificatie van de GNSS -ontvanger) wordt de verwijzing naar “compatibel zijn 
met de door de Galileo - en Egnos -programma's geboden diensten, zoals uiteengezet in Verordening 
(EU) nr. 1285/2013 van het Europees Parlement en de Raad” vervangen door “compatel zijn met 
satellietaugmentatiesysteem (SBAS)”.  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt aanhangsel 16 (Adapter voor voertuigen van de 
categorieën  M1 en N1) bij bijlage I C bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 als volgt aangepast:  
28. In afdeling 7 (typegoedkeuring van het controleapparaat wanneer een adapter wordt 
gebruikt) wordt in de tabel, punt 5.1, de verwijzing naar “Richtlijn 2006/28/EG”  vervangen door 
“VN/ECE -Reglement nr. 10”.  
 
  
 
951 
  Deel C — Voorschriften voor voertuigen die worden gebruikt voor het vervoer van goederen 
overeenkomstig artikel ROAD.8 van deze overeenkomst  
Afdeling 1. Afmetingen en gewichten  
Artikel 1 — Onderwerp en begin selen  
Het maximaal toegestane gewicht en de maximaal toegestane afmetingen van de voertuigen die 
voor de in artikel ROAD.4 [vervoer van goederen tussen, door en binnen het grondgebied van de 
Partijen] van deze overeenkomst bedoelde ritten mogen worden geb ruikt, zijn vastgelegd in 
aanhangsel ROAD C.1.1.  
Artikel 2 - Definities  
Voor de toepassing van deze afdeling wordt verstaan onder:   
(a) “motorvoertuig”: een gemotoriseerd voertuig dat zich op eigen kracht over de weg 
voortbeweegt;   
(b) “aanhangwagen”: een voer tuig dat is bestemd om aan een motorvoertuig te worden 
gekoppeld, met uitzondering van opleggers, en dat op grond van constructie en inrichting 
voor goederenvervoer wordt gebezigd;   
(c) “oplegger”: een voertuig dat is bestemd om aan een motorvoertuig te worde n gekoppeld 
op zodanige wijze dat een deel ervan op het motorvoertuig rust en dat een aanzienlijk deel 
van het gewicht van de oplegger en van zijn lading door het motorvoertuig wordt 
gedragen, en dat op grond van constructie en inrichting voor goederenverv oer wordt 
gebezigd;   
(d) “voertuigcombinatie”: ofwel:   
— een samenstel bestaande uit een motorvoertuig en een aanhangwagen; of   
— een geleed voertuig bestaande uit een motorvoertuig waaraan een oplegger is gekoppeld;   
(e) “geconditioneerd voertuig”: een voertu ig waarvan de vaste of mobiele bovenbouw 
speciaal is ingericht voor het vervoer van goederen bij een gecontroleerde temperatuur, en 
waarvan de zijwanden, met inbegrip van de isolatie, ten minste 45 mm dik zijn;   
(f) “maximaal toegestane afmetingen”: de maximu mafmetingen voor het gebruik van een 
voertuig;  
(g) “maximaal toegestaan gewicht”: het maximumgewicht voor het gebruik van een voertuig 
in beladen toestand;   
(h) “maximaal toegestane asdruk”: het maximumgewicht voor het gebruik van een as of groep 
assen in beladen toestand;   
(i) “de eenheid ton”: het met de massa van een ton corresponderende gewicht, 
overeenkomende met 9,8 kilonewton (kN);   
(j) “ondeelbare lading”: ladin g die ten behoeve van het vervoer over de weg niet in twee of 
meer ladingen kan worden gesplitst zonder dat zulks overmatige kosten of risico van 
schade meebrengt en die wegens haar afmetingen of massa niet kan worden vervoerd 
 
952 
 door een motorvoertuig, aanha ngwagen, samenstel of geleed voertuig dat in alle opzichten 
aan deze afdeling voldoet;  
(k) “alternatieve brandstoffen”: brandstoffen of energiebronnen die, op zijn minst 
gedeeltelijk, dienen als vervanging van fossiele oliebronnen in de energievoorziening voo r 
vervoer en ertoe kunnen bijdragen dat de energievoorziening koolstofvrij wordt en de 
milieuprestaties van de wegvervoersector beter worden. Deze omvatten:   
i) elektriciteit die wordt verbruikt in alle soorten elektrische voertuigen;   
ii) waterstof;   
iii) aardgas, met inbegrip van biomethaan, in gasvorm (Compressed Natural Gas — CNG) en 
in vloeibare vorm (Liquefied Natural Gas — LNG);   
iv) vloeibaar petroleumgas (Liquefied Petroleum Gas — LPG);   
v) mechanische energie uit een opslagsysteem aan boord/ bronnen aan boord, met 
inbegrip van afvalwarmte;   
(l) “door alternatieve brandstoffen aangedreven voertuig”: een motorvoertuig dat geheel of 
gedeeltelijk wordt aangedreven op basis van een alternatieve brandstof;   
(m) “emissieloos voertuig”: een vrachtwagen zond er interne verbrandingsmotor, of met een 
interne verbrandingsmotor die minder dan 1 g CO2/kWh uitstoot; en   
(n) “intermodaal vervoer”: het vervoer van één of meer containers of wissellaadbakken met 
een lengte van ten hoogste 45 voet, waarbij de vrachtwagen, d e aanhangwagen, de 
oplegger (met of zonder trekker), de wissellaadbak of de container op het begin - en/of 
eindtraject de weg gebruikt en, voor het overige, het spoor, de binnenwateren of de zee.  
Artikel  3 — Bijzondere vergunningen  
Voertuigen of voertuigc ombinaties die de in aanhangsel ROAD C.1.1 bepaalde maximaal toegestane 
afmetingen en gewichten overschrijden, mogen slechts tot het verkeer worden toegelaten op basis 
van een zonder discriminatie door de bevoegde instanties afgegeven speciale vergunning o f op basis 
van per geval met deze instanties overeengekomen niet discriminerende regelingen, wanneer deze 
voertuigen of voertuigcombinaties ondeelbare ladingen vervoeren of daarvoor bestemd zijn.  
Artikel  4 — Plaatselijke beperkingen  
Deze afdeling vormt g een beletsel voor de niet -discriminerende toepassing van de bij elke Partij 
geldende bepalingen inzake het wegverkeer op grond waarvan het gewicht en/of de afmetingen van 
voertuigen op bepaalde wegen - en waterbouwkundige werken kunnen worden beperkt.   
Dat geldt ook voor de mogelijkheid om lokale beperkingen op te leggen betreffende maximaal 
toegestane afmetingen en gewichten van voertuigen die gebruikt mogen worden in gespecificeerde 
gebieden of op gespecificeerde wegen waar de infrastructuur niet geschikt  is voor lange en zware 
voertuigen, zoals in stadscentra, kleine dorpen of plaatsen met een bijzonder belangwekkende 
natuur.   
 
953 
 Artikel  5 — Aerodynamische voorzieningen achter voertuigen of voertuigcombinaties  
1. Voertuigen of voertuigcombinaties die met a erodynamische voorzieningen zijn uitgerust, 
mogen de in punt 1.1 van aanhangsel ROAD.C.1.1 vastgestelde maximaal toegestane lengte 
overschrijden om de toevoeging van dergelijke voorzieningen aan de achterkant van voertuigen of 
voertuigcombinaties mogelijk te maken. Voertuigen of voertuigcombinaties die met die 
voorzieningen zijn uitgerust, voldoen aan punt 1.5 van aanhangsel ROAD.C.1.1, en overschrijdingen 
van de maximaal toegestane lengte mogen niet leiden tot een toename van de laadlengte van die 
voertuig en of voertuigcombinaties.   
2. De in lid 1 bedoelde aerodynamische voorzieningen voldoen aan de volgende operationele 
voorwaarden:   
(a) in omstandigheden waarin de veiligheid van andere weggebruikers of van de bestuurder in 
het geding is, worden deze door de  bestuurder ingeklapt, ingetrokken of verwijderd;   
(b) wanneer aerodynamische voorzieningen en uitrusting in de gebruiksstand meer dan 
500 mm lang zijn, zijn zij intrekbaar of inklapbaar;  
(c) bij het gebruik ervan op stedelijke en regionale wegen wordt rekening gehouden met de 
bijzondere kenmerken van gebieden waar de maximumsnelheid 50 km/u of minder 
bedraagt en waar wellicht zwakke weggebruikers aanwezig zijn; en   
(d) als zij ingetrokken/ingekla pt zijn, mogen zij de toegestane maximumlengte met niet meer 
dan 20 cm overschrijden.   
Artikel  6 — Aerodynamische cabines  
Voertuigen of voertuigcombinaties mogen de in punt 1.1 van aanhangsel ROAD.C.1.1 vastgestelde 
maximaal toegestane lengte overschrijd en, mits hun cabines betere aerodynamische, energie - en 
veiligheidsprestaties leveren. Voertuigen of voertuigcombinaties die met dergelijke cabines zijn 
uitgerust, voldoen aan punt 1.5 van aanhangsel ROAD.C.1.1, en wanneer de maximaal toegestane 
lengte wor dt overschreden, mag dat niet leiden tot een toename van het laadvermogen van die 
voertuigen.  
Artikel  7 — Intermodaal vervoer  
1. De in punt 1.1 van aanhangsel ROAD.C.1.1 vastgestelde maximaal toegestane lengte, in 
voorkomend geval onder voorbehoud van ar tikel  6, en de in punt 1.6 van aanhangsel ROAD.C.1.1 
vastgestelde maximale afstand mogen met 15  cm worden overschreden voor voertuigen of 
voertuigcombinaties die containers van 45 voet of wissellaadbakken van 45 voet vervoeren, leeg of 
geladen, mits het ve rvoer over de weg van de betreffende container of wissellaadbak deel uitmaakt 
van intermodaal vervoer dat volgens de door de Partijen vastgestelde voorwaarden wordt 
uitgevoerd.  
2. Voor intermodaal vervoer  mag het maximaal toegestane voertuiggewicht voor g elede 
voertuigen met vijf of zes assen met twee ton worden overschreden in de combinatie, genoemd in 
punt 2.2.2, a), van aanhangsel ROAD.C.1.1 en met vier ton in de combinatie, genoemd in punt 2.2.2, 
b), van aanhangsel ROAD.C.1.1.  Het maximaal toegestane v oertuiggewicht van deze voertuigen mag 
niet hoger zijn dan 44 ton.  
 
954 
 Artikel 8 — Conformiteitsbewijs  
1. Als bewijs van naleving van deze afdeling dragen de hieronder vallende voertuigen een van 
de volgende bewijzen:   
(a) een combinatie van de volgende twee platen:   
- de voorgeschreven constructieplaat, te weten een plaat of etiket met daarop de 
voornaamste voor de identificatie van het voertuig vereiste technische kenmerken en de 
voor de bevoegde autoriteiten relevante gege vens over de toelaatbare 
maximummassa’s in beladen toestand, door de fabrikant op een voertuig bevestigd; en  
- een plaat met betrekking tot de afmetingen die, voor zover mogelijk, naast de 
voorgeschreven constructieplaat is bevestigd, en die de volgende info rmatie bevat:  
(1) naam van de fabrikant;  
(2) het voertuigidentificatienummer;  
(3) lengte (L) van het motorvoertuig, de aanhangwagen of de oplegger;  
(4) breedte (W) van het motorvoertuig, de aanhangwagen of de oplegger; en  
(5) gegevens voor het meten van de lengte van comb inaties:  
— de afstand (a) tussen de voorkant van het motorvoertuig en het middelpunt 
van de koppelinrichting ervan (koppelhaak of koppelschotel); in het geval van een 
koppelschotel met verscheidene koppelpunten moeten de minimum - en de 
maximumwaarden word en aangegeven (a min en a max );   
— de afstand (b) tussen het middelpunt van de koppelinrichting van de 
aanhangwagen (koppelring) of van de oplegger (koppelpen) en de achterkant van 
de aanhangwagen of van de oplegger; in het geval van een inrichting met 
verscheidene koppelpunten moeten de minimum - en de maximumwaarden 
worden aangegeven (b min en b max );   
De lengte van de combinaties is de lengte gemeten wanneer het motorvoertuig, 
de aanhangwagen of de oplegger op één lijn zijn opgesteld.  
(b) één enkele plaat  waarop de gegevens van de twee in punt a) vermelde platen staan; of  
(c) één enkel document dat wordt afgegeven door de bevoegde autoriteiten van een Partij, of 
in het geval van de Unie, de lidstaat waar het voertuig is ingeschreven of in het verkeer is 
gebrac ht, waarop dezelfde gegevens van de in punt a) vermelde platen staan. Het moet op 
een voor controle gemakkelijk toegankelijke en goed beschermde plaats worden bewaard.  
2. Wanneer de kenmerken van het voertuig niet meer overeenstemmen met die van het 
conformi teitsbewijs, neemt de Partij, of in het geval van de Unie, de lidstaat waarin het voertuig is 
ingeschreven, de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat het conformiteitsbewijs wordt 
gewijzigd.  
 
955 
 3. De in lid 1 bedoelde platen en documenten worden door de Par tijen erkend als het in deze afdeling 
bedoelde conformiteitsbewijs van de voertuigen.  
Artikel 9 – Handhaving   
1. Elke Partij neemt specifieke maatregelen om na te gaan bij welke rijdende voertuigen of 
voertuigcombinaties vermoedelijk het vastgestelde maxima al toegestane gewicht is 
overschreden en die derhalve door de bevoegde autoriteiten van de Partijen worden 
gecontroleerd met het oog op de naleving van deze afdeling. Dit kan geschieden door middel van 
automatische op de weginfrastructuur aangebrachte syst emen of door de in het voertuig 
geïnstalleerde weegapparatuur. Deze in het voertuig geïnstalleerde weegapparatuur zal 
nauwkeurig en betrouwbaar zijn, en volledig interoperabel en compatibel met alle voertuigtypen.  
2. Een Partij mag de verplichting tot het in stalleren van weegapparatuur niet opleggen voor 
voertuigen of voertuigcombinaties die in de andere Partij zijn geregistreerd.  
3. Indien voor het vaststellen van inbreuken op deze afdeling en het opleggen van sancties 
automatische systemen worden gebruikt, wo rden die automatische systemen gecertificeerd. 
Indien automatische systemen alleen voor identificatiedoeleinden worden gebruikt, hoeven zij 
niet te worden gecertificeerd.  
4. Overeenkomstig deel A, afdeling 1, artikel 14, van deze bijlage, zorgen de Partijen ervoor dat de 
bevoegde instanties de met dit artikel verband houdende inlichtingen over inbreuken en sancties 
uitwisselen.  
  
 
956 
  
Aanhangsel ROAD.C.1.1: MAXIMUMGEWICHTEN  EN -AFMETINGEN EN AANVERWANTE KENMERKEN 
VAN VOERTUIGEN  
1. Maximaal toegestane afmetingen  voor voertuigen (in meter; “m”)  
1.1 Maximale lengte:    
— motorrijtuig  12,00  m   
— aanhangwagen   12,00  m   
— geleed voertuig   16,50  m   
— aanhangwagencombinatie   
1.2 Maximale breedte:   18,75  m  
a) alle soorten voertuigen, met uitzondering van de onder b) bedoelde 
voertuigen   2,55  m   
b) voertuigen met een geconditioneerde bovenbouw of door  2,60  m 
voertuigen vervoerde geconditioneerde containers of 
wissellaadbakken   
  
1.3 Maximumhoogte (alle soorten voertuigen)  4,00  m   
  
1.4 De afneembare bovenbouw en gestandaardiseerde laadstructuren, zoals containers, zijn in de in 
de punten 1.1, 1.2, 1.3, 1.6, 1.7, 1.8 en 4.4 genoemde afmetingen begrepen   
1.5 Een motorvoertuig of combinatie in beweging moet in staat zijn een cirkel te beschrijven met 
een uitwendige straal van 12,50 m en een inwendige straal van 5,30 m   
1.6 Maximale afstand tussen de pen van de opleggerkoppeling en de achterkant van de ople gger  
 12,00  m   
1.7 Parallel met de lengteas van het samenstel gemeten maximale afstand tussen het voorste punt 
aan de buitenzijde van de laadruimte achter de stuurcabine en het achterste punt aan de buitenzijde 
van de aanhangwagen van de combinatie, ver minderd met de afstand tussen de achterkant van het 
motorvoertuig en de voorkant van de   
aanhangwagen  15,65  m 
1.8 Parallel met de lengteas van het samenstel gemeten maximale afstand tussen het voorste punt 
aan de buitenzijde van de laadruimte achter de s tuurcabine en het achterste punt aan de buitenzijde 
van de aanhangwagen van  
de combinatie   16,40  m 
  
2. Maximaal toegestaan gewicht van voertuigen (in ton)   
2.1 Van een combinatie deel uitmakende voertuigen  
2.1.1 Aanhangwagen met twee assen   18 ton   
  
 
957 
 2.1.2 Aanhangwagen met drie assen   24 ton   
2.2 Voertuigcombinaties   
In het geval van voertuigcombinaties met door alternatieve brandstoffen aangedreven of 
emissievrije voertuigen, wordt het maximaal toegestane gewicht als voorzien in deze afdeling 
verhoogd met het voor de alternatieve brandstoftechnologie of emissievrije technologie vereiste 
extra gewicht van ten hoogste 1 en 2 ton respectievelijk.   
2.2.1 Samenstellen met vijf of zes assen   
a) motorvoertuig met twee assen met aanhangwagen met drie assen   40 ton   
b) motorvoertuig met drie assen met aanhangwagen met twee of drie 
assen   
2.2.2 Gelede voertuigen met vijf of zes assen   40 ton   
a) motorvoertuig met twee assen met oplegger met drie assen   40 ton   
b) motorvoertuig met drie assen met oplegger met twee of drie assen   
2.2.3 samenstellen met vier assen bestaande uit een motorvoertuig   40 ton  
met twee assen met een aanhangwagen met twee assen   36 ton   
2.2.4 Gelede voertuigen met vier assen, bestaande uit een motorvoertuig met twee assen en een 
oplegger met twee assen, indien de afstand tussen de assen van de oplegger:  
ten minste 1,3 m en te n hoogste 1,8 m bedraagt      36 ton  
groter is dan 1,8 m, 36 ton (+  2 ton marge wanneer het maximaal toegestane gewicht van het 
motorvoertuig (18 ton)en het maximaal toegestane gewicht van de tandemas van de oplegger (20 
ton) in acht worden genomen en de aangedreven as is uitgerust met dubbele banden en met 
luchtvering of gelijkwaardige vering)  
2.3 Motorvoertuigen   
In het geval van door alternatieve brandstoffen aangedreven voertuigen of emissievrije voertuigen, 
wordt het maximaal toegestane gewicht als voorzien in punten 2.3.1 en 2.3.2 verhoogd met het voor 
de alternatieve brandstoftechnologie of emissievrije technologie vereiste extra gewicht van ten 
hoogste 1 en 2 ton respectievelijk.  
2.3.1 Motorvoertuigen met twee assen   18 ton   
2.3.2 Motorvoertuigen met drie assen   25 ton (of 26 ton wanneer 
de aangedreven as is 
uitgerust met dubbele 
banden en luchtvering of 
gelijkwaardige vering, of 
wanneer elke aangedreven 
as is uitgerust met dubbele 
banden en de 
maximumdruk van elke as 
niet me er dan 9,5 ton 
 
958 
 bedraagt)  
2.3.3 Motorvoertuigen met vier assen waaronder twee gestuurde assen    32 ton wanneer de 
aangedreven as is uitgerust 
met dubbele banden en 
luchtvering of 
gelijkwaardige vering, of 
wanneer elke aangedreven 
as is uitgerust met dubbel e 
banden en de 
maximumdruk van elke as 
niet meer dan 9,5 ton 
bedraagt)  
  
3. Maximaal toegestane asdruk van de voertuigen (in ton)   
3.1 Enkelvoudige assen   
Enkelvoudige niet -aangedreven as   
3.2 Tandemassen van aanhangwagens en opleggers   
De totale asdruk van een tweeassenstel mag niet meer bedragen dan, 
als de afstand (d) tussen de assen   10 ton   
— minder dan 1,0 m (d < 1,0)   11 ton   
— ten minste 1,0 m en minder dan 1,3 m (1,0 ≤ d < 1,3)   16 ton   
— ten minste 1,3  m en minder dan 1,8  m (1,3 ≤ d < 1,8)   18 ton   
— 1,8 m of meer (1,8 ≤ d)   20 ton  
3.3 Drie -asstellen van aanhangwagens en opleggers   
De totale asdruk van een drieassenstel mag niet meer bedragen dan, als de afstand (d) tussen de 
assen   
minder dan 1,3  m (d ≤  1.3)         21 ton   
meer dan 1,3 m en ten hoogste 1,4 m bedraagt (1,3 <d ≤ 1,4):      24 ton   
3.4 Aangedreven assen   
Aangedrev en as van de voertuigen, genoemd in de punten 2.2 en 2.3   11,5 ton   
3.5 Tweeassenstellen van motorvoertuigen   
 
959 
 De totale asdruk van een tweeassenstel mag niet meer bedragen dan, als de afstand (d) tussen de 
assen   
— minder dan 1,0 m (d < 1,0)   11,5 ton    
— ten minste 1,0 m en minder dan 1,3 m (1,0 ≤ d < 1,3)   16 ton   
— ten minste 1,3  m en minder dan 1,8  m (1,3 ≤ d < 1,8)   18 ton (of 19 ton wanneer 
de aangedreven as is 
uitgerust met dubbele 
banden en luchtvering of 
gelijkwaardige vering, of  
wanneer elke aangedreven as is uitgerust met dubbele banden  
en de maximumdruk van elke as niet meer dan 9,5 ton bedraagt)  
4. Andere eigenschappen van de voertuigen  
4.1 Alle motorvoertuigen   
De druk op de aangedreven as of assen van een voertuig of voertuigcombinatie mag niet minder 
bedragen dan 25 % van het totaalgewicht in beladen toestand van het voertuig of de combinatie.  
4.2 Samenstellen   
De afstand tussen de achteras van een motorvoert uig en de vooras van een aanhangwagen mag niet 
minder bedragen dan 3,00 m.   
4.3 Maximaal toegestaan gewicht afhankelijk van de wielbasis   
Het maximaal toegestane gewicht in ton van een motorvoertuig met vier assen mag niet groter zijn 
dan vijfmaal de har tafstand in meter tussen de voorste en de achterste as van het voertuig.  
4.4 Opleggers   
De horizontaal gemeten afstand tussen het middelpunt van de koppelpen en een willekeurig punt 
aan de voorzijde van de oplegger mag niet meer bedragen dan 2,04 m.  
 
  
 
960 
  
Afdeling 2. Voorschriften voor tachografen, bestuurderskaarten en werkplaatskaarten  
Artikel 1 — Onderwerp en beginselen  
In deze afdeling worden de voorschriften vastgesteld voor voertuigen die binnen het 
toepassingsgebied van deel B, afdeling 2, van dez e bijlage vallen met betrekking tot de installatie, 
het testen en de controle  van tachografen als bedoeld in artikel ROAD 8, lid 2, van deze 
overeenkomst.   
Artikel 2 - Definities   
1. Voor de toepassing van deze afdeling gelden de definities van deel B, afdel ing 2, artikel 2, en deel B, 
afdeling 4, artikel 2, van deze bijlage.  
2. Naast de in lid 1 bedoelde definities wordt, voor de toepassing van deze afdeling verstaan onder:  
(a) “voertuigunit”: de tachograaf met uitzondering van de bewegingssensor en de kabels 
waarmee de bewegingssensor aangesloten is. De voertuigunit mag uit een enkele unit 
bestaan of uit verscheidene units verspreid over het voertuig, op voorwaarde dat de 
voertuigunit aan de veiligheidseisen van deze afdeling voldoet. de voertuigunit bestaat uit 
onder meer een verwerkingseenheid, een geheugen, een tijdmetingsfunctie, twee 
smartcard -interfaces (bestuurder en bijrijder), een printer, een leesvenster, verbindingen 
en voorzieningen voor de invoer van de gebruikersgegevens;   
(b) “bewegingssensor”: deel va n de tachograaf dat een signaal geeft betreffende de snelheid 
van het voertuig en/of de afgelegde afstand;   
(c) “controlekaart”: een door de autoriteiten van een Partij aan een nationale bevoegde 
controleautoriteit afgegeven tachograafkaart die de controleaut oriteiten en, eventueel, de 
controlerend ambtenaar identificeert; en die toegang verschaft tot de in het geheugen, op 
de bestuurderskaart en, eventueel, op de werkplaatskaart opgeslagen gegevens om deze 
te lezen, af te drukken en/of te downloaden;  
(d) “werkpl aatskaart”: een tachograafkaart, afgegeven door de autoriteiten van een Partij aan 
door die Partij erkende aangewezen personeelsleden van een fabrikant van tachografen, 
aan een installateur, voertuigfabrikant of werkplaats, die de kaarthouder identificeert  en 
waarmee tachografen kunnen worden getest, gekalibreerd en geactiveerd en/of waarmee 
gegevens kunnen worden gedownload;  
(e) “activering”: de fase waarin de tachograaf volledig operationeel wordt en alle functies, 
inclusief de veiligheidsfuncties, uitvoert,  met gebruikmaking van een werkplaatskaart;  
(f) “kalibratie” met betrekking tot de digitale tachograaf: het bijwerken of bevestigen van 
voertuigparameters, met inbegrip van de identificatie van het voertuig en de 
voertuigkenmerken, die in het geheugen moeten worden opgeslagen met gebruikmaking 
van een werkplaatskaart;  
(g) “het downloaden” van een digitale of slimme tachograaf: het kopiëren, samen met een 
digitale handtekening, van (een gedeelte van) de gegevensbestanden die in het geheugen 
 
961 
 van de voertuigunit of in het geheugen van de tachograafkaart zijn geregistreerd, op 
voorwaarde dat dit proces geen opgeslagen gegevens wijzigt of vernietigt;  
(h) “fout”: een door de digitale tachograaf gedetecteerd abnormaal functioneren dat mogelijk 
het gevolg is van een slechte werking van of storing in het apparaat;  
(i) “installatie”: het plaatsen van de tachograaf in een voertuig;  
(j) “periodieke controle”: een reeks  verrichtingen die wordt uitgevoerd om te controleren of 
de tachograaf goed werkt en de instellingen overeenkomen met de voertuigparameters en 
of er geen manipulatieapparatuur aan de tachograaf is bevestigd;  
(k) “reparatie”: reparatie van een bewegingssensor of van een voertuigunit waarvoor de 
loskoppeling van de stroomvoorziening, dan wel de loskoppeling van andere componenten 
van de tachograaf, dan wel het openen van de bewegingssensor of de voertuigunit, nodig 
is;  
(l) “interoperabiliteit”: het vermogen van sys temen en van de daaraan ten grondslag liggende 
bedrijfsprocessen om onderling gegevens uit te wisselen en informatie te delen;  
(m) “interface”: een installatie tussen systemen die de communicatiemiddelen verschaft 
waardoor deze systemen zich met elkaar in ver binding kunnen stellen en met elkaar in 
wisselwerking kunnen treden;  
(n) “tijdmeting”: een permanente digitale vastlegging van de gecoördineerde universele 
datum en tijd (UTC); en  
(o) “TACHOnet -berichtensysteem”: het berichtensysteem dat voldoet aan de technische  
specificaties van de bijlagen I tot en met VII bij Uitvoeringsverordening (EU) 2016/68 van 
de Commissie van 21 januari 2016 betreffende gemeenschappelijke procedures en 
specificaties die nodig zijn voor de onderlinge koppeling van elektronische registers van 
bestuurderskaarten142.   
Artikel 3 – Installatie  
1. De in lid 2 genoemde tachografen worden geïnstalleerd in voertuigen:   
(a) wanneer de maximaal toegestane massa van de voertuigen, dat van de aanhangwagens of 
opleggers inbegrepen, meer dan 3,5 ton bedraagt; of   
(b) met ingang van 1 juli 2026, waarbij de maximaal toegestane massa van de voertuigen, 
aanhangwagens of opleggers inbegrepen, meer dan 2,5 ton bedraagt.    
2. De tachografen zijn:  
(a) een analoge tachograaf voor voertuigen die voor het eerst in het verkeer zijn gebracht vóór 
1 mei 2006;  
                                                            
142 PB L 15 van 22.1.2016, blz. 51.  
 
962 
 (b) de eerste versie van de digitale tachograaf voor voertuigen die voor het eerst in het 
verkeer zijn gebracht tussen 1 mei 2006 en 30 september 2011;  
(c) de tweede versie van de digitale tachograaf voor voertuigen die voor het eerst in het 
verkeer zijn gebracht tussen 1 oktober 2011 en 30 september 2012;  
(d) de derde versie van de digitale tachograaf voor voertuigen die voor het eerst in het verkeer 
zijn gebracht tussen 1 oktober 2012 en 14 juni 2019;  
(e) een slimme tachograaf 1 voor voertuigen  die voor het eerst zijn geregistreerd vanaf 15 juni 
2019 en tot en met 2 jaar na de inwerkingtreding van de in deel B, afdeling 4, artikel 2, lid 
2, punt g), van deze bijlage bedoelde gedetailleerde specificaties; en  
(f) een slimme tachograaf 2 voor voertuigen die voor het eerst zijn geregistreerd na 2 jaar na 
de inwerkingtreding van de in deel B, afdeling 4, artikel 2, lid 2, van deze bijlage bedoelde 
gedetailleerde specificaties;  
3. Elke Partij mag de in deel B, afdeling 2, artikel  8, lid  3, van deze b ijlage vermelde voertuigen 
vrijstellen van de toepassing van deze afdeling.  
4. Elke Partij mag voertuigen die worden gebruikt voor vervoer waarvoor overeenkomstig deel B, 
afdeling 2, artikel  8, lid  4, van deze bijlage een uitzondering geldt, vrijstellen van de toepassing van 
deze afdeling. De Partijen stellen elkaar onverwijld in kennis indien zij dit lid toepassen.  
5. Uiterlijk drie jaar na het einde van het jaar van inwerkingtreding van de gedetailleerde technische 
specificaties van de slimme tachograaf 2 wor den de in lid 1, punt a), bedoelde voertuigen die zijn 
uitgerust met een analoge of een digitale tachograaf, uitgerust met een slimme tachograaf 2 
wanneer zij actief zijn op het grondgebied van een andere Partij dan die waar zij zijn geregistreerd.   
6. Uiterlijk vier jaar na de inwerkingtreding van de gedetailleerde technische specificaties van de 
slimme tachograaf 2 worden voertuigen als bedoeld in lid 1, punt a), die zijn uitgerust met een 
slimme tachograaf 1, uitgerust met een slimme tachograaf 2 wann eer zij actief zijn op het 
grondgebied van een andere Partij dan die waar zij zijn geregistreerd.  
7. Met ingang van 1 juli 2026 worden de in lid 1, punt b), bedoelde voertuigen uitgerust met een 
slimme tachograaf 2 wanneer zij actief zijn op het grondgebied van een andere Partij dan die waar 
zij zijn geregistreerd.   
8. Deze afdeling laat de toepassing op het grondgebied van de Unie van de regels van de Unie inzake 
controleapparatuur in het wegvervoer op ondernemers van goederenvervoer over de weg uit de 
Unie onv erlet.  
Artikel 4 — Gegevensbescherming  
1. Elke Partij zorgt ervoor dat de verwerking van persoonsgegevens krachtens deze afdeling uitsluitend 
plaatsvindt om na te gaan of deze afdeling wordt nageleefd.   
2. Elke Partij zorgt er met name voor dat persoonsgegeve ns worden beschermd tegen ander gebruik 
dan het in lid 1 nauw afgebakende gebruik met betrekking tot:  
 
963 
 (a) het gebruik van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem (GNSS) voor de registratie van 
locatiegegevens als bedoeld in de technische specificaties van de  slimme tachograaf 1 en 
de slimme tachograaf 2;  
(b) de elektronische uitwisseling van informatie over bestuurderskaarten, bedoeld in artikel 13 
en in het bijzonder grensoverschrijdende uitwisseling van die gegevens met derde partijen; 
alsmede  
(c) het bijhouden va n gegevens door ondernemers van goederenvervoer over de weg als 
bedoeld in artikel  15.   
3. Digitale tachografen worden zodanig ontworpen dat de privacy wordt gegarandeerd. Alleen de 
gegevens die nodig zijn voor de in lid  1 vermelde doeleinden worden verwerkt .   
4. Eigenaars van voertuigen, ondernemers van goederenvervoer over de weg en andere entiteiten 
nemen de toepasselijke bepalingen inzake de bescherming van persoonsgegevens in acht.   
Artikel  5 - Installatie en reparatie  
1. De tachograaf mag uitsluitend worde n geïnstalleerd of hersteld door een installateur, een 
werkplaats of een voertuigfabrikant die overeenkomstig artikel 7 daartoe door de bevoegde 
autoriteiten van een  Partij is erkend.   
2. Erkende installateurs, werkplaatsen of voertuigfabrikanten verzegelen de tachograaf na te hebben 
gecontroleerd of deze correct werkt en, in het bijzonder, op een zodanige wijze werkt dat de 
geregistreerde gegevens niet door manipulatie kunnen worden vervalst of gewijzigd.  
3. De erkende installateur, werkplaats of voertuigfabrikant brengt een speciaal merkteken aan op de 
verzegeling en voert, in het geval van digitale tachografen of slimme tachografen 1 en 2, de 
elektronische beveiligingsgegevens in waarmee de echtheidscontrole  kan worden verricht. Elke 
Partij houdt een register bij van de gebruikte merken en elektronische veiligheidsgegevens en van de 
nodige informatie met betrekking tot de gebruikte elektronische veiligheidsgegevens. Zij maken dit 
register bekend.   
4. Het bewijs  dat de tachograaf overeenkomstig de voorschriften van deze afdeling is geïnstalleerd, 
wordt geleverd door een installatieplaatje op een zichtbare en gemakkelijk toegankelijke wijze aan 
te brengen.   
5. Tachograafonderdelen worden verzegeld. Aansluitingen aan  de tachograaf waarmee kan worden 
geknoeid, zoals de aansluiting van de bewegingssensor op de versnellingsbak en, waar van 
toepassing, het installatieplaatje, worden verzegeld.  
Een verzegeling wordt alleen verwijderd of verbroken:  
—  door installateurs o f werkplaatsen die door de bevoegde instanties, overeenkomstig artikel 
7, zijn erkend voor herstelling, onderhoud of ijking van de tachograaf of door 
controleambtenaren die daarvoor zijn opgeleid en, indien nodig, voor controledoeleinden 
zijn gemachtigd; o f 
 
964 
 —  voor herstel of wijziging van het voertuig waardoor de verzegeling wordt aangetast. In 
dergelijke gevallen wordt in het voertuig  een verklaring bewaard met vermelding van de 
datum en het tijdstip waarop de verzegeling is verbroken en van de redenen vo or de 
verwijdering van de verzegeling.   
De verwijderde of verbroken verzegelingen worden door een erkende installateur of werkplaats 
zonder onnodige vertraging en binnen zeven dagen vanaf de verwijdering of verbreking ervan, 
vervangen. Wanneer de zegels voor controledoeleinden zijn verwijderd of  verbroken, kunnen zij 
zonder onnodige vertraging worden vervangen door een controlerend ambtenaar die is uitgerust 
met verzegelingsapparatuur en een uniek speciaal merkteken.  
Wanneer een controlerend ambtenaar een verzegeling verwijdert, wordt de control ekaart in de 
tachograaf ingebracht vanaf de verwijdering van de verzegeling tot de voltooiing van de inspectie, 
ook wanneer een nieuwe verzegeling wordt aangebracht. De controlerend ambtenaar verschaft een 
schriftelijke verklaring die minstens de volgende informatie bevat:  
– het voertuigidentificatienummer;  
– de naam van de ambtenaar;  
– de controleautoriteit en het land;  
– het nummer van de controlekaart;   
– het nummer van de verwijderde verzegeling;  
– de datum en het tijdstip waarop de verzegeling is verwijderd;  alsmede  
– het nummer van de nieuwe verzegeling, indien de controlerend ambtenaar een nieuwe 
verzegeling heeft aangebracht.  
Voordat de verzegelingen worden vervangen, wordt de tachograaf door een erkende werkplaats 
gecontroleerd en geijkt, behalve wanneer e en verzegeling voor controledoeleinden is verwijderd of 
verbroken en door een controlerend ambtenaar is vervangen.  
Artikel  6 — Inspectie van tachografen  
1. Tachografen worden regelmatig door een erkende werkplaats geïnspecteerd. Ten minste om de 
twee jaar w ordt een routine -inspectie uitgevoerd.   
2. De inspecties als bedoeld in lid 1 omvatten minstens het volgende:  
—  of de tachograaf correct is geïnstalleerd en geschikt is voor het voertuig;  
—  of de tachograaf correct werkt;  
—  of de tachograaf het typegoedkeuringsmerk draagt;  
—  of er een installatieplaatje aanwezig is;  
 
965 
 —  of alle verzegelingen intact en effectief zijn;  
—  of er manipulatieapparaten aan de tachograaf zijn bevestigd en of er sporen zijn van het 
gebruik van der gelijke apparaten; alsmede  
—  de bandenmaat en de effectieve omtrek van de banden.  
3. De werkplaats stelt een inspectierapport op indien onregelmatigheden in de werking van de 
tachograaf moesten worden verholpen, ongeacht of dit plaatsvond als gevolg van een  periodieke 
inspectie of van een inspectie op specifiek verzoek van de bevoegde nationale autoriteit. De 
werkplaats houdt een lijst van alle inspectierapporten bij.  
4. Inspectierapporten worden ten minste twee jaar nadat ze zijn opgesteld, bewaard. De Partij en 
besluiten of tijdens die periode inspectierapporten zullen worden bewaard of aan de bevoegde 
autoriteit zullen worden gestuurd. In het eerste geval worden de rapporten van de gedurende de 
bewaartermijn uitgevoerde inspecties en ijkingen op verzoek aan d e bevoegde instantie ter 
inzage gegeven.  
Artikel 7 — Erkenning van installateurs, werkplaatsen en voertuigfabrikanten  
1. Installateurs, werkplaatsen en voertuigfabrikanten die tachografen installeren, controleren, 
inspecteren en repareren, worden door de Pa rtijen, of, in het geval van de Unie, de lidstaten, 
erkend, regelmatig gecontroleerd, en gecertificeerd.  
2. Elke Partij, of, in het geval van de Unie, de lidstaten, zorgen ervoor dat de installateurs, 
werkplaatsen en voertuigfabrikanten bevoegd en betrouwbaa r zijn. Daartoe bepalen en publiceren 
ze een aantal duidelijke nationale procedures en zorgen ze ervoor dat aan de volgende 
minimumcriteria wordt voldaan:  
(a) het personeel is goed opgeleid;  
(b) de apparatuur om de testen en taken uit te voeren is beschikbaar; alsmede  
(c) de installateurs, werkplaatsen en voertuigfabrikanten hebben een goede reputatie.  
3. Erkende installateurs of werkplaatsen worden als volgt aan een audit onderworpen:  
(a) ten minste om de twee jaar worden de procedures die de erkende installateurs of  werkplaatsen 
toepassen om met de tachografen om te gaan, aan een audit onderworpen. De audit betreft 
voornamelijk de genomen beveiligingsmaatregelen en het gebruik van de werkplaatskaarten. De 
Partijen of, in het geval van de Unie, de lidstaten mogen die audits uitvoeren zonder een bezoek ter 
plaatse te verrichten;  alsmede  
(b) erkende installateurs en werkplaatsen worden voorts onderworpen aan onaangekondigde 
technische audits, met het oog op controle van de ijkingen, inspecties en installaties. Die controles 
vinden jaarlijks in ten minste 10  % van de erkende installateurs en werkplaatsen plaats.  
4. De Partijen en hun bevoegde autoriteiten nemen gepaste maatregelen om belangenconflicten 
tussen installateurs of werkplaatsen en ondernemers van goederenvervoer over de weg te 
 
966 
 voorkomen. In het bijzonder, wanneer sprake is van een verhoogd risico van een belangenconflict, 
worden aanvullende specifieke maatregelen genomen om te waarborgen dat de installateur of de 
werkplaats aan deze afdeling voldoet.  
5. De bevoegde autor iteiten van elke Partij trekken, tijdelijk of definitief, de erkenning in van 
installateurs, werkplaatsen en voertuigfabrikanten die niet voldoen aan de hun bij deze afdeling 
opgelegde verplichtingen.  
Artikel  8 — Werkplaatskaarten  
1. De geldigheidsduur van de werkplaatskaart is ten hoogste één jaar. In geval van verlenging ziet de 
bevoegde autoriteit erop toe dat de installateur, werkplaats of voertuigfabrikant voldoet aan de in 
artikel 7, lid 2, bepaalde criteria.  
2. De bevoegde autoriteit vernieuwt de werkplaatskaart binnen 15 werkdagen na ontvangst van een 
daartoe strekkend geldig verzoek en alle noodzakelijke documentatie. In geval van beschadiging, 
defect, verlies of diefstal van de werkplaatskaart wordt door de be voegde autoriteit, binnen vijf 
werkdagen na ontvangst van een gemotiveerd verzoek, een nieuwe kaart verstrekt. De bevoegde 
autoriteiten die de kaart uitreiken, houden een register bij van de verloren, gestolen of defecte 
kaarten.  
3. Indien een Partij of, in het geval van de Unie, een lidstaat, de in artikel 7 bedoelde erkenning van 
een installateur, werkplaats of voertuigfabrikant intrekt , trekt hij tevens de daaraan uitgegeven 
werkplaatskaarten in.  
4. Elke Partij neemt alle noodzakelijke maatregelen om te voor komen dat de aan de erkende 
installateur, werkplaats en voertuigfabrikanten verstrekte werkplaatskaarten worden vervalst.  
Artikel  9 — Afgifte van bestuurderskaarten  
1. De bestuurderskaart wordt op verzoek van de bestuurder afgegeven door de bevoegde 
auto riteit van de Partij waar de bestuurder zijn gewone verblijfplaats heeft. De bevoegde 
autoriteiten van de Partij waar de bestuurderskaart is afgegeven, kunnen, in geval van twijfel 
aangaande de juistheid van een verklaring inzake de gewone verblijfplaats, of met het oog op 
specifieke controles, de bestuurder om aanvullende inlichtingen of bewijsstukken verzoeken.  
In dit artikel wordt onder “gewone verblijfplaats” verstaan, de plaats waar een natuurlijke persoon 
gewoonlijk, dat wil zeggen ten minste 185 dag en per kalenderjaar, verblijft omdat hij daar 
persoonlijk en beroepsmatig mee verbonden is, of omdat hij er niet beroepsmatig mee verbonden 
is, doch wel in persoonlijk opzicht kennelijk sterke banden mee heeft.  
De gewone verblijfplaats van een natuurlijke  persoon die beroepsmatig verbonden is met een 
andere plaats dan die waar hij in persoonlijk opzicht mee verbonden is en die dientengevolge 
afwisselend in plaatsen in de twee Partijen verblijft, wordt geacht de plaats te zijn waarmee hij in 
persoonlijk opz icht verbonden is, op voorwaarde dat hij er regelmatig terugkeert. Deze laatste 
voorwaarde vervalt indien de betrokkene op het grondgebied van een Partij verblijft om een 
opdracht van bepaalde duur te vervullen.  
2. De Partijen, of, in het geval van de Uni e, de lidstaten, kunnen op goede gronden en in 
uitzonderlijke gevallen een tijdelijke, niet -vernieuwbare bestuurderskaart afgeven voor een termijn 
 
967 
 van ten hoogste 185 dagen aan een bestuurder die niet zijn gewone verblijfplaats in een Partij heeft, 
op voor waarde dat tussen de bestuurder en een in de Partij van afgifte gevestigde onderneming een 
arbeidsrechtelijke verhouding bestaat, en hij, op verzoek, een bestuurdersattest voorlegt.  
3. De bevoegde autoriteiten van de Partij van afgifte nemen passende maat regelen om zich 
ervan te vergewissen dat een aanvrager niet reeds houder is van een geldige bestuurderskaart, 
personaliseren de bestuurderskaart en zorgen ervoor dat de gegevens zichtbaar en veilig zijn.  
4. De bestuurderskaart is ten hoogste vijf jaar geldig.  
5. Een geldige bestuurderskaart wordt uitsluitend ingetrokken of geschorst als de bevoegde 
autoriteiten van een Partij vaststellen dat de kaart is vervalst of de bestuurder een kaart gebruikt 
waarvan hi j niet de houder is, of dat de kaart is verkregen aan de hand van valse verklaringen en/of 
vervalste documenten. Indien de kaart door een Partij, of, in het geval van de Unie, een andere 
lidstaat dan de lidstaat van afgifte, wordt geschorst of ingetrokken,  zendt de Partij, of, in het geval 
van de Unie, de lidstaat die de kaart schorst of intrekt deze met opgaaf van redenen zo spoedig 
mogelijk terug naar de autoriteiten van de Partij van afgifte, of, in het geval van de Unie, de lidstaat 
van afgifte.  Indien terugzending van de kaart vermoedelijk meer dan twee weken in beslag neemt, 
deelt de Partij, of, in het geval van de Unie, de lidstaat die de kaart schorst of intrekt de Partij van 
afgifte, of, in het geval van de Unie, de lidstaat van afgifte, binnen die termijn de redenen voor de 
schorsing of de intrekking mee.   
6. De bevoegde autoriteiten van de Partij van afgifte kunnen een bestuurder ertoe verplichten 
de bestuurderskaart door een nieuwe te vervangen indien dit noodzakelijk is om aan de 
toepasselijke t echnische specificaties te voldoen.   
7. Elke Partij neemt alle nodige maatregelen om te voorkomen dat bestuurderskaarten worden 
vervalst.  
8. Dit artikel staat er niet aan in de weg dat een Partij, of, in het geval van de Unie, een lidstaat, 
een bestuurde rskaart afgeeft  aan een bestuurder die zijn gewone verblijfplaats heeft in een deel van 
het grondgebied van die Partij waar deze bijlage niet van toepassing is, op voorwaarde dat deze 
afdeling in dergelijke gevallen wordt toegepast.  
Artikel  10 — Vernieuwi ng van bestuurderskaarten  
1. Indien, ingeval van vernieuwingen, de Partij waar de bestuurder zijn gewone verblijfplaats heeft, 
afwijkt van de Partij die de bestaande kaart heeft afgegeven, en de autoriteiten van de 
eerstgenoemde Partij wordt verzocht een bes tuuderskaart te vernieuwen, brengen zij de 
autoriteiten die de bestaande kaart hebben afgegeven op de hoogte van de redenen voor die 
vernieuwing.  
2. Bij verzoek om vernieuwing van een bijna verlopen kaart verstrekt de bevoegde autoriteit vóór de 
vervaldatum een nieuwe kaart, voor zover het desbetreffende verzoek is toegezonden binnen de in 
deel B, afdeling 4, artikel 5, van deze bijlage gestelde termijn.  
 
968 
 Artikel  11 — Gestolen, verloren of defecte bestuurderskaarten  
1. De autoriteit die de kaart afgeeft, houdt een register bij waarin afgegeven, gestolen, verloren en 
defecte kaarten worden opgetekend, gedurende ten minste de geldigheidstermijn van de kaarten.  
2. Bij beschadiging, slechte werking, verlies of diefstal van de bestuurderskaart verstrekt de bevoegde 
autoriteiten van de Partij  waar hij zijn gewone verblijfplaats heeft een nieuwe kaart binnen acht 
werkdagen na ontvangst van een met redenen omkleed verzoek daartoe.  
Artikel  12 — Wederzijdse aanvaarding van bestuurderskaarten  
1. De Partijen aanvaarden de weder zijds afgegeven bestuurderskaarten.  
2. Ingeval de houder van een door een Partij afgegeven geldige bestuurderskaart zijn gewone 
verblijfplaats in de andere Partij vestigt en verzoekt zijn kaart om te wisselen tegen een 
gelijkwaardige bestuurderskaart, heeft de Partij, of, in het geval van de Unie, de lidstaat die de 
kaart omwisselt, tot taak  na te gaan of de ter omwisseling aangeboden kaart nog geldig is.  
3. De Partijen of, in het geval van de Unie, de lidstaten die een omwisseling uitvoeren, zenden de 
oude kaa rt met opgaaf van redenen terug aan de autoriteiten van de Partij van afgifte, of, in het 
geval van de Unie, de lidstaat van afgifte.  
4. Wanneer een Partij of, in het geval van de Unie, een lidstaat, een bestuurderskaart vervangt of 
omwisselt, wordt die verv anging of omwisseling, en alle latere vervangingen of omwisselingen, 
geregistreerd in die Partij of, in het geval van de Unie, die lidstaat.  
Artikel 13 — Elektronische uitwisseling van de gegevens op de bestuurderskaart  
1. Om te waarborgen dat een aanvrager  niet reeds houder is van een geldige bestuurderskaart houden 
de Partijen, of, in het geval van de Unie, de lidstaten, gedurende een periode die ten minste even 
lang is als de administratieve geldigheid van de kaart, elektronische registers bij die de volg ende 
gegevens  van bestuurderskaarten bevatten:   
—  de naam en voornaam van de bestuurder;  
—  de geboortedatum en, indien bekend, geboorteplaats van de bestuurder;  
—  het nummer van een geldig rijbewijs en plaats van afgifte van het rijbewijs (indien van 
toepassing);  
—  de status van de bestuurderskaart; alsmede  
—  het nummer van de bestuurderskaart.  
2. De elektronische registers van de Partijen of, in het geval van de Unie, de lidstaten, zijn met elkaar 
verbonden en op het gehele grondgebied van de Partijen toegankelijk  met behulp van het 
TACHOnet -meldingssysteem of een compatibel systeem. Indien een dergelijk compatibel systeem 
wordt gebruikt, zullen elektronische g egevens met de andere Partij via het TACHOnet -
berichtensysteem kunnen worden uitgewisseld.  
 
969 
 3. In geval van afgifte, vervanging of, indien nodig, vernieuwing van de bestuurderskaart gaan de 
Partijen of, in het geval van de Unie, de lidstaten, via de elektronische uitwisseling van gegevens na 
of de bestuurder niet reeds in het bezit is van een andere geldige  bestuurderskaart. Slechts de voor 
dit doel benodigde gegevens worden uitgewisseld.  
4. Controleambtenaren krijgen toegang tot het elektronische regis ter om de status van een 
bestuurderskaart na te gaan.  
Artikel  14 — Instellingen van tachografen  
1. Digitale tachografen mogen niet zodanig ingesteld zijn dat zij automatisch overschakelen naar een 
specifieke activiteitencategorie wanneer de motor of de onts teking wordt uitgeschakeld, tenzij de 
bestuurder in staat blijft manueel de juiste activiteitencategorie te kiezen.  
2. Behoudens voor praktijktesten wordt een voertuig niet uitgerust met meer dan één tachograaf.  
3. De Partijen verbieden de productie, de verdel ing en de verkoop van, en het maken van publiciteit 
voor apparaten die geconstrueerd en/of bestemd zijn voor het manipuleren van tachografen.  
Artikel  15 — Verantwoordelijkheid van ondernemers van goederenvervoer over de weg  
1. Ondernemers van goederenvervoe r over de weg zijn ervoor verantwoordelijk dat hun bestuurders 
passend zijn opgeleid en geïnstrueerd met betrekking tot de correcte werking van digitale, slimme of 
analoge  tachografen, voeren regelmatig controles uit om zich ervan te vergewissen dat hun 
bestuurders de tachograaf correct gebruiken, en mogen hun bestuurders niet rechtstreeks of 
onrechtstreeks aanzetten tot misbruik van tachografen.  
Ondernemers van goederenvervoer over de weg verstrekken de bestuurder van een voertuig 
uitgerust met analoge ta chografen, voldoende registratiebladen, rekening houdend met het 
persoonlijke karakter van deze bladen, de duur van de dienst en de mogelijkheid om eventueel 
beschadigde of door een bevoegde controleambtenaar in beslag genomen registratiebladen te 
vervange n. Ondernemers van goederenvervoer over de weg verstrekken de bestuurders slechts de 
registratiebladen van een goedgekeurd model, die geschikt zijn voor gebruik in het in het voertuig 
geïnstalleerde apparaat.  
Ondernemers van goederenvervoer over de weg zi en erop toe dat, rekening houdend met de duur 
van de dienst, de gegevens van de tachograaf op verzoek van een controlerend ambtenaar in geval 
van controle correct kunnen worden afgedrukt.  
2. De registratiebladen en, in voorkomend geval, de in deel B, afdelin g 4, artikel 9, van deze bijlage 
bedoelde afdrukken worden door de ondernemers van goederenvervoer over de weg ten minste 
één jaar na het gebruik in chronologische volgorde en in leesbare vorm bewaard; de onderneming 
verstrekt de betrokken bestuurder op di ens verzoek een kopie. Ondernemers van goederenvervoer 
over de weg verstrekken de betrokken bestuurder op diens verzoek tevens een kopie van de 
gedownloade gegevens van de bestuurderskaart, samen met een papieren afdruk daarvan. De 
registratiebladen, afdru kken en overgebrachte gegevens moeten op verzoek van een bevoegde 
controleambtenaar worden overgelegd of overhandigd.  
 
970 
 3. Ondernemers van goederenvervoer over de weg zijn aansprakelijk voor inbreuken op deze afdeling 
en op deel B, afdeling 4, van deze bijlage , die door bestuurders van het bedrijf of door ter 
beschikking gestelde bestuurders worden gepleegd. Elke Partij kan deze aansprakelijkheid evenwel 
afhankelijk stellen van een inbreuk door de ondernemer van goederenvervoer over de weg op lid 1, 
eerste alin ea, van dit artikel en op deel B, afdeling 2, artikel 7, leden 1 en 2, van deze bijlage.  
Artikel  16 — Procedures voor ondernemers van goederenvervoer over de weg in geval van defecte 
apparatuur  
1. Ingeval een tachograaf niet of gebrekkig werkt, laat de onde rnemer van goederenvervoer over de 
weg het apparaat door een erkende installateur of werkplaats herstellen zodra de omstandigheden 
dit toelaten.  
2. Indien het voertuig niet binnen een week nadat het defect is opgetreden naar de ondernemer van 
goederenvervoer  over de weg kan terugkeren, wordt de herstelling onderweg uitgevoerd.  
3. De Partijen of, in het geval van de Unie, de lidstaten, kennen  de bevoegde autoriteiten de 
bevoegdheid toe om het gebruik van het voertuig te verbieden, indien de problemen met het def ect 
aan het apparaat niet overeenkomstig de leden 1 en 2 zijn opgelost, voor zover dit strookt met de 
nationale wetgeving in de desbetreffende Partij.  
Artikel  17 — Procedure voor de afgifte van tachograafkaarten  
De Europese Commissie verstrekt de bevoegd e autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk het 
cryptografisch materiaal voor de afgifte van tachograafkaarten voor bestuurders, werkplaatsen en 
controleautoriteiten, volgens het certificeringsbeleid van de European Root Certification Authority 
(ERCA) en he t certificeringsbeleid van het Verenigd Koninkrijk.   
   
 
971 
 BIJLAGE ROAD -2: MODEL VAN EEN VERGUN NING VOOR GEREGELD I NTERNATIONAAL VERVOE R EN 
BIJZONDERE VORMEN VA N GEREGELD INTERNATI ONAAL VERVOER  
(Eerste bladzijde van de vergunning)  
(Oranje papier – DIN A4)  
(Invullen in de officiële taal of een van de officiële talen van de Partij waar de aanvraag 
wordt ingediend)  
  
Vergunningverlening  
Overeenkomstig deel 2 [Goederenvervoer over de weg], rubriek drie, titel I, van de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tus sen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, 
anderzijds,    
  
LAND VAN AFGIFTE:  
……………………………………………………………………………….…..  
Vergunningverlenende autoriteit:  
……………………… ……………………………………………………….  
Onderscheidingsteken van de staat van afgifte: ……………. (143)  
VERGUNNING nr.:  ........................................ voor 
een geregelde vervoersdienst □ (2) voor een bijzondere 
vorm van geregelde vervoersdienst □ (2)  
per touringcar en autobus tussen de Partijen bij de handels - en samenwerkingsovereenkomst tussen de 
Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd 
Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds,   
Aan: ………………………………………… ………………………………………………………...  
………………………………………………………………………………………………………..  
Naam, voornaam of handelsnaam van de vervoersondernemer of de beherende vervoersondernemer in 
het geval van een groep van ondernemingen of een partnerschap:  
Adres:  
……………………………………………………… …………………………………………... 
……………………………………………………………………………………………………………  
                                                            
143 België (B), Bulgarije (BG), Cyprus (CY), Denemarken (DK), Duitsland (D), Estland (EST), Finland (FIN), 
Frankrijk (F), Griekenland (GR), Hongarije (H), Ierland ( IRL), Italië (I), Kroatië (HR), Letland (LV), Litouwen (LT), 
Luxemburg (L), Malta (MT), Nederland (NL), Oostenrijk (A), Polen (PL), Portugal (P), Roemenië (RO), Slovenië 
(SLO), Slowaakse Republiek (SK), Spanje (E), Tsjechische Republiek (CZ), Verenigd Koni nkrijk (UK), Zweden (S), 
aan te vullen.  
2  Aankruisen of invullen wat van toepassing is.  
 
972 
 ...  
Telefoonnummer en faxnummer of e -mailadres:  
.…………………………………………………………………………….  
………………………………………………………………………………………………………..   
 
 
 
(Tweede bladzijde van de vergunning)  
Naam, adres, telefoonnummer  en fax of e -mailadres van de vervoersondernemer of, in het geval van een groep 
vervoersondernemers of een partnerschap, de namen van alle vervoersondernemers van de groep of het 
partnerschap; namen van alle onderaannemers, als dusdanig geïdentificeerd:  
(1) ……………………………………………………………………………………………………………  
(2) ……………………………………………………………………………………………………………  
(3) ……………………………………………………………………………………………………………  
(4) ……………………………………………………………………………………………………………  
(5) ……………………………………………………………………………………………………………  
Lijst toevoegen indien van toepassing  
Geldigheidsduur van de vergunning: Van ………………………………. tot en met: 
……………………………..……...  
Plaats en datum van afgifte ………………………………………………………………………………………..  
Handtekening en stempel van de autoriteit of het agentschap van afgifte: 
……………………………………………………..  
1. Traject:  ……………………………………………………………………………………………………….  
………………………………………………………………………………………..:…………………….….  
(a) Plaats van vertrek van het vervoer: 
…………………………………...…………………………………  
……………………………………………………………………..............…………………………………....  
(b) Plaats van bestemming van het vervoer:  
…………….……………………………………………………..  
…………………………………………………………..……………………………………………………....  
Belangrijkste reisweg, waarbij de stopplaatsen voor het opnemen en afzetten van reizigers moeten worden 
onderstreept: ………………..……..…………  
……………………………………………………………………………………………………… …………..  
2. Tijdschema: ………………………………………………………………………………………………..….  
(bijlage bij deze vergunning)  
3. Bijzondere vorm van geregeld 
vervoer:  
 
973 
 a) Categorie reizigers: ………………….………………….…….  
……………………………...........................................................................  
4. Andere voorwaarden of speciale punten...........................................................  
................................................................... ..........................................  
.............................................................................................................  
Stempel van de vergunningverlenende 
autoriteit Belangrijk:   
1)  Deze vergunning geldt voor het gehele traject.  
2)  De vergunning of het door de vergunningverlenende autoriteit gewaarmerkte afschrift moet zich aan 
boord van het voertuig bevinden voor de duur van de reis en moet op verzoek aan de 
handhavingsambtenaren w orden voorgelegd.  
3)  Vertrek of aankomst vindt plaats op het grondgebied van de Partij waar de vervoersondernemer is 
gevestigd en de touringcars en autobussen zijn geregistreerd.  
(Derde bladzijde van de vergunning)  
  
ALGEMENE OVERWEGINGEN  
  
(1) De wegvervoerondernemer gaat van start met de vervoersdienst binnen de periode die 
is aangegeven in het besluit van de vergunningverlenende autoriteit.  
  
(2) Behalve in het geval van overmacht neemt de exploitant van geregeld internationaal 
vervoer of een bij zondere vorm van geregeld vervoer alle maatregelen om te 
garanderen dat de vervoersdienst voldoet aan de voorwaarden van de vergunning.  
  
(3) De vervoersondernemer maakt de informatie over de reisweg, de stopplaatsen, de 
dienstregeling, de tarieven en de verv oersvoorwaarden openbaar.  
  
(4) Onverminderd de documenten betreffende het voertuig en de bestuurder (zoals het 
kentekenbewijs en het rijbewijs) vormen ook de volgende documenten 
controledocumenten die vereist zijn krachtens deel twee [Goederenvervoer over de 
weg], rubriek drie, titel II , artikel X+4, van de handels - en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap 
voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot -Brittannië en 
Noord -Ierland, anderzijds,  ze bevinden zich in het voertuig en w orden op verzoek van 
een gemachtigde inspecteur voorgelegd:   
  
– de vergunning of een gewaarmerkt afschrift van de vergunning om geregeld 
internationaal vervoer of een bijzondere vorm van geregeld internationaal vervoer 
te verrichten;  
  
– de vergunning van de  vervoersondernemer of een gewaarmerkt afschrift van die 
vergunning voor het internationaal vervoer van personen over de weg, afgegeven 
 
974 
 overeenkomstig de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk of de wetgeving van 
de Unie;  
  
– bij het verrichten van een bijzo ndere vorm van geregeld internationaal vervoer: 
het contract tussen de organisator en de vervoersondernemer of een gewaarmerkt 
afschrift daarvan, alsook een document waaruit blijkt dat de passagiers een 
specifieke categorie vormen, met uitsluiting van ande re passagiers, met het oog 
op een bijzondere vorm van geregelde vervoersdienst;  
  
– als de exploitant van geregeld vervoer of bijzondere vormen van geregeld vervoer 
tijdelijk extra voertuigen gebruikt in uitzonderlijke situaties, een afschrift van het 
contr act tussen de exploitant van het geregeld vervoer of de bijzondere vormen 
van geregeld vervoer en de onderneming die de extra voertuigen ter beschikking 
stelt of een gelijkwaardig document, samen met de bovenvermelde relevante 
documenten.  
(Vierde bladzijde van de vergunning)  
  
ALGEMENE BEPALINGEN  (vervolg)  
  
(5) Vervoersondernemers die geregeld internationaal vervoer exploiteren, met uitzondering 
van bijzondere vormen van geregeld vervoer, geven vervoersbewijzen af die bevestigen 
dat de passa giers het recht hebben te worden vervoerd en die dienst doen als 
controledocumenten waaruit blijkt dat een vervoerscontract is gesloten tussen de 
passagiers en de vervoersondernemer, hetzij individueel, hetzij collectief. Op de 
vervoersbewijzen, die ook in  elektronische vorm mogen worden afgegeven, is het 
volgende vermeld:  
  
(a) de naam van de exploitant;  
  
(b) de vertrekplaats en bestemming en eventueel de terugreis;  
  
(c) de geldigheidsduur van het vervoersbewijs en eventueel de datum en het 
tijdstip van vertrek;  
  
(d) de prijs van het vervoer.  
  
Passagiers moeten hun vervoersbewijs tonen op verzoek van een gemachtigde 
inspecteur.  
  
(6) Vervoersondernemers die geregeld internationaal vervoer of bijzondere vormen van 
geregeld internationaal vervoer exploiteren staan alle  inspecties toe die tot doel hebben 
 
975 
 te waarborgen dat de activiteiten correct worden uitgevoerd, met name ten aanzien van 
rij- en rusttijden, verkeersveiligheid en emissies.  
  
________________  
  
 
976 
 BIJLAGE ROAD -3: MODELAANVRAAG VOOR EEN VERGUNNING VOOR GEREGELD INTERNATIONAAL 
VERVOER EN BIJZONDERE VORMEN VAN GEREGELD INTERNATIONAAL VERVOER  
(Wit papier – DIN A4)  
(Invullen in de officiële taal of een van de officiële talen van de Partij waar de aanvraag 
wordt ingediend)  
  
AANVRAAGFORMULIER VOOR EEN VERG UNNING OF DE VERLENGING 
VAN EEN VERGUNNING OM  
EEN INTERNATIONALE GEREGELDE VERVOERSDIENST OF BIJZONDERE 
VORMEN VAN EEN INTERNATIONALE GEREGELDE VERVOERSDIENST TE 
VERRICHTEN (144)  
Start van een geregelde vervoersdienst  □ 
Start van een bijzondere vorm van een geregelde vervoersdienst  □ 
Verlenging van de vergunning voor een vervoersdienst  □ 
Wijziging van de voorwaarden voor de vergunning voor een vervoersdienst  □  
uitgevoerd per touringcar en autobus tussen de Partijen krachtens de handels - en samenwerkingsovereenkomst 
tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd 
Koninkrijk van Groot -Brittannië en Noord -Ierland, anderzijds,  
………………………………………………………………………………………………………....... .  
(Vergunningverlenende autoriteit)  
1. Naam en voornaam of handelsnaam van de vervoersondernemer die de aanvraag indient; in het geval van 
een aanvraag door een groep vervoersondernemers of door een partnerschap, de naam van de 
vervoersondernemer die door d e andere vervoersondernemers is gemachtigd om de aanvraag in te 
dienen:  
………………………………………………………………………………………………………........  
………………………………………………………………………………………………………........  
2. De vervoersdienst wordt verricht 1  
door een vervoersondernemer □ door een groep van vervoersondernemers □ door een partnerschap □ 
door een onderaannemer □  
3. Naam en adres van de vervoersondernemer of, in het geval van een groep vervoersondernemers of een 
partnerschap, de namen en adressen van alle vervoersondernemers van de groep of het pa rtnerschap; 
bovendien wordt de naam van alle onderaannemers vermeld2  
3.1 …………………………………………………..………. tel. ………………….…….…  
3.2 ……………………………………………………..….… tel. ………………….……….  
3.3 ………………………………………………………....... tel. ………………….....….…  
3.4 …………………………………………………………... tel. ……………………......…  
                                                            
144 Aankruisen of invullen wat van 
toepassing is.  
2 Lijst toevoegen indien nodig.  
 
977 
  
(Tweede bladzijde van de vergunningsaanvraag of de aanvraag om verlenging van een vergunning)  
 
4 In het geval van een bijzondere vorm van geregeld vervoer:  
4.1 Categorie reizigers: (145) werknemers □ schoolkindere n/studenten □ andere □  
5 Geldigheidsduur van de aangevraagde vergunning of datum waarop het vervoer wordt beëindigd:  
………………………………………………………………………………………………….........  
6 Reisweg (onderstreep de punten waarop passagiers worden opgehaald en afgezet, met volledig adres): (146)  
……………………………………………………………………………………………...……….........  
…..………………………………………………………………………………………………............... 
…………………………………………………………………………………………………….............  
7 Exploitatieperiode: …………………………………………………………………….…….  
…………………………………………………………………………………………………..………....  
…………………………………………………………………………………………………..………....  
8 Frequentie (dagelijks, wekelijks, enz.): ………………………………………………………...…….  
9 Tarieven..............................................................Zie bijlage.  
10 Geliev e een rijschema bij te voegen aan de hand waarvan de naleving van de internationale regelgeving 
inzake rij - en rusttijden kan worden gecontroleerd  
11 Aantal aangevraagde vergunningen of gewaarmerkte afschriften van vergunningen:  3  
………………………………………………………………… ………………………………….........  
12 Eventuele aanvullende inlichtingen:  
………………………………………………………………………………………………........…….  
(Plaats en datum) (Handtekening van de aanvrager)  
………………………………………………………………………………………………………….  
Aangezien de vergunning of een gewaarmerkt afschrift ervan zich aan boord van het voertuig moet bevinden, 
wordt de aandacht van de aanvrager gevestigd op het feit dat het aantal vergunningen of gewaarmerkte 
afschriften dat door de vergunningverlenende auto riteit wordt afgegeven, moet overeenstemmen met het aantal 
voertuigen dat nodig is om de dienst te verrichten.  
Belangrijke mededeling  
De volgende documenten moeten bij de aanvraag worden gevoegd:  
(a) de dienstregeling, met inbegrip van de tijdvakken voor controle aan grensovergangen;  
(b) een gewaarmerkt afschrift van de overeenkomstig nationale of Uniewetgeving afgegeven vergunning(en) 
van de vervoersondernemer(s) voor het internationaal vervoer van perso nen over de weg;  
                                                            
145 Aankruisen of invullen wat van toepassing is.  
146 De vergunningverlenende autoriteit kan een volledige lijst opvragen van de stopplaatsen waar passagiers 
worden opgehaald en afgezet; de lijst van volledige adressen wordt afzonderlijk bij dit aanvraagformulier 
gevoegd. 3 Vul aan.  
 
978 
 (c) een kaart op een passende schaal waarop de reisweg en de stopplaatsen waar reizigers worden opgenomen of 
afgezet zijn aangegeven;  
(d) een rijschema aan de hand waarvan de naleving van de internationale regelgeving inzake rij - en rusttijden 
kan worden gecontroleerd;  
(e) alle passende informatie over terminals voor touringcars en autobussen.    
 
979 
 
BIJLAGE ROAD -4: MODEL VAN HET REISBLAD VAN ONGEREGELDE DIENSTEN  
 
 
REISBLAD nr............... van boek nr...............  
(kleur: Pantone 358 (lichtgroen), of  een kleur die daar zo sterk mogelijk op gelijkt, formaat DIN A4 papier, niet 
gestreken en niet voorzien van een deklaag)  
ONGEREGELDE CABOTAGEDIENSTEN EN ONGEREGELDE VERVOERSDIENSTEN MET DOORVOER  
(Elke rubriek kan, zo nodig, op een afzonderlijk blad verder  worden ingevuld)  
1 
Kentekennummer van detouringcar   
………………………………………………………  
Plaats, datum en handtekening van de vervoerder  
2  
 
 
Vervoerder, en eventueel de onderaannemer of 
groep vervoerders  1. …………………………………………………  
2. …………………………………………………  
3. …………………………………………………  
3 
Naam van de bestuurder(s)  1. …………………………………………………  
2. …………………………………………………  
3. …………………………………………………  
4 Instantie of persoon die het ongeregeld vervoer 
organiseert  1. ………………………. 2. ……………………….  
3. ………………………. 4. ……………………….  
5 Type vervoersdienst  Ongeregelde cabotagediensten  
Ongeregelde vervoersdiensten met doorvoer  
6 Plaats van vertrek van het vervoer: ………………………… Land: …………………………  
Plaats van bestemming van het vervoer: ………………………… Land: …………………………  
7 Reis Reistraject/dagritten en/of opneem - 
en afzetpunten  Aantal 
passagierszit
plaatsen  Leeg (geef 
aan met X)   Aantal af te leggen km  
Data  van tot en met  
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
8 Punten waar eventueel kan worden 
overgestapt op een vervoermiddel van 
een tot dezelfde groep behorende Aantal 
afgezette 
reizigers  Eindbestemming van de 
afgezette reizigers  Naam van de 
vervoerder die de 
reizigers overneemt  
 
980 
 vervoerder  
    
    
9 Onverwachte wijzigingen  
………………………………………………………………………………………………………………  
………………………………………………………………………………………………………………  
 
 
 
 
 
 
981 
 BIJLAGE FISH.1  
 
# Code  Gewone naam  ICES -gebieden  Aandelen  
2021  2022  2023  2024  2025  Vanaf 2026  
EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK 
1 ALF/3X14  Alfonsino’s 
(3,4,5,6,7,8,9,10,12,1
4) wateren van het VK en de Unie en 
internationale wateren van 3, 4, 5, 
6, 7, 8, 9, 10, 12 en 14)  96,95  3,05  96,95  3,05  96,95  3,05  96,95  3,05  96,95  3,05  96,95  3,05  
2 ANF/07.  Zeeduivel (7)  7 78,78  21,22  78,24  21,76  77,70  22,30  77,05  22,95  76,62  23,38  76,62  23,38  
3 ANF/2AC4 -C Zeeduivel (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  13,74  86,26  12,92  87,08  12,11  87,89  11,13  88,87  10,48  89,52  10,48  89,52  
4 ANF/56 -14 Zeeduivel (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  60,99  39,01  59,62  40,38  58,25  41,75  56,60  43,40  55,50  44,50  55,50  44,50  
5 ARU/1/2.  Grote zilversmelt 
(1,2)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 1 en 2  56,90  43,10  56,90  43,10  56,90  43,10  56,90  43,10  56,90  43,10  56,90  43,10  
6 ARU/3A4 -C Grote zilversmelt 
(Noordzee)  wateren van het VK en de Unie van 
4; wateren van de Unie van 3a  98,40  1,60  98,40  1,60  98,40  1,60  98,40  1,60  98,40  1,60  98,40  1,60  
7 ARU/567  Grote zilversmelt 
(westelijke wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5  94,41  5,59  94,41  5,59  94,41  5,59  94,41  5,59  94,41  5,59  94,41  5,59  
8 BLI/12INT - Blauwe leng 
(internationale 
wateren 12)  internationale wateren van 12  99,14  0,86  99,14  0,86  99,14  0,86  99,14  0,86  99,14  0,86  99,14  0,86  
 
982 
 9 BLI/24 - Blauwe leng 
(Noordzee)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 2; 
wateren van het VK en de Unie van 
4; 73,19  26,81  73,19  26,81  73,19  26,81  73,19  26,81  73,19  26,81  73,19  26,81  
10 BLI/5B67 - Blauwe leng 
(westelijke wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5  77,31  22,69  76,73  23,27  76,16  23,84  75,46  24,54  75,00  25,00  75,00  25,00  
11 BOR/678 - Evervissen (westelijke 
wateren)  6, 7 en 8  93,65  6,36  93,65  6,36  93,65  6,36  93,65  6,36  93,65  6,36  93,65  6,36  
12 BSF/56712  Zwarte haarstaart 
(westelijke wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5; 
internationale wateren van 12  94,31  5,69  94,31  5,69  94,31  5,69  94,31  5,69  94,31  5,69  94,31  5,69  
13 COD/07A.  Kabeljauw (Ierse Zee)  7a 56,05  43,95  55,84  44,16  55,63  44,37  55,37  44,63  55,20  44,80  55,20  44,80  
14 COD/07D.  Kabeljauw (oostelijk 
Kanaal)  7d 90,75  9,25  90,75  9,25  90,75  9,25  90,75  9,25  90,75  9,25  90,75  9,25  
15 COD/5BE6A  Kabeljauw (gebied 
ten westen van 
Schotland)  6a; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b ten 
oosten van 12° 00′ W.L.  30,23  69,77  27,37  72,63  24,51  75,49  21,08  78,92  18,79  81,21  18,79  81,21  
16 COD/5W6 -14 Kabeljauw (Rockall)  6b; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b ten 
westen van 12° 00′ W.L. en van 12 
en 14  33,95  66,05  31,71  68,29  29,47  70,53  26,78  73,22  24,99  75,01  24,99  75,01  
17 COD/7XAD34  Kabeljauw (Keltische 
Zee)  7b, 7c, 7e -k, 8, 9 en 10; 
Uniewateren van CECAF 34.1.1  90,70  9,30  90,47  9,53  90,23  9,77  89,95  10,05  89,76  10,24  89,76  10,24  
18 DGS/15X14  Doornhaai (westelijke 
wateren)  6, 7 en 8; wateren van het VK en 
internationale w ateren van 5; 
internationale wateren van 1, 12 en 
14 57,53  42,47  56,61  43,39  55,69  44,31  54,58  45,42  53,84  46,16  53,84  46,16  
 
983 
 19 DWS/56789 - Diepzeehaaien 
(westelijke wateren)  6, 7, 8 en 9; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5  100,00  0,00  100,00  0,00  100,00  0,00  100,00  0,00  100,00  0,00  100,00  0,00  
20 HAD/07 A.  Schelvis (Ierse Zee)  7a 47,24  52,76  46,42  53,58  45,61  54,39  44,63  55,37  43,98  56,02  43,98  56,02  
21 HAD/5BC6A.  Schelvis (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6a; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b  19,39  80,61  19,39  80,61  19,39  80,61  19,39  80,61  19,39  80,61  19,39  80,61  
22 HAD/6B1214.  Schelvis (Rockall)  wateren van het VK en van de Unie 
en internationale wateren van 6b; 
internationale wateren 12 en 14  16,76  83,24  16,32  83,68  15,88  84,12  15,35  84,65  15,00  85,00  15,00  85,00  
23 HAD/7X7A34.  Schelvis (Keltische 
Zee)  7b-k, 8, 9 en 10; Uniewateren van 
CECAF 34.1.1  84,00  16,00  83,00  17,00  82,00  18,00  80,80  19,20  80,00  20,00  80,00  20,00  
24 HER/07A/MM  Haring (Ierse Zee)  7a ten noorden van 52°30’N  11,01  88,99  8,50  91,50  6,00  94,00  2,99  97,01  0,99  99,01  0,99  99,01  
25 HER/5B6ANB  Haring (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6b en 6aN; wateren van het VK en 
internationale wateren 5b  35,95  64,05  35,34  64,66  34,74  65,26  34,01  65,99  33,53  66,47  33,53  66,47  
26 HER/7EF.  Haring (westelijk 
Kanaal en Kanaal van 
Bristol)  7e en 7f  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  50,00  
27 HER/7G -K. Haring (Keltische Zee)  7a ten zuiden van 52° 30’ N, 7g, 7h, 
7j en 7k  99,88  0,12  99,88  0,12  99,88  0,12  99,88  0,12  99,88  0,12  99,88  0,12  
28 HKE/2AC4 -C Heek (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  60,67  39,33  57,11  42,89  53,56  46,44  49,29  50,71  46,45  53,55  46,45  53,55  
29 HKE/571214  Heek (westelijke 
wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  80,33  19,67  80,05  19,95  79,77  20,23  79,43  20,57  79,20  20,80  79,20  20,80  
30 JAX/2A -14 Horsmakrelen wateren van het VK en de Unie van 
4a; 6, 7a -c, e-k; 8a -b, d-e; wateren 90,61  9,39  90,61  9,39  90,61  9,39  90,61  9,39  90,61  9,39 90,61  9,39  
 
984 
 (westelijke wateren)  van het VK en internationale 
wateren van 2a en 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  
31 JAX/4BC7D  Horsmakrelen 
(zuidelijk deel van de 
Noordzee en oostelijk 
Kanaal)  wateren van het VK en de Unie van 
4b, 4c en 7d  71,46  28,54  68,60  31,40  65,73  34,27  62,29  37,71  60,00  40,00  60,00  40,00  
32 L/W/2AC4 -C Tongschar en witje 
(Noordzee)*  wateren van de Unie van 2a en 4  35,97  64,03  35,48  64,52  34,98  65,02  34,39  65,61  34,00  66,00  34,00  66,00  
33 LEZ/07.  Scharretongen (7)  7 81,37  18,63  80,65  19,35  79,93  20,07  79,07  20,93  78,50  21,50  78,50  21,50  
34 LEZ/2AC4 -C Scharretongen 
(Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  3,74  96,26  3,74  96,26  3,74  96,26  3,74  96,26  3,74  96,26  3,74  96,26  
35 LEZ/56 -14 Scharretongen 
(gebied ten westen 
van Schotland)  6; wateren van het VK en 
interna tionale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  60,84  39,16  59,55  40,45  58,25  41,75  56,69  43,31  55,65  44,35  55,65  44,35  
36 LIN/03A -C. Leng (3a)  wateren van de Unie van 3a  92,65  7,35  92,65  7,35  92,65  7,35  92,65  7,35  92,65  7,35  92,65  7,35  
37 LIN/04 -C. Leng (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie van 
4 21,22  78,78  20,92  79,08  20,61  79,39  20,24  79,76  20,00  80,00  20,00  80,00  
38 LIN/6X14.  Leng (westelijke 
wateren)  6, 7, 8, 9 en 10; internationale 
wateren van 12 en 14  63,67  36,33  63,25  36,75  62,83  37,17  62,33  37,67  62,00  38,00  62,00  38,00  
39 NEP/*07U16  Langoustine 
(Porcupine Bank)  Functionele eenheid 16 van ICES -
deelgebied 7  85,32  14,68  85,32  14,68  85,32  14,68  85,32  14,68  85,32  14,68  85,32  14,68  
40 NEP/07.  Langoustine (7)  7 61,68  38,32  60,76  39,24  59,84  40,16  58,74  41,26  58,00  42,00  58,00  42,00  
41 NEP/2AC4 -C Makreel (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  13,38  86,62  13,38  86,62  13,38  86,62  13,38  86,62  13,38  86,62  13,38  86,62  
 
985 
 42 NOP/2A3A4.  Kever (Noordzee)  3 a; wateren van het VK en de Unie 
en 4; wateren van het VK va n 2a  85,00  15,00  82,50  17,50  80,00  20,00  77,00  23,00  75,00  25,00  75,00  25,00  
43 PLE/07A.  Schol (Ierse Zee)  7a 48,89  51,11  48,89  51,11  48,89  51,11  48,89  51,11  48,89  51,11  48,89  51,11  
44 PLE/56 -14 Schol (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  39,23  60,77  39,23  60,77  39,23  60,77  39,23  60,77  39,23  60,77  39,23  60,77  
45 PLE/7DE.  Schol (het Kanaal)*  7d en 7e  70,36  29,64  70,27  29,73  70,18  29,82  70,07  29,93  70,00  30,00  70,00  30,00  
46 PLE/7FG.  Schol (7fg)  7f en 7g  74,86  25,14  74,58  25,42  74,30  25,70  73,96  26,04  73,74  26,26  73,74  26,26  
47 PLE/7HJK.  Schol (7hjk)  7h, 7j en 7k  84,25  15,75  83,71  16,29  83,17  16,83  82,52  17,48  82,09  17,91  82,09  17,91  
48 POK/56 -14 Zwarte koolvis 
(gebied ten westen 
van Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b, 12 
en 14  62,32  37,68  58,99  41,01  55,66  44,34  51,66  48,34  49,00  51,00  49,00  51,00  
49 POK/7/3411  Zwarte koolvis 
(Keltische Zee)  7, 8, 9 en 10; Uniewateren van 
CECAF 34.1.1  84,86  15,14  84,90  15,10  84,93  15,07  84,97  15,03  85,00  15,00  85,00  15,00  
50 POL/07.  Witte koolvis (7)  7 78,03  21,97  77,27  22,73  76,51  23,49  75,61  24,39  75,00  25,00  75,00  25,00  
51 POL/56 -14 Witte koolvis (gebied 
ten westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  63,38  36,62  63,38  36,62  63,38  36,62  63,38  36,62  63,38  36,62  63,38  36,62  
52 PRA/2AC4 -C Noordse garnaal 
(Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  77,99  22,01  77,99  22,01  77,99  22,01  77,99  22,01  77,99  22,01  77,99  22,01  
53 RJE/7FG.  Kleinoogrog (7fg)  7f en 7g  56,36  43,64  53,39  46,61  50,42  49,58  46,86  53,14  44,49  55,51  44,49  55,51  
54 RJU/7DE.  Golfrog (het Kanaal)  7d en 7e  69,12  30,88  68,09  31,91  67,06  32,94  65,82  34,18  65,00  35,00  65,00  35,00  
55 RNG/5B67 - Rondneusgrenadier 
(westelijke wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b  95,16  4,84  95,16  4,84  95,16  4,84  95,16  4,84  95,16  4,84  95,16  4,84  
 
986 
 56 RNG/8X14 - Rondneusgrenadier 
(8,9,10,12,14)  wateren van de Unie en 
internationale wateren van 8, 9, 10, 
12 en 14  99,71  0,29  99,71  0,29  99,71  0,29  99,71  0,29  99,71  0,29  99,71  0,29  
57 SAN/2A3A4.  Zandspiering 
(Noordzee, alle 
visgronden)  wateren van de Unie van 2a, 3a en 4  97,26  2,74  97,14  2,86  97,03  2,97  96,89  3,11  96,80  3,20  96,80  3,20  
58 SBR/678 - Zeebrasem 
(westelijke wateren)  6, 7 en 8  90,00  10,00  90,00  10,00  90,00  10,00  90,00  10,00  90,00  10,00  90,00  10,00  
59 SOL/07A.  Tong (Ierse Zee)  7a 77,15  22,86  77,03  22,97  76,92  23,08  76,79  23,21  76,70  23,30  76,70  23,30  
60 SOL/07D.  Tong (oostelijk 
Kanaal)  7d 80,31  19,69  80,23  19,77  80,15  19,85  80,06  19,94  80,00  20,00  80,00  20,00  
61 SOL/07E.  Tong (westelijk 
Kanaal)  7e 38,97  61,03  38,60  61,40  38,24  61,76  37,79  62,21  37,50  62,50  37,50  62,50  
62 SOL/24 -C. Tong (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  88,09  11,91  86,81  13,19  85,54  14,46  84,02  15,98  83,00  17,00  83,00  17,00  
63 SOL/56 -14 Tong (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  80,00  20,00  80,00  20,00  80,00  20,00  80,00  20,00  80,00  20,00  80,00  20,00  
64 SOL/7FG.  Tong (7fg)  7f en 7g  69,35  30,65  68,93  31,07  68,51  31,49  68,01  31,99  67,67  32,33  67,67  32,33  
65 SOL/7HJK.  Tong (7hjk)  7h, 7j en 7k  83,33  16,67  83,33  16,67  83,33  16,67  83,33  16,67  83,33  16,67  83,33  16,67  
66 SPR/2AC4 -C Sprot (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  96,18  3,82  96,18  3,82  96,18  3,82  96,18  3,82  96,18  3,82  96,18  3,82  
67 SPR/7DE.  Sprot (het Kanaal)  7d en 7e  28,60  71,40  25,45  74,55  22,30  77,70  18,52  81,48  16,00  84,00  16,00  84,00  
68 SRX/07D.  Roggen (oostelijk 
Kanaal)  7d 84,51  15,49  84,44  15,56  84,36  15,64  84,27  15,73  84,21  15,79  84,21  15,79  
 
987 
 69 SRX/2AC4 -C Roggen (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie 4; 
wateren van het VK van 2a  32,73  67,27  32,29  67,71  31,86  68,14  31,35  68,65  31,00  69,00  31,00  69,00  
70 SRX/67AKXD  Roggen (westelijke 
wateren)  wateren van het VK en de Unie van 
6a, 6b, 7a -c en 7e -k 71,06  28,94  70,54  29,46  70,02  29,98  69,40  30,60  68,99  31,01  68,99  31,01  
71 T/B/2AC4 -C Tarbot en griet 
(Noordzee)*  wateren van de Unie van 2a en 4  81,82  18,18  81,37  18,63  80,91  19,09  80,36  19,64  80,00  20,00  80,00  20,00  
72 USK/04 -C. Lom (Noordzee)  wateren van het VK en de Unie van 
4 59,46  40,54  59,46  40,54  59,46  40,54  59,46  40,54  59,46  40,54  59,46  40,54  
73 USK/567EI.  Lom (westelijke 
wateren)  6 en 7; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5  70,73  29,27  70,55  29,45  70,37  29,63  70,15  29,85  70,00  30,00  70,00  30,00  
74 HAD/07 A.  Wijting (Ierse Zee)  7a 42,27  57,73  41,45  58,55  40,63  59,37  39,65  60,35  39,00  61,00  39,00  61,00  
75 WHG/56 -14 Wijting (gebied ten 
westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b; 
internationale wateren van 12 en 14  37,53  62,47  36,67  63,33  35,81  64,19  34,78  65,22  34,09  65,91  34,09  65,91  
76 WHG/7X7A -C Wijting (Keltische 
Zee)*  7b, 7c, 7d, 7e, 7f, 7g, 7h, 7j en 7k  88,95  11,05  88,89  11,11  88,84  11,16  88,77  11,23  88,73  11,27  88,73  11,27  
 
 
BIJLAGE FISH.2  
2A. Trilaterale bestanden VK -EU-NO 
# Code  Gewone naam  ICES -gebieden  Aandelen  
2021  2022  2023  2024  2025  Vanaf 2026  
 
988 
 EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK 
77 COD/2A3AX4  Kabeljauw 
(Noordzee)  4; wateren van het VK van 2a; het 
gedeelte van 3a dat niet tot het 
Skagerrak en het Kattegat behoort  47,03  52,97  46,02  53,98  45,02  54,99  43,81  56,19  43,00  57,00  43,00  57,00  
78 HAD/2AC4.  Schelvis (Noordzee)  4; wateren van het VK van 2a  18,45  81,55  17,80  82,20  17,14  82,86  16,35  83,65  15,83  84,17  15,83  84,17  
79 HER/2A47DX  Haring (Noordzee -
bijvangst)  4, 7d en wateren van de Unie van 2a  98,18  1,82  98,18  1,82  98,18  1,82  98,18  1,82  98,18  1,82  98,18  1,82  
80 HER/4AB.  Haring (Noordzee)  Wateren van het VK en de Unie en 
Noorse wateren van 4 ten noorden 
van 53° 30′ N.B.  71,33  28,67  70,42  29,58  69,50  30,50  68,41  31,59  67,68  32,32  67,68  32,32  
81 HER/4CXB7D  Haring (zuidelijk deel 
van de Noordzee en 
oostelijk Kanaal)  4c, 7d uitgezonderd Blackwater  88,76  11,24  88,48  11,52  88,21  11,79  87,87  12,13  87,65  12,35  87,65  12,35  
82 PLE/2A3AX4  Schol (Noordzee)  4; wateren van het VK van 2a; het 
gedeelte van 3a dat niet tot het 
Skagerrak en het Kattegat behoort  71,54  28,46  71,54  28,46  71,54  28,46  71,54  28,46  71,54  28,46  71,54  28,46  
83 POK/2C3A4  Zwarte koolvis 
(Noordzee)  3a en  4; wateren van het VK van 2a  77,71  22,29  76,78  23,22  75,85  24,15  74,74  25,26  74,00  26,00  74,00  26,00  
84 WHG/2AC4.  Wijting (Noordzee)  4; wateren van de Unie van 2a  34,78  65,22  32,71  67,29  30,63  69,37  28,13  71,87  26,47  73,53  26,47  73,53  
 
 
2B. Bestanden kuststaten  
 
 
989 
 # Code  Gewone naam  ICES -gebieden  Aandelen  
2021  2022  2023  2024  2025  Vanaf 2026  
EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK EU VK 
85 MAC/2A34.  Makreel (Noordzee)  3a en 4; wateren van het VK van 2a; 
wateren van de Unie van 3b, 3c en 
deelsectoren 22 -32 93,91  6,09  93,78  6,22  93,65  6,35  93,50  6,50  93,40  6,60  93,40  6,60  
86 MAC/2CX1 4 - Makreel (westelijke 
wateren)  6, 7, 8a, 8b, 8d en 8e; wateren van 
het VK en internationale wateren van 
5b; internationale wateren van 2a, 12 
en 14  35,15  64,85  34,06  65,94  32,98  67,02  31,67  68,33  30,80  69,20  30,80  69,20  
87 WHB/1X14  Blauwe wijting 
(noordelijke wateren)  Wateren van het VK, wateren van de 
Unie en internationale wateren van 
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8a, 8b, 8d, 8e, 12 en 
14 79,47  20,53  79,35  20,65  79,24  20,76  79,09  20,91  79,00  21,00  79,00  21,00  
 
 
2C. ICCAT -bestanden  
 
# Code  Gewone naam  Gebied  Aandelen  
EU VK 
88 ALB/AN05N  Witte tonijn (noordelijk deel van 
de Atlantische Oceaan)  Atlantische Oceaan, ten noorden 
van 5° N.B.  98,48  1,52  
89 BFT/AE45WM  Blauwvintonijn (noordoostelijk Atlantische Oceaan, ten oosten van 99,75  0,25  
 
990 
 deel van de Atlantische Oceaan)  45° W.L., en Middellandse Zee  
90 BSH/AN05N  Blauwe haai (noordelijk deel van 
de Atlantische Oceaan)  Atlantische Oceaan, ten noorden 
van 5° N.B.  99,90  0,10  
91 SWO/AN05N  Zwaardvis (noordelijk  deel van de 
Atlantische Oceaan)  Atlantische Oceaan, ten noorden 
van 5° N.B.  99,99  0,01  
 
 
2D. NAFO -bestanden  
 
# Code  Gewone naam  Gebied  Aandelen  
EU VK 
92 COD/N3M.  Kabeljauw (NAFO 3M)  NAFO 3M  83,66  16,34  
 
 
2E. Bijzondere gevallen  
 
# Code  Gewone naam  ICES -gebieden  Aandelen  
EU VK 
 
991 
 93 COD/1/2B.  Kabeljauw (Spitsbergen)  1 en 2b  75,00  25,00  
 
 
2F. Bestanden die slechts in de wateren van één Partij aanwezig zijn  
 
# Code  Gewone naam  ICES -gebieden  Aandelen  
EU VK 
94 GHL/1/2INT  Groenlandse heilbot 
(internationale wateren 1,2)  internationale wateren van 1 en 2  100,00  0,00  
95 GHL/2A -C46 Groenlandse heilbot (Noordzee 
en gebied ten westen van 
Schotland)  6; wateren van het VK en de Unie 
van 4; wateren van het VK van 2a; 
wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b  27,35  72,65  
96 HER/06ACL.  Haring (Clyde)  6 Clyde  0,00  100,00  
97 HER/1/2 - Haring (ASH)  wateren van het VK, de Faeröer, 
Noorwegen en internationale 
wateren van 1 en 2  70,00  30,00  
98 LIN/05EI.  Leng (5)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 5  81,48  18,52  
99 LIN/1/2.  Leng (1,2)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 1 en 2  77,78  22,22  
100 NEP/5BC6.  Langoustine (gebied ten westen 
van Schotland)  6; wateren van het VK en 
internationale wateren van 5b  2,36  97,64  
 
992 
 101 RED/51214D  Roodbaarzen [diep pelagisch] 
(5,12,14)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 5; 
internationale wateren van 12 en 
14 98,00  2,00  
102 RED/51214S  Roodbaarzen [ondiep water] 
(5,12,14)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 5; 
internationale wateren van 12 en 
14 98,00  2,00  
103 SBR/10 - Zeebrasem (Azoren)  wateren van de Unie en 
internationale wateren van 10  99,12  0,88  
104 SRX/89 -C. Roggen (8,9)  wateren van de Unie van 8 en 9  99,78  0,22  
105 USK/1214EI  Lom (1,2,14)  wateren van het VK en 
internationale wateren van 1, 2 en 
14 71,43  28,57  
 
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
993 
 BIJLAGE FISH.3  
 
# Bestands -
code  Gewone naam  ICES -gebieden  
106 ANF/8ABDE.  Zeeduivel (8)  8a, 8b, 8d en 8e  
107 BLI/03A - Blauwe Leng (3a)  wateren van de Unie van 3a  
108 BSF/8910  Zwarte haarstaart (8,9,10)  8, 9 en 10  
109 COD/03AN.  Kabeljauw (Skagerrak)  Skagerrak  
110 HAD/03  A. Schelvis (3a)  3 a 
111 HER/03A.  Haring (3a)  3 a 
112 HER/03A -BC Haring (3a bijvangst)  3 a 
113 HER/6AS7BC  Haring (gebied ten westen van Ierland)  6aS, 7b en 7c  
114 HKE/03A.  Heek (3a)  3 a 
115 HKE/8ABDE.  Heek (8)  8a, 8b, 8d en 8e  
116 JAX/08C.  Horsmakreel (8c)  8c 
117 LEZ/8ABDE.  Scharretongen (8)  8a, 8b, 8d en 8e  
118 MAC/2A4A -N Makreel (toewijzing aan Denemarken in 
Noorse wateren)  Noorse wateren van 2a en 4a  
119 MAC/8C3411  Makreel (zuidelijk bestand)  8c, 9 en 10; Uniewateren van CECAF 34.1.1  
120 PLE/03AN.  Schol (Skagerrak)  Skagerrak  
121 SPR/03A.  Sprot (3a)  3 a 
122 SRX/03A -C. Roggen (3a) wateren van de Unie van 3a  
123 USK/03A.  Lom (3a)  3 a 
124 WHB/8C3411  Blauwe wijting (zuidelijk bestand)  8c, 9 en 10; Uniewateren van CECAF 34.1.1  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
994 
 BIJLAGE FISH.4: PROTOCOL INZAKE TOEGANG TOT WATEREN  
Het Verenigd Koninkrijk en de Unie  
BEVESTIGEND dat de Partijen de soevereine rechten en plichten van onafhankelijke kuststaten 
uitoefenen;  
BENADRUKKEND dat het recht van elke Partij om vaartuigen van de andere partij toegang te 
verlenen tot de visserij in haar wateren in de regel moet worden uitgeoefen d in het kader van 
jaarlijks overleg na de vaststelling van de TAC’s voor een bepaald jaar in het kader van jaarlijks 
overleg;  
OPMERKENDE dat sociale en economische voordelen worden verkregen door een nieuwe periode 
van stabiliteit, waarin vissers tot en m et 30  juni 2026 toegang krijgen tot de wateren van de andere 
Partij zoals vóór de inwerkingtreding van deze overeenkomst;  
ZIJN HET VOLGENDE OVEREENGEKOMEN:  
Artikel  1: 
 Hierbij wordt een aanpassingsperiode vastgesteld. De aanpassingsperiode loopt van 1  janu ari 2021 
tot en met 30  juni 2026.  
Artikel  2:  
1. In afwijking van rubriek  V [Visserij], artikel  FISH.8, leden  1, 3, 4, 5, 6 en 7 [Toegang tot 
wateren], moet elke Partij gedurende de aanpassingsperiode schepen van de andere Partij volledige 
toegang tot zijn wa teren verlenen om te vissen op:  
(a) de in bijlage FISH.1 en bijlage FISH.2A, B en  F vermelde bestanden op een niveau dat redelijk 
evenredig is met het respectieve aandeel van de Partijen in de vangstmogelijkheden;  
(b) quotumvrije bestanden op een niveau dat gelijk  is aan de gemiddelde tonnage die die Partij in 
de periode 2012 -2016 in de wateren van de andere Partij heeft gevangen;  
(c) voor vaartuigen die in aanmerking komen voor de zone in de wateren van de Partijen tussen 
zes en twaalf zeemijl vanaf de basislijnen in de ICES -sectoren  4c en  7d-g, voor zover de in 
aanmerking komende vaartuigen van elke partij op 31  december 2020 toegang tot die zone 
hadden.  
Voor de toepassingen van dit punt wordt onder “in aanmerking komend vaartuig” een vaartuig van 
een Partij verstaan  dat in de periode tussen 2012 en 2016 ten minste vier jaar in het in de vorige zin 
genoemde gebied, of de rechtstreekse vervanging ervan, heeft gevist.  
2. De Partijen stellen de andere Partij in kennis van elke wijziging van het niveau en de 
voorwaarden voor  toegang tot de wateren die met ingang van 1  juli 2026 van toepassing zullen zijn.  
3.  Artikel  9 [Compenserende maatregelen in geval van intrekking of beperking van de toegang] 
is van overeenkomstige toepassing op elke wijziging als bedoeld in lid  2 van dit artikel met 
betrekking tot de periode van 1  juli 2026 tot en met 31  december 2026.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
995 
  
 
BIJLAGE LAW -1: UITWISSELING VAN DNA, VINGERAFDRUKKEN EN GEGEVENS UIT 
KENTEKENREGISTERS  
HOOFDSTUK 0: Algemene bepalingen  
Artikel  1: Doel  
Deze bijlage heeft tot doel de nodige gegevensbeschermings -, administratieve en technische 
bepalingen vast te stellen voor de tenuitvoerlegging van deel  drie, titel  II [uitwisseling van DNA, 
vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters].  
Artikel  2: Technische specificaties  
De staten nemen voor elk verzoek en antwoord met betrekking tot bevraging en vergelijking van 
DNA -profielen, dactyloscopische gegevens en gegevens uit kentekenregisters de 
gemeenschappelijke technische specificaties in acht. Deze t echnische specificaties staan in de 
hoofdstukken 1 tot en met 3.  
Artikel 3: Communicatienetwerk  
De elektronische uitwisseling van DNA -gegevens, dactyloscopische gegevens en gegevens uit 
kentekenregisters tussen de staten geschiedt met gebruikmaking van het  "Trans European Services 
for Telematics between Administrations" (TESTA II) -communicatienetwerk en verdere 
ontwikkelingen daarvan.  
Artikel  4: Beschikbaarheid van geautomatiseerde gegevensuitwisseling  
De staten nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zo rgen dat de geautomatiseerde bevraging 
of vergelijking van DNA -gegevens, dactyloscopische gegevens of gegevens uit kentekenregisters dag 
en nacht mogelijk is. De nationale contactpunten van de staten stellen elkaar onmiddellijk in kennis 
van technische man kementen, en komen conform de geldende regelgeving tijdelijke alternatieve 
regelingen voor gegevensuitwisseling overeen. De geautomatiseerde gegevensuitwisseling wordt zo 
spoedig mogelijk hervat.  
Artikel  5: Kenmerk van DNA -gegevens en dactyloscopische gege vens  
Het kenmerk, bedoeld in de artikelen LAW.PRUM.7 [Aanleggen van interne DNA -analysebestanden] 
en LAW.PRUM.11 [Dactyloscopische gegevens], bestaat uit een combinatie van:  
(a) een code die het de staten mogelijk maakt om in geval van overeenkomende profielen  
persoonsgegevens en overige informatie uit hun databank te halen en deze overeenkomstig 
artikel LAW.PRUM.14 [Verstrekking van nadere persoonsgegevens en overige informatie] aan 
één, meerdere of alle staten te verstrekken;  
(b) een code die de nationale oorspro ng van het DNA -profiel of de dactyloscopische gegevens 
aanduidt, en  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
996 
 (c) met betrekking tot DNA -gegevens, een code die het soort DNA -profiel aanduidt.  
Artikel  6: Beginselen inzake de uitwisseling van DNA -gegevens  
1. De staten maken gebruik van bestaande normen voo r de uitwisseling van DNA -gegevens 
zoals de "European Standard Set" (ESS) of de "Interpol Standard Set of Loci" (ISSOL).  
2. Bij geautomatiseerde bevraging en vergelijking van DNA -profielen wordt de 
overdrachtprocedure in een decentrale structuur uitgevoerd.  
3. De vertrouwelijkheid en de integriteit van naar andere staten gezonden gegevens worden 
gegarandeerd door middel van passende maatregelen, waaronder versleuteling.  
4. De staten nemen de nodige maatregelen om de integriteit van beschikbaar gestelde of voor 
verge lijking aan de andere staten toegezonden DNA -profielen te waarborgen en ervoor te zorgen 
dat die maatregelen voldoen aan internationale normen zoals ISO 17025.  
5. De staten maken gebruik van staatcodes conform ISO -norm 3166 -1 alfa -2. 
Artikel  7: Voorschriften inzake verzoek en antwoord betreffende DNA -gegevens  
1. Het verzoek om geautomatiseerde bevraging of vergelijking in de zin van de artikelen 
LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen] of LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde 
vergelijking van DNA -profielen] bevat uitsluitend de volgende informatie:  
(a) de staatcode van de verzoekende staat;  
(b) de datum, de tijd en het verwijsnummer van het verzoek;  
(c) DNA -profielen en hun kenmerk;  
(d) het soort DNA -profiel dat wordt overgedragen (niet -geïdentificeerde DNA -profielen of DNA -
persoonsprofielen), en  
(e) de informatie die nodig is voor de besturing van de databanksystemen en de 
kwaliteitscontrole voor de geautomatiseerde bevragingsprocessen.  
2. Het antwoord (matchingrapport) op het verzoek, bedoeld in lid  1, bevat uitslui tend de 
volgende informatie:  
(a) de indicatie of er al dan niet sprake is van één of meerdere overeenkomende profielen 
(hit/no -hit); 
(b) de datum, de tijd en het verwijsnummer van het verzoek;  
(c) de datum, de tijd en het verwijsnummer van het antwoord;  
(d) de staatcode v an de verzoekende en van de aangezochte staat;  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
997 
 (e) het referentienummer van de verzoekende en van de aangezochte staat;  
(f) het soort DNA -profiel dat wordt overgedragen (niet -geïdentificeerde DNA -profielen of DNA -
persoonsprofielen);  
(g) de gevraagde en overeenstemmend e DNA -profielen, en  
(h) de informatie die nodig is voor de besturing van de databanksystemen en de 
kwaliteitscontrole voor de geautomatiseerde bevragingsprocessen.  
3. Er wordt alleen voorzien in geautomatiseerde melding van een overeenkomend profiel 
indien de geautomatiseerde bevraging of vergelijking een overeenkomst heeft opgeleverd voor een 
minimumaantal loci. Dat minimumaantal wordt in hoofdstuk  1 vastgesteld.  
4. De st aten zorgen ervoor dat de verzoeken voldoen aan de verklaringen die conform artikel 
LAW.PRUM.7, lid 3, [Aanleggen van interne DNA -analysebestanden] worden afgelegd.  
Artikel 8: Overdrachtprocedure voor de geautomatiseerde bevraging van niet -geïdentificeerde  DNA -
profielen overeenkomstig artikel LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen]  
1. Indien er bij een bevraging op basis van een niet -geïdentificeerd DNA -profiel in de nationale 
databank geen overeenkomend profiel, of een overeenkomst met een n iet-geïdentificeerd DNA -
profiel is gevonden, kan het niet -geïdentificeerde DNA -profiel aan de databanken van alle andere 
staten worden toegezonden; indien bij de bevraging op basis van dit niet -geïdentificeerde profiel in 
de databanken van andere staten ov ereenkomsten worden gevonden met DNA -persoonsprofielen 
en/of met niet -geïdentificeerde DNA -profielen, worden deze overeenkomende profielen 
automatisch meegedeeld en worden de DNA -linkgegevens aan de verzoekende staat toegezonden; 
indien er in de databanken  van andere staten geen overeenkomende profielen worden gevonden, 
wordt dit automatisch aan de verzoekende staat meegedeeld.  
2. Indien er bij een bevraging op basis van een niet -geïdentificeerd DNA -profiel in de 
databanken van andere staten een overeenkomend profiel wordt gevonden, kan elke betrokken 
staat dienaangaande een noot in zijn nationale databank opnemen.  
Artikel 9: Overdrachtprocedure voor de geautomatiseerde bevraging van referentie -DNA -profielen 
overeenkomstig artikel  LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde b evraging van DNA -profielen]  
Indien er bij een bevraging op basis van een DNA -persoonsprofiel in de nationale databank geen 
overeenkomst met een DNA -persoonsprofiel, of een overeenkomst met een niet -geïdentificeerd 
DNA -profiel is gevonden, kan het DNA -perso onsprofiel aan de databanken van alle andere staten 
worden toegezonden. Indien er bij een bevraging op basis van dit DNA -persoonsprofiel in de 
databanken van andere staten overeenkomsten met DNA -persoonsprofielen en/of met niet -
geïdentificeerde DNA -profiel en worden gevonden, worden de overeenkomende profielen 
automatisch meegedeeld en worden de DNA -linkgegevens aan de verzoekende staat toegezonden; 
indien er in de databanken van andere staten geen overeenkomende profielen worden gevonden, 
wordt dit automati sch aan de verzoekende staat meegedeeld.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
998 
 Artikel  10: Overdrachtprocedure voor de geautomatiseerde vergelijking van niet -geïdentificeerde 
DNA -profielen overeenkomstig artikel LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -
profielen]  
1. Indien er bij een ver gelijking op basis van niet -geïdentificeerde DNA -profielen in de 
databanken van andere staten overeenkomsten met DNA -persoonsprofielen en/of met niet -
geïdentificeerde DNA -profielen worden gevonden, worden de overeenkomende profielen 
automatisch meegedeeld en worden de DNA -linkgegevens aan de verzoekende staat toegezonden.  
2. Indien er bij een vergelijking op basis van niet -geïdentificeerde DNA -profielen in de 
databanken van andere staten overeenkomsten met niet -geïdentificeerde DNA -profielen of met 
DNA -persoon sprofielen worden gevonden, kan elke betrokken staat dienaangaande een noot in zijn 
nationale databank opnemen.  
Artikel 11: Beginselen inzake de uitwisseling van dactyloscopische gegevens  
1. Dactyloscopische gegevens worden gedigitaliseerd en aan de andere staten verstrekt 
conform een uniform gegevensformaat, vastgesteld in hoofdstuk 2.  
2. Elke staat ziet erop toe dat de dactyloscopische gegevens die hij verstrekt van een 
voldoende kwaliteit zijn voor een vergelijking door middel van het geautomatiseerde 
vinger afdrukidentificatiesysteem (AFIS).  
3. De overdrachtprocedure voor de uitwisseling van dactyloscopische gegevens wordt in een 
decentrale structuur uitgevoerd.  
4. De vertrouwelijkheid en de integriteit van naar andere staten gezonden dactyloscopische 
gegevens word en gegarandeerd door middel van passende maatregelen, waaronder versleuteling.  
5. De staten maken gebruik van staatcodes conform ISO -norm 3166 -1 alfa -2. 
Artikel  12: Bevragingscapaciteit voor dactyloscopische gegevens  
1. Elke staat zorgt ervoor dat zijn bevraging sverzoeken de door de aangezochte staat bepaalde 
bevragingscapaciteit niet overtreffen. Het Verenigd Koninkrijk maakt melding van zijn maximale 
capaciteit per dag voor de dactyloscopische gegevens van geïdentificeerde personen en voor de 
dactyloscopische g egevens van nog niet geïdentificeerde personen.  
2. Het maximumaantal te controleren kandidaten dat per bevraging wordt geaccepteerd, staat 
in hoofdstuk 2.  
Artikel 13: Voorschriften inzake verzoek en antwoord in verband met dactyloscopische gegevens  
1. De aangezochte staat controleert onverwijld de kwaliteit van de overgedragen 
dactyloscopische gegevens volgens een volledig geautomatiseerde procedure. Mochten de gegevens 
zich niet lenen voor geautomatiseerde vergelijking, dan stelt de aangezochte staat de v erzoekende 
staat daarvan onverwijld in kennis.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
999 
 2. De aangezochte staat voert de bevraging uit in de volgorde waarin de verzoeken zijn 
ontvangen. Het verzoek wordt volgens een volledig geautomatiseerde procedure binnen 24 uur 
uitgevoerd. De verzoekende staat k an, indien zijn binnenlandse wetgeving dat voorschrijft, om een 
versnelde behandeling verzoeken; de aangezochte staat geeft hieraan onverwijld gevolg. In geval 
van overmacht wordt de vergelijking onverwijld uitgevoerd zodra de belemmering is opgeheven.  
Artikel 14: Beginselen inzake geautomatiseerde bevraging van gegevens uit kentekenregisters  
1. Voor de geautomatiseerde bevraging van gegevens uit kentekenregisters maken de staten 
gebruik van een versie van de speciaal ten behoeve van artikel  LAW.PRUM.15 [Geaut omatiseerde 
bevraging van gegevens uit de kentekenregisters] ontwikkelde softwaretoepassing Eucaris 
(European Vehicle and Driving Licence Information System, Europees voertuig - en 
rijbewijsinformatiesysteem), en de gewijzigde versies daarvan.  
2. De geautomati seerde bevraging van gegevens uit kentekenregisters vindt binnen een 
decentrale structuur plaats.  
3. De via Eucaris uitgewisselde informatie wordt in een versleutelde vorm overgedragen.  
4. De uit te wisselen gegevenselementen uit kentekenregisters staan in Hoofd stuk  3. 
5. De staten kunnen bij de uitvoering van artikel  LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde bevraging 
van gegevens uit de kentekenregisters] voorrang geven aan bevraging in verband met de bestrijding 
van zware criminaliteit.  
Artikel 15: Kosten  
Elke staat draagt d e kosten in verband met de administratie, het gebruik en het onderhoud van de in 
artikel  14, lid  1, vermelde softwaretoepassing Eucaris.  
Artikel  16: Doel  
1. De verwerking van persoonsgegevens door de ontvangende staat wordt alleen toegestaan 
voor de doeleinden waarvoor de gegevens zijn verstrekt overeenkomstig deel drie, titel  II 
[Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters]. Verwerking voor andere 
doeleinden is alleen toegestaan na voorafgaande toestemming van de staat die  het dossier beheert 
en uitsluitend met inachtneming van het binnenlandse recht van de ontvangende staat. De 
toestemming mag worden verleend voor zover op grond van het binnenlandse recht van de staat die 
het bestand beheert deze verwerking voor zulke ande re doeleinden is toegestaan.  
2. De verwerking van gegevens die verstrekt zijn overeenkomstig de artikelen LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van 
DNA -profielen] en LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] 
door de zoekende of vergelijkende staat wordt alleen toegestaan met het oog op:  
(a) de vaststelling of de vergeleken DNA -profielen of dactyloscopische gegevens 
overeenstemmen;  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1000  
 (b) de voorbereiding en indiening van een polit ieel of justitieel verzoek om rechtshulp conform 
binnenlands recht in geval van overeenstemming van deze gegevens;  
(c) de protocollering als bedoeld in artikel 19 van dit hoofdstuk.  
3. De staat die het dossier beheert, mag de hem op grond van de artikelen LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van 
DNA -profielen] en LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische gegevens] 
verstrekte gegevens alleen verwerken voor zover dit noodzakeli jk is voor het uitvoeren van de 
vergelijking, het geautomatiseerd beantwoorden van de bevraging of het protocolleren als bedoeld 
in artikel 19 van dit hoofdstuk. Na afloop van de gegevensvergelijking of na de geautomatiseerde 
beantwoording van de bevraging  worden de verstrekte gegevens onverwijld gewist, tenzij verdere 
verwerking noodzakelijk is ten behoeve van de doelen genoemd in de lid 2, punten b) en c), van dit 
artikel.  
4. Uit hoofde van artikel LAW.PRUM.15 [Geautomatiseerde bevraging van gegevens uit de 
kentekenregisters] verstrekte gegevens mogen door de staat die het dossier beheert uitsluitend 
worden gebruikt voor zover dit voor het geautomatiseerd beantwoorden van de bevraging of het 
protocolleren overeenkomstig artikel 19 van dit hoofdstuk noodzakeli jk is. Na de geautomatiseerde 
beantwoording van de bevraging worden de verstrekte gegevens onverwijld gewist, tenzij verdere 
verwerking noodzakelijk is voor het protocolleren op grond van artikel 19 van dit hoofdstuk. De 
lidstaat mag de in het kader van de  beantwoording verkregen gegevens uitsluitend gebruiken voor 
de procedure op grond waarvan de bevraging is geschied.  
Artikel  17: Juistheid, actualiteit en opslagduur van de gegevens  
1. De staten staan borg voor de juistheid en de actualiteit van de persoonsge gevens. De 
ontvangende staat wordt onverwijld in kennis gesteld als blijkt, ambtshalve of op basis van een 
mededeling van de betrokkene, dat onjuiste gegevens of gegevens die niet hadden mogen worden 
verstrekt, toch verstrekt zijn. De betrokken staat is, c .q. de betrokken staten zijn, verplicht de 
gegevens te corrigeren of te wissen. Voor het overige worden verstrekte persoonsgegevens 
gecorrigeerd als blijkt dat ze onjuist zijn. Als de ontvangende instantie reden heeft om aan te nemen 
dat de verstrekte gege vens onjuist zijn of gewist moeten worden, dan stelt zij de verstrekkende 
autoriteit daarvan onverwijld op de hoogte.  
2. Gegevens waarvan de betrokkene de juistheid aanvecht en waarvan de juistheid of 
onjuistheid niet kan worden vastgesteld, moeten met inacht neming van het binnenlandse recht van 
de staten op verzoek van de betrokkene worden gemarkeerd. Indien er een markering is 
aangebracht, mag deze met inachtneming van het binnenlandse recht van de staten alleen met 
toestemming van de betrokkene of op basis van een besluit van de bevoegde rechtbank of de voor 
de gegevensbescherming bevoegde onafhankelijke instantie worden opgeheven.  
3. Verstrekte persoonsgegevens worden gewist als ze niet verstrekt of ontvangen hadden 
mogen worden. Rechtmatig verstrekte en ontva ngen gegevens worden gewist:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1001  
 (a) als ze voor het doel waarvoor ze zijn verstrekt, niet of niet meer noodzakelijk zijn; als 
persoonsgegevens ongevraagd zijn verstrekt, moet de ontvangende instantie onverwijld 
controleren of ze noodzakelijk zijn voor het doel waarvoor ze zijn verstrekt;  
(b) na afloop van een in het binnenlandse recht van de verstrekkende staat voorziene maximale 
termijn voor het bewaren van de gegevens, als de verstrekkende instantie de ontvangende 
instantie bij de verstrekking op die maximale term ijn heeft gewezen.  
4. Als er reden bestaat om aan te nemen dat door het wissen de belangen van de betrokkene 
worden geschaad, worden de gegevens afgeschermd in plaats van gewist, overeenkomstig het 
binnenlandse recht. Afgeschermde gegevens mogen alleen worden  verstrekt of gebruikt voor het 
doel dat ertoe heeft geleid dat ze niet zijn gewist.  
Artikel  18: Technische en organisatorische maatregelen ter bescherming en beveiliging van gegevens  
1. De verstrekkende en de ontvangende instantie zijn verplicht om persoonsg egevens effectief 
te beschermen tegen toevallige of onbevoegde vernietiging, toevallig verlies, onbevoegde toegang, 
onbevoegde of toevallige verandering en onbevoegde bekendmaking.  
2. De bijzonderheden van de technische vormgeving van de geautomatiseerde 
bevr agingsprocedure worden geregeld in uitvoeringsmaatregelen zoals bedoeld in artikel 
LAW.PRUM.17 [Uitvoeringsmaatregelen], die waarborgen dat:  
(a) aan de huidige stand van de techniek aangepaste maatregelen ter waarborging van de 
bescherming en de beveiliging va n gegevens worden getroffen, die in het bijzonder de 
vertrouwelijkheid en de integriteit van de gegevens waarborgen;  
(b) bij het gebruik van algemeen toegankelijke netwerken door de daarvoor bevoegde instanties 
erkende versleutelings - en autorisatieprocedures worden gebruikt, en  
(c) de toelaatbaarheid van de bevragingen in overeenstemming met artikel  19, leden 2, 5 en 6, 
van dit hoofdstuk kan worden gecontroleerd.  
Artikel  19: Vastleggen en protocolleren; bijzondere voorschriften met betrekking tot 
geautomatiseerde en niet -geautomatiseerde verstrekking  
1. Elke staat waarborgt dat iedere niet -geautomatiseerde verstrekking en iedere niet -
geautomatiseerde ontvangst van persoonsgegevens door de instantie die het bestand beheert en de 
bevragende instantie ter controle van de  toelaatbaarheid van de verstrekking wordt vastgelegd. De 
vastlegging omvat de volgende gegevens:  
(a) de aanleiding van de verstrekking;  
(b) de verstrekte gegevens;  
(c) de datum van de verstrekking, en  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1002  
 (d) de aanduiding of de code van de bevragende instantie en de instant ie die het bestand 
beheert.  
2. Het volgende is van toepassing op geautomatiseerde zoekopdrachten voor gegevens op 
basis van de artikelen LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen], 
LAW.PRUM.12 [Geautomatiseerde bevraging van dactyloscopische ge gevens] en LAW.PRUM.15 
[Geautomatiseerde bevraging van gegevens uit de kentekenregisters] en op geautomatiseerde 
vergelijkingen krachtens artikel  LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -profielen]:  
(a) geautomatiseerde bevraging of vergelijking mag a lleen geschieden door speciaal daartoe 
gemachtigde ambtenaren van de nationale contactpunten; op verzoek wordt de lijst van 
ambtenaren die zijn gemachtigd tot geautomatiseerde bevraging of vergelijking aan de in lid 6 
bedoelde toezichthoudende autoriteiten  en aan de andere staten ter beschikking gesteld;  
(b) elke staat waarborgt dat iedere verstrekking en iedere ontvangst van persoonsgegevens door 
de instantie die het dossier beheert en de bevragende instantie wordt geprotocolleerd, 
inclusief de kennisgeving te n aanzien van het al dan niet bestaan van een hit; de 
protocollering omvat de volgende informatie:  
(i) de verstrekte gegevens;  
(ii) de datum en het precieze tijdstip van de verstrekking, en  
(iii) de aanduiding of de code van de bevragende instantie en de instantie die he t bestand 
beheert.  
3. De bevragende instantie protocolleert bovendien de aanleiding van de bevraging of 
verstrekking alsmede het kenmerk van de ambtenaar die de bevraging heeft uitgevoerd en de 
ambtenaar die opdracht tot bevraging of verstrekking heeft gegeve n. 
4. De protocollerende instantie deelt op verzoek de geprotocolleerde gegevens onverwijld mee 
aan de voor de controle van de gegevensbescherming bevoegde autoriteiten van de desbetreffende 
staat en dit uiterlijk binnen vier weken na ontvangst van het verzoe k; geprotocolleerde gegevens 
mogen uitsluitend worden gebruikt voor de volgende doeleinden:  
(a) de controle van de gegevensbescherming;  
(b) het waarborgen van de dataveiligheid.  
5. De geprotocolleerde gegevens worden door passende voorzieningen tegen oneigenlijk 
gebruik en andere vormen van misbruik beschermd en twee jaar bewaard. Na afloop van de 
bewaringstermijn worden de geprotocolleerde gegevens onverwijld gewist.  
6. De juridische controle van de verstrekking of de ontvangst van persoonsgegevens is in 
handen van de voor de gegevensbescherming bevoegde onafhankelijke instanties of, in voorkomend 
geval, de justitiële autoriteiten van de respectieve staten. Met inachtneming van het binnenlandse 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1003  
 recht kan eenieder die instanties verzoeken om de rechtmatigheid van de v erwerking van gegevens 
met betrekking tot zijn persoon te controleren. Die instanties alsmede de voor de protocollering 
bevoegde instanties voeren ook, los van dergelijke verzoeken, bij wijze van steekproef controles uit 
van de rechtmatigheid van de verstr ekkingen, en wel aan de hand van de betrokken bestanden.  
7. De resultaten van deze controleactiviteit worden ter controle door de voor de 
gegevensbescherming bevoegde onafhankelijke instanties gedurende 18 maanden bewaard. Na 
afloop van die termijn worden ze onverwijld gewist. Elke voor de gegevensbescherming bevoegde 
instantie kan door de voor gegevensbescherming bevoegde onafhankelijke instantie van een andere 
staat in overeenstemming met het binnenlandse recht om de uitoefening van haar bevoegdheden 
worden verzocht. De voor de gegevensbescherming bevoegde onafhankelijke instanties van de 
staten dragen zorg voor de ter vervulling van hun controletaken noodzakelijke wederzijdse 
samenwerking, in het bijzonder door het uitwisselen van relevante informatie.  
Artik el 20: Recht van de betrokkene op schadevergoeding  
Als een instantie van een staat persoonsgegevens heeft verstrekt uit hoofde van deel drie, titel  II 
[Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters], kan de ontvangende 
instantie van de andere staat zich niet beroepen op de onjuistheid van de verstrekte gegevens om 
haar aansprakelijkheid jegens de benadeelde Partij krachtens het nationale recht te ontlopen. Moet 
de ontvangende instantie schade vergoeden wegens het gebruik van onjui st doorgegeven gegevens, 
dan betaalt de verstrekkende instantie de ontvangende instantie het volledige bedrag aan 
schadevergoeding terug.  
Artikel  21: Door de staten gevraagde informatie  
De ontvangende staat informeert de verstrekkende staat op verzoek over  de verwerking van de 
verstrekte gegevens en het resultaat daarvan.  
Artikel  22: Verklaringen en aanwijzingen  
1. Het Verenigd Koninkrijk doet het gespecialiseerd comité voor rechtshandhaving en justitiële 
samenwerking kennisgeving van zijn verklaringen overeenkomstig artikel LAW.PRUM  7, lid  3 
[Aanleggen van interne DNA -analysebestanden], en artikel  12, lid  1, van dit hoofdstuk, en van zijn 
aanwijzingen overeenkomstig de artikelen LAW.PRUM  13, lid  1 [Nationale contactpunten], en 
LAW.PRUM  15, lid  3 [Geauto matiseerde bevraging van gegevens uit de kentekenregisters].  
2. Feitelijke gegevens die door het Verenigd Koninkrijk via deze verklaringen en aanwijzingen 
en door de lidstaten overeenkomstig artikel LAW.PRUM  17, lid  3 [Uitvoeringsmaatregelen], zijn 
verstrekt,  worden opgenomen in het handboek als bedoeld in artikel  18, lid  2, van Besluit 
2008/616/JBZ.  
3. De staten kunnen verklaringen en aanwijzingen die overeenkomstig lid 1 zijn ingediend, te 
allen tijde wijzigen door middel van een kennisgeving die wordt ingedien d bij het gespecialiseerd 
comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking. Het gespecialiseerd comité voor 
rechtshandhaving en justitiële samenwerking zendt alle ontvangen verklaringen toe aan het 
secretariaat -generaal van de Raad.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1004  
 4. Het secretariaat -generaal van de Raad deelt elke wijziging van het in lid 2 bedoelde 
handboek mee aan het gespecialiseerd comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking.  
Artikel  23: Voorbereiding van de in artikel LAW.PRUM.18 [Ex -ante -evaluatie] bedoelde besluit en 
1. De Raad neemt het in artikel LAW.PRUM.18 [Ex -ante -evaluatie] bedoelde besluit op basis 
van een evaluatieverslag, dat is opgesteld aan de hand van een vragenlijst.  
2. Met betrekking tot de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens overeenkomstig deel 
drie,  titel II [Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters], wordt het 
evaluatieverslag tevens gebaseerd op een evaluatiebezoek en een proefrun die, indien nodig, 
plaatsvindt nadat het Verenigd Koninkrijk aan het gespecialiseerd com ité voor rechtshandhaving en 
justitiële samenwerking heeft meegedeeld dat het zijn verplichtingen uit hoofde van deel drie, titel  II 
[Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters], is nagekomen en de 
verklaringen als bedoeld in a rtikel 22 heeft ingediend. De procedure is nader geregeld in hoofdstuk 4 
van deze bijlage.  
Artikel  24: Statistieken en rapportering  
1. De administratieve, technische en financiële toepassing van de gegevensuitwisseling in de 
zin van deel drie, titel  II [Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters], 
wordt op gezette tijden geëvalueerd. De evaluatie heeft betrekking op de gegevenscategorieën 
waarvoor de uitwisseling van gegevens tussen de betrokken staten is begonnen. De evaluat ie wordt 
gebaseerd op verslagen van de betrokken staten.  
2. Elke staat stelt statistieken op over de resultaten van de geautomatiseerde 
gegevensuitwisseling. De betrokken Raadsgroep zal een model voor deze statistieken uitwerken, 
zodat deze kunnen worden verg eleken. Deze statistieken worden jaarlijks toegezonden aan het 
gespecialiseerd comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking.  
3. Daarnaast zullen de staten op gezette tijden, maar niet meer dan één keer per jaar, worden 
verzocht andere informatie te  verstrekken over de administratieve, technische en financiële 
implementatie van de geautomatiseerde gegevensuitwisseling die nodig is om het proces te 
analyseren en te verbeteren.  
4. De statistieken en rapportering die de lidstaten overeenkomstig de Besluite n 2008/615/JBZ 
en 2008/616/JBZ opstellen, zijn van toepassing wat betreft dit artikel.  
HOOFDSTUK 1: Uitwisseling van DNA -gegevens  
1.  DNA: forensische aspecten, matchingregels en algoritmen  
1.1. Kenmerken van DNA -profielen  
DNA -profielen kunnen uit 24 numme rparen bestaan, die de allelen van de 24 loci voorstellen die ook 
in de DNA -procedures van Interpol worden gebruikt. De namen van die loci zijn:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1005  
 VWA  TH01  D21S11  FGA D8S1179  D3S1358  D18S51  Amelo -
genine  
TPOX  CSF1P0  D13S317  D7S820  D5S818  D16S539  D2S1338  D19S433  
Penta D  Penta E  FES F13A1  F13B  SE33  CD4 GABA  
 
De 7 grijze loci in de bovenste rij vormen zowel de huidige ESS als de ISSOL.  
Opnameregels:  
Wanneer de staten DNA -profielen ter beschikking stellen voor bevragingen of vergelijkingen, of 
wanneer DNA -profielen voor dat doel worden verzonden, bevatten deze ten minste 6 volledig 
toegewezen147 loci; de DNA -profielen kunnen ook aanvullende loci of blanco's bevatten, voor zover 
deze beschikbaar zijn. Referentie -DNA -profielen bevatten ten minste 6 van de 7  ESS-loci. Voor een 
grotere accuraatheid van de overeenkomsten worden alle beschikbare allelen opgeslagen in de 
geïndexeerde databank van DNA -profielen, en worden ze voor bevragingen en vergelijkingen 
gebruikt. De staten dienen iedere door de Europese Unie  aangenomen nieuwe ESS -locus zo spoedig 
als praktisch mogelijk toe te passen.  
Gemengde profielen worden niet aanvaard. De allelwaarden van elke locus bestaan bijgevolg uit 
slechts 2 cijfers; in het geval van homozygositeit op een bepaalde locus kunnen dit dezelfde cijfers 
zijn. 
Wildcards en microvarianten moeten als volgt worden behandeld:  
– Alle niet -numerieke waarden in het profiel (bv. "o", "f", "r", "na", "nr" of "un"), met 
uitzondering van amelogenine, moeten automatisch worden geconverteerd naar een 
wildcard (*) zodat ze met alle allelwaarden matchen.  
– De numerieke waarden "0", "1" of "99" in een profiel moeten automatisch worden 
geconverteerd naar een wildcard (*) zodat ze met alle allelwaarden matchen.  
– Indien voor één locus 3 allelen worden aangeleverd,  wordt het eerste allel aanvaard en 
moeten de 2 andere allelen automatisch worden geconverteerd naar een wildcard (*) 
zodat ze met alle allelwaarden matchen.  
– Wanneer voor het eerste of het tweede allel wildcardwaarden worden aangeleverd, wordt 
een bevragin g verricht voor de beide permutaties van de numerieke waarde voor de 
betreffende locus (bv. 12, * zou kunnen matchen met 12,14 of 9,12).  
– Microvarianten van penta -nucleotide (Penta D, Penta E & CD4) worden als volgt gematcht:  
                                                            
147 "Volledig toegewezen" betekent dat ook de zeldzame allelwaarden worden meegenomen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1006  
  x.1 = x, x.1, x.2  
 x.2 = x.1, x.2, x.3  
 x.2 = x.1, x.2, x.3  
 x.4 = x.3, x.4, x + 1,  
– Microvarianten van tetra -nucleotide (alle overige loci zijn tetra -nucleotiden) worden als 
volgt gematcht:  
 x.1 = x, x.1, x.2  
 x.2 = x.1, x.2, x.3  
 x.3 = x.2, x.3, x + 1.  
1.2. Matchingregels  
Het vergelijken van 2 DNA -profielen gebeurt op basis van de loci waarvoor in de beide DNA -profielen 
een paar allelwaarden beschikbaar is. Tussen de beide DNA -profielen moet er een overeenkomst 
van ten minste 6 volledig toegewezen loci (amelogenine niet meegere kend) zijn alvorens een "hit" 
wordt gemeld.  
Onder een volledige overeenkomst ("full match") (kwaliteit 1) wordt verstaan, een overeenkomst 
waarbij alle allelwaarden van de vergeleken loci die het bevragende én het bevraagde DNA -profiel 
gemeenschappelijk he bben, gelijk zijn. Een bijna -overeenkomst ("near match") wordt omschreven 
als een overeenkomst waarbij van slechts één van alle vergeleken allelen in de twee DNA -profielen 
de waarde anders is (kwaliteit 2, 3 en 4). Een bijna -overeenkomst wordt alleen aanva ard indien er in 
de twee vergeleken DNA -profielen voor ten minste 6 volledig toegewezen loci een volledige 
overeenkomst is.  
Een bijna -overeenkomst kan het gevolg zijn van:  
– een menselijke typefout bij het invoeren van een van de DNA -profielen in de zoekopdr acht 
of in de DNA -databank;  
– een fout bij het herkennen of benoemen van een allel tijdens het genereren van een DNA -
profiel.  
1.3. Rapporteringsregels  
Volledige overeenkomsten, bijna -overeenkomsten en "no -hits" worden gerapporteerd.  
Het matchingrapport wordt  aan het verzoekende nationaal contactpunt toegezonden en wordt 
tevens ter beschikking gesteld van het aangezochte nationaal contactpunt zodat het een raming kan 
maken van de aard en het aantal mogelijke daaropvolgende verzoeken om andere beschikbare 
perso onsgegevens en andere informatie in verband met het DNA -profiel dat overeenkomt met de 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1007  
 “hit” overeenkomstig artikel LAW.PRUM.14 [Verstrekking van nadere persoonsgegevens en overige 
informatie].  
2. Codes staten (tabel)  
Overeenkomstig deel drie, titel  II [Ui twisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit 
kentekenregisters] wordt ISO -code 3166 -1 alfa -2 gebruikt voor de domeinnamen en andere 
configuratieparameters die noodzakelijk zijn in de applicaties voor het uitwisselen van DNA -
gegevens over een geslote n netwerk in het kader van het Verdrag van Prüm.  
De ISO -codes 3166 -1 alfa -2 komen overeen met de volgende tweelettercodes voor de staten:  
Naam van de staat  Code  Naam van de staat  Code  
België  BE Litouwen  LT 
Bulgarije  BG Luxemburg  LU 
Tsjechië  CZ Hongarije  HU 
Denemarken  DK Malta  MT 
Duitsland  DE Nederland  NL 
Estland  EE Oostenrijk  AT 
Ierland  IE Polen  PL 
Griekenland  EL Portugal  PT 
Spanje  ES Roemenië  RO 
Frankrijk  FR Slowakije  SK 
Kroatië  HR Slovenië  SI 
Italië  IT Finland  FI 
Cyprus  CY Zweden  SE 
Letland  LV Verenigd Koninkrijk  UK 
 
3. Functionele analyse  
3.1. Beschikbaarheid van het systeem  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1008  
 Verzoeken op grond van artikel LAW.PRUM.8 [Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen] 
moeten in de chronologische volgorde waarin ieder verzoek werd verstuurd in de  doeldatabank 
worden ontvangen; antwoorden dienen de verzoekende staten binnen 15 minuten na binnenkomst 
van het verzoek te bereiken.  
3.2. Tweede stap  
Wanneer een staat een matchingrapport ontvangt, dient zijn nationaal contactpunt de waarden van 
het verzo ekprofiel te vergelijken met de waarden van het (de) antwoordprofiel(en) teneinde de 
bewijswaarde van het profiel te valideren en te controleren. De nationale contactpunten kunnen 
rechtstreeks met elkaar contact opnemen voor het valideren van profielen.  
Rechtshulpprocedures gaan pas van start nadat een bestaande overeenkomst tussen twee profielen 
is gevalideerd, op basis van een "volledige overeenkomst" of een "bijna -overeenkomst" die de 
geautomatiseerde raadpleging heeft opgeleverd.  
4. DNA -interfacecontrol edocument  
4.1. Inleiding  
4.1.1.  Doelstellingen  
In dit hoofdstuk wordt bepaald aan welke eisen de uitwisseling van DNA -profielgegevens tussen de 
DNA -databanken van de staten moet voldoen. De bestandsaanhefvelden (headers) zijn specifiek 
gedefinieerd voor he t uitwisselen van DNA -gegevens in het kader van het Verdrag van Prüm; het 
gegevensgedeelte is gebaseerd op dat van de DNA -profielgegevens in het XML -schema dat voor de 
Interpol -gateway voor de uitwisseling van DNA -gegevens is gedefinieerd.  
De gegevens word en uitgewisseld via een Simple Mail Transfer Protocol (SMTP) en andere 
geavanceerde technologieën, door middel van een centrale relay -mailserver van de 
netwerkaanbieder. Het XML -bestand wordt in het tekstgedeelte verstuurd.  
4.1.2.  Toepassingsgebied  
In dit interfacecontroledocument wordt alleen de inhoud van het bericht (of “mail”) gedefinieerd. 
Alle netwerkspecifieke en mailspecifieke aspecten worden op uniforme wijze gedefinieerd, zodat 
een gemeenschappelijke technische basis voor het uitwisselen van DNA -gegevens ontstaat.  
Dit omvat het volgende:  
– het formaat van het onderwerpveld in het bericht, zodat de berichten automatisch 
kunnen/mogen worden verwerkt;  
– eventuele versleuteling van de inhoud en, in dat geval, de methoden die daarvoor moeten 
worden gekozen;  
– de maximale lengte van de berichten.  
4.1.3.  XML -structuur en -beginselen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1009  
 Het XML -bericht is als volgt gestructureerd:  
– het aanhefgedeelte (header), met informatie over de transmissie, en  
– het gegevensgedeelte, met profielspecifieke informatie en het profiel  zelf. 
Voor verzoeken en antwoorden wordt hetzelfde XML -schema gebruikt.  
In één bericht moet een hele reeks profielen kunnen worden verstuurd, zoals bepaald in artikel 
LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van DNA -profielen], zodat niet -geïdentificeerd e DNA -
profielen aan een volledige controle kunnen worden onderworpen. Er moet een maximum worden 
vastgesteld voor het aantal profielen in één bericht. Het aantal hangt af van de toegestane 
maximumgrootte van het bericht en wordt vastgesteld nadat de mailse rver is geselecteerd.  
XML -voorbeeld:  
<?version="1.0" standalone="yes"?>  
<PRUEMDNAx xmlns:msxsl="urn:schemas -microsoft -com:xslt"  
xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema -instance">  
<header>  
(…) 
</header>  
<datas>  
(…) 
</datas>  
[<datas> datastructuur wordt herhaald indien er meerdere profielen in één SMTP -(…) bericht 
worden verzonden; alleen toegestaan voor artikel LAW.PRUM.9 [Geautomatiseerde vergelijking van 
DNA -profielen] -gevallen  
</datas>]  
</PRUEMDNA>  
4.2. Definitie XML -structuur  
De volgende definities zijn bedoeld als documentatie en voor een beter begrip; de echte, bindende 
informatie wordt verstrekt door middel van een XML -schemabestand (PRUEM DNA.xsd).  
4.2.1.  Schema PRUEMDNAx  
Dit gedeelte bevat de volgende velden:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1010  
 Velden  Soort  Omschrijving  
header  PRUEM_header  Incidentie: 1  
datas  PRUEM_datas  Incidentie: 1 … 
500 
 
4.2.2.  Inhoud van de aanhefstructuur (header)  
4.2.2.1.  PRUEM -header  
In deze structuur wordt de header van het XML -bestand beschreven. Dit gedeelte bevat de volgende 
velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
direction  PRUEM_header_dir  richting van de berichtenstroom  
ref string (tekenreeks)  referentie van het XML -bestand  
generator  string (tekenreeks)  generator van XML -bestand  
schema_version  string (tekenreeks)  versienummer van te gebruiken 
sche ma 
requesting  PRUEM_header_info  informatie over verzoekende staat  
requested  PRUEM_header_info  informatie over aangezochte staat  
 
4.2.2.2.  PRUEM_header_dir  
Soort gegevens in het bericht; de waarde hiervan kan zijn:  
Waarde  Omschrijving  
R Verzoek 
(Request)  
A Antwoord 
(Answer)  
 
4.2.2.3.  PRUEM_header_info  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1011  
 Structuur ter aanduiding van de staat en van de datum/het tijdstip van het bericht. Dit gedeelte 
bevat de volgende velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
source_isocode  string 
(teken -
reeks)  ISO 3166 -2-code van de verzoekende staat  
destination_isocode  string 
(teken -
reeks)  ISO 3166 -2-code van de aangezochte staat  
request_id  string 
(teken -
reeks)  unieke identificatiecode voor een verzoek  
date  datum  datum waarop bericht is aangemaakt  
time  tijdstip  tijdstip waarop bericht is aangemaakt  
 
4.2.3.  Inhoud van de PRUEM Profile -gegevens  
4.2.3.1.  PRUEM_datas  
In deze structuur wordt het gedeelte van de XML -profielgegevens beschreven. Dit gedeelte bevat de 
volgende velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
reqtype  PRUEM request type  Soort verzoek (artikel LAW.PRUM.8 
[Geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen] 
of LAW.PRUM.9 [geautomatiseerde vergelijking 
van DNA -profielen])  
date  datum  Datum waarop profiel is opgeslagen  
type  PRUEM_datas_type  Soort profiel  
result  PRUEM_datas_result  Resultaat van verzoek  
agency  string (tekenreeks)  Naam van desbetreffende eenheid die 
verantwoordelijk is voor het profiel  
profile_ident  string (tekenreeks)  Unieke identificatiecode van het staatsprofiel  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1012  
 message  string (tekenreeks)  Foutmelding indien resultaat = E  
profile  IPSG_DNA_profile  Indien richting = A (Antwoord) EN resultaat ≠ H 
(HIT) leeg  
match_id  string (tekenreeks)  In geval van een HIT PROFILE_ID van het 
verzoekende profiel  
quality  PRUEM_hitquality_type  Kwaliteit van HIT  
hitcount  integer (geheel getal)  Aantal gematchte Allelen  
rescount  integer (geheel getal)  Aantal gematchte profielen. Indien richting = R 
(verzoek), dan leeg. Indien kwaliteit! = 0 
(oorspronkelijk aangezocht profiel), dan leeg.  
 
4.2.3.2.  PRUEM_request_type  
Soort gegevens in het bericht; de waarde hiervan kan zijn:  
Waarde  Omschrijving  
3 Verzoeken overeenkomstig artikel LAW.PRUM.8 
[geautomatiseerde bevraging van DNA -profielen]  
4 Verzoeken overeenkomstig artikel LAW.PRUM.9 
[geautomatiseerde  vergelijking van DNA -profielen]  
 
4.2.3.3.  PRUEM_hitquality_type  
Waarde  Omschrijving  
0 Verwijzing naar het oorspronkelijke verzoekende profiel:  
geval “No Hit”: alleen oorspronkelijk verzoekend profiel teruggezonden;  
geval “HIT”: origineel verzoekend profiel en gematchte profielen teruggezonden  
1 Gelijk in alle beschikbare allelen zonder jokers  
2 Gelijk in alle beschikbare allelen met jokers  
3 HIT met afwijkende gebeurtenis (microvariant)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1013  
 4 HIT met mismatch  
 
4.2.3.4.  PRUEM_data_type  
Soort gegevens  in het bericht; de waarde hiervan kan zijn:  
Waarde  Omschrijving  
P Profiel persoon  
S Stain  
 
4.2.3.5.  PRUEM_data_result  
Soort gegevens in het bericht; de waarde hiervan kan zijn:  
Waarde  Omschrijving  
U Niet gedefinieerd, indien richting = R 
(verzoek)  
H HIT 
N No-HIT 
E Fout  
 
4.2.3.6.  IPSG_DNA_profile  
Structuur waarmee een DNA -profiel wordt beschreven. Dit gedeelte bevat de volgende velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
ess_issol  IPSG_DNA_ISSOL  Groep loci die overeenkomt met ISSOL 
(standaardgroep loci van Interpol)  
additional_loci  IPSG_DNA_additional_loci  Andere loci  
marker  string (tekenreeks)  Gebruikte methode voor het genereren van 
DNA  
profile_id  string (tekenreeks)  Unieke identificatiecode voor DNA -profiel  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1014  
  
4.2.3.7.  IPSG_DNA_ISSOL  
Structuur die de IS SOL-loci (standaardgroep van Interpol -loci) bevat. Dit gedeelte bevat de volgende 
velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
vwa IPSG_DNA_locus  Locus vwa  
th01  IPSG_DNA_locus  Locus th01  
d21s11  IPSG_DNA_locus  Locus d21s11  
fga IPSG_DNA_locus  Locus fga  
d8s1179  IPSG_DNA_locus  Locus d8s1179  
d3s1358  IPSG_DNA_locus  Locus d3s1358  
d18s51  IPSG_DNA_locus  Locus d18s51  
amelogenin  IPSG_DNA_locus  Locus 
amelogenine  
 
4.2.3.8.  IPSG_DNA_additional_loci  
Structuur die de andere loci bevat. Dit gedeelte bevat de volgende velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
tpox  IPSG_DNA_locus  Locus tpox  
csf1po  IPSG_DNA_locus  Locus csf1po  
d13s317  IPSG_DNA_locus  Locus d13s317  
d7s820  IPSG_DNA_locus  Locus d7s820  
d5s818  IPSG_DNA_locus  Locus d5s818  
d16s539  IPSG_DNA_locus  Locus d16s539  
d2s1338  IPSG_DNA_locus  Locus d2s1338  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1015  
 d19s433  IPSG_DNA_locus  Locus d19s433  
penta_d  IPSG_DNA_locus  Locus penta_d  
penta_e  IPSG_DNA_locus  Locus penta_e  
fes IPSG_DNA_locus  Locus fes  
f13a1  IPSG_DNA_locus  Locus f13a1  
f13b  IPSG_DNA_locus  Locus f13b  
se33  IPSG_DNA_locus  Locus se33  
cd4 IPSG_DNA_locus  Locus cd4  
gaba  IPSG_DNA_locus  Locus gaba  
 
4.2.3.9.  IPSG_DNA_locus  
Structuur waarmee een locus wordt beschreven. Dit gedeelte bevat de volgende velden:  
Velden  Soort  Omschrijving  
low_allele  string 
(teken -
reeks)  Laagste waarde van een 
allel 
high_allele  string 
(teken -
reeks)  Hoogste waarde van een 
allel 
 
5. Applicatie -, beveiligings - en communicatiearchitectuur  
5.1. Overzicht  
Voor het afhandelen van verzoeken tot uitwisseling van DNA -gegevens in het kader v an deel drie, 
titel II [Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters] moet een 
gemeenschappelijk, logisch gesloten communicatienetwerk tussen de staten worden gebruikt. Om 
deze gemeenschappelijke communicatie -infrastructuur voor het verzenden van verzoeken en 
ontvangen van antwoorden efficiënter te benutten, is gekozen voor een asynchroon mechanisme 
voor het versturen van verzoeken om DNA - en dactyloscopische gegevens, in de vorm van een 
“verpakt” SMTP e -mailbericht. Om tegemoet t e komen aan de beveiligingseisen zal het sMIME -
mechanisme (Secure/Multipurpose Internet Mail Extensions) worden gebruikt als extensie van het 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1016  
 SMTP (Simple Mail Transfer Protocol), zodat een werkelijk veilige tunnel (eind -tot-eind) over het 
netwerk tot stan d kan worden gebracht.  
Als communicatienetwerk voor de uitwisseling van gegevens tussen de staten wordt het reeds 
operationele Trans European Services for Telematics between Administrations (TESTA) gebruikt. 
TESTA ressorteert onder de verantwoordelijkheid van de Commissie. Aangezien de nationale DNA -
databanken en de huidige nationale TESTA -toegangspunten zich op verschillende sites in de staten 
kunnen bevinden, kan de toegang tot TESTA tot stand worden gebracht door:  
 1. gebruik te maken van het bestaande n ationale toegangspunt of een nieuw nationaal 
TESTA -toegangspunt te creëren, of  
 2. een beveiligde lokale verbinding tot stand te brengen tussen de door de bevoegde 
nationale dienst beheerde site van de DNA -databank en het bestaande nationale TESTA -
toegangspunt.  
De protocollen en normen voor applicaties die ter uitvoering van deel drie, titel  II [Uitwisseling van 
DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters] worden gebruikt, voldoen aan de open 
normen en beantwoorden aan de eisen van de nationale beveiligingsvoorschriften van de staten.  
5.2. Architectuur centrale niveau  
In het kader van deel drie, titel  II [Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit 
kentekenregisters] stelt elke lidstaat zijn DNA -gegevens open voor uitwissel ingen met en/of 
bevragingen van andere staten volgens het gestandaardiseerde gemeenschappelijke dataformaat. 
De architectuur is gebaseerd op een zogeheten “any -to-any” -communicatiemodel. Er is geen 
centrale computerserver en ook geen centrale databank waar in DNA -profielen worden bewaard.  
Afbeelding  1: Schematische voorstelling van de uitwisseling van DNA -gegevens  
 

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1017  
 Afgezien van de nationale wettelijke voorschriften waaraan de sites van de staten moeten voldoen, 
kan elke staat bepalen welke hardware en softw are moeten worden gebruikt om hun 
siteconfiguraties te laten voldoen aan de eisen van deel drie, titel  II [Uitwisseling van DNA, 
vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters].  
5.3. Beveiligingsnormen en gegevensbescherming  
Er zijn drie beveiligingsniv eaus onderzocht en geïmplementeerd.  
5.3.1.  Gegevensniveau  
De DNA -profielgegevens die de staten verstrekken, moeten aan een gemeenschappelijke 
gegevensbeschermingsnorm voldoen, zodat de verzoekende staat in eerste instantie als antwoord 
de melding “HIT” of “No-HIT” ontvangt, tezamen met — in het geval van een “HIT” — een 
identificatienummer dat geen persoonsgegevens bevat. Verder onderzoek na een HIT -melding wordt 
op bilateraal niveau uitgevoerd, met inachtneming van de nationale wettelijke en organisatorisc he 
voorschriften die gelden voor de sites van de respectieve staten.  
5.3.2.  Communicatieniveau  
Berichten die informatie over DNA -profielen bevatten (verzoeken en antwoorden), worden 
versleuteld door middel van de nieuwste mechanismen en volgens open normen , zoals sMIME, 
alvorens deze naar de sites van andere staten worden verzonden.  
5.3.3.  Transmissieniveau  
Versleutelde berichten met informatie over DNA -profielen worden door een virtueel gesloten 
tunnelsysteem naar de sites van de andere staten verstuurd. D it systeem wordt op internationaal 
niveau door een erkende netwerkaanbieder beheerd; de beveiligde verbindingen met dit 
tunnelsysteem vallen onder de nationale verantwoordelijkheid. Dit virtuele gesloten tunnelsysteem 
heeft geen connectiepunt met het open internet.  
5.4. Protocollen en normen voor het versleutelingsmechanisme: sMIME en aanverwante 
pakketten  
Voor de versleuteling van berichten met informatie over DNA -profielen zal gebruik worden gemaakt 
van de open norm sMIME als uitbreiding van SMTP (de feit elijke e -mailnorm). Het sMIME -protocol 
(V3) staat getekende ontvangstmeldingen, veiligheidslabels en beveiligde mailinglijsten toe en 
berust op een zogeheten Cryptographic Message Syntax (CMS), een specificatie van de Internet 
Engineering Task Force (IETF)  voor berichten met beveiligingsversleuteling. Het kan worden gebruikt 
om digitale gegevens, ongeacht hun vorm, digitaal te ondertekenen, te systematiseren, te 
authenticeren of te versleutelen.  
Het onderliggende certificaat dat door het sMIME -mechanisme wo rdt gebruikt, moet voldoen aan 
de X.509 -norm. Met het oog op gemeenschappelijke normen en procedures met andere Prüm -
applicaties zien de verwerkingsregels voor sMIME -versleutelingsoperaties, c.q. de regels die in 
verschillende COTS -omgevingen (Commercial P roduct of the Shelves — commercieel 
standaardproduct) moeten worden toegepast, er als volgt uit:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1018  
 – de sequentie van de operatie ziet er als volgt uit: eerst encryptie en vervolgens 
ondertekening;  
– voor symmetrische versleuteling wordt een AES -versleutelingsal goritme (Advanced 
Encryption Standard) met een sleutellengte van 256 bits gebruikt, en voor asymmetrische 
versleuteling een RSA -algoritme met een sleutellengte van 1024 bits;  
– er wordt gebruikgemaakt van het hash -algoritme SHA -1. 
Nagenoeg alle moderne e -mailsoftwarepakketten, zoals Outlook, Mozilla Mail en Netscape 
Communicator 4.x, bevatten de functie sMIME, die verenigbaar is met alle grote softwarepakketten 
voor elektronisch berichtenverkeer.  
Voor de implementatie van het communicatiebeveiligingsniveau is  gekozen voor sMIME, omdat dit 
gemakkelijk in de nationale IT -infrastructuur van de sites van de staten kan worden geïntegreerd en 
bijgevolg een haalbaar mechanisme is. Om efficiënter en met minder kosten de beoogde "Proof of 
Concept” -doelstelling te kunne n halen, is evenwel voor de open norm JavaMail API gekozen voor het 
uitwerken van een prototype voor de uitwisseling van DNA -gegevens. JavaMail API biedt een 
eenvoudige versleuteling en ontsleuteling van e -mailberichten aan door middel van s/MIME en/of 
OpenPGP. Het is de bedoeling één enkele gebruiksvriendelijke API aan te bieden aan e -
mailgebruikers die versleutelde berichten wensen te versturen en te ontvangen in een van de twee 
meest gebruikte formaten voor het versleutelen van e -mailberichten. Voor de i n deel drie, titel  II 
[Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit kentekenregisters] vastgelegde eisen zullen 
bijgevolg de nieuwste implementaties van JavaMail API volstaan, zoals het Bouncy Castle -product 
JCE (Java Cryptographic Extension), dat  zal worden gebruikt voor het implementeren van sMIME met 
het oog op de uitwerking van een prototype voor de uitwisseling van DNA -gegevens tussen de 
staten.  
5.5. Applicatiearchitectuur  
Elke staat bezorgt de andere staten een reeks gestandaardiseerde DNA -profielgegevens die 
beantwoorden aan het huidige gemeenschappelijk interfacecontroledocument. Daartoe kan een 
logische "view” voor een bepaalde nationale databank tot stand worden gebracht of een fysiek 
geëxporteerde databank (geïndexeerde databank) wo rden gecreëerd.  
De vier hoofdcomponenten – de e -mailserver/sMIME, de applicatieserver, het datastructuurdomein 
voor de data fetching/feeding en het registreren van binnenkomende/uitgaande berichten, en de 
“match engine” – implementeren de volledige applica tielogica op een productonafhankelijke 
manier.  
Om ervoor te zorgen dat alle staten de componenten gemakkelijk in hun respectieve nationale sites 
kunnen integreren, is de gespecificeerde gemeenschappelijke functie geïmplementeerd door middel 
van componenten  uit open bronnen, die de staten afhankelijk van hun nationaal IT -beleid en hun 
regelgeving ter zake kunnen kiezen. Voor het verlenen van toegang tot geïndexeerde databanken 
van DNA -profielen die vallen onder deel drie, titel  II [Uitwisseling van DNA, ving erafdrukken en 
gegevens uit kentekenregisters] moeten onafhankelijke voorzieningen worden geïmplementeerd; 
daarom kunnen de staten hun hardware - en softwareplatform, met inbegrip van de databank - en 
besturingssystemen, vrij kiezen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1019  
 Er is een prototype voor  de uitwisseling van DNA -gegevens ontwikkeld, dat met succes is getest in 
het bestaande gemeenschappelijk netwerk. Versie 1.0 is ingezet in de productieomgeving en wordt 
voor dagelijkse operaties gebruikt. De staten kunnen gebruikmaken van het gemeenschapp elijk 
ontwikkelde product, maar kunnen ook eigen producten ontwikkelen. Al naargelang de 
veranderende IT -, forensische en/of functionele beleidseisen zullen de gemeenschappelijke 
productcomponenten worden behouden, aangepast of verder ontwikkeld.  
Afbeeldin g 2: Overzicht van de eigenschappen van de applicatie  
 
5.6. Protocollen en normen voor de applicatiearchitectuur  
5.6.1.  XML  
Voor de uitwisseling van DNA -gegevens wordt volledig gebruikgemaakt van het XML -schema, als 
attachment bij SMTP e -mailberichten. XM L (eXtensible Markup Language) is een door het World 
Wide Web Consortium (W3C) aanbevolen algemene markeertaal die wordt gebruikt voor het 
creëren van markeertalen voor bijzondere doeleinden, waarmee vele verschillende soorten 
gegevens kunnen worden beschr even. DNA -profielen die voor uitwisseling tussen de staten in 
aanmerking komen, zijn in het interfacecontroledocument door middel van XML en XML -schema 
beschreven.  
5.6.2.  ODBC  
ODBC (Open DataBase Connectivity) is een standaard programmeerinterfacemethode v oor 
softwareapplicaties die wordt gebruikt om toegang te verlenen tot databankbeheersystemen en om 
deze onafhankelijk te maken van programmeertalen, databank - en besturingssystemen. ODBC heeft 
echter bepaalde nadelen. Het beheer van een groot aantal gebrui kersmachines kan tot een grote 
verscheidenheid aan drivers en DLL’s zorgen. Door deze complexiteit kunnen de algemene kosten 
van het systeembeheer toenemen.  
5.6.3.  JDBC  
JDBC (Java DataBase Connectivity) is een applicatieprogrammeerinterface voor de programmeertaal 
Java waarbij wordt gedefinieerd op welke manier een gebruiker ("cliënt”) toegang kan krijgen tot 
een databank. Anders dan voor ODBC, hoeven voor JDBC geen lokale DLL’s op de gebruikersmachine 
te worden gebruikt.  

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1020  
 De logica voor het verwerken  van verzoeken om DNA -profielen, en de antwoorden daarop, in de 
sites van de staten wordt in het onderstaande diagram beschreven. Zowel de verzoeken - als de 
antwoordenstroom interageert met een neutrale datazone die bestaat uit verschillende datagehelen 
met een gemeenschappelijke datastructuur.  
Afbeelding  3: Overzicht van de applicatieworkflow in de sites van de staten  
 
5.7. Communicatieomgeving  
5.7.1.  Gemeenschappelijk communicatienetwerk: TESTA en de follow -up-infrastructuur ervan  
De applicatie voor het uitwisselen van DNA -gegevens zal het e -mailsysteem, een asynchroon 
mechanisme, gebruiken om tussen de staten verzoeken te verzenden en antwoorden te ontvangen. 
Aangezien alle staten over ten minste één nationaal TESTA -toegangspunt beschikken, zullen de DNA -
gegevens in het TESTA -netwerk worden uitgewisseld. TESTA biedt een aantal meerwaardediensten 
door de bijbehorende e -mail relay. De infrastructuur biedt niet alleen specifieke TESTA -e-
mailpostbussen, maar is ook geschikt voor het implementeren van maildist ributielijsten en 
routingmaatregelen. Daardoor kan TESTA worden gebruikt als "clearing house” voor berichten die 
bestemd zijn voor overheidsdiensten die met EU -domeinen zijn verbonden. Er kan ook in 
viruscontrole worden voorzien.  
De TESTA e -mail relay is g ebouwd op een hardwareplatform met een hoge beschikbaarheidsgraad 
dat zich in de centrale applicatie van TESTA bevindt en door een firewall wordt beschermd. De 
Domain Name Systems (domeinnaamsystemen — DNS) van TESTA zetten URL’s om in IP -adressen en 
verbe rgen adresinformatie voor de gebruiker en applicaties.  
5.7.2.  Beveiliging  
Het VPN -concept (virtueel gesloten netwerk) is al geïmplementeerd in het kader van TESTA. De Tag 
Switching Technology die is gebruikt om dit VPN tot stand te brengen, zal verder word en 
uitgebouwd om de MPLS -norm (Multi -Protocol Label Switching) te ondersteunen die door de IETF is 
ontwikkeld.  

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1021  
  
MPLS is een IETF -standaardtechnologie die voor snellere netwerkverkeersstromen zorgt doordat 
pakketanalyses door tussenliggende routers (zogehe ten "hops”) worden voorkomen. Daartoe 
worden door de eindrouters van de verbindingen zogeheten labels aan het pakket gekoppeld, op 
basis van de informatie die wordt opgeslagen in de forwarding information base (FIB). Labels worden 
ook gebruikt om VPN’s te implementeren.  
MPLS combineert de voordelen van drielagen -routing met die van tweelagen -switching. Aangezien 
internetadressen niet worden geëvalueerd tijdens de transitie door de netwerkverbindingen houdt 
MPLS op dit punt geen beperkingen in.  
E-mailbericht en die met gebruikmaking van TESTA worden verzonden, worden bovendien beveiligd 
door het sMIME -versleutelingsmechanisme. Zonder kennis van de sleutel en zonder het juiste 
certificaat kunnen over het netwerk verzonden berichten niet worden ontsleuteld.  
5.7.3. Protocollen en normen voor het communicatienetwerk  
5.7.3.1.  SMTP  
SMPT is de feitelijke norm voor de transmissie van elektronische post over het internet. SMTP is een 
vrij eenvoudig, op tekst gebaseerd protocol waarbij eerst een of meer ontvangers van een bericht 
worden gespecificeerd en vervolgens de tekst wordt verstuurd. SMTP maakt gebruik van TCP -poort 
25, die door de IETF is gespecificeerd. Om de SMTP -server voor een bepaalde domeinnaam vast te 
stellen, wordt gebruikgemaakt van een DNS -record (Doma in Name System — domeinnamenstelsel) 
voor MX (Mail eXchange — berichtenuitwisseling).  
Dit protocol was aanvankelijk uitsluitend op ASCII -tekst gebaseerd en voldeed daarom niet voor 
binaire bestanden. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van normen zoals MI ME voor het encoderen 
van binaire bestanden zodat deze via SMTP kunnen worden verzonden. De meeste SMTP -servers 
ondersteunen thans de 8 bit MIME - en sMIME -extensie, waardoor binaire bestanden bijna net zo 

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1022  
 gemakkelijk kunnen worden verzonden als niet -gecode erde tekst. De verwerkingsregels voor 
sMIME -operaties worden beschreven in de afdeling "s/MIME” (zie afdeling  5.4).  
SMTP is een zogeheten "push” -protocol, waardoor berichten niet, wanneer iemand dat zou willen, 
via een server op afstand kunnen worden opgeh aald ("to pull”). Daarvoor moet een e -mailcliënt 
POP3 (Post Office Protocol, 3e versie) of IMAP (Internet Message Access Protocol) gebruiken. Er is 
besloten om het POP3 -protocol te gebruiken voor het uitwisselen van DNA -gegevens.  
5.7.3.2.  POP  
Lokale e -mail cliënten gebruiken de derde versie van het Post Office Protocol (POP3), een internet -
standaardprotocol op het niveau van de applicatielaag, om e -mailberichten via een TCP/IP -
verbinding op te halen van een server op afstand. Wanneer e -mailcliënten gebruikma ken van het 
SMTP Submit -profiel van het SMTP -protocol, verzenden zij berichten over het internet of over een 
intranet. MIME fungeert als norm voor attachments en voor niet -ASCII -tekst in e -mailberichten. 
Hoewel noch voor POP3 noch voor SMTP e -mailberichten  in MIME -formaat vereist zijn, hebben de 
meeste e -mailberichten over het internet een MIME -formaat, hetgeen tot gevolg heeft dat ook POP -
cliënten bekend moeten zijn met MIME en het moeten gebruiken. De volledige 
communicatieomgeving van deel drie, titel  II [Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegevens uit 
kentekenregisters] omvat derhalve de onderdelen van POP.  
5.7.4.  Toewijzing van netwerkadressen  
Operationele omgeving  
De Europese IP -registratieautoriteit (RIPE) heeft aan TESTA een specifiek deel van een half B -klasse -
subnet toegewezen. In Europa worden internetprotocoladressen op geografische basis aan de staten 
toegewezen. De uitwisseling van gegevens tussen staten in het kader van deel drie, titel  II 
[Uitwisseling van DNA, vingerafdrukken en gegeven s uit kentekenregisters] drie vindt plaats via een 
Europees logisch gesloten IP -netwerk.  
Testomgeving  
Om een goed werkende omgeving voor dagelijks operationeel gebruik tussen de verbonden staten 
tot stand te kunnen brengen, moet in het gesloten netwerk een  testomgeving worden gecreëerd 
voor nieuwe staten die zich wensen aan te sluiten. Daartoe is een reeks parameters gespecificeerd, 
zoals IP -adressen, netwerksettings, e -maildomeinen en accounts voor gebruikers van de applicatie, 
die op de site van de betref fende staat moeten worden gecreëerd. Verder is er een reeks pseudo -
DNA -profielen aangemaakt die voor de tests zullen worden gebruikt.  
5.7.5.  Configuratieparameters  
Er wordt een beveiligd e -mailsysteem ingesteld, dat het domein eu -admin.net gebruikt. Dat do mein 
en de bijbehorende adressen zijn niet toegankelijk vanuit een locatie die zich niet op het Europese 
TESTA -domein bevindt, omdat de namen alleen op de centrale DNS -server van TESTA worden 
herkend en deze server van het internet is afgeschermd.  
De DNS -dienst van TESTA zorgt voor de mapping van deze adressen van de TESTA -site ("host” -
namen) en de corresponderende IP -adressen. Voor elk lokaal domein wordt aan de centrale DNS -
server van TESTA een e -mailtoegang toegevoegd, zodat alle e -mailberichten die naar  lokale TESTA -
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1023  
 domeinen worden verzonden, naar de centrale e -mailrelay van TESTA worden doorgestuurd. Vanuit 
die centrale e -mailrelay van TESTA worden de berichten vervolgens naar de specifieke e -mailserver 
van het lokale domein doorgestuurd; daarvoor worde n de e -mailadressen van het lokale domein 
gebruikt. Door e -mailberichten op deze manier door te sturen, passeert gevoelige informatie in e -
mailberichten alleen door de Europese gesloten netwerkinfrastructuur, en niet over het onveilige 
internet.  
Op de site s van alle staten moeten subdomeinen (bold italics) worden gecreëerd die er als volgt 
uitzien:  
“application -type.State -code.pruem.testa.eu”, waarbij:  
“State -code ” staat voor een van de uit twee letters bestaande staatcodes (bv. AT, BE, enz.);  
"application -type " een van de volgende waarden is: DNA , FP en CAR.  
Toepassing van het bovenstaande levert de volgende subdomeinen op voor de staten:  
Syntaxis van de subdomeinen van de staten  
Toe-
stand  Subdomeinen  Opmerkingen  
BE dna.be.pruem.testa.eu    
fp.be.pruem.testa.eu    
car.be.pruem.testa.eu   
test.dna.be.pruem.testa.eu   
test.fp.be.pruem.testa.eu   
test.car.be.pruem.testa.eu   
BG dna.bg.pruem.testa.eu   
fp.bg.pruem.testa.eu   
car.bg.pruem.testa.eu   
test.dna.bg.pruem.testa.eu   
test.fp.bg.pruem.testa.eu   
test.car.bg.pruem.testa.eu   
CZ dna.cz.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1024  
 fp.cz.pruem.testa.eu    
car.cz.pruem.testa.eu   
test.dna.cz.pruem.testa.eu   
test.fp.cz.pruem.testa.eu   
test.car.cz.pruem.testa.eu   
DK dna.dk.pruem.testa.eu    
fp.dk.pruem.testa.eu    
car.dk.pruem.testa.eu   
test.dna.dk.pruem.testa.eu   
test.fp.dk.pruem.testa.eu   
test.car.dk.pruem.testa.eu   
DE dna.de.pruem.testa.eu    
fp.de.pruem.testa.eu    
car.de.pruem.testa.eu   
test.dna.de.pruem.testa.eu   
test.fp.de.pruem.testa.eu   
test.car.de.pruem.testa.eu   
EE dna.ee.pruem.testa.eu    
fp.ee.pruem.testa.eu    
car.ee.pruem.testa.eu   
test.dna.ee.pruem.testa.eu   
test.fp.ee.pruem.testa.eu   
test.car.ee.pruem.testa.eu   
IE dna.ie.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1025  
 fp.ie.pruem.testa.eu    
car.ie.pruem.testa.eu   
test.dna.ie.pruem.testa.eu   
test.fp.ie.pruem.testa.eu   
test.car.ie.pruem.testa.eu   
EL dna.el.pruem.testa.eu    
fp.el.pruem.testa.eu    
car.el.pruem.testa.eu   
test.dna.el.pruem.testa.eu   
test.fp.el.pruem.testa.eu   
test.car.el.pruem.testa.eu   
ES dna.es.pruem.testa.eu    
fp.es.pruem.testa.eu    
car.es.pruem.testa.eu   
test.dna.es.pruem.testa.eu   
test.fp.es.pruem.testa.eu   
test.car.es.pruem.testa.eu   
FR dna.fr.pruem.testa.eu    
fp.fr.pruem.testa.eu    
car.fr.pruem.testa.eu   
test.dna.fr.pruem.testa.eu   
test.fp.fr.pruem.testa.eu   
test.car.fr.pruem.testa.eu   
HR dna.hr.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1026  
 fp.hr.pruem.testa.eu    
car.hr.pruem.testa.eu   
test.dna.hr.pruem.testa.eu   
test.fp.hr.pruem.testa.eu   
test.car.hr.pruem.testa.eu   
IT dna.it.pruem.testa.eu    
fp.it.pruem.testa.eu    
car.it.pruem.testa.eu   
test.dna.it.pruem.testa.eu   
test.fp.it.pruem.testa.eu   
test.car.it.pruem.testa.eu   
CY dna.cy.pruem.testa.eu    
fp.cy.pruem.testa.eu    
car.cy.pruem.testa.eu   
test.dna.cy.pruem.testa.eu   
test.fp.cy.pruem.testa.eu   
test.car.cy.pruem.testa.eu   
LV dna.lv.pruem.testa.eu    
fp.lv.pruem.testa.eu    
car.lv.pruem.testa.eu   
test.dna.lv.pruem.testa.eu   
test.fp.lv.pruem.testa.eu   
test.car.lv.pruem.testa.eu   
LT dna.lt.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1027  
 fp.lt.pruem.testa.eu    
car.lt.pruem.testa.eu   
test.dna.lt.pruem.testa.eu   
test.fp.lt.pruem.testa.eu   
test.car.lt.pruem.testa.eu   
LU dna.lu.pruem.testa.eu    
fp.lu.pruem.testa.eu    
car.lu.pruem.testa.eu   
test.dna.lu.pruem.testa.eu   
test.fp.lu.pruem.testa.eu   
test.car.lu.pruem.testa.eu   
HU dna.hu.pruem.testa.eu    
fp.hu.pruem.testa.eu    
car.hu.pruem.testa.eu   
test.dna.hu.pruem.testa.eu   
test.fp.hu.pruem.testa.eu   
test.car.hu.pruem.testa.eu   
MT dna.mt.pruem.testa.eu    
fp.mt.pruem.testa.eu    
car.mt.pruem.testa.eu   
test.dna.mt.pruem.testa.eu   
test.fp.mt.pruem.testa.eu   
test.car.mt.pruem.testa.eu   
NL dna.nl.pruem.nl.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1028  
 fp.nl.pruem.testa.eu    
car.nl.pruem.testa.eu   
test.dna.nl.pruem.testa.eu   
test.fp.nl.pruem.testa.eu   
test.car.nl.pruem.testa.eu   
AT dna.at.pruem.testa.eu    
fp.at.pruem.testa.eu    
car.at.pruem.testa.eu   
test.dna.at.pruem.testa.eu   
test.fp.at.pruem.testa.eu   
test.car.at.pruem.testa.eu   
PL dna.pl.pruem.testa.eu    
fp.pl.pruem.testa.eu    
car.pl.pruem.testa.eu   
test.dna.pl.pruem.testa.eu   
test.fp.pl.pruem.testa.eu   
test.car.pl.pruem.testa.eu   
PT dna.pt.pruem.testa.eu    
fp.pt.pruem.testa.eu    
car.pt.pruem.testa.eu   
test.dna.pt.pruem.testa.eu   
test.fp.pt.pruem.testa.eu   
test.car.pt.pruem.testa.eu   
RO dna.ro.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1029  
 fp.ro.pruem.testa.eu    
car.ro.pruem.testa.eu   
test.dna.ro.pruem.testa.eu   
test.fp.ro.pruem.testa.eu   
test.car.ro.pruem.testa.eu   
SI dna.si.pruem.testa.eu    
fp.si.pruem.testa.eu    
car.si.pruem.testa.eu   
test.dna.si.pruem.testa.eu   
test.fp.si.pruem.testa.eu   
test.car.si.pruem.testa.eu   
SK dna.sk.pruem.testa.eu    
fp.sk.pruem.testa.eu    
car.sk.pruem.testa.eu   
test.dna.sk.pruem.testa.eu   
test.fp.sk.pruem.testa.eu   
test.car.sk.pruem.testa.eu   
FI dna.fi.pruem.testa.eu    
fp.fi.pruem.testa.eu    
car.fi.pruem.testa.eu   
test.dna.fi.pruem.testa.eu   
test.fp.fi.pruem.testa.eu   
test.car.fi.pruem.testa.eu   
SE dna.se.pruem.testa.eu    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1030  
 fp.se.pruem.testa.eu    
car.se.pruem.testa.eu   
test.dna.se.pruem.testa.eu   
test.fp.se.pruem.testa.eu   
test.car.se.pruem.testa.eu   
UK dna.uk.pruem.testa.eu    
fp.uk.pruem.testa.eu    
car.uk.pruem.testa.eu   
test.dna.uk.pruem.testa.eu   
test.fp.uk.pruem.testa.eu   
test.car.uk.pruem.testa.eu   
 
HOOFDSTUK 2: Uitwisseling van dactyloscopische gegevens (interfacecontroledocument)  
In het navolgende interfacecontroledocument wordt omschreven aan welke eisen de uitwisseling 
van dactyloscopische gegevens tussen de geautomatiseerde vingerafdrukidentificatiesystemen (AFIS 
— Automated Fingerprint Identification Systems) van de staten moet voldoen. Een en a nder is 
gebaseerd op de implementatie van ANSI/NIST -ITL 1 -2000 (INT -I, versie 4.22b) in het kader van 
Interpol.  
Deze versie bevat de basisdefinities voor de logische records van type 1, type 2, type 4, type 9, type 
13 en type 15, die nodig zijn voor het ve rwerken van dactyloscopische gegevens (beelden en 
minutiae).  
1. Overzicht van de bestandsinhoud  
Een bestand met dactyloscopische gegevens bestaat uit verschillende logische records. In de 
oorspronkelijke norm ANSI/NIST -ITL 1 -2000 worden 16 recordsoorten ge specificeerd. De records, en 
de velden en subvelden in de records, worden van elkaar gescheiden door middel van ASCII -tekens.  
Voor de uitwisseling van informatie tussen de verzendende dienst en de dienst van bestemming 
worden slechts 6 recordtypes gebruikt : 
Type -1 → informatie over de te verrichten opdracht  
Type -2 → alfanumerieke gegevens over de persoon/zaak  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1031  
 Type -4 → dactyloscopische grijswaardenbeelden in hoge 
resolutie  
Type -9 → minutiae record  
Type -13 → sporenbeeld in variabele resolutie  
Type -15 → handpalmafdrukbeeld in variabele resolutie  
 
1.1. Type 1 — Bestandsaanhef  
Deze record bevat informatie over de routing en een beschrijving van de structuur van de rest van 
het bestand. Dit recordtype bevat tevens een omschrijving van de soorten opdrachten,  die in de 
volgende algemene categorieën kunnen worden onderverdeeld:  
1.2. Type 2 — Beschrijvende tekst  
Deze record bevat tekstinformatie die van belang is voor de verzendende en voor de ontvangende 
dienst.  
1.3. Type 4 — Grijswaardenbeeld in hoge resolutie  
Deze record wordt gebruikt voor de uitwisseling van dactyloscopische grijswaardenbeelden in hoge 
resolutie (8 bits), gesampled tegen 500 pixels per inch. De dactyloscopische beelden moeten worden 
gecomprimeerd met behulp van een WSQ -algoritme in een maxim ale van 15:1. Andere 
comprimeringsalgoritmen of niet -gecomprimeerde beelden mogen niet worden gebruikt.  
1.4. Type 9 — Minutiae record  
Type 9 -records worden gebruikt om lijnkenmerken of minutiaegegevens uit te wisselen. Dit soort 
records is bedoeld om enerz ijds overbodige herhalingen van AFIS -coderingen te voorkomen, en 
anderzijds de transmissie van AFIS -codes met minder gegevens dan de corresponderende beelden 
mogelijk te maken.  
1.5. Type 13 — Sporenbeeld in variabele resolutie  
Deze record wordt gebruikt om  beelden (in variabele resolutie) van vinger - en 
handpalmafdruksporen uit te wisselen, tezamen met alfanumerieke informatie over de textuur. De 
scanresolutie van de beelden bedraagt 500 pixels per inch, met 256 grijsniveaus. Indien het beeld 
van de sporen van voldoende kwaliteit is, wordt het door middel van een WSQ -algoritme 
gecomprimeerd. Indien nodig kan wederzijds worden overeengekomen de beeldresolutie te 
verscherpen tot meer dan 500  pixels per inch en meer dan 256  grijsniveaus. In dat geval verdient h et 
sterke aanbeveling gebruik te maken van JPEG 2000 (zie aanhangsel  7). 
1.6. Handpalmafdrukbeeld in variabele resolutie  
Voor het uitwisselen van handpalmafdrukbeelden in variabele resolutie met alfanumerieke 
informatie over de textuur worden tagged -field beeldrecords van type 15 gebruikt. De scanresolutie 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1032  
 van de beelden bedraagt 500 pixels per inch, met 256 grijsniveaus. Om het gegevensvolume te 
beperken, worden alle handpalmafdrukbeelden door middel van een WSQ -algoritme 
gecomprimeerd. Indien nodig kan we derzijds worden overeengekomen de beeldresolutie te 
verscherpen tot meer dan 500  pixels per inch en meer dan 256  grijsniveaus. In dat geval verdient het 
sterke aanbeveling gebruik te maken van JPEG 2000 (zie aanhangsel  7). 
2. Recordformaat  
Een opdrachtbest and bestaat uit één of meer logische records. Voor elke logische record in het 
bestand moeten, afhankelijk van het recordtype, verschillende informatievelden bestaan. Elk 
informatieveld kan één of meer basale informatie -elementen bevatten die elk uit één w aarde 
bestaan. Samen worden deze elementen gebruikt om de verschillende aspecten van de gegevens 
van dat veld kenbaar te maken. Een informatieveld kan ook bestaan uit één of meer informatie -
elementen die worden gegroepeerd en in een veld verschillende kere n worden herhaald. Een 
dergelijke groep informatie -elementen wordt subveld genoemd. Een informatieveld kan dus uit één 
of meer subvelden met informatie -elementen bestaan.  
2.1. Informatiescheidingstekens  
In tagged field logische records worden vier ASCII -infomatiescheidingstekens gebruikt om informatie 
af te bakenen. Afgebakende informatie kan zijn: elementen in een veld of subveld, velden in een 
logische record, of herhalingen van subvelden. Deze informatiescheidingstekens worden 
gedefinieerd volgens de nor m ANSI X3.4. Deze karakters worden gebruikt om informatie in logische 
zin te scheiden en te kwalificeren. De hiërarchische verhouding is als volgt: het 
bestandscheidingsteken "FS” (File Separator) is het meest inclusieve teken, gevolgd door het 
groepsschei dingsteken "GS” (Group Separator), het recordscheidingsteken "RS” (Record Separator) 
en, ten slotte, het eenheidscheidingsteken "Verenigde Staten” (Unit Separator). Tabel 1 bevat een 
lijst van deze ASCII -scheidingstekens, met een beschrijving van het doel waarvoor zij in deze norm 
worden gebruikt.  
Vanuit functioneel oogpunt moeten informatiescheidingstekens worden gezien als indicatie van het 
soort gegevens dat volgt. Het teken "Verenigde Staten” scheidt individuele informatie -elementen 
binnen een veld of s ubveld. Dit duidt erop dat de informatie die volgt, een stukje data voor dat veld 
of subveld is. Wanneer verschillende subvelden binnen een veld door het teken "RS” worden 
gescheiden, duidt dit op het begin van de volgende groep herhaalde informatie -elemen ten. Het 
scheidingsteken "GS” tussen informatievelden duidt op het begin van een nieuw veld voorafgaand 
aan het veldidentificatienummer dat moet verschijnen. Het begin van een nieuwe logische record 
moet worden aangegeven door het teken "FS”.  
De vier teken s hebben slechts een betekenis wanneer ze als datascheidingstekens in de velden van 
ASCII -tekstrecords worden gebruikt. Wanneer ze in binaire beeldrecords of in binaire velden worden 
gebruikt, hebben ze geen specifieke betekenis — ze maken louter deel uit van de uitgewisselde 
gegevens.  
Normaliter komen er geen lege velden of informatie -elementen voor; bijgevolg mag er slechts één 
scheidingsteken staan tussen twee gegevenselementen. Er is een uitzondering op deze regel, 
namelijk wanneer de gegevens in velden  dan wel informatie -elementen in een opdracht niet 
beschikbaar zijn, ontbreken of facultatief zijn en de verwerking van de opdracht niet afhankelijk is 
van die specifieke gegevens. Wanneer er in zulke gevallen verschillende scheidingstekens op elkaar 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1033  
 volge n, moeten deze samen verschijnen en hoeven er geen "nepgegevens” te worden 
tussengevoegd.  
Voor de definitie van een veld dat uit drie informatie -elementen bestaat, geldt het volgende: indien 
de informatie voor het tweede informatie -element ontbreekt, komen  tussen het eerste en het derde 
informatie -element twee aanliggende "US" -informatiescheidingstekens voor. Indien zowel het 
tweede als het derde informatie -element zou ontbreken, zouden drie scheidingstekens moeten 
worden gebruikt — twee "Verenigde Staten” -tekens plus het scheidingsteken voor het veld - of 
subveldeinde. De algemene regel is dat indien een of meer verplichte of facultatieve informatie -
elementen niet beschikbaar zijn voor een veld of subveld, het overeenkomstige aantal 
scheidingstekens wordt tu ssengevoegd.  
Het is mogelijk dat combinaties van twee of meer van de vier beschikbare scheidingstekens naast 
elkaar voorkomen. Indien gegevens ontbreken of niet beschikbaar zijn voor informatie -elementen, 
subvelden of velden, moet er één scheidingsteken mi nder voorkomen dan het vereiste aantal 
gegevenselementen, subvelden of velden.  
Tabel 1: gebruikte scheidingstekens  
Code  Soort  Omschrijving  Hexadecimale 
waarde  Decimale 
waarde  
US Unit Separator  Scheidt informatiepunten  1F 31 
RS Record Separator  Scheidt subvelden  1E 30 
GS Group Separator  Scheidt velden  1D 29 
FS File Separator  Scheidt logische records  1C 28 
 
2.2. Recordindeling  
In het geval van tagged -field logische records wordt elk gebruikt informatieveld volgens deze norm 
genummerd. Het formaat van elk veld bestaat uit het nummer van het type logische record, gevolgd 
door een punt “”, een veldnummer gevolgd door een dubbele punt “”, en vervolgens de informatie 
die bij dat veld hoort. Het getagde veldnummer kan om het even welk getal van één tot negen  cijfers 
zijn tussen de punt “.” en de dubbele punt “:”. Het wordt geïnterpreteerd als een veldnummer dat 
een positief geheel getal is. Dit impliceert dat een veldnummer “2.123:” gelijk is aan en op dezelfde 
manier moet worden geïnterpreteerd als een veldn ummer “2.000000123:”.  
In dit document wordt bij wijze van voorbeeld een getal van drie cijfers gebruikt voor het opsommen 
van de velden in elk van de in het document beschreven tagged -field logische records. Veldnummers 
hebben de vorm “TT.xxx:”, waarbij de  “TT” staat voor het recordtype, bestaande uit één of twee 
karakters, gevolgd door een punt. De volgende drie karakters bevatten het desbetreffende 
veldnummer, gevolgd door een dubbele punt. De dubbele punt wordt gevolgd door beschrijvende 
ASCII -informatie  of door de beeldgegevens.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1034  
 Logische records van type 1 en type 2 bevatten uitsluitend ASCII -tekstgegevensvelden. De volledige 
lengte van de record (met inbegrip van de veldnummers, dubbele punten en scheidingstekens) 
wordt als eerste ASCII -veld vastgelegd in elk van deze recordtypes. Het controleteken van het ASCII -
bestandscheidingsteken "FS” (dat het einde van de logische record of opdracht aangeeft) volgt de 
laatste byte van de ASCII -informatie en wordt meegerekend in de lengte van de record.  
Anders dan i n het geval van tagged -field records bevat de type 4 -record uitsluitend binaire gegevens 
die worden vastgelegd als geordende binaire velden met een vaste lengte. De volledige lengte van 
de record wordt vastgelegd in het eerste binaire veld van vier bytes v an elke record. Voor deze 
binaire record worden geen recordnummer met punt en geen veldidentificatienummer met 
daaropvolgende dubbele punt vastgelegd. Aangezien alle veldlengtes van deze record ofwel vast 
ofwel gespecificeerd zijn, wordt geen enkele van de  vier scheidingstekens ("Verenigde Staten”, "RS”, 
"GS” of "FS”) anders geïnterpreteerd dan als binair gegeven. Voor binaire records wordt het "FS” -
teken niet als bestandscheidingsteken of als opdrachteindeteken gebruikt.  
3. Logische -recordtype 1: bestandsa anhef  
Deze record beschrijft de structuur van het bestand, het soort bestand en andere belangrijke 
informatie. De voor type 1 -velden gebruikte karakterreeks bevat uitsluitend de 7 -bits ANSI -code 
voor onderlinge uitwisseling van informatie.  
3.1. Velden voor  logische -recordtype 1  
3.1.1.  Veld 1.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  
Dit veld bevat het totale aantal bytes in de volledige logische -recordtype 1. Het veld begint met 
"1.001:”, gevolgd door de totale lengte van de record, dit wil zeggen elk karakter van elk veld, plus 
de informatiescheidingstekens.  
3.1.2.  Veld 1.002: versienummer (Version Number — VER)  
Om ervoor te zorgen dat de gebruikers weten welke versie van de ANSI/NIST -norm wordt gebruikt, 
specificeert dit veld van 4 bytes he t versienummer van de norm die wordt geïmplementeerd door de 
software of het systeem waarmee het bestand is gecreëerd. De eerste twee bytes specificeren het 
belangrijkste referentienummer van de gebruikte versie, de tweede twee het minder belangrijke 
numme r van herziening. De originele norm van 1986 zou bijvoorbeeld als eerste versie worden 
beschouwd en met "0100” worden aangegeven, terwijl de huidige ANSI/NIST -ITL 1 -2000 -norm 
"0300” is.  
3.1.3.  Veld 1.003: bestandsinhoud (File Content — CNT)  
Dit veld bevat een opsomming van alle records in het bestand, per recordtype en in de volgorde 
waarin de records in het logisch bestand voorkomen. Het bestaat uit één of meer subvelden, die elk 
twee informatie -elementen bevatten die één logische record uit het desbetreff ende bestand 
beschrijven. De subvelden worden in dezelfde volgorde opgenomen als die waarin de records 
worden geregistreerd en verzonden.  
Het eerste informatie -element in het eerste subveld is "1”, hetgeen verwijst naar dit type 1 -record. 
Het wordt gevolgd  door een tweede informatie -element dat het aantal andere records in het 
bestand bevat. Dit aantal is ook gelijk aan het totaal van de overige subvelden van veld 1.003.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1035  
 De overige subvelden worden elk aan één record in het bestand gekoppeld, en de sequenti e van de 
subvelden komt met die van de records overeen. Elk subveld bevat twee informatie -elementen. Het 
eerste is een identificatie van het type record. Het tweede is de IDC van de record. Het karakter 
"Verenigde Staten” wordt gebruikt om de twee informat ie-elementen van elkaar te scheiden.  
3.1.4.  Veld 1.004: Soort opdracht (Type of Transaction — TOT)  
Dit veld bevat een uit drie letters bestaand "ezelsbruggetje” ter aanduiding van het soort opdracht. 
Deze codes kunnen verschillen van de codes die in andere  implementaties van de ANSI/NIST -norm 
worden gebruikt.  
CPS: Criminal Print -to-Print Search (afdrukbevraging in een afdrukkendatabank voor strafrechtelijke 
doeleinden). Het gaat hierbij om een verzoek tot bevraging van een afdrukkendatabank met 
betrekking t ot een record die verband houdt met een strafbaar feit. De afdrukken van de betrokkene 
moeten als WSQ -gecomprimeerde beelden in het bestand worden opgenomen.  
In het geval van een "No -HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
In het geval van een “HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
– 1 tot 14 type -4 record(s).  
In tabel A.6.1 (aanhangsel 6) wordt schematisch weergegeven wat de opdracht "CPS” inhoudt.  
PMS: Prin t-to-Latent Search (afdrukbevraging in een sporendatabank). Deze opdracht wordt 
gegeven om voor een reeks afdrukken een bevraging te verrichten in een databank van niet -
geïdentificeerde sporen. Het antwoord bevat een HIT/No -HIT-melding van het AFIS waarin de 
bevraging is verricht. Indien er verschillende niet -geïdentificeerde sporen zijn, worden er 
verschillende SRE’s teruggestuurd met telkens één spoor per opdracht. De afdrukken van de 
betrokkene moeten als WSQ -gecomprimeerde beelden in het bestand worden opgenomen.  
In het geval van een "No -HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
In het geval van een “HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1036  
 – 1 type -13 record.  
In tabel A.6.1 (aanhangsel 6) wordt schematisch weergegeven wat de opdracht "PMS” inhoudt.  
MPS: Latent -to-Print Search (sporenbevraging in een afdrukkendatabank). Deze opdracht wordt 
gegeven wanneer voor een bepaald spoor een bevraging moet worden verricht  in een 
afdrukkendatabank. De informatie over de minutiae van het spoor moet samen met het beeld (met 
WSQ -comprimering) in het bestand worden opgenomen.  
In het geval van een "No -HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 typ e-2 record.  
In het geval van een “HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
– 1 type -4 of type -15 record.  
In tabel A.6.4 (aanhangsel 6) wordt schematisch weergegeven wat de opdracht "MPS” inhoudt.  
MMS: Latent -to-Latent Search (sporenbevraging in een sporendatabank). In dit geval bevat het 
bestand een spoor waarvoor een bevraging moet worden verricht in een databank van niet -
geïdentificeerde sporen met de bedoeling verbanden te leggen tussen verschillende plaatse n delict. 
De informatie over de minutiae van het spoor moet samen met het beeld (met WSQ -comprimering) 
in het bestand worden opgenomen.  
In het geval van een "No -HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
In he t geval van een “HIT” worden de volgende logische records teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
– 1 type -13 record.  
In tabel A.6.4 (aanhangsel 6) wordt schematisch weergegeven wat de opdracht "MMS” inhoudt.  
SRE: deze opdracht wordt door de dienst van bestemming teruggestuurd als antwoord op 
toegezonden dactyloscopische gegevens. Het antwoord bevat een HIT/No -HIT-melding van het AFIS 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1037  
 waarin de bevraging is verricht. Indien er verschillende mogelijke "hits” zij n, worden er verschillende 
SRE’s teruggestuurd met telkens één mogelijke "hit”.  
In tabel A.6.2 (aanhangsel 6) wordt schematisch weergegeven wat de opdracht "SRE” inhoudt.  
ERR: foutmelding die wordt teruggestuurd door het AFIS van bestemming. Een ERR bevat een 
berichtveld (ERM) waarin de vastgestelde fout wordt aangegeven. De volgende logische records 
worden teruggestuurd:  
– 1 type -1 record.  
– 1 type -2 record.  
In tabel A.6.3 (aanhangsel 6) wordt schematisch aangegeven wat de opdracht "ERR” inhoudt.  
Tabel 2: Toegestane codes in opdrachten  
Transactietype  Type logische record  
1 2 4 9 13 15 
CPS V V V — — — 
SRE V V C — 
(C bij latente HIT’s)  C C 
MPS  V V — M (1*)  V — 
MMS  V V — M (1*)  V — 
PMS  V V M* — — M* 
ERR V V — — — — 
 
Legende:  
V = Verplicht,  
M* = Het is mogelijk dat slechts één van de beide 
recordtypes is opgenomen,  
O = Facultatief,  
C = Conditional — is afhankelijk van de 
beschikbaarheid van gegevens,  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1038  
 — = niet toegestaan  
1* = Conditional — is afhankelijk van de ouderdom van 
de systemen.  
 
3.1.5.  Veld 1.005: opdrachtdatum (Date of Transaction — DAT)  
Dit veld bevat de datum waarop de opdracht is gegeven en moet beantwoorden aan de volgende 
ISO-standaardnotering: JJJJMMDD  
waarbij YYYY het jaar is, MM de maand en DD de dag. Getallen uit één cijfer worden in de notering 
door een nul voorafgegaan. Bijvoorbeeld: "19931004” staat voor 4 oktober 1993.  
3.1.6.  Veld 1.006: prioriteit (Priority — PRY)  
In dit facultatieve veld wordt de prioriteit van het verzoek, gaande van 1 tot 9, bepaald. "1” is de 
hoogste  prioriteit; "9” de laagste. Opdrachten met prioriteit "1” moeten onmiddellijk worden 
verwerkt.  
3.1.7.  Veld 1.007: identificatie dienst van bestemming (Destination Agency Identifier — DAI)  
In dit veld wordt gespecificeerd voor welke dienst de opdracht best emd is.  
Het bestaat uit twee informatie -elementen van het volgende formaat: CC/dienst.  
Het eerste informatie -element is de ISO 3166 -landencode (twee alfanumerieke karakters). Het 
tweede element, de dienst, is een identificatie van de dienst in vrije tekst met ten hoogste 32 
alfanumerieke karakters.  
3.1.8.  Veld 1.008: identificatie dienst van herkomst (Originating Agency Identifier — ORI)  
In dit veld wordt de originator van het bestand gespecificeerd; het heeft hetzelfde formaat als de 
DAI (veld 1.007).  
3.1.9. Veld 1.009: opdrachtcontrolenummer (Transaction Control Number — TCN)  
Dit is een controlenummer dat voor referentiedoeleinden wordt gebruikt. Dit nummer moet door de 
computer worden gegenereerd en dient het volgende formaat te hebben: YYSSSSSSSSA  
waarbi j YY het jaar van de opdracht is, SSSSSSSS een serienummer van acht cijfers en A een 
controleteken dat wordt gegenereerd door de procedure van aanhangsel 2 te volgen.  
Indien er geen TCN beschikbaar is, wordt het veld YYSSSSSSSS met nullen gevuld en wordt e en 
controleteken gegenereerd zoals hierboven is beschreven.  
3.1.10.  Veld 1.010: antwoord opdrachtcontrole (Transaction Control Response — TCR)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1039  
 Wanneer een verzoek is verzonden waarop dit het antwoord is, bevat dit facultatieve veld het 
opdrachtcontrolenumm er van het verzoekbericht. Het heeft daarom hetzelfde formaat als het TCN 
(veld 1.009).  
3-1-2011.  Veld 1.011: native scanning -resolutie (NSR)  
Dit veld specificeert de normale scanresolutie van het systeem dat door de originator van het bericht 
wordt onders teund. De resolutie wordt gespecificeerd als twee cijfers, gevolgd door een decimaal 
punt en nogmaals twee cijfers.  
Voor alle transacties overeenkomstig de artikelen LAW.PRUM.11 [Dactyloscopische gegevens] en 
LAW.PRUM.12 [Automatische bevraging van dactylo scopische gegevens] bedraagt de 
bemonsteringsfrequentie 500  pixels/inch of 19,68  pixels/mm.  
3-1-2012.  Veld 1.012: nominale transmissieresolutie (Nominal Transmitting Resolution — NTR)  
In dit veld van 5 bytes wordt de nominale transmissieresolutie van de do orgezonden beelden 
gespecificeerd. De resolutie wordt aangegeven in pixels/mm, in hetzelfde formaat als NSR (veld 
1.011).  
3-1-2013.  Veld 1.013: domeinnaam (DOM)  
Dit verplichte veld bevat de identificatie van de domeinnaam ten behoeve van de implementatie van 
de gebruikergebonden type 2 -logische record. Het bestaat uit de volgende twee informatie -
elementen: “INT -I{}{US}}4.22{}{GS}}”.  
3-1-2014.  Veld 1.014: Greenwich Mean Time (GMT)  
Dit verplichte veld bevat de datum en tijd in universele Greenwich Mean Time (GMT) -weergave. Het 
GMT -veld dat wordt gebruikt bevat de universele datum en de lokale datum van veld 1.005 (DAT). 
Door het GMT -veld te gebruiken, worden inconsistenties in verband met lokale tijdsaanduidingen 
geëlimineerd die ontstaan wanneer een bericht en het antwoord daarop worden verzonden tussen 
twee plaatsen die in verschillende tijdszones liggen. GMT geeft een universele datum en een 24 -
urenkloktijd die onafhankelijk is van tijdszones. Dit veld wordt weergegeven als 
"CCYYMMDDHHMMSSZ”, een reeks van 15 karakters die een opeenvolging zijn van de datum en de 
GMT en eindigt met een "Z”. De karakters "CCYY” staan voor het jaar van het bericht, de karakters 
"MM” staan voor de maand (in tientallen en eenheden), de karakters "DD” staan voor de dag (in 
tienta llen en eenheden), de karakters "HH” geven het uur weer, de "MM” de minuten en de "SS” de 
seconden. De volledige datum mag niet later zijn dan de actuele datum.  
4. Logische -recordtype 2: beschrijving  
De structuur van deze record is voor een groot deel niet  volgens de originele ANSI/NIST -norm 
gedefinieerd. De record bevat informatie die van specifiek belang is voor de diensten die het 
bestand verzenden of ontvangen. Om ervoor te zorgen dat met elkaar communicerende 
dactyloscopiesystemen verenigbaar zijn, mag  de record alleen de hieronder opgesomde velden 
bevatten. Dit document specificeert welke velden verplicht zijn en welke facultatief, en bevat tevens 
een definitie van de structuur van de individuele velden.  
4.1. Velden voor logische -recordtype 2  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1040  
 4.1.1.  Veld 2.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  
Dit verplichte veld bevat de lengte van deze type 2 -record en specificeert het totale aantal bytes, 
daaronder begrepen elk karakter van elk veld in de record, plus de informatiescheidingsteken s. 
4.1.2.  Veld 2.002: beeldkarakterisering (Image Designation Character — IDC)  
De IDC in dit verplichte veld is een ASCII -weergave van de IDC zoals gedefinieerd in het 
bestandsinhoudveld (CNT) van de type 1 -record (veld 1.003).  
4.1.3.  Veld 2.003: systeemin formatie (SYS)  
Met dit verplichte veld van 4 bytes wordt aangegeven aan welke versie van de INT -I de 
desbetreffende type 2 -record voldoet.  
De eerste twee bytes specificeren het belangrijkste versienummer, de volgende twee het minder 
belangrijke nummer van herziening. Deze implementatie is bijvoorbeeld gebaseerd op INT -I versie 4, 
22e herziening, en zou als volgt worden weergegeven: "0422”.  
4.1.4.  Veld 2.007: zaaknummer (Case Number — CNO)  
Dit is een nummer dat door het lokale dactyloscopiebureau wordt gegev en aan een verzameling 
mogelijke sporen die op een plaats delict zijn gevonden. Het formaat ziet er als volgt uit: CC/nummer  
waarbij CC de uit twee alfanumerieke karakters bestaande Interpol -landencode is, en het nummer 
volgens de lokale richtsnoeren wordt  weergegeven met ten hoogte 32 alfanumerieke karakters.  
Door middel van dit veld kan het systeem mogelijke sporen van een bepaald delict identificeren.  
4.1.5.  Veld 2.008: sequentienummer (SQN)  
In dit veld wordt elke sequentie van mogelijke sporen in een za ak gespecificeerd. Het veld is 
maximaal 4 numerieke karakters lang. Een sequentie is een spoor of reeks sporen die worden 
gegroepeerd, zodat deze kunnen worden geregistreerd en/of bevraagd. Deze definitie houdt in dat 
zelfs individuele sporen altijd een se quentienummer moeten krijgen.  
Dit veld kan samen met de MID (veld 2.009) worden opgenomen om een bepaald spoor in een 
sequentie te identificeren.  
4.1.6.  Veld 2.009: spooridentificatie (Latent Identifier — MID)  
Dit is een specificatie van een individueel sp oor in een sequentie. De waarde is één enkele letter of 
twee letters, waarbij "A” voor het eerste spoor staat, "B” voor het tweede, en zo verder tot een 
limiet van "ZZ”. Dit veld wordt analoog aan het sporensequentienummer bedoeld in de beschrijving 
voor h et sequentienummer (veld 2.008) gebruikt.  
4.1.7.  Veld 2.010: strafrechtelijk referentienummer (Criminal Reference Number — CRN)  
Dit is een uniek referentienummer dat door een nationale instantie aan iemand wordt toegekend 
wanneer deze voor het eerst van ee n strafbaar feit wordt beschuldigd. Niemand kan meer dan één 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1041  
 CRN of hetzelfde CRN als een andere persoon hebben in hetzelfde land. Eenzelfde persoon kan wel 
verscheidene strafrechtelijke referentienummers hebben in verschillende landen; deze kunnen door 
de landencode van elkaar worden onderscheiden.  
Het formaat van het CRN -veld ziet er als volgt uit: CC/nummer  
waarbij CC de uit 2 alfanumerieke karakters bestaande ISO 3166 -code is, en het nummer volgens de 
nationale richtlijnen van de verzendende instantie w ordt weergegeven met maximaal 32 
alfanumerieke karakters.  
Voor opdrachten in verband met de artikelen LAW.PRUM.11 [Dactyloscopische gegevens] en 
LAW.PRUM.12 [Automatische bevraging van dactyloscopische gegevens] wordt dit veld gebruikt 
voor het nationale s trafrechtelijke referentienummer van de verzendende instantie, dat gekoppeld is 
aan de beelden in type 4 - of type 15 -records.  
4.1.8.  Veld 2.012: identificatienummer (Miscellaneous Identification Number — MN1)  
Dit veld bevat het CRN (veld 2.010) dat in het kader van een CPS - of PMS -opdracht is verzonden, 
zonder de inleidende landencode.  
4.1.9.  Veld 2.013: identificatienummer (Miscellaneous Identification Number — MN2)  
Dit veld bevat het CNO (veld 2.007) dat in het kader van een MPS - of MMS -opdracht is verzon den, 
zonder de inleidende landencode.  
4-1-2010.  Veld 2.014: identificatienummer (Miscellaneous Identification Number — MN3)  
Dit veld bevat het SQN (veld 2.008) dat in het kader van een MPS - of MMS -opdracht is verzonden.  
4-1-2011.  Veld 2.015: identificatienummer (Miscellaneous Identification Number — MN4)  
Dit veld bevat de MID (veld 2.009) die in het kader van een MPS - of MMS -opdracht is verzonden.  
4-1-2012.  Veld 2.063: aanvullende informatie (INF)  
In het geval van een SRE -opdracht naar aanleiding van een PMS -verzoek wordt in dit veld informatie 
verstrekt over de vinger die aanleiding heeft gegeven tot een mogelijke "HIT”. Het formaat van het 
veld ziet er als volgt uit:  
NN waarbij NN de vingerpositiecode is, als gedefinieerd in tabel 5 (t wee cijfers).  
In alle andere gevallen is het veld facultatief. Het bestaat uit maximaal 32 alfanumerieke karakters 
en kan aanvullende informatie verschaffen over het verzoek.  
4-1-2013.  Veld 2.064: respondentenlijst (Respondents List — RLS)  
Dit veld bevat t en minste twee subvelden. In het eerste subveld wordt beschreven welke bevraging 
is verricht, door middel van het uit drie letters bestaande "ezelsbruggetje” waarmee in veld 1.004 
(TOT) de soort opdracht wordt gespecificeerd. Het tweede subveld bevat één k arakter. Een “I” wordt 
gebruikt om een HIT aan te geven en een "N” wordt gebruikt om aan te geven dat er geen 
overeenkomsten zijn (No -HIT). In een derde subveld worden de sequentie -identificator voor de 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1042  
 aangetroffen mogelijke hit en het totale aantal mogel ijke hits opgenomen, gescheiden door een 
schuine streep. Indien er verschillende mogelijke hits zijn, worden verschillende berichten 
teruggestuurd.  
In het geval van een mogelijke HIT wordt in een vierde subveld de score weergegeven, die maximaal 
tien cijfe rs lang is. Indien de HIT is bevestigd, wordt de waarde van dit subveld omschreven als 
"999999”.  
Voorbeeld: “CPS{}{RS}}I{}{RS}}001/001{}{RS}}999999{}{GS}}”  
Indien het externe AFIS geen scores toekent, moet op het daarvoor bestemde punt een score "nul” 
word en gebruikt.  
4-1-2014.  Veld 2.074: status/foutmelding (Status/Error Message Field — ERM)  
Dit veld bevat foutmeldingen naar aanleiding van opdrachten, die naar de indiener van het verzoek 
worden teruggestuurd als onderdeel van een foutbericht. Tabel 3: Fout meldingen  
Tabel 3: Foutmeldingen  
Numerieke code (1 -
3) Betekenis (5 -128)  
003 FOUT: ONGEOORLOOFDE TOEGANG  
101 Verplicht veld ontbreekt  
102 Ongeldig type record  
103 Ongedefinieerd veld  
104 Overschrijding van de maximumincidentie  
105 Ongeldig aantal subvelden  
106 Veldlengte te kort  
107 Veldlengte te lang  
108 Veld is geen getal zoals verwacht  
109 Veldnummer te klein  
110 Veldnummer te groot  
111 Ongeldig teken  
112 Ongeldige datum  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1043  
 115 Ongeldige waarde item  
116 Ongeldig soort handeling  
117 Ongeldige recordgegevens  
201 FOUT: ONGELDIGE TCN  
501 FOUT: ONTOEREIKENDE VINGERAFDRUKKWALITEIT  
502 FOUT: ONTBREKENDE VINGERAFDRUKKEN  
503 FOUT: CONTROLE VAN DE VOLGORDE VAN VINGERAFDRUKKEN MISLUKT  
999 FOUT: EVENTUELE ANDERE FOUTEN. VOOR MEER INFORMATIE  KUNT U 
TERECHT BIJ HET AGENTSCHAP VAN BESTEMMING.  
 
Foutmeldingen met een waarde tussen 100 en 199:  
Deze foutmeldingen houden verband met de validering van de ANSI/NIST -records en worden 
gedefinieerd als volgt:  
<error_code 1>: IDC <idc_number 1> FIELD <fi eld_id 1> <dynamic text 1> LF  
<error_code 2>: IDC <idc_number 2> FIELD <field_id 2> <dynamic text 2>…  
waarbij  
– de code “error_code” uitsluitend aan een specifieke reden is gerelateerd (zie tabel  3); 
– "field_id” het ANSI/NIST -veldnummer van het incorrecte veld is (bv. 1.001, 2.001 ...) in het 
volgende formaat: <record_type>.<field_id>.<sub_field_id>;  
– de dynamische tekst een meer gedetailleerde dynamische beschrijving van de fout bevat;  
– LF een line feed is waarmee fouten van elkaar worden gescheiden indien e r zich meer dan 
één fout heeft voorgedaan;  
– voor type 1 -records het ICD wordt gedefinieerd als " -1”. 
Voorbeeld:  
201: IDC - 1 FIELD 1.009 WRONG CONTROL CHARACTER {}{LF}} 115: IDC 0 FIELD 2.003 INVALID 
SYSTEM INFORMATION  
Dit veld is verplicht voor foutbericht en. 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1044  
 4-1-2015.  Veld 2.320: geraamd aantal mogelijke hits (Expected Number of Candidates — ENC)  
Dit veld bevat het door de verzoekende dienst geraamde maximale aantal mogelijke hits voor 
verificatie. De waarde van het ENC mag niet groter zijn dan de in tabel  11 vastgelegde waarden.  
5. Logische -recordtype 4: grijswaardenbeeld in hoge resolutie  
Type 4 -records zijn binaire records (geen ASCII). Dit betekent dat elk veld een specifieke plaats in de 
record inneemt en dat alle velden bijgevolg verplicht zijn.  
De no rm maakt het mogelijk om in een en dezelfde record zowel de beeldgrootte als de 
beeldresolutie te specificeren. Daartoe moeten logische records van type 4 dactyloscopische 
beelden bevatten die met een nominale pixeldensiteit van 500 tot 520 pixels per inch  worden 
doorgestuurd. Voor nieuwe vormen gaat de voorkeur uit naar een pixeldensiteit van 500 pixels per 
inch, of 19,68 pixels per mm. De door de INT -I gespecificeerde densiteit bedraagt 500 pixels per inch, 
met dien verstande dat vergelijkbare systemen zo nder vaste voorkeursdensiteit met elkaar kunnen 
communiceren, zolang het aantal pixels per inch maar 500 à 520 bedraagt.  
5.1. Velden voor logische -recordtype 4  
5.1.1.  Veld 4.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  
Dit veld van 4 bytes beva t de lengte van deze type 4 -record en specificeert het totale aantal bytes, 
daaronder begrepen elke byte van elk veld in de record.  
5.1.2.  Veld 4.002: beeldkarakterisering (Image Designation Character — IDC)  
Dit is een binaire weergave (1 byte) van het IDC -nummer in de bestandsaanhef.  
5.1.3.  Veld 4.003: afdruktype (IMP)  
Het afdruktype is een veld van 1 byte op de zesde bytepositie in de record.  
Tabel 4: Vingerafdruktype  
Code  Omschrijving  
0 Live-scan van gewone vingerafdruk  
1 Live-scan van gerolde vingerafdruk  
2 Niet -live scanindruk van gewone vingerafdrukken die op papier zijn 
genomen  
3 Niet -live scanindruk van op papier genomen gerolde vingerafdruk  
4 direct opgevangen latente indruk  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1045  
 5 Latente tracering  
6 Latente foto  
7 Latente lift  
8 Swipe  
9 Onbekend  
 
5.1.4.  Veld 4.004: vingerpositie (Finger Position — FGP)  
Dit veld heeft een vaste lengte van zes bytes en bekleedt de zevende tot en met de twaalfde 
bytepositie van een type 4 -record. Het bevat mogelijke vingerposities, beginnend vanaf de mee st 
linkse byte (zevende positie in de record). De bekende of meest waarschijnlijke vingerpositie is 
gebaseerd op tabel 5. In totaal kan nog voor vijf andere vingers een referentie worden opgenomen; 
hiertoe worden, in hetzelfde formaat, de vingerposities be urtelings in de resterende 5 bytes 
ingevoerd. Indien minder dan vijf vingerpositiewaarden worden gebruikt, worden de niet gebruikte 
bytes opgevuld met een binair 255 -karakter. Bij de waardebepaling van vingerposities wordt code 0 
gebruikt voor "onbekend”.  
Tabel 5: Vingerpositiecode en maximale afmetingen  
Vingerpositie  Vingercode  Breedte  
(mm)  Lengte  
(mm)  
Onbekend  0 40,0  40,0  
Rechterduim  1 45,0  40,0  
Rechterwijsvinger  2 40,0  40,0  
Rechtermiddelvinger  3 40,0  40,0  
Rechterringvinger  4 40,0  40,0  
Rechterpink  5 33,0  40,0  
Linkerduim  6 45,0  40,0  
Linkerwijsvinger  7 40,0  40,0  
Linkermiddelvinger  8 40,0  40,0  
Linkerringvinger  9 40,0  40,0  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1046  
 Linkerpink  10 33,0  40,0  
Vlakke rechterduim  11 30,0  55,0  
Vlakke linkerduim  12 30,0  55,0  
Vlakke vier vingers van de 
rechterhand  13 70,0  65,0  
Vlakke vier vingers van de 
linkerhand  14 70,0  65,0  
 
Voor sporen die op de plaats delict zijn aangetroffen, worden alleen de codes 0 tot 10 gebruikt.  
5.1.5.  Veld 4.005: beeldscanresolutie (Image Scanning Resolution — ISR) 
Dit veld  van 1 byte neemt de 13e bytepositie in een type -4 record in. Als de waarde ervan "0” is, 
betekent dit dat het beeld is gesampled met de aanbevolen scanverhouding van 19,68  pixels/mm 
(500  pixels per inch). Als de waarde "1” is, betekent dit dat het beeld i s gesampled met een andere 
scanverhouding, die in de type -1 record wordt gespecificeerd.  
5.1.6.  Veld 4.006: lengte horizontale lijn (Horizontal Line Length — HLL)  
Dit veld bekleedt de 14e en 15e bytepositie in een type -4 record. Het geeft het aantal pixels  in elke 
scanlijn weer. De eerste byte is de belangrijkste.  
5.1.7.  Veld 4.007: lengte verticale lijn (Vertical Line Length — VLL)  
In dit veld, op de 16e en de 17e bytepositie, wordt het aantal scanlijnen van het beeld vastgelegd. 
De eerste byte is de belan grijkste.  
5.1.8.  Veld 4.008: comprimeringsalgoritme van de grijswaarden (Gray -scale Compression Algorithm 
— GCA)  
In dit veld van 1 byte wordt de algoritme voor de comprimering van de grijswaarden gespecificeerd 
die voor het coderen van de beeldgegevens wor dt gebruikt. In dit geval betekent een binaire code 1 
dat een WSQ -comprimering is gebruikt (aanhangsel 7).  
5.1.9.  Veld 4.009: beeld  
Dit veld bevat een bytestream die het beeld weergeeft. Het ligt voor de hand dat de structuur van 
dit veld afhangt van de ge bruikte comprimeringsalgoritme.  
6. Logische -recordtype 9: minutiae record  
Type -9 records bevatten een beschrijving, in ASCII -tekst, van de minutiae en aanverwante 
(gecodeerde) informatie van sporen. In het geval van bevragingen van sporen zijn er geen 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1047  
 bepe rkingen wat het aantal type -9 records in een bestand betreft; per view of spoor is er een aparte 
record.  
6.1. Minutiae -extractie  
6.1.1.  Identificatie van het soort minutiae  
In deze norm worden drie identificatiecijfers vastgelegd waarmee het soort minutiae  wordt 
beschreven. Een overzicht staat in tabel  6. Een eindigende lijn wordt aangegeven als type 1. Een 
bifurcatie (vertakking) wordt aangegeven als type 2. Indien minutiae niet duidelijk als een van de 
twee bovengenoemde soorten kunnen worden gecategorise erd, worden deze als type 0, ofwel 
"andere”, aangegeven.  
Tabel 6: soorten minutiae  
Soort  Omschrijving  
0 Andere  
1 Eindigende lijn  
2 Bifurcatie  
 
6.1.2.  Plaatsing en soort minutiae  
Om de plaatsing (locatie en hoekrichting) van individuele minutiae te bepalen wordt de volgende 
methode — die een uitbreiding is van de huidige norm INCITS 378 -2004 — toegepast, zodat de 
templates stroken met deel  5 van norm ANSI INCITS 378 -2004.  
De positie of locatie van een minutia die een eindigende lijn voorstelt, is het  vertakkingspunt van het 
mediale skelet in de "voren” direct voor de eindigende lijn. Bij verdunning van de drie benen van de 
"voren” tot een 1  pixel breed skelet, bepaalt het snijpunt de locatie van de minutia. Naar analogie is 
de locatie van de minutia i n het geval van een bifurcatie het vertakkingspunt van het mediale skelet 
van de lijn. Bij verdunning van de drie benen van de lijn tot een 1 pixel breed skelet, bepaalt het 
snijpunt van de drie benen de locatie van de minutia.  
Na omzetting van de eindigende lijnen in bifurcaties worden de minutiae van het dactyloscopisch 
beeld als bifurcaties weergegeven. De X - en Y -pixelassen van het snijpunt van de drie benen van elke 
minutia kunnen direct worden getrokken. De richting van de minutia kan worden b epaald aan de 
hand van elke skeletvormige bifurcatie. De drie benen van elke skeletvormige bifurcatie moeten 
worden beschouwd en het eindpunt van elk been moet worden bepaald. Figuur 6.1.2 illustreert de 
drie methodes die worden gebruikt om het einde van e en been te bepalen op basis van een 
scanresolutie van 500 ppi.  
Het eindpunt wordt bepaald in volgorde van voorkomen. De pixels worden berekend op basis van 
een scanresolutie van 500 ppi. Een andere scanresolutie zou een ander resultaat van de 
pixelberekeni ng opleveren.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1048  
 – Afstand is 0,064” (de 32e pixel).  
– Eindpunt van het skeletbeen is gelegen tussen 0,02” tot 0,064” (de 10e tot de 32e pixel); er 
worden geen kortere benen gebruikt.  
– Een tweede bifurcatie komt voor op een afstand van 0,064” (voor de 32e pixel).  
Figuur  4 
 
De hoek van de minutiae wordt bepaald door vanuit het splitsingspunt drie virtuele stralen te 
projecteren tot aan het einde van elk been. De kleinste van de drie door deze stralen gevormde 
hoeken wordt gesneden om de richting van de minutiae aan  te geven.  
6.1.3.  Coördinatenstelsel  
De minutiae van een vingerafdruk worden uitgedrukt door middel van een cartesisch assenstelsel. 
De locaties van minutiae worden weergegeven door hun x - en y -assen. Het assenstelsel vertrekt 
vanuit de linkerbovenhoek van  het oorspronkelijke beeld, waarbij de x -as rechts omhoog en de y -as 
naar beneden loopt. Zowel de x - als de y -as van een minutia wordt in pixeleenheden vanuit het 
vertrekpunt weergegeven. Opgemerkt zij dat de locatie van het vertrekpunt en de meeteenheden 
niet overeenkomen met de conventie die in de definities van type 9 in ANSI/NIST -ITL 1 -2000 wordt 
gehanteerd.  
6.1.4.  Richting van de minutiae  
Hoeken worden in een standaard wiskundige vorm uitgedrukt, met nul graden rechts en 
hoekvergrotingen tegen de wijze rs van de klok in. De richting van geregistreerde hoeken is, bij 
eindigende lijnen, achterwaarts langs de lijn en, bij bifurcaties, naar het midden van de "voren”. 
Deze conventie staat diametraal tegenover de conventie voor hoeken in de definities van type  9 in 
ANSI/NIST -ITL 1 -2000.  
6.2. Velden voor logische -recordtype 9 in INCITS -378 Format  
Alle velden van type -9 records worden als ASCII -tekst geregistreerd. In deze tagged -field record 
mogen geen binaire velden worden gebruikt.  
6.2.1.  Veld 9.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1049  
 Dit verplichte ASCII -veld bevat de lengte van de logische record en specificeert het totale aantal 
bytes, daaronder begrepen elk karakter van elk veld in de record.  
6.2.2.  Veld 9.002: beeldkarakterisering (Image D esignation Character — IDC)  
Dit verplichte veld van 2 bytes wordt gebruikt om de minutiaegegevens te identificeren en te 
lokaliseren. De IDC in dit veld moet overeenkomen met de IDC in het bestandsinhoudveld van de 
type -1 record.  
6.2.3.  Veld 9.003: afdrukt ype (IMP)  
In dit verplichte veld van 1 byte wordt aangegeven op welke wijze de vingerafdrukgegevens zijn 
verkregen. In dit veld wordt het afdruktype aangegeven door middel van de ASCII -waarde van de 
desbetreffende code uit tabel 4.  
6.2.4.  Veld 9.004: forma at van de minutiae (Minutiæ format — FMT)  
Dit veld bevat een "U”, die aangeeft dat de vorm van de minutiae gebaseerd is op de norm M1 -378. 
Informatie mag worden gecodeerd volgens de norm M1 -378, maar alle gegevensvelden van de type -
9 record moeten als ASCI I-tekstveld blijven staan.  
6.2.5.  Veld 9.126: CBEFF -gegevens (Common Biometric Exchange File Format)  
Dit veld bevat drie soorten gegevens. Het eerste gegeven is de waarde "27” (0x1B). Dit is de 
identificatie van de "eigenaar” van het CBEFF die door de Inte rnational Biometric Industry 
Association (IBIA) is toegewezen aan technisch comité M1 van de INCITS (InterNational Committee 
for Information Technology Standards). Het teken <US> scheidt dit item van de CBEFF Format Type, 
waaraan de waarde "513” (0x0201) w ordt toegekend om aan te geven dat deze record alleen 
gegevens over de locatie en de hoekrichting bevat, zonder Extended Data Block -informatie. Het 
teken <US> scheidt dit item van de CBEFF Product Identifier (PID), waarmee de "eigenaar” van de 
coderingsapp aratuur wordt geïdentificeerd. Deze waarde wordt door de verkoper bepaald en is te 
vinden op de website van de IBIA (www.ibia.org), voor zover ze daarop is bekendgemaakt.  
6.2.6.  Veld 9.127: identificatie van de afnameapparatuur  
Dit veld bevat twee informatie -elementen, gescheiden door het teken <US>. Het eerste informatie -
element is "APPF” indien de apparatuur die oorspronkelijk voor de afname van de afdruk is gebruikt, 
gecertificeerd is en voldoet aan de eisen van aanhangsel F (IAFIS Image Quality Specification van 29 
januari 1999) van CJIS -RS-0010, de specificaties inzake elektronische transmissie van 
vingerafdrukken van het FBI. Indien de apparatuur niet daaraan voldoet, is de waarde "NONE”. Het 
tweede informatie -element is de identificatie van de  afnameapparatuur, in casu een door de 
verkoper toegewezen productnummer van de afnameapparatuur. Indien de waarde "0” is, betekent 
dit dat de identificatie van de afnameapparatuur niet bekend is.  
6.2.7.  Veld 9.128: lengte horizontale lijn (Horizontal Line  Length — HLL)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal pixels op één enkele horizontale lijn in het doorgezonden 
beeld. Het maximumaantal pixels op één horizontale lijn is beperkt tot 65534.  
6.2.8.  Veld 9.129: lengte verticale lijn (Vertical Line Length  — VLL)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1050  
 Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal horizontale lijnen in het doorgezonden beeld. Het 
maximumaantal pixels op één verticale lijn is beperkt tot 65534.  
6.2.9.  Veld 9.130: schaaleenheden (Scale units — SLC)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt gespecificeerd welke eenheden zijn gebruikt om de 
samplefrequentie van het beeld weer te geven (pixeldensiteit). Een "1” in dit veld staat voor pixels 
per inch, terwijl een "2” voor pixels per centimeter staat. Een "0” in dit veld betekent dat geen 
schaal is opgegeven. In casu levert het quotiënt van HPS en VPS de pixel -aspect -verhouding op.  
6-2-2010.  Veld 9.131: horizontale pixelschaal (Horizontal pixel scale — HPS)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensiteit, uitgedrukt in gehele getallen, gespec ificeerd die 
in de horizontale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC de waarde "1” of "2” bevat. In alle 
andere gevallen wordt hiermee de horizontale component van de pixel -aspect -verhouding 
weergegeven.  
6-2-2011.  Veld 9.132: verticale pixelschaal (Ve rtical pixel scale — VPS)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensiteit, uitgedrukt in gehele getallen, gespecificeerd die 
in de verticale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC de waarde "1” of "2” bevat. In alle andere 
gevallen wordt hiermee d e verticale component van de pixel -aspect -verhouding weergegeven.  
6-2-2012.  Veld 9.133: vinger view  
Dit verplichte veld bevat het viewnummer van de vinger dat bij de gegevens van deze record hoort. 
Het viewnummer begint met "0” en loopt telkens met 1 op to t "15”.  
6-2-2013.  Veld 9.134: vingerpositie (Finger Position — FGP)  
Dit veld bevat de code waarmee de positie van de vinger wordt aangeduid die de informatie in deze 
type -9 record heeft opgeleverd. Voor het aanduiden van de vinger - of handpalmpositie wordt  een 
code van 1 tot 10 (zie tabel  5) of een handpalmcode (zie tabel  10) gebruikt.  
6-2-2014.  Veld 9.135: vingerkwaliteit  
Dit veld geeft de kwaliteit aan van de algemene gegevens van de minutiae van een vinger, en heeft 
een waarde van 0 tot 100. Dit getal is  een algemene aanduiding van de kwaliteit van de 
vingerrecord, en staat voor de kwaliteit van het oorspronkelijke beeld, van de munitia -extractie en 
van andere handelingen die gevolgen kunnen hebben voor de munitiae -record.  
6-2-2015.  Veld 9.136: aantal min utiae  
Dit verplichte veld bevat een telling van het aantal minutiae dat in deze logische record is 
vastgelegd.  
6-2-2016.  Veld 9.137: gegevens van de vingerminutiae  
Dit verplichte veld bevat zes informatie -elementen, gescheiden door het teken <US>. Het best aat uit 
verschillende subvelden die elk de gegevens van afzonderlijke minutiae bevatten. Het totale aantal 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1051  
 minutiaesubvelden moet overeenstemmen met het totaal in veld 136. Het eerste informatie -
element is het indexnummer van de minutiae, dat begint bij "1 ” en met "1” wordt vermeerderd voor 
elke extra minutia in de vingerafdruk. Het tweede en het derde informatie -element zijn de "x” - en 
"y”-assen van de minutiae, uitgedrukt in pixeleenheden. Het vierde informatie -element is de hoek 
van de minutiae, geregist reerd in eenheden van telkens twee graden. Deze waarde is niet -negatief 
en gaat van 0 tot 179. Het vijfde informatie -element is het soort minutiae. De waarde "0” komt 
overeen met minutiae van het soort "OTHER” ("overige”), terwijl de waarde "1” overeenkomt  met 
een eindigende lijn en de waarde "2” met een vertakkende lijn. Het zesde informatie -element geeft 
de kwaliteit van de minutiae weer. Deze waarde gaat van minimaal 1 tot maximaal 100. De waarde 
"0” geeft aan dat geen kwaliteitsoordeel kan worden gegeve n. Elk subveld wordt van het volgende 
subveld gescheiden door middel van het scheidingsteken <RS>.  
6-2-2017.  Veld 9.138: informatie over het lijnental ("ridge count")  
Dit veld bestaat uit een serie subvelden die elk drie informatie -elementen bevatten. Het eerste 
informatie -element in het eerste subveld geeft de wijze van extractie van het lijnental aan. Een "0” 
betekent dat niets bekend is over de wijze van extractie van het lijnental, noch over hun volgorde in 
de record. Een "1” betekent dat voor elke midd elste minutia gegevens over het lijnental zijn 
verkregen aan de hand van de dichtstbij gelegen minutiae in vier kwadranten, en dat de lijnentallen 
van alle middelste minutiae samen zijn opgenomen. Een "2” betekent dat voor elke middelste 
minutia gegevens o ver het lijnental zijn verkregen aan de hand van de dichtstbij gelegen minutiae in 
acht octanten, en dat de lijnentallen van alle middelste minutiae samen zijn opgenomen. De twee 
andere informatie -elementen van het eerste subveld bevatten beide de waarde " 0”. De informatie -
elementen worden gescheiden door het scheidingsteken <US>. De volgende subvelden bevatten het 
verhoudingscijfer van de middelste minutiae als eerste informatie -element, het verhoudingscijfer 
van de nabijgelegen minutiae als tweede informa tie-element en het aantal gekruiste lijnen als derde 
informatie -element. Subvelden worden van elkaar gescheiden door het scheidingsteken <RS>.  
6-2-2018.  Veld 9.139: informatie over de kern  
Dit veld bestaat uit een subveld voor elke kern op de oorspronkelij ke afbeelding. Elk subveld bestaat 
uit drie informatie -elementen. De eerste twee elementen bevatten de "x” - en "y” -asposities, 
uitgedrukt in pixeleenheden. Het derde informatie -element bevat de kernhoek, gemeten in 
eenheden van 2 graden. Deze waarde is nie t-negatief en gaat van 0 tot 179. Verschillende kernen 
worden van elkaar gescheiden door het scheidingsteken <RS>.  
6-2-2019.  Veld 9.140: informatie over de delta  
Dit veld bestaat uit een subveld voor elke delta op de oorspronkelijke afbeelding. Elk subveld  bestaat 
uit drie informatie -elementen. De eerste twee elementen bevatten de "x” - en "y” -asposities, 
uitgedrukt in pixeleenheden. Het derde informatie -element bevat de deltahoek, gemeten in 
eenheden van 2 graden. Deze waarde is niet -negatief en gaat van 0 tot 179. Verschillende kernen 
worden van elkaar gescheiden door het scheidingsteken <RS>.  
7. Recordtype 13: sporenbeeld in variabele resolutie  
De tagged -field type -13 logische record bevat beeldgegevens van sporenafbeeldingen. Deze beelden 
worden naar de bevoegde diensten doorgestuurd, waar deze automatisch worden "geëxtraheerd” 
of door personeel worden bewerkt zodat de gewenste informatie uit de beelden kan worden 
afgescheiden.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1052  
 De record bevat informatie over de gebruikte scanresolutie, de beeldgrootte en  andere parameters 
die voor de verwerking van het beeld nodig zijn, vastgelegd in de vorm van tagged -fields.  
 
Tabel 7: vorm van recordtype 13 (sporenbeeld in variabele resolutie)  
Ident.  Cond. 
code  Veld -
num -
mer Veld -
naam  Type 
teken  Veldgrootte per 
geval  Aantal gevallen  Max. -
aantal 
bytes  
min.  max.  min.  max.  
Addi -
tionele 
lengte -
byte 
m+3 
LEN V 13.001  LO-
GISCHE 
RE-
CORD -
LENG TE N 4 8 1 1 15 
IDC V 13.002  BEELD -
AAN -
WIJ-
ZINGS -
TEKEN  N 2 5 1 1 12 
IMP V 13.003  AF-
DRUK -
TYPE  A 2 2 1 1 9 
SRC V 13.004  DIENST 
VAN 
HER-
KOMST
/ORI  AN 6 35 1 1 42 
LCD V 13.005  DATUM 
VAN 
VAST -
LEG-
GING 
VAN DE 
SPO-
REN N 9 9 1 1 16 
HLL V 13.006  LENGTE 
HORI -N 4 5 1 1 12 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1053  
 ZON -
TALE 
LIJN 
VLL V 13.007  LENGTE 
VERTI -
CALE 
LIJN N 4 5 1 1 12 
SLC V 13.008  SCHAAL
EEN-
HEDEN  N 2 2 1 1 9 
HPS V 13.009  HORI -
ZON -
TALE 
PIXEL -
SCHAAL  N 2 5 1 1 12 
VPS V 13.010  VERTI -
CALE 
PIXEL -
SCHAAL  N 2 5 1 1 12 
CGA  V 13.011  COM -
PRIME -
RINGS -
ALGO -
RITME  A 5 7 1 1 14 
BPX V 13.012  BITS 
PER 
PIXEL  N 2 3 1 1 10 
FGP V 13.013  VING -
ER-
POSITIE  N 2 3 1 6 25 
RSV  13.014  
13.019  VOOR -
BE-
HOU -
DEN 
VOOR 
TOE-
KOM -— — — — — — 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1054  
 STIGE 
DEFINI -
TIE 
COM  O 13.020  OP-
MER -
KINGEN  A 2 128 0 1 135 
RSV  13.021  
13.199  VOOR -
BE-
HOU -
DEN 
VOOR 
TOE-
KOM -
STIGE 
DEFINI -
TIE — — — — — — 
UDF  O 13.200  
13.998  DOOR 
DE GE -
BRUI -
KER 
GEDE -
FI-
NIEER -
DE 
VELDEN  — — — — — — 
DAT V 13.999  BEELD -
GEGE -
VENS  B 2 — 1 1 — 
Legende:  N = numeriek; A = alfabetisch; AN = alfanumeriek; B = binair.  
7.1. Velden voor logische -recordtype 13  
In de volgende alinea’s wordt beschreven welke gegevens in de verschillende velden van logische -
recordtype 13 worden opgenomen.  
In een logische record van type 13 wordt informatie in genummerde velden verstrekt. De eerste 
twee velden van deze record moeten worden gerangschikt, en het veld met de beeldgegevens dient 
het laatste fysieke veld i n de record te zijn. Tabel  7 bevat per veld van een type -13 record de 
"voorwaardelijkheidscode”, te weten: "M” ("mandatory”/verplicht) of "O” ("optional”/facultatief), 
het veldnummer, de veldnaam, de karaktersoort, de veldgrootte en het minimale en maximal e 
aantal keren dat het voorkomt (“occurrence limits”). In de laatste kolom staat de maximale 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1055  
 bytegrootte van het veld, weergegeven als veldnummer van drie cijfers. Wanneer meer cijfers 
worden gebruikt voor het veldnummer, zal de maximale bytegrootte navena nt stijgen. De twee 
vermeldingen bij "field size per occurrence” omvatten ook alle karakterscheidingstekens die in het 
betreffende veld worden gebruikt. Het "totale aantal bytes” bevat het veldnummer, de informatie 
en alle karakterscheidingstekens, inclusi ef het teken "GS”.  
7.1.1.  Veld 13.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het totale aantal bytes in de type 13 -logische record. In veld 13.001 
wordt de lengte van de record aangegeven, met inbegrip van elk karakter van elk veld in de record, 
en de informatiescheidingstekens.  
7.1.2.  Veld 13.002: beeldkarakterisering (Image Designation Character — IDC)  
Dit verplichte ASCII -veld wordt gebruikt om de gegevens van het sporenbeeld in de record te 
identificeren. De ze IDC komt overeen met de IDC in het bestandsinhoudveld (CNT) van de type -1 
record.  
7.1.3.  Veld 13.003: afdruktype (IMP)  
Dit verplichte ASCII -veld van één of twee bytes bevat een beschrijving van de wijze waarop het 
sporenbeeld is verkregen. Dit veld beva t de sporencode, die wordt gekozen uit tabel  4 (vinger) of 
tabel  9 (handpalm).  
7.1.4.  Veld 13.004: dienst van herkomst (Source agency/ORI (SRC))  
Dit verplichte ASCII -veld bevat de identificatie van de overheidsdienst of organisatie waarvan de foto 
(afbeeld ing gezicht) in de record oorspronkelijk afkomstig is. Normaliter bevat dit veld de 
identificatie van de dienst van herkomst (Originating Agency Identifier — ORI) van de dienst waar 
het beeld is vastgelegd. Het bestaat uit twee informatie -elementen van het  volgende formaat: 
CC/dienst.  
Het eerste informatie -element is de Interpol -landencode (2 alfanumerieke karakters). Het tweede 
element, de dienst, is een identificatie van de dienst in vrije tekst met ten hoogste 32 alfanumerieke 
karakters.  
7.1.5.  Veld 13.0 05: datum van vastlegging van de sporen (Latent capture date — LCD)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat de datum waarom het sporenbeeld in de record is vastgelegd. Dit 
verplichte ASCII -veld bevat de datum van afname van het handpalmafdrukbeeld. CCYY staat voor  het 
jaar waarin het beeld is vastgelegd; MM voor de tientallen en eenheden van de maand, en DD voor 
de tientallen en eenheden van de dag van de maand. Bijvoorbeeld: 20000229 = 29 februari 2000. De 
volledige datum moet een geldige datum zijn.  
7.1.6.  Veld 13.006: lengte horizontale lijn (Horizontal Line Length — HLL)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal pixels op één enkele horizontale lijn in het doorgezonden 
beeld.  
7.1.7.  Veld 13.007: lengte verticale lijn (Vertical Line Length — VLL)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1056  
 Dit verplichte  ASCII -veld bevat het aantal horizontale lijnen in het doorgezonden beeld.  
7.1.8.  Veld 13.008: schaaleenheden (Scale units — SLC)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt gespecificeerd welke eenheden zijn gebruikt om de 
samplefrequentie van het beeld weer te ge ven (pixeldensiteit). Een "1” in dit veld staat voor pixels 
per inch, terwijl een "2” voor pixels per centimeter staat. Een "0” in dit veld betekent dat geen 
schaal is opgegeven. In casu levert het quotiënt van HPS en VPS de pixel -aspect -verhouding op.  
7.1.9. Veld 13.009: horizontale pixelschaal (Horizontal pixel scale — HPS)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensiteit, uitgedrukt in gehele getallen, gespecificeerd die 
in de horizontale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC de waarde "1” of "2 ” bevat. In alle 
andere gevallen wordt hiermee de horizontale component van de pixel -aspect -verhouding 
weergegeven.  
7-1-2010.  Veld 13.010: verticale pixelschaal (Vertical pixel scale — VPS)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensiteit, uitgedrukt i n gehele getallen, gespecificeerd die 
in de verticale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC de waarde "1” of "2” bevat. In alle andere 
gevallen wordt hiermee de verticale component van de pixel -aspect -verhouding weergegeven.  
7-1-2011.  Veld 13.011: com primeringsalgoritme (CGA)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt aangegeven welke algoritme is gebruikt om de 
grijswaardenbeelden te comprimeren. Zie aanhangsel 7 voor de comprimeringscodes.  
7-1-2012.  Veld 13.012: BITs per pixel (BPX)  
Dit verplichte ASCII -veld  bevat het aantal bits dat wordt gebruikt om een pixel weer te geven. Dit 
veld bevat een waarde van "8” voor normale grijswaarden van "0” tot "255”. Elke waarde groter dan 
"8” in dit veld geeft een grijswaardepixel met grotere precisie weer.  
7-1-2013.  Veld  13.013: vinger/handpalmpositie (FGP)  
Dit verplichte tagged -field bevat een of meer mogelijke vinger - of handpalmposities die met het 
sporenbeeld kunnen overeenkomen. De decimale code die met de gekende of meest voor de hand 
liggende vingerpositie overeenk omt, staat in tabel  5 en de code die met de meest waarschijnlijke 
handpalmpositie overeenkomt, in tabel  10; deze codes worden als ASCII -subveld van één of twee 
karakters opgenomen. Andere vinger - en/of handpalmposities kunnen worden opgegeven door de 
desbe treffende positiecodes als subvelden op te nemen, gescheiden door het teken "RS”. De code 
“0”, voor “onbekende vinger”, wordt gebruikt voor elke vingerpositie van één tot tien. De code “20”, 
voor “onbekende handpalm”, wordt gebruikt voor elke opgenomen han dpalmpositie.  
7-1-2014.  Veld 13.014 -019: voorbehouden voor toekomstige definities (Reserved for future 
definition — RSV)  
Deze velden zijn voorbehouden voor het opnemen van toekomstige herzieningen van deze norm. In 
dit stadium van herziening worden deze ve lden niet gebruikt. Indien deze velden voorkomen, 
moeten zij worden genegeerd.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1057  
 7-1-2015.  Veld 13.020: opmerking (Comment — COM)  
Dit facultatieve veld kan worden gebruikt om opmerkingen of andere informatie in ASCII -tekst op te 
nemen bij de gegevens van het  sporenbeeld.  
7-1-2016.  Veld 13.021 -199: voorbehouden voor toekomstige definities (Reserved for future 
definition — RSV)  
Deze velden zijn voorbehouden voor het opnemen van toekomstige herzieningen van deze norm. In 
dit stadium van herziening worden deze ve lden niet gebruikt. Indien deze velden voorkomen, 
moeten zij worden genegeerd.  
7-1-2017.  Veld 13.200 -998: gebruikergebonden velden (User -defined fields — UDF)  
Dit zijn door de gebruiker te definiëren velden die voor toekomstige eisen zullen worden gebruikt . 
De omvang en inhoud worden door de gebruiker bepaald, in samenspraak met de ontvangende 
dienst. Indien deze velden worden gebruikt, bevatten zij gegevens in ASCII -tekst.  
7-1-2018.  Veld 13.999: beeldgegevens (DAT)  
Dit veld bevat alle gegevens van het afge nomen sporenbeeld. Het krijgt steeds veldnummer 999 en 
moet altijd het laatste fysieke veld in de record zijn. “13.999:” wordt bijvoorbeeld gevolgd door 
beeldgegevens, binair weergegeven.  
Normaliter wordt elke pixel van niet -gecomprimeerde grijswaardengege vens gekwantiseerd tot acht 
bits (256 grijsniveaus) in één byte. Indien de inhoud van BPX -veld 13.012 groter of kleiner is dan "8”, 
zal het aantal bytes dat nodig is om een pixel te bevatten verschillend zijn. In het geval van 
comprimering worden de pixelg egevens gecomprimeerd met behulp van de in het GCA -veld 
gespecificeerde comprimeringstechniek.  
7.2. Einde van recordtype 13: sporenbeeld in variabele resolutie  
Ter wille van de samenhang wordt onmiddellijk na de laatste databyte van veld 13.999 een "FS” -
scheidingsteken gebruikt als afscheiding van de volgende logische record. Dit scheidingsteken moet 
worden meegerekend in de veldlengte van een type -13 record.  
8. Recordtype 15: handpalmafdrukbeeld in variabele resolutie  
De tagged -field type -15 logische recor d bevat gegevens over het handpalmafdrukbeeld en wordt 
gebruikt om deze gegevens uit te wisselen, samen met vaste en gebruikergebonden 
tekstinformatievelden die bij het gedigitaliseerde beeld horen. De record bevat informatie over de 
gebruikte scanresoluti e, de beeldgrootte en andere parameters of opmerkingen die voor de 
verwerking van het beeld nodig zijn, vastgelegd in de vorm van tagged -fields. Wanneer 
handpalmafdrukbeelden naar andere diensten worden doorgezonden, worden deze door de 
ontvangende dienste n verwerkt zodat daaruit de informatie kan worden gewonnen die nodig is om 
een overeenkomst te kunnen vaststellen.  
De beeldgegevens worden rechtstreeks van de betrokkene verkregen door middel van een live -
scanapparaat, dan wel een handpalmafdrukkaart of an dere media waarop de handpalmafdruk van 
de betrokkene staat.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1058  
 De methodes die voor de afname van handpalmafdrukbeelden worden gebruikt, moeten een reeks 
beelden voor elke hand mogelijk maken. Deze reeks omvat de zijkant van de hand (het deel onder 
de pink) als gescand beeld, en de volledige handpalm, gaande van de pols tot de vingertippen in een 
of twee gescande beelden. Indien de volledige handpalm in twee beelden wordt weergegeven, gaat 
het onderste beeld van de pols tot de bovenkant van het interdigitale gebied (derde vingergewricht), 
met inbegrip van de duimmuis (thenar) en de pinkmuis (hypothenar). Het bovenste beeld gaat van 
de onderkant van het interdigitale gebied tot de bovenkant van de vingertoppen. Zo ontstaat een 
voldoende grote overlapping tussen  de twee beelden over het interdigitale gebied van de handpalm. 
Het matchen van de lijnstructuur en de details in deze gemeenschappelijke zone levert een 
onderzoeker genoegzaam bewijs dat de beide beelden van dezelfde handpalm afkomstig zijn.  
Aangezien een  handpalmafdrukopdracht voor verschillende doeleinden kan worden gebruikt, kan 
deze een of meer unieke afbeeldingen van de handpalm of hand bevatten. Een volledige 
handpalmafdrukrecordreeks voor een individu bevat normaliter de beelden van de zijkant van d e 
hand (het deel onder de pink) en de volledige handpalm van elke hand. Aangezien een tagged -field 
logische -beeldrecord slechts één binair veld bevat, is er voor elke zijkant van de hand (het deel 
onder de pink) een aparte type -15 record nodig en één of tw ee type -15 records voor elke volledige 
handpalm. Er zijn dus vier tot zes type -15 records nodig om de handpalmafdrukken van de 
betrokkene weer te geven bij een normale handpalmafdrukopdracht.  
8.1. Velden voor logische -recordtype 15  
In de volgende alinea’s wordt beschreven welke gegevens in de verschillende velden van logische -
recordtype 15 worden opgenomen.  
In een logische record van type 15 wordt informatie in genummerde velden verstrekt. De eerste 
twee velden van deze record moeten worden gerangschikt, en  het veld met de beeldgegevens dient 
het laatste fysieke veld in de record te zijn. Tabel  8 bevat per veld van een type -15 record de 
"voorwaardelijkheidscode”, te weten: "M” ("mandatory”/verplicht) of "O” ("optional”/facultatief), 
het veldnummer, de veldna am, de karaktersoort, de veldgrootte en het minimale en maximale 
aantal keren dat het voorkomt (“occurrence limits”). In de laatste kolom staat de maximale 
bytegrootte van het veld, weergegeven als veldnummer van drie cijfers. Wanneer meer cijfers 
worden g ebruikt voor het veldnummer, zal de maximale bytegrootte navenant stijgen. De twee 
vermeldingen bij "field size per occurrence” omvatten ook alle karakterscheidingstekens die in het 
betreffende veld worden gebruikt. Het "totale aantal bytes” bevat het veld nummer, de informatie 
en alle karakterscheidingstekens, inclusief het teken "GS”.  
8.1.1.  Veld 15.001: logische -recordlengte (Logical Record Length — LEN)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het totale aantal bytes in de type 15 -logische record. In veld 15.001 
wordt de lengte van de record aangegeven, met inbegrip van elk karakter van elk veld in de record, 
en de informatiescheidingstekens.  
8.1.2.  Veld 15.002: beeldkarakterisering (Image Designation Character — IDC)  
Dit verplichte ASCII -veld wordt gebruikt om he t handpalmafdrukbeeld in de record te identificeren. 
Deze IDC komt overeen met de IDC in het bestandsinhoudveld (CNT) van de type -1 record.  
8.1.3.  Veld 15.003: afdruktype (IMP)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1059  
 Dit verplichte ASCII -veld van 1 byte bevat een beschrijving van de wijze waarop  het 
handpalmafdrukbeeld is verkregen. In dit veld wordt de overeenkomstige code uit tabel  9 ingevoerd.  
8.1.4.  Veld 15.004: dienst van herkomst (Source agency/ORI (SRC))  
Dit verplichte ASCII -veld bevat de identificatie van de overheidsdienst of organisatie  waarvan de foto 
(afbeelding gezicht) in de record oorspronkelijk afkomstig is. Normaliter bevat dit veld de 
identificatie van de dienst van herkomst (Originating Agency Identifier — ORI) van de dienst waar 
het beeld is vastgelegd. Het bestaat uit twee inf ormatie -elementen van het volgende formaat: 
CC/dienst.  
Het eerste informatie -element is de Interpol -landencode (2 alfanumerieke karakters). Het tweede 
element, de dienst, is een identificatie van de dienst in vrije tekst met ten hoogste 32 alfanumerieke 
karakters.  
8.1.5.  Veld 15.005: datum van afname van de handpalmafdruk (Palmprint capture date — PCD)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat de datum van afname van het handpalmafdrukbeeld. Dit verplichte 
ASCII -veld bevat de datum van afname van het handpalmafdrukbe eld. CCYY staat voor het jaar 
waarin het beeld is vastgelegd; MM voor de tientallen en eenheden van de maand, en DD voor de 
tientallen en eenheden van de dag in de maand. Bijvoorbeeld: 20000229 = 29 februari 2000. De 
volledige datum moet een geldige datum zijn. 
8.1.6.  Veld 15.006: lengte horizontale lijn (Horizontal Line Length — HLL)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal pixels op één enkele horizontale lijn in het doorgezonden 
beeld.  
8.1.7.  Veld 15.007: lengte verticale lijn (Vertical Line Length — VLL) 
Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal horizontale lijnen in het doorgezonden beeld.  
8.1.8.  Veld 15.008: schaaleenheden (Scale units — SLC)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt gespecificeerd welke eenheden zijn gebruikt om de 
samplefrequentie van he t beeld weer te geven (pixeldensiteit). Een "1” in dit veld staat voor pixels 
per inch, terwijl een "2” voor pixels per centimeter staat. Een "0” in dit veld betekent dat geen 
schaal is opgegeven. In casu levert het quotiënt van HPS en VPS de pixel -aspect -verhouding op.  
8.1.9.  Veld 15.009: horizontale pixelschaal (Horizontal pixel scale — HPS)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensiteit, uitgedrukt in gehele getallen, gespecificeerd die 
in de horizontale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC d e waarde "1” of "2” bevat. In alle 
andere gevallen wordt hiermee de horizontale component van de pixel -aspect -verhouding 
weergegeven.  
8-1-2010.  Veld 15.010: verticale pixelschaal (Vertical pixel scale — VPS)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1060  
 In dit verplichte ASCII -veld wordt de pixeldensi teit, uitgedrukt in gehele getallen, gespecificeerd die 
in de verticale richting wordt gebruikt, voor zover de SLC de waarde "1” of "2” bevat. In alle andere 
gevallen wordt hiermee de verticale component van de pixel -aspect -verhouding weergegeven.  
Tabel 8:  vorm van recordtype 15 (handpalmafdruk in variabele resolutie)  
Ident.  Cond. 
code  Veld -
num -
mer Veld -
naam  Type 
teken  Veldgrootte per 
geval  Aantal gevallen  Max. -
aantal 
bytes  
min.  max.  min.  max.  
Addi -
tionele 
lengte -
byte 
m+3 
LEN V 15.001  LO-
GISCHE 
RE-
CORD -
LENGTE  N 4 8 1 1 15 
IDC V 15.002  BEELD -
AAN -
WIJ-
ZINGS -
TEKEN  N 2 5 1 1 12 
IMP V 15.003  AF-
DRUK -
TYPE  N 2 2 1 1 9 
SRC V 15.004  DIENST 
VAN 
HER-
KOMST
/ORI  AN 6 35 1 1 42 
PCD V 15.005  DATUM 
VAN 
VAST -
LEG-
GING 
VAN DE 
HAND -
PALM  N 9 9 1 1 16 
HLL V 15.006  LENGTE 
HORI -N 4 5 1 1 12 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1061  
 ZON -
TALE 
LIJN 
VLL V 15.007  LENGTE 
VERTI -
CALE 
LIJN N 4 5 1 1 12 
SLC V 15.008  SCHAAL
EEN-
HEDEN  N 2 2 1 1 9 
HPS V 15.009  HORI -
ZON -
TALE 
PIXEL -
SCHAAL  N 2 5 1 1 12 
VPS V 15.010  VERTI -
CALE 
PIXEL -
SCHAAL  N 2 5 1 1 12 
CGA  V 15.011  COM -
PRIME -
RINGS -
ALGO -
RITME  AN 5 7 1 1 14 
BPX V 15.012  BITS 
PER 
PIXEL  N 2 3 1 1 10 
PLP V 15.013  HAND -
PALM -
AF-
DRUK -
POSITIE  N 2 3 1 1 10 
RSV  15.014  
15.019  VOOR -
BE-
HOU -
DEN 
VOOR — — — — — — 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1062  
 TOE-
KOM -
STIGE 
OP-
NAME  
COM  O 15.020  OP-
MERK -
INGEN  AN 2 128 0 1 128 
RSV  15.021  
15.199  VOOR -
BE-
HOU -
DEN 
VOOR 
TOE-
KOM -
STIGE 
OP-
NAME  — — — — — — 
UDF  O 15.200  
15.998  DOOR 
DE GE -
BRUI -
KER 
GEDE -
FI-
NIEER -
DE 
VELDEN  — — — — — — 
DAT V 15.999  BEELD -
GEGE -
VENS  B 2 — 1 1 — 
 
Tabel 9: Soort handpalmafdruk  
Omschrijving  Code  
Live handpalmscan  10 
Niet -live-handpalmscan  11 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1063  
 Latente handpalmafdruk  12 
Latente 
handpalmtracering  13 
Latente handpalmfoto  14 
Latente handpalmlift  15 
 
8-1-2011.  Veld 15.011: comprimeringsalgoritme (CGA)  
In dit verplichte ASCII -veld wordt aangegeven welke algoritme is gebruikt om de 
grijswaardenbeelden te comprimeren. Indien de waarde in dit veld "NONE” is, betekent dit dat de 
gegevens in deze record niet zijn gecomprimeerd. Voor beelden die moeten worden 
gecomprimeerd, bevat dit veld de meest aangewezen me thode voor het comprimeren van 
afdrukbeelden van de tien vingers. Voor de definitie van geldige comprimeringscodes: zie 
aanhangsel 7.  
8-1-2012.  Veld 15.012: BITs per pixel (BPX)  
Dit verplichte ASCII -veld bevat het aantal bits dat wordt gebruikt om een pixe l weer te geven. Dit 
veld bevat een waarde van "8” voor normale grijswaarden van "0” tot "255”. Elke waarde groter of 
kleiner dan "8” in dit veld geeft een grijswaardepixel met respectievelijk grotere of kleinere precisie 
weer.  
Tabel 10: handpalmcodes, -zones en -afmetingen  
Handpalmpositie  Handpalm -
code  Beeldoppervlak 
(mm2) Breedte (mm)  Hoogte (mm)  
Handpalm niet gekend  20 28387  139,7  203,2  
Volledige 
rechterhandpalm  21 28387  139,7  203,2  
Zijkant 
rechterhandpalm  22 5645  44,5  127,0  
Volledige 
linkerhandpalm  23 28387  139,7  203,2  
Zijkant linkerhandpalm  24 5645  44,5  127,0  
Rechterhandpalm 
(onderste deel)  25 19516  139,7  139,7  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1064  
 Rechterhandpalm 
(bovenste deel)  26 19516  139,7  139,7  
Linkerhandpalm 
(onderste deel)  27 19516  139,7  139,7  
Linkerhandpalm 
(bovenste deel)  28 19516  139,7  139,7  
Rechts (overig)  29 28387  139,7  203,2  
Links (overig)  30 28387  139,7  203,2  
 
8-1-2013.  Veld 15.013: positie handpalmafdruk (Palmprint position — PLP)  
Dit verplichte tagged -field bevat de handpalmafdrukpositie die overeenkomt met het 
handpalmafdrukbeeld. Het decimale codenummer dat overeenkomt met de gekende of meest 
waarschijnlijke handpalmafdrukpositie staat in tabel 10 en wordt weergegeven als ASCII -subveld van 
twee karakters. Tabel 10 bevat tevens de maximale beeldvlakken en -afmetingen voor elke 
mogelijke positie van de handpalmafdruk.  
8-1-2014.  Veld 15.014 -019: voorbehouden voor toekomstige definities (Reserved for future 
definition — RSV)  
Deze velden zijn voorbehouden voor het opnemen van toekomstige herzieningen van deze nor m. In 
dit stadium van herziening worden deze velden niet gebruikt. Indien deze velden voorkomen, 
moeten zij worden genegeerd.  
8-1-2015.  Veld 15.020: opmerking (Comment — COM)  
Dit facultatieve veld kan worden gebruikt om opmerkingen of andere informatie in ASCII -tekst op te 
nemen bij de gegevens van het handpalmafdrukbeeld.  
8-1-2016.  Veld 15.021 -199: voorbehouden voor toekomstige definities (Reserved for future 
definition — RSV)  
Deze velden zijn voorbehouden voor het opnemen van toekomstige herzieningen van deze norm. In 
dit stadium van herziening worden deze velden niet gebruikt. Indien deze velden voorkomen, 
moeten zij worden genegeerd.  
8-1-2017.  Veld 15.200 -998: gebruikergebonden velden (User -defined fields — UDF)  
Dit zijn door de gebruiker te definiëren v elden die voor toekomstige eisen zullen worden gebruikt. 
De omvang en inhoud worden door de gebruiker bepaald, in samenspraak met de ontvangende 
dienst. Indien deze velden worden gebruikt, bevatten zij gegevens in ASCII -tekst.  
8-1-2018.  Veld 15.999: beeldg egevens (DAT)  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1065  
 Dit veld bevat alle gegevens van het afgenomen beeld van de handpalmafdruk. Het krijgt steeds 
veldnummer 999 en moet altijd het laatste fysieke veld in de record zijn. “15.999:” wordt 
bijvoorbeeld gevolgd door beeldgegevens, binair weergegeve n. Normaliter wordt elke pixel van niet -
gecomprimeerde grijswaardengegevens gekwantiseerd tot acht bits (256 grijsniveaus) in één byte. 
Indien de inhoud van BPX -veld 15.012 groter of kleiner is dan "8”, zal het aantal bytes dat nodig is 
om een pixel te bev atten verschillend zijn. In het geval van comprimering worden de pixelgegevens 
gecomprimeerd met behulp van de in het CGA -veld gespecificeerde comprimeringstechniek.  
8.2. Einde van recordtype 15: handpalmafdrukbeeld in variabele resolutie  
Ter wille van de samenhang wordt onmiddellijk na de laatste databyte van veld 15.999 een "FS” -
scheidingsteken gebruikt als afscheiding van de volgende logische record. Dit scheidingsteken moet 
worden meegerekend in de veldlengte van een type -15 record.  
8.3. Andere records van type 15 (handpalmafdrukbeelden in variabele resolutie)  
Het bestand kan nog andere type -15 records bevatten. Voor elk extra handpalmafdrukbeeld is een 
volledige type -15 logische record en een "FS” -scheidingsteken vereist.  
Tabel 11: maximumaantal ter verificatie geaccepteerde mogelijke "hits" per transmissie  
Soort AFIS -
zoekopdracht  TP/TP  LT/TP  LP/PP  TP/UL  LT/UL  PP/ULP  LP/ULP  
Maximumaant
al kandidaten  1 10 5 5 5 5 5 
 
Soorten zoekopdrachten:  
TP/TP: volledige afdruk (tien vingers) in bestand van volledige afdrukken (tien vingers)  
LT/TP: vingerafdrukspoor in bestand van volledige afdrukken (tien vingers)  
LP/PP: handpalmafdrukspoor in bestand van handpalmafdrukken  
TP/UL: volledige afdruk (tien vingers) in bestand van onopgeloste vingerafdruksporen  
LT/UL: vingerafdrukspoor in bestand van onopgeloste vingerafdruksporen  
PP/ULP: handpalmafdruk in bestand van onopgeloste handpalmafdruksporen  
LP/ULP: handpalmafdrukspoor in bestand van onopgeloste handpalmafdruksporen  
 
9. Aanhangsels bij hoofdstuk 2 (uitwi sseling van dactyloscopische gegevens)  
9.1. Aanhangsel 1: Codes ASCII -scheidingstekens  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1066  
 ASCII  Positie148 Omschrijving  
LF 1/10  Scheidt foutcodes in veld 2.074  
FS 1/12  Scheidt logische records van een bestand  
GS 1/13  Scheidt velden van een logisch record  
RS 1/14  Scheidt de subvelden van een recordveld  
US 1/15  Scheidt afzonderlijke informatie -elementen van het veld of 
subveld  
 
9.2. Aanhangsel 2: Berekening alfanumeriek controlekarakter  
Voor TCN en TCR (velden 1.09 en 1.10):  
Het getal dat overeenkomt met het  controlekarakter wordt met de volgende formule verkregen:  
(YY * 108 + SSSSSSSS) Modulo 23  
waarbij YY en SSSSSSSS de numerieke waarden zijn van respectievelijk de laatste twee cijfers van het 
jaar en het serienummer.  
Aan de hand daarvan wordt het controlek arakter verkregen op basis van navolgende 
overzichtstabel.  
Voor CRO (veld 2.010)  
Het getal dat overeenkomt met het controlekarakter wordt met de volgende formule verkregen:  
(YY * 106 + NNNNNN) Modulo 23  
waarbij YY en NNNNNN de numerieke waarden zijn van respectievelijk de laatste twee cijfers van het 
jaar en het serienummer.  
Aan de hand daarvan wordt het controlekarakter verkregen op basis van navolgende 
overzichtstabel.  
Overzichtstabel controlekarakters  
1-A 9-J 17-T 
                                                            
148 Dit is de positie zoals gedefinieerd in de ASCII -norm.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1067  
 2-B 10-K 18-U 
3-C 11-L 19-V 
4-D 12-M 20-W 
5-E 13-N 21-X 
6-F 14-P 22-Y 
7-G 15-Q 0-Z 
8-H 16-R  
 
9.3. Aanhangsel 3: Karaktercodes  
7-bit ANSI -code voor de onderlinge uitwisseling van informatie  
ASCII -karakterset  
+ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 
30    ! ’ # $ % & ‘ 
40 ( ) * + , - . / 0 1 
50 2 3 4 5 6 7 8 9 : ; 
60 < = > ? @ A B C D E 
70 F G H I J K L V N O 
80 P Q R S T U V W X Y 
90 Z [ \ ] ^ _ ` a b c 
100 d e f g h i j k l m 
110 n o p q r s t u v w 
120 x y z {}{ | }} ~    
 
9.4. Aanhangsel 4: Overzicht opdrachten  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1068  
 Type -1 record (verplicht)  
Identifica -
tor Veldnummer  Veldnaam  CPS/PMS  SRE ERR 
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  1.001  Logische -recordlengte  V V V 
VER 1.002  Versienummer  V V V 
CNT 1.003  Inhoud bestand  V V V 
TOT 1.004  Transactietype  V V V 
DAT 1.005  Datum  V V V 
PRY 1.006  Prioriteit  V V V 
DAI 1.007  Agentschap van bestemming  V V V 
ORI 1.008  Dienst van herkomst  V V V 
TCN 1.009  Opdrachtcontrolenummer  V V V 
TCR 1.010  Referentie van de 
transactiecontrole  C V V 
NSR 1.011  Native scanning -resolutie  V V V 
NTR 1.012  Nominale transmissieresolutie  V V V 
DOM  1.013  Domeinnaam  V V V 
GMT  1.014  Greenwich Mean Time  V V V 
 
Kolom voorwaardelijkheidsindicatie:  
O = "optional" (facultatief); M = "mandatory" (verplicht); C = voorwaarde in het geval van een 
antwoord aan de dienst van herkomst  
Type -2 record (verplicht)  
Identifica -
tor Veld -
nummer  Veldnaam  CPS/PMS  MPS/MMS  SRE ERR 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1069  
 Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  2.001  Logische -recordlengte  V V V V 
IDC 2.002  Beeldkarakterisering  V V V V 
SYS 2.003  Systeeminformatie  V V V V 
CNO  2.007  Zaaknummer  — V C — 
SQN  2.008  Volgnummer  — C C — 
MID  2.009  Latente 
identificatiecode  — C C — 
CRN  2.010  Strafrechtelijk 
referentienummer  V — C — 
MN1  2.012  Identificatienummer  — — C C 
MN2  2.013  Identificatienummer  — — C C 
MN3  2.014  Identificatienummer  — — C C 
MN4  2.015  Identificatienummer  — — C C 
HITS  2.063  Aanvullende gegevens  O O O O 
RLS 2.064  Lijst van respondenten  — — V — 
ERM  2.074  Status/foutmelding  — — — V 
ENC 2.320  Geraamd aantal 
kandidaten  V V — — 
 
Kolom voorwaardelijkheidsindicatie:  
O = "optional" (facultatief); M = "mandatory" (verplicht); C = "Conditional" (voorwaarde) indien data 
beschikbaar zijn  
* = Indien de toezending van de gegevens in overeenstemming is met het nationale recht 
(niet gedekt door de artikelen LAW.PRUM.11 [Dactylosco pische gegevens] en 
LAW.PRUM.12 [Automatische bevraging van dactyloscopische gegevens])  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1070  
 9.5. Aanhangsel 5: Definities type -1 record  
Identifica -
tor Conditie  Veldnummer  Veldnaam  Karaktertype  Voorbeeld -
gegevens  
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  V 1.001  Logische -
recordlengte  N 1.001:230{}{GS}
} 
VER V 1.002  Versienummer  N 1.002:0300{}{GS
}} 
CNT V 1.003  Inhoud bestand  N 1.003:1{}{US}}1
5{}{RS}}2{}{US}}
00{}{RS}}4{}{US}
}01{}{RS}}4{}{US
}}02{}{RS}}4{}{U
S}}03{}{RS}}4{}{
US}}04{}{RS}}4{}
{US}}05{}{RS}}4{
}{US}}06{}{RS}}4
{}{US}}07{}{RS}}
4{}{US}}08{}{RS}
}4{}{US}}09{}{RS
}}4{}{US}}10{}{R
S}}4{}{US}}11{}{
RS}}4{}{US}}12{}
{RS}}4{}{US}}13{
}{RS}}4{}{US}}14
{}{GS}}  
TOT V 1.004  Transactietype  A 1.004:CPS{}{GS}
} 
DAT V 1.005  Datum  N 1.005:20050101
{}{GS}}  
PRY V 1.006  Prioriteit  N 1.006:4{}{GS}}  
DAI V 1.007  Agentschap van 
bestemming  1* 1.007:DE/BKA{}
{GS}}  
ORI V 1.008  Dienst van 
herkomst  1* 1.008:NL/NAFIS
{}{GS}}  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1071  
 TCN V 1.009  Opdrachtcontro
lenummer  AN 1.009:02000000
04F{}{GS}}  
TCR C 1.010  Referentie van 
de 
transactiecontr
ole AN 1.010:02000000
04F{}{GS}}  
NSR V 1.011  Native 
scanning -
resolutie  AN 1.011:19.68{}{G
S}} 
NTR V 1.012  Nominale 
transmissieresol
utie AN 1.012:19,68{}{G
S}} 
DOM  V 1.013  Domeinnaam  AN 1,013: INT -
I{}{US}}4,22{}{G
S}} 
GMT  V 1.014  Greenwich 
Mean Time  AN 1.014:20050101
125959Z  
 
Kolom voorwaardelijkheidsindicatie: O = "Optional" (facultatief), M = "Mandatory" (verplicht), C = 
"Conditional" (voorwaarde)  
Kolom karaktertype: A = alfanumeriek, N = numeriek, B = binair  
1* toegestane karakters voor de benaming van de dienst zijn ["0..9”, “A..Z”, “a..z”, “_”, “.”, “”, “ -”] 
9.6. Aanhangsel 6: Definities type -2 record  
Tabel A.6.1: C PS- en PMS -opdracht  
Identificato
r Conditie  Veld -
num -
mer Veldnaam  Karaktertyp
e Voorbeeldgegevens  
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  V 2.001  Logische -
recordlengte  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC V 2.002  Beeldkarakter
isering  N 2.002:00{}{GS}}  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1072  
 SYS V 2.003  Systeeminfor
matie  N 2.003:0422{}{GS}}  
CRN  V 2.010  Strafrechtelijk 
referentienu
mmer  AN 2.010:DE/E999999999{}{GS}}  
HITS  O 2.063  Aanvullende 
gegevens  1* 2.063: Aanvullende 
informatie 123 {}{GS}}  
ENC V 2.320  Geraamd 
aantal 
kandidaten  N 2.320:1{}{GS}}  
 
Tabel A.6.2: SRE -opdracht  
Identificato
r Conditie  Veldnummer  Veldnaam  Karaktertype  Voorbeeldgege
vens  
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  V 2.001  Logische -
recordlengte  N 2.001:909{}{GS}
} 
IDC V 2.002  Beeldkarakteris
ering  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS V 2.003  Systeeminform
atie N 2.003:0422{}{GS
}} 
CRN  C 2.010  Strafrechtelijk 
referentienum
mer AN 2.010:NL/22222
22222{}{GS}}  
MN1  C 2.012  Identificatienu
mmer  AN 2.012:E9999999
99{}{GS}}  
MN2  C 2.013  Identificatienu
mmer  AN 2.013:E9999999
99{}{GS}}  
MN3  C 2.014  Identificatienu
mmer  N 2.014:0001{}{GS
}} 
MN4  C 2.015  Identificatienu A 2.015:A{}{GS}}  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1073  
 mmer  
HITS  O 2.063  Aanvullende 
gegevens  1* 2.063: 
Aanvullende 
informatie 123 
{}{GS}}  
RLS V 2.064  Lijst van 
respondenten  AN 2.064:CPS{}{RS}
}I{}{RS}}001/001
{}{RS}}999999{}{
GS}}  
 
Tabel A.6.3: ERR -opdracht  
Identificato
r Conditie  Veld -
num -
mer Veldnaam  Karaktertyp
e Voorbeeldgegevens  
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  V 2.001  Logische -
recordlengte  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC V 2.002  Beeld -
karakterisering  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS V 2.003  Systeem -
informatie  N 2.003:0422{}{GS}}  
MN1  V 2.012  Identificatie -
nummer  AN 2.012:E999999999{}{GS}}  
MN2  C 2.013  Identificatie -
nummer  AN 2.013:E999999999{}{GS}}  
MN3  C 2.014  Identificatie -
nummer  N 2.014:0001{}{GS}}  
MN4  C 2.015  Identificatie -
nummer  A 2.015:A{}{GS}}  
HITS  O 2.063  Aanvullende 
gegevens  1* 2.063: Aanvullende 
informatie 123 {}{GS}}  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1074  
 ERM  V 2.074  Status/fout -
melding  AN 2,074: 201: IDC - 1 FIELD 
1.009 WRONG CONTROL 
CHARACTER {}{LF}} 115: IDC 
0 FIELD 2.003 INVALID 
SYSTEM INFORMATION 
{}{GS}}  
 
Tabel A.6.4: MPS - en MMS -opdracht  
Identifica -
tor Conditie  Veld -
num -
mer Veldnaam  Karaktertype  Voorbeeldgegevens  
Additionele 
lengtebyte 
m+3 LEN  V 2.001  Logische -
recordlengte  N 2.001:909{}{GS}}  
IDC V 2.002  Beeldkarakteris
ering  N 2.002:00{}{GS}}  
SYS V 2.003  Systeeminform
atie N 2.003:0422{}{GS}}  
CNO  V 2.007  Zaaknummer  AN 2.007:E999999999{}{GS}}  
SQN  C 2.008  Volgnummer  N 2.008:0001{}{GS}}  
MID  C 2.009  Latente 
identificatiecod
e A 2.009:A{}{GS}}  
HITS  O 2.063  Aanvullende 
gegevens  1* 2.063: Aanvullende 
informatie 123 {}{GS}}  
ENC V 2.320  Geraamd aantal 
kandidaten  N 2.320:1{}{GS}}  
 
Kolom voorwaardelijkheidsindicatie: O = "Optional" (facultatief), M = "Mandatory" (verplicht), C = 
"Conditional" (voorwaarde)  
Kolom karaktertype: A = alfanumeriek, N = numeriek, B = binair  
1* toegestane karakters zijn ["0..9”, "A..Z”, "a..z”, "_”,".”, ””, " -”, ”,”]  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1075  
 9.7. Aanhangsel 7: Grijswaardencomprimeringscodes  
Comprimeringscodes  
Compressie  Waarde  Opmerkingen  
Wavelet Scalar Q uantization Grayscale 
Fingerprint Image Compression 
Specification  
IAFIS -IC-0010(V3), 19  december 1997  WSQ  Algoritme voor de compressie van 
grijsschaalafbeeldingen in records van type -
4, type -7 en type -13 tot en met type -15. 
Mogen niet worden gebruikt voor resoluties 
> 500dpi.  
JPEG 2000  
[ISO 15444/ITU T.800]  J2K Te gebruiken voor “lossy” en “losslessly” 
compressie van grijsschaalafbeeldingen in 
records van type -13 tot en met type -15. 
Sterk aanbevolen voor resoluties >  500 dpi  
 
9.8. Aanhangsel 8: Mailspecif icatie  
Voor een betere interne werkorganisatie moeten in de "betreft” -regel van een e -mailbericht over 
een PRUEM -opdracht de landencode (CC) van de staat van verzending van het bericht en het soort 
opdracht (Type of Transaction — TOT, veld 1.004) worden ingevuld.  
Formaat: CC/soort opdracht  
Voorbeeld: “DE/CPS”  
Het tekstgedeelte kan leeg zijn.  
HOOFDSTUK 3: Uitwisseling van gegevens uit kentekenregisters  
1. Gemeenschappelijke datareeks voor geautomatiseerde bevraging van gegevens uit 
kentekenregisters  
1.1. Definities  
De verplichte en facultatieve gegevenselementen bedoeld in hoofdstuk  0, artikel  14, lid  4, worden 
als volgt gedefinieerd:  
“Mandatory” (V) (verplicht):  
De gegevens moeten worden verstrekt wanneer de informatie beschikbaar is in een nationaal 
regis ter van de staat. Er bestaat dus een verplichting om de informatie uit te wisselen indien deze 
beschikbaar is.  
"Optional” (F) (facultatief):  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1076  
 De gegevens mogen worden verstrekt wanneer de informatie beschikbaar is in een nationaal 
register van de staat. Het  is dus niet verplicht de informatie uit te wisselen, zelfs wanneer deze 
beschikbaar is.  
Elementen in de datareeks die een specifiek belang hebben voor de toepassing van artikel 
LAW.PRUM  15 [Geautomatiseerde bevraging van gegevens uit de kentekenregisters] , krijgen elk de 
vermelding  Y. 
1.2. Bevraging voertuig/eigenaar/houder  
1.2.1.  Inleiden van de bevraging  
Informatie kan op twee verschillende manieren worden bevraagd:  
– op chassisnummer (VIN), referentiedatum en tijdstip (facultatief);  
– op grond van kentekennummer, chassisnummer (VIN) (facultatief), referentiedatum en 
tijdstip (facultatief).  
Aan de hand van deze bevragingscriteria zal informatie over een (of soms meer) voertuig(en) 
worden teruggestuurd. Indien voor slechts één voertuig informatie moet  worden teruggestuurd, 
worden alle gegevenselementen in één enkel antwoord teruggestuurd. Indien meer dan een 
voertuig wordt gevonden, kan de aangezochte staat zelf bepalen welke elementen worden 
teruggestuurd; alle elementen of alleen elementen om de bevr aging te verfijnen (bv. omwille van 
privacyredenen of in verband met de prestaties van het systeem).  
De elementen waarmee de bevraging moet worden verfijnd, staan in punt 1.2.2.1. In punt 1.2.2.2 
staat de volledige gegevensreeks beschreven.  
Bevragingen aan  de hand van chassisnummer, referentiedatum en tijdstip kunnen in een of in alle 
deelnemende staten worden uitgevoerd.  
Bevragingen aan de hand van rijbewijsnummer, referentiedatum en tijdstip moeten in één specifieke 
staat worden uitgevoerd.  
Normaliter wor den de huidige datum en het huidige tijdstip als maatstaf voor een bevraging 
genomen, maar er kunnen ook bevragingen met een referentiedatum en -tijdstip in het verleden 
worden verricht. Indien een bevraging met een referentiedatum en tijdstip in het verle den wordt 
verricht en in het register van de staat in kwestie geen historische informatie beschikbaar is omdat 
dergelijke informatie hoegenaamd niet wordt geregistreerd, kan actuele informatie worden 
teruggestuurd met de vermelding dat het om actuele infor matie gaat.  
1.2.2.  Gegevensreeks  
1.2.2.1.  Terug te sturen items die noodzakelijk zijn voor het verfijnen van de bevraging  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1077  
 Item  V/F149 Opmerkingen  Prüm J/N150 
Gegevens over voertuigen     
Vergunningsnummer  V  J 
Chassisnummer/VIN  V  J 
Land van registratie  V  J 
Merk  V (D.1151) bv. Ford, Opel, Renault 
enz. J 
Handelsbenaming van het voertuig  V bv. Focus, Astra, Megane  J 
EU-categoriecode  V (J) scooter, motorfiets, auto enz.  J 
 
1.2.2.2.  Volledige datareeks  
Item  V/F152 Opmerkingen  Prüm 
J/N 
Gegevens met 
betrekking tot de 
houder van het 
voertuig   (C.1153) De gegevens hebben betrekking op de houder 
van het specifieke kentekenbewijs.   
Naam van (het 
bedrijf van) de 
houder van het 
kentekenbewijs  V (C.1.1.)  
Er worden aparte velden gebruikt voor de achternaam, 
tussenvoegsel s, titels enz., en de naam wordt 
meegedeeld in een formaat dat geschikt is om gedrukt te J 
                                                            
149 V = verplicht indien beschikbaar in het nationaal register, F = facultatief.  
150 Specifiek door de staten toegekende aanwijzingen worden aangegeven met Y.  
151 Geharmoniseerde documentafkorting, zie Richtlijn 1999/37/EG van de Raad van 29  april 
1999.  
152 V = verplicht indien beschikbaar in het nationaal register, F = facultatief.  
153 Geharmoniseerde documentafkorting, zie Richtlijn 1999/37/EG van de Raad van 29  april 
1999.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1078  
 worden.  
Voornaam  V (C.1.2)  
Er worden aparte velden gebruikt voor de 
voornaam/voornamen en initialen, en de naam wordt 
meegedeeld in een formaat dat geschikt is om g edrukt te 
worden.  J 
Adres  V (C.1.3)  
Er worden aparte velden gebruikt voor de straat, het 
huisnummer en de toevoeging, de postcode, de 
verblijfplaats, het land van verblijf enz., en het adres 
wordt meegedeeld in een formaat dat geschikt is om 
gedrukt te worden.  J 
Geslacht  V Man, vrouw  J 
Geboortedatum  V  J 
Juridische entiteit  V Particulier, vereniging, bedrijf, firma enz.  J 
Geboorteplaats  O  J 
ID-nummer  O Een uniek identificatienummer dat de persoon of het 
bedrijf identificeert.  N 
Soort ID -nummer  O Het soort ID -nummer (bv. paspoortnummer).  N 
Begindatum 
houderschap  O Begindatum van het houderschap van de auto. Deze 
datum is vaak dezelfde als die welke op het 
registratiebewijs van het voertuig staat vermeld onder  (I). N 
Einddatum 
houderschap  O Einddatum van het houderschap van de auto  N 
Type houder  O Indien er geen eigenaar van het voertuig is (C.2), de 
vermelding dat de houder van het kentekenbewijs:  
– de eigenaar van het voertuig is,  
– niet de eigenaar van het voertuig is,  
– op het kentekenbewijs niet wordt aangeduid als 
de eigenaar van het voertuig.  N 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1079  
 Gegevens met 
betrekking tot de 
eigenaar van het 
voertuig   (C.2)   
Naam van de 
eigenaar (bedrijf)  V (C.2.1)  J 
Voornaam  V (C.2.2)  J 
Adres  V (C.2.3)  J 
Geslacht  V Man, vrouw  J 
Geboortedatum  V  J 
Juridische entiteit  V Particulier, vereniging, bedrijf, firma enz.  J 
Geboorteplaats  O  J 
ID-nummer  O Een uniek identificatienummer dat de persoon of het 
bedrijf identificeert.  N 
Soort ID -nummer  O Het soort ID -nummer (bv. paspoortnummer).  N 
Begindatum 
eigenaarschap  O Begindatum van het eigenaarschap van de auto.  N 
Einddatum 
eigenaarschap  O Einddatum van het eigenaarschap van de auto  N 
Gegevens over 
voertuigen     
Vergunningsnumm
er V  J 
Chassisnummer/VI
N V  J 
Land van 
registratie  V  J 
Merk  V (D.1) bv. Ford, Opel, Renault enz.  J 
Handelsbenaming V (D.3) bv. Focus, Astra, Megane.  J 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1080  
 van het voertuig  
Aard van het 
voertuig/EU -
categoriecode  V (J) scooter, motorfiets, auto enz.  J 
Datum van eerste 
registratie  V (B) Datum van de eerste inschrijving van het  voertuig 
ergens ter wereld.  J 
Begindatum 
(actuele) 
registratie  V (I) Datum van de inschrijving waarnaar op het specifieke 
kentekenbewijs van het voertuig wordt verwezen.  J 
Einddatum 
registratie  V Einddatum van de registratie die is vermeld op het 
desbet reffende voertuigbewijs. Deze datum kan de 
geldigheidsduur van het document aangeven indien het 
document niet onbeperkt geldig is (afkorting in document 
= H).  J 
Status  V Buiten gebruik, gestolen, uitgevoerd enz.  J 
Begindatum status  V  J 
Einddatum status  O  N 
kW O (P.2)  J 
Vermogen  O (P.1)  J 
Soort 
kentekennummer  O Regulier, transito enz.  J 
Voertuigdocument
nummer 1  O Het eerste unieke documentnummer zoals in het 
voertuigdocument afgedrukt.  J 
Voertuigdocument
nummer  2154 O Een tweede documentnummer zoals in het 
voertuigdocument afgedrukt.  J 
Gegevens over 
verzekeringen     
                                                            
154 In Luxemburg worden twee aparte identificatienummers voor kentekendocumenten 
gebruikt.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1081  
 Naam 
verzekerings -
maatschappij  O  J 
Begindatum 
verzekering  O  J 
Einddatum 
verzekering  O  J 
Adres  O  J 
Verzekerings -
nummer  O  J 
ID-nummer  O Een uniek identificatienummer dat het bedrijf 
identificeert.  N 
Soort ID -nummer  O Het soort ID -nummer (bv. nummer van de Kamer van 
Koophandel)  N 
 
2. Gegevensbeveiliging  
2.1. Overzicht  
De Eucaris -softwareapplicatie regelt de beveiligde communicatie met de andere staten en 
communiceert met de achterliggende systemen van de betreffende staten via XML. Wanneer de 
staten berichten uitwisselen, verzenden zij deze rechtstreeks naar de ontvanger. De datacentra van 
de staten zijn met het TESTA -netwerk verbonden.  
De via het netwerk verstuurde XML -beric hten worden versleuteld. Deze berichten worden door 
middel van SSL versleuteld. De berichten die naar de back -end worden gezonden, zijn niet 
versleuteld, aangezien de verbinding tussen de applicatie en de back -end in een beveiligde omgeving 
tot stand wordt  gebracht.  
De staten kunnen gebruikmaken van de meegeleverde gebruikersinterface om hun eigen register of 
dat van andere staten te bevragen. Gebruikers worden geïdentificeerd door middel van een 
gebruikersnaam/ -paswoord of een client certificate. De verbin ding met de gebruikers kan worden 
versleuteld, maar dit valt onder de verantwoordelijkheid van de individuele staten.  
2.2. Beveiligingskenmerken in verband met het berichtenverkeer  
Het beveiligingsontwerp is gebaseerd op een combinatie van HTTPS en een XML -handtekening. Bij 
dit alternatief wordt een XML -handtekening gebruikt voor het ondertekenen van de berichten die 
naar de server worden verzonden, en kan de verzender van het bericht worden geauthentiseerd 
door controle van de handtekening. Om de vertrouwe lijkheid en integriteit van het verzonden 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1082  
 bericht te beschermen, wordt éénzijdige SSL (alleen een servercertificaat) gebruikt, dat tevens 
bescherming biedt tegen schrapping/herhaling en intrusieaanvallen. In plaats van de ontwikkeling 
van maatwerksoftware met het oog op tweezijdige SSL, wordt een XML -handtekening 
geïmplementeerd. Het gebruik van XML -handtekeningen staat dichter bij webdiensten dan 
tweezijdige SSL en is daarom strategischer.  
XML -handtekeningen kunnen op verschillende manieren worden geïmplem enteerd; in casu is 
gekozen voor gebruikmaking van XML -handtekeningen als onderdeel van de WSS (Web Services 
Security — beveiliging webdiensten). WSS voorziet in een specificatie van het gebruik van XML -
handtekeningen. Aangezien WSS gebaseerd is op de SOAP -norm, ligt het voor de hand dat zoveel 
mogelijk aansluiting wordt gezocht bij deze norm.  
2.3. Andere beveiligingskenmerken dan in verband met het berichtenverkeer  
2.3.1.  Authenticatie van gebruikers  
Gebruikers van de Eucaris -webapplicatie authenticeren zi chzelf door middel van een 
gebruikersnaam en een paswoord. Aangezien standaard Windows -authenticatie wordt gebruikt, 
kunnen de staten indien nodig het gebruikersauthenticatieniveau verhogen door client certificates 
te gebruiken.  
2.3.2.  Gebruikersrollen  
De Eucaris -softwareapplicatie ondersteunt verschillende gebruikersrollen. Elk dienstencluster heeft 
zijn eigen autorisatie. Bv. (exclusieve) gebruikers van de "Eucaris verdragsfunctionaliteit” mogen de 
"Prüm -functionaliteit” niet gebruiken. De administratordi ensten zijn gescheiden van de reguliere 
eindgebruikersrollen.  
2.3.3.  Bewaren en traceren van berichtenverkeer  
Het gebruik van de softwareapplicatie Eucaris vergemakkelijkt het bewaren van de verschillende 
soorten berichten. Door middel van een administrato rfunctie kan een nationale administrator 
bepalen welke berichten worden bewaard: verzoeken van eindgebruikers, inkomende verzoeken van 
andere staten, informatie uit de nationale registers enz.  
De applicatie kan zodanig worden geconfigureerd dat een interne  databank wordt gebruikt voor 
deze logfunctie, dan wel een externe databank (Oracle). De beslissing over het soort berichten dat 
moet worden bewaard, hangt duidelijk af van de bewaringsmogelijkheden die elders in de 
achterliggende systemen en de daarmee ve rbonden gebruikersapplicaties beschikbaar zijn.  
De kop van elk bericht bevat informatie over de verzoekende staat, de verzoekende organisatie in 
die staat en de betrokken gebruiker. Ook de reden van het verzoek wordt aangegeven.  
Door gecombineerde bewaring  in de verzoekende en antwoordende staat is het mogelijk het 
berichtenverkeer volledig te traceren (bv. op verzoek van een betrokken burger).  
De bewaring wordt geconfigureerd via de Eucaris gebruikersinterface (menu Administration, Logging 
configuration). De bewaringsfunctionaliteit wordt uitgevoerd door het Core System. Indien is 
aangegeven dat een bericht moet worden bewaard, wordt het volledige bericht (kop en de eigenlijke 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1083  
 berichttekst) in één record opgeslagen. Het bewaringsniveau kan worden vastgestel d per 
gedefinieerde dienst en per soort bericht dat langs het Core System passeert.  
Bewaringsniveaus  
De volgende bewaringsniveaus zijn mogelijk:  
"Private" (privé) — het bericht wordt bewaard: het bericht is NIET beschikbaar voor extract logging, 
maar is al leen op nationaal niveau beschikbaar, voor audits en probleemoplossing.  
"None” (geen) — het bericht wordt niet bewaard.  
Soorten berichten  
De informatie -uitwisseling tussen de staten bestaat uit verschillende berichten, waarvan in figuur  5 
hieronder een sch ematische voorstelling wordt gegeven.  
De volgende soorten berichten (in figuur  5 voor het Eucaris Core System van staat X) zijn mogelijk:  
 1. verzoek aan Core System_Verzoekbericht van Client;  
 2. verzoek aan andere staat_Verzoekbericht van Core System van  deze staat;  
 3. verzoek aan Core System van deze staat_Verzoekbericht van Core System van 
andere staat;  
 4. verzoek aan Legacy Register_Verzoekbericht van Core System;  
 5. verzoek aan Core System_Verzoekbericht van Legacy Register;  
 6. verzoek van Core System_Verzoekbericht van Client;  
 7. antwoord van andere staat_Verzoekbericht van Core System van deze staat;  
 8. antwoord van Core System van deze staat_Verzoekbericht van andere staat;  
 9. verzoek van Legacy Register_Verzoekbericht van Core System;  
 10. antwoord van Core System_Verzoekbericht van Legacy Register.  
 In figuur  5 worden de volgende informatie -uitwisselingen veraanschouwelijkt:  
* Informatieverzoek van staat  X aan staat  Y — blauwe pijlen. Dit verzoek, en het antwoord 
daarop, bestaan uit berichte n van respectievelijk de soorten 1, 2, 7 en 6;  
* Verzoek om informatie van staat  Z aan staat  X — rode pijlen. Dit verzoek, en het 
antwoord daarop, bestaan uit berichten van respectievelijk de soorten 3, 4, 9 en 8;  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1084  
 * Informatieverzoek van een ouder register aan  het core system (deze route omvat 
ook een verzoek van een specifieke cliënt achter het oudere register) — groene 
pijlen. Dit soort verzoek bestaat uit berichten van de soorten  5 en  10. 
Afbeelding  5: Soort berichten voor bewaring  
 
2.3.4.  Hardware beveiligingsmodule  
Er wordt geen module voor beveiliging van hardware gebruikt.  
Een Hardware Security Module (HSM — hardware beveiligingsmodule) biedt goede bescherming 
voor de sleutel die wordt gebruikt om berichten te ondertekenen en servers te identific eren. Dit 
komt het algemene beveiligingsniveau ten goede, maar de aankoop en het onderhoud van een HSM 
zijn duur en er zijn geen vereisten die een besluit tot een FIPS 140 -2 van niveau 2 of een niveau 3 -
HSM rechtvaardigen. Aangezien gebruik wordt gemaakt v an een gesloten netwerk dat bedreigingen 
op doeltreffende wijze tegengaat, is besloten in eerste instantie geen HSM te gebruiken. Indien een 
HSM nodig zou blijken om bijvoorbeeld een accreditatie te verkrijgen, kan deze aan de architectuur 
worden toegevoeg d. 
3. Technische voorwaarden voor de uitwisseling van gegevens  
3.1. Algemene beschrijving van de Eucaris -applicatie  
3.1.1.  Overzicht  
De Eucaris -applicatie verbindt alle deelnemende staten in een vermaasd netwerk waarin elke staat 
rechtstreeks met een ander e staat communiceert. Er is geen centrale component nodig om 
communicatie tot stand te brengen. De Eucaris -applicatie regelt de beveiligde communicatie met de 
andere staten en communiceert met de achterliggende systemen van de betreffende staten via 
XML. Deze architectuur kan als volgt worden veraanschouwelijkt:  

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1085  
  
Wanneer de staten berichten uitwisselen, verzenden zij deze rechtstreeks naar de ontvanger. De 
datacentra van de staten zijn verbonden met het netwerk dat voor de uitwisseling van het bericht 
wordt gebruikt (TESTA). Om toegang te krijgen tot het TESTA -netwerk brengen de staten via hun 
nationale poort een verbinding met TESTA tot stand. Voor de verbinding met het netwerk wordt een 
firewall gebruikt; een router verbindt de Eucaris -applicatie met de firewall. Al naargelang de gekozen 
bescherming van de berichten wordt een certificaat gebruikt door de router of door de Eucaris -
applicatie.  
De staten kunnen gebruikmaken van de meegeleverde gebruikersinterface om hun eigen register of 
dat van andere st aten te bevragen. Via de gebruikersinterface wordt een verbinding met Eucaris tot 
stand gebracht. Gebruikers worden geïdentificeerd door middel van een gebruikersnaam/ -paswoord 
of een client certificate. De verbinding met gebruikers in externe organisaties  (bv. politie) kan 
worden versleuteld, maar dit valt onder de verantwoordelijkheid van de individuele staten.  
3.1.2.  Toepassingsgebied van het systeem  
Het toepassingsgebied van Eucaris is beperkt tot de processen die gepaard gaan met de uitwisseling 
van in formatie tussen de voertuigregistratieautoriteiten in de staten en tot een basisweergave van 
deze informatie. De procedures en geautomatiseerde processen waarin de informatie dient te 
worden gebruikt, vallen buiten het toepassingsgebied van het systeem.  
De staten kunnen ervoor kiezen gebruik te maken van de standaard gebruikersinterface van Eucaris, 
of een eigen gebruikersinterface te ontwikkelen. In navolgende tabel wordt aangegeven welke 
aspecten van het Eucaris -systeem verplicht moeten worden gebruikt en /of voorgeschreven, en 
welke facultatief kunnen worden gebruikt en/of vrij door de staten kunnen worden bepaald.  
Eucaris -
aspecten  V/F155 Opmerking  
                                                            
155 V = verplicht te gebruiken of in acht te nemen; F = facultatief te gebruiken of in acht te 
nemen.  

This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1086  
 Netwerkconc
ept V Het concept is een "any -to-any” -communicatie.  
Fysiek 
netwerk  V TESTA  
Core -
applicatie  V De c ore-applicatie van Eucaris moet worden gebruikt om verbinding te 
maken met de andere staten. De volgende functionaliteit wordt 
aangeboden door de core:  
* versleuteling en ondertekening van de berichten;  
* controle van de identiteit van de afzender;  
* machtiging van staten en lokale gebruikers;  
* routering van berichten;  
* het in de wachtrij plaatsen van asynchrone berichten indien de 
ontvangende dienst tijdelijk niet beschikbaar is;  
* functionaliteit van meerlandenonderzoek;  
* logging van de uitwisseling van berichten;  
* opslag van inkomende berichten.  
Client -
applicatie  O Naast de core -toepassing kan de Eucaris  II-client -applicatie door een staat 
worden gebruikt. Indien van toepassing worden de core - en client -
applicatie gewijzigd onder auspiciën van de Eucaris -organisatie . 
Beveiligings -
concept  V Het concept is gebaseerd op XML -ondertekening door middel van client -
certificaten en SSL -encryptie door middel van service -certificaten.  
Bericht -
specificaties  V Elke staat moet voldoen aan de berichtspecificaties van de Eucaris -
organisatie en dit hoofdstuk. De specificaties kunnen alleen door de 
Eucaris -organisatie in overleg met de staten worden gewijzigd.  
Samen -
werking en 
steun  V De erkenning van nieuwe staten of een nieuwe functionaliteit staat onder 
auspiciën van de Eucaris -organisatie. De monitoring - en helpdeskfuncties 
worden centraal beheerd door een aangewezen staat.  
 
3.2. Functionele en niet -functionele eisen  
3.2.1.  Algemene functionaliteit  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1087  
 In dit deel worden de belangrijkste algemene functies in algemene bewoor dingen beschreven.  
Nr. Omschrijving  
1. Het systeem maakt het de voertuigregistratieautoriteiten van de staten mogelijk interactief 
vraag - en antwoordberichten uit te wisselen.  
2. Het systeem bevat een gebruikersinterface, waarmee eindgebruikers hun verzoeken kunnen 
verzenden en waarbij de antwoordinformatie zodanig wordt gepresenteerd dat deze 
manueel kan worden verwerkt.  
3. Het systeem faciliteert "broadcasting”, zodat een staat een verzoek naar alle andere staten 
kan zenden. De inkomende antwoorde n worden door de core -applicatie tot één 
antwoordbericht gebundeld, dat naar de gebruikersinterface wordt gezonden (zogeheten 
"meerlandenbevraging”).  
4. Het systeem kan verschillende soorten berichten verwerken. De gebruikersrollen, 
autorisatie, routing, ondertekening en bewaring worden telkens per specifieke dienst 
gedefinieerd.  
5. Het systeem maakt het de staten mogelijk reeksen berichten of berichten met een groot 
aantal verzoeken of antwoorden uit te wisselen. Deze berichten worden asynchroon 
behandel d. 
6. Het systeem plaatst asynchrone berichten in een wachtrij indien de ontvangende staat 
tijdelijk niet bereikbaar is, en garandeert de aflevering van het bericht zodra de bestemming 
opnieuw te bereiken is.  
7. Het systeem slaat inkomende asynchrone ber ichten op totdat deze kunnen worden 
verwerkt.  
8. Het systeem verschaft alleen toegang tot de Eucaris -applicaties van de andere staten, en niet 
tot individuele organisaties in die staten; dit betekent dat elke voertuigregistratieautoriteit 
als enig netwerk toegangspunt tussen haar nationale eindgebruikers en de 
overeenstemmende autoriteiten in de andere staten fungeert.  
9. Op één Eucaris -server kunnen gebruikers van verschillende staten worden gedefinieerd en 
geautoriseerd, conform de rechten van de betrokk en staat.  
10. De berichten bevatten informatie over de verzoekende staat, organisatie en eindgebruiker.  
11. Het systeem faciliteert het bewaren van berichtenverkeer tussen de verschillende staten en 
tussen de coreapplicatie en de nationale registratiesystemen.  
12. Het systeem voorziet in de mogelijkheid dat een specifieke "secretaris” — een organisatie of 
staat die uitdrukkelijk voor deze taak is aangewezen — vastgelegde informatie over 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1088  
 verzonden/ontvangen berichten van alle deelnemende sta ten verzamelt om statistische 
rapporten op te stellen.  
13. Elke staat geeft zelf aan welke bewaarde informatie beschikbaar wordt gesteld voor de 
secretaris, en welke informatie "privé” is.  
14. Het systeem voorziet in de mogelijkheid dat de nationale admi nistrateurs van elke staat 
gebruiksstatistieken opvragen.  
15. Met eenvoudige administratieve opdrachten kunnen nieuwe staten aan het systeem worden 
toegevoegd.  
 
3.2.2.  Bruikbaarheid  
Nr. Omschrijving  
16. Het systeem biedt een interface voor de geautomatiseerde verwerking van berichten door 
back -end-systemen/achterliggende systemen en maakt de integratie van de 
gebruikersinterface in die systemen mogelijk (specifieke gebruikersinterface).  
17. Het systeem is gemakkelijk aan te leren, spreekt voor  zichzelf en bevat een helpfunctie.  
18. Bij het systeem hoort documentatie die bedoeld is om de staten bij te staan op het vlak van 
integratie, operationele activiteiten en toekomstig onderhoud (bv. referentiehandboeken, 
functionele/technische documentati e, praktische gids, …).  
19. De meertalige gebruikersinterface biedt eindgebruikers de mogelijkheid een voorkeurtaal te 
selecteren.  
20. De gebruikersinterface voorziet in de mogelijkheid dat een lokale administrator schermitems 
en gecodeerde informatie in  de nationale taal vertaalt.  
 
3.2.3.  Betrouwbaarheid  
Nr. Omschrijving  
21. Het systeem is ontworpen als een robuust en betrouwbaar operationeel systeem dat 
foutieve manipulaties van operatoren kan verdragen en stroomonderbrekingen of andere 
calamiteiten probleemloos doorstaat. Het systeem moet zonder of met een minimaal verlies 
aan gegevens opnieuw kunnen worden opgestart.  
22. Het systeem moet stabiele en reproduceerbare resultaten opleveren.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1089  
 23. Het systeem is zodanig ontwerpen dat het betrouwbaar func tioneert. Het systeem kan 
worden geïmplementeerd in een configuratie die in elke bilaterale communicatie een 
beschikbaarheid van 98  % garandeert (door middel van redundantie, het gebruik van back -
up servers, enz.).  
24. Het is mogelijk ook delen van het sy steem te gebruiken wanneer sommige componenten 
buiten gebruik zijn (indien staat C niet bereikbaar is, kunnen staten A en B nog altijd met 
elkaar communiceren). Het aantal zwakke punten (single points of failure) in de 
informatieketen moet zo klein mogelij k worden gehouden.  
25. De hersteltijd na een ernstig defect moet minder dan één dag zijn. De uitvaltijd moet tot een 
minimum kunnen worden beperkt door ondersteuning op afstand, bijvoorbeeld door een 
centrale service desk.  
 
3.2.4.  Prestatie  
Nr. Omschrijv ing 
26. Het systeem kan dag en nacht worden gebruikt. Deze beschikbaarheid (dag en nacht) is 
bijgevolg ook vereist voor de achterliggende systemen van de staten.  
27. Het systeem antwoordt snel op verzoeken van de gebruiker, ook wanneer terzelfder tijd op  
de achtergrond andere taken worden uitgevoerd. Deze eis geldt ook voor de achterliggende 
systemen van de deelnemende partijen, zodat een aanvaardbare antwoordtijd kan worden 
gegarandeerd. Een algemene antwoordtijd van maximaal 10 seconden voor één enkel 
verzoek is aanvaardbaar.  
28. Het systeem is als meergebruikerssysteem zodanig ontworpen dat achtergrondtaken kunnen 
voortgaan terwijl de gebruiker "op de voorgrond” andere taken uitvoert.  
29. Het systeem is zodanig ontworpen dat het schaalbaar is en derhalve een eventuele toename 
van het aantal berichten als gevolg van de toevoeging van nieuwe functies of nieuwe 
organisaties of staten aankan.  
 
3.2.5.  Veiligheid  
Nr. Omschrijving  
30. Het systeem is geschikt (bv. wat de beveiligingsmaatregelen betreft)  voor de uitwisseling van 
berichten die gevoelige persoonsgegevens (bv. over eigenaars/houders van voertuigen) 
bevatten die als EU -restricted zijn gerubriceerd.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1090  
 31. Het systeem wordt zodanig onderhouden dat ongeoorloofde toegang tot de gegevens wordt 
voor komen.  
32. Het systeem voorziet in beheer van de rechten en vergunningen van de nationale 
eindgebruikers.  
33. De staten kunnen de identiteit van de verzender controleren (op staatsniveau) door middel 
van XML -handtekeningen.  
34. Staten moeten andere staten uitdrukkelijk toestaan specifieke informatie op te vragen.  
35. Het systeem voorziet op applicatieniveau in een volledig beveiligings - en versleutelingsbeleid 
dat verenigbaar is met het beveiligingsniveau dat in zulke situaties is vereist. Exclusivi teit en 
integriteit van de informatie worden door het gebruik van XML -handtekeningen 
gegarandeerd, en versleuteling door middel van SSL -tunnels.  
36. Alle berichtenverkeer kan worden getraceerd door middel van de logboekfunctie.  
37. Er is voorzien in besc herming tegen aanvallen gericht op wissen (een derde wist een bericht) 
of op herhaling of intrusie (een derde herhaalt of introduceert een bericht).  
38. Het systeem gebruikt TTP -certificaten (Trusted Third Party).  
39. Het systeem kan verschillende certif icaten per staat aan, al naargelang het soort bericht of 
dienst.  
40. Op applicatieniveau zijn voldoende beveiligingsmaatregelen getroffen om niet -
geaccrediteerde netwerken te kunnen gebruiken.  
41. Het systeem is voorzien op de nieuwste beveiligingstechnieken, zoals een XML -firewall.  
 
3.2.6.  Aanpasbaarheid  
Nr. Omschrijving  
42. Het systeem kan met nieuwe berichten en nieuwe functies worden uitgebreid. Aanpassing 
vergt minimale kosten. Dit is te danken aan de gecentraliseerde ontwikkeling  van 
applicatiecomponenten.  
43. De staten kunnen nieuwe soorten berichten definiëren voor bilateraal gebruik. Niet alle 
staten hoeven alle soorten berichten te ondersteunen.  
 
3.2.7.  Ondersteuning en onderhoud  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1091  
 Nr. Omschrijving  
44. Het systeem voorziet in  monitoringsmogelijkheden voor een centrale service desk en/of 
operatoren met betrekking tot het netwerk en de servers in de verschillende staten.  
45. Het systeem voorziet in de mogelijkheid van ondersteuning op afstand door een centrale 
service desk.  
46. Het systeem voorziet in faciliteiten voor probleemanalyse.  
47. Het systeem kan met nieuwe lidstaten worden uitgebreid.  
48. De applicatie kan gemakkelijk worden geïnstalleerd door personeel met een minimum aan 
IT-kwalificaties en -ervaring. De installat ieprocedure moet zoveel mogelijk worden 
geautomatiseerd.  
49. Het systeem voorziet in een permanente test - en acceptatieomgeving.  
50. De jaarlijkse onderhouds - en ondersteuningskosten zijn zo laag mogelijk gehouden, doordat 
marktnormen zijn overgenomen en  de applicatie zodanig is uitgewerkt dat zo weinig 
mogelijk ondersteuning van een centrale service desk vereist is.  
 
3.2.8.  Ontwerpvoorschriften  
Nr. Omschrijving  
51. Het systeem is ontworpen en gedocumenteerd voor een operationele levensduur van 
ettelijke jaren.  
52. Het systeem is zodanig ontworpen dat het onafhankelijk is van de netwerkleverancier.  
53. Het systeem voldoet aan de bestaande apparatuur en programmatuur in de staten, doordat 
het door middel van een op open normen gebaseerde webdienstentechnologie (XML, XSD, 
SOAP, WSDL, HTTP(s), webdiensten, WSS, X.509 enz.) met de registratiesystemen van de 
staten interageert.  
 
3.2.9.  Geldende normen  
Nr. Omschrijving  
54. Het systeem voldoet aan de gegevensbeschermingsvoorschriften van Veror dening (EG) nr. 
45/2001 (artikelen 21, 22 en 23) en Richtlijn 95/46/EG.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1092  
 55. Het systeem voldoet aan de IDA -normen.  
56. Het systeem ondersteunt UTF8.  
 
HOOFDSTUK 4: Evaluatieprocedure overeenkomstig artikel LAW.PRUM.18 [Ex -ante -evaluatie]  
Artikel  1: Vragenlijst  
1. De bevoegde werkgroep van de Raad van de Europese Unie (de “werkgroep van de Raad”) 
stelt een vragenlijst op over elk van de geautomatiseerde gegevensuitwisselingen als bedoeld in de 
artikelen LAW.PRUM.5 [Doelstelling] tot en met LAW.PRUM.17 [U itvoeringsmaatregelen].  
2. Zodra het Verenigd Koninkrijk van oordeel is dat het aan de voorwaarden voor het delen van 
gegevens in de desbetreffende gegevenscategorie voldoet, beantwoordt het de desbetreffende 
vragenlijst.  
Artikel  2: Proefproject  
1. Indien vereist en met het oog op de evaluatie van de resultaten van de vragenlijst voert het 
Verenigd Koninkrijk een proefrun uit in samenwerking met een of meer andere lidstaten die reeds 
gegevens uitwisselen in het kader van Besluit 2008/615/JHA. Het proefproje ct vindt plaats kort voor 
of kort na het evaluatiebezoek.  
2. De voorwaarden en praktische regelingen van dit proefproject zullen door de betrokken 
Raadsgroep worden vastgesteld en worden gebaseerd op een individuele overeenkomst die 
voordien met het Verenigd Koninkrijk is gesloten. De staten die aan het proefproject deelnemen, 
bepalen zelf de praktische details van het project.  
Artikel  3: Evaluatiebezoek  
1. Met het oog op de evaluatie van de resultaten van de vragenlijst vindt een evaluatiebezoek 
plaats.  
2. De voor waarden en praktische regeling van dit bezoek zullen door de betrokken werkgroep 
van de Raad worden vastgesteld en worden vooraf gebaseerd op een individuele overeenkomst 
tussen het Verenigd Koninkrijk en het evaluatieteam. Het Verenigd Koninkrijk staat to e dat het 
evaluatieteam de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens voor de te evalueren categorie(ën) 
controleert, met name door een programma voor het bezoek te organiseren dat rekening houdt met 
de verzoeken van het evaluatieteam.  
3. Binnen een maand na het bezoek stelt het evaluatieteam een verslag op over het 
evaluatiebezoek en zendt het dit voor commentaar toe aan het Verenigd Koninkrijk. Het 
evaluatieteam zal zijn verslag zo nodig herzien op basis van de opmerkingen van het Verenigd 
Koninkrijk.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1093  
 4. Het ev aluatieteam bestaat uit ten hoogste drie deskundigen, aangewezen door de lidstaten 
die deelnemen aan de geautomatiseerde uitwisseling voor de te evalueren gegevenscategorieën; 
deze deskundigen moeten ervaring hebben op het gebied van de betrokken gegevensc ategorie, 
beschikken over een passende nationale veiligheidsmachtiging voor dergelijke aangelegenheden en 
bereid zijn aan ten minste één evaluatiebezoek in een andere staat deel te nemen. In het 
evaluatieteam zit ook een vertegenwoordiger van de Commissie.  
5. De leden van het evaluatieteam eerbiedigen de vertrouwelijke aard van de informatie 
waarvan zij in de uitvoering van hun taak kennis krijgen.  
Artikel  4: Evaluaties op grond van Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad  
Bij de uitvoering van de ev aluatieprocedure als bedoeld in artikel LAW.PRUM.18 [Ex -ante -evaluatie] 
en dit hoofdstuk zal de Raad, via de betrokken Raadsgroep, rekening houden met de resultaten van 
de evaluatieprocedures die zijn uitgevoerd in het kader van de vaststelling van de 
Uitvoeringsbesluiten (EU) 2019/968156 en (EU) 2020/1188157 van de Raad. De betrokken werkgroep 
van de Raad zal een besluit nemen over de noodzaak van de uitvoering van de in artikel 
LAW.PRUM.18, lid  1 [Ex -ante -evaluatie], in hoofdstuk  0, artikel  23, lid  2, van dez e bijlage en in 
artikel  2 van dit hoofdstuk bedoelde proefrun.  
Artikel  5: Verslag aan de Raad  
Met het oog op het besluit bedoeld in artikel LAW.PRUM.18 [Ex -ante -evaluatie] zal aan de Raad een 
algemeen evaluatieverslag worden voorgelegd waarin de resultaten  van de vragenlijsten, het 
evaluatiebezoek en, indien van toepassing, het proefproject worden gepresenteerd.  
  
                                                            
156  Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/968 van de Raad van 6 juni 2019 betreffende de start van de 
geautomatiseerde uitwisseling van DNA -gegevens in het Verenigd Koninkrijk (PB L 156 van 13.6.2019, blz. 8).  
157  Uitvoeringsbesluit (EU) 2020/1188 van de Raad van 6 augustus 2020 betreffende de start van de  
geautomatiseerde uitwisseling van dactyloscopische gegevens in het Verenigd Koninkrijk (PB L  265 van 
12.8.2020, blz.  1). 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1094  
 BIJLAGE LAW -2: PERSOONSGEGEVENS VAN PASSAGIERS   
Persoonsgegevens van passagiers (voor zover verzameld door luchtvaartmaatschappijen):  
1. PNR -bestandslocatie;  
2. Datum van reservering/afgifte van het biljet;  
3. Geplande reisdatum of reisdata;  
4. Naam of namen;  
5. Adres, telefoonnummer en elektronische contactgegevens van de passagier, de personen die de 
vlucht voor de passagier hebben geboekt, personen via wie contact kan worden opgenomen 
met een luchtreiziger en personen die in geval van nood moeten worden geïnformeerd;  
6. Alle beschikbare betalings -/factureringsinformatie (die uitsluitend betrekking heeft op de 
betalingswijzen en de facturering van het vl iegticket, met uitzondering van alle andere 
informatie die niet rechtstreeks verband houdt met de vlucht);  
7. Volledige reisroute voor specifieke PNR;  
8. "Frequent flyer" -informatie (de aanduiding van de luchtvaartmaatschappij of verkoper die het 
programma behee rt, frequent flyer -reisnummer, lidmaatschapsniveau, beschrijving van het 
niveau en code van de alliantie);  
9. Reisbureau/reisagent;  
10. Reisstatus van de passagier, met inbegrip van bevestigingen, check -in-status en "no -show of 
"go-show" -informatie;  
11. Opgesplitste/ opgedeelde PNR -informatie;  
12. Andere aanvullende informatie (OSI), informatie over speciale diensten (SSI) en informatie over 
verzoeken om bijzondere diensten (SSR);  
13. Informatie uit de biljetuitgifte ("ticketing field" -informatie), waaronder het biljetnummer, de 
uitgiftedatum van het reisbiljet, biljettentickets voor enkele reizen en geautomatiseerde 
prijsnotering van reisbiljetten;  
14. Zitplaatsinformatie, waaronder het zitplaatsnummer;  
15. Informatie over gemeenschappelijke vluchtnummers;  
16. Alle bagage -informatie;  
17. De n amen van andere passagiers in het PNR en het aantal passagiers in het PNR dat samen 
reist;  
18. Alle verzamelde API -gegevens (Advance Passenger Information) (soort, nummer, land van 
afgifte en geldigheidsdatum van een identiteitsdocument, nationaliteit, familie naam, 
voornaam, geslacht, geboortedatum, luchtvaartmaatschappij, vluchtnummer, datum van 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1095  
 vertrek, datum van aankomst, luchthaven van vertrek, luchthaven van aankomst, tijdstip van 
vertrek, tijdstip van aankomst);  
19. Alle vroegere wijzigingen in de onder de pu nten  1 tot en met  18 genoemde PNR -gegevens.   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1096  
 BIJLAGE LAW -3: VORMEN VAN CRIMINALITEIT DIE ONDER DE BEVOEGDHEID VAN EUROPOL VALLEN  
— Terrorisme,  
— Georganiseerde misdaad,  
— Drugshandel,  
— Witwasactiviteiten,  
— Misdaad in verband met nucleaire en radioactieve stoffen,  
— Migrantensmokkel,  
— Mensenhandel,  
— Misdaad in verband met gestolen motorvoertuigen,  
— Moord en zware mishandeling,  
— Illegale handel in menselijke organen en weefsels,  
— Ontvoering, wederrechtelijke vrij heidsberoving en gijzeling,  
— Racisme en vreemdelingenhaat,  
— Diefstal en gekwalificeerde diefstal,  
— Illegale handel in cultuurgoederen, met inbegrip van antiquiteiten en kunstvoorwerpen,  
— Zwendel en fraude,  
— Misdrijven tegen de financiële belangen van de Unie,  
— Handel met voorkennis en manipulatie van de financiële markten,  
— Racketeering en afpersing,  
— Namaak van producten en productpiraterij,  
— Vervalsing van administratieve documenten en handel in valse docum enten,  
— Valsemunterij en vervalsing van betaalmiddelen,  
— Computercriminaliteit,  
— Corruptie,  
— Illegale handel in wapens, munitie en explosieven,  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1097  
 — Illegale handel in bedreigde diersoorten,  
— Illegale handel in bedreigde planten - en boomsoorten,  
— Milieucriminaliteit, met inbegrip van verontreiniging vanaf schepen,  
— Illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars,  
— Seksueel misbruik en seksuele uitbuiting inclusief materiaal dat misbruik van kinderen bevat en 
seksuele toenadering to t kinderen,  
— Genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden.   
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1098  
 BIJLAGE LAW -4: VORMEN VAN ZWARE CRI MINALITEIT DIE ONDER  DE BEVOEGDHEID VAN EUROPOL 
VALLEN  
— Terrorisme,  
— Georganiseerde misdaad,  
— Drugshandel,  
— Witwasactiviteiten,  
— Misdaad in verb and met nucleaire en radioactieve stoffen,  
— Migrantensmokkel,  
— Mensenhandel,  
— Misdaad in verband met gestolen motorvoertuigen,  
— Moord en zware mishandeling,  
— Illegale handel in menselijke organen en weefsels,  
— Ontvoering, wederrechtelijke vrijheidsberoving en gijzeling,  
— Racisme en vreemdelingenhaat,  
— Diefstal en gekwalificeerde diefstal,  
— Illegale handel in cultuurgoederen, met inbegrip van antiquiteiten en kunstvoorwerpen,  
— Zwendel en fraude,  
— Misdrijven tegen  de financiële belangen van de Unie,  
— Handel met voorkennis en manipulatie van de financiële markten,  
— Racketeering en afpersing,  
— Namaak van producten en productpiraterij,  
— Vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten,  
— Valsemunterij en vervalsing van betaalmiddelen,  
— Computercriminaliteit,  
— Corruptie,  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1099  
 — Illegale handel in wapens, munitie en explosieven,  
— Illegale handel in bedreigde diersoorten,  
— Illegale handel in bedreigde planten - en boomsoorten,  
— Milieucriminaliteit, met inbegrip van verontreiniging vanaf schepen,  
— Illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars,  
— Seksueel misbruik en seksuele uitbuiting inclusief materiaal dat misbruik van kinderen bevat en 
seksuele toenadering tot kinderen,  
— Genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1100  
 BIJLAGE LAW -5: AANHOUDINGSBEVEL   
Dit bevel is uitgevaardigd door een bevoegde rechterlijke autoriteit. Ik verzoek om aanhouding en 
overlevering van de hieronder genoemde persoon met het oog op  strafvervolging of 
tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel158. 
 
a)  Gegevens betreffende de identiteit van de gezochte persoon:  
 Naam:    
 Voornaam of voornamen:   
 Meisjesnaam, in voorkomend 
geval:   
 Bijnamen, in voorkomend geval:   
 Geslacht:   
 Nationaliteit:   
 Geboortedatum:   
 Geboorteplaats:   
 Verblijfplaats en/of bekend adres:   
 Indien bekend: taal/talen die de 
gezochte persoon begrijpt:   
 Bijzondere 
kenmerken/beschrijving van de 
gezochte persoon:   
 Foto en vingerafdrukken van de gezochte persoon, indien die beschikbaar zijn en mogen 
worden verzonden, of contactadres van de persoon die gecontacteerd moet worden om die 
informatie of een DNA -profiel te verkrijgen (indien deze gegevens beschikbaar zijn en 
toegezonden mogen worden, maar niet zijn opgenomen).  
 
 
                                                            
158 Dit bevel moet gesteld of vertaald zijn in één van de officiële talen van de uitvoerende staat, 
indien die staat bekend is, of in ee n andere taal die door die staat is aanvaard.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1101  
 b) Besluit dat aan dit aanhoudingsbevel ten grondslag ligt:  
1. Aanhoudingsbevel of een 
gelijkwaardige rechterlijke 
beslissing:   
 Soort:   
2. Voor tenuitvoerlegging vatbaar 
vonnis:   
 Referentie:   
 
 
c) Gegevens betreffende de duur van de straf:  
1. Maximumduur van de 
vrijheidsstraf of tot 
vrijheidsbeneming strekkende 
maatregel die voor het strafbare 
feit/de strafbare feiten kan 
worden opgelegd:   
2. Duur van de opgelegde 
vrijheidsstraf of tot 
vrijheidsbeneming strekkende 
maatregel:   
 Nog uit te zitten straf:   
 
 
  d) Is de betrokkene in persoon verschenen op het proces dat heeft geleid tot de beslissing:  
 1. ☐ Ja, de betrokkene is in persoon verschenen op het proces dat heeft geleid tot de 
beslissing.  
 2. ☐ Neen, de betrokkene is niet in persoon verschenen op het proces dat heeft geleid tot 
de beslissing.  
3. Indien u het vakje "neen" (keuzemogelijkheid 2) heeft aangekruist, gelieve een van de 
volgende gevallen te bevestigen, indien van toepassing:  
 ☐ 3.1a.  de betrokkene is persoonlijk gedagvaard op … (dag/maand/jaar) en daarbij 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1102  
 op de hoogte gebracht van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot d e 
beslissing heeft geleid, en ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kan 
worden gegeven wanneer hij niet op het proces verschijnt;  
OF 
☐ 3.1b.  de betrokkene is niet persoonlijk gedagvaard, maar is anderszins 
daadwerkelijk officieel in kennis gestel d van het tijdstip en de plaats van het proces 
dat tot de beslissing heeft geleid zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat de 
betrokkene op de hoogte was van het voorgenomen proces, en is ervan in kennis 
gesteld dat een beslissing kan worden gegeven wa nneer hij niet op het proces 
verschijnt;  
OF 
☐ 3.2. de betrokkene was op de hoogte van de voorgenomen rechtszitting, heeft 
een zelf gekozen of van overheidswege toegewezen raadsman gemachtigd 
zijn verdediging op die zitting te voeren, en is op die zittin g ook werkelijk 
door die raadsman verdedigd;  
OF 
☐ 3.3. nadat de beslissing aan de betrokkene is betekend op … (dag/maand/jaar) 
en hij uitdrukkelijk is geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of 
een procedure in hoger beroep, waarbij hij het recht heeft aanwezig te zijn, 
waarbij de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw 
bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de 
oorspronkelijke beslissing  
☐ heeft de betrokkene uitdrukkelijk te kennen gegeven dat hij de beslissing 
niet betwist;  
 
OF 
 
☐ heeft de betrokkene niet binnen de voorgeschreven termijn verzet of 
hoger beroep aangetekend;  
OF 
☐ 3.4. de beslissing is niet persoonlijk aan de betrokkene betekend, maar  
– de beslissing zal hem na overlevering onverwijld persoonlijk worden 
betekend, en  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1103  
 – de betrokkene zal na  de betekening van de beslissing uitdrukkelijk 
worden geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een 
procedure in hoger beroep, waarbij hij het recht heeft aanwezig te 
zijn, waarbij de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw 
bewijsmate riaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van 
de oorspronkelijke beslissing, en  
– de betrokkene zal worden geïnformeerd over de termijn waarover hij 
beschikt om verzet of hoger beroep aan te tekenen, namelijk … dagen.  
4. Als u punt  3.1b, 3.2 o f 3.3 heeft aangekruist, vermeld op welke wijze aan de 
desbetreffende voorwaarde is voldaan:  
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………  
 
 
e) Strafbare feiten:  
 Dit bevel heeft betrekking op in 
totaal   … strafbare feiten.  
 Beschrijving van de omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd/de strafbare 
feiten zijn gepleegd, met inbegrip van het tijdstip, de plaats en de mate van betrokkenheid van 
de gezochte persoon bij het strafbare feit/de strafbare feiten  
  
 Aard en wettelijke kwalificatie van het strafbare feit/de strafbare feiten en toepasselijke 
wettelijke bepaling/wetboek:  
  
  
I. Het volgende geldt alleen indien zowel de uitvaardigende als de uitvoerende staat een 
kennisgeving uit hoofde van artikel LAW.SURR 79, lid  4 [Toepassingsgebied], van de 
Overeenkomst heeft gedaan: vink, in voorkomend geval, een of meer van de volgende 
strafbare feiten aan, als omschreven in het recht van de uitvaardigende staat, waarop in de 
uitvaardigende staat een vrijheidss traf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel 
staat met een maximumduur van ten minste drie jaar:  
 ☐ deelneming aan een criminele organisatie,  
☐ terrorisme als omschreven in bijlage LAW -7 van de overeenkomst,  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1104  
 ☐ mensenhandel,  
☐ seksuele ui tbuiting van kinderen en kinderpornografie,  
☐ illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen,  
☐ illegale handel in wapens, munitie en explosieven,  
☐ corruptie, met inbegrip van omkoping,  
☐ fraude, met inbegrip van fraude die de finan ciële belangen van het Verenigd Koninkrijk, een 
lidstaat of de Unie schaadt,  
☐ witwassen van opbrengsten van misdrijven,  
☐ valsemunterij,  
☐ computergerelateerde criminaliteit,  
☐ milieumisdrijven, met inbegrip van de illegale handel in bedreigde diersoorten en bedreigde 
plantensoorten en -variëteiten,  
☐ hulp bij illegale binnenkomst en illegaal verblijf,  
☐ moord, zware mishandeling,  
☐ illegale handel in menselijke organen en weefsels,  
☐ ontvoering, wederrechtelijke vrijheidsberoving en gijzeling,  
☐ racisme en vreemdelingenhaat,  
☐ georganiseerde of gewapende diefstal,  
☐ illegale handel in cultuurgoederen, met inbegrip van antiqu iteiten en kunstvoorwerpen,  
☐ oplichting,  
☐ racketeering en afpersing,  
☐ namaak van producten en productpiraterij,  
☐ vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten,  
☐ vervalsing van betaalmiddelen,  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1105  
 ☐ illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars,  
☐ illegale handel in nucleaire of radioactieve stoffen,  
☐ handel in gestolen voertuigen,  
☐ verkrachting,  
☐ opzettelijke brandstichting,  
☐ misdrijven die onder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof vallen,  
☐ kaping van vliegtuigen, schepen of ruimtevaartuigen,  
☐ sabotage.  
II. Volledige omschrijving van het strafbare feit of de strafbare feiten die niet onder de in punt  I 
genoemde strafbare feiten vallen:  
  
 
 
f) Andere voor de zaak relevante omstandigheden (facultatieve informatie):  
(Noot: bijvoorbeeld opmerkingen over extra -territorialiteit, stuiting van de verjaring en andere 
gevolgen van het strafbare feit)  
  
 
 
g) Dit bevel heeft tevens betrekking op de inbeslagneming en de overdracht van voorwerpen die 
als bewijsmiddel moeten dienen:  
 
Dit bevel heeft tevens betrekking op de inbeslagneming en de overdracht van voorwerpen die 
de gezochte persoon uit het strafbare fei t heeft verkregen:  
 
Beschrijving en plaats van de voorwerpen (indien bekend):  
  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1106  
  
h) Het strafbare feit/de strafbare feiten op grond waarvan dit bevel is uitgevaardigd, is/zijn 
strafbaar gesteld  
met/heeft (hebben) geleid tot een vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende 
maatregel welke levenslange vrijheidsbeneming meebrengt:  
  
 de uitvaardigende staat zal op verzoek van de uitvoerende staat de garantie geven dat hij:  
  
  
 ☐ de opgelegde straf of maatregel zal herzien – op verzoek of ten minste na 20 jaar,  
  
en/of  
 
☐ de toepassing zal aanmoedigen van gratiemaatregelen die strekken tot niet -uitvoering van 
die straf of maatregel, waar de betrokkene krachtens het recht of de praktijk van de 
uitvaardigende staat om mag verzoeken.  
 
 
i)  Rechterlijke autoriteit die het bevel heeft uitgevaardigd:  
 Officiële naam:    
 Naam van haar 
vertegenwoordiger:1  
 Functie (titel/rang):   
 Dossiernummer:   
 Adres:   
 Tel.: (landnummer) (netnummer)   
                                                            
1 In de verschillende taalversies wordt een verwijzing naar de "drager" van de rechterlijke autoriteit 
opgenomen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1107  
  Faxnummer: (landnummer) 
(netnummer)   
 E-mailadres:   
 Adresgegevens van de persoon die 
moet worden gecontacteerd om 
de nodige praktische afspraken te 
maken voor de overlevering:   
 Indien een centrale autoriteit is belast met de administratieve toezending en ontvangst van 
aanhoudingsbevelen:  
 Naam van de centrale autoriteit:   
 Contactpersoon, indien van 
toepassing (titel/rang en naam):   
 Adres:   
 Tel.: (landnummer) (netnummer)   
 Faxnummer: (landnummer) 
(netnummer)   
 E-mailadres:   
 Handtekening van de 
uitvaardigende rechterlijke 
autoriteit en/of haar 
vertegenwoordiger:   
 Naam:   
 Functie (titel/rang):   
 Datum:   
 Officiële stempel (indien beschikbaar):  
 
 
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1108  
 BIJLAGE LAW -6: UITWISSELING VAN INF ORMATIE UIT HET STRAFREGISTER — TECH NISCHE EN 
PROCEDURELE SPECIFIC ATIES   
HOOFDSTUK 1 – ALGEMENE BEPALINGEN  
Artikel  1: Doelstelling  
Deze bijlage heeft tot doel de nodige procedurele en technische bepalingen vast te stellen voor de 
tenuitvoerlegging van deel  drie, titel  IX [Uitwisseling van informatie uit het strafregister].  
Artikel  2: Communicatienetwerk  
1. De elektronische uitwisseling van gegevens uit strafregisters tussen, enerzijds, een lidstaat 
en, anderzijds, het Verenigd Koninkrijk vindt plaats door middel van een gemee nschappelijke 
communicatie -infrastructuur die voorziet in versleutelde communicatie.    
2. Het communicatienetwerk van de Trans European Services for Telematics between 
Administrations (TESTA) moet worden gebruikt als gemeenschappelijke communicatie -
infrastructuur. Eventuele verdere ontwikkelingen op dat gebied of een alternatief beveiligd netwerk 
zorgen ervoor dat de bestaande gemeenschappelijke communicatie -infrastructuur blijft voldoen aan 
de beveiligingsvereisten die geschikt zijn voo r de uitwisseling van informatie uit het strafregister.  
Artikel  3: Interconnectiesoftware  
1. De staten maken gebruik van gestandaardiseerde interconnectiesoftware waarmee hun 
bevoegde autoriteiten kunnen worden verbonden met de gemeenschappelijke communicatie -
infrastructuur teneinde de gegevens uit het strafregister elektronisch met de andere staten uit te 
wisselen overeenkomstig de bepalingen van deel  drie, titel  IX [Uitwisseling van informatie uit het 
strafregister] en de onderhavige bijlage.  
2. Voor de lidstat en is de interconnectiesoftware de Ecris -referentie -implementatiesoftware of 
hun nationale Ecris -implementatiesoftware, indien nodig aangepast ten behoeve van de informatie -
uitwisseling met het Verenigd Koninkrijk, zoals bepaald in deze overeenkomst.  
3. Het Verenigd Koninkrijk is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het gebruik van zijn 
eigen interconnectiesoftware. Daartoe zorgt het Verenigd Koninkrijk er uiterlijk vóór de 
inwerkingtreding van deze overeenkomst voor dat zijn nationale interconnectiesoftw are 
functioneert overeenkomstig de protocollen en technische specificaties die zijn vastgesteld voor de 
Ecris -referentie -implementatiesoftware en eventuele verdere technische vereisten die door eu -LISA 
zijn vastgesteld.  
4. Het Verenigd Koninkrijk zorgt ook vo or de uitvoering van eventuele latere technische 
aanpassingen van zijn nationale interconnectiesoftware die vereist zijn als gevolg van wijzigingen in 
de technische specificaties voor de Ecris -referentie -implementatiesoftware, of wijzigingen in 
eventuele v erdere technische voorschriften die door eu -LISA zijn vastgesteld. Daartoe zorgt de Unie 
ervoor dat het Verenigd Koninkrijk zonder onnodige vertraging in kennis wordt gesteld van geplande 
wijzigingen van de technische specificaties of eisen en dat zij alle  informatie ontvangt die het 
Verenigd Koninkrijk nodig heeft om aan zijn verplichtingen uit hoofde van deze bijlage te voldoen.  
Artikel  4: Informatie die moet worden verstrekt in kennisgevingen, verzoeken en antwoorden  
1. Alle in artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen] bedoelde kennisgevingen bevatten de 
volgende verplichte gegevens:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1109  
 (a) de veroordeelde (volledige naam, geboortedatum, geboorteplaats (stad en land), geslacht, 
nationaliteit en, indien van toepassing, vroegere namen),  
(b) de aard van de veroordelin g (datum van de veroordeling, naam van de rechtbank, datum 
waarop de rechterlijke beslissing definitief is geworden),  
(c) het aan de veroordeling ten grondslag liggende strafbaar feit (datum waarop het is gepleegd, 
omschrijving of rubricering, en vermelding va n de toepasselijke wetgeving), en  
(d) de inhoud van de veroordeling, met name de opgelegde maatregel of straf, eventuele 
bijkomende straffen, veiligheidsmaatregelen en latere beslissingen met betrekking tot de 
tenuitvoerlegging van de straf.  
2. De volgende facult atieve informatie wordt verstrekt in kennisgevingen die zijn opgenomen 
in het strafregister (punten  a) tot en met  d)) of beschikbaar zijn voor de centrale autoriteit 
(punten  e) tot en met  h)): 
(a) de namen van de ouders van de veroordeelde,  
(b) het referentienumme r van de veroordeling,  
(c) de plaats waar het strafbaar feit is gepleegd,  
(d) ontzettingen als gevolg van de veroordeling,  
(e) het identiteitsnummer van de veroordeelde of de soort en het nummer van zijn 
identificatiedocument,  
(f) vingerafdrukken van de betrokkene,  
(g) voor z over van toepassing, pseudoniemen en/of bijnamen,  
(h) gezichtsopname.  
Daarnaast kunnen alle andere gegevens over veroordelingen die in het strafregister zijn opgenomen, 
worden doorgegeven.  
3. Alle in artikel LAW.EXINF.125 [Verzoeken om informatie] bedoelde verzoe ken om 
inlichtingen worden ingediend in een gestandaardiseerd elektronisch formaat volgens het model in 
hoofdstuk  2 [Formulieren] van deze bijlage, in een van de officiële talen van de aangezochte staat.  
4. Alle antwoorden op verzoeken als bedoeld in artikel LAW.EXINF.126 [Antwoorden op 
verzoeken] worden ingediend in een gestandaardiseerd elektronisch formaat volgens het model in 
hoofdstuk  2 [Formulieren] van deze bijlage en gaan vergezeld van een lijst van veroordelingen, 
overeenkomstig het nationale recht. D e aangezochte staat antwoordt in een van zijn officiële talen 
of in een andere taal die door beide Partijen wordt aanvaard. Het Verenigd Koninkrijk , enerzijds, en 
de Unie, namens een van zijn lidstaten, anderzijds, kunnen het gespecialiseerd comité voor 
rechtshandhaving en justitiële samenwerking in kennis stellen van de taal of talen die het aanvaardt 
naast de officiële taal of talen van die staat.  
5. Het gespecialiseerd comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking stelt 
eventuele wijzigingen van de in de leden  3 en  4 bedoelde formulieren in hoofdstuk  2 [Formulieren] 
van deze bijlage vast.  
Artikel  5: Formaat voor het verzenden van gegevens  
1. Bij het doorgeven van informatie overeenkomstig artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgevingen] 
en artikel LAW.EXINF.12 6 [Antwoorden op verzoeken] betreffende de naam of de wettelijke 
kwalificatie van het strafbaar feit en de toepasselijke wettelijke bepalingen, verwijzen de staten naar 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1110  
 de overeenkomstige code voor elk van de in de doorzending genoemde strafbare feiten, zo als 
bepaald in de tabel met strafbare feiten in hoofdstuk  3 van deze bijlage [Gestandaardiseerd formaat 
voor het verzenden van gegevens]. Bij wijze van uitzondering wordt, indien het strafbare feit niet 
met een specifieke subcategorie overeenkomt, de “open  categorie” -code van de relevante of meest 
nabije categorie strafbare feiten of, bij ontstentenis daarvan, een code voor “andere strafbare 
feiten” voor dat specifieke strafbaar feit gebruikt.  
2. De staten kunnen ook beschikbare informatie betreffende de graad  van voltooiing en de 
graad van deelneming en, in voorkomend geval, het bestaan van volledige of gedeeltelijke uitsluiting 
van strafrechtelijke aansprakelijkheid, verstrekken.  
3. Bij het doorgeven van informatie overeenkomstig artikel LAW.EXINF.123 [Kennisgev ingen] 
en artikel LAW.EXINF.126 [Antwoorden op verzoeken] met betrekking tot de inhoud van de 
veroordeling, met name de sanctie en eventuele aanvullende straffen, veiligheidsmaatregelen en 
latere besluiten tot wijziging van de tenuitvoerlegging van de sanc tie, verwijzen de staten naar de 
overeenkomstige code voor elk van de in de toezending bedoelde sancties en maatregelen, zoals 
bepaald in de tabel met sancties en maatregelen in hoofdstuk  3 van deze bijlage [Gestandaardiseerd 
formaat voor het verzenden van  gegevens]. Bij wijze van uitzondering wordt, indien de sanctie of 
maatregel niet met een specifieke subcategorie overeenkomt, voor die specifieke sanctie of 
maatregel de code “open categorie” van de desbetreffende of meest nabije categorie straffen en 
maa tregelen of, bij ontstentenis daarvan, de code “andere sancties en maatregelen” gebruikt.  
4. De staten verstrekken tevens, indien van toepassing, de beschikbare informatie over de aard 
van en/of de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de opgelegde sancti e of maatregel, zoals 
bepaald in de tabel met parameters van hoofdstuk  3 van deze bijlage [Gestandaardiseerd formaat 
voor het verzenden van gegevens]. De parameter “niet -strafrechtelijke uitspraak” wordt alleen 
vermeld in gevallen waarin informatie over ee n dergelijke uitspraak vrijwillig wordt verstrekt door de 
staat van nationaliteit van de betrokkene, wanneer wordt geantwoord op een verzoek om 
informatie over veroordelingen.  
5. De staten verstrekken het gespecialiseerd comité voor rechtshandhaving en justit iële 
samenwerking de volgende informatie, met name met het oog op de verspreiding van deze 
informatie onder andere staten:  
(a) de lijst van nationale strafbare feiten in elk van de categorieën waarnaar wordt verwezen in 
de tabel met strafbare feiten in hoofdst uk 3 van deze bijlage [Gestandaardiseerd formaat voor 
het verzenden van gegevens]. De lijst bevat de benaming of wettelijke kwalificatie van het 
strafbaar feit en een verwijzing naar de toepasselijke rechtsregels. Daarbij kan ook een korte 
omschrijving van  de bestanddelen van het strafbare feit worden gevoegd;  
(b) de lijst van soorten straffen, eventuele bijkomende straffen en veiligheidsmaatregelen en 
eventuele latere beslissingen tot wijziging van de strafuitvoering, zoals die in het nationale 
recht van de staten zijn omschreven, in elk van de in de tabel met straffen en maatregelen in 
hoofdstuk  3 van deze bijlage [Gestandaardiseerd formaat voor het verzenden van gegevens] 
bedoelde categorieën. Daarbij kan ook een korte omschrijving van de specifieke straf o f 
maatregel worden gevoegd.  
6. De staten werken de in lid  5 bedoelde lijsten en omschrijvingen op gezette tijden bij. 
Geactualiseerde informatie moet worden toegezonden aan het gespecialiseerd comité voor 
rechtshandhaving en justitiële samenwerking.  
7. Het gespe cialiseerd comité voor rechtshandhaving en justitiële samenwerking stelt 
eventuele wijzigingen van de in de leden  1 tot en met  4 bedoelde tabellen in hoofdstuk  3 van deze 
bijlage [Gestandaardiseerd formaat voor het verzenden van gegevens] vast.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1111  
 Artikel  6: Continuïteit van verzendingen  
Indien de elektronische wijze van toezending van gegevens tijdelijk niet beschikbaar is, verstrekken 
de staten de gegevens op zodanige wijze dat zij schriftelijk kunnen worden vastgelegd, en wel op 
zodanige wijze dat de centra le autoriteit van de aangezochte staat de echtheid ervan kan vaststellen 
gedurende de gehele periode waarin de gegevens niet beschikbaar zijn.  
Artikel  7: Statistieken en rapportering  
1. De elektronische uitwisseling van gegevens uit het strafregister overeenk omstig deel drie, 
titel IX [Uitwisseling van informatie uit het strafregister] wordt regelmatig geëvalueerd. De evaluatie 
wordt gebaseerd op de statistieken en verslagen van de betrokken staten.  
2. Elke staat stelt statistieken op over de door de interconnect iesoftware gegenereerde 
uitwisseling en zendt deze elke maand toe aan het speciaal comité voor rechtshandhaving en 
justitiële samenwerking en aan eu -LISA. De lidstaten verstrekken het gespecialiseerd comité voor 
rechtshandhaving en justitiële samenwerking en eu -LISA ook statistieken over het aantal 
onderdanen van andere staten dat op hun grondgebied is veroordeeld en over het aantal 
veroordelingen.  
Artikel  8: Technische specificaties  
De lidstaten nemen bij de uitvoering van deze overeenkomst gemeenschappeli jke technische 
specificaties in acht voor de elektronische uitwisseling van gegevens uit het strafregister, zoals 
bepaald door eu -LISA, en passen hun systemen zo nodig onverwijld aan.  
 
HOOFDSTUK 2 - FORMULIEREN  
Verzoek om informatie uit het strafregister  
a) Gegevens over de verzoekende staat:  
Staat:  
Centrale autoriteit(en):  
Contactpersoon:  
Telefoon (met kengetal):  
Fax (met kengetal):  
E-mailadres:  
Correspondentieadres:  
Dossiernummer, indien bekend:  
 
b) Gegevens over de identiteit van de persoon op wie het verzoek betrekking heeft  (1): 
Volledige naam (voornaam en alle familienamen):  
Vroegere namen:  
Voor zover van toepassing, pseudoniemen en/of bijnamen:  
Geslacht: M ☐ V ☐ 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1112  
 Nationaliteit:  
Geboortedatum (in cijfers: dd/mm/jjjj):  
Geboorteplaats (stad en land):  
Naam vader:  
Naam moeder:  
Verblijfplaats of bekend adres:  
Persoonlijk identiteitsnummer of type en nummer van het identiteitsdocument:  
Vingerafdrukken:  
Gezichtsopname:  
Andere beschikbare identiteitsgegevens:  
 
c) Doel van het verzoek:  
Gelieve aan te  kruisen wat van toepassing is.  
 
1) ☐ strafrechtelijke procedure (gelieve de naam van de autoriteit waarbij de strafzaak 
aanhangig is en, indien bekend, het referentienummer te vermelden) …  
... 
2) ☐ verzoek buiten het kader van een strafrechtelijke procedure (gelieve de naam van de 
autoriteit waarbij de strafzaak aanhangig is en, indien bekend, het referentienummer te 
vermelden; gelieve het betreffende vakje aan te kruisen):  
i) ☐ van een gerechtelijke autoriteit …  
... 
ii) ☐ verzoek van een bevoe gde administratieve autoriteit …  
... 
iii) ☐ verzoek van de betrokkene om gegevens uit zijn strafregister …  
... 
 
Doel van het verzoek om informatie/inlichtingen:  
Verzoekende autoriteit:  
☐ De betrokkene stemt niet toe in de verstrekking van de gegevens (indien de betrokkene volgens 
de wetgeving van de verzoekende staat om toestemming is verzocht).  
Contactpersoon voor het geval dat aanvullende informatie vereist is:  
Naam:  
Telefoonnummer:  
E-mailadres:  
Andere informatie (bv. urgentie van het verzoek):  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1113  
 Antwoord op het verzoek  
Informatie over de betrokkene  
Gelieve aan te kruisen wat van toepassing is.  
De ondergetekende autoriteit bevestigt:  
☐ dat het strafregister geen gegevens over veroordelingen jegens de betrokkene bevat;  
☐ dat het strafregister gegevens over veroordelingen jegens de betrokkene vermeldt; een 
uittreksel uit het strafregister is bij dit antwoord gevoegd;  
☐ 
  dat het strafregister andere gegevens over veroordelingen jegens de betrokkene vermeldt; 
deze gegevens zijn b ijgevoegd (facultatief);  
☐ dat het strafregister gegevens over veroordelingen jegens de betrokkene vermeldt, maar dat de 
staat van veroordeling verbiedt deze gegevens voor enig ander doel dan strafrechtelijke 
vervolging mee te delen. Het verzoek om nade re inlichtingen kan rechtstreeks worden gericht 
aan … (gelieve de staat van veroordeling te vermelden);  
☐ dat volgens de wetgeving van de aangezochte staat geen gevolg kan worden gegeven aan een 
verzoek voor andere doeleinden dan een strafrechtelijke pr ocedure.  
Contactpersoon voor het geval dat aanvullende informatie vereist is:  
Naam:  
Telefoonnummer:  
E-mailadres:  
Andere informatie (beperkingen op het gebruik van de gegevens voor verzoeken buiten het kader 
van een strafrechtelijke procedure):  
Gelieve te vermelden hoeveel bladzijden aan het antwoordformulier zijn gehecht:  
Gedaan te  
op 
Handtekening en officieel stempel (in voorkomend geval):  
Naam en functie/organisatie:  
Voeg in voorkomend geval een uittreksel uit het strafregister bij en zend dit samen met het 
antwoord aan de verzoekende staat toe. Het formulier en het uittreksel uit het strafregister 
behoeven niet te worden vertaald in de taal van de verzoekende staat.  
 
(1) Om de identiteit van de betrokkene te kunnen bepalen, moeten zoveel mogelijk gegevens 
worden verstrekt.  
 
HOOFDSTUK 3 — GESTANDAARDISEERD FORMAAT VOOR HET VERZENDEN VAN GEGEVENS  
Gemeenschappelijke tabel van categorieën strafbare feiten, met een tabel van parameters, als 
bedoeld in hoofdstuk  1, artikel  5, leden  1 en  2 [Formaat voor h et verzenden van gegevens]  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1114  
 Code  Categorieën en subcategorieën straffen en maatregelen  
0100  00 
open 
categorie  Misdrijven die onder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof vallen  
0101  00 Genocide  
0102  00 Misdaden tegen de menselijkheid  
0103  00 Oorlogsmisdaden  
0200  00 
open 
categorie  Deelneming aan een criminele organisatie  
0201  00 Leiden van een criminele organisatie  
0202  00 Willens en wetens deelnemen aan de criminele activiteiten van een criminele 
organisatie  
0203  00 Willens en wetens deelnemen aan de niet -criminele activiteiten van een criminele 
organisatie  
0300  00 
open 
categorie  Terrorisme  
0301  00 Leiden van een terroristische groep  
0302  00 Willens en wetens deelnemen aan de activiteiten van een terroristische groep  
0303  00 Financiering van terrorisme  
0304  00 Publiekelijk uitlokken van het plegen van een terroristisch misdrijf  
0305  00 Werving of training voor terrorisme  
0400  00 
open 
categorie  Mensenhandel  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1115  
 0401  00 Mensenhandel om arbeid of diensten uit te buiten  
0402  00 Mensenhandel om de prostitutie van anderen uit te buiten, of met het oog op andere 
vormen van seksuele uitbuiting  
0403  00 Mensenhandel om organen of menselijk weefsel weg te nemen  
0404  00 Mensenhandel met het oog op slavernij, praktijken die vergelijkbaa r zijn met slavernij 
of dienstbaarheid van een minderjarige  
0405  00 Mensenhandel om arbeid of diensten van een minderjarige uit te buiten  
0406  00 Mensenhandel om de prostitutie van minderjarigen uit te buiten, of met het oog op 
andere vormen van seksuele  uitbuiting van minderjarigen  
0407  00 Mensenhandel om bij een minderjarige organen of menselijk weefsel weg te nemen  
0408  00 Mensenhandel met het oog op slavernij, praktijken die vergelijkbaar zijn met slavernij 
of dienstbaarheid van een minderjarige  
0500  00 
open 
categorie  Illegale handel  (1) en andere strafbare feiten met betrekking tot wapens, 
vuurwapens, met inbegrip van delen en onderdelen, munitie en explosieven  
0501  00 Illegale vervaardiging van wapens, vuurwapens, met inbegrip van delen en 
onde rdelen, munitie en explosieven  
0502  00 Illegale vervaardiging van wapens, vuurwapens, met inbegrip van delen en 
onderdelen, munitie en explosieven op nationaal niveau  (2) 
0503  00 Illegale uitvoer of invoer van wapens, vuurwapens, met inbegrip van delen e n 
onderdelen, munitie en explosieven  
0504  00 Ongeoorloofd bezit of gebruik van wapens, vuurwapens, met inbegrip van delen en 
onderdelen, munitie en explosieven  
0600  00 
open 
categorie  Schade toebrengen aan het milieu  
0601  00 Het doden, vernietigen of beschadigen van beschermde dier - en plantensoorten  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1116  
 0602  00 Illegale lozing in lucht, bodem of water van verontreinigende stoffen of ioniserende 
straling  
0603  00 Strafbare feiten in verband met afval, inclusief gevaarlijk afval  
0604  00 Strafbare feiten in verband met illegale handel  (1) in beschermde dier - en 
plantensoorten of delen daarvan  
0605  00 Onopzettelijke strafbare feiten in verband met het milieu  
0700  00 
open 
categorie  Strafbare feiten in verband met drugs of precursoren, en andere strafbare feiten 
tegen de volksgezondheid  
0701  00 Strafbare feiten in verband met illegale handel  (3) in verdovende middelen, 
psychotrope stoffen en precursoren die niet louter voor eigen persoonlijk gebruik zijn 
bestemd  
0702  00 Illegaal gebruik van drugs en het l outer voor eigen persoonlijk gebruik verwerven, 
bezitten, vervaardigen of produceren ervan  
0703  00 Anderen helpen bij of aanzetten tot het illegale gebruik van verdovende middelen of 
psychotrope stoffen  
0704  00 Vervaardiging of productie van verdovende m iddelen die niet louter voor persoonlijk 
gebruik zijn bestemd  
0800  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen personen  
0801  00 Moord of opzettelijke doodslag  
0802  00 Moord of opzettelijke doodslag met verzwarende omstandigheden  (4) 
0803  00 Onopzettelijke  doodslag  
0804  00 Moord of opzettelijke doodslag van een pasgeboren kind door zijn/haar moeder  
0805  00 Illegale vruchtafdrijving  
0806  00 Illegale euthanasie  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1117  
 0807  00 Strafbare feiten in verband met het plegen van zelfmoord  
0808  00 Geweldpleging met de dood tot gevolg  
0809  00 Veroorzaken van ernstige lichamelijke letsels, verminking of blijvende invaliditeit  
0810  00 Onopzettelijk veroorzaken van ernstige lichamelijke letsels, verminking of blijvende 
invaliditeit  
0811  00 Veroorzaken van kleinere licham elijke letsels  
0812  00 Onopzettelijk veroorzaken van kleinere lichamelijke letsels  
0813  00 Blootstellen aan levensgevaar of gevaar voor ernstige lichamelijke letsels  
0814  00 Foltering  
0815  00 Nalaten om hulp en bijstand te verlenen  
0816  00 Strafbare feiten in verband met het wegnemen van organen of weefsel zonder 
machtiging of toestemming  
0817  00 Strafbare feiten in verband met de illegale handel  (3) in menselijke organen en 
weefsels  
0818  00 Huiselijk geweld of huiselijke bedreiging  
0900  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen de vrijheid en waardigheid van personen en andere 
beschermde belangen, inclusief racisme en xenofobie  
0901  00 Ontvoering, ontvoering voor losgeld, illegale vrijheidsberoving  
0902  00 Onwettige arrestatie of vrijheidsberovi ng door een overheidsinstantie  
0903  00 Gijzeling  
0904  00 Kaping van vliegtuigen of schepen  
0905  00 Belediging, laster, eerroof, minachting  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1118  
 0906  00 Bedreigingen  
0907  00 Dwang, pressie, stalken, intimidatie of agressie van psychologische of emotionele aard  
0908  00 Afpersing  
0909  00 Afpersing met bezwarende omstandigheden  
0910  00 Illegale toegang tot particulier eigendom  
0911  00 Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, uitgezonderd illegale toegang tot particulier 
eigendom  
0912  00 Strafbare feiten tegen de bescherming van persoonsgegevens  
0913  00 Illegale interceptie van gegevens of communicatie  
0914  00 Discriminatie op grond van geslacht, ras, seksuele geaardheid, religie of etnische 
afkomst  
0915  00 Publiekelijk aanzetten tot rassendiscriminatie  
0916  00 Publiekelijk aanzetten tot rassenhaat  
0917  00 Chantage  
1000  00 
open 
categorie  Seksuele strafbare feiten  
1001  00 Verkrachting  
1002  00 Verkrachting met verzwarende omstandigheden  (5) (uitgezonderd verkrachting van 
een minderjarige)  
1003  00 Aanranding  
1004  00 Pooieren voor prostitutie of seksuele handelingen  
1005  00 Openbare schennis van de eerbaarheid  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1119  
 1006  00 Ongewenst seksueel gedrag  
1007  00 Het zich aanbieden van prostituees  
1008  00 Seksuele uitbuiting van kinderen  
1009  00 Strafbare feiten in verband met kinderpornografie of aanstootgevende afbeeldingen 
van minderjarigen  
1010  00 Verkrachting van een minderjarige  
1011  00 Aanranding van een minderjarige  
1100  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen het familierecht  
1101  00 Illegale seksuele betrekkingen tussen naaste familieleden  
1102  00 Polygamie  
1103  00 Zich onttrekken aan de onderhouds - of alimentatieverplichting  
1104  00 Verwaarlozen of in de steek laten van een minderjarige of een gehandicapte persoon  
1105  00 Niet -nakoming van een bevel een minderjarige af te staan of verberging van een 
minderjarige  
1200  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen de staat, de openbare orde, de rechtsgang of ambtenaren  
1201  00 Spionage  
1202  00 Hoogverraad  
1203  00 Strafbare feiten in verband  met verkiezingen en referenda  
1204  00 Aanslag op het leven of de gezondheid van het staatshoofd  
1205  00 Smaad jegens de staat, de natie of symbolen van de staat  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1120  
 1206  00 Smaad of weerspannigheid jegens een vertegenwoordiger van het overheidsgezag  
1207  00 Afpersing, dwang, pressie jegens een vertegenwoordiger van het overheidsgezag  
1208  00 Aanslag op of bedreiging van een vertegenwoordiger van het overheidsgezag  
1209  00 Strafbare feiten in verband met de openbare orde of verstoring van de openbare  rust 
1210  00 Geweld tijdens sportmanifestaties  
1211  00 Diefstal van openbare of administratieve documenten  
1212  00 Obstructie of verstoring van de rechtsgang, tijdens strafrechtelijke of gerechtelijke 
procedures valse beschuldigingen uiten, meineed  
1213  00 Onwettige imitatie van een persoon of overheidsinstantie  
1214  00 Ontsnapping uit wettelijke hechtenis  
1300  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen publieke goederen of belangen  
1301  00 Fraude met openbare, socialezekerheids - en gezinstoelagen  
1302  00 Fraude met Europese toelagen of subsidies  
1303  00 Strafbare feiten in verband met illegaal gokken  
1304  00 Obstructie van openbare aanbestedingsprocedures  
1305  00 Actieve of passieve corruptie van een ambtenaar of een persoon die een openbaar 
amb t bekleedt of openbaar gezag uitoefent  
1306  00 Verduistering, onrechtmatige toe -eigening van geld of ander eigendom door een 
ambtenaar  
1307  00 Misbruik van functie door een overheidsambtenaar  
1400  00 
open Strafbare feiten in verband met fiscaliteit en douane  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1121  
 categorie  
1401  00 Strafbare feiten in verband met fiscaliteit  
1402  00 Strafbare feiten in verband met douane  
1500  00 
open 
categorie  Strafbare feiten in verband met economie en handel  
1501  00 Faillissement of bedrieglijk onvermogen  
1502  00 Overtreding van de regelgeving inzake financiële verslaglegging, verduistering, 
achterhouden van bedrijfsactiva of onrechtmatige verhoging van de schulden van een 
onderneming  
1503  00 Schending van de mededingingsregels  
1504  00 Witwassen van opbrengsten van strafbare feiten  
1505  00 Actieve of passieve corruptie in de private sector  
1506  00 Een geheim bekendmaken of het verbreken van de geheimhoudingsplicht  
1507  00 Handel met voorkennis ("insider trading”)  
1600  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen eigendom of die schade aan goederen veroorzaken  
1601  00 Onrechtmatige toe -eigening  
1602  00 Onrechtmatige toe -eigening van energie  
1603  00 Fraude met inbegrip van zwendel  
1604  00 Helen van gestolen goederen  
1605  00 Illegale handel  (6) in cultuurgoederen, waaronder antiquiteiten en kunstvoorwerpen  
1606  00 Opzettelijke beschadiging of vernietiging van eigendom  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1122  
 1607  00 Onopzettelijke beschadiging of vernietiging van eigendom  
1608  00 Sabotage  
1609  00 Strafbare feiten tegen industriële of i ntellectuele eigendom  
1610  00 Brandstichting  
1611  00 Brandstichting met overlijden of lichamelijk letsel van personen tot gevolg  
1612  00 Bosbrandstichting  
1700  00 
open 
categorie  Als diefstal aan te merken strafbare feiten  
1701  00 Diefstal  
1702  00 Diefstal na illegale toegang tot eigendom  
1703  00 Diefstal met gebruik van geweld of wapens, of met gebruik van bedreiging met geweld 
of wapens tegen personen  
1704  00 Vormen van diefstal met verzwarende omstandigheden zonder gebruik van geweld of 
wapens,  noch gebruik van of bedreiging met geweld of wapens, tegen personen  
1800  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen informatiesystemen en andere computergerelateerde 
criminaliteit  
1801  00 Onrechtmatige toegang tot informatiesystemen  
1802  00 Onrechtmatige  systeemverstoring  
1803  00 Onrechtmatige gegevensverstoring  
1804  00 Vervaardiging, bezit en verspreiding van of handel in computerapparatuur of -
gegevens waarmee strafbare feiten in verband met computers kunnen worden 
gepleegd  
1900  00 Vervalsing van betaalmiddelen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1123  
 open 
categorie  
1901  00 Valsemunterij of vervalsing van valuta  
1902  00 Namaak van andere betaalmiddelen dan contanten  
1903  00 Namaak of vervalsing van openbare fiduciaire documenten  
1904  00 Het in omloop brengen/gebruiken van nagemaakt of  vals geld, andere betaalmiddelen 
dan contanten of openbare fiduciaire documenten  
1905  00 Bezit van apparatuur voor het namaken of vervalsen van geld of openbare fiduciaire 
documenten  
2000  00 
open 
categorie  Vervalsing van documenten  
2001  00 Vervalsing v an een openbaar of administratief document door een particulier  
2002  00 Vervalsing van een document door een ambtenaar of een overheidsinstantie  
2003  00 Verschaffen of verwerven van een vervalst openbaar of administratief document; 
Verschaffen of verwerv en van een vervalst document door een ambtenaar of een 
overheidsinstantie  
2004  00 Gebruik van vervalste openbare of administratieve documenten  
2005  00 Bezit van apparatuur voor de vervalsing van openbare of administratieve documenten  
2006  00 Vervalsing van privédocumenten door een privépersoon  
2100  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen de verkeerswetgeving  
2101  00 Gevaarlijk rijden  
2102  00 Een voertuig besturen onder invloed van alcohol of verdovende middelen  
2103  00 Een voertuig besturen zonder rijbewijs of zonder bevoegdheid dat te doen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1124  
 2104  00 Vluchtmisdrijf  
2105  00 Ontwijken van een wegcontrole  
2106  00 Strafbare feiten in verband met wegvervoer  
2200  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen de arbeidswetgeving  
2201  00 Onrechtmatige tewerkstelling  
2202  00 Strafbare feiten in verband met bezoldiging, inclusief socialezekerheidsbijdragen  
2203  00 Strafbare feiten in verband met arbeidsvoorwaarden, gezondheid en veiligheid op het 
werk  
2204  00 Strafbare feiten in verband met de toegang tot of het uitoefenen van een 
professionele activiteit  
2205  00 Strafbare feiten in verband met arbeids - en rusttijden  
2300  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen het migratierecht  
2301  00 Illegale binnenkomst of illegaal verblijf  
2302  00 Hulp bij illegale binnenkomst en illegaal verblijf  
2400  00 
open 
categorie  Strafbare feiten tegen militaire verplichtingen  
2500  00 
open 
categorie  Strafbare feiten met betrekking tot stoffen met hormonale werking en andere 
groeibevorderaars  
2501  00 Illegale invoer, uitvoer of levering van stoffen met hormonale werking en andere 
groeibevorderaars  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1125  
 2600  00 
open 
categorie  Strafbare feiten met betrekking tot nucleaire materialen of andere gevaarlijke 
radioactieve stoffen  
2601  00 Illegale invoer, uitvoer, levering of verwerving van nucleaire of radioactieve 
materialen  
2700  00 
open 
categorie  Andere strafbare feiten  
2701  00 Andere opzettelijke strafbare feiten  
2702  00 Andere onopzettelijke strafbare feiten  
 
(1) Tenzij in deze categorie anders is vermeld,  wordt onder "handel” verstaan: invoer, uitvoer, 
verwerving, verkoop, aflevering, vervoer of overbrenging.  
(2) Voor de toepassingen van deze subcategorie omvat "handel” verwerving, verkoop, aflevering, 
vervoer of overbrenging.  
(3) Voor de toepassingen van deze subcategorie omvat "handel” invoer, uitvoer, verwerving, 
verkoop, aflevering, vervoer of overbrenging.  
(4) Bijvoorbeeld:  bijzonder ernstige omstandigheden.  
(5) Bijvoorbeeld: verkrachting met bijzondere wreedheid.  
(6) Voor de toepassing van deze subcat egorie omvat "handel” invoer, uitvoer, verwerving, verkoop, 
aflevering, vervoer of overbrenging.  
 
Parameters  
Graad van voltooiing:  Voltooide handeling  C 
Poging of voorbereiding  A 
Niet doorgegeven element  Ø 
Graad van deelneming:  Pleger  V 
Mededader, medepleger en medeplichtige of 
aanstichter/organisator, samenzweerder  H 
Niet doorgegeven element  Ø 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1126  
 Uitsluiting van strafrechtelijke 
aansprakelijkheid:  Ontoerekeningsvatbaarheid of verminderde 
toerekenbaarheid  S 
Recidive  R 
 
Gemeenschappelijke tabel van categorieën straffen en maatregelen, met een tabel van 
parameters, als bedoeld in hoofdstuk  1, artikel  5, leden  3 en  4 [Formaat voor het verzenden van 
gegevens]  
Code  Categorieën en subcategorieën straffen en maatregelen  
1000  
open 
categorie  Vrijheidsberoving  
1001  Gevangenisstraf  
1002  Levenslange gevangenisstraf  
2000  
open 
categorie  Beperking van de persoonlijke vrijheid  
2001  Verbod om bepaalde plaatsen te bezoeken  
2002  Beperking van het recht om naar het buitenland te reizen  
2003  Verbod om op bepaalde plaatsen te blijven  
2004  Toegangsverbod voor massa -evenementen  
2005  Verbod om op welke wijze ook met bepaalde personen in contact te komen  
2006  Onder elektronisch toezicht geplaatst worden  (1) 
2007  Verplichting om zich op gezette tijdstippen te melden bij een specifieke autoriteit  
2008  Verplichting om op een bepaalde plaats te blijven/verblijven  
2009  Verplichting om zich op het vastgestelde tijdstip op de plaats van verblijf te bevinden  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1127  
 2010  Verplichting om te vo ldoen aan de door de rechtbank gelaste proeftijdmaatregelen, 
met inbegrip van de verplichting om onder toezicht te blijven  
3000  
open 
categorie  Verbod om een bepaald recht of een bepaalde functie uit te oefenen  
3001  Ontzetting uit een bepaalde functie  
3002  Verlies/schorsing van het recht om een bepaald openbaar ambt uit te oefenen of 
daarin te worden benoemd  
3003  Verlies/schorsing van het actief of passief kiesrecht  
3004  Verbod om met een overheid een overeenkomst te sluiten  
3005  Niet in aanmerking k omen voor overheidssubsidies  
3006  Intrekking van het rijbewijs  (2) 
3007  Schorsing van het rijbewijs  
3008  Verbod om bepaalde voertuigen te besturen  
3009  Verlies/schorsing van het ouderlijk gezag  
3010  Verlies/schorsing van het recht om in gerechtelijke procedures als deskundige op te 
treden/te getuigen onder ede/jurylid te zijn  
3011  Verlies/schorsing van het recht om voogd te zijn  (3) 
3012  Verlies/schorsing van het recht om eretekens of titels te dragen  
3013  Verbod om een professionele, commerciële of  sociale activiteit uit te oefenen  
3014  Verbod om met minderjarigen te werken of activiteiten uit te oefenen  
3015  Verplichting om een inrichting of onderneming te sluiten  
3016  Verbod om wapens te bezitten of te dragen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1128  
 3017  Intrekking van een jacht - of visvergunning  
3018  Verbod om cheques uit te schrijven of betaal - of kredietkaarten te gebruiken  
3019  Verbod om dieren te houden  
3020  Verbod om bepaalde voorwerpen, uitgezonderd wapens, te bezitten of te gebruiken  
3021  Verbod om bepaalde spelen/sporten te beoefenen  
4000  
open 
categorie  Verbod om het grondgebied te betreden of uitwijzing  
4001  Verbod om het nationale grondgebied te betreden  
4002  Uitwijzing  
5000  
open 
categorie  Persoonlijke verplichting  
5001  Onderwerping aan een medische behandeling of aan andere vormen van therapie  
5002  Onderwerping aan een sociaal -educatief programma  
5003  Verplichting om onder de zorg/toezicht van het gezin te staan  
5004  Educatieve maatregelen  
5005  Socio -justitiële voorwaardelijke veroordeling  
5006  Verplichting om  een opleiding te volgen/te werken  
5007  Verplichting om de gerechtelijke autoriteiten specifieke gegevens te verstrekken  
5008  Verplichting om de rechterlijke beslissing te publiceren  
5009  Verplichting om de door de strafbare feiten veroorzaakte schade t e vergoeden  
6000  Straf betreffende de persoonlijke goederen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1129  
 open 
categorie  
6001  Inbeslagneming  
6002  Slopen  
6003  Herstel  
7000  
open 
categorie  Plaatsing in een instelling  
7001  Plaatsing in een psychiatrische instelling  
7002  Plaatsing in een ontwenningsinstelling  
7003  Plaatsing in een opvoedingsinstelling  
8000  
open 
categorie  Financiële straffen  
8001  Boete  
8002  Dag-geldboete  (4) 
8003  Geldboete voor een bijzondere begunstigde  (5) 
9000  
open 
categorie  Werkstraf  
9001  Gemeenschapsdienst of -werk  
9002  Maatschappelijke dienstverlening of maatschappelijk werk, gepaard gaande met 
ander beperkende maatregelen  
10000  
open 
categorie  Militaire straf  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1130  
 10001  Verlies van militaire rang  (6) 
10002  Verwijdering uit de professionele militaire dienst  
10003  Militaire gevangenisstraf  
11000  
open 
categorie  Onschendbaarheid/opschorting van de uitspraak/uitstel van straf, waarschuwing  
12000  
open 
categorie  Andere straffen en maatregelen  
 
Parameters (nader te bepalen in voorkomend geval)  
ø Straf  
m Maatregel  
a Uitstel van straf/maatregel  
b Gedeeltelijk uitstel van straf/maatregel  
c Uitstel van straf/maatregel met proeftijd/toezicht  
d Gedeeltelijk uitstel van straf/maatregel met proeftijd/toezicht  
e Omzetting van de straf/maatregel  
f Als hoofdstraf opgelegde alternatieve straf/maatregel  
g In eerste instantie opgelegde alternatieve straf/maatregel in het geval van niet -eerbiediging van 
de hoofdstraf  
h Herroeping van de straf/maatregel met uitstel  
i Latere vaststelling van een algemene st raf 
j Onderbreking van de uitvoering/uitstel van de uitvoering van de straf/maatregel  (7) 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1131  
 k Strafvermindering  
l Vermindering van de straf met uitstel  
n Einde van de straf  
o Gratie  
p Amnestie  
q Voorwaardelijke vrijlating (vrijlating van een persoon voor het einde van de straf onder 
bepaalde voorwaarden)  
r Rehabilitatie (al dan niet met schrapping van de straf uit het strafregister)  
s Specifieke straf of maatregel voor minderjarigen  
t Niet -strafrechtelijke uitspraak  (8) 
 
(1) Vaste of mobiele plaatsing.  
(2) Een nieuwe aanvraag is nodig om een nieuw rijbewijs te krijgen.  
(3) Voogd voor een persoon die handelingsonbekwaam is of voor een minderjarige.  
(4) Geldboete uitgedrukt in dagelijkse eenheden.  
(5) Bv.: voor een instelling, vereniging, stichting of slachtoffer.  
(6) Militaire degradatie.  
(7) Leidt niet tot voorkoming van uitvoering van de straf.  
(8) Deze parameter zal alleen worden opgegeven wanneer deze gegevens worden verstrekt als 
antwoord op het verzo ek van de staat waarvan de betrokkene de nationaliteit heeft.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1132  
 BIJLAGE LAW -7: DEFINITIE VAN TERROR ISME  
1. Toepassingsgebied  
Voor de toepassingen van deel  drie, titel  IX [Uitwisseling van informatie uit het strafregister], artikel 
LAW.SURR.79, lid  3, punt  b) [Toepassingsgebied], artikel LAW.SURR.79, lid  4 [Toepassingsgebied], 
artikel LAW.SURR.82, lid  2, punt  c) [Uitzondering in verband met politieke delicten], artikel 
LAW.CONFISC.15, lid  2, punt  a) [Weigeringsgronden], bijlage LAW -5 [Aanhoudingsbevel] en bijla ge 
LAW -8 [Bevriezing en confiscatie] wordt verstaan onder “terrorisme”: de strafbare feiten als 
gedefinieerd in de leden  3 tot en met  14 van deze bijlage.  
2.  Definities van terroristische groep en gestructureerde groep  
2.1. "Terroristische groepering": een sinds enige tijd bestaande, gestructureerde groepering van 
meer dan twee personen die in gemeen overleg handelen om terroristische misdrijven te plegen.  
 
2.2. “Gestructureerde vereniging”: een vereniging die niet toevallig tot stand is gekomen met het 
oog op een onve rwijld te plegen strafbaar feit en waarbij niet noodzakelijkerwijs sprake is van 
formeel afgebakende taken van de leden, noch van continuïteit in de samenstelling of een 
ontwikkelde structuur.  
3. Terroristische misdrijven  
3.1. Opzettelijke handelingen, in de zin v an het nationale recht, die, gezien hun aard of context, 
een land of een internationale organisatie ernstig kunnen schaden, wanneer zij worden gepleegd 
met een van de in lid  3.2 genoemde doelen:  
(a) aanslagen op het leven van een persoon die de dood tot gevolg  kunnen hebben;  
(b) ernstige schending van de fysieke integriteit van een persoon;  
(c) ontvoering of gijzeling;  
(d) het veroorzaken van grootschalige vernieling van een publiek of overheidsgebouw of 
installatie, een vervoersysteem, een infrastructuurvoorziening, met inbegrip van een 
informaticasysteem, een vast platform op het continentaal plat, een openbare plaats of niet 
voor het publiek toegankelijk terrein, waardoor mensenlevens in gevaar kunnen worden 
gebracht of grote economische schade kan worden aangericht;  
(e) het kapen van vlieg - en vaartuigen, van andere middelen van personen - of goederenvervoer;  
(f) het vervaardigen, bezitten, verwerven, vervoeren, leveren of gebruiken van explosieven of 
wapens, met inbegrip van chemische, biologische, radiologische of kernwapens, alsmede het 
verrichten van onderzoek naar en het ontwikkelen van chemische, biologische, radiologische 
of kernwapens;  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1133  
 (g) het laten ontsnappen van gevaarlijke stoffen of het veroorzaken van brand, een overstroming 
of een ontploffing, waardoor mensenlevens in g evaar worden gebracht;  
(h) het verstoren of onderbreken van de toevoer van water, stroom of andere essentiële 
natuurlijke hulpbronnen, met als gevolg dat mensenlevens in gevaar worden gebracht;  
(i) het ernstig belemmeren of onderbreken van de werking van een infor matiesysteem door 
computergegevens in te voeren, door dergelijke gegevens door te geven, te beschadigen, te 
wissen, te verslechteren, te wijzigen of te onderdrukken, of door deze gegevens opzettelijk en 
zonder recht ontoegankelijk te maken, in gevallen waa rin: 
i. een aanzienlijk aantal informatiesystemen is beïnvloed door het gebruik van een 
instrument dat in de eerste plaats voor dat doel is ontworpen of aangepast;  
ii. het misdrijf ernstige schade veroorzaakt;  
iii. het misdrijf is gepleegd tegen een informatiesysteem van een vitale infrastructuur;  
(j) het wissen, beschadigen, verslechteren, wijzigen of onderdrukken van computergegevens in 
een informatiesysteem, of het ontoegankelijk maken van deze gegevens, opzettelijk en zonder 
recht, in gevallen waarin het strafbare feit  is gepleegd tegen een informatiesysteem met 
kritieke infrastructuur;  
(k) het bedreigen met een van de onder  a) tot en met  j) genoemde handelingen.  
3.2. De oogmerken als bedoeld in lid  3.1 zijn:  
(a) een bevolking ernstig vrees aanjagen;  
(b) een overheid of internationale organisatie op onrechtmatige wijze dwingen een handeling te 
verrichten of na te laten;  
(c) de politieke, constitutionele, economische of sociale basisstructuren van een land of een 
internationale organisatie ernstig ontwrichten of vernietigen.  
4.  Strafbare feite n met betrekking tot een terroristische groep  
De volgende intentionele handelingen:  
(a) leiding geven aan een terroristische groepering;   
(b) het deelnemen aan de activiteiten van een terroristische groep, waaronder het verstrekken 
van gegevens of middelen aan de groep of het in enigerlei vorm financieren van de activiteiten 
van de groep, wetende dat deze deelneming bijdraagt aan de criminele activiteiten van de 
groep.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1134  
 5.  Publiekelijk uitlokken van het plegen van een terroristisch misdrijf  
De verspreiding, of op ande re wijze, op enigerlei wijze, online of offline, van een boodschap aan het 
publiek, met de bedoeling aan te zetten tot het plegen van een van de in lid  3.1, in de punten  a) tot 
en met  j), genoemde strafbare feiten, wanneer dergelijke gedragingen, zoals ver heerlijking van 
terroristische daden, direct of indirect het plegen van terroristische misdrijven in de hand werken, 
waardoor het gevaar ontstaat dat een of meer van dergelijke strafbare feiten opzettelijk worden 
gepleegd.  
6.  Werving voor terrorisme  
Het aansporen van een andere persoon om een van de in lid  3.1, in de punten  a) tot en met  j), of in 
lid 4 genoemde strafbare feiten te plegen of daaraan bij te dragen, indien opzettelijk gepleegd.  
7.  Geven van training voor terrorisme  
Het geven van instructie over het vervaardigen of gebruiken van explosieven, vuurwapens of andere 
wapens of schadelijke of gevaarlijke stoffen, of over andere specifieke methoden of technieken, met 
als doel het plegen van of het bijdragen aan het plegen van een van de in lid  3.1, in de punten  a) tot 
en met  j), genoemde strafbare feiten, in de wetenschap dat de verstrekte vaardigheden bedoeld zijn 
om voor dit doel te worden gebruikt wanneer zij opzettelijk worden gepleegd.  
8.  Krijgen van training voor terrorisme  
Het ontvangen van inst ructies voor het vervaardigen of gebruiken van explosieven, vuurwapens of 
andere wapens of schadelijke of gevaarlijke stoffen, of voor andere specifieke methoden of 
technieken, met als doel het plegen van of het bijdragen aan het plegen van een van de in l id 3.1, 
punten  a) tot en met  i), van Richtlijn (EU) 2017/541 genoemde misdrijven, wanneer zij opzettelijk 
worden gepleegd.  
9.  Reizen met terroristisch oogmerk  
9.1. Reizen naar een ander land dan die staat met als oogmerk het plegen, of het bijdragen aan 
het plege n, van een terroristisch misdrijf als bedoeld in lid  3, het deelnemen aan de activiteiten van 
een terroristische groepering in de wetenschap dat daarmee zal worden bijgedragen aan de 
criminele activiteiten van die groepering als bedoeld in lid  4, of het ge ven of ontvangen van training 
voor terrorisme als bedoeld in de leden  7 en  8, wanneer zij opzettelijk worden gepleegd.  
9.2. Bovendien de volgende gedragingen, indien opzettelijk gepleegd:  
 (a) reizen naar die staat met als oogmerk het plegen, of het bijdragen aan h et plegen, van een 
terroristisch misdrijf als bedoeld in lid  3, het deelnemen aan de activiteiten van een 
terroristische groepering in de wetenschap dat daarmee zal worden bijgedragen aan de 
criminele activiteiten van die groepering als bedoeld in lid  4, of het geven of ontvangen van 
training voor terrorisme als bedoeld in de leden  7 en  8, of 
 (b) voorbereidende handelingen van een persoon die die staat binnenkomt met het voornemen 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1135  
 een terroristisch misdrijf als bedoeld in lid  3.1 te plegen of daaraan bij te dragen.  
10.  Organiseren of anderszins faciliteren van reizen met terroristisch oogmerk  
Elke handeling van organisatie of facilitering die een persoon helpt bij reizen met terroristisch 
oogmerk, als bedoeld in lid  9.1 en lid  9.2, punt  a), wetende dat de aldus  verleende bijstand daartoe 
is bedoeld wanneer deze opzettelijk wordt verleend.  
11. Terrorismefinanciering  
11.1. Het verstrekken of innen van middelen, op enigerlei wijze, direct of indirect, met de 
bedoeling of in de wetenschap dat zij geheel of gedeeltelijk zullen  worden gebruikt om een van de in 
de leden  3 tot en met  10 bedoelde strafbare feiten te plegen of eraan bij te dragen, indien 
opzettelijk gepleegd.  
11.2. Indien terrorismefinanciering als bedoeld in lid  11.1 betrekking heeft op een van de in de 
leden  3, 4 en  9 genoemde misdrijven, is het niet noodzakelijk dat de middelen, geheel of 
gedeeltelijk, daadwerkelijk worden gebruikt om een van deze misdrijven te plegen of daaraan bij te 
dragen, noch is het noodzakelijk dat de dader weet voor welk(e) specifiek(e) misdrijf  (misdrijven) de 
middelen zullen worden gebruikt.  
12. Andere misdrijven in verband met terroristische activiteiten  
De volgende intentionele handelingen:  
(a) gekwalificeerde diefstal met het oogmerk een van de in lid  3 genoemde misdrijven te plegen;  
(b) afpersing met h et oogmerk een van de in lid  3 genoemde misdrijven te plegen;  
(c) het opstellen of gebruiken van valse administratieve documenten met het oog op het plegen 
van een van de in lid  3.1, punten  a) tot en met  j), lid  4, punt  b), en lid  9 genoemde strafbare 
feiten.    
13.  Verband met terroristische misdrijven  
Om een in de leden  4 tot en met 12 bedoeld strafbaar feit als terrorisme in de zin van lid  1 aan te 
merken, is het niet noodzakelijk dat een terroristische daad daadwerkelijk is gepleegd, noch is het, 
wat de in de leden  5 tot en met  10 en lid  12 bedoelde strafbare feiten betreft, noodzakelijk dat een 
verband wordt gelegd met een ander specifiek strafbaar feit dat in deze bijlage is opgenomen.  
14.  Medeplichtigheid, uitlokking en poging  
De volgende handelingen:  
(a) medeplich tigheid aan een strafbaar feit als bedoeld in de leden  3 tot en met  8, 11 en  12; 
(b) het aanzetten tot een strafbaar feit als bedoeld in de leden  3 tot en met  12, en 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1136  
 (c) een poging tot het plegen van een strafbaar feit als bedoeld in de leden  3, 6, 7, lid  9.1, lid  9.2, 
punt  a), en de leden  11 en  12, met uitzondering van het in lid  3.1, punt  f), bedoelde bezit en 
het in lid  3.1, punt  k), bedoelde strafbare feit.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1137  
 BIJLAGE LAW -8: BEVRIEZING EN CONFIS CATIE  
AANVRAAGFORMULIER 
VOOR 
BEVRIEZING/VOORLOPIGE 
MAATREGELEN  
 
DEEL  A 
 
Verzoekende staat: .......................................................................................................... .........................  
  
Aangezochte staat: ............................................................................ ........................................................  
 
DEEL  B: Urgentie  
 
Gronden voor hoogdringendheid en/of gevraagde datum voor tenuitvoerlegging  
 
 
De termijnen voor de uitvoering van het verzoek tot bevriezing zijn vastgesteld in artikel LAW.CONFISC.8 van de 
overeenkomst [Verplichting tot het nemen van voorlopige maatregelen]. Als er echter een kortere of specifieke 
termijn nodig is, gelieve de datum te vermelden en de reden daarvoor op te geven:  
 
 
 
DEEL  C: Relevante personen  
 
Geef alle b eschikbare informatie over de identiteit van 1) de natuurlijke persoon/personen of 2) de 
rechtspersoon/rechtspersonen die betrokken is/zijn bij het verzoek tot bevriezing of van de persoon/personen die 
het door het verzoek tot bevriezing gedekte eigendom b ezit(ten) (indien het meerdere personen betreft, gelieve 
voor elke persoon de informatie te verstrekken):  
 
1. Natuurlijke persoon:   
 
Naam:    
Voorna(a)m(en):    
Andere  namen,  indien  van toepassing:    
Bijnamen,  indien  van toepassing:    
Geslacht:    
Nationaliteit:    
Identiteitsnummer  of socialezekerheidsnummer:   
Aard  en nummer  van het identiteitsdocument  of de identiteitsdocumenten  (identiteitskaart,  paspoort),  indien  
beschikbaar:     
Geboortedatum:    
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1138  
 Geboorteplaats:    
Verblijfplaats  en/of  bekend  adres ; indien  onbekend,  vermeld  het laatst  bekende  adres:     
Ta(a)l(en)  die de persoon  begrijpt:     
Gelieve  aan te geven  of het verzoek  tot bevriezing  tegen  deze  persoon  is gericht,  dan wel of hij/zij  eigenaar  is van het 
eigendom  waarop  het verzoek  tot bevriezi ng betrekking  heeft:   
 
2. Rechtspersoon:  
 
Naam:    
Rechtsvorm:    
Afgekorte  naam,  gebruikelijke  naam  of handelsnaam  (indien  van toepassing):     
Statutaire  zetel:    
Registratienummer:    
Adres  van de rechtspersoon:    
Naam  van de vertegenwoordiger  van de rechtspersoon:    
Gelieve  aan te geven  of het verzoek  tot bevriezing  tegen  deze  rechtspersoon  is gericht,  dan wel of deze  eigenaar  is 
van het eigendom  waarop  het verzoek  tot bevriezing  betrekking  heeft:   
 
Locatie  waar  de bevriezingsmaatregel  moet  worden  uitgevoerd,  als het niet op bovengenoemd  adres  is:      
 
3. Derden  
 
(i) Derden wier rechten met betrekking tot het eigendom waarop het bevriezingsverzoek betrekking heeft, 
rechtstreeks door het verzoek worden gesc haad (identiteit en gronden), indien van toepassing:  
 
(ii) Indien derden rechten hebben kunnen doen gelden, voeg dan documenten bij waaruit blijkt dat dit het geval is.  
 
4. Gelieve alle andere informatie te verstrekken die van belang is voor de tenuitvoerlegging van het 
bevriezingsverzoek:  
 
 
 
 
 
 
 
DEEL  D: Relevant eigendom  
Vermeld, voor zover bekend, alle informatie over de eigendommen waarop het verzoek tot bevriezing betrekking 
heeft. Geef, indien van toepassing, nadere bijzonderheden over alle eigendommen en individuele voorwerpen:  
1. Indien betrekking hebbend op een geldbedrag:  
 
(i) Gronden om aan te nemen dat de persoon eigendom/inkomen heeft in de aangezochte staat  
 
(ii)  Beschrijving en locatie van het eigendom/de inkomstenbron van die persoon  
 
(iii) Exacte locatie van het eigendom/de inkomstenbron van die persoon  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1139  
  
(iv) Gegevens van de bankrekening van die persoon (indien bekend)  
 
2. Indien het verzoek tot bevriezing betrekking heeft o p een specifiek voorwerp of specifieke voorwerpen in 
eigendom (of voorwerpen in eigendom die evenveel waard zijn als die voorwerpen):  
 
(i)    Gronden waarop het vermoeden berust dat het specifieke voorwerp of de specifieke voorwerpen zich in de 
aangezochte st aat bevindt/bevinden  
 
(ii)    Beschrijving en locatie van het (de) specifieke voorwerp(en) in eigendom  
 
(iii)   Andere relevante informatie  
 
3. Totaal bedrag waarvoor in de aangezochte staat om bevriezing of tenuitvoerlegging is verzocht (in cijfers en 
woorden, vermeld de valuta):   
 
 
 
DEEL  E: Gronden voor het verzoek tot of het uitvaardigen van een bevriezingsbevel (indien van toepassing)  
    Overzicht van de feiten:  
 
1. Vermeld de redenen voor het verzoek tot bevriezing of de redenen waarom het bevel is uitgevaardigd, met 
inbegrip van een samenvatting van de onderliggende feiten en gronden voor bevriezing, een beschrijving van 
het/de aan een onderzoek of procedure onderwo rpen strafbare feit(en), het stadium waarin het onderzoek of de 
procedure zich bevindt, de redenen voor eventuele risicofactoren en alle andere relevante informatie.       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Aard en wettelijke indeling van het strafbaar feit of de strafbare feiten waarmee het bevriezingsverzoek verband 
houdt of in verband waarmee het bevel is uitgevaardigd, en de toepasselijke wetsbepaling(en).  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1140  
  
 
 
 
 
 
 
 
3. Het volgende geldt alleen indien zowel de verzoekende als de aangezochte staat een kennisgeving uit hoofde 
van ar tikel LAW.CONFISC.15 [Weigeringsgronden], lid  2, van de Overeenkomst heeft gedaan: vink in 
voorkomend geval een of meer van de volgende strafbare feiten aan, als omschreven in het recht van de 
verzoekende staat, waarop in de verzoekende staat een vrijheids straf of een tot vrijheidsbeneming strekkende 
maatregel staat met een maximumduur van ten minste drie jaar. Vul, indien het bevriezingsverzoek - of bevel 
betrekking heeft op verscheidene strafbare feiten, in de onderstaande lijst van strafbare feiten de cij fers in die 
overeenkomen met de onder de punten  1 en 2 beschreven strafbare feiten:  
 
 deelneming aan een criminele organisatie  
 terrorisme als gedefinieerd in bijlage LAW -7 [Definitie van terrorisme]  
 mensenhandel  
 seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie  
 illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen  
 illegale handel in wapens, munitie en explosieven  
 corruptie, met inbegrip van omkoping  
 fraude, met inbegrip van fraude die de financiële belangen van het Verenigd Koninkrijk, e en lidstaat en/of de 
Unie schaadt  
 witwassen van opbrengsten van misdrijven  
 valsemunterij  
 informaticacriminaliteit  
 milieucriminaliteit, met inbegrip van de illegale handel in bedreigde diersoorten en de illegale handel in 
bedreigde planten - en boomsoorten  
 hulp bij illegale binnenkomst en illegaal verblijf  
 moord  
 zware mishandeling  
 illegale handel in menselijke organen en weefsels  
 ontvoering, wederrechtelijke vrijheidsberoving en gijzeling  
 racisme en vreemdelingenhaat  
 georganiseerde of gewapende diefstal  
 illegale handel in cultuurgoederen, waaronder antiquiteiten en kunstvoorwerpen  
 oplichting  
 racketeering en afpersing  
 namaak van producten en productpiraterij  
 vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten  
 vervalsing van betaalmiddelen  
 illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars  
 illegale handel in nucleaire of radioactieve stoffen  
 handel in gestolen voertuigen  
 verkrachting  
 opzettelijke brandstichting  
 misdrijven die onder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof  vallen  
 kaping van vliegtuigen, schepen en ruimtevaartuigen  
 sabotage  
 
4. Andere relevante informatie (bv. het verband tussen het voorwerp en het strafbare feit):  
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1141  
 DEEL  F: Vertrouwelijkheid  
 Vertrouwelijkheid van de informatie in het verzoek moet ook na tenuitvoerlegging worden bewaard:  
 
 Behoefte aan specifieke formaliteiten op het tijdstip van tenuitvoerlegging:  
 
DEEL  G: Verzoeken aan meer dan één staat  
Verstrek, indien een verzoek tot bevriezing aan meer dan één staat is toegezonden, de volgende gegeve ns: 
 
1. Een verzoek tot bevriezing is toegezonden aan de volgende andere staat/staten (staat en instantie):  
 
 
2. Gelieve aan te geven waarom verzoeken tot bevriezing aan meerdere staten zijn toegezonden:  
 
 
3. Waarde van vermogensbestanddelen, indien bekend, in elke  aangezochte staat:  
 
 
4. Geef aan welke specifieke behoeften er eventueel zijn:  
 
 
DEEL  H: Verband met eerdere bevriezingsverzoeken of -bevelen  
Verstrek, indien van toepassing, informatie die relevant is voor het identificeren van eerdere of daarmee verband 
houdende verzoeken tot bevriezing:  
 
1. Datum van verzoek of uitvaardiging en toezending van de order:  
 
2. Instantie waaraan het is toegezonden:  
 
3. Referentie van de uitvaardigende en de uitvoerende instantie:  
 
 
DEEL  I: Inbeslagneming  
Dit verzoek tot bevriezing gaat vergezeld van een confiscatiebevel dat is uitgevaardigd in de verzoekende staat 
(referentienummer van het confiscatiebevel):  
 
 Ja, refe rentienummer:  
 Nee  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1142  
  
Het eigendom blijft bevroren in de aangezochte staat in afwachting van de toezending en tenuitvoerlegging van het 
confiscatiebevel (geschatte datum voor indiening van het confiscatiebevel, indien mogelijk):  
 
 
 
 
DEEL  J: Rechtsmiddelen (indien van toepassing)  
Gelieve aan te geven of er in de verzoekende staat een rechtsmiddel kan worden ingezet tegen de uitvaardiging van 
een bevriezingsverzoek/bevel; zo ja, gelieve de nodige details te geven (omschrijving van het rechtsmiddel, 
inclusief de vereiste stappen en de termijnen):     
 
 
 
 
 
 
DEEL  K: Uitvaardigende instantie  
Indien in de verzoekende staat een bevriezingsbevel is uitgevaardigd waarop dit bevriezingsverzoek is gebaseerd, 
gelieve de volgende gegevens te verstrekken:  
 
1. Soort uitva ardigende instantie:  
 
 rechter, rechtbank, openbaar aanklager  
 
 een andere bevoegde autoriteit aangesteld door de verzoekende staat  
 
2. Contactgegevens:  
 
Officiële naam van de uitvaardigende instantie:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1143  
 Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)   
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
E-mailadres:   
Talen waarin met de uitvaardigende autoriteit kan worden gecommuniceerd:   
 
 
Handtekening van de uitvaardigen de instantie en/of haar vertegenwoordiger die de juistheid van de inhoud van het 
aanvraagformulier voor bevriezing/voorlopige maatregelen bevestigt:  
 
Naam:   
Functie (titel/rang):   
Datum:   
 
Officiële stempel (indien beschikbaar):   
 
 
 
 
 
DEEL  L: Validerende instantie   
Vermeld het type instantie dat het aanvraagformulier voor bevriezing/voorlopige maatregelen heeft gevalideerd, indien 
van toepassing:  
 
 rechter, rechtbank, openbaar aanklager  
 
 een andere bevoegde autoriteit aangesteld door de  verzoekende staat  
 
Officiële naam van de validerende autoriteit:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1144  
 Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)   
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
E-mailadres:   
Talen waarin met de bevoegde instantie kan worden gecommuniceerd:   
 
DEEL  M: Centrale instantie  
Gelieve aan te geven welke centrale autoriteit verantwoordelijk is voor de administratieve toezending en ontvangst 
van verzoeken tot bevriezing in de verzoeke nde staat:  
 
Officiële naam van de centrale instantie:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)   
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
E-mailadres:   
Talen waarin met de bevoegde instantie kan worden gecommuniceerd:   
 
 
DEEL  N: Verdere informatie  
1. Gelieve aan te geven welke van de volgende instanties het belangrijkste contactpunt in de verzoekende staat moet 
zijn:  
 uitvaardigende instantie  
 bevoegde instantie  
 centrale instantie  
 
2. Indien verschillend van het bovenstaande, gelieve de contactgegevens te verstrekken van de persoon (personen) 
waarmee contact moet worden opgenomen voor aanvullende informatie over dit verzoek tot bevriezing:  
Naam/titel/o rganisatie:   
Adres:   
E-mail/telefoon contact:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1145  
  
DEEL  O Bijlagen  
Indien in de verzoekende staat een bevriezingsbevel is uitgevaardigd, moet het origineel of een naar behoren 
gewaarmerkte kopie van het bevriezingsbevel bij het aanvraagformulier worden g evoegd.  
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1146  
 Aanvraagformulier voor 
confiscatie  
 
DEEL  A 
Verzoekende staat: .......................................................................................................... .........................  
 
Aangezochte staat: ............................................................................................................................. ....... 
 
DEEL  B: Bevel tot confiscatie  
Datum van afgifte: ....................................................................... ....................................................................  
Datum waarop bevel definitief is geworden: .................................................................................. ........................................  
Referentienummer .... ............................................................................................................................. . 
 
Totaalbedrag van bevel in cijfers en woorden, vermeld valuta  
Bedrag waarvoor tenuitvoerlegging in aangezochte staat is gevraagd,  of, indien specifiek(e) soort(en) eigendom, 
beschrijving en locatie  
 
Verstrek nadere gegevens over de gerechtelijke bevindingen met betrekking tot het confiscatiebevel:  
 het eigendom is de opbrengst van een strafbaar feit dan wel het equivalent van de volledige of gedeeltelijke waarde 
van dergelijke opbrengst  
 het eigendom vormt een hulpmiddel voor dat strafbare feit  
 het eigendom is vatbaar voor ruimere confiscatie  
 Het eigendom is onderworpen aan confiscatie op grond van andere rechtsvoorschriften van de  verzoekende staat 
betreffende bevoegdheden tot confiscatie, inclusief confiscatie zonder definitieve veroordeling in een procedure in 
verband met een strafbaar feit  
 
DEEL  C: Betrokken personen  
Geef alle beschikbare informatie over de identiteit van (1) de natuurlijke persoon/personen of (2) de 
rechtspersoon/rechtspersonen die getroffen is/zijn door het confiscatieverzoek (indien het meerdere personen 
betreft, gelieve voor elke persoon de informatie te verstrekken):  
1. Natuurlijke persoon:   
 
Naam:   
Voorna(a)m(en):    
Andere  namen,  indien  van toepassing:    
Bijnamen,  indien  van toepassing:    
Geslacht:    
Nationaliteit:    
Identiteitsnummer  of socialezekerheidsnummer:   
Aard  en nummer  van het identiteitsdocument  of de identiteitsdocumenten  (identiteitskaart,  paspoort),  indien  beschikbaar:     
Geboortedatum:    
Geboorteplaats:    
Verblijfplaats  en/of  bekend  adres;  indien  onbekend,  vermeld  het laatst  bekende  adres:     
Ta(a)l(e n) die de persoon  begrijpt:     
Gelieve  aan te geven  of het confiscatieverzoek  tegen  deze  persoon  is gericht,  dan wel of hij/zij  eigenaar  is van het 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1147  
 eigendom  waarop  het confiscatieverzoek  betrekking  heeft:   
 
2. Rechtspersoon:  
 
Naam:    
Rechtsvorm:    
Afgekorte  naam,  gebruikelijke  naam  of handelsnaam  (indien  van toepassing):     
Statutaire  zetel:    
Registratienummer:    
Adres  van de rechtspersoon:    
Naam  van de vertegenwoordiger  van de rechtspersoon:    
Locatie waar het confiscatieverzoek ten uitvoer moet worden gelegd, indien anders dan bovengenoemd adres:      
 
3. Derden  
 
(i)   Derden wier rechten met betrekking tot het eigendom waarop het confiscatieverzoek betrekking heeft, rechtstreeks 
door het verzoek worden geschaad (identiteit en gronden), indien gekend/van toepassing:  
 
(ii)   Indien derden rechten hebben kunnen doen gelden, v oeg dan documenten bij waaruit blijkt dat dit het geval is.  
 
4. Verstrek alle andere informatie die van belang is voor de tenuitvoerlegging van het confiscatieverzoek:  
 
 
DEEL  D: Betrokken eigendom  
Vermeld, voor zover bekend, alle informatie over de eigendommen waarop de confiscatie betrekking heeft. Geef, indien 
van toepassing, nadere bijzonderheden over alle eigendommen en individuele voorwerpen:  
 
1. Indien betrekking hebbend op een geldbedrag:  
 
(i) Gronden om aan te nemen dat de persoon eigendom/inkomen heeft in de aangezochte staat:  
 
  
(ii) Beschrijving en locatie van het eigendom/de inkomstenbron:  
 
 
2. Indien het verzoek betrekking heeft op een of meer specifieke eigendommen:  
 
(i) Gronden om aan te nemen dat het eigendom (de eigendommen) zich in de aangezochte staat bevindt (bevinden):  
 
 
(ii) Beschrijving en locatie van het (de) specifieke eigendom(men):  
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1148  
 3. Waarde van het eigendom:  
 
(i) Totaal bedrag van het verzoek (bij benadering):  
 
(ii) Totaal voor tenuitvoerlegging in de aangezochte staat gevraagd bedrag (bij benadering):  
 
(iii) In geval van specifiek(e) type(n) van eigendom, beschrijving en locatie ervan:  
 
 
DEEL  E: Gronden van verval  
    Overzicht van de feiten:  
1. Geef aan waarom een confis catiebevel is uitgevaardigd, met inbegrip van een samenvatting van de feiten en 
gronden voor confiscatie, een beschrijving van de strafbare feiten, de redenen voor risicofactoren en andere 
relevante informatie (zoals datum, plaats en omstandigheden van het  strafbare feit):  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. Aard en wettelijke omschrijving van het strafbaar feit of de strafbare feiten in verband waarmee het confiscatiebevel 
is uitgevaardigd, en de toepasselijke wetsbepaling(en):  
 
 
 
 
 
 
 
 
3. Het volgende geldt alleen indien zowel de verzoekende als de aangezochte staat een kennisgeving uit hoofde van 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1149  
 artikel LAW.CONFISC.15 [Weigeringsgronden], lid  2, van de overeenkomst heeft gedaan: vink in voorkomend geval 
een of meer van de volgende strafba re feiten aan, als omschreven in het recht van de verzoekende staat, waarop in 
de verzoekende staat een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel staat met een 
maximumduur van ten minste drie jaar. Vul, indien het confiscatiebevel be trekking heeft op verscheidene strafbare 
feiten, in de onderstaande lijst van strafbare feiten de cijfers in die overeenkomen met de onder de punten  1 en 2 
beschreven strafbare feiten:  
 
 deelneming aan een criminele organisatie  
 terrorisme als gedefinieerd in bijlage LAW -7 [Definitie van terrorisme]  
 mensenhandel  
 seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie  
 illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen  
 illegale handel in wapens, munitie en explosieven  
 corruptie, met inbegrip van omkop ing 
 fraude, met inbegrip van fraude die de financiële belangen van het Verenigd Koninkrijk, een lidstaat en/of de Unie 
schaadt  
 witwassen van opbrengsten van misdrijven  
 valsemunterij  
 informaticacriminaliteit  
 milieucriminaliteit, met inbegrip van de illegale  handel in bedreigde diersoorten en de illegale handel in bedreigde 
planten - en boomsoorten  
 hulp bij illegale binnenkomst en illegaal verblijf  
 moord  
 zware mishandeling  
 illegale handel in menselijke organen en weefsels  
 ontvoering, wederrechtelijke vrijheids beroving en gijzeling  
 racisme en vreemdelingenhaat  
 georganiseerde of gewapende diefstal  
 illegale handel in cultuurgoederen, waaronder antiquiteiten en kunstvoorwerpen  
 oplichting  
 racketeering en afpersing  
 namaak van producten en productpiraterij  
 vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten  
 vervalsing van betaalmiddelen  
 illegale handel in hormonale stoffen en andere groeibevorderaars  
 illegale handel in nucleaire of radioactieve stoffen  
 handel in gestolen voertuigen  
 verkrachting  
 opzettelijke brandstichting  
 misdrijven die onder de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof vallen  
 kaping van vliegtuigen, schepen en ruimtevaartuigen  
 sabotage  
 
4. Andere relevante informatie (bv. het verband tussen het voorwerp en het strafbare feit):  
 
 
 
 
DEEL  F: Vertrouwelijkheid  
 De vertrouwelijkheid van de informatie in het verzoek, of een deel daarvan, moet worden bewaard.  
 
Gelieve alle relevante informatie te vermelden:  
 
   
DEEL  G: Verzoeken aan meer dan één staat  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1150  
 Verstrek, indien een confiscatieverzoek aan meer dan één staat is toegezonden, de volgende gegevens:  
1. Een confiscatieverzoek is toegezonden aan de volgende andere staat/staten (staat en instantie):  
 
2. Redenen voor toezending van het confiscatieverzoek aan meerdere staten (kies de  passende redenen):  
 
(i) Indien een verzoek betrekking heeft specifieke eigendommen:  
 
 Verschillende eigendommen waarop het verzoek betrekking heeft, worden geacht zich in verschillende staten te 
bevinden  
 
 Het confiscatieverzoek heeft betrekking op een specifie k eigendom en vereist optreden in meer dan één staat  
 
(ii) Indien het confiscatieverzoek betrekking heeft op een geldbedrag:  
 
 De geraamde waarde van het eigendom dat in de verzoekende staat en in een aangezochte staat kunnen worden 
geconfisqueerd, zal waarschijnlijk niet volstaan om het volledige in het bevel vermelde bedrag te dekken  
 
 Andere specifieke behoeften:  
 
 
3. Waarde van vermogensbestanddelen, indien bekend, in elke aangezochte staat:  
 
 
 
4. Indien voor de confiscatie van het/de specifieke eigendom(me n) in meer dan één staat moet worden opgetreden, 
beschrijving van de in de aangezochte staat te ondernemen actie:  
 
 
 
DEEL  H: Omzetting en overdracht van voorwerpen   
1. Als het confiscatieverzoek betrekking heeft op een specifiek voorwerp, aangeven of de verzoekende staat ermee 
instemt dat de confiscatie in de aangezochte staat de vorm aanneemt van een verplichting tot het betalen van een 
geldsom die overeenstemt met de waarde van het eigendom:  
 Ja  
 Nee 
 
2. Indien de confiscatie betrekking heeft op een gel dbedrag, aangeven of ander eigendom dan geld dat is verkregen 
ingevolge de tenuitvoerlegging van het confiscatieverzoek, mag worden overgedragen aan de verzoekende staat:  
 Ja  
 Nee 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1151  
  
 
DEEL  I: Gevangenisstraf bij verstek of andere maatregelen die de vrijheid van een persoon beperken  
Geef aan of de verzoekende staat toestaat dat de aangezochte staat bij in gebreke blijven vrijheidsbeneming of andere 
maatregelen toepast die de vrijheid van een persoon beperken wanneer het confiscatieverzoek geheel of ge deeltelijk 
niet kan worden uitgevoerd:  
 Ja  
 Nee  
 
DEEL  J: Restitutie of schadeloosstelling van slachtoffers  
1. Geef voor zover van toepassing aan of:  
 
 
 een uitvaardigende instantie of een andere bevoegde autoriteit van de verzoekende staat een beslissing inz ake 
compensatie van of teruggave aan het slachtoffer heeft genomen voor de volgende geldsom:  
 
 
 een uitvaardigende instantie of andere bevoegde autoriteit van de verzoekende staat een beslissing heeft genomen 
tot teruggave aan het slachtoffer van de volgende eigendommen anders dan geld:  
 
 
 
2. Details van de beslissing tot teruggave van voorwerpen aan of compensatie van het slachtoffer:  
 
Uitvaardigende  instantie  (officiële  naam):  
Datum  van de beslissing:  
Referentienummer  van de beslissing  (indien  beschikbaar):  
Beschrijving  van het te restitueren  eigendom  of het bedrag  van de schadevergoeding:  
Naam  van het slachtoffer:  
Adres  van het slachtoffer:  
 
 
DEEL  K: Rechtsmiddelen  
Gelieve aan te geven of er al een rechtsmiddel is ingezet tegen de uitvaardiging van een confiscatiebevel; zo ja, gelieve 
de nodige details te geven (omschrijving van het rechtsmiddel, inclusief de vereiste stappen en de termijnen):     
 
 
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1152  
  
DEEL  L: Uitva ardigende instantie  
Gelieve nadere gegevens te verstrekken over de instantie in de verzoekende staat die het confiscatieverzoek heeft 
gedaan:  
 
1. Soort uitvaardigende autoriteit:  
 
 rechter, rechtbank, openbaar aanklager  
 
 een andere bevoegde autoriteit aangesteld door de verzoekende staat  
 
2. Contactgegevens:  
 
Officiële naam van de uitvaardigende instantie:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)   
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
E-mailadres:   
Talen waarin met de uitvaardigende autoriteit kan worden gecommuniceerd:   
 
 
Handtekening van de uitvaardigende instantie en/of haar vertegenwoordiger die de juistheid van de inhoud van het 
aanvraagformu lier voor confiscatie bevestigt:  
 
Naam:   
Functie (titel/rang):   
Datum:   
 
Officiële stempel (indien beschikbaar):   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1153  
  
 
 
 
 
DEEL  M: Validerende instantie   
Vermeld het type instantie dat het aanvraagformulier voor confiscatie heeft gevalideerd, indien van  toepassing:  
 
 rechter, rechtbank, openbaar aanklager  
 
 een andere bevoegde autoriteit aangesteld door de uitvaardigende staat  
 
Officiële naam van de validerende autoriteit:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)   
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
E-mailadres:   
Talen waarin met de bevoegde instantie kan worden gecommuniceerd:   
 
DEEL  N: Centrale instantie  
Gelieve aan te geven welke centrale instantie verantwoordelijk is voor de administratieve toezending en ontvangst van het 
aanvraagformulier voor confiscatie in de verzoekende staat:  
Officiële naam van de centrale instantie:    
Naam van haar vertegenwoordiger:    
Functie (titel/rang):    
Dossier nr.:   
Adres:     
Telefoonnummer: (landnummer) (netnummer)  
Faxnummer: (landnummer) (netnummer)   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1154  
 E-mailadres:   
Talen waarin met de bevoegde instantie kan worden gecommuniceerd:   
 
 
DEEL  O Verdere informatie  
1. Gelieve aan te geven welke van de volgende instanties het belangrijkste contactpunt in de verzoekende staat moet zijn:  
 uitvaardigende instantie  
 bevoegde instantie  
 centrale instantie  
 
2. Indien verschillend van het bovenstaande, gelieve de contactgegevens te verstrekken van de persoon (personen) 
waarmee contact moet worden opgenomen voor aanvullende informatie over dit aanvraagformulier voor confiscatie:  
 
Naam/titel/organisatie:   
Adre s:   
E-mail/telefoon contact:   
 
DEEL  P: Bijlagen  
Het origineel of de naar behoren gewaarmerkte kopie van het confiscatiebevel moet bij het aanvraagformulier voor 
confiscatie worden gevoegd.  
 
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1155  
   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1156  
 BIJLAGE UNPRO -1: UITVOERING VAN DE FINANCIËLE VOORWAARDEN  
1. De Commissie deelt het Verenigd Koninkrijk zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk op 16 april 
van het begrotingsjaar voor elk van de Unieprogramma’s en -activiteiten of delen daarvan waaraan 
het Verenigd Koninkrijk deelneemt, de volgende informatie mee:  
(a) de b edragen aan vastleggingskredieten in de definitief goedgekeurde Uniebegroting van het 
jaar in kwestie voor de begrotingsonderdelen die betrekking hebben op de deelname van het 
Verenigd Koninkrijk overeenkomstig Protocol I [Programma’s en activiteiten waara an het 
Verenigd Koninkrijk deelneemt] van deze overeenkomst en, indien van toepassing, het bedrag 
aan externe bestemmingskredieten dat niet voortvloeit uit de financiële bijdrage van andere 
donoren op deze begrotingsonderdelen;  
(b) het bedrag van de kosten van  deelname als bedoeld in artikel UNPRO.2.1 [Financiële 
voorwaarden], lid 4, van deze overeenkomst;  
(c) vanaf jaar N+1 van de uitvoering van een programma dat is opgenomen in het protocol als 
bedoeld in artikel UNPRO.1.3 [Vaststelling van de deelname] van deze overeenkomst, de 
besteding van de vastleggingskredieten van begrotingsjaar N en de hoogte van de 
vrijmakingen;  
(d) voor programma’s waarop artikel UNPRO.2.2 [Programma's waarop een automatisch 
correctiemechanisme van toepassing is] van toepassing is, voor het deel van de programma’s 
waarvoor dergelijke informatie nodig is om de automatische correctie te berekenen, de 
hoogte van de verbintenissen die zijn aangegaan jegens entiteiten van het Verenigd 
Koninkrijk, uitgesplitst naar het desbetreffende jaar van de be grotingskredieten en de 
bijbehorende totale vastleggingen.  
Op basis van haar ontwerpbegroting verstrekt de Commissie zo spoedig mogelijk en uiterlijk op 1 
september van het begrotingsjaar een raming van de in de punten a) en b) bedoelde informatie.  
2. Uiterli jk op 16 april en op 16 juli van elk begrotingsjaar verzoekt de Commissie het Verenigd 
Koninkrijk tot storting van zijn bijdrage in het kader van deze overeenkomst voor elk van de 
programma’s en activiteiten of delen ervan waaraan het Verenigd Koninkrijk d eelneemt.  
3. Het Verenigd Koninkrijk betaalt het bedrag van het verzoek tot storting uiterlijk zestig dagen 
na het verzoek tot storting. Het Verenigd Koninkrijk kan voor elk programma en elke activiteit 
afzonderlijke betalingen doen.  
4. In afwijking van de leden  2 en 3 doet de Commissie voor het jaar 2021, waarin het in artikel 
UNPRO.1.3 [Vaststelling van de deelname] bedoelde protocol van deze overeenkomst wordt 
gesloten, uiterlijk op 16 april 2021 een verzoek tot storting, indien het protocol uiterlijk op 31 ma art 
2021 is ondertekend, of uiterlijk op de 16e van de maand die volgt op de maand van ondertekening 
van het protocol, indien het protocol na 31 maart 2021 is ondertekend. Indien dat verzoek tot 
storting na 16 juli van het jaar in kwestie wordt gedaan, is er voor dat jaar een enkel verzoek tot 
storting. Het Verenigd Koninkrijk betaalt het bedrag van het verzoek tot storting uiterlijk zestig 
dagen na het verzoek tot storting. Het Verenigd Koninkrijk kan voor elk programma en elke activiteit 
afzonderlijke bet alingen doen.  
5. Het verzoek tot storting voor een bepaald jaar heeft een waarde die wordt vastgesteld door 
het overeenkomstig artikel UNPRO.2.1 [Financiële voorwaarden] van deze overeenkomst berekende 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1157  
 jaarlijkse bedrag, inclusief correcties krachtens artikel  UNPRO.2.1 [Financiële voorwaarden], lid 8, 
van deze overeenkomst, krachtens artikel UNPRO.2.2 [Programma's waarop een automatisch 
correctiemechanisme van toepassing is], of krachtens artikel UNPRO.2.3 [Financiering in verband 
met programma's die worden ui tgevoerd door middel van financieringsinstrumenten of 
begrotingsgaranties] van deze overeenkomst, te delen door het aantal verzoeken tot storting voor 
dat jaar uit hoofde van de leden 2 en 4 van deze bijlage.  
6. In afwijking van lid 5 heeft het verzoek tot st orting met betrekking tot de bijdrage aan 
Horizon Europa voor het meerjarig financieel kader 2021 -2027 voor een bepaald jaar N dezelfde 
waarde, die wordt vastgesteld door  
(a) het jaarlijkse bedrag dat is berekend  
i. door toepassing van het volgende betalingssche ma met als jaar N  
-2021: 50  % betaald in 2021, 50  % betaald in 2026  
-2022: 50  % betaald in 2022, 50  % betaald in 2027  
ii. over het bedrag dat het resultaat is van de toepassing van artikel UNPRO.2.1 [Financiële 
voorwaarden] en artikel UNPRO.2.2 [Programma's wa arop een automatisch 
correctiemechanisme van toepassing is] van deze overeenkomst, inclusief correcties in 
het kader van artikel UNPRO.2.1 [Financiële voorwaarden], lid 8, of artikel UNPRO.2.2 
[Programma's waarop een automatisch correctiemechanisme van toe passing is] van 
deze overeenkomst voor dat jaar N,  
(b) te delen door het aantal verzoeken tot storting voor dat jaar N uit hoofde van de leden 2 en 4.  
De toepassing van dit lid heeft geen gevolgen voor de vaststelling van de berekening van de 
automatische corr ectie in het kader van artikel UNPRO.2.2 [Programma's waarop een automatisch 
correctiemechanisme van toepassing is] en artikel UNPRO.3.4 [Evaluatie van de prestaties].  
Bij alle berekeningen van andere bedragen die verband houden met deel V van de overeenk omst, 
wordt ter bepaling van de jaarlijkse bijdrage van het Verenigd Koninkrijk rekening gehouden met het 
bepaalde in dit lid.  
7. Bij beëindiging van de deelname van het Verenigd Koninkrijk uit hoofde van artikel 
UNPRO.3.2 [Beëindiging van de deelname van het  Verenigd Koninkrijk aan een Unieprogramma door 
de Unie] of artikel UNPRO.3.3 [Beëindiging van de deelname aan een programma in geval van een 
aanzienlijke wijziging van een Unieprogramma] van deze overeenkomst, zijn de overeenkomstig lid 6 
van deze bijlage  uitgestelde betalingen die betrekking hebben op de periode vóór het van kracht 
worden van de beëindiging, opeisbaar. De Commissie doet uiterlijk één maand na het van kracht 
worden van de beëindiging een verzoek tot storting van het verschuldigde bedrag. H et Verenigd 
Koninkrijk betaalt dit verschuldigde bedrag binnen zestig dagen na het verzoek tot storting.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1158  
 8. Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad  159(“ 
Financieel Reglement ”) van toepassing op de algemene begroting van de E uropese Unie is van 
toepassing op het beheer van de kredieten.  
9. Als het Verenigd Koninkrijk het bedrag op de vervaldag nog niet heeft betaald, zendt de 
Commissie een formele aanmaningsbrief.  
Voor elke te late betaling van de bijdrage betaalt het Verenigd Koninkrijk vanaf de vervaldag tot de 
datum van volledige betaling van het uitstaande bedrag achterstandsrente over dat uitstaande 
bedrag.  
De rentevoet voor op de vervaldag te ontvangen, maar nog niet betaalde bedragen is het door de 
Europese Centrale Bank op haar basisherfinancieringsoperaties toegepaste percentage dat geldt op 
de eerste dag van de maand van de vervaldag, zoals gepubliceerd in het Publicatieblad van de 
Europese Unie, C -serie, of 0 percent als dit hoger is, plus drieënhalf procentpunt.  
 
 
  
                                                            
159  Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 to t 
vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van 
Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 
1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 22 3/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot 
intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB L 193 van 30.7.2018, blz.  1). 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1159  
 BIJLAGE INST:  PROCEDUREREGELS  VOOR GESCHILLENBESLECHTING  
I. Definities  
1. Voor de toepassing van deel zes, titel I [Geschillenbeslechting] van deze overeenkomst, en 
van deze procedureregels wordt verstaan onder:  
(a) “administratief personeel”: met betrekking tot een arbiter, andere personen dan assistenten 
die onder de leiding en het toezicht van een arbiter werkzaam zijn;  
(b) “adviseur”: een persoon die door een Partij is aangesteld om hem in verban d met de 
arbitrageprocedure te adviseren of bij te staan;  
(c) “scheidsgerecht”: een gerecht dat op grond van deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel 
INST.15 [Instelling van een scheidsgerecht] van deze overeenkomst, is opgericht;  
(d) “arbiter”: een lid van het scheidsgerecht;  
(e) “assistent”: een persoon die in het kader van het mandaat van een arbiter en onder de leiding 
en het toezicht van die arbiter voor die arbiter onderzoek verricht of ondersteunende taken 
uitvoert;  
(f) “klagende Partij”: de Partij die op  grond van deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel 
INST.14 [Arbitrageprocedure] van deze overeenkomst, om de instelling van een 
scheidsgerecht verzoekt;  
(g)  “griffie”: een extern orgaan met relevante expertise, aangewezen door de Partijen om 
admini stratieve ondersteuning voor de procedure te verlenen;  
(h) “verwerende Partij”: de Partij ten aanzien waarvan wordt gesteld dat zij de betrokken 
bepalingen heeft geschonden; en  
(i) “vertegenwoordiger van een Partij”: een persoon in dienst van of aangewezen door ee n 
ministerie, een overheidsdienst of een ander overheidsorgaan van een Partij, die de Partij met 
betrekking tot een geschil op het gebied van deze overeenkomst of een aanvullende 
overeenkomst vertegenwoordigt.   
II.  Kennisgevingen  
2. Alle verzoeken, medede lingen, schriftelijke stukken of andere documenten van:  
(a) het scheidsgerecht worden tegelijkertijd verzonden naar beide Partijen;  
(b) een Partij die aan het scheidsgerecht zijn gericht, worden tegelijkertijd als kopie naar de 
andere Partij verzonden; en  
(c) een Partij die  aan de andere Partij zijn gericht, worden tegelijkertijd in kopie naar het 
scheidsgerecht verzonden, waar zulks passend is.  
3. Alle in regel  2 bedoelde kennisgevingen worden gedaan via e -mail of in voorkomend geval 
via enige andere vorm van tele communicatie waarbij de verzending wordt geregistreerd. Een 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1160  
 dergelijke kennisgeving wordt geacht te zijn afgeleverd op de datum van verzending ervan, tenzij 
wordt aangetoond dat dit niet het geval is.  
4. Alle kennisgevingen worden gericht aan respectieveli jk de Juridische Dienst van de Europese 
Commissie en de Juridisch Adviseur van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Gemenebestzaken 
en Ontwikkelingszaken van het Verenigd Koninkrijk.  
5. Kleine verschrijvingen in verzoeken, mededelingen, schriftelijke stu kken of andere 
documenten in verband met de procedure bij het scheidsgerecht kunnen worden verbeterd door 
indiening van een nieuw document waarin de wijzigingen duidelijk zijn aangegeven.  
6. Indien de laatste dag waarop een document kan worden ingediend, op een niet -werkdag 
van de instellingen van de Unie of van de overheid van het Verenigd Koninkrijk valt, eindigt de 
periode van indiening van het document op de eerstvolgende werkdag.  
III.  Aanwĳzing van arbiters  
7. Indien overeenkomstig deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel INST.15 [Instelling van 
een scheidsgerecht] van deze overeenkomst , een arbiter door loting wordt aangewezen, stelt de 
medevoorzitter van de Partnerschapsraad van de klagende Partij de medevoorzitter van de 
verwerende Partij  onverwijld in kennis van de datum, het tijdstip en de plaats van de loting. De 
verwerende Partij kan desgewenst aanwezig zijn bij de loting. In elk geval vindt de loting plaats in 
tegenwoordigheid van de aanwezige Partij of Partijen.  
8. De medevoorzitter van de klagende Partij stelt elke persoon die is aangewezen om te 
fungeren als arbiter, schriftelijk in kennis van zijn aanwijzing. Elke persoon bevestigt zijn 
beschikbaarheid aan beide Partijen binnen vijf dagen na de datum waarop die persoon over zijn 
aanwijzing werd geïnformeerd.  
9. De medevoorzitter van de Partnerschapsraad van de klagende Partij wijst de arbiter of 
voorzitter binnen vijf dagen na het verstrijken van de in deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], 
artikel INST.15 [Instelling van een s cheidsgerecht], lid 2, van deze overeenkomst bedoelde periode 
door loting aan indien een van de in deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel INST.27 [Lijst van 
arbiters], lid 1, van deze overeenkomst bedoelde sublijsten:  
(a) niet is opgesteld, waarbij  de aanwijzing plaatsvindt uit de personen die formeel voor de 
opstelling van die specifieke sublijst zijn voorgedragen door beide Partijen of door een van 
beide Partijen; of  
(b) niet meer ten minste vijf personen bevat, waarbij de aanwijzing plaatsvindt uit d e personen 
die nog op die specifieke sublijst staan.  
9 bis. De Partijen kunnen een griffie aanwijzen die bij de organisatie en tijdens het verloop 
van een geschillenbeslechtingsprocedure ondersteuning verleent op basis van ad -
hocregelingen of op basis van  door de Partnerschapsraad overeenkomstig deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.34A [Bijlagen] van deze overeenkomst  aangenomen 
regelingen.  Daartoe neemt de Partnerschapsraad uiterlijk 180 dagen na de inwerkingtreding van 
deze overeenkoms t in overweging of wijzigingen in deze procedureregels nodig zijn.  
IV  Organisatorische bijeenkomst  
10. Tenzij de Partijen anders overeenkomen, komen zij binnen zeven dagen na de instelling van 
het scheidsgerecht met dat gerecht bijeen om de aangelegenheden te bepalen die de Partijen of het 
scheidsgerecht passend achten, met inbegrip van:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1161  
 (a) indien niet eerder  bepaald, de aan de scheidsrechters verschuldigde bezoldigingen en 
vergoedingen, die in ieder geval conform de WTO -normen moeten zijn;  
(b) de aan de assistenten te betalen bezoldiging. Het totale bedrag van de bezoldiging van een 
assistent of de assistenten v an elke arbiter mag niet meer bedragen dan 50  % van de 
bezoldiging van die arbiter;  
(c) het tijdschema van de procedure; en  
(d) ad-hocprocedures voor de bescherming van vertrouwelijke informatie.  
De arbiters en de vertegenwoordigers van de Partijen kunnen per tel efoon of per videoconferentie 
aan deze bijeenkomst deelnemen.  
V. Schriftelijke stukken  
11. Uiterlijk twintig dagen na de datum van instelling van het scheidsgerecht dient de klagende 
Partij haar schriftelijke stukken in. De verwerende Partij tegen wie de k lacht gericht is, dient haar 
schriftelijke stukken uiterlijk twintig dagen na de datum van indiening van de schriftelijke stukken 
van de klagende Partij in.  
VI. Werkzaamheden van het scheidsgerecht  
12. De voorzitter van het scheidsgerecht zit alle bijeenko msten van het gerecht voor. Het 
scheidsgerecht kan de bevoegdheid tot het nemen van administratieve en procedurele besluiten aan 
de voorzitter delegeren.  
13. Tenzij in deel zes, titel I [Geschillenbeslechting] van deze overeenkomst, of in deze 
procedurereg els anders is bepaald, kan het scheidsgerecht bij zijn werkzaamheden gebruikmaken 
van alle communicatiemiddelen, waaronder telefoon -, fax- en computerverbindingen.  
14. Hoewel alleen arbiters aan de beraadslagingen van het scheidsgerecht mogen deelnemen, 
kan het scheidsgerecht toestaan dat hun assistenten zijn beraadslagingen bijwonen.  
15. Het opstellen van besluiten en verslagen blijft de exclusieve bevoegdheid van het 
scheidsgerecht, die niet mag worden gedelegeerd.  
16. Wanneer een procedurele vraag rijst die niet door deel zes, titel I [Geschillenbeslechting] 
van deze overeenkomst, en de bijlagen daarbij wordt bestreken, kan het scheidsgerecht na overleg 
met de Partijen een passende, met die bepalingen verenigbare procedure vaststellen.  
17. Wanneer het sch eidsgerecht van oordeel is dat andere dan de in deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting] van deze overeenkomst bedoelde procedurele termijnen moeten worden 
gewijzigd of dat een andere procedurele of administratieve aanpassing nodig is, stelt het de Partij en 
schriftelijk en na raadpleging van de Partijen in kennis van de redenen voor de wijziging of 
aanpassing, onder vermelding van de vereiste termijn of aanpassing.   
VII. Vervanging  
18. Wanneer een Partij van oordeel is dat een arbiter bijlage  INST -X (Gedra gscode voor arbiters) 
niet naleeft en om die reden moet worden vervangen, stelt zij de andere Partij daarvan in kennis 
binnen 15  dagen na het moment waarop zij voldoende bewijs heeft verkregen van de vermeende 
niet-naleving van die bijlage door de arbiter.   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1162  
 19. De Partijen voeren binnen 15 dagen na de in regel 18 bedoelde kennisgeving overleg. Zij 
stellen de arbiter in kennis van zijn vermeende verzuim en kunnen de arbiter verzoeken stappen te 
zetten om de situatie te verbeteren. Indien zij daarover tot ove reenstemming komen, kunnen zij de 
arbiter ook uit zijn functie ontzetten en een nieuwe arbiter aanwijzen overeenkomstig deel zes, titel 
I [Geschillenbeslechting], artikel INST.15 (Instelling van een scheidsgerecht) van deze overeenkomst.  
20. Indien de Par tijen het niet eens worden over de vraag of een arbiter, die niet de voorzitter 
van het scheidsgerecht is, moet worden vervangen, kan elk van beide Partijen verzoeken de 
aangelegenheid voor te leggen aan de voorzitter van het scheidsgerecht, wiens beslissi ng definitief 
is.  
Indien de voorzitter van het scheidsgerecht oordeelt dat de arbiter bijlage INST -X (Gedragscode voor 
arbiters) niet naleeft, wordt de nieuwe arbiter aangewezen overeenkomstig deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.15 (Instelling van een scheidsgerecht) van deze overeenkomst . 
21. Indien de Partijen het niet eens worden over de vraag of de voorzitter moet worden 
vervangen, kan elk van beide Partijen verzoeken de kwestie voor te leggen aan een van de 
resterende personen o p de overeenkomstig deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], INST.27 [Lijst van 
arbiters] van deze overeenkomst , opgestelde sublijst van voorzitters.  De desbetreffende persoon 
wordt door loting aangewezen door de medevoorzitter van de Partnerschapsraad v an de 
verzoekende Partij of de vervanger van de voorzitter. Het besluit van de aangewezen persoon over 
de noodzaak tot vervanging van de voorzitter is definitief.  
Indien deze persoon oordeelt dat de voorzitter bijlage INST -X (Gedragscode voor arbiters) ni et 
naleeft, wordt de nieuwe voorzitter aangewezen overeenkomstig deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.15 (Instelling van een scheidsgerecht) van deze overeenkomst . 
VIII. Hoorzittingen  
22. Op basis van het tijdschema dat is vastgesteld ov ereenkomstig regel  10, stelt de voorzitter 
van het scheidsgerecht, na overleg met de Partijen en de overige arbiters, de Partijen in kennis van 
de datum, het tijdstip en de plaats van de hoorzitting. Tenzij de hoorzitting achter gesloten deuren 
plaatsvindt , wordt die informatie door de Partij waarin de hoorzitting plaatsvindt, openbaar 
gemaakt.  
23. Tenzij de Partijen anders overeenkomen, vindt de hoorzitting in Londen plaats als de 
klagende Partij de Unie is, en in Brussel als de klagende Partij het Verenig d Koninkrijk is.  De 
verwerende Partij draagt de kosten van de logistieke organisatie van de hoorzitting.  
24. Het scheidsgerecht kan aanvullende hoorzittingen organiseren indien de Partijen zulks 
overeenkomen.  
25. Alle arbiters zijn gedurende de gehele hoo rzitting aanwezig.  
26. Tenzij de Partijen anders overeenkomen, kunnen de volgende personen een hoorzitting 
bijwonen, ongeacht of de hoorzitting voor het publiek toegankelijk is:  
(a) vertegenwoordigers van een Partij;  
(b) adviseurs;  
(c) assistenten en administratief pe rsoneel;  
(d) tolken, vertalers en notulisten van het scheidsgerecht;  en  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1163  
 (e) deskundigen, zoals besloten door het scheidsgerecht overeenkomstig deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.26 [Ontvangst van informatie], lid 2, van deze 
overeenkomst .  
27. Uiterlijk vijf dagen vóór de datum van een hoorzitting verstrekt elke Partij het 
scheidsgerecht en de andere Partij een lijst met de namen van de personen die namens die Partij op 
de hoorzitting pleidooien of uiteenzettingen zullen houden, en van ander e vertegenwoordigers en 
adviseurs die de hoorzitting zullen bijwonen.  
28.  De hoorzitting wordt door het scheidsgerecht op de volgende wijze gevoerd, waarbij ervoor 
wordt gezorgd dat de klagende Partij en de verwerende Partij evenveel tijd krijgen toegewez en, 
zowel voor het pleidooi als de weerlegging:  
Pleidooi  
(a) pleidooi van de klagende Partij;  
(b) antwoord door de verwerende Partij.  
Weerlegging  
(a) repliek van de klagende Partij;  
(b) dupliek door de verwerende Partij.  
29. Het scheidsgerecht kan op elk moment van de hoorzitting aan elk van beide Partijen vragen 
stellen.  
30. Het scheidsgerecht zorgt ervoor dat een proces -verbaal van de hoorzitting wordt 
opgemaakt, dat zo spoedig mogelijk na de hoorzitting aan de Partijen wordt verstrekt. De Partijen 
kunnen opmerkingen maken over het proces -verbaal, die door het scheidsgerecht in overweging 
kunnen worden genomen.  
31. Binnen tien dagen na de datum van de hoorzitting kan elke Partij een aanvullend schriftelijk 
stuk indienen over alle aspecten die tijdens de hoorzitting aan  de orde zijn gekomen.  
IX.  Schriftelijke vragen  
32. Het scheidsgerecht kan op elk moment van de procedure aan een Partij of aan beide Partijen 
schriftelijke vragen stellen. Van alle vragen die aan een Partij worden gesteld, wordt een kopie aan 
de andere P artij verstrekt.  
33. Elke Partij verstrekt de andere Partij een kopie van haar antwoorden op de vragen van het 
scheidsgerecht. De andere Partij heeft de gelegenheid om binnen vijf  dagen na ontvangst van deze 
kopie schriftelijk opmerkingen in te dienen over  de antwoorden van de Partij.  
X. Vertrouwelijkheid  
34. Elke Partij en het scheidsgerecht behandelen informatie die door de andere Partij aan het 
scheidsgerecht is verstrekt en als vertrouwelijk is aangemerkt, als vertrouwelijk. Wanneer een Partij 
bij het s cheidsgerecht een schriftelijk stuk indient dat vertrouwelijke informatie bevat, verstrekt zij 
ook binnen 15 dagen een stuk zonder die vertrouwelijke informatie, dat openbaar wordt gemaakt.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1164  
 35. Niets van dit reglement van orde belet dat een Partij haar ei gen standpunten openbaar 
maakt voor zover zij bij verwijzingen naar door de andere Partij verstrekte informatie geen 
informatie openbaar maakt die door de andere Partij als vertrouwelijk is aangemerkt.  
36. Het scheidsgerecht voert de relevante delen van de zitting achter gesloten deuren wanneer 
de stukken en pleidooien van een Partij vertrouwelijke informatie bevatten. Wanneer een 
hoorzitting van het scheidsgerecht in besloten zitting plaatsvindt, waarborgen de Partijen het 
vertrouwelijke karakter van de hoorzitting.  
XI.  Eenzijdige contacten  
37. Het scheidsgerecht komt niet bijeen noch communiceert met een Partij in afwezigheid van 
de andere Partij.  
38. Een arbiter bespreekt geen aspecten van de inhoud van de procedure met een of met beide 
Partijen in afwezigheid van de andere arbiters.  
XII. Stukken amicus curiae  
39. Tenzij de Partijen binnen vijf dagen na de datum van instelling van het scheidsgerecht 
anders overeenkomen, kan het scheidsgerecht ongevraagde schriftelijke bijdragen van natuurlijke 
person en van een Partij of rechtspersonen die op het grondgebied van een Partij gevestigd zijn en 
die onafhankelijk zijn van de regeringen van de Partijen in ontvangst nemen, op voorwaarde dat 
deze:  
(a) binnen tien dagen na de datum van instelling van het scheidsger echt door het scheidsgerecht 
zijn ontvangen;  
(b) bondig zijn en, inclusief bijlagen, in elk geval niet meer dan 15 met dubbele regelafstand 
getypte bladzijden tellen;  
(c) rechtstreeks van belang zijn voor een feitelijke of juridische kwestie waarover het 
scheids gerecht zich buigt;  
(d) een beschrijving bevatten van de persoon die de bijdrage indient, voor een natuurlijke 
persoon met inbegrip van zijn nationaliteit en voor een rechtspersoon met inbegrip van zijn 
plaats van vestiging, de aard van zijn activiteiten, zijn  rechtsvorm, zijn algemene doelstellingen 
en zijn financieringsbron;  
(e) nadere informatie bevatten over het belang dat de persoon bij de arbitrageprocedure heeft; 
en   
(f) in het Engels zijn opgesteld.  
40. De bijdragen worden aan de Partijen verstrekt, zodat zij  daarover opmerkingen kunnen 
maken. De Partijen kunnen binnen tien dagen na ontvangst van de stukken hun opmerkingen aan 
het scheidsgerecht kenbaar maken.  
41. Het scheidsgerecht vermeldt in zijn verslag alle stukken die het overeenkomstig regel 39 
heeft o ntvangen. Het scheidsgerecht is niet verplicht in zijn verslag in te gaan op de in de bijdragen 
naar voren gebrachte argumenten, maar als het dit doet, houdt het ook rekening met eventuele 
opmerkingen van de Partijen uit hoofde van regel 40.  
XIII Dringend e gevallen  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1165  
 42. In dringende gevallen als bedoeld in deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel INST.19 
[Spoedprocedures] van deze overeenkomst, past het scheidsgerecht, na overleg met de Partijen, in 
voorkomend geval de in de onderhavige procedurer egels bedoelde termijnen aan. Het 
scheidsgerecht stelt de Partijen in kennis van dergelijke aanpassingen.  
XIV. Vertaling en vertolking  
43. De taal van de procedures van het scheidsgerecht is het Engels. Verslagen en besluiten van 
het scheidsgerecht worden opgesteld in het Engels.   
44. Elke Partij draagt haar eigen kosten van de vertaling van bij het scheidsgerecht ingediende 
documenten die oorspronkelijk niet in het Engels zijn opgesteld, alsmede alle kosten in verband met 
vertolking tijdens de hoorzitting voor haar vertegenwoordigers of adviseurs.  
XV  Overige procedures  
48. De in deze procedureregels vastgelegde termijnen worden aangepast o vereenkomstig de 
bijzondere termijnen waarin is voorzien voor de vaststelling van een verslag of een besluit van het 
scheidsgerecht in de procedures uit hoofde van deel zes, titel I [Geschillenbeslechting], artikel 
INST.22 (Redelijke termijn), artikel INST .23 (Toetsing van de naleving), artikel INST.24 (Tijdelijke 
maatregelen) en artikel INST.25 (Toetsing van nalevingsmaatregelen getroffen na de vaststelling van 
tijdelijke maatregelen) van deze overeenkomst.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1166  
 BIJLAGE INST:  GEDRAGSCODE VOOR ARBITERS  
I. Definities  
 
1. Voor de toepassing van deze gedragscode wordt verstaan onder:  
(a) “administratief personeel”: met betrekking tot een arbiter, andere personen dan assistenten 
die onder de leiding en het  toezicht van die arbiter werkzaam zijn;  
 
(b) “arbiter”: een lid van een scheidsgerecht;  
 
(c) “assistent”: een persoon die krachtens het mandaat van een arbiter voor die arbiter onderzoek 
verricht of ondersteunende taken uitvoert; en  
 
(d) “kandidaat”: een persoon wien s naam voorkomt op de in deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.27 [Lijsten van arbiters] van van deze overeenkomst 
bedoelde lijst van arbiters, of wiens aanwijzing als arbiter overeenkomstig deel zes 
[Institutionele bepalingen], titel I [ Geschillenbeslechting], artikel INST.15 [Instelling van een 
scheidsgerecht] van deze overeenkomst wordt overwogen;  
 
II.  Grondbeginselen  
2. Om de integriteit en de onpartijdigheid van het geschillenbeslechtingsmechanisme te 
waarborgen, geldt voor iedere kandidaat en iedere arbiter dat zij:  
(a) zich vertrouwd maken met deze gedragscode;  
 
(b) onafhankelijk en onpartijdig zijn;  
 
(c) directe of indirecte belangenconflicten vermijden;  
 
(d) laakbaar gedrag en de schijn van laakbaar gedrag of partijdigheid vermijden;  
 
(e) de hoogste gedragsnormen in acht nemen; en  
 
(f) waarborgen zich niet te laten beïnvloeden door eigenbelang, druk van buitenaf, p olitieke 
overwegingen, publieke protesten, trouw aan een partij of vrees voor kritiek.  
3. De arbiters gaan rechtstreeks noch middellijk verplichtingen aan en aanvaarden geen 
voordelen die op welke wijze dan ook de goede uitoefening van hun taken verstoren of lijken te 
verstoren.  
4. De arbiters gebruiken hun positie als lid van het scheidsgerecht niet om persoonlijke of 
particuliere belangen te dienen. Zij onthouden zich van handelingen die de indruk kunnen wekken 
dat anderen in een bijzondere positie verke ren waardoor zij invloed op hen kunnen uitoefenen.  
5. De arbiters laten hun gedrag of oordeel niet beïnvloeden door huidige of vroegere 
financiële, zakelijke, professionele, persoonlijke of sociale relaties of verantwoordelijkheden.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1167  
 6. De arbiters gaan g een relaties aan en verwerven geen financiële belangen wanneer 
daardoor hun onpartijdigheid in het gedrang kan komen of wanneer redelijkerwijs kan worden 
aangenomen dat daardoor de schijn van laakbaar gedrag of partijdigheid wordt gewekt.  
III. Openbaarmaki ngsplicht  
7. Voorafgaand aan de aanvaarding van hun aanstelling als arbiter op grond van deel zes, titel I 
[Geschillenbeslechting], artikel INST.15 [Instelling van een scheidsgerecht] van deze overeenkomst 
maken de kandidaten die gevraagd worden als arbite r op te treden alle belangen, relaties of 
aangelegenheden openbaar die van invloed kunnen zijn op hun onafhankelijkheid of onpartijdigheid 
of waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij tijdens de procedure de schijn van 
laakbaar gedrag of partijd igheid zouden kunnen wekken. Daartoe getroosten de kandidaten alle 
redelijke inspanningen om zich bewust te worden van dergelijke belangen, relaties en 
aangelegenheden, met inbegrip van financiële belangen, professionele belangen, werkgelegenheids - 
of fami liebelangen.  
8. Op grond van de openbaarmakingsplicht krachtens lid  7 blijven de arbiters voortdurend 
gehouden dergelijke belangen, relaties en aangelegenheden openbaar te maken wanneer deze zich 
tijdens de procedure voordoen.  
9. De kandidaten of arbiter s delen de Partnerschapsraad ter overweging door de Partijen alle 
aangelegenheden met betrekking tot feitelijke of mogelijke schendingen van deze gedragscode mee, 
zodra zij zich daarvan bewust worden.  
IV. Taken van arbiters  
10. Na de aanvaarding van hun a anstelling zijn de arbiters beschikbaar voor de uitoefening van 
hun taken en oefenen zij hun taken gedurende de gehele procedure nauwgezet, snel en billijk uit.  
11. De arbiters onderzoeken uitsluitend de vragen die tijdens de procedure aan de orde worden 
gesteld en die voor het besluit noodzakelijk zijn, en dragen die taak niet over aan een andere 
persoon.  
12. De arbiters nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat hun assistenten en het 
administratief personeel bekend zijn met de door de arbiter s krachtens de delen  II, III, IV en  VI van 
deze gedragscode aangegane verplichtingen en die naleven.  
V. Verplichtingen van voormalige arbiters  
13. Voormalige arbiters onthouden zich van handelingen die de schijn kunnen wekken dat zij bij 
de uitoefening va n hun taken niet onpartijdig waren of dat zij voordeel hebben ontleend aan een 
besluit van het scheidsgerecht.  
14. Voormalige arbiters leven de verplichtingen van deel VI van deze gedragscode na.  
VI.  Vertrouwelijkheid  
15. De arbiters maken op geen enkel moment niet -publieke informatie openbaar over de 
procedure, of over informatie die is verkregen tijdens de procedure waarvoor de arbiter is 
aangesteld. De arbiters maken dergelijke informatie in geen geval openbaar en gebrui ken dergelijke 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1168  
 informatie niet om persoonlijk voordeel te verwerven, anderen voordeel te verschaffen of de 
belangen van anderen in negatieve zin te beïnvloeden.  
16. De arbiters maken een besluit van het scheidsgerecht of delen daarvan niet openbaar vóór 
de bekendmaking ervan overeenkomstig deel zes, titel I [Geschillenbeslechting] van deze 
overeenkomst.  
17. De arbiters maken op geen moment informatie openbaar over de beraadslagingen van een 
scheidsgerecht, noch over het standpunt van individuele arbiters,  noch leggen ze verklaringen af 
over de procedure waarvoor de arbiter is aangesteld of over de litigieuze kwesties in de procedure.  
VII.  Kosten  
18. De arbiters houden de persoonlijk aan de procedure bestede tijd en de hierbij gemaakte 
onkosten bij, evenal s de tijd en onkosten van zijn of haar assistenten en administratief personeel, en 
overleggen hiervan een eindafrekening.  
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1169  
 PROTOCOL BETREFFENDE DE ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN DE BESTRIJDING VAN 
FRAUDE OP HET GEBIED VAN DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGD E WAARDE EN BETREFFENDE 
DE WEDERZIJDSE BIJSTAND BIJ DE INVORDERING VAN SCHULDVORDERINGEN IN VERBAND MET 
BELASTINGEN EN RECHTEN  
TITEL I: ALGEMENE BE PALINGEN  
Artikel  1: Doelstelling  
De doelstelling van dit protocol is het kader vast te stellen voor administr atieve samenwerking 
tussen de lidstaten en het Verenigd Koninkrijk, zodat hun autoriteiten elkaar kunnen bijstaan bij het 
waarborgen van de naleving van de btw -wetgeving, de bescherming van de btw -inkomsten en de 
invordering van schuldvorderingen in verban d met belastingen en rechten.  
Artikel  2: Toepassingsgebied  
1. Bij dit protocol worden regels en procedures voor de samenwerking vastgesteld:  
(a) ten behoeve van de uitwisseling van inlichtingen die dienstig kunnen zijn bij een juiste heffing 
van de btw, het toezicht op de juiste toepassing van de btw en de bestrijding van btw -fraude; 
en 
(b) ten behoeve van de invordering  van:  
i) schuldvorderingen met betrekking tot btw, douanerechten en accijnzen, geheven 
door of ten behoeve van een lidstaat of zijn territoriale of staatkundige onderdelen, 
lokale overheden daaronder begrepen, dan wel ten behoeve van de Unie ; 
ii) administratieve sancties, boeten, heffingen en toeslagen in verband met de in punt i) 
bedoelde schuldvorderingen, die opgelegd zijn door de administratiev e autoriteiten 
die bevoegd zijn om de betreffende belastingen en rechten te heffen of om 
administratieve onderzoeken daarnaar te verrichten, of die op verzoek van de 
bovengenoemde administratieve autoriteiten door administratieve of gerechtelijke 
instantie s bekrachtigd zijn; en  
iii) rente en kosten die samenhangen met de in de punten  i) en ii) bedoelde 
schuldvorderingen.  
2. Dit protocol laat de toepassing van de voorschriften inzake administratieve samenwerking 
en fraudebestrijding, alsook bijstand bij de i nvordering van schuldvorderingen op het gebied van de 
btw tussen de lidstaten, onverlet.  
3. Dit protocol laat de toepassing van de voorschriften inzake de wederzĳdse rechtshulp in 
strafzaken onverlet.  
Artikel  3: Definities  
Voor de toepassing van dit protocol wordt verstaan onder:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1170  
 (a) “administratief onderzoek”: alle door de staten bij de uitoefening van hun taken verrichte 
controles, onderzoeken en andere acties, gericht op het waarborgen van de juiste toepassing 
van de btw -wetgeving;  
(b) “verzoekende autorit eit”: een centraal verbindingsbureau of een verbindingsdienst van een 
staat die een verzoek krachtens titel  III [Bijstand bij de invordering] indient;  
(c) “automatische uitwisseling”: het stelselmatig en zonder voorafgaand verzoek verstrekken van 
vooraf bepaal de inlichtingen aan een andere staat;  
(d) “langs elektronische weg”: door middel van elektronische apparatuur voor 
gegevensverwerking (met inbegrip van digitale compressie) en gegevensopslag, met 
gebruikmaking van draden, radio, optische of andere elektromagne tische middelen;  
(e) “CCN/CSI -netwerk”: het op het gemeenschappelijke communicatienetwerk (CCN) met 
gemeenschappelijke systeeminterface (CSI) gebaseerde gemeenschappelijke platform dat de 
Unie ontwikkeld heeft voor het berichtenverkeer langs elektronische weg tussen de 
autoriteiten die bevoegd zijn op het gebied van belastingen;  
(f) “centraal verbindingsbureau”: het overeenkomstig artikel  4 [Organisatie], lid  2, aangewezen 
bureau dat de primaire verantwoordelijkheid draagt voor de contacten met het oog op de 
toepas sing van titel  II [Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude] of III 
[Bijstand bij de invordering];  
(g) “bevoegde autoriteit”: de overeenkomstig artikel  4 [Organisatie], lid  1, aangewezen autoriteit;  
(h) “bevoegde ambtenaar”: een overeenkomstig ar tikel  4 [Organisatie], lid  4, aangewezen 
ambtenaar die rechtstreeks inlichtingen kan uitwisselen krachtens titel  II [Administratieve 
samenwerking en bestrijding van btw -fraude];  
(i) “douanerechten”: de rechten die geheven worden op goederen die het douanegebie d van 
elke Partij binnenkomen of verlaten overeenkomstig de douanewetgeving van de respectieve 
Partijen;  
(j) “accijnzen”: de krachtens de nationale wet van de staat van de verzoekende autoriteit als 
zodanig gedefinieerde rechten en heffingen;  
(k) “verbindingsdiens t”: enig  ander bureau dan het centrale verbindingsbureau dat 
overeenkomstig artikel  4 [Organisatie], lid  3, als zodanig is aangewezen om wederzijdse 
bijstand krachtens titel  II [Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude] of 
titel III [Bijs tand bij de invordering] te vragen of te verlenen;  
(l) “persoon”: een persoon in de zin van titel XVII [Andere bepalingen], artikel OTH.1, punt m), 
van deze overeenkomst 160; 
                                                            
160 Voor alle duidelijkheid en voor de toepassing van dit protocol in het bijzonder, omvat de term “persoon” 
ook een vereniging van personen die geen rechtspersoonlijkheid bezit, maar krachtens het toepasselijke recht 
wel als handelingsbekwaam is erkend. Verde r is omvat enige andere juridische constructie, ongeacht aard of 
vorm, met of zonder rechtspersoonlijkheid, die aan de btw onderworpen transacties verricht, of aansprakelijk 
is voor de betaling van de in artikel 2 [Toepassingsgebied], lid 1, punt b), bedoe lde schuldvorderingen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1171  
 (m) “aangezochte autoriteit”: het centrale verbindingsbureau dat, of de verbindingsdienst of  — 
voor zover het samenwerking krachtens titel  II [Administratieve samenwerking en bestrijding 
van btw -fraude] betreft — de bevoegde ambtenaar die een verzoek van een verzoekende 
autoriteit ontvangt;  
(n) “verzoekende autoriteit”: een centraal verbindingsbureau  dat, of een verbindingsdienst of een 
bevoegde ambtenaar die namens een bevoegde autoriteit een verzoek om bijstand krachtens 
titel II [Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude] indient;  
(o) “gelijktijdige controle”: de gecoördineerde control e van de fiscale aangelegenheden van een 
belastingplichtige of van twee of meer onderling verbonden belastingplichtigen door twee of 
meer staten die daarbij gemeenschappelijke of verwante belangen hebben;  
(p) “Gespecialiseerd Comité”: het Gespecialiseerd Hande lscomité voor administratieve 
samenwerking inzake btw en inning van belastingen en rechten;  
(q) “uitwisseling op eigen initiatief”: het niet -stelselmatig, op ongeregelde tijdstippen en zonder 
voorafgaand verzoek verstrekken van inlichtingen aan een andere sta at; 
(r) “staat”: een lidstaat of het Verenigd Koninkrijk, al naar gelang de context;  
(s) “derde land”: een land dat geen lidstaat noch het Verenigd Koninkrijk is;  
(t) “btw”: belasting over de toegevoegde waarde overeenkomstig Richtlijn 2006/112/EG van de 
Raad betreffe nde het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde, 
wat de Unie betreft, en overeenkomstig de  Value Added Tax Act 1994  met betrekking tot de 
belasting over de toegevoegde waarde wat het Verenigd Koninkrijk betreft;  
Artikel  4: Organ isatie  
1  Iedere staat wijst een bevoegde autoriteit aan die belast is met de toepassing van dit 
protocol.  
2. Iedere staat wijst:  
(a) één centraal verbindingsbureau aan dat de primaire verantwoordelijkheid draagt voor de 
toepassing van titel II [Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude]; en en  
(b) één centraal verbindingsbureau aan dat de primaire verantwoordelijkheid draagt voor de 
toepassing van titel  III [Bijstand bij de invordering] . 
3. De bevoegde autoriteit kan, rechtstreeks of bij delegatie:  
(a) verbindingsdiensten aanwijzen om rechtstreeks inlichtingen uit te wisselen krachtens titel II 
[Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude];  
(b) verbindingsdiensten aanwijzen om wederzijdse bijstand krachtens titel III [Bijstan d bij de 
invordering] te vragen of te verlenen in verband met hun specifieke territoriale of functionele 
bevoegdheid.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1172  
 4. De bevoegde autoriteit kan, rechtstreeks of bij delegatie, bevoegde ambtenaren aanwijzen 
die rechtstreeks inlichtingen kunnen uitwissel en krachtens titel II [Administratieve samenwerking en 
bestrijding van btw -fraude].  
5. Ieder centraale verbindingsbureau houdt de lijst van verbindingsdiensten en bevoegde 
ambtenaren bij en zorgt ervoor dat deze toegankelijk is voor de andere centrale verb indingsbureaus.  
6. Wanneer een verbindingsdienst of een bevoegde ambtenaar een verzoek om bijstand 
krachtens dit protocol verzendt of ontvangt, stelt hij zijn centrale verbindingsbureau hiervan in 
kennis.  
7. Wanneer een centraal verbindingsbureau, een verb indingsdienst of een bevoegde 
ambtenaar een verzoek om wederzijdse bĳstand ontvangt dat een optreden buiten zĳn 
bevoegdheidsgebied vereist, zendt het/hĳ dit verzoek onverwĳld door aan het bevoegde centrale 
verbindingsbureau of de bevoegde verbindingsdienst  en stelt het/hĳ de verzoekende autoriteit 
hiervan in kennis. In dat geval vangt de in artikel  8 [Termĳn voor het verstrekken van inlichtingen] 
bedoelde termĳn aan op de dag nadat het verzoek om bĳstand aan het bevoegde centrale 
verbindingsbureau of de bev oegde verbindingsdienst is doorgezonden.  
8. Elke Partij stelt het Gespecialiseerd Comité  binnen een termijn van één maand vanaf de 
ondertekening van dit protocol in kennis van zijn bevoegde autoriteiten voor de toepassing van deze 
overeenkomst en deelt wij zigingen van de bevoegde autoriteiten onverwijld mee. Het 
Gespecialiseerd Comité houdt de lijst van bevoegde autoriteiten bij.  
Artikel  5: Overeenkomst inzake dienstverleningsniveau  
Volgens de door het Gespecialiseerd Comité vastgestelde procedure wordt een  overeenkomst 
inzake dienstverleningsniveau gesloten dat de technische kwaliteit en kwantiteit van de diensten 
voor het functioneren van de communicatie - en inlichtingenuitwisselingssystemen waarborgt.  
Artikel  6: Vertrouwelijkheid  
1. Alle door een staat kr achtens dit protocol verkregen inlichtingen worden op dezelfde wijze 
vertrouwelijk behandeld en beschermd als inlichtingen die krachtens de nationale wetgeving zijn 
verkregen.  
 2. Dergelijke inlichtingen worden uitsluitend ter kennis gebracht van personen  of autoriteiten 
(met inbegrip van rechterlijke instanties en bestuurlijke of toezichthoudende lichamen) die 
betrokken zijn bij de toepassing van de btw -wetgeving, met het oog op een juiste heffing van de btw 
alsook met het oog op de toepassing van handhav ingsmaatregelen, met inbegrip van invorderings - 
of conservatoire maatregelen ter zake van de in artikel 2 [Toepassingsgebied], lid 1, punt b), 
bedoelde schuldvorderingen.  
3. De in lid 1 bedoelde inlichtingen kunnen ook worden gebruikt voor de vaststelling van 
andere belastingen en voor de vaststelling en de tenuitvoerlegging, met inbegrip van invorderings - 
of conservatoire maatregelen, van schuldvorderingen in verband met verplichte 
socialezekerheidsbijdragen. Indien de uitgewisselde inlichtingen inbreuken op de belastingwetgeving 
aan het licht brengen of het bestaan daarvan helpen te bewijzen, kunnen zij ook worden gebruikt 
voor het opleggen van administratieve of strafrechtelijke sancties. Uitsluitend de in lid  2 bedoelde 
personen of autoriteiten mogen van  de inlichtingen gebruikmaken en dit uitsluitend voor de in de 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1173  
 voorgaande zinnen van dit lid vermelde doeleinden. Zij mogen deze inlichtingen bekendmaken in 
openbare rechtszittingen of in rechterlijke beslissingen.  
4. Onverminderd de leden  1 en  2 staat de staat die de inlichtingen verstrekt, op basis van een 
met redenen omkleed verzoek, toe dat deze in de ontvangende staat ook voor andere dan de in 
artikel  2 [Toepassingsgebied], lid  1, bedoelde doeleinden worden gebruikt, indien de inlichtingen 
krachtens de  wetgeving van de staat die de inlichtingen verstrekt, voor soortgelijke doeleinden 
kunnen worden gebruikt. De aangezochte autoriteit aanvaardt of weigert een dergelijk verzoek 
binnen één maand.  
5. Verslagen, verklaringen en overige bescheiden of voor eens luidend gewaarmerkte 
afschriften of uittreksels daarvan, die door een staat zijn verkregen in het kader van de bijstand 
krachtens dit protocol, kunnen in die staat in gelijke mate als bewijs worden gebruikt als soortgelijke 
bescheiden die door een andere i nstantie van die staat zijn verstrekt.  
6. Door een staat aan een andere staat verstrekte inlichtingen kunnen door deze laatste 
worden doorgegeven aan een andere staat, mits de bevoegde autoriteit van wie de inlichtingen 
afkomstig zijn, daarvoor vooraf toes temming heeft verleend. De staat waaruit de inlichtingen 
afkomstig zijn, kan zich tegen het delen van de inlichtingen verzetten binnen tien werkdagen na de 
datum van ontvangst van de kennisgeving van de staat die de inlichtingen wenst te delen.  
7. Krachten s dit protocol verkregen inlichtingen kunnen door de staten aan derde landen 
worden doorgegeven, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:  
(a) de bevoegde autoriteit van de staat waaruit de inlichtingen afkomstig zijn, heeft daarin 
toegestemd; en  
(b) de doorgif te is toegestaan uit hoofde van een bijstandsregeling tussen de staat die de 
inlichtingen doorgeeft en  dat specifieke derde land.  
8. Wanneer een staat inlichtingen van een derde land ontvangt, kan die staat die inlichtingen 
uitwisselen voor zover dat is to egestaan uit hoofde van de bijstandsregeling met dat specifieke 
derde land.  
9. Elke staat stelt de andere betrokken staten onverwijld in kennis van een schending van de 
vertrouwelijkheid, en van de sancties en corrigerende maatregelen die vervolgens zijn g etroffen.  
10. De door de instantie voor veiligheidsaccreditatie van de Europese Commissie gemachtigde 
personen hebben slechts toegang tot deze inlichtingen voor zover dat noodzakelijk is voor het 
beheer, het onderhoud en de ontwikkeling van de elektronisch e systemen die worden gehost door 
de Europese Commissie en door de staten worden gebruikt voor de tenuitvoerlegging van dit 
protocol.  
TITEL II: ADMINISTRA TIEVE SAMENWERKING E N BESTRIJDING VAN BT W-FRAUDE  
Hoofdstuk 1: Uitwisseling van inlichtingen op verzoek  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1174  
 Artikel  7: Uitwisseling van inlichtingen en administratieve onderzoeken  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit verstrekt de aangezochte autoriteit de in artikel 2 
[Toepassingsgebied], lid 1, punt a), bedoelde inlichtingen, ook wanneer het verzoek een  welbepaald 
geval of verscheidene welbepaalde gevallen betreft.  
2. Met het oog op de in lid  1 bedoelde verstrekking van inlichtingen doet de aangezochte 
autoriteit de vereiste administratieve onderzoeken uitvoeren om deze inlichtingen te verkrĳgen.  
3. Het in lid 1 bedoelde verzoek kan een met redenen omkleed verzoek betreffende een 
specifiek administratief onderzoek omvatten. De aangezochte autoriteit verricht het administratieve 
onderzoek in overleg met de verzoekende autoriteit indien dit nodig is. In voo rkomend geval deelt 
de aangezochte autoriteit de verzoekende autoriteit onverwijld mee op welke gronden zij een 
administratief onderzoek niet noodzakelijk acht.  
4. Wanneer de aangezochte autoriteit een administratief onderzoek weigert in te stellen naar 
de bedragen die door een belastingplichtige zijn aangegeven of hadden moeten worden aangegeven 
voor de leveringen van goederen en diensten en de invoer van goederen, die zijn verricht door die in 
de staat van de aangezochte autoriteit gevestigde belastingpli chtige en belastbaar zijn in de staat 
van de verzoekende autoriteit, verstrekt de aangezochte autoriteit de verzoekende autoriteit ten 
minste de data en de bedragen van de betreffende prestaties en de invoer die de belastingplichtige 
de twee voorgaande jar en in de staat van de verzoekende autoriteit heeft verricht, tenzij de 
aangezochte autoriteit die informatie niet bezit en krachtens interne wetgeving niet gehouden is die 
te bezitten.  
5. Voor het verkrijgen van de gevraagde inlichtingen of het verrichten van het gevraagde 
administratieve onderzoek gaat de aangezochte autoriteit, of de administratieve autoriteit waartoe 
zij zich heeft gericht, te werk als handelde zij ten eigen behoeve of op verzoek van een andere 
autoriteit van haar eigen staat.  
6. Op verz oek van de verzoekende autoriteit verstrekt de aangezochte autoriteit haar alle ter 
zake dienende inlichtingen die zij verkrijgt of waarover zij beschikt, alsmede de resultaten van 
administratieve onderzoeken, in de vorm van verslagen, verklaringen en ande re bescheiden of voor 
eensluidend gewaarmerkte afschriften of uittreksels daarvan.  
7. Originelen worden slechts verstrekt indien het recht van de staat van de aangezochte 
autoriteit dat niet belet.  
Artikel  8: Termĳn voor het verstrekken van inlichtingen  
1. De aangezochte autoriteit gaat zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk 90 dagen na de datum van 
ontvangst van het verzoek, over tot het verstrekken van de in artikel  7 bedoelde inlichtingen. Ingeval 
deze inlichtingen de aangezochte autoriteit echter reeds ter  beschikking staan , wordt deze termijn 
ingekort tot ten hoogste 30 dagen.  
2. Voor bĳzondere categorieën gevallen kunnen de aangezochte en de verzoekende autoriteit 
andere dan de in lid 1 gestelde termĳnen overeenkomen.  
3. Wanneer de aangezochte autoriteit niet binnen de in de leden 1 en 2 gestelde termijnen aan 
het verzoek kan voldoen, deelt zij de verzoekende autoriteit onverwijld schriftelijk mee waarom zij 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1175  
 de termijn niet kan nakomen, en wanneer zij meent vermoedelijk aan het verzoek te kunnen 
voldoen.  
Hoofdstuk 2: Uitwisseling van inlichtingen zonder voorafgaand verzoek  
Artikel  9: Soorten uitwisselingen van inlichtingen  
De uitwisseling van inlichtingen zonder voorafgaand verzoek geschiedt ofwel op eigen initiatief 
overeenkomstig artikel  10, ofwel automat isch overeenkomstig artikel  11. 
Artikel  10: Uitwisseling van inlichtingen op eigen initiatief  
De bevoegde autoriteit van een staat zendt de bevoegde autoriteit van een andere staat zonder 
voorafgaand verzoek de in artikel 2 [Toepassingsgebied], lid 1, punt  a), bedoelde inlichtingen die niet 
krachtens de in artikel 11 [Automatische uitwisseling van inlichtingen] bedoelde automatische 
uitwisseling zijn verstrekt, en waarvan zij kennis heeft, in de volgende gevallen:  
(a) wanneer de belastingheffing wordt geacht pl aats te vinden in een andere staat en de 
inlichtingen noodzakelijk zijn voor de doeltreffendheid van het controlesysteem van die staat;  
(b) wanneer een staat gegronde redenen heeft om aan te nemen dat in de andere staat een 
inbreuk op de btw -wetgeving heeft of  vermoedelijk heeft plaatsgevonden;  
(c) wanneer  in de andere staat gevaar voor belastingderving bestaat.  
Artikel  11: Automatische uitwisseling van inlichtingen  
1. De automatisch uit te wisselen categorieën inlichtingen worden bepaald door het 
Gespecialiseerd C omité overeenkomstig artikel 39 [Gespecialiseerd Handelscomité voor 
administratieve samenwerking inzake btw en inning van belastingen en rechten].  
2. Een staat kan ervan afzien aan de automatische uitwisseling van één of meer van de in lid 1 
bedoelde categ orieën inlichtingen deel te nemen indien het vergaren van inlichtingen voor 
dergelijke uitwisseling zou vergen dat aan btw -plichtigen nieuwe verplichtingen worden opgelegd, of 
het die staat een buitensporige administratieve last zou opleggen.  
3. Elke staat  stelt het Gespecialiseerd Comité schriftelijk in kennis van zijn besluit krachtens het 
voorgaande lid.  
Hoofdstuk 3: Andere vormen van samenwerking  
Artikel  12: Administratieve kennisgeving  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit gaat de aangezochte autoriteit, overeenkomstig 
de toepasselijke voorschriften betreffende de kennisgeving van gelijksoortige akten en besluiten van 
de staat van de aangezochte autoriteit, over tot kennisgeving aan de geadresseerde van alle akten 
en beslissingen die zijn verzo nden door de verzoekende autoriteiten en betrekking hebben op de 
toepassing van de btw -wetgeving in de staat van de verzoekende autoriteit.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1176  
 2. Het verzoek tot kennisgeving, met vermelding van het onderwerp van de handeling of de 
beslissing waarvan kennis m oet worden gegeven, vermeldt tevens de naam, het adres en alle 
overige gegevens die nodig zijn ter bepaling van de geadresseerde.  
3. De aangezochte autoriteit stelt de verzoekende autoriteit onverwijld in kennis van het 
gevolg dat aan het verzoek tot kenni sgeving wordt gegeven en, meer in het bijzonder, van de datum 
waarop de kennisgeving van de akte of beslissing aan de geadresseerde heeft plaatsgevonden.  
Artikel  13: Aanwezigheid in overheidskantoren en deelname aan administratieve onderzoeken  
1. De verzoe kende en de aangezochte autoriteit kunnen overeenkomen dat, met het oog op de 
uitwisseling van de in artikel  2 [Toepassingsgebied], lid  1, onder  a), bedoelde inlichtingen, de 
aangezochte autoriteit toestaat dat door de verzoekende autoriteit gemachtigde am btenaren onder 
de door de aangezochte autoriteit gestelde voorwaarden aanwezig zĳn ten kantore van de 
aangezochte autoriteit, of op iedere andere plaats waar die autoriteiten hun taken vervullen. Indien 
de verzochte inlichtingen in bescheiden staan waartoe  de ambtenaren van de aangezochte autoriteit 
toegang hebben, ontvangen de ambtenaren van de verzoekende autoriteit op verzoek afschriften 
daarvan.  
2. De verzoekende en de aangezochte autoriteit kunnen overeenkomen dat, met het oog op de 
uitwisseling van de  in artikel  2 [Toepassingsgebied], lid  1, onder  a), bedoelde inlichtingen, de 
aangezochte autoriteit toestaat dat door de verzoekende autoriteit gemachtigde ambtenaren onder 
de door de aangezochte autoriteit gestelde voorwaarden aanwezig zĳn bij de adminis tratieve 
onderzoeken die op het grondgebied van de staat van de aangezochte autoriteit worden uitgevoerd. 
Uitsluitend de ambtenaren van de aangezochte autoriteit zijn met de uitvoering van dergelijke 
administratieve onderzoeken belast. De ambtenaren van de  verzoekende autoriteit oefenen de aan 
de ambtenaren van de aangezochte autoriteit verleende controlebevoegdheden niet uit. Zij kunnen 
wel toegang krijgen tot dezelfde plaatsen en bescheiden als laatstgenoemden, door tussenkomst 
van de ambtenaren van de aa ngezochte autoriteit, en alleen met het oog op de uitvoering van het 
administratieve onderzoek.  
3. De verzoekende autoriteiten en de aangezochte autoriteit kunnen overeenkomen dat, met 
het oog op de vergaring en de uitwisseling van de in artikel  2 [Toepass ingsgebied], lid 1, punt a), 
bedoelde inlichtingen, door de verzoekende autoriteiten gemachtigde ambtenaren, onder de door 
de aangezochte autoriteit vastgestelde voorwaarden, deelnemen aan de administratieve 
onderzoeken die op het grondgebied van de aangez ochte lidstaat worden uitgevoerd. Dergelijke 
administratieve onderzoeken worden gezamenlijk verricht door de ambtenaren van de verzoekende 
en de aangezochte autoriteiten en worden gevoerd onder leiding van en overeenkomstig de 
wetgeving van de aangezochte staat. De ambtenaren van de verzoekende autoriteiten hebben 
toegang tot dezelfde plaatsen en bescheiden als de ambtenaren van de aangezochte autoriteit, en 
kunnen, voor zover dat krachtens de wetgeving van de aangezochte staat voor zijn ambtenaren is 
toege staan, belastingplichtigen ondervragen.  
Indien de wetgeving van de aangezochte staat dat toestaat, oefenen de ambtenaren van de 
verzoekende staten dezelfde controlebevoegdheden uit als die welke aan de ambtenaren van de 
aangezochte staat zijn verleend.  
De controlebevoegdheden van de ambtenaren van de verzoekende autoriteiten worden uitsluitend 
met het oog op het voeren van het administratief onderzoek uitgeoefend.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1177  
 De verzoekende autoriteiten en de aangezochte autoriteit kunnen overeenkomen dat de 
deelnemend e autoriteiten, onder de door de aangezochte autoriteit gestelde voorwaarden, een 
gemeenschappelijk onderzoeksverslag opstellen.  
4. De ambtenaren van de verzoekende autoriteit die uit hoofde van de leden  1, 2 en  3 in een 
andere staat aanwezig zijn, kunnen te allen tijde een schriftelijke opdracht voorleggen waarin hun 
identiteit en hun officiële hoedanigheid zijn vermeld.  
Artikel  14: Gelijktijdige controles  
1. De staten kunnen overeenkomen dat zij gelijktijdige controles uitvoeren wanneer dergelĳke 
controle s efficiënter worden geacht dan door slechts één staat uitgevoerde controles.  
2. Elke staat stelt zelfstandig vast voor welke belastingplichtigen hĳ voornemens is een 
gelijktijdige controle voor te stellen. Zĳn bevoegde autoriteit deelt de bevoegde autorit eit van de 
andere betrokken staat mee welke dossiers voor een gelijktijdige controle worden voorgesteld. Zij 
motiveert de keuze in de mate van het mogelijke door de inlichtingen te verstrekken die tot deze 
keuze hebben geleid. Zij geeft de periode aan gedu rende welke deze controles moeten plaatsvinden.  
3. Een bevoegde autoriteit die het voorstel tot gelijktijdige controle ontvangt, bevestigt de 
bevoegde autoriteit van de staat waarvan het voorstel uitging, in beginsel binnen twee weken na 
ontvangst van het voorstel en uiterlijk binnen een maand na ontvangst ervan, dat zij dit voorstel 
aanvaardt, of zij geeft een met redenen omkleed afwijzend antwoord.  
4. Elke bevoegde autoriteit wĳst een vertegenwoordiger aan die belast wordt met het toezicht 
op en de coördinatie van de controle.  
Hoofdstuk 4: Algemene bepalingen  
Artikel  15: Voorwaarden voor de uitwisseling van inlichtingen  
1. De aangezochte autoriteit verstrekt een verzoekende autoriteit de in artikel 2 
[Toepassingsgebied], lid 1, punt a), bedoelde inli chtingen of verricht de in artikel 12 [Administratieve 
kennisgeving] bedoelde administratieve kennisgeving, op voorwaarde dat:  
(a) het aantal en de aard van de door de verzoekende autoriteit ingediende verzoeken om 
inlichtingen of administratieve kennisgeving de aangezochte autoriteit administratief niet 
onevenredig zwaar belasten; en  
(b) de verzoekende autoriteit voor het verkrĳgen van de inlichtingen eerst een beroep heeft 
gedaan op alle gebruikelĳke bronnen die zĳ in de gegeven omstandigheden  had kunnen 
benutte n of de maatregelen heeft getroffen die zij redelijkerwijs had kunnen treffen om de 
administratieve kennisgeving te verrichten, zonder het beoogde resultaat in gevaar te 
brengen.  
2. Krachtens dit protocol hoeven geen onderzoeken te worden ingesteld naar, n och 
inlichtingen te worden verstrekt over een specifiek geval indien het op grond van de wetgeving of de 
administratieve praktĳk van de staat die de inlichtingen moet verstrekken, niet is toegestaan 
dergelĳke onderzoeken in te stellen of zodanige inlichtin gen voor eigen doeleinden in te winnen of 
te gebruiken.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1178  
 3. Een aangezochte autoriteit kan weigeren inlichtingen te verstrekken indien de verzoekende 
autoriteit, op wettelĳke gronden, soortgelijke inlichtingen niet kan verstrekken. De aangezochte 
autoriteit  stelt het Gespecialiseerd Comité in kennis van de redenen voor de weigering.  
4. Het verstrekken van inlichtingen kan worden geweigerd indien dit zou leiden tot de 
onthulling van een handels -, bedrijfs -, nijverheids - of beroepsgeheim of een fabrieks - of 
handelswerkwijze, of indien het inlichtingen betreft waarvan de onthulling in strijd zou zijn met de 
openbare orde.  
5. In geen geval worden de leden 2, 3 en 4 zo uitgelegd dat de aangezochte autoriteit kan 
weigeren inlichtingen te verstrekken, uitsluitend om dat deze inlichtingen berusten bij een bank, een 
andere financiële instelling, een gevolmachtigde of een persoon die als vertegenwoordiger of 
trustee optreedt, of omdat zij betrekking hebben op eigendomsbelangen in een rechtspersoon.  
6. De aangezochte auto riteit stelt de verzoekende autoriteit in kennis van de redenen voor een 
afwijzing van een verzoek om bijstand.  
Artikel  16: Terugmelding  
Een bevoegde autoriteit die uit hoofde van artikel  7 [Uitwisseling van inlichtingen en administratieve 
onderzoeken] of artikel  10 [Uitwisseling van inlichtingen op eigen initiatief] inlichtingen verstrekt, 
kan de ontvangende bevoegde autoriteit om een terugmelding ter zake verzoeken. Indien een 
dergelijk verzoek is gedaan, doet de bevoegde autoriteit die de inlichtingen on tvangt, onverminderd 
de in haar staat geldende voorschriften inzake belastinggeheim en gegevensbescherming, en mits dit 
geen onevenredige administratieve lasten veroorzaakt, zo spoedig mogelijk een terugmelding.  
Artikel  17: Taal  
De verzoeken om bĳstand, wa aronder de verzoeken tot kennisgeving, en de bĳgevoegde stukken 
worden gesteld in een door de aangezochte en de verzoekende autoriteit overeengekomen taal.  
Artikel  18: Statistische gegevens  
1. Uiterlijk 30 juni van elk jaar verstrekken de Partijen het Gesp ecialiseerd Comité langs 
elektronische weg de statistische gegevens over de toepassing van deze titel.  
2. De inhoud en de vorm van de krachtens lid 1 mee te delen statistische gegevens worden 
door het Gespecialiseerd Comité vastgesteld.  
Artikel  19: Standaa rdformulieren en wijze van communicatie  
1. De verstrekking van inlichtingen krachtens de artikelen 7 [Uitwisseling van inlichtingen en 
administratieve onderzoeken], 10 [Uitwisseling van inlichtingen op eigen initiatief], 11 
[Automatische uitwisseling van i nlichtingen], 12 [Administratieve kennisgeving] en 16 
[Terugmelding] en van de statistische gegevens krachtens artikel 18 [Statistische gegevens] 
geschiedt met behulp van een in artikel 39 [Gespecialiseerd Handelscomité voor administratieve 
samenwerking in zake btw en inning van belastingen en rechten], lid  2), punt d), bedoeld 
standaardformulier; met uitzondering van de gevallen bedoeld in artikel  6 [Vertrouwelijkheid], leden 
7 en 8, of van specifieke gevallen waarbij de respectieve bevoegde autoriteiten an dere beveiligde 
middelen passender achten en overeenkomen deze middelen te gebruiken.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1179  
 2. De standaardformulieren worden voor zover mogelijk verzonden langs elektronische weg.  
3. Indien het verzoek niet volledig via de elektronische systemen is ingediend, b evestigt de 
aangezochte autoriteit onverwijld en in elk  geval uiterlijk vijf werkdagen na ontvangst langs 
elektronische weg de ontvangst van het verzoek.  
4. Een autoriteit die een verzoek of inlichtingen ontvangt zonder de beoogde ontvanger te zijn, 
stuurt  onverwijld en in elk geval uiterlijk vijf werkdagen na ontvangst langs elektronische weg een 
bericht aan de afzender.  
5. In afwachting van de vaststelling door het Gespecialiseerd Comité van de in artikel  39 
[Gespecialiseerd Handelscomité voor administrat ieve samenwerking inzake btw en inning van 
belastingen en rechten], lid  2, bedoelde besluiten maken de bevoegde autoriteiten gebruik van de 
voorschriften in de bijlage bij dit protocol, met inbegrip van de standaardformulieren.  
TITEL III: BIJSTAND BIJ INVO RDERING  
Hoofdstuk 1: Uitwisseling van inlichtingen  
Artikel  20: Verzoek om inlichtingen  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit verstrekt de aangezochte autoriteit alle 
inlichtingen die normaliter voor de verzoekende autoriteit van belang zijn ten behoe ve van de 
invordering van haar schuldvorderingen als bedoeld in artikel  2 [Toepassingsgebied], lid 1, punt b). 
Het verzoek om inlichtingen bevat, indien beschikbaar, de naam en alle andere gegevens die van 
belang zijn voor de identificatie van de betrokken en.   
 
Met het oog op die inlichtingenverstrekking doet de aangezochte autoriteit alle administratieve 
onderzoeken verrichten die noodzakelijk zijn om deze inlichtingen te verkrijgen.  
2. De aangezochte autoriteit is niet gehouden inlichtingen te verstrekken:  
(a) die zij niet zou kunnen verkrijgen voor de invordering van soortgelijke schuldvorderingen ten 
eigen behoeve;  
(b) waarmee een handels -, bedrijfs -, nijverheids - of beroepsgeheim zou worden onthuld; of  
(c) waarvan de onthulling een aantasting van de veil igheid zou kunnen vormen of in strijd met de 
openbare orde van de staat  van de aangezochte autoriteit zou kunnen zijn.  
3. In geen geval wordt lid  2 zo uitgelegd dat een aangezochte autoriteit kan weigeren 
inlichtingen te verstrekken, uitsluitend omdat deze  inlichtingen berusten bij een bank, een andere 
financiële instelling, een gevolmachtigde of een persoon die als vertegenwoordiger of trustee 
optreedt, of omdat zij betrekking hebben op eigendomsbelangen in een rechtspersoon.  
4. De aangezochte autoriteit s telt de verzoekende autoriteit in kennis van de redenen die aan 
een afwijzing van een verzoek om inlichtingen ten grondslag liggen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1180  
 Artikel  21: Uitwisseling van inlichtingen zonder voorafgaand verzoek  
Indien een teruggaaf van belastingen of rechten betrekk ing heeft op een persoon die gevestigd is of 
zijn woonplaats heeft in een andere staat, kan de staat van teruggaaf de staat van vestiging of 
woonplaats in kennis stellen van de aanstaande teruggaaf.  
Artikel  22: Aanwezigheid in overheidskantoren en deelname  aan administratieve onderzoeken  
1. De verzoekende en de aangezochte autoriteit kunnen overeenkomen dat, ter bevordering 
van de wederzijdse bijstand krachtens deze titel, door de verzoekende autoriteit gemachtigde 
ambtenaren onder de door de aangezochte au toriteit gestelde voorwaarden:  
(a) aanwezig zijn in de kantoren waar ambtenaren van de aangezochte staat hun taken vervullen;  
(b) aanwezig zijn bij administratieve onderzoeken op het grondgebied van de aangezochte staat; 
en 
(c) de bevoegde ambtenaren van de aangezocht e staat in rechtszaken in die staat bijstaan . 
2. Voor zover dit bij de in de aangezochte staat toepasselijke wetgeving is toegestaan, kan in 
de in lid  1, onder  b), bedoelde overeenkomst worden bepaald dat ambtenaren van de verzoekende 
autoriteit personen o ndervragen en dossiers bestuderen.  
3. Door de verzoekende autoriteit gemachtigde ambtenaren die gebruikmaken van de in de 
leden  1 en  2 geboden mogelijkheid, kunnen te allen tijde een schriftelijke opdracht voorleggen 
waarin hun identiteit en hun officiële hoedanigheid zijn vermeld.  
Hoofdstuk 2: Bijstand bij de kennisgeving van documenten  
Artikel  23: Verzoek tot kennisgeving van bepaalde documenten met betrekking tot 
schuldvorderingen  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit verricht de aangezochte autori teit de 
kennisgeving aan de geadresseerde van alle, met inbegrip van gerechtelijke, documenten die door 
de staat van de verzoekende autoriteit zijn verzonden en betrekking hebben op een in artikel  2 
[Toepassingsgebied], lid 1, punt b), bedoelde schuldvorde ring of de invordering daarvan.  
Het verzoek tot kennisgeving gaat vergezeld van een standaardformulier dat ten minste de volgende 
gegevens bevat:  
(a) naam, adres en andere voor de identificatie van de geadresseerde relevante gegevens;  
(b) het doel van de kennisgev ing en de termijn waarbinnen de kennisgeving dient te geschieden;  
(c) een beschrijving van het aangehechte document en de aard en het bedrag van de 
schuldvordering; en  
(d) naam, adres  en andere contactgegevens met betrekking tot:  
i) de instantie die verantwoordeli jk is voor het aangehechte stuk; en  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1181  
 ii) indien een andere, het kantoor waar nadere inlichtingen kunnen worden verkregen 
over het ter kennis gegeven stuk of over de mogelijkheden om de 
betalingsverplichting te betwisten.  
2. De verzoekende autoriteit doet al leen een verzoek tot kennisgeving op grond van dit artikel 
wanneer zij niet kan kennisgeven volgens de regels voor kennisgeving van het betrokken stuk in haar 
eigen staat of wanneer een dergelijke kennisgeving tot onevenredige moeilijkheden zou leiden.  
3. De aangezochte autoriteit stelt de verzoekende autoriteit onverwijld in kennis van het 
gevolg dat aan het verzoek tot kennisgeving is gegeven en in het bijzonder van de datum waarop het 
stuk aan de geadresseerde ter kennis is gegeven.  
Artikel  24: Wijze van  kennisgeving  
1. De aangezochte autoriteit zorgt ervoor dat de kennisgeving in de aangezochte staat 
geschiedt volgens de toepasselijke wet - en regelgeving en de administratieve praktijk.  
2. Lid 1 laat andere vormen van kennisgeving die door een bevoegde au toriteit van de 
verzoekende staat wordt verricht overeenkomstig de in die staat geldende voorschriften onverlet.  
Een in de verzoekende staat gevestigde bevoegde autoriteit kan een stuk rechtstreeks per 
aangetekende brief of langs elektronische weg ter kennis geven aan een persoon op het 
grondgebied van een andere staat.  
Hoofdstuk 3: Invordering of conservatoire maatregelen  
Artikel  25: Verzoek tot invordering  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit verricht de aangezochte autoriteit de invordering 
van schuldvorderingen waarvoor een geldige titel voor het nemen van executiemaatregelen in de 
staat van de verzoekende autoriteit bestaat.  
2. Zodra zij hiervan kennis heeft, doet de verzoekende autoriteit de aangezochte autoriteit alle 
dienstige inlichting en toekomen die betrekking hebben op de zaak die aan het verzoek tot 
invordering ten grondslag lag.  
Artikel  26: Voorwaarden voor het indienen van een verzoek tot invordering  
1. Indien en zolang de schuldvordering of de titel voor het nemen van executiemaat regelen in 
de staat van de verzoekende autoriteit wordt betwist, kan de verzoekende autoriteit geen verzoek 
tot invordering indienen, behalve in gevallen waarin artikel  29 [Betwiste schuldvorderingen en 
executiemaatregelen], lid  4, derde alinea, van toepas sing is.  
2. Voordat de verzoekende autoriteit een verzoek tot invordering doet, wendt zij de passende 
invorderingsmiddelen aan die in de staat van de verzoekende autoriteit ter beschikking staan, 
behalve in de volgende situaties:  
(a) indien het duidelijk is da t er in die staat geen voor invordering vatbare 
vermogensbestanddelen zijn of dat die middelen niet tot betaling van een substantieel deel 
zullen leiden, en de verzoekende autoriteit over specifieke inlichtingen beschikt dat de 
betrokkene in de staat van d e aangezochte autoriteit over vermogensbestanddelen beschikt;  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1182  
 (b) wanneer  de aanwending van die middelen in de staat van de verzoekende autoriteit tot 
onevenredige moeilijkheden zou leiden.  
Artikel  27: Titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat v an de aangezochte autoriteit 
en andere begeleidende documenten  
1. Een verzoek tot invordering gaat vergezeld van een uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de staat van de aangezochte autoriteit.  
Deze uniforme titel voor het nemen van exe cutiemaatregelen weerspiegelt de inhoud van de 
oorspronkelijke titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de verzoekende 
autoriteit en vormt de enige grondslag voor invorderingsmaatregelen en conservatoire maatregelen 
in de staat van de a angezochte autoriteit. De titel behoeft in die staat niet te worden erkend, 
aangevuld of vervangen.  
De uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen bevat ten minste de volgende 
informatie:  
(a) de gegevens aan de hand waarvan de oorspronkelijke titel v oor het nemen van 
executiemaatregelen kan worden achterhaald, een beschrijving van de schuldvordering, 
waaronder de aard, het tijdvak waarop de schuldvordering betrekking heeft, alle data die 
relevant zijn voor de executie, alsmede het bedrag van de schuld vordering en de verschillende 
onderdelen ervan, zoals de hoofdsom, de opgebouwde rente enz.;  
(b) de naam en andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de schuldenaar vast te 
stellen; en  
(c) naam, adres en andere contactgegevens met betrekking tot:  
i) de instantie die verantwoordelijk is voor de vaststelling van de schuldvordering; en  
ii) indien een andere, het bureau waar nadere inlichtingen kunnen worden verkregen 
over de schuldvordering of over de mogelijkheden tot betwisting van de 
betalingsverplic hting.  
2. Het verzoek tot invordering van een schuldvordering kan vergezeld gaan van andere, in de 
staat van de verzoekende autoriteit afgegeven documenten die betrekking hebben op de 
schuldvordering.  
Artikel  28: Tenuitvoerlegging van het verzoek tot invor dering  
1. Met het oog op de invordering in de staat van de aangezochte autoriteit wordt iedere 
schuldvordering waarvoor een verzoek tot invordering is ingediend, behandeld alsof het een 
schuldvordering van de aangezochte staat zelf betreft, tenzij in dit p rotocol anders is bepaald. De 
aangezochte autoriteit wendt de bevoegdheden en middelen aan waarover zij beschikt uit hoofde 
van de in die staat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen ter zake van haar 
schuldvorderingen, tenzij in dit protoco l anders is bepaald.  
De staat van de aangezochte autoriteit is niet verplicht om aan de schuldvorderingen waarvan de 
invordering wordt gevraagd, voorrechten te verlenen die gelden voor soortgelijke schuldvorderingen 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1183  
 in de staat van de aangezochte autoritei t, tenzij anders overeengekomen of bepaald in het recht van 
die staat.  
De staat van de aangezochte autoriteit vordert de schuldvordering in zijn eigen munteenheid in.  
2. De aangezochte autoriteit stelt de verzoekende autoriteit met bekwame spoed in kennis  van 
het gevolg dat zij aan het verzoek tot invordering heeft gegeven.  
3. Met ingang van de datum waarop het verzoek tot invordering is ontvangen, brengt de 
aangezochte autoriteit achterstallige rente in rekening overeenkomstig de wet - en regelgeving die 
van toepassing zijn op haar eigen schuldvorderingen.  
4. De aangezochte autoriteit kan, indien de wet - en regelgeving dit toelaten, aan de 
schuldenaar uitstel van betaling verlenen of een betaling in termijnen toestaan, en zij kan daarvoor 
rente aanrekenen.  Zij deelt een beslissing in die zin mee aan de verzoekende autoriteit.  
5. Onverminderd artikel  35 [Kosten], lid  1, maakt de aangezochte autoriteit de door haar met 
betrekking tot de schuldvordering ingevorderde bedragen, inclusief de in de leden 3 en 4 be doelde 
rente, aan de verzoekende autoriteit over.  
Artikel  29: Betwiste schuldvorderingen en executiemaatregelen  
1. Geschillen in verband met de schuldvordering, de oorspronkelijke titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de staat van de verzoekende autoriteit of de uniforme titel voor het nemen 
van executiemaatregelen in de staat van de aangezochte autoriteit, alsook geschillen in verband met 
de geldigheid van een kennisgeving door een verzoekende autoriteit, vallen onder de bevoegdheid 
van de bevoeg de instanties van de staat van de verzoekende autoriteit. Indien een belanghebbende 
in de loop van de invorderingsprocedure de schuldvordering, de oorspronkelijke titel voor het 
nemen van executiemaatregelen in de staat van de verzoekende autoriteit of de uniforme titel voor 
het nemen van executiemaatregelen in de staat van de aangezochte autoriteit betwist, deelt de 
aangezochte autoriteit hem mee dat hij een rechtsgeding aanhangig moet maken bij de bevoegde 
instantie van de staat van de verzoekende autorit eit overeenkomstig de daar geldende rechtsregels.  
2. Geschillen in verband met de in de staat van de aangezochte autoriteit genomen 
executiemaatregelen of in verband met de geldigheid van een kennisgeving door een autoriteit van 
de aangezochte staat worden  aanhangig gemaakt bij de bevoegde instantie van die staat 
overeenkomstig de daar geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen.  
3. Wanneer een rechtsgeding als bedoeld in lid  1 aanhangig wordt gemaakt, stelt de 
verzoekende autoriteit de aangezocht e autoriteit daarvan in kennis en deelt zij mee welk gedeelte 
van de schuldvordering niet wordt betwist.  
4. Zodra de aangezochte autoriteit de in lid  3 bedoelde informatie heeft ontvangen, hetzij van 
de verzoekende autoriteit, hetzij van de belanghebbende,  schorst zij de executieprocedure voor het 
betwiste gedeelte van de schuldvordering, in afwachting van de beslissing van de ter zake bevoegde 
instantie, tenzij de verzoekende autoriteit overeenkomstig de derde alinea van dit lid anders 
verzoekt.  
Onverminde rd artikel  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] kan de aangezochte autoriteit op 
verzoek van de verzoekende autoriteit, of indien zij zulks voor het overige nodig acht, conservatoire 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1184  
 maatregelen nemen om de invordering te waarborgen, voor zover dit kr achtens de toepasselijke 
wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen is toegestaan.  
De verzoekende autoriteit kan overeenkomstig de in haar staat geldende wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen en administratieve praktijk de aangezochte autoriteit v erzoeken een 
betwiste schuldvordering of het betwiste gedeelte van een schuldvordering in te vorderen, voor 
zover dit krachtens de in de staat van de aangezochte autoriteit geldende wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen en administratieve praktijk i s toegestaan. Een dergelijk verzoek zal 
worden gemotiveerd. Indien de uitkomst van de betwisting in het voordeel van de schuldenaar 
uitvalt, is de verzoekende autoriteit gehouden tot terugbetaling van enig ingevorderd bedrag, 
vermeerderd met eventueel vers chuldigde vergoedingen, overeenkomstig de in de staat van de 
aangezochte autoriteit geldende rechtsregels.  
Indien door de staat van de verzoekende autoriteit en de staat van de aangezochte autoriteit een 
procedure voor onderling overleg is ingesteld en de uitkomst van de procedure gevolgen kan 
hebben voor de schuldvordering waarvoor om bijstand is verzocht, worden de 
invorderingsmaatregelen tot na de afronding van die procedure geschorst of opgeheven, tenzij 
fraude of faillissement noopt tot onverwijlde spo ed. Indien invorderingsmaatregelen worden 
geschorst of opgeheven, is de tweede alinea van toepassing.  
Artikel  30: Wijziging of intrekking van het verzoek om bijstand bij invordering  
1. De verzoekende autoriteit stelt de aangezochte autoriteit onmiddellijk in kennis van een 
eventuele latere wijziging van het verzoek tot invordering of van de intrekking van het verzoek, met 
opgaaf van de redenen voor die wijziging of intrekking.  
2. Indien de wijziging van het verzoek voortvloeit uit een beslissing van de in a rtikel  29 
[Betwiste schuldvorderingen en executiemaatregelen], lid  1, bedoelde bevoegde instantie, doet de 
verzoekende autoriteit de kennisgeving van de beslissing vergezeld gaan van een aangepaste 
uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen in d e staat van de aangezochte autoriteit. 
De aangezochte autoriteit zet de invorderingsmaatregelen voort op basis van de aangepaste titel.  
De invorderingsmaatregelen of conservatoire maatregelen die reeds zijn genomen op grond van de 
oorspronkelijke uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de 
aangezochte autoriteit, kunnen op grond van de aangepaste titel worden voortgezet, tenzij het 
verzoek is gewijzigd wegens ongeldigheid van de oorspronkelijke titel voor het nemen van 
executiem aatregelen in de staat van de verzoekende autoriteit of van de oorspronkelijke uniforme 
titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de aangezochte autoriteit.  
De artikelen  27 [Titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de  aangezochte 
autoriteit en andere begeleidende documenten] en  29 [Betwiste schuldvorderingen en 
executiemaatregelen] zijn van toepassing op de aangepaste titel.  
Artikel  31: Verzoek om conservatoire maatregelen  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit ga at de aangezochte autoriteit, voor zover dit 
krachtens haar nationale recht is toegestaan en overeenkomstig haar administratieve praktijk, over 
tot het nemen van conservatoire maatregelen om de invordering te waarborgen wanneer een 
schuldvordering of de ti tel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de verzoekende 
autoriteit bij de indiening van het verzoek wordt betwist, of wanneer voor de schuldvordering nog 
geen titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de verzoekende aut oriteit 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1185  
 bestaat, voor zover conservatoire maatregelen op grond van het recht en de administratieve praktijk 
van de staat van de verzoekende autoriteit in een soortgelijke situatie genomen kunnen worden.  
Het document dat, in voorkomend geval, is opgesteld m et het oog op het nemen van conservatoire 
maatregelen in de staat van de verzoekende autoriteit met betrekking tot de schuldvordering 
waarvoor om wederzijdse bijstand is verzocht, wordt aan het verzoek tot het nemen van 
conservatoire maatregelen in de staa t van de aangezochte autoriteit gehecht. Dit document behoeft 
in staat van de aangezochte autoriteit niet te worden erkend, aangevuld of vervangen.  
2. Het verzoek om conservatoire maatregelen kan vergezeld gaan van andere documenten die 
betrekking hebben o p de schuldvordering.  
Artikel  32: Regels die van toepassing zijn op het verzoek om conservatoire maatregelen  
Teneinde uitvoering te geven aan artikel  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen], zijn artikel  25 
[Verzoek om bijstand], lid  2, artikel  28 [Tenui tvoerlegging van het verzoek tot invordering], leden  1 
en 2, en de artikelen  29 [Betwiste schuldvorderingen en executiemaatregelen] en  30 [Wijziging of 
intrekking van het verzoek om bijstand bij invordering] van overeenkomstige toepassing.  
Artikel  33: Afba kening van de verplichting van de aangezochte autoriteit  
1. De aangezochte autoriteit is er niet toe gehouden de in de artikelen  25 [Verzoek om 
bijstand] tot en met  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] bedoelde bijstand te verlenen, 
indien de invorder ing van de schuldvordering, gezien de situatie van de schuldenaar, ernstige 
moeilijkheden van economische of sociale aard zou opleveren in de staat van de aangezochte 
autoriteit, voor zover de in die staat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalin gen en 
administratieve praktijk een dergelijke uitzondering voor nationale schuldvorderingen toestaan.  
2. De aangezochte autoriteit is er niet toe gehouden de in de artikelen  25 [Verzoek om 
bijstand] tot en met  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] bed oelde bijstand te verlenen, 
indien de kosten of administratieve lasten voor de aangezochte staat kennelijk niet in verhouding 
staan tot het door de verzoekende staat te verkrijgen geldelijke voordeel.  
3. De aangezochte autoriteit is er niet toe gehouden d e in artikel  20 [Verzoek om inlichtingen] 
en de artikelen  22 [Aanwezigheid in overheidskantoren en deelname aan administratieve 
onderzoeken] tot en met  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] bedoelde bijstand te verlenen, 
indien het initiële verzoek om bijstand krachtens artikel  20 [Verzoek om inlichtingen], 22 
[Aanwezigheid in overheidskantoren en deelname aan administratieve onderzoeken], 23 [Verzoek 
tot kennisgeving van bepaalde documenten met betrekking tot schuldvorderingen], 25 [Verzoek om 
bijstand ] of 31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] betrekking heeft op schuldvorderingen die 
meer dan vijf jaar oud zijn, te rekenen vanaf de datum waarop de schuldvordering in de staat van de 
verzoekende autoriteit opeisbaar is geworden tot de datum van het i nitiële verzoek om bijstand.  
In gevallen waarin de schuldvordering of de oorspronkelijke titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de staat van de verzoekende autoriteit wordt betwist, wordt de termijn van 
vijf jaar evenwel geacht een aanvang te neme n op het tijdstip waarop in de staat van de 
verzoekende autoriteit vaststaat dat de schuldvordering of de titel voor het nemen van 
executiemaatregelen niet langer kan worden betwist.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1186  
 In gevallen waarin de staat van de verzoekende autoriteit uitstel van bet aling heeft verleend of 
betaling in termijnen heeft toegestaan, wordt de termijn van vijf jaar geacht een aanvang te nemen 
op het tijdstip waarop de volledige verlengde betalingstermijn is verstreken.  
In deze gevallen is de aangezochte autoriteit er evenwe l niet toe gehouden bijstand te verlenen met 
betrekking tot schuldvorderingen die meer dan tien jaar oud zijn, te rekenen vanaf de datum waarop 
de schuldvordering in de staat van de verzoekende autoriteit opeisbaar is geworden.  
4. Een staat is niet verplicht bijstand te verlenen indien het totale bedrag waarvoor om bijstand 
wordt verzocht, minder dan 5  000 GBP bedraagt.  
5. De aangezochte autoriteit stelt de verzoekende autoriteit in kennis van de redenen die aan 
een verzoek tot weigering van bijstand  ten grondslag liggen.  
Artikel  34: Verjaring  
1. Kwesties met betrekking tot verjaringstermijnen worden uitsluitend geregeld bij de 
rechtsregels van de staat van de verzoekende autoriteit.  
2. Wat de schorsing, stuiting of verlenging van verjaringstermijnen betreft, worden 
maatregelen tot invordering van schuldvorderingen die ingevolge een verzoek om bijstand door of 
namens de aangezochte autoriteit worden genomen en tot gevolg hebben dat de verjaringstermijn 
volgens de in de staat van de aangezochte autorite it geldende rechtsregels wordt geschorst, gestuit 
of verlengd, geacht hetzelfde gevolg te hebben in de staat van de verzoekende autoriteit, op 
voorwaarde dat de rechtsregels van die staat in het overeenkomstige gevolg voorzien.  
Indien de in de staat van de  aangezochte autoriteit geldende rechtsregels geen schorsing, stuiting of 
verlenging van de verjaringstermijn toestaan, worden maatregelen tot invordering van 
schuldvorderingen die ingevolge een verzoek om bijstand door of namens de aangezochte autoriteit 
worden genomen en die, indien zij door of namens de verzoekende autoriteit in haar eigen staat 
waren genomen, tot gevolg hadden gehad dat de verjaringstermijn volgens de rechtsregels van die 
staat was geschorst, gestuit of verlengd, geacht, voor wat dit ge volg betreft, in deze laatste staat te 
zijn genomen.  
De eerste en tweede alinea laten het recht van de staat van de verzoekende autoriteit om 
maatregelen te nemen die tot gevolg hebben dat de verjaringstermijn volgens de in die staat 
geldende rechtsregels wordt geschorst, gestuit of verlengd, onverlet.  
3. De verzoekende autoriteit en de aangezochte autoriteit stellen elkaar in kennis van 
maatregelen die de verjaringstermijn van de schuldvordering waarvoor de invorderingsmaatregelen 
of conservatoire maatrege len zijn gevraagd, stuiten, schorsen of verlengen of die zulks tot gevolg 
kunnen hebben.  
Artikel  35: Kosten  
1. Naast de in artikel  28 [Tenuitvoerlegging van het verzoek tot invordering], lid  5, bedoelde 
bedragen beoogt de aangezochte autoriteit bij de betr okkene de kosten in te vorderen en in te 
houden die zij in verband met de invordering heeft gemaakt, overeenkomstig de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen van haar staat. De staten zien over en weer af van vergoeding van de 
kosten die voortvloeien  uit de wederzijdse bijstand die zij overeenkomstig dit protocol verlenen.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1187  
 2. Wanneer de invordering evenwel tot een bijzonder probleem leidt, zeer hoge kosten 
veroorzaakt of verband houdt met de georganiseerde misdaad, kunnen de verzoekende en de 
aangezoc hte autoriteit per geval specifieke afspraken maken over de vergoeding.  
3. Onverminderd lid  2 blijft de staat van de verzoekende autoriteit ten opzichte van de staat 
van de aangezochte autoriteit aansprakelijk voor de kosten en de mogelijke verliezen die h et gevolg 
zijn van maatregelen die ongegrond worden geacht voor zover dit de inhoud van de schuldvordering 
of de geldigheid van de door de verzoekende autoriteit afgegeven titel voor het nemen van executie - 
en/of conservatoire maatregelen betreft.  
Hoofdstu k 4: Algemene regels ten aanzien van bijstandsverzoeken  
Artikel  36: Taal  
1. Verzoeken om bijstand, standaardformulieren voor kennisgeving en uniforme titels voor het 
nemen van executiemaatregelen in de staat van de aangezochte autoriteit worden verzonden o f 
gaan vergezeld van een vertaling, in de officiële taal of een van de officiële talen van de staat van de 
aangezochte autoriteit. Het feit dat sommige delen van die documenten niet in de officiële taal of 
een van de officiële talen van die staat maar in e en andere taal gesteld zijn, laat de geldigheid ervan 
en de geldigheid van de procedure onverlet, mits die andere taal tussen de betrokken staten is 
overeengekomen.  
2. De documenten waarvoor overeenkomstig artikel  23 [Verzoek tot kennisgeving van 
bepaalde documenten met betrekking tot schuldvorderingen] om kennisgeving wordt verzocht, 
kunnen in een officiële taal van de staat van de verzoekende autoriteit aan de aangezochte autoriteit 
worden toegezonden.  
3. Indien een verzoek vergezeld gaat van andere dan d e in de leden  1 en  2 bedoelde 
documenten, kan de aangezochte autoriteit, indien noodzakelijk, van de verzoekende autoriteit een 
vertaling van deze documenten in de officiële taal of een van de officiële talen van de staat van de 
aangezochte autoriteit of i n een andere tussen de betrokken staten overeengekomen taal verlangen.  
Artikel  37: Statistische gegevens  
1. Uiterlijk 30 juni van elk jaar verstrekken de Partijen het Gespecialiseerd Comité langs 
elektronische weg de statistische gegevens over de toepassin g van deze titel.  
2. De inhoud en de vorm van de krachtens lid 1 mee te delen statistische gegevens worden 
door het Gespecialiseerd Comité vastgesteld.  
Artikel  38: Standaardformulieren en wijze van communicatie  
1. Verzoeken om inlichtingen overeenkomstig artikel 20 [Verzoek om inlichtingen], lid  1, 
verzoeken tot kennisgeving overeenkomstig artikel  23 [Verzoek tot kennisgeving van bepaalde 
documenten met betrekking tot schuldvorderingen], lid  1, verzoeken tot invordering 
overeenkomstig artikel  25 [Verzoek o m bijstand], lid  1, of verzoeken om conservatoire maatregelen 
overeenkomstig artikel  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen], lid  1, en de verstrekking van 
statistische gegevens overeenkomstig artikel 37 [Statistische gegevens] geschieden langs 
elektroni sche weg met gebruikmaking van een standaardformulier, tenzij dit om technische redenen 
niet uitvoerbaar is. Die formulieren worden voor zover mogelijk ook gebruikt voor nadere 
mededelingen in verband met het verzoek.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1188  
 De uniforme titel voor het nemen van e xecutiemaatregelen in de staat van de aangezochte 
autoriteit en het document voor het nemen van conservatoire maatregelen in de staat van de 
verzoekende autoriteit, alsook de andere in de artikelen  27 [Titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de sta at van de aangezochte autoriteit en andere begeleidende 
documenten] en  31 [Verzoek om conservatoire maatregelen] bedoelde documenten worden 
eveneens langs elektronische weg verzonden, tenzij dit om technische redenen niet uitvoerbaar is.  
In voorkomend geva l kunnen de standaardformulieren vergezeld gaan van verslagen, verklaringen 
en andere bescheiden, of van voor eensluidend gewaarmerkte afschriften of uittreksels daarvan, die 
ook langs elektronische weg worden verzonden, tenzij dit om technische redenen ni et uitvoerbaar is.  
Ook de uitwisseling van inlichtingen overeenkomstig artikel  21 [Uitwisseling van inlichtingen zonder 
voorafgaand verzoek] kan geschieden met gebruikmaking van standaardformulieren en 
communicatie langs elektronische weg.  
2. Lid 1 is niet  van toepassing op inlichtingen en bescheiden die zijn verkregen middels de 
aanwezigheid van ambtenaren in overheidskantoren in een andere staat of middels de deelname 
aan administratieve onderzoeken in een andere staat overeenkomstig artikel  22 [Aanwezigh eid in 
overheidskantoren en deelname aan administratieve onderzoeken].  
3. Wanneer de communicatie niet langs elektronische weg of met gebruikmaking van 
standaardformulieren geschiedt, laat dat de geldigheid van de verkregen inlichtingen of de 
maatregelen d ie zijn genomen om uitvoering te geven aan een verzoek om bijstand onverlet.  
4. Het elektronische communicatienetwerk en de voor de tenuitvoerlegging van dit protocol 
vastgestelde standaardformulieren kunnen ook worden gebruikt voor bijstand bij de invorde ring van 
andere dan de onder artikel 2 [Toepassingsgebied], lid 1, punt b), bedoelde schuldvorderingen, 
indien dergelijke invorderingsbijstand mogelijk is krachtens andere bilaterale of multilaterale 
wettelijk bindende instrumenten betreffende administrati eve samenwerking tussen de staten.  
5. In afwachting van de vaststelling door het Gespecialiseerd Comité van de in artikel  39 
[Gespecialiseerd Handelscomité voor administratieve samenwerking inzake btw en inning van 
belastingen en rechten], lid  2, bedoelde besluiten maken de bevoegde autoriteiten gebruik van de 
voorschriften in de bijlage bij dit protocol, met inbegrip van de standaardformulieren.  
6. De staat van de aangezochte autoriteit gebruikt zijn officiële munteenheid voor het 
overmaken van de ingevord erde bedragen aan de staat van de verzoekende autoriteit, tenzij tussen 
de betrokken staten anders is overeengekomen.  
TITEL IV: UITVOERING  EN TOEPASSING  
Artikel  39: Gespecialiseerd Handelscomité voor administratieve samenwerking inzake btw en inning 
van b elastingen en rechten  
1. Het Gespecialiseerd Comité heeft de volgende taken:  
(a) regelmatig bijeenkomen; en  
(b) de werking en de doeltreffendheid van dit protocol ten minste om de 5 jaar evalueren .   
2. Het Gespecialiseerd Comité stelt besluiten of aanbevelingen vast:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1189  
 (a) inzake de frequentie van, de nadere regels voor, en de precieze categorieën inlichtingen die 
vallen onder de in artikel  11 [Automatische uitwisseling van inlichtingen] bedoelde 
automatische uitwisseling;  
(b) ter evaluatie van het resultaat van de automat ische uitwisseling van iedere overeenkomstig 
punt a) vastgestelde categorie inlichtingen, zodat dit type uitwisseling alleen plaatsvindt als dit 
de efficiëntste wijze is om inlichtingen uit te wisselen;  
(c) tot vaststelling van nieuwe overeenkomstig artikel 11  [Automatische uitwisseling van 
inlichtingen] uit te wisselen categorieën inlichtingen, wanneer de automatische uitwisseling 
de efficiëntste wijze van samenwerking is;  
(d) ter bepaling van de standaardformulieren voor de communicatie krachtens artikel 19 
[Stan daardformulieren en wijze van communicatie], lid 1, en artikel 38 [Standaardformulieren 
en wijze van communicatie], lid 1;  
(e) ter evaluatie van de beschikbaarheid, de verzameling en de verwerking van de in de artikelen 
18 [Statistische gegevens] en 37 [Statis tische gegevens] bedoelde statistische gegevens om 
ervoor te zorgen dat de in die artikelen vervatte verplichtingen geen onevenredige 
administratieve lasten voor de Partijen met zich meebrengen;  
(f) ter bepaling van hetgeen via het CCN/CSI -netwerk of langs and ere weg wordt verzonden;  
(g) tot vaststelling van het bedrag en de voorwaarden van de financiële bijdrage die het Verenigd 
Koninkrijk aan de algemene begroting van de Unie levert naar aanleiding van de kosten die uit 
zijn deelname aan de Europese informatiesys temen voortvloeien, rekening houdende met de 
besluiten, bedoeld in de punten  d) en f);  
(h) tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften voor de wijze waarop de contacten tussen de in 
artikel  4 [Organisatie], leden 2 en 3, bedoelde centrale verbindingsbureaus en 
verbindingsdiensten worden geregeld;  
(i) tot vaststelling van de wijze waarop de centrale verbindingsbureaus uitvoering geven aan 
artikel  4 [Organisatie], lid  5; 
(j) tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften voor Titel III [Bijstand bij de invordering], inc lusief 
voorschriften inzake de omrekening van de in te vorderen bedragen en de overmaking van 
ingevorderde bedragen; en  
(k) tot vaststelling van de procedure om de in artikel 5 [Overeenkomst inzake 
dienstverleningsniveau]  genoemde overeenkomst inzake dienstver leningsniveau te sluiten, en 
tot sluiting van die overeenkomst inzake dienstverleningsniveau.  
TITEL V: SLOTBEPALIN GEN  
Artikel  40: Tenuitvoerlegging van lopende verzoeken  
1. Indien overeenkomstig Verordening (EU) nr.  904/2010 ingediende verzoeken om 
inlichtingen en administratieve onderzoeken met betrekking tot de onder artikel  99, lid  1, van het 
terugtrekkingsakkoord vallende transacties niet binnen vier jaar na het einde van  de 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1190  
 overgangsperiode zijn afgesloten, zorgt de aangezochte staat ervoor dat deze verzoeken 
overeenkomstig de regels van dit protocol ten uitvoer worden gelegd.  
2. Indien overeenkomstig Richtlijn 2010/24/EU ingediende verzoeken om bijstand inzake 
belastinge n en rechten in de zin van artikel 2 [Toepassingsgebied] van dit protocol, met betrekking 
tot de in artikel  100, lid  1, van het terugtrekkingsakkoord bedoelde schuldvorderingen niet binnen 
vijf jaar na het einde van de overgangsperiode worden afgesloten, z orgt de aangezochte staat ervoor 
dat deze verzoeken om bijstand overeenkomstig de regels van dit protocol ten uitvoer worden 
gelegd. Het uniforme standaardformulier voor kennisgeving of de titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de aangezochte lids taat, tot stand gekomen overeenkomstig de in dit lid 
bedoelde wetgeving, blijft geldig voor die tenuitvoerlegging. Na het verstrijken van deze termijn van 
vijf jaar kan een herziene uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte 
staat worden opgesteld met betrekking tot schuldvorderingen waarvoor vóór dat tijdstip om 
bijstand is verzocht.  Dergelijke herziene uniforme titels verwijzen naar de rechtsgrondslag die is 
gebruikt voor het oorspronkelijke verzoek om bijstand.  
Artikel  41: V erhouding tot andere overeenkomsten of regelingen  
Dit protocol derogeert aan bilaterale of multilaterale overeenkomsten of regelingen inzake 
administratieve samenwerking op het gebied van de btw, of inzake bijstand bij de invordering van de 
onder dit protocol vallende schuldvorderingen, die tussen de lidstaten en het Verenigd Koninkrijk 
zijn gesloten, voor zover die bepalingen onverenigbaar zijn met dit protocol.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1191  
 BIJLAGE BIJ HET PROTOCOL BETREFFENDE DE ADMINISTRATIEVE SAMENWERKING EN DE 
BESTRIJDING V AN FRAUDE OP HET GEBIED VAN DE BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE EN 
BETREFFENDE DE WEDERZIJDSE BIJSTAND BIJ DE INVORDERING VAN SCHULDVORDERINGEN IN 
VERBAND MET BELASTINGEN EN RECHTEN  
In afwachting van de vaststelling van de in artikel  39 [Gespecialiseer d Handelscomité voor 
administratieve samenwerking inzake btw en inning van belastingen en rechten], lid 2, van het 
protocol betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied 
van de belasting over de toegevoegde waarde e n betreffende de wederzijdse bijstand bij de 
invordering van schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten (hierna “het protocol” 
genoemd), bedoelde besluiten door het Gespecialiseerd Comité, zijn de volgende regels en 
standaardformulieren van to epassing.  
Afdeling 1: Organisatie van contactpunten  
1.1.  Tot nader order zijn de centrale verbindingsbureaus die de primaire verantwoordelijkheid 
dragen voor de toepassing van titel II [Administratieve samenwerking en bestrijding van btw -fraude] 
van het protocol:  
(a) voor het Verenigd Koninkrijk: Her Majesty’s Revenue and Customs, UK VAT Central Liaison 
Office;  
(b) voor de lidstaten: de centrale verbindingsbureaus die voor de administratieve samenwerking  
tussen de lidstaten op het gebied van de btw zijn aangewez en.  
1.2. Tot nader order zijn de centrale verbindingsbureaus die de primaire verantwoordelijkheid 
dragen voor de toepassing van titel III [Bijstand bij de invordering ] van dit protocol:  
(a) voor het Verenigd Koninkrijk: Her Majesty’s Revenue and Customs, Deb t Management;  
(b) voor de lidstaten: de centrale verbindingsbureaus die voor de invorderingsbijstand  tussen de 
lidstaten zijn aangewezen.  
Afdeling 2: Administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
belasting over de toegevoegde w aarde  
2.1. Communicatie  
De communicatie van inlichtingen uit hoofde van titel II [Administratieve samenwerking en 
bestrijding van btw -fraude] van dit protocol geschiedt, voor zover mogelijk, langs elektronische weg 
en via het gemeenschappelijk communicati enetwerk (CCN), tussen de respectieve mailboxen van de 
staten voor de uitwisseling van inlichtingen over administratieve samenwerking of de mailboxen 
voor de bestrijding van fraude op het gebied van de btw.  
2.2. Standaardformulier  
Voor de uitwisseling van  inlichtingen uit hoofde van titel II [Administratieve samenwerking en 
bestrijding van btw -fraude] van dit protocol maken de staten gebruik van het volgende model:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1192  
 Standaardformulier voor verzoeken om inlichtingen, voor uitwisseling van inlichtingen op 
eigen initiatief en voor feedback tussen de EU -lidstaten en het Verenigd Koninkrijk in het 
kader van het protocol betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding 
van fraude op het gebied van de btw  
Uitwisseling van inlichtingen — referentie:  
A) BASISGEGEVENS  
A1 
Verzoekende staat:   Aangezochte staat:  
Verzoekende autoriteit:   Aangezochte autoriteit:   
A2  
Ambtenaar die het verzoek/de uitwisseling bij de verzoekende 
autoriteit behandelt:  Ambtenaar die het antwoord op het verzoek/de uitwisseling bij 
de aangezochte autoriteit behandelt:  
Naam:   Naam:   
E-mail:  E-mail:  
Telefoon:   Telefoon:   
Taal:  Taal:  
A3  
Nationaal kenmerk verzoekende autoriteit:  
 Nationaal kenmerk aangezochte autoriteit:  
 
Ruimte voorbehouden voor de verzoekende autoriteit:  
 
 Ruimte voorbehouden voor de aangezochte autoriteit:  
 
A4  
Datum van verzending van het verzoek/de uitwisseling:  Datum van verzending van het antwoord:   
A5  
Aantal bijlagen bij het verzoek/de uitwisseling:  Aantal bijlagen bij het antwoord:   
A6 A7 
○ Algemeen verzoek/algemene uitwisseling  □ De aangezochte autoriteit zal niet binnen de volgende 
termijnen kunnen antwoorden:  
 ○ Verzoek om inlichtingen      ○ 3 maanden  
 ○ Uitwisseling van inlichtingen op eigen initiatief      ○ 1 maand voor reeds voorhanden zijnde inlichtingen  
        □ Er wordt verzocht om een terugmelding op een 
uitwisseling van inlichtingen op eigen initiatief  Reden van vertraging:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1193  
    ○ Verzoek/uitwisseling met betrekking tot fraudebestrijding   
 ○ Verzoek om inlichtingen  
   ○ Ploffraude - Controle van registratie/bedrijfsactiviteit  
   ○ Verstrekking van inlichtingen op eigen initiatief   
 
 
 
       □ Er wordt verzocht om een terugmelding op inlichtingen 
op eigen initiatief  
  
  
  □ Verwacht tijdstip van antwoord:  
 □ De aangezochte autoriteit van de staat geeft toestemming 
voor het doorgeven van inlichtingen aan een andere staat 
(artikel  6, lid 6, van het protocol betreffende de 
administratieve samenwerking en de bestrijding van frau de op 
het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en 
betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van 
schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten)  
□ Er wordt verzocht om een terugmelding op het antwoord  
Overeenkomstig artikel  6, lid  4, van het protocol betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op 
het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van 
schuldvorderingen in verband  met belastingen en rechten, staat de staat die de inlichtingen verstrekt, op basis van een met 
redenen omkleed verzoek toe dat deze in ook voor andere dan de in artikel 2, lid 1, van het protocol bedoelde doeleinden 
worden gebruikt.  
B) VERZOEK OM ALGEMENE INLICHTINGEN  
Verzoekende autoriteit  Aangezochte autoriteit  Aangezochte autoriteit161 
B1 Btw -identificatienummer (zo niet: 
fiscaal identificatienummer)  
 
 
Btw-nummer:  B1 Btw -identificatienummer (zo niet: 
fiscaal identificatienummer)  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 
Btw-nummer:   
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Btw-nummer:  
□ Btw-nummer niet beschikbaar  □ Btw-nummer niet beschikbaar  □ Btw-nummer niet beschikbaar  
Fiscaal identificatienummer   Fiscaal identificatienummer   Fiscaal identificatienummer   
                                                            
161 In de derde kolom vermeldt de aangezochte autoriteit de door de verzoekende autoriteit gevraagde 
inlichtingen (als vak “invullen a.u.b.” in de tweede kolom is aangekruist) of bevestigt zij de juistheid van de 
door de verzoekende a utoriteit verstrekte inlichtingen (als vak “bevestigen a.u.b.” is aangekruist en 
inlichtingen in de tweede kolom zijn vermeld).   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1194  
    
B2 Naam  
 
 
 
 B2 Naam  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Naam:  
 
B3 Handelsnaam:  
 
 
 
 B3 Handelsnaam:  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Handelsnaam:  
 
B4 Adres  
 
 
 
 B4 Adres  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Adres:  
 
B5 De volgende data in het formaat 
(JJJJ/MM/DD):  
 
 B5 De volgende data in het formaat 
(JJJJ/MM/DD):  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.   
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
a) afgifte van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 a) afgifte van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 a) afgifte van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 
b) intrekking van het btw-/fiscaal 
identificatienummer  
 b) intrekking van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 b) intrekking van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 
c) oprichting  
 c) oprichting  
 c) oprichting  
 
B6 Datum van aanvang van de 
activiteiten  
 B6 Datum van aanvang van de 
activiteiten   
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1195  
  
 
 ○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
Datum van aanvang van de activiteiten  
 ○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Datum van aanvang van de activiteiten  
 
B7 Datum van beëindiging van de 
activiteiten  
 
 
 
 B7 Datum van beëindiging van de 
activiteiten  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
Datum van beëindiging van de 
activiteiten  
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
Datum van beëindiging van de 
activiteiten  
 
B8 Namen van de 
leidinggevenden/directeuren  
 
 
 B8 Namen  van de 
leidinggevenden/directeuren  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
 
B9 Namen van de eigenaren, vennoten, 
partners, vertegenwoordigers, 
belanghebbenden of andere 
rechthebbenden in de onderneming  
 
 
 B9 Namen van de eigenaren, vennoten, 
partners, vertegenwoordigers, 
belanghebbenden of andere 
rechthebbenden in de onderneming  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
  
 
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
 
B10 Aard van de activiteit  
 
 
 
 B10 Aard van de activiteit  
 
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.   
 
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
a) Rechtsvorm van de onderneming  
  a) Rechtsvorm van de onderneming  
 a) Rechtsvorm van de onderneming  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1196  
 b) Werkelijke hoofdactiviteit162 
  b) Werkelijke hoofdactiviteit  
 b) Werkelijke hoofdactiviteit  
 
B11 Aard van de transactie  
 
 
 Aard van de transactie  
B11 Betrokken goederen/diensten  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 Aard van de transactie  
B11 Betrokken goederen/diensten  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet 
bevestigd  
 
Tijdvak en bedrag waarop het 
verzoek/de uitwisseling betrekking 
heeft  
B12 Levering van goederen van een 
land naar een ander land   
 
  
 
 
 
Van Tijdvak  Tijdvak   
 
Tot en met  Bedrag  Bedrag   
Bronnen: □ Btw-informatie -
uitwisselingssysteem  (VIES)  □ Andere  
    
B13 Levering van diensten van een land 
naar een ander land   
  
 
Van Tijdvak  Tijdvak   
 
Tot en met  Bedrag  Bedrag   
Bronnen: □ VIES □  Andere  
   
  
 
C) AANVULLENDE INFORMATIE  
Registratie  
□ C1 De belastingplichtige in de aangezochte staat ( □) / de belastingplichtige in de verzoekende staat ( □) is momenteel niet 
voor btw -doeleinden geïdentificeerd.  
                                                            
162 Met werkelijke hoofdactiviteit wordt de belangrijkste activiteit bedoeld die de onderneming in realiteit 
verricht (ten opzicht e van een eventuele andere aangegeven activiteit).  □ 
 □ 
  
□ 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1197  
 Volgens het VIES of andere bronnen werden er prestaties verricht na de datum van beëindiging van de activiteiten. Gelieve dit 
toe te lichten.  
 
 
 
□ C2 De belastingplichtige in de aangezochte staat ( □) / de belastingplichtige in de verzoekende staat ( □) is niet voor btw -
doeleinden geïdentificeerd.  
Volgens het VIES of andere bronnen werden er prestat ies verricht voor de datum van registratie. Gelieve dit toe te lichten.  
 
 Transacties van goederen/diensten  
Goederen  
□ C3 Volgens het VIES of andere bronnen heeft de belastingplichtige in de aangezochte staat goederenleveringen verricht, 
maar de belastin gplichtige in de verzoekende staat:  
     ○ heeft geen aankoop van de goederen aangegeven;  
     ○ ontkent dat hij de goederen heeft ontvangen;  
   ○ heeft aangegeven dat hij goederen heeft verworven maar het aangegeven bedrag beloopt:   
      Gelieve dit te onderzoeken en toe te lichten.   
□ Ik voeg afschriften toe van documenten in mijn bezit.  
□ C4 De verwervingen die de belastingplichtige in de verzoekende staat heeft aangegeven, stemmen niet overeen met de 
gegevens in het VIES of andere  bronnen. Gelieve dit te onderzoeken en toe te lichten.   
□ □ C5 Gelieve de adressen te vermelden waar de goederen zijn geleverd.  
Adressen:  
 
 
□C6 De belastingplichtige in de verzoekende staat verklaart een levering te hebben verricht aan een persoon in de  
aangezochte staat. Gelieve te bevestigen of de goederen in ontvangst zijn genomen en of zij:  
   □ in de boeken zijn opgenomen:   ○ Ja  ○ Nee   
  □ zijn aangegeven/betaald door een belastingplichtige in de aangezochte staat   ○ Ja  ○ Nee  
Naam en/of btw -identificatienummer van de belastingplichtige in de aangezochte staat.  
 
 
Voorafgaande/daaropvolgende verzending van de goederen  
□ C7 Bij wie zijn de goederen ingekocht? Gelieve namen, handelsnamen en btw -nummers in vak C40 te vermelden.  
□  C8 Aan wie zijn de goederen doorverkocht? 
Gelieve namen, handelsnamen en btw -nummers in vak C40 te vermelden.  
□ 
 □ 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1198  
 Diensten  
□ C9 Volgens het VIES of andere bronnen heeft de belastingplichtige in de aangezochte staat diensten verricht die belastbaar 
zijn in de verzoekende staat, maar de belastingplichtige in de verzoekende staat:  
     ○ heeft de dienst niet aangegeven;  
     ○ ontkent dat hij de dienst heeft ontvangen;  
     ○ heeft aangegeven dat hij dienst heeft ontvangen maar het aangegeven bedrag beloopt:  
           Gelieve dit te onderzoeken en toe te lichten.   
□ Ik voeg afschriften toe van documenten in mijn bezit.  
□ C10 De ontvangen diensten die de belastingplichtige in de verzoekende staat heeft aangegeven, stemmen niet overeen met 
de gegevens in het VIES of andere bronnen. G elieve dit te onderzoeken en toe te lichten.   
□ C11 Gelieve de adressen op te geven waar de diensten werden verleend.  
Adressen:  
 
 
□C12 De belastingplichtige in de verzoekende staat verklaart een levering te hebben verricht aan een persoon in de 
aangezochte staat. Gelieve te bevestigen of de diensten werden verleend en of zij:  
   □ in de boeken zijn opgenomen:   ○ Ja        ○ Nee    
 □ zijn aangegeven/betaald door een belastingplichtige in de aangezochte staat:   ○ Ja  ○ Nee  
Naam en/of btw-identificatienummer van de belastingplichtige in de aangezochte staat.  
 
 
Vervoer van goederen  
□ C13 Gelieve de naam/het btw -identificatienummer en het adres van de vervoersonderneming te verstrekken.  
Naam en/of btw -identificatienummer en adres:  
 
 
□ C14 Wie gaf opdracht voor het vervoer van de goederen en betaalde het vervoer?  
Naam en/of btw -identificatienummer en adres:  
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1199  
 □ C15 Wie is de eigenaar van het gebruikte vervoermiddel?  
Naam en/of btw -identificatienummer en adres:  
 
 
Facturen  
□ C16 Gelieve het factuurbedrag en de munteenheid te vermelden.  
 
 
Betaling  
□ C17 Gelieve het betaalde bedrag en de munteenheid te vermelden.  
 
 
□ C18  Gelieve de naam van de bankrekeninghouder en het bankrekeningnummer te vermelden waarvan en/of waarop de 
betaling werd verricht.  
Van: 
   Naam van de rekeninghouder:   
  IBAN -nummer of rekeningnummer:  
  Bank:  
Aan: 
  Naam van de rekeninghouder:   
  IBAN -nummer of rekeningnummer:  
  Bank:  
□C19 Gelieve de volgende inlichtingen te verstrekken indien de betaling contant werd verricht:  
   □ Wie overhandigde het geld, aan wie, waar en wanneer?    
   □ Welk document (kassabon enz.) is verstrekt ter bevestiging van de betaling?    
□ C20 Zijn er aanwijzingen voor eventuele betalingen door derden? Zo ja, verstrek aanvullende informatie in vak C40  ○ Ja        
○ Nee  
Plaatsing van een order  
□ C21 Verstrek alle beschikbare informatie over de persoon die de order heeft geplaatst, hoe de order werd geplaatst en hoe 
het contact tot stand werd gebracht  
tussen de leverancier/dienstverlener en de afnemer.   
Goederen waarop bijzondere regelingen/speci fieke procedures van toepassing zijn  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1200  
 Gelieve het overeenkomstige vak aan te kruisen en uw vraag in vak C40 te stellen  
C22 Driehoekstransacties.  
C23 Margeregeling.  
□ C24 Afstandsverkopen  
□ onder de Unieregeling  
□ onder de invoerregeling  
C25 Verkoop van n ieuwe vervoermiddelen aan niet -belastingplichtigen.  
C26 Vrijstelling onder douaneregeling 42XX / 63XX.  
C27 Gas en elektriciteit.  
C28 Regeling inzake voorraad op afroep.  
□ C29 Overige:  
 
 
Diensten waarop specifieke bepalingen van toepassing zijn  
Gelieve het overeenkomstige vak aan te kruisen en uw vraag in vak C40 te stellen  
□ C30 Diensten van tussenpersonen.  
□ C31 Diensten met betrekking tot onroerende goederen.  
□ C32 Personenvervoerdiensten.  
□ C33 Goederenvervoerdiensten.  
□ C34 Diensten in verba nd met culturele, artistieke, sportieve, wetenschappelijke, educatieve, vermakelijkheids - en 
soortgelijke activiteiten, met vervoer samenhangende activiteiten, en expertises en werkzaamheden met betrekking tot 
roerende zaken.  
□ C35 Restaurant - en cateringd iensten, met uitzondering van de onder C37 bedoelde diensten.  
□ C36 Verhuur van vervoermiddelen.  
□ C37 Restaurant - en cateringdiensten voor verbruik aan boord van een schip, vliegtuig of trein.  
□ C38 Diensten  
□ onder de niet -Unieregeling  
□ onder de Unieregeling  
□ C39 Diensten waarop regels inzake werkelijk gebruik en werkelijke exploitatie van toepassing zijn.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1201  
 C40 Achtergrondinformatie en verdere vragen  
 
 
C41 Antwoordvak vrije tekst  
 
 
D) VERZOEK OM DOCUMENTEN  
 
Gelieve afschriften van de volgende d ocumenten te verstrekken (zie in voorkomend geval B12 en B13 voor bedrag en tijdvak)  
□ D1 Facturen  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D2 Contracten  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D3 Orders  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D4 Bewijs van betalingen  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D5 Vervoersdocumenten  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D6 Crediteurenboek voor de belastingplichtige in de 
verzoekende staat  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D7 Debiteurenboek voor de belastingplichtige in de 
verzoekende staat ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D8 Administratie van voorraad op afroep  
    Van                    Tot en met  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D9 Gegevens éénloketsysteem/éénloketsysteem bij invoer  
    Van                    Tot en met  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D10 Bankafschriften  
    Van                    Tot en met  ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
□ D11 Overige  
 
 ○ Verstrekt  ○ Niet voorhanden  
 
E) VERSTREKKING VAN INLICHTINGEN OP EIGEN INITIATIEF (ALGEMEEN)  
□ E1 Uit de administratie van de belastingplichtige in de verstrekkende staat blijkt dat hij in de ontvangende staat geregistreerd  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1202  
 zou moeten zijn.  
□ E2 Volgens de administratie van de belastingplichtige in de verstrekkende staat zijn er □ goederen / □ diensten aan hem 
geleverd door een belastingplichtige in de ontvangende staat, maar er is geen informatie beschikbaar via het VIES/Customs of 
andere gegevensbronnen.  
□ E3 Volgens de administratie van de belastingplichtige in de verstrekkende staat is er b tw verschuldigd over leveringen van 
goederen naar de ontvangende staat, maar er is geen informatie ingevoerd in het VIES/Customs of andere gegevensbronnen.  
□ E4 Volgens het VIES/Customs of andere gegevensbronnen heeft de belastingplichtige in de ontvangen de staat prestaties 
verricht voor een belastingplichtige in de verstrekkende staat, maar deze belastingplichtige:  
 □ heeft geen aangifte gedaan  van een □ verwerving van goederen □ ontvangst van diensten;  
         □ ontkent dat hij □ goederen heeft verworve n □ diensten heeft ontvangen.  
□ E5 Volgens de administratie van de belastingplichtige in de verstrekkende staat is er btw verschuldigd over diensten die zijn  
verleend in de ontvangende staat.  
□ E6 Achtergrond - en aanvullende informatie:  
□ E7 Ik voeg afschr iften toe van facturen in mijn bezit.  
F) PLOFFRAUDE: CONTROLE VAN REGISTRATIE / BEDRIJFSACTIVITEIT  
A) Identificatie van de onderneming  
Verzoekende autoriteit  Aangezochte autoriteit  Aangezochte autoriteit163 
F1 Btw -identificatienummer 
(zo niet: fiscaal 
identificatienummer)  
 
 
 
Btw-nummer:  F1 Btw -identificatienummer (zo niet: 
fiscaal identificatienummer)  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
Btw-nummer:   
 
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
Btw-nummer:  
□ Btw-nummer niet 
beschikbaar  □ Btw-nummer niet beschikbaar  □ Btw-nummer niet beschikbaar  
Fiscaal identificatienummer   
 Fiscaal identificatienummer   
 Fiscaal identificatienummer   
 
Naam F2  
 Naam F2  
○ Invullen a.u.b.   
 
                                                            
163 In de derde kolom vermeldt de aangezochte autoriteit de door de verzoekende autoriteit gevraagde 
inlichtingen (als vak “invullen a.u.b.” in de tweede kolom is aangekruist) of bevestigt zij de juistheid v an de 
door de verzoekende autoriteit verstrekte inlichtingen (als vak “bevestigen a.u.b.” is aangekruist en 
inlichtingen in de tweede kolom zijn vermeld).  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1203  
  
 
 ○ Bevestigen a.u.b.  
 
 ○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
Naam:  
 
F3 Adres  
 
 
 
 F3 Adres  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.  
 
  
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
Adres:  
 
F4 De volgende data in het 
formaat (JJJJ/MM/DD):  
 
 F4 De volgende data in het formaat 
(JJJJ/MM/DD):  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.   
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
 
a) afgifte van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 a) afgifte van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 a) afgifte van het btw -/fiscaal identificatienummer  
 
b) intrekking van het btw -
/fiscaal identificatienummer  
 b) intrekking van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 b) intrekking van het btw -/fiscaal 
identificatienummer  
 
c) oprichting  
 c) oprichting  
 c) oprichting  
 
F5 Eigenaren, vennoten, 
partners, 
vertegenwoordigers, 
belanghebbenden of andere 
rechthebbenden in de 
onderneming  
 
 F5 Eigenaren, eigenaars, 
geassocieerde deelnemingen, partners, 
agenten, belanghebbenden of personen 
met andere rechten in het bedrijf  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.   
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
a) Naam  
  a) Naam   
 a) Naam   
 
b) Adres  
  b) Adres  
 b) Adres  
 
c) Geboortedatum  
  c) Geboortedatum  
 c) Geboortedatum  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1204  
 d) Nationaliteit  
  d) Nationaliteit  
 d) Nationaliteit  
 
F6 
Leidinggevenden/directeure
n 
 
 
 F6 Leidinggevenden/directeuren  
○ Invullen a.u.b.  
○ Bevestigen a.u.b.   
 
○ Wordt bevestigd  ○ Wordt niet bevestigd  
a) Naam  
  a) Naam   
 a) Naam   
 
b) Adres  
  b) Adres  
 b) Adres  
 
c) Geboortedatum  
  c) Geboortedatum  
 c) Geboortedatum  
 
d) Nationaliteit  
  d) Nationaliteit  
 d) Nationaliteit  
 
 Gevraagde inlichtingen  
□ F7 Zijn de in F5 en F6 genoemde 
personen (met geboortedatum, indien 
bekend) opgenomen in een van uw 
databanken?   
○ Ja        ○ Nee 
□ F8 Hebben de in F5 en F6 genoemde 
personen in het verleden al financiële 
misdrijven begaan?  □  De inlichtingen kunnen om juridische redenen niet worden verstrekt.  
○ Ja        ○ Nee 
□ F9  Zijn de in F5 en F6 genoemde 
personen in het verleden al betrokken 
geweest bij ploffraude of een andere vorm 
van fraude?  □  De inlichtingen kunnen om juridische redenen niet worden verstrekt.  
○ Ja        ○ Nee 
□ F10 Zijn de in F5 en F6 genoemde 
personen woonachtig op of verbonden met 
het opgegeven adres?   
○ Ja        ○ Nee 
□ F11Is het opgegeven adres een 
particulier adres/adres van een 
onderneming/tijdelijk adres/adres van een 
accountant/ander adres?  
 ○ Ja 
○ Nee 
 
F12 Wat is de bedrijfsactiviteit?   
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1205  
 □ F13 Zijn er vermoedens dat de 
onderneming haar fiscale verplichtingen niet 
nakomt?   
○ Ja        ○ Nee 
 □ F14 Waarom is het btw -nummer 
ingetrokken?   
 
□ F15 Gelieve mee te delen of er gelieerde 
ondernemingen zijn164, alsook wat hun btw -
identificatienummer is  en in welke mate zij 
betrouwbaar zijn.   
 
□ F16 Gelieve de gegevens te verstrekken 
van alle bekende bankrekeningen van de 
onderneming in de aangezochte staat en 
eventuele gelieerde ondernemingen.   
 
□ F17 Gelieve inlichtingen te verstrekken 
van opgaven/listings of douaneaangiften 
over geleverde/verworven goederen of 
verleende/ontvangen diensten voor het jaar 
(de jaren):  
 
  
 
 
□ F18 Gelieve inlichtingen te verstrekken 
van btw -aangiften/over betalingen voor het 
jaar (de jaren):  
 
  
□ F19 Eventuele aanvullende opmerkingen:  
 
  
  
                                                            
164 Een gelieerde onderneming is elke onderneming met gemeenschappelijke directeuren of andere 
juridisc he, economische of financiële banden met de onder rubriek A bedoelde onderneming.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1206  
 G) VERSTREKKING VAN INLICHTINGEN OP EIGEN INITIATIEF (PLOFFRAUDE)  
Verstrekkende autoriteit  Ontvangende autoriteit  
Identificatie van de onderneming  
G1 Btw -identificatienummer (zo niet: fiscaal 
identificatienummer)   
 
Btw-nummer:  Identificatie van de onderneming  
G1 Btw -identificatienummer (zo niet: fiscaal 
identificatienummer)   
 
Btw-nummer:  
□ Btw-nummer niet beschikbaar  □ Btw-nummer niet beschikbaar  
Fiscaal identificatienummer   
 Fiscaal identificatienummer   
 
G2 Naam   
 G2 Naam   
 
G3 Adres   
 G3 Adres  
 
G4 De volgende data in het formaat (JJJJ/MM/DD):  G4 De volgende data in het formaat (JJJJ/MM/DD):  
a) afgifte van het btw-/fiscaal identificatienummer  
 a) afgifte van het btw -/fiscaal identificatienummer  
 
b) intrekking van het btw -/fiscaal identificatienummer  
 b) intrekking van het btw -/fiscaal identificatienummer  
 
c) oprichting  
 c) oprichting  
 
G5 Eigenaren, vennoten, partners, vertegenwoordigers, 
belanghebbenden of andere rechthebbenden in de 
onderneming  
 G5 Eigenaren, eigenaars, geassocieerde deelnemingen, 
partners, agenten, belanghebbenden of personen met andere 
rechten in het bedrijf  
a) Naam  
 a) Naam  
 
b) Adres  
 b) Adres  
 
c) Geboortedatum  
 c) Geboortedatum  
 
d) Nationaliteit  
 d) Nationaliteit  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1207  
 G6 Leidinggevenden, directeuren  
 G6 Leidinggevenden, directeuren  
 
a) Naam  
 a) Naam  
 
b) Adres  
 b) Adres  
 
c) Geboortedatum  
 c) Geboortedatum  
 
d) Nationaliteit  
 d) Nationaliteit  
 
Aanvullende opmerkingen  
 
 
 
H) TERUGMELDING165 
Resultaten met betrekking tot de verstrekte inlichtingen:  
1) De verstrekte inlichtingen hebben geleid tot:  
□ een naheffing voor de btw of voor andere belastingen. Gelieve informatie te verstrekken over het soort en het bedrag van de 
nageheven belasting:  
    Soort belasting:   
 
    Naheffing:  
 
    Boete:   
□ een registratie voor de btw.  
□ een schrapping van de registratie voor de btw.  
□ een schrapping van  een btw -nummer uit het VIES of de databank van voor de btw geregistreerde belastingplichtigen.  
□ een correctie in btw -aangiften.  
□ een boekenonderzoek.  
□ een nieuwe controle, of gebruik bij een lopende controle.  
□ een fraudeonderzoek.  
□ een verzoek om inlichtingen.  
                                                            
165 Door de bevoegde autoriteit die de inlichtingen ontvangt.  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1208  
 □ aanwezigheid in een administratiekantoor of deelname aan een administratief onderzoek.  
□ een multilaterale control (MLC).  
□ andere acties:  
 
 
□ geen noemenswaardige acties.  
2) Overige opmerkingen:  
 
 
Datum van verzending:  
 
Afdeling 3: Bijstand bij invordering  
Artikel  3.1: Communicatie  
Een verzoek langs elektronische weg voor de toepassing van titel III wordt verzonden tussen de CCN -
mailboxen die zijn opgezet voor het soort belasting of recht waarop het verzoek betrekking heeft, 
tenzij de centrale verbindingsbureaus van de verzoekende staat en de aangezochte staat ermee 
instemmen dat één van de mailboxen kan worden gebruikt voor verzoeken met betrekking tot 
verschillende soorten belastingen of rechten.  
Indien een verzoek tot kennisgeving  van documenten betrekking heeft op meer dan één soort 
belasting of recht, zendt de verzoekende autoriteit dat verzoek evenwel toe aan een mailbox die 
bestemd is voor ten minste één van de soorten schuldvorderingen die in die documenten worden 
vermeld.  
Artikel 3.2: Uitvoeringsbepalingen betreffende de uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de aangezochte staat  
1. De administratieve sancties, boeten, heffingen en toeslagen, en de rente en kosten die in 
artikel 2, lid 1, onder b), van het pr otocol worden bedoeld, en die overeenkomstig de in de 
verzoekende staat geldende regels verschuldigd kunnen zijn vanaf de datum van de oorspronkelijke 
titel voor het nemen van executiemaatregelen tot en met de dag voor de datum waarop het verzoek 
tot invor dering is verzonden, kunnen aan de uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de aangezochte staat worden toegevoegd.  
2. Er kan één enkele titel voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte staat 
worden afgegeven die betrekking he eft op meerdere schuldvorderingen en op meerdere personen, 
overeenkomstig de oorspronkelijke titel of titels voor het nemen van executiemaatregelen in de 
verzoekende staat.  
3. Voor zover oorspronkelijke titels voor het nemen van executiemaatregelen met bet rekking 
tot meerdere schuldvorderingen in de verzoekende staat al zijn vervangen door één algemene titel 
voor het nemen van executiemaatregelen met betrekking tot al die schuldvorderingen in die staat, 
kan de uniforme titel voor het nemen van executiemaatr egelen in de aangezochte staat worden 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1209  
 gebaseerd op de oorspronkelijke titel voor het nemen van executiemaatregelen in de verzoekende 
staat dan wel op de algemene titel waaronder deze oorspronkelijke titels in de verzoekende staat 
zijn samengebracht.  
4. Wan neer de in lid 2 bedoelde oorspronkelijke titel of de in lid 3 bedoelde algemene titel 
meerdere schuldvorderingen bevat waarvan er al een of meer zijn geïnd of ingevorderd, worden 
alleen de schuldvorderingen waarvoor bijstand bij de invordering wordt gevra agd, in de uniforme 
titel voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte staat opgenomen.  
5. Wanneer de in lid 2 bedoelde oorspronkelijke titel of de in lid 3 bedoelde algemene titel 
meerdere schuldvorderingen bevat, mag de verzoekende autoriteit  die schuldvorderingen opnemen 
in verschillende uniforme titels voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte staat, 
overeenkomstig de verdeling van de bevoegdheden naar soort belasting van de desbetreffende 
invorderingskantoren in de aangezocht e staat.  
6. Indien een verzoek niet via het CCN -netwerk kan worden verzonden en per post wordt 
verzonden, wordt de uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte 
staat door een daartoe gemachtigde ambtenaar van de verzoekende autor iteit ondertekend.  
Artikel  3.3: Omrekening van de terug te vorderen bedragen  
1. De verzoekende autoriteit vermeldt het bedrag van de schuldvordering in de munteenheid 
van de verzoekende staat en in de munteenheid van de aangezochte staat.  
2. Voor aan het V erenigd Koninkrijk gerichte verzoeken is de voor de invorderingsbijstand te 
gebruiken wisselkoers de wisselkoers die door de Europese Centrale Bank is bekendgemaakt op de 
dag voor de datum van verzending van het verzoek. Wanneer er op die datum geen dergel ijke 
wisselkoers beschikbaar is, wordt de laatste wisselkoers die door de Europese Centrale Bank is 
bekendgemaakt vóór de datum van verzending van het verzoek, als wisselkoers gebruikt.  
Voor aan een lidstaat gerichte verzoeken is de voor de invorderingsbij stand te gebruiken wisselkoers 
de wisselkoers die door de Bank of England is bekendgemaakt op de dag voor de datum van 
verzending van het verzoek. Wanneer er op die datum geen dergelijke wisselkoers beschikbaar is, 
wordt de laatste wisselkoers die door de Bank of England is bekendgemaakt vóór de datum van 
verzending van het verzoek, als wisselkoers gebruikt.  
3. Voor de omrekening van het bedrag van de schuldvordering dat het resultaat is van de in 
artikel 30, lid 2, van het protocol bedoelde wijziging in de  munteenheid van de staat van de 
aangezochte autoriteit, gebruikt de verzoekende autoriteit dezelfde wisselkoers als in haar 
oorspronkelijke verzoek.  
Artikel  3.4: Overmaking van ingevorderde bedragen  
1. De ingevorderde bedragen worden overgemaakt binnen tw ee maanden na de datum van 
invordering, tenzij de staten anders zijn overeengekomen.   
2. Indien de door de aangezochte autoriteit genomen invorderingsmaatregelen evenwel 
worden betwist om een reden die niet onder de bevoegdheid van de verzoekende staat val t, kan de 
aangezochte autoriteit wachten met de overmaking van de bedragen die met betrekking tot de 
schuldvordering van de verzoekende staat zijn ingevorderd, totdat het geschil is geregeld, indien 
tegelijkertijd aan de volgende voorwaarden is voldaan:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1210  
 (a) de aangezochte autoriteit verwacht dat de uitspraak op de betwisting gunstig zal uitvallen 
voor de betrokkene; en  
(b) De verzoekende autoriteit heeft niet verklaard dat zij de reeds overgemaakte bedragen zal 
terugbetalen indien de uitspraak op de betwisting guns tig uitvalt voor de betrokkene.  
3. Indien de verzoekende autoriteit heeft verklaard dat zij tot terugbetaling zal overgaan 
overeenkomstig lid 2, punt b), betaalt zij de door de aangezochte autoriteit reeds overgemaakte 
ingevorderde bedragen terug binnen ee n maand na ontvangst van het verzoek om terugbetaling. 
Eventuele andere verschuldigde vergoedingen komen in dat geval uitsluitend ten laste van de 
aangezochte autoriteit.  
Artikel  3.5:  Terugbetaling van ingevorderde bedragen  
Nadat de aangezochte autoriteit  van de genomen maatregelen tot terugbetaling van ingevorderde 
bedragen of tot schadeloosstelling in verband met de invordering van betwiste schuldvorderingen in 
kennis is gesteld, stelt zij onmiddellijk de aangezochte staat daarvan in kennis.  
De verzoeken de autoriteit wordt door de aangezochte autoriteit zoveel mogelĳk betrokken bĳ de 
procedures tot vaststelling van het in te vorderen bedrag en de verschuldigde vergoeding. Na 
ontvangst van een gemotiveerd verzoek van de aangezochte autoriteit maakt de verz oekende 
autoriteit de ingevorderde bedragen en de betaalde vergoedingen binnen twee maanden na 
ontvangst van dit verzoek over.  
Artikel  3.6: Standaardformulier  
1. Voor het in artikel 23 van het protocol bedoelde uniforme kennisgevingsformulier dat bij het 
verzoek tot kennisgeving gaat, gebruiken de staten het formulier volgens model A.  
2. Voor de in artikel 27 van het protocol bedoelde uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de aangezochte staat dat bij het verzoek tot invordering of het ve rzoek om 
conservatoire maatregelen gaat, of de in artikel 30, lid 2, van het protocol bedoelde herziene 
uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen in de aangezochte staat, gebruiken de 
staten het formulier volgens model B.  
3. Voor het in artikel  20 van het protocol bedoelde verzoek om inlichtingen gebruiken de 
staten het formulier volgens model C.  
4. Voor het in artikel 23 van het protocol bedoelde verzoek om kennisgeving gebruiken de 
staten het formulier volgens model D.  
5. Voor het in de artike len 25 en 31 van het protocol bedoelde verzoek tot invordering of tot 
conservatoire maatregelen gebruiken de staten het formulier volgens model E.  
6. Wanneer formulieren langs elektronische weg worden toegezonden, mogen de structuur en 
de lay -out worden aa ngepast aan de vereisten en de mogelijkheden van het elektronische 
communicatiesysteem, op voorwaarde dat de daarin opgenomen gegevens en inlichtingen niet 
ingrijpend worden gewijzigd ten opzichte van de onderstaande modellen.  
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1211  
 Model  A 
Uniform notificatie formulier met informatie over het (de) te notificeren document(en)  
(te bezorgen aan de geadresseerde van de notificatie)  (1) 
Dit document gaat bij het (de) document(en) dat (die) hierbij wordt (worden) genotificeerd door de 
bevoegde autoriteit van de volg ende staat: [naam van de aangezochte staat].  
Deze notificatie betreft documenten van de bevoegde autoriteiten van de volgende staat: [naam van 
de verzoekende staat], die om bijstand bij notificatie hebben verzocht overeenkomstig artikel  23 van 
het protoco l tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk betreffende de administratieve 
samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de toegevoegde 
waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van schuldvord eringen in verband 
met belastingen en rechten.  
A. GEADRESSEERDE VAN DE NOTIFICATIE  
- Naam  
- Adres (bekend of vermoedelijk)  
- Andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de geadresseerde vast te stellen  
B. DOEL VAN DE NOTIFICATIE  
Deze notificatie strekt ertoe:  
□ de geadresseerde in kennis te stellen van het (de) document(en) waaraan dit formulier is gehecht;  
□ de verjaringstermijn voor de in het (de) genotificeerde document(en) genoemde 
schuldvordering(en) te schorsen;  
□ de geadresseerd e te herinneren aan zijn verplichting tot betaling van de in punt D genoemde 
bedragen.  
In geval van niet -betaling kunnen de autoriteiten executie - en/of conservatoire maatregelen nemen 
om de invordering van de schuldvordering(en) te waarborgen. Dit kan t ot extra kosten leiden voor 
de geadresseerde.  
Deze notificatie is aan u gericht, omdat u wordt beschouwd als:  
☐ de hoofdschuldenaar;   
☐ een medeschuldenaar;   
☐ een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die aansprakelijk is voor de belastingen, rechten  
en andere maatregelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen, krachtens de in de verzoekende staat geldende 
wetgeving;   
☐ een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die vermogensbesta nddelen onder zich heeft die 
toebehoren aan dan wel die schulden heeft bij de (mede)schuldenaar of een andere 
aansprakelijke persoon;   
☐ een derde voor wie executiemaatregelen ten aanzien van andere personen gevolgen kunnen 
hebben.   
(De volgende mededeling zal verschijnen wanneer de geadresseerde van de notificatie een andere 
persoon dan de (mede)schuldenaar is, die vermogensbestanddelen onder zich heeft die toebehoren 
aan dan wel die schulden heeft bij de (mede)schuldenaar of een andere aansprake lijke persoon, of 
een derde voor wie executiemaatregelen ten aanzien van andere personen gevolgen kunnen hebben:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1212  
 De genotificeerde documenten betreffen schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen en 
rechten waarvoor de volgende perso(o)n(en) aansprakelijk is (zijn) als:   
☐ de hoofdschuldenaar: [naam en adres (bekend of vermoedelijk)]   
☐ een medeschuldenaar: [naam en adres (bekend of vermoedelijk)]   
☐ een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die aansprakelijk is voor de belastingen, recht en 
en andere maatregelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen, krachtens de in de verzoekende staat geldende 
wetgeving: [naam en adres (bekend of vermoedelijk)].   
De verzoekende autori teit van de verzoekende staat (naam van de verzoekende staat) heeft de 
bevoegde autoriteiten van de aangezochte staat (naam van de aangezochte staat) verzocht deze 
notificatie te verrichten vóór [datum]. Er zij op gewezen dat deze datum niet specifiek same nhangt 
met een verjaringstermijn.  
C. VERANTWOORDELIJKE INSTANTIE(S) VOOR HET (DE) GENOTIFICEERDE DOCUMENT(EN)  
Instantie die verantwoordelijk is voor het (de) aangehechte document(en):  
— Naam:  
— Adres:   
— Andere contactgegevens:   
— Taal (talen) waarin met deze instantie contact kan worden opgenomen:   
Nadere informatie over ☐ het (de) genotificeerde document(en)  ☐ en/of de mogelijkheid tot 
betwisting van de verplichtingen  kan worden verkregen bij:  
☐ bovengenoemde instantie die verantwoordelijk is voor het (de) aangehechte document(en), en/of   
☐ de volgende instantie:   
— Naam:   
—  Adres:   
— Andere contactgegevens:   
— Taal (talen) waarin met deze instantie contact kan worden opgenomen:   
 
D. BESCHRIJVING VAN HET (DE) GENOTIFICEERDE DOCUMENT(EN)  
Document[nummer]  
— Referentienummer:  
— Datum van vaststelling:  
— Soort genotificeerd document:  
☐ Belastingaanslag   
☐ Uitnodiging tot betaling   
☐ Beslissing op een administratief beroep   
☐ Ander administratief document:   
☐ Arrest/vonnis van:   
☐ Ander  gerechtelijk document:   
 
— Benaming van de schuldvordering(en) (in de taal van de verzoekende staat):  
— Soort schuldvordering(en):  
 
— Bedrag van de schuldvordering(en):   
☐ Hoofdsom:   
☐ Administratieve sancties en boeten:   
☐ Rente tot en met [datum]:   
☐ Kosten tot en met [datum]:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1213  
 ☐ Heffingen voor verklaringen en soortgelijke documenten die zijn afgegeven in het kader van 
administratieve procedures met betrekking tot de in punt [x] genoemde schuldvordering:   
☐ Totale bedrag voor deze schuldvordering(en):   
 
— Het in punt [x] genoemde bedrag moet worden betaald:   
☐ vóór:   
☐ binnen [aantal] dagen na de datum van deze notificatie   
☐ onverwijld   
 
— De betaling dient te geschieden aan:   
— Houder van de bankrekening:   
— Internationaal bankrekeningnummer (IBAN):   
— Bankidentificatiecode (BIC):   
— Naam van de bank:   
 
— Te vermelden mededeling bij de betaling:   
— De geadresseerde kan antwoorden op het (de) genotificeerde document(en):   
☐ Laatste dag om te antwoorden:   
☐ Termijn om te antwoorden:   
— Naam en adres van de autoriteit waaraan een antwoord kan worden gezonden:   
 
— Mogelijkheid tot betwisting:   
☐ De termijn voor betwisting van de schuldvordering of het (de) genotificeerde document(en) is 
reeds verstreken.   
☐ Laatste dag voor betwisting van de schuldvordering:   
☐ Termijn voor betwisting van de schuldvordering: [aantal dagen] na   
☐ de datum van deze notificatie:   
☐ de vaststelling van het (de) genotificeerde document(en):   
☐ een andere datum:   
 
— Naam en adres van de autoriteit aan wie een betwisting moet worden gericht:   
Geschillen in verband met de schuldvordering, de titel voor het nemen van executiemaatregelen of 
enig ander document van de autoriteiten van de verzoekende staat [naam van  de verzoekende 
staat] vallen onder de bevoegdheid van de bevoegde instanties van de verzoekende staat [naam 
van de verzoekende staat], overeenkomstig artikel 29 van bovengenoemd protocol tussen de 
Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.   
Op dergelijke g eschillen zijn de procedure - en taalregels van toepassing die van kracht zijn in de 
verzoekende staat [naam van de verzoekende staat].   
☐ Er kan tot executie worden overgegaan voordat de termijn voor betwisting van de 
schuldvordering is verstreken.   
 
— Overige informatie:   
’ 
 
(1)  Cursief gedrukte gegevens zijn facultatief.  
 
  
Model  B 
Uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen ten aanzien van schuldvorderingen 
waarop artikel 27 van het protocol tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk 
betreffende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1214  
 belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering 
van sch uldvorderingen in verband met belastingen en rechten1  
☐ UNIFORME TITEL VOOR HET NEMEN VAN EXECUTIEMAATREGELEN TEN AANZIEN VAN 
SCHULDVORDERINGEN  
— Datum van afgifte:   
— Referentienummer:   
☐ HERZIENE UNIFORME TITEL VOOR HET NEMEN VAN EXECUTIEMAATREGELEN TEN AANZIEN VAN 
SCHULDVORDERINGEN  
— Datum van afgifte van de oorspronkelijke uniforme titel:   
— Datum van wijziging:   
— Reden van wijziging:   
☐ Arrest/vonnis van [naam van de rechtbank] van [datum]   
☐ Administratieve beslissing van [datum]   
— Referentienummer:   
Staat waar dit document is afgegeven: [naam van de verzoekende staat]  
De door de aangezochte staat genomen invorderingsmaatregelen zijn gebaseerd op:  
☐ een uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen overeenkomstig artikel 27 van 
bovengenoemd protocol.   
☐ een aangepaste uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen overeenkomstig artikel 30 
van bovengenoemd protocol (met inachtneming van de beslissing van de in artikel 29, lid 1, van 
dat protocol bedoelde bevoegde instantie).   
Dit document is de uniforme titel voor het nemen van executiemaatregelen (met inbegrip van 
conservatoire maatregelen). Het heeft betrekking op de hieronder vermelde schuldvordering(en), 
die nog niet is (zijn) voldaan in de verzoekende staat [ naam van de verzoekende staat]. De 
oorspronkelijke titel voor het nemen van executiemaatregelen ten aanzien van deze 
schuldvordering(en) is genotificeerd voor zover dit vereist is krachtens de nationale wetgeving van 
de verzoekende staat [naam van de verzo ekende staat].  
Geschillen in verband met de schuldvordering(en) vallen uitsluitend onder de bevoegdheid van de 
bevoegde instanties van de verzoekende staat [naam van de verzoekende staat], overeenkomstig 
artikel 29 van bovengenoemd protocol. Zij moeten bij  deze instanties aanhangig worden gemaakt 
overeenkomstig de procedure - en taalregels die van toepassing zijn in de verzoekende staat [naam 
van de verzoekende staat].  
BESCHRIJVING VAN DE SCHULDVORDERING(EN) EN VAN DE BETROKKEN PERSO(O)N(EN)  
Identificatie van de schuldvordering(en) [aantal]  
1. Referentie:  
2. Soort schuldvordering(en):  
3. Benaming van de belasting/het recht:  
4. Tijdvak of datum:  
5. Datum van vaststelling van de schuldvordering:  
6. Datum waarop executie mogelijk wordt:  
7. Openstaande bedrag van de schuldvordering:  
☐ Hoofdsom:   
☐ Administratieve sancties en boeten:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1215  
 ☐ Rente tot vóór de dag waarop het verzoek is verzonden:   
☐ Kosten tot vóór de dag waarop het verzoek is verzonden:   
  
☐ Totale bedrag voor deze schuldvordering(en):  
 
8. Datum van notificatie van de oorspronkelijke titel voor het nemen van executiemaatregelen in de 
verzoekende staat: (naam van de verzoekende staat):  
☐ Datum:   
☐ Geen datum beschikbaar   
 
9. Instantie die verantwoordelijk is voor de vaststelling van de schuldvordering:  
— Naam:  
— Adres:   
— Andere contactgegevens:   
— Taal (talen) waarin met deze instantie contact kan worden opgenomen:   
 
10. Nadere informatie over de schuldvordering of de mogelijkheden tot betwisting van de 
betalingsverplichting kan worden verkregen bij:  
☐ de hierboven genoemde instantie;   
☐ de volgende instantie die verantwoordelijk is voor de uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen:   
— Naam:   
— Adres:   
— Andere contactgegevens:   
— Taal (talen) waarin met deze instantie contact kan worden opgenomen:   
  
Identificatie van de betrokken perso(o)n(en) in de nationale titel(s) voor het nemen van 
executiemaatregelen  
a) In de nationale titel(s) voor het nemen van executiemaatregelen wordt de volgende persoon 
genoemd  
☐ natuurlijke persoon   
☐ andere   
— Naam  
— Adres (bekend of vermoedelijk)   
— Andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de geadresseerde vast te stellen   
☐ Wettelijk vertegenwoordiger   
— Naam  
— Adres (bekend of vermoedelijk)   
— Andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de geadresseerde vast te stellen   
Aansprakelijkheidsgrond:   
☐ Hoofdschuldenaar   
☐ Een medeschuldenaar   
☐ Een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die aansprakelijk is voor de belastingen, rechten 
en andere maatregelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen, krachtens de in de verzoekende staat geldende 
wetgeving   
 
b) In de nationale titel(s) voor het nemen van executiemaatregelen wordt (worden) ook de volgende 
perso(o)n(en) genoemd:   
☐ natuurlijke persoon   
☐ andere   
— Naam:   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1216  
 — Adres (bekend of vermoedelijk)   
— Andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de geadresseerde vast te stellen   
☐ Wettelijk vertegenwoordiger   
— Naam:   
— Adres (bekend of vermoedelijk)   
— Andere gegevens die van belang zijn om de identiteit van de geadresseerde vast te stellen   
Aansprakelijkheidsgrond:   
☐ Hoofdschuldenaar   
☐ Een medeschuldenaar   
☐ Een andere persoon dan de  (mede)schuldenaar, die aansprakelijk is voor de belastingen, rechten 
en andere maatregelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen, krachtens de in de verzoekende staat geldende 
wetgeving   
 
Andere informatie   
Totaal -generaal van de schuldvordering(en)  
— In de munteenheid van de verzoekende staat:  
— In de munteenheid van de aangezochte staat:  
  
 
(1)  Cursief gedrukte gegevens zijn facultatief.  
 
 
 
 
 
 
  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1217  
 Modelformulier C — verzoek om inlichtingen  
VERZOEK OM INLICHTING EN  
  
Overeenkomstig artikel 20 van het protocol tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk betreffende 
de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de 
toegevoegd e waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in 
verband met belastingen en rechten   
Referentie: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrrrrrr_20YYMMDD_xxxxxxx_RI  
Soort schuldvordering(en):  
 
1. STAAT VAN DE VERZOE KENDE AUTORITEIT  
 
A. Verzoekende autoriteit  
 
Land:  
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
Naam van de ambtenaar die het 
verzoek behandelt:  
Taalvaardigheden    
  
B. Dienst die het verzoek instelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam van de ambtenaar die het 
verzoek behandelt:  
 
2. STAAT VAN DE AANGEZ OCHTE AUTORITEIT  
 
A. Aangezochte autoriteit  
 
Land:  
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
Naam van de ambtenaar die het verzoek behandelt:  
Taalvaardigheden    
  
B. Dienst die het verzoek behandelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam van de ambtenaar die het verzoek behandelt:  
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1218  
 3. INFORMATIE BETREFFEND E HET VERZOEK  
 
 
 De verzoekende autoriteit vraagt de aangezochte autoriteit geen melding te maken van dit verzoek 
bij de betrokkene(n).  
 
 De verzoekende autoriteit bevestigt dat de in de hierboven genoemde rechtsgrondslag vastgestelde 
geheimhoudingsbepalingen van toepassing zijn op de te ontvangen informatie.  
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1219  
 4. INFORMATIE  OVER DE BETROKKENE  
A. De gevraagde inlichtingen betreffen:  
 Voor natuurlijke personen:  
Voorna(a)m(en) : 
Naam : 
Meisjesnaam (naam bij geboorte):  
Geboortedatum:  
Geboorteplaats:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegege vens:  
Adres van de betrokkene:  bekend —  vermoedelijk  
- straat en nummer:  
- nadere adresgegevens:  
- postcode en plaatsnaam:  
- land:  
 
 Of voor rechtspersonen:  
Naam van de vennootschap : 
Rechtsvorm : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegegevens:  
Adres van deze rechtspersoon:  bekend —  vermoedelijk  
- straat en nummer:  
- nadere adresgegevens:  
- postcode en plaatsnaam:  
- land:  
 
 Wettelijke vertegenwoordig er 
Naam:  
Adres van deze wettelijke vertegenwoordiger:  bekend —  vermoedelijk  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1220  
 B. Aansprakelijkheid: de betrokkene is:  
 de hoofdschuldenaar  
 een medeschuldenaar  
 een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die aansprakelijk is voor de bel astingen, rechten 
en andere maatregelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen, krachtens de in de verzoekende staat geldende 
wetgeving  
 een andere persoon dan de (mede)schuldenaar, die vermogensbestanddelen onder zich heeft 
die toebehoren aan dan wel die schulden heeft bij de (mede)schuldenaar of een andere 
aansprakelijke persoon;  
 een derde voor wie executiemaatregelen ten aanzien van andere personen gevolgen kunnen 
hebben.  
C. Andere relevante gegevens betreffende voornoemde personen:  
 Bankrekeningnummer(s)  
- Bankrekeningnummer (IBAN):  
- Bankidentificatiecode (BIC):  
- Naam van de bank:  
 Voertuiggegevens op 20JJ/MM/DD  
- kentekennummer:  
- merk van het voertuig:  
- kleur van het voertuig:  
 Geraamd of voorlop ig of  precies bedrag van de schuldvordering(en):  
 Andere:       
 
5. GEVRAAGDE GEGEVENS  
 Inlichtingen over de identiteit van de betrokkene (bij natuurlijke personen: volledige naam, geboorteplaats 
en –datum; bij rechtspersonen: naam van de vennootschap en rechtsvorm ) 
 Inlichtingen over het adres  
 Inlichtingen over het inkomen en de activa die kunnen worden ingevo rderd  
 Inlichtingen over de erfgenamen en/of rechtsopvolgers  
 Andere:       
 
6. FOLLOW -UP VAN HET VERZOEK O M INLICHTINGEN  
Datum  Nr. Bericht  Verzoekende 
autoriteit  Aangezochte autoriteit  
datum  1 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van het verzoek.  
datum  
 In combinatie met de 
ontvangstbevestiging  2 
 De aangezochte autoriteit vraagt de verzoekende autoriteit haar verzoek t e 
vervolledigen met de volgende aanvullende gegevens:       
datum  3 
 De aangezochte autoriteit heeft de vereiste aanvullende gegevens nog niet ontvangen 
en zal het verzoek sluiten als zij deze gegevens niet ontvangt vóór 20JJ/MM/DD.  
datum   4 De verzoekende autoriteit  
  a verstrekt hierbij de gevraagde aanvullende gegevens:  
      
  b kan de gevraagde aanvullende gegevens niet verstrekken.  
(reden:      ) 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1221  
 datum  5 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van de aanvullende gegevens en kan 
thans het verzoek in behandeling nemen.  
datum  
 
 6 
 De aangezochte autoriteit verleent geen bijstand en sluit het dossier omdat:  
 a zij niet bevoegd is voor de schuldvorderingen waarop het verzoek betrekking heeft.  
 b de schuldvordering ouder is dan hetgeen is bepaald in het protocol.  
 c het bedrag van de schuldvordering onder de drempel ligt.  
 d zij deze gegevens niet kan verkrijgen voor de invordering van soortgelijke 
binnenlandse schuldvorderingen.  
 e hiermee een handels -, bedrijfs -, nijverheids - of beroepsgeheim zou worden 
onthuld.  
 f de mededeling van deze gegevens een aantasting zou kunnen vormen van de 
veiligheid of in strijd zou kunnen zijn met de openbare orde van de staat.  
  g de verzoekende autoriteit niet alle vereiste aanvullende gegevens heeft verstrekt.  
  h andere reden.        
 
datum   7 
 De verzoekende autoriteit wenst te worden geïnformeerd over de huidige stand van 
zaken met betrekking tot haar verzoek.  
datum  8 De aangezochte autoriteit kan vooralsnog de inlichtingen niet verstrekken omdat:  
 zij om inlichtingen heeft verzocht bij andere overheidsorganen.  
 zij om inlichtingen heeft verzocht bij derden.  
 zij zich ter plaatse zal begeven.  
 andere reden.       
datum  9 De gevraagde inlichtingen kunnen niet worden verkregen omdat:  
 a de betrokkene onbekend is.  
 b er onvoldoende gegevens zijn om de betrokkene te kunnen identificeren.  
 c de betrokkene naar een onbekend adres is verhuisd.  
 d de gevraagde gegevens niet beschikbaar zijn.  
 e andere reden.       
datum  10
 De aangezochte autoriteit verstrekt hierbij het volgende gedeelte van de gevraagde 
inlichtingen:  
datum  11 De aangezochte autoriteit verstrekt hierbij alle (of het laatste gedeelte van de) 
gevraagde inlichtingen:  
 a De identiteit wordt bevestigd  
 b Het adres wordt bevestigd  
 c De volgende identiteitsgegevens van de betrokkene zijn gewijzigd (of worden 
toegevoegd):  
Voor natuurlijke personen:  
 Voornaam/namen:  
 Naam:  
 Meisjesnaam:  
 Geboortedatum:  
 Geboortep laats:  
Voor rechtspersonen:  
 Rechtsvorm:  
 Naam van de vennootschap:  
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1222  
  d De volgende adresgegevens zijn gewijzigd (of worden toegevoegd):  
 Straat en nummer:  
 Nadere adresgegevens:  
 Postcode en plaatsnaam:  
 Land:  
 Telefoon:  
 Fax: 
 E-mailadres:  
 e 
 Financiële situatie:  
 Bekende bankrekening(en):  
bankrekeningnummer (IBAN): …  
bankidentificatiecode (BIC): …  
Naam van de bank: …  
 Werkstatus:   Werknemer —  zelfstandige — werkloos  
 Betrokkene beschi kt kennelijk niet over de middelen om de schuld te 
vereffenen / over de vermogensbestanddelen waarmee de schuldvordering kan 
worden ingevorderd.  
 Betrokkene is failliet/insolvabel:  
- Datum van faillietverklaring:  
- Datum van beëindiging van de procedure:  
- Gegevens van de curator:  
Naam:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 Betrokkene beschikt kennelijk over:  
 beperkte middelen om de schuld gedeeltelijk te vereffenen  
 voldoende activa/middelen om de schuldvordering te kunnen invorderen  
 Opmerkingen:  
 f De schuld wordt betwist:  
 betrokkene werd aangeraden de schuld te betwisten in de lidstaat van de 
verzoekende autor iteit 
 gegevens betreffende de schuld, indien beschikbaar:  
 nadere gegevens zijn bijgevoegd  
 g De schuldenaar is overleden op JJJJ/MM/DD  
 h Naam en adres van de erfgenamen / executeur:  
 i Andere opmerkingen:  
  j Er wordt aanbevolen tot invordering over te gaan  
  k Er wordt aanbevolen niet tot invordering over te gaan  
datum   12 
 De verzoekende autoriteit trekt haar verzoek tot notificatie in.  
datum  13 
 Andere:  opmerking van  verzoekende autoriteit of  aangezochte autoriteit :  
      
 
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1223  
 Modelformulier D — verzoek tot notificatie  
VERZOEK TOT NOTIFICAT IE  
  
Overeenkomstig artikel 23 van het protocol tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk betreffende de 
administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de 
toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van sc huldvorderingen in 
verband met belastingen en rechten   
Referentie: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrrrrrr_20YYMMDD_xxxxxxx_RN  
Soort schuldvordering(en):  
 
1. STAAT VAN DE VERZOE KENDE AUTORITEIT  
 
A. Verzoekende autoriteit  
 
Land :  
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
 
Naam van de ambtenaar die het verzoek 
behandelt:  
Talenkennis:    
  
B. Dienst die het verzoek instelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam van de ambtenaar die het verzoek behandelt:  
 
2. STAAT VAN DE AANGEZ OCHTE AUTORITEIT  
 
A. Aangezochte autoriteit  
 
Land : 
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
 
Naam van de ambtenaar die het verzoek 
behandelt:  
Talenkennis:    
  
B. Dienst die het verzoek behandelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam  van de ambtenaar die het verzoek behandelt:  
 
3. INFORMATIE BETREFFEND E HET VERZOEK  
 Uiterste datum voor notificatie van deze documenten om problemen met de verjaringstermijn te 
vermijden (indien vereist) : 20JJ/MM/DD  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1224  
  Andere opmerkingen:       
 
4. GEGEVENS BETREFFENDE DE GEADRESSEERDE VAN  DE NOTIFICATIE  
A. De notificatie dient te gebeuren aan:  
 Voor natuurlijke personen:  
Voorna(a)m(en) : 
Naam : 
Meisjesnaam (naam bij geboorte):  
Geboortedatum:  
Geboorteplaats:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegegevens:  
Adres van de betrokkene:   bekend —  vermoedelijk :  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 Of voor rechtspersonen:   
Naam van de vennootschap : 
Rechtsvorm : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegegevens:  
Adres van deze rechtspersoon: :  bekend —  vermoedelijk  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 Wettelijke vertegenwoordiger  
Naam:  
Adres van deze wettelijke vertegenwoordiger:  bekend —  vermoedelijk  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 
B. Andere relevante gegevens betreffende voornoemde personen:       
  
 
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1225  
 5 DOEL VAN DE NOTIFICATIE: zie bijgevoegd uniform notificatieformulier . 
 
 
6 BESCHRIJVING VAN HET (DE) GENOTIFICEERDE DOCUMENT(EN) zie bijgevoegd uniform 
notificatieformulier.   
 
 
 
7. FOLLOW -UP VAN HET VERZOEK T OT NOTIFICATIE  
Datum  Nr. Bericht  Verzoekende 
autoriteit  Aangezochte autoriteit  
datum  1 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van het verzoek.  
 
datum  
 2 
 De aangezochte autoriteit vraagt de verzoekende autoriteit haar verzoek te vervolledigen 
met de volgende aanvullende gegevens:       
 
datum  3 
 De aangezochte autoriteit heeft de vereiste aanvullende gegevens nog niet ontvangen en 
zal het verzoek sluiten als zij deze gegevens niet ontvangt vóór 20JJ/MM/DD.  
datum   4 De verzoekende autoriteit  
  a verstrekt hierbij de gevraagde aanvullende gegevens:  
      
  b kan de gevraagde aanvullende gegevens niet verstrekken.  
(reden:      ) 
 
datum  5 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van de aanvullende gegevens en kan 
thans het verzoek in behandeling nemen.  
 
datum  
 6 
 
 
 
 
 De aangezochte autoriteit verleent geen bijstand en sluit het dossier omdat:  
a zij niet bevoegd is voor de belastingen waarop het verzoek betrekking heeft.  
b de schuldvordering(en) ouder is (zijn) dan hetgeen is bepaald in het protocol.  
c c het bedrag van de schuldvordering(en) onder de drempel ligt.  
d de verzoekende autoriteit niet alle vereiste aanvullende informatie heeft verstrekt.  
e Andere reden:        
datum   7 
 De verzoekende autoriteit wenst te worden geïnformeerd over de huidige stand van 
zaken met betrekking tot haar verzoek.   
This document has been agreed between the European Union and the United Kingdom and is provided for information only. 
No rights may be derived from it until the date of application. The numbering of the articles is provisional.  
 
1226  
 datum  8 De aangezochte autoriteit verklaart:  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a dat het (de) document(en) aan de geadresseerde is (zijn) genotificeerd en 
overeenkomstig de nationale wetgeving van de staat van de aangezochte autoriteit 
rechtskracht neemt (nemen) per datum.  
 
De notificatie is verricht:  
 aan de geadresseerde persoonlijk  
 per post  
 per elektronische post  
 per aangetekende post  
 door de deurwaarder  
 via een andere procedure  
b dat het (de) bovengenoemde document(en) niet aan de betrokkene kon(den) 
worden genotificeerd omdat:  
 de geadresseerde(n) onbekend is (zijn)  
 de geadresseerde(n) overleden is (zijn)  
 de geadresseerde(n) de staat heeft (hebben) verlaten. Nieuw adres:  
 andere:       
datum   9 
 De verzoekende autoriteit trekt haar verzoek tot notificatie in.  
datum  10 
 Andere: opmerking van  verzoekende autoriteit of  aangezochte autoriteit  
      
 
 
 
 Modelformulier E — verzoek om invorderingsmaatregelen of conservatoire maatregelen  
. 
VERZOEK OM  INVORDERINGSMAATREGE LEN   
 
Overeenkomstig artikel 25 van het protocol tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk betreffende 
de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de 
toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in 
verband met belastingen en rechten  
EN/OF  CONSERVATOIRE MAATRE GELEN   
Overeenkomstig artikel 31 van het protocol tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk betreffende 
de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de belasting over de 
toegevoegde waarde en b etreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van schuldvorderingen in 
verband met belastingen en rechten  
Referentie: AA_RA_aaaaaaaaaaa_rrrrrrrrrrrr_20JJMMDD_xxxxxxx_RR(RP)  
Soort schuldvordering(en):  
 
1. STAAT VAN DE VERZOE KENDE AUTORITEIT  
 
A. Verzoekende autoriteit  
 
Land :  
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
 
Naam van de ambtenaar die het verzoek 
behandelt:  
Talenkennis:    
  
B. Dienst die het verzoek instelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam van de ambtenaar  die het verzoek behandelt:  
 
 
2. STAAT VAN DE AANGEZ OCHTE AUTORITEIT  
 
A. Aangezochte autoriteit  
 
Land : 
Naam : 
Telefoon:  
Dossiernummer : 
 
Naam van de ambtenaar die het verzoek 
behandelt:  
Talenkennis:    
  
B. Dienst die het verzoek behandelt  
 
Naam:  
Adres:  
Postcode  
Gemeente:  
Telefoon:  
E-mailadres:  
Dossiernummer:  
Naam van de ambtenaar die het verzoek behandelt:  
 
 
 
1228  3. INFORMATIE OVER HET V ERZOEK  
 
De schuldvordering(en) is (zijn) het onderwerp van een titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de verzoekende staat.  
 
De schuldvordering(en) is (zijn) nog niet het onderwerp van een titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de verzoekende staat.  
 
De schuldvordering(en) wordt (worden) niet betwist.  
 
De schuldvordering(en) kan (kunnen) niet langer worden betwist middels een administratief beroep 
of een b eroep bij de rechter.  
 
De schuldvordering(en) is (zijn) betwist maar de geldende wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen en administratieve praktijk in  
de staat van de verz oekende autoriteit staan invordering van een betwiste schuldvordering 
toe. 
 
 
 Het totale bedrag van de schuldvorderingen waarvoor om bijstand wordt verzocht, bedraagt niet 
minder dan 5  000 GBP.  
 Dit verzoek betreft schuldvorderingen die aan het krachtens het protocol geldende 
leeftijdsvereiste voldoen.  
Dit verzoek om conservatoire maatregelen is gemotiveerd in het (de) bijgevoegde document(en).  
 
Dit verzoek gaat met een titel voor het nemen van conservatoire maatregelen in de verzoekende 
staat.  
 
 Gelieve geen melding te maken van het verzoek bij de schuldenaar/betrokken derde persoon 
voordat de conservatoire maatregelen zijn genomen.  
 
 Gelieve contact op te nemen indien de volgende specifieke situatie zich voordoet (gebruik de 
ruimte voor vrije tekst aan het eind van het verzoekformulier:        
 
 De verzoekende autoriteit zal de reeds overgemaakte bedragen terugbetalen indien de uitspraak 
op de betwisting gunstig uitvalt voor de betrokkene.  
 Gevoelige zaak:       
 
 
1229  4. BETAALINSTRUCTIES  
A. Gelieve het bedrag van de ingevorderde schuldvordering over te maken naar:  
-Bankrekeningnummer (IBAN) : 
- Bankidentificatiecode (BIC):  
- Naam van de bank:  
- Naam van de rekeninghouder :  
- Adres van de rekeninghouder:   
- Te vermelden mededeling bij de overmaking van het bedrag:  
B. Betaling in termijnen is : 
 mogelijk zonder nader overleg  
 uitsluitend mogelijk na overleg (gebruik hiervoor vak 7, punt 20)  
 niet toelaatbaar  
 
 
 
1230  5. GEGEVENS BETREFFENDE DE BETROKKENE  
A Het verzoek tot invordering/om conservatoire maatregelen betreft:  
 Voor natuurlijke personen:  
Voorna(a)m(en) : 
Naam : 
Meisjesnaam (naam bij geboorte):  
Geboortedatum:  
Geboorteplaats:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegegevens:  
Adres van deze natuurlijke persoon/rechtspersoon:  bekend —  vermoedelijk   
Straat en nummer:  
Nadere adr esgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
 
  
 Of voor rechtspersonen:   
Rechtsvorm : 
Naam van de vennootschap : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Andere identificatiegegevens:  
Adres van deze natuurlijke persoon/rechtspersoon:  bekend —  vermoedelijk   
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
 
- andere informatie over deze persoon:       
 
-  Wettelijke vertegenwoordiger  
Naam:  
Nadere adresgegevens:  bekend —  vermoedelijk  
Straat en nummer:  
Postcode en plaatsnaam:  
Land:  
 
 
B Andere informatie over dit verzoek en/of per soon  
 
1231   1
 De volgende perso(o)n(en) is (zijn) medeschuldena(a)r(en): [het moet mogelijk zijn om hier 
meerdere namen toe te voegen]  
- Identiteit van de betrokkene:  
 Voor natuurlijke personen:  
Naam : 
Geboortedatum:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
  
 Of voor rechtspersonen:   
Rechtsvorm : 
Naam van de vennootschap : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
 
- andere informatie over d eze medeschuldenaar (s):       
 2
 De volgende perso(o)n(en) heeft (hebben) vermogensbestanddelen onder zich die 
toebehoren aan de persoon op wie dit verzoek betrekking heeft: [het moet mogelijk zijn om 
hier meerdere namen toe te v oegen]  
- Identiteit van de betrokkene:  
 Voor natuurlijke personen:  
Naam : 
Geboortedatum:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
  
 Of voor rechtspersonen:   
Rechtsvorm : 
Naam van de vennootschap : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaat snaam:  
 
- activa gehouden door deze andere persoon:       
 
 
1232   3
 De volgende perso(o)n(en) heeft (hebben) schulden bij de persoon op wie dit verzoek 
betrekking heeft: [het moet mogelijk zijn om hier meerdere namen toe te voegen]  
- Identiteit van deze persoon:  
 Voor natuurlijke personen:  
Naam : 
Geboortedatum:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
  
 Of voor rechtspersonen:   
Rechtsvorm : 
Naam van de vennootschap : 
Btw-nummer  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
 
- (toekomstige) schulden van deze andere persoon:       
 
 4
 (Een) Andere perso(o)n(en) dan de persoon op wie dit verzoek betrekking heeft, is (zijn) 
krachtens de wetgeving van de verzoekende staat aansprakelijk voor de belastingen, rechten 
en andere maatre gelen, dan wel voor andere schuldvorderingen die voortvloeien uit deze 
belastingen, rechten en andere maatregelen. [het moet mogelijk zijn om hier meerdere 
namen toe te voegen]  
- Identiteit van de betrokkene:  
 Voor natuurlijke personen:  
Naam : 
Geboortedatum:  
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
  
 Of voor rechtspersonen:   
Rechtsvorm : 
Naam van de vennootschap : 
Btw-nummer:  
Fiscaal identificatienummer:  
Straat en nummer:  
Nadere adresgegevens:  
Postcode en plaatsnaam:  
- Grond of aard van de aansprakelijkheid van deze andere persoon:       
 
6. BESCHRIJVING VAN DE SCHULDVORDERING(EN): zie de bijgevoegde uniforme titel voor het nemen van 
executiemaatregelen in de aangezochte staat.  
 
 
 
1233  7. FOLLOW -UP VAN HET VERZOEK  Verzoekende autoriteit  Aangezochte autoriteit  
datum  1 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van het verzoek.  
datum  
 In combinatie 
met de 
ontvangstbevestiging  2 
 De aangezochte autoriteit vraagt de verzoekende autoriteit haar verzoek te vervolledigen 
met de volgende aanvullende gegevens:  
       
datum  3 
 De aangezochte autoriteit heeft de vereiste aanvullende gegevens nog niet ontvangen en 
zal het verzoek sluiten als zij deze gegevens niet ontvangt vóór 20JJ/MM/DD.   
datum  4 De verzoekende autoriteit  
 a verstrekt hierbij de gevraagde aanvullende gegevens:  
 b kan de gevraagde aanvullende gegevens niet verstrekken.  
(reden:       ) 
datum  5 
 De aangezochte autoriteit bevestigt de ontvangst van de aanvullende gegevens en kan 
thans het verzoek in behandeling nemen.  
datum  
 6 
 
 
 
 
 
 De aangezochte autoriteit verleent ge en bijstand en sluit het dossier omdat:  
a zij niet bevoegd is voor de schuldvorderingen waarop uw verzoek betrekking heeft.  
b zij niet bevoegd is voor de volgende schuldvordering(en) in het verzoek:  
c de schuldvordering(en) ouder is (zijn) dan hetgeen is bepaald in het protocol.  
d het totale bedrag onder de drempel van het protocol ligt.  
e de verzoekende autoriteit niet alle vereiste aanvullende gegevens heeft verstrekt.  
f Andere reden:        
datum   7 
 De verzoekende autoriteit wenst te worden geïnformeerd over de huidige stand van zaken 
met betrekking tot haar verzoek.   
datum  8 De aangezochte autoriteit kan de gevraagde maatregel(en) niet  nemen om de volgende 
reden:  
 a  de nationale wetgeving en praktijken staan geen invordering toe van schuldvorderingen 
die betwist worden.  
 b
  de nationale wetgeving en praktijken staan geen conservatoire maatregelen toe ter 
zake van schuldvorderingen die betwist worden.  
 9 De aangezochte autoriteit heeft de volgende procedures in gang gezet met het oog op de 
invordering en/of het nemen van conservatoire maatregelen:  
datum   a Er is contact opgenomen met de schuldenaar en om betaling verzocht op 20JJ/MM/DD . 
datum   b Er wordt onderhandeld over betaling in termijnen.  
datum   c De executieprocedure is ingesteld op 20JJ/MM/DD . 
De volgende actie is ondernomen:       
 
 d De conservatoire maatregelen zijn ingesteld op 20JJ/MM/DD . 
De volgende actie is ondernomen:       
 
 e De aangezochte autoriteit deelt de verzoekende autoriteit mee dat de door haar 
verrichte handelingen (zie punt c en/of d hierboven) de volgende gevolgen hebben voor 
de verjaringstermijn:  
 schorsing  
 onderbreking  
 verlenging  tot en met 20JJ/MM/DD  −  met xx jaar/maanden/weken/dagen  
Indien de geldende wetgeving in de verzoekende staat niet dezelfde gevolgen heeft, 
wordt de verzoekende staat verzocht dit mee te delen.  
 
1234   f De aangezochte autoriteit deelt de verzoekende autoriteit mee dat een schorsing, 
onderbreking of verlenging van de verjaringstermijn niet mogelijk is krachtens de 
wetgeving van de aangezochte staat.  
De aangezochte autoriteit wenst van de verzoekende staat te vernemen of de door haar 
verrichte handelingen (zie punt c en/of d  hierboven) de termijn voor de invordering 
onderbreken, schorsen of verlengen en, in voorkomend geval, welke de nieuwe termijn 
is. 
datum  10 
 De procedures zijn in gang gezet. De aangezochte autoriteit zal de verzoekende autoriteit 
in kennis stellen van wijzigingen.  
datum  11 
  
a De verzoekende autoriteit bevestigt dat:  
als gevolg van de in punt 9 vermelde handelingen de termijn is gewijzigd. De nieuwe 
termijn is: …  
 b de verjaringstermijn krachtens haar nationale wetgeving niet kan worden geschorst, 
onderbroken of verlengd.  
 12 De aangezochte autoriteit deelt de verzoekende autoriteit mee dat:  
datum   a de schuldvordering volledig is ingevorderd op 20JJ/MM/DD  
- daarvan heeft het volgende bedrag (vermeld de munteenheid van de staat van de 
aangezochte autoriteit)  betrekking op  de in het verzoek genoemde schuldvordering:  
- daarvan heeft het volgende bedrag betrekking op de in de staat van de aangezochte 
autoriteit wettelijk verschuldigde rente:  
datum   b de schuldvordering gedeeltelijk is ingevorderd op 20JJ/MM/DD , 
- voor een bedrag van (vermeld de munteenheid van de staat van de aangezochte 
autoriteit) : 
- daarvan heeft het volgende bedrag betrekking op de in het verzoek genoemde 
schuldvordering:  
 
- daarvan heeft het volgende bedrag betrekking op de in de staat van de aangezochte 
autoriteit wettelijk verschuldigde rente:  
 er geen verdere actie wordt ondernomen.  
 de invorderingsprocedure wordt voortgezet.  
datum   c er conservatoire maatregelen zijn genomen.  
(De aangezochte autoriteit wordt verzocht aan te geven om welk soort maatregelen het 
gaat:      ) 
datum   d er overeenkomst is bereikt over betaling in termijnen als volgt:  
 
datum  13 De aangezochte autoriteit bevestigt dat de schuldvordering in haar geheel of gedeeltelijk 
niet kon worden ingevorder d/dat er geen conservatoire maatregelen zullen worden 
genomen en dat het dossier wordt gesloten, omdat:  
 
 
 
 
 
 
 a De betrokkene onbekend is.  
b De betrokkene bekend is, maar verhuisd is naar:  
c De betrokkene bekend is, maar verhuisd is naar een onbekend adres.  
d De betrokkene overleden is op JJJJ/MM/DD.  
e De schuldenaar/medeschuldenaar insolvabel is.  
f De schuldenaar/medeschuldenaar failliet is en de schuldvordering bij het gerecht is 
aangemeld.  
datum van faillietverklaring:       --- datum van beëindiging van de procedure :       
g De schuldenaar/medeschuldenaar failliet is/invordering niet mogelijk is.  
h Andere:        
datum  14 
 De verzoekende autoriteit bevestigt dat het dossier gesloten is.  
datum  15 
 De aangezochte autoriteit deelt de verzoekende autoriteit mee dat zij ervan in kennis is 
gesteld dat er een actie werd ingeleid om de schuldvordering of de titel voor het nemen 
van executiemaatr egelen te betwisten, en dat zij de executieprocedure opschort.  
Voorts  
 
1235   
 
 a heeft zij conservatoire maatrege len genomen om de invordering van de 
schuldvordering te waarborgen, op      .  
b vraagt zij de verzoekende autoriteit haar mee te delen of zij de schuldvordering moet 
invorderen.  
c deelt zij de verzoekende autoriteit mee dat de geldende wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen van de staat waar zij is gevestigd, de (verdere) 
invordering van de schuldvordering niet toelaten zolang deze wordt betwist.  
datum  16 De verzoekende autoriteit, die ervan in kennis is gesteld dat een actie werd ingeleid om de 
schuldvordering of de titel voor het nemen van executiemaatregelen te betwisten,  
 a  vraagt de aangezochte autoriteit de door haar ondernomen actie op te schorten.  
 b vraagt de aangezochte autoriteit conservatoire maatregelen te nemen om de 
invordering van de schuldvordering te waarborgen.  
 c vraagt de aangezochte autoriteit om de schuldvordering (verder) in te vorderen.  
datum  17 
 De aangezochte autoriteit deelt de verzoekende autoriteit mee dat de geldende wettelijke 
en bestuursrechtelijke bepalingen en administratieve praktijk in de staat waar zij is 
gevestigd, de hande ling niet toestaan:  
 als gevraagd onder punt 16, b).  
 als gevraagd onder punt 16, c).  
datum  
 18 De verzoekende autoriteit  
 a wijzigt het verzoek tot invordering/om conservatoire maatregelen  
 overeenkomstig de beslissing betreffende de betw iste schuldvordering [deze 
informatie over de beslissing zal in vak 6A worden opgenomen]  
 omdat een deel van de schuldvordering rechtstreeks aan de verzoekende autoriteit 
is betaald;  
 om een andere reden:      . 
 
 b vraagt de aangezochte autoriteit om de executieprocedure te hervatten aangezien de 
bevoegde instantie zich heeft uitgesproken ten nadele van de schuldenaar (datum van 
de beslissing:      ).  
datum  
 19 De verzoekende autoriteit trekt haar verzoek tot invordering/om conservatoire 
maatregelen in, omdat:  
 a het bedrag rechtstreeks aan de verzoekende autoriteit is betaald.  
 b de termijn voor invorderingsmaatregelen is verstreken.  
 c de schuldvordering(en) nietig is (zijn) verklaard door een nationale rechter of een 
bestuursrechtelijke instantie.  
 d de titel voor het nemen van executiemaatregelen nietig is verklaard.  
 e andere reden.       
 
datum  20 
 opmerking van  verzoekende autoriteit of  aangezochte autoriteit  
      (gelieve voor iedere opmerking steeds de datum te vermelden)  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
1236   
 
  
 
1237  PROTOCOL BETREFFENDE WEDERZIJDSE ADMINISTRATIEVE BIJSTAND IN DOUANEZAKEN  
Artikel  1: Definities  
1. Voor de toepassing van dit protocol wordt verstaan onder:  
(a) “verzoekende autoriteit”:  een hiertoe door een Partij aangewezen bevoegde 
overheidsinstantie die op grond van dit protocol een verzoek om bijstand indient;  
(b) “met de douanewetgeving strijdige handeling”: een schending van de douanewetgeving of 
poging daartoe;  
(c) “aangezochte  autoriteit”: een hiertoe door een Partij aangewezen bevoegde 
overheidsinstantie die op grond van dit protocol een verzoek om bijstand ontvangt.  
2. Tenzij in dit protocol anders is bepaald, zijn de definities van deel twee [Handel, vervoer en 
visserij], rubri ek 1 [Handel], titel I [Handel in goederen], hoofdstuk 5 [Douane en 
handelsbevordering] van overeenkomstige toepassing op dit protocol.  
Artikel  2: Toepassingsgebied  
1. De Partijen verlenen elkaar bijstand om op de onder hun bevoegdheid vallende gebieden en 
op de wijze en voorwaarden die bij dit protocol zijn vastgesteld, een correcte toepassing van de 
douanewetgeving te waarborgen, in het bijzonder door met die wetgeving strijdige handelingen te 
voorkomen, op te sporen en te bestrijden.  
2. De bepalingen inzake b ijstand in douanezaken gelden voor elke voor de toepassing van dit 
protocol bevoegde administratieve autoriteit van de Partijen. Deze bijstand laat de bepalingen 
inzake wederzijdse bijstand in strafzaken onverlet en geldt niet voor inlichtingen die zijn ve rkregen 
krachtens bevoegdheden die op verzoek van een rechterlijke instantie worden uitgeoefend, tenzij 
deze ermee instemt dat die inlichtingen worden verstrekt.  
3. Bijstand bij de invordering van rechten, belastingen of boeten valt onder het Protocol 
betreff ende de administratieve samenwerking en de bestrijding van fraude op het gebied van de 
belasting over de toegevoegde waarde en betreffende de wederzijdse bijstand bij de invordering van 
schuldvorderingen in verband met belastingen en rechten.  
Artikel  3: Bi jstand op verzoek  
1. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit verstrekt de aangezochte autoriteit 
eerstgenoemde alle ter zake dienende inlichtingen die de verzoekende autoriteit nodig heeft om 
erop toe te zien dat de douanewetgeving correct wordt toegepast, met inbegrip van inlichtingen 
betreffende voorgenomen of vastgestelde activiteiten die met de douanewetgeving strijdige 
handelingen zijn of kunnen zijn.  
2. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit deelt de aangezochte autoriteit haar met name 
mede:  
(a) of goederen die uit het gebied van een der Partijen zijn uitgevoerd, op regelmatige wijze in het 
gebied van de andere Partij zijn ingevoerd, in voorkomend geval onder vermelding van de 
douaneregeling waaronder de goederen zijn geplaatst;  
 
1238  (b) of goederen die op he t grondgebied van een der Partijen zijn ingevoerd, op regelmatige wijze 
uit het grondgebied van de andere Partij zijn uitgevoerd, in voorkomend geval onder 
vermelding van de douaneregeling waaronder de goederen zijn geplaatst.  
3. Op aanvraag van de verzoekend e autoriteit neemt de aangezochte autoriteit 
overeenkomstig haar wet - en regelgeving de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat bijzonder 
toezicht wordt gehouden op, en om de verzoekende autoriteit inlichtingen te verstrekken over:  
(a) natuurlijke personen of rechtspersonen van wie redelijkerwijs kan worden vermoed dat zij bij 
met de douanewetgeving strijdige handelingen betrokken zijn of waren;  
(b) goederen die op zodanige wijze worden of kunnen worden vervoerd dat redelijkerwijs kan 
worden vermoed dat zij zijn  gebruikt, of bedoeld zijn om te worden gebruikt bij met de 
douanewetgeving strijdige handelingen;  
(c) plaatsen waar goederen op zodanige wijze zijn of kunnen worden opgeslagen of samengesteld 
dat redelijkerwijs kan worden vermoed dat zij zijn gebruikt, of bed oeld zijn om te worden 
gebruikt bij met de douanewetgeving strijdige handelingen;  
(d) vervoermiddelen die op zodanige wijze worden of kunnen worden gebruikt dat redelijkerwijs 
kan worden vermoed dat zij bedoeld zijn om te worden gebruikt bij met de douanewetg eving 
strijdige handelingen; en  
(e) ruimten waarvan de verzoekende autoriteit vermoedt dat zij worden gebruikt bij met de 
douanewetgeving strijdige handelingen.  
Artikel  4: Bijstand op eigen initiatief  
Waar mogelijk verlenen de Partijen elkaar, overeenkomstig h un wet - en regelgeving, op eigen 
initiatief bijstand door inlichtingen te verstrekken over voltooide, geplande of lopende activiteiten 
die met de douanewetgeving strijdige handelingen vormen of lijken te vormen en die voor de andere 
Partij van belang kunne n zijn. Deze inlichtingen betreffen met name het volgende:  
(a) goederen waarvan bekend is dat zij het voorwerp vormen van met de douanewetgeving 
strijdige handelingen;  
(b) personen van wie redelijkerwijze kan worden vermoed dat zij met de douanewetgeving 
strijdige  handelingen verrichten of hebben verricht;  
(c) vervoermiddelen waarvan redelijkerwijs kan worden vermoed dat zij zijn, worden of kunnen 
worden gebruikt bij met de douanewetgeving strijdige handelingen; en  
(d) nieuwe middelen of methoden die bij met de douanewetge ving strijdige handelingen worden 
gebruikt.  
Artikel  5: Vorm en inhoud van verzoeken om bijstand  
1. Verzoeken krachtens dit protocol worden schriftelijk, in gedrukte of elektronische vorm, 
gedaan. Zij gaan vergezeld van de documenten die voor de behandeling va n het verzoek 
noodzakelijk zijn. In spoedeisende gevallen kan de aangezochte autoriteit ook mondelinge verzoeken 
aanvaarden, mits zij door de verzoekende autoriteit onverwijld schriftelijk worden bevestigd.  
2. Verzoeken overeenkomstig lid 1 bevatten de volgen de gegevens:  
 
1239  (a) de naam van de verzoekende autoriteit en van de verzoekende ambtenaar;  
(b) de gevraagde inlichtingen en/of het soort bijstand;  
(c)  het onderwerp en de reden van het verzoek;  
(d) de toepasselijke wet - en regelgeving en andere juridische elementen;  
(e) zo nauw keurig en volledig mogelijke aanwijzingen over de personen of de goederen  waarop 
het onderzoek betrekking heeft;  
(f) een overzicht van de relevante feiten en het reeds verrichte onderzoek; en  
(g) aanvullende beschikbare gegevens op basis waarvan de aangezochte aut oriteit gevolg kan 
geven aan het verzoek.  
3. Verzoeken worden ingediend in een officiële taal van de aangezochte autoriteit of in een 
voor die autoriteit aanvaardbare taal, waarbij het Engels altijd een aanvaardbare taal is. Deze eis 
geldt niet voor de in lid  1 bedoelde documenten bij het verzoek.  
4. Indien een verzoek niet aan de in de leden 1 tot en met 3 vermelde vormvereisten voldoet, 
kan de aangezochte autoriteit om correctie of aanvulling verzoeken; in afwachting van de correctie 
of aanvulling kunnen conser vatoire maatregelen worden genomen.  
Artikel  6: Tenuitvoerlegging van verzoeken  
1. Binnen de grenzen van haar bevoegdheden behandelt de aangezochte autoriteit een 
verzoek om bijstand onverwijld, alsof zij voor eigen rekening of in opdracht van een andere 
autor iteit van dezelfde Partij handelt, en verstrekt zij de al beschikbare inlichtingen en verricht zij het 
nodige onderzoek of doet zij het nodige onderzoek verrichten. Deze bepaling is eveneens van 
toepassing op autoriteiten waaraan de aangezochte autoriteit het verzoek doorstuurt, indien zij dit 
niet zelf kan afhandelen. Bij het verlenen van deze bijstand houdt de aangezochte autoriteit terdege 
rekening met de urgentie van het verzoek.  
2. Aan verzoeken om bijstand wordt voldaan overeenkomstig de wet - en regelgev ing van de 
aangezochte Partij.  
Artikel  7: Vorm waarin de inlichtingen worden verstrekt  
1. De aangezochte autoriteit deelt de resultaten van onderzoeken die zijn verricht ingevolge 
een verzoek uit hoofde van dit protocol, schriftelijk mee aan de verzoekende au toriteit, tezamen 
met relevante documenten, voor echt gewaarmerkte afschriften van documenten of andere zaken. 
Deze inlichtingen mogen in de vorm van elektronische bestanden worden verstrekt.  
2. Originele documenten worden uitsluitend op verzoek van de verzoekende autoriteit 
overeenkomstig de wettelijke voorschriften van elke Partij toegezonden indien gewaarmerkte 
afschriften ontoereikend zijn. De verzoekende autoriteit stuurt die originelen zo spoedig mogelijk 
terug.  
3. De aangezochte autoriteit verstrekt de verzoekende autoriteit, overeenkomstig lid 2, de 
gegevens betreffende de echtheid van de documenten die door op haar grondgebied gevestigde 
officiële instanties ter staving van een goederenaangifte zijn afgegeven of gecertificeerd.  
 
1240  Artikel  8: Aanwezighe id van ambtenaren van een Partij op het grondgebied van een andere Partij  
1. Daartoe gemachtigde ambtenaren van een Partij kunnen, met instemming van de andere 
Partij en op de door deze gestelde voorwaarden, aanwezig zijn in de kantoren van de aangezochte 
autoriteit of van een andere betrokken instantie als bedoeld in artikel 6 [Tenuitvoerlegging van 
verzoeken], lid 1, om informatie te verzamelen over handelingen die met de douanewetgeving in 
strijd zijn of kunnen zijn, en die de verzoekende autoriteit voor de  toepassing van dit protocol nodig 
heeft.  
2. Met instemming van de aangezochte Partij en op de door deze gestelde voorwaarden, 
kunnen daartoe gemachtigde ambtenaren van de andere Partij aanwezig zijn bij onderzoek dat op 
het grondgebied van de aangezochte Par tij wordt verricht.  
Artikel  9: Verstrekking van documenten en kennisgeving van besluiten  
1. Op verzoek van de verzoekende autoriteit treft de aangezochte autoriteit, overeenkomstig 
haar wet - en regelgeving, de maatregelen die nodig zijn voor de verstrekking v an documenten of de 
kennisgeving van besluiten van de verzoekende autoriteit in verband met de toepassing van dit 
protocol aan adressaten die op het grondgebied van de aangezochte autoriteit verblijven of 
gevestigd zijn.  
2. Dergelijke verzoeken om verstrekkin g van documenten of kennisgeving van besluiten 
worden schriftelijk aan de aangezochte autoriteit gericht in een officiële taal van die autoriteit of in 
een voor die autoriteit aanvaardbare taal.  
Artikel  10: Automatische uitwisseling van inlichtingen  
1. De Par tijen kunnen in onderlinge overeenstemming, overeenkomstig artikel 15 [uitvoering]:  
(a) onder dit protocol vallende inlichtingen automatisch uitwisselen;  
(b) specifieke inlichtingen uitwisselen, voordat zendingen op het grondgebied van de andere 
Partij aankomen.  
2. De Partijen kunnen regelingen vaststellen met betrekking tot het soort inlichtingen dat zij 
beogen uit te wisselen, en het formaat en de frequentie van de toezending, met het oog op de 
uitvoering van de in lid 1, punten a) en b), bedoelde uitwisselingen.  
Artikel  11: Uitzonderingen op de verplichting tot het verlenen van bijstand  
1. Bijstand krachtens dit protocol kan worden geweigerd of van bepaalde voorwaarden of 
eisen afhankelijk worden gesteld, indien een Partij van oordeel is dat die bijstand:  
(a) de soevereini teit zou kunnen aantasten van het Verenigd Koninkrijk of van een lidstaat die om 
bijstand is verzocht;  
(b) de openbare orde, de openbare veiligheid of andere essentiële belangen in gevaar zou kunnen 
brengen; of  
(c) tot schending van een industrieel geheim, een han delsgeheim of een beroepsgeheim leidt.  
2. De aangezochte autoriteit kan de bijstand uitstellen indien die bijstand lopende 
onderzoeken, vervolgingen of procedures zou verstoren. In dat geval pleegt de aangezochte 
 
1241  autoriteit overleg met de verzoekende autoriteit om na te gaan of de bijstand kan worden verleend 
onder door de aangezochte autoriteit te stellen voorwaarden.  
3. Wanneer de verzoekende autoriteit om een vorm van bijstand verzoekt die zij desgevraagd 
zelf niet zou kunnen verlenen, vermeldt zij dit  in haar verzoek. De aangezochte autoriteit is vrij te 
bepalen hoe zij op een dergelijk verzoek reageert.  
4. Indien de in de leden 1 en 2 bedoelde bijstand wordt geweigerd, wordt dit besluit en de 
motivering daarvan terstond aan de verzoekende autoriteit mede gedeeld.  
Artikel  12: Uitwisseling van inlichtingen en vertrouwelijkheid  
1. De op grond van dit protocol ontvangen inlichtingen worden uitsluitend overeenkomstig de 
in het protocol vastgelegde doelen gebruikt.  
2. Het gebruik van op grond van dit protocol verkrege n inlichtingen in gerechtelijke of 
bestuursrechtelijke procedures betreffende met de douanewetgeving strijdige handelingen wordt 
beschouwd als gebruik overeenkomstig de doelen van dit protocol. De Partijen kunnen derhalve in 
hun bewijsvoeringen, verslagen en getuigenissen en bij procedures die bij rechtbanken aanhangig 
worden gemaakt, gebruik maken van krachtens dit protocol verkregen inlichtingen en 
geraadpleegde documenten. De aangezochte autoriteit die de inlichtingen heeft verstrekt of die 
inzage heeft gegeven in de documenten, kan als voorwaarde stellen om van dergelijk gebruik in 
kennis te worden gesteld.  
3. Indien een van de Partijen de inlichtingen voor andere doeleinden wenst te gebruiken, 
vraagt zij de autoriteit die de inlichtingen heeft verstrekt vo oraf om schriftelijke toestemming. Voor 
dit gebruik gelden dan de door deze autoriteit vastgestelde voorwaarden.  
4. Inlichtingen, ongeacht de vorm, die op grond van dit protocol worden verstrekt, worden 
vertrouwelijk of alleen voor beperkte verspreiding beste md geacht, overeenkomstig de toepasselijke 
wet- en regelgeving van elke Partij. Deze inlichtingen vallen onder de geheimhoudingsplicht en 
genieten de bescherming waarin voor soortgelijke inlichtingen wordt voorzien krachtens de 
desbetreffende wet - en regel geving van de ontvangende Partij, tenzij de Partij die de inlichtingen 
heeft verstrekt, zijn voorafgaande toestemming verleent om de inlichtingen openbaar te maken. De 
Partijen verstrekken over en weer informatie over hun toepasselijke wet - en regelgeving.  
Artikel  13: Deskundigen en getuigen  
De aangezochte autoriteit kan een ambtenaar machtigen om, binnen de grenzen van de hem 
verleende machtiging, als deskundige of getuige te verschijnen in gerechtelijke of bestuursrechtelijke 
procedures betreffende onder dit protocol vallende aangelegenheden en daarbij de voor de 
procedure noodzakelijke voorwerpen, documenten of vertrouwelijke of gewaarmerkte afschriften 
over te leggen. In de oproeping dient uitdrukkelijk te worden vermeld voor welke rechterlijke of 
bestuu rlijke instantie de ambtenaar moet verschijnen en over welke aangelegenheid en in welke 
functie of hoedanigheid hij zal worden ondervraagd.  
Artikel  14: Kosten van de bijstand  
1. Onverminderd de leden 2 en 3, zien de Partijen af van wederzijdse vorderingen voo r de 
vergoeding van kosten voor de uitvoering van dit protocol.  
 
1242  2. De kosten en de vergoedingen die worden betaald aan deskundigen, getuigen, tolken en 
vertalers, met uitzondering van ambtenaren, worden in voorkomend geval gedragen door de 
verzoekende Partij.  
3. Indien uitgaven van een substantiële of buitengewone aard vereist zijn of zullen zijn om het 
verzoek uit te voeren, zullen de Partijen de voorwaarden en bepalingen vastleggen op grond 
waarvan het verzoek moet worden uitgevoerd, evenals de manier waarop de  kosten moeten worden 
gedragen.  
Artikel  15: Tenuitvoerlegging  
1. Dit protocol wordt ten uitvoer gelegd door de douaneautoriteiten van het Verenigd 
Koninkrijk, enerzijds, en de bevoegde diensten van de Europese Commissie en, in voorkomend geval, 
de douaneautor iteiten van de lidstaten van de Unie, anderzijds. Zij stellen alle voor de toepassing 
van dit protocol noodzakelijke praktische maatregelen en regelingen vast, rekening houdend met de 
wederzijdse toepasselijke wet - en regelgeving, met name op het gebied va n de 
gegevensbescherming.  
2. De Partijen houden elkaar op de hoogte van de nadere uitvoeringsmaatregelen die de 
Partijen overeenkomstig dit protocol vaststellen, met name ten aanzien van de bevoegde diensten 
en de als bevoegd voor het verzenden en ontvangen v an de in dit protocol bedoelde mededelingen 
aangewezen ambtenaren.  
3. Dit protocol laat de doorgifte in de Unie, tussen de bevoegde diensten van de Europese 
Commissie en de douaneautoriteiten van de lidstaten, van gegevens die krachtens dit protocol zijn 
verk regen, onverlet.  
Artikel  16: Andere overeenkomsten  
Dit protocol derogeert aan bilaterale overeenkomsten inzake wederzijdse administratieve bijstand in 
douanezaken die tussen afzonderlijke lidstaten van de Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn of 
kunnen word en gesloten, voor zover die bilaterale overeenkomsten onverenigbaar zijn met dit 
protocol.  
Artikel  17: Overleg  
Met het oog op de uitlegging en de uitvoering van dit protocol plegen de Partijen overleg om deze 
kwesties binnen het kader van het [Gespecialiseerd Handelscomité voor douanesamenwerking en 
oorsprongsregels] op te lossen.  
Artikel  18: Toekomstige ontwikkelingen  
Om het niveau van de wederzijdse bijstand te verhogen, kan het Gespecialiseerd Handelscomité 
voor douanesamenwerking en oorsprongsregels een besluit vaststellen om dit protocol uit te 
breiden, door middel van regelingen met betrekking tot specifieke sector en of aangelegenheden, 
overeenkomstig de respectieve douanewetgeving van de Partijen.  
 
  
 
1243   
PROTOCOL BETREFFENDE DE COÖRDINATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID  
TITEL I: ALGEMENE BE PALINGEN  
Artikel SSC.1:  Definities  
Voor de toepassing van dit protocol wordt versta an onder:  
(a) “werkzaamheden in loondienst”: werkzaamheden of daarmee gelijkgestelde situaties die als 
zodanig worden beschouwd voor de toepassing van de socialezekerheidswetgeving van de 
staat waar die werkzaamheden worden verricht, of waar die gelijkgesteld e situaties zich 
voordoen;  
(b) “werkzaamheden anders dan in loondienst”: werkzaamheden of daarmee gelijkgestelde 
situaties die als zodanig worden beschouwd voor de toepassing van de 
socialezekerheidswetgeving van de staat waar die werkzaamheden worden verricht , of waar 
die gelijkgestelde situaties zich voordoen;  
(c) “diensten voor geassisteerde conceptie”: alle medische, chirurgische of verloskundige 
diensten die worden verleend om een persoon te helpen in verband met zwangerschap;  
(d) “verstrekkingen”:   
(i) in de zin va n titel III, hoofdstuk 1 [Prestaties bij ziekte, en moederschaps - en daarmee 
gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen]: verstrekkingen waarin voorzien wordt door de 
wetgeving van een staat en welke bedoeld zijn om de kosten van medische verzorging 
en de met d eze verzorging verbonden producten en diensten te verstrekken, 
beschikbaar te stellen, rechtstreeks te betalen of terug te betalen;  
(ii) in de zin van titel III, hoofdstuk 2 [Arbeidsongevallen en beroepsziekten): alle 
verstrekkingen in verband met arbeidsongeva llen en beroepsziekten zoals die worden 
omschreven onder punt  i) hierboven en waarin wordt voorzien uit hoofde van de 
regelingen van de staten voor arbeidsongevallen en beroepsziekten;   
(e) “tijdvak van kinderopvoeding”: een tijdvak dat op grond van de pensioe nwetgeving van een 
staat wordt meegeteld of dat recht geeft op een aanvulling op het pensioen met 
kinderopvoeding als expliciete reden, ongeacht volgens welke methode dit tijdvak wordt 
berekend en ongeacht of het tijdvak tijdens de kinderopvoeding wordt ve rdiend dan wel met 
terugwerkende kracht wordt erkend;  
(f) “ambtenaar”: een persoon die door de staat waaronder de dienst waarbij hij werkzaam is, 
ressorteert, wordt beschouwd als ambtenaar of daarmee gelijkgestelde persoon;  
(g) “bevoegde autoriteit”: ten aanzien  van elke staat de minister of ministers, dan wel een 
andere, vergelijkbare autoriteit, onder wie in de gehele betrokken staat of in een deel daarvan 
de regelingen inzake sociale zekerheid ressorteren;  
(h) “bevoegde orgaan”:   
(i) het orgaan waarbij de betrokkene is verzekerd op het tijdstip waarop hij om prestaties 
verzoekt; of  
 
1244  (ii) het orgaan ten opzichte waarvan de betrokkene aanspraak op prestaties heeft of zou 
hebben, indien hij of een of meer van zijn gezinsleden zouden wonen in de staat waar 
dit orgaan zich bevin dt, of 
(iii) het door de bevoegde autoriteit van de betrokken staat aangewezen orgaan; of  
(iv) indien het een regeling betreft inzake de verplichtingen van de werkgever ten aanzien 
van de in artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 1,  bedoelde prestaties: de 
werkgever of de betrokken verzekeraar, dan wel bij ontstentenis van dezen, het 
lichaam dat of de autoriteit die door de bevoegde autoriteit van de betrokken staat is 
aangewezen;   
(i) “bevoegde staat”: de staat waar het bevoegde orgaan zich bevindt;  
(j) “uitkering bij  overlijden”: een bedrag ineens dat bij overlijden wordt uitgekeerd, met 
uitzondering van de in punt w) bedoelde bedragen die als afkoopsom worden uitgekeerd;  
(k) “gezinsbijslagen”: alle verstrekkingen en uitkeringen ter tegemoetkoming van de gezinslasten;  
(l) “grensarbeider”: eenieder die werkzaamheden, al dan niet in loondienst, verricht in een staat 
maar woont in een andere staat, waarnaar hij in beginsel dagelijks of ten minste eenmaal per 
week terugkeert;  
(m) “thuisbasis”: de locatie waar het bemanningslid in de  regel een dienstperiode of een reeks 
dienstperioden aanvangt en beëindigt, en waar, onder normale omstandigheden, de 
exploitant/luchtvaartmaatschappij niet verantwoordelijk is voor de accommodatie van het 
bemanningslid in kwestie;  
(n) “orgaan”: ten aanzien va n elke staat het lichaam dat of de autoriteit die belast is met de 
uitvoering van de gehele wetgeving of een deel daarvan;  
(o) “orgaan van de woonplaats” en “orgaan van de verblijfplaats”: het orgaan dat ter plaatse waar 
de betrokkene woont, bevoegd is de pres taties te verlenen, respectievelijk het orgaan dat ter 
plaatse waar de betrokkene verblijft, bevoegd is de prestaties te verlenen, volgens de 
wetgeving die door dit orgaan wordt toegepast, of, indien een zodanig orgaan niet bestaat, 
het door de bevoegde au toriteit van de betrokken staat aangewezen orgaan;  
(p) “verzekerde”: ten aanzien van takken van de sociale zekerheid die vallen onder titel  III 
[Bijzondere bepalingen betreffende de verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk  1 
[Prestaties bij ziekte, en  moederschaps - en daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen] 
en hoofdstuk 3 [Uitkeringen bij overlijden], iedere persoon die voldoet aan de voorwaarden 
die voor het recht op een uitkering worden gesteld door de wetgeving van de uit hoofde van 
titel II [Vaststelling van de toepasselijke wetgeving] bevoegde staat, met inachtneming van de 
bepalingen van dit protocol;  
(q) “wetgeving”: ten aanzien van elke staat, de wetten, regelingen, statutaire bepalingen en alle 
andere uitvoeringsmaatregelen die betrekking he bben op de in artikel  SSC.3 [Materiële 
werkingssfeer], lid  1, bedoelde takken van de sociale zekerheid; contractuele bepalingen 
worden hier echter niet onder verstaan, met uitzondering van contractuele bepalingen die 
een verzekeringsplicht instellen die is  afgeleid van de in dit punt bedoelde wetten of 
regelingen die bij een besluit van het bevoegde overheidsorgaan algemeen verbindend zijn 
verklaard, dan wel een ruimere werkingssfeer hebben gekregen, mits de betrokken staat een 
verklaring in die zin opstelt  waarvan hij het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de 
 
1245  sociale zekerheid in kennis stelt. De Europese Unie maakt een dergelijke verklaring bekend in 
het Publicatieblad van de Europese Unie;  
(r) “langdurige zorg”: verstrekkingen of uitkeringen die bed oeld zijn om te voorzien in de 
zorgbehoeften van personen die wegens gebrekkige gezondheid gedurende langere tijd 
aanzienlijke bijstand nodig hebben van onder meer – doch niet uitsluitend – een of meer 
andere personen om hun essentiële dagelijkse activitei ten uit te voeren ter ondersteuning van 
hun persoonlijke autonomie; dit omvat ook prestaties die voor dat doel worden toegekend 
aan een persoon die dergelijke bijstand verleent;  
(s) “gezinslid”:  
(i) A) eenieder die als gezinslid wordt aangemerkt of erkend of als huisgenoot wordt 
aangeduid door de wetgeving krachtens welke de prestaties worden verleend;  
 
B) wat betreft verstrekkingen overeenkomstig titel  III [Bijzondere bepalingen 
betreffende de verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk  1 [Prestaties bij 
ziekte, en moederschaps - en daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen], 
eenieder die als ge zinslid wordt aangemerkt of erkend of als huisgenoot wordt 
aangewezen door de wetgeving van de staat waar de betrokkene woont;  
 
(ii) indien in de krachtens punt 1 toepasselijke wetgeving van een staat geen 
onderscheid wordt gemaakt tussen gezinsleden en de ove rige personen op wie 
deze wetgeving van toepassing is, worden de echtgenoot, de minderjarige kinderen 
en de meerderjarige kinderen die recht op onderhoud hebben, als gezinsleden 
beschouwd;  
 
(iii) indien een persoon ingevolge de volgens de punten 1 en 2 toepasselijke wetgeving 
slechts als gezinslid of huisgenoot wordt beschouwd wanneer hij bij de verzekerde 
of de gepensioneerde inwoont, wordt aan deze voorwaarde geacht te zijn voldaan 
indien de betr okkene in hoofdzaak op kosten van de verzekerde of de 
gepensioneerde wordt onderhouden;  
 
(t) “tijdvakken van werkzaamheden in loondienst” en “tijdvakken van anders dan in loondienst 
verrichte werkzaamheden”: de tijdvakken die als zodanig worden omschreven of aangemerkt 
op grond van de wetgeving waaronder zij zijn vervuld, alsmede alle met deze tijdvakken 
gelijkgestelde tijdvakken, voor zover zij door die wetgeving als gelijkgesteld met tijdvakken 
van werkzaamheden in loondienst of met tijdvakken van anders dan  in loondienst verrichte 
werkzaamheden zijn erkend;  
(u) “tijdvakken van verzekering”: de tijdvakken van premie - of bijdragebetaling, van 
werkzaamheden in loondienst of van anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden, die 
als tijdvakken van verzekering wor den omschreven of aangemerkt op grond van de wetgeving 
waaronder zij zijn vervuld, of geacht worden te zijn vervuld, alsmede alle met deze tijdvakken 
gelijkgestelde tijdvakken, voor zover zij door die wetgeving als gelijkgesteld met tijdvakken 
van verzeker ing zijn erkend;  
(v) “tijdvakken van wonen”: de tijdvakken die als zodanig worden omschreven of aangemerkt 
ingevolge de wetgeving waaronder zij zijn vervuld, of geacht worden te zijn vervuld;  
(w) “pensioen”: deze term omvat tevens renten, als afkoopsom uitgekeerde bedragen die in de 
plaats daarvan kunnen treden en terugstortingen van premies of bijdragen, alsmede, 
 
1246  behoudens het bepaalde in titel III [Bijzondere bepalingen betreffende de verschillen de 
categorieën uitkeringen], verhogingen in verband met aanpassing aan het loon - of prijsniveau 
of aanvullende uitkeringen;  
(x) “uitkeringen bij vervroegde uittreding”: alle uitkeringen, met uitzondering van 
werkloosheidsuitkeringen en vervroegde oudersdomsuit keringen, die vanaf een bepaalde 
leeftijd worden verstrekt aan een werknemer die zijn beroepsactiviteiten heeft verminderd, 
beëindigd of opgeschort, tot de leeftijd waarop hij recht heeft op een ouderdomspensioen of 
een vervroegd ouderdomspensioen, en waar aan niet de voorwaarde verbonden is dat de 
rechthebbende zich ter beschikking stelt van de arbeidsvoorzieningsdiensten van de bevoegde 
staat; “vervroegde ouderdomsuitkering”: een uitkering die wordt verstrekt voordat de leeftijd 
is bereikt die normaliter g eldt voor het recht op pensioen en die bij het bereiken van die 
leeftijd wordt doorbetaald of door een andere ouderdomsuitkering wordt vervangen;   
(y) “vluchteling”: een vluchteling zoals gedefinieerd in artikel 1 van het op 28 juli 1951 te Genève 
ondertekend e Verdrag betreffende de status van vluchtelingen;  
(z) “zetel of domicilie”: de zetel of domicilie waar de voornaamste beslissingen betreffende de 
onderneming worden genomen en waar de centrale bestuurstaken ervan worden 
uitgeoefend;  
(aa) “woonplaats”: de plaats w aar een persoon pleegt te wonen;  
(bb) “bijzondere, niet op premie - of bijdragebetaling berustende uitkering”: niet op premie - of 
bijdragebetaling berustende uitkering die:  
(i) bedoeld is:  
(A) voor de aanvullende, vervangende of bijkomende dekking van de risico’s in de  in 
artikel  SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid  1, vermelde takken van de sociale 
zekerheid en om de betrokken personen een minimum voor levensonderhoud te 
garanderen in verhouding tot de economische en sociale situatie van de 
betrokken staat, of  
(B) om uitsl uitend personen met een handicap een bijzondere bescherming te bieden, 
die nauw aansluit bij hun sociale omstandigheden in de betrokken staat, en  
(ii) uitsluitend worden gefinancierd door de verplichte belastingen ter dekking van de 
algemene openbare uitgaven e n waarvoor de voorwaarden voor de toekenning en 
berekening niet afhankelijk zijn van de betaling van enige premie of bijdrage door de 
begunstigde. Prestaties ter aanvulling van op premie - of bijdragebetaling berustende 
prestaties mogen evenwel niet alleen om die reden als op premie - of bijdragebetaling 
berustende prestaties worden beschouwd;  
(cc) “bijzonder stelsel voor ambtenaren”: elk stelsel van sociale zekerheid dat verschilt van het 
algemeen stelsel van sociale zekerheid dat van toepassing is op werknemers in de betreffende 
staat en waaraan alle ambtenaren of bepaalde categorieën van ambtenaren rechtstreeks 
onderworpen zijn;  
(dd) “staatloze”: een staatloze persoon zoals gedefinieerd in artikel 1 van het op 28 september 
1954 te New York ondertekende Verdrag betref fende de status van staatlozen;  
(ee) “verblijfplaats”: de tijdelijke verblijfplaats.   
 
1247   Artikel SSC.2:  Personele werkingssfeer  
Dit protocol is van toepassing op personen, met inbegrip van staatlozen en vluchtelingen, op wie de 
wetgeving van een of meer staten van toepassing is of geweest is, alsmede op hun gezinsleden en 
hun nabestaanden.  
Artikel SSC.3:  Materiële werkingssfeer  
1. Dit protocol is van toepassing op de volgende takken van de sociale zekerheid:  
(a) prestaties bij ziekte;  
(b) moederschaps - en daarmee gelijkg estelde vaderschapsuitkeringen;  
(c) uitkeringen bij invaliditeit;  
(d) ouderdomsuitkeringen;  
(e) uitkeringen aan nabestaanden;  
(f) prestaties bij arbeidsongevallen en beroepsziekten;  
(g) uitkeringen bij overlijden;  
(h) werkloosheidsuitkeringen;  
(i) uitkeringen bij vervroegde uittredin g. 
2. Tenzij in bijlage SSC -6 [Bijzondere bepalingen voor de toepassing van de wetgeving van de 
lidstaten en voor het Verenigd Koninkrijk] anders is bepaald, is dit protocol van toepassing op de 
algemene en bijzondere stelsels voor sociale zekerheid, al dan n iet op premie - of bijdragebetaling 
berustend, alsmede op de stelsels betreffende de verplichtingen van een werkgever of een reder.  
3. Titel III [Bijzondere bepalingen betreffende de verschillende categorieën uitkeringen] laat de 
wettelijke voorschriften van een staat met betrekking tot de verplichtingen van reders echter 
onverlet.  
4. Dit protocol is niet van toepassing op:   
(a) bijzondere, niet op premie - of bijdragebetaling berustende uitkeringen die worden vermeld in 
bijlage SSC ‑A1 [Bepaalde uitkeringen waarop he t protocol niet van toepassing is], deel 1 
[Bijzondere, niet op premie - of bijdragebetaling berustende uitkeringen];  
(b) sociale en medische bijstand;  
(c) prestaties in verband waarmee een staat de aansprakelijkheid voor aan personen 
toegebrachte schade op zich ne emt en voorziet in schadeloosstelling, zoals voor slachtoffers 
van oorlogshandelingen en militair optreden of de gevolgen daarvan; slachtoffers van 
criminaliteit, moord of terreurdaden; slachtoffers van schade die hun door overheidsdienaren 
in functie werd  toegebracht; of slachtoffers die om politieke of religieuze redenen of vanwege 
van hun afstamming nadeel werd berokkend;  
 
1248  (d) uitkeringen bij langdurige zorg die worden vermeld in bijlage SSC -1 [Bepaalde uitkeringen 
waarop dit protocol niet van toepassing is],  deel 2 [Uitkeringen bij langdurige zorg];  
(e) diensten voor geassisteerde conceptie;  
(f) betalingen die verband houden met een in lid 1 vermelde tak van de sociale zekerheid en die:  
(i) worden betaald om de kosten voor verwarming bij koud weer te dekken, en  
(ii) worden vermeld in bijlage SSC1 [Bepaalde uitkeringen waarop dit protocol niet van 
toepassing is], deel 3 [Betalingen die verband houden met een in artikel SSC.3 
[Materiële werkingssfeer], lid 1, vermelde tak van de sociale zekerheid en die worden 
betaald o m de kosten voor verwarming bij koud weer te dekken, bedoeld in artikel 
SSC.3, lid 4, punt f)];  
(g) gezinsbijslagen.  
Artikel SSC.4:  Non -discriminatie tussen de lidstaten  
1. De in dit protocol vastgestelde regelingen voor de coördinatie van de sociale zekerheid zijn 
gebaseerd op het beginsel van non -discriminatie tussen de lidstaten van de Unie.  
2. Dit artikel laat regelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en Ierland betreffende het 
gemeenschappelijk reisgebied onverlet.  
Artikel SSC.5:  Gelijke behandeling  
1. Tenzij in  dit protocol anders is bepaald, hebben personen op wie dit protocol van toepassing 
is, met betrekking tot de onder artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 1, vallende takken van de 
sociale zekerheid, de rechten en verplichtingen voortvloeiende uit de  wetgeving van elke staat onder 
dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat.  
2. Deze bepaling is niet van toepassing op de in artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 4, 
bedoelde aangelegenheden.  
Artikel SSC.6: Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en gebeurtenissen  
Tenzij in dit protocol anders is bepaald, waarborgen de staten de toepassing van het beginsel van 
gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en gebeurtenissen op de volgende wijze:  
(a) indien de wetgeving van de bevoe gde staat bepaalde rechtsgevolgen toekent aan 
socialezekerheidsprestaties of andere inkomsten, zijn de betreffende bepalingen van die 
wetgeving ook van toepassing op gelijkgestelde prestaties die krachtens de wetgeving van een 
andere staat toegekend zijn a lsmede op de inkomsten die in een andere staat verworven zijn;  
(b) indien de wetgeving van de bevoegde staat rechtsgevolgen toekent aan bepaalde feiten of 
gebeurtenissen, houdt die staat rekening met soortgelijke feiten of gebeurtenissen die zich in 
een andere  staat hebben voorgedaan, alsof zij zich op het eigen grondgebied hadden 
voorgedaan.   
 
1249  Artikel SSC.7:  Samentelling van tijdvakken  
Tenzij in dit protocol anders is bepaald, houdt het bevoegde orgaan van een staat, voor zover nodig, 
rekening met de krachtens  de wetgeving van een andere staat vervulde tijdvakken van verzekering, 
van werkzaamheden in loondienst, van werkzaamheden anders dan in loondienst of van wonen, 
alsof die tijdvakken overeenkomstig de door dat orgaan toegepaste wetgeving zijn vervuld, wann eer 
zijn wetgeving de vervulling van tijdvakken van verzekering, van werkzaamheden in loondienst, van 
werkzaamheden anders dan in loondienst of van wonen als voorwaarde stelt voor:  
(a) het verkrijgen, het behoud, de duur of het herstel van het recht op presta ties,  
(b) de toepassing van een wet,  of  
(c) de toegang tot of de ontheffing van de verplichte, vrijwillig voortgezette of vrijwillige 
verzekering.  
Artikel SSC.8: Opheffing van de regels inzake de woonplaats  
De staten waarborgen de toepassing van het beginsel van  de exporteerbaarheid van uitkeringen 
overeenkomstig de punten a) en b).  
(a) Uitkeringen die verschuldigd zijn op grond van de wetgeving van een staat of op grond van dit 
protocol, mogen niet worden verlaagd, gewijzigd, geschorst, ingetrokken of verbeurd 
verklaard op grond van het feit dat de rechthebbende of de leden van zijn gezi n in een andere 
staat wonen dan die waar zich het orgaan bevindt dat deze uitkering verschuldigd is.  
(b) Punt a) is niet van toepassing op de uitkeringen die vallen onder artikel SSC.3 [Materiële 
werkingsssfeer], lid 1, punten c) en h).   
Artikel SSC.9: Voorko ming van samenloop van prestaties  
Tenzij anders is bepaald, kan krachtens dit protocol geen recht worden verkregen of behouden op 
verscheidene prestaties van dezelfde aard die betrekking hebben op eenzelfde tijdvak van verplichte 
verzekering.  
TITEL II: VA STSTELLING VAN DE TO EPASSELIJKE WETGEVIN G 
Artikel SSC.10:  Algemene regels  
1. Personen op wie dit protocol van toepassing is, zijn slechts aan de wetgeving van één staat 
onderworpen. Welke die wetgeving is, wordt overeenkomstig deze titel vastgesteld.  
2. Voor de  toepassing van deze titel worden personen die een uitkering ontvangen omdat of 
doordat zij werkzaamheden uitvoeren in loondienst of werkzaamheden anders dan in loondienst, 
beschouwd als personen die die werkzaamheden verrichten.  Deze regel geldt niet voor  uitkeringen 
bij invaliditeit, bij ouderdom of aan nabestaanden, prestaties in verband met arbeidsongevallen en 
beroepsziekten, of prestaties bij ziekte voor behandeling voor onbepaalde tijd.  
3. Behoudens de artikelen SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in t wee of meer staten] en 
SSC.13 [Vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering]:   
(a) geldt voor personen die werkzaamheden, al dan niet in loondienst, verrichten in een staat, de 
wetgeving van die staat;  
 
1250  (b) geldt voor ambtenaren de wetgeving van de staat waar onder de dienst waarbij zij werkzaam 
zijn, ressorteert;  
(c) geldt voor alle personen op wie de bepalingen van de punten a) en b) niet van toepassing zijn, 
de wetgeving van de staat van hun woonplaats, onverminderd andere bepalingen van dit 
protocol die hun pre staties garanderen krachtens de wetgeving van een of meer andere 
staten.  
4. Voor de toepassing van deze titel worden al dan niet in loondienst verrichte werkzaamheden 
die normaliter plaatsvinden aan boord van een zeeschip dat de vlag van een staat voert, bes chouwd 
als werkzaamheden die worden verricht in die staat. Niettemin geldt voor personen die 
werkzaamheden in loondienst verrichten aan boord van een schip dat de vlag van een staat voert en 
voor die werkzaamheden worden betaald door een onderneming of een  persoon die zijn zetel of 
domicilie in een andere staat heeft, de wetgeving van laatstgenoemde staat, indien zij hun 
woonplaats in die staat hebben. De onderneming of de persoon die het loon betaalt, wordt voor de 
toepassing van genoemde wetgeving als wer kgever aangemerkt.  
5. Werkzaamheden van een lid van het cockpit - of het cabinepersoneel dat met betrekking tot 
luchtpassagiers of luchtvrachtvervoer diensten verricht, worden beschouwd als werkzaamheden die 
worden verricht in de staat waar het lid zijn thuis basis heeft.  
Artikel SSC.11: Gedetacheerde werknemers  
1. In afwijking van artikel SSC.10 [Algemene regels], lid 3, en als overgangsmaatregel ten 
opzichte van de situatie die voor de inwerkingtreding van deze overeenkomst bestond, zijn tussen 
de in bijlage SSC-8 [Overgangsbepalingen betreffende de toepassing van artikel SSC.11], categorie A, 
vermelde lidstaten en het Verenigd Koninkrijk de volgende regels van toepassing wat de 
toepasselijke wetgeving betreft:  
(a) een persoon die werkzaamheden in loondienst verricht in een staat voor een werkgever die 
daar zijn werkzaamheden pleegt te verrichten, en die door deze werkgever wordt uitgezonden 
om voor zijn rekening werkzaamheden in een andere staat te verrichten, blijft onderworpen 
aan de wetgeving van de eerstb edoelde staat, mits:  
(i) de duur van die werkzaamheden niet meer dan  24 maanden bedraagt, en  
(ii) de betrokkene niet wordt uitgezonden om een andere gedetacheerde werknemer te 
vervangen.  
(b) Op een persoon die in een staat werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten 
en werkzaamheden van gelijke aard in een andere staat gaat verrichten, blijft de wetgeving 
van eerstbedoelde staat van toepassing, mits de te verwachten duur van die werkzaamheden 
niet meer dan 24 maanden bedraagt.  
2. Uiterlijk op de datum van i nwerkingtreding van deze overeenkomst deelt de Unie het 
Verenigd Koninkrijk mee onder welke van de volgende categorieën elke lidstaat valt:  
(a) Categorie A: de lidstaat heeft de Unie meegedeeld te willen afwijken van artikel SSC.10 
[Algemene regels] overeenkomstig dit artikel;  
(b) Categorie B: de lidstaat heeft de Unie meegedeeld niet te willen afwijken van artikel SSC.10 
[Algemene regels]; of  
 
1251  (c) Categorie C: de lidstaat heeft niet meegedeeld of hij al dan niet wil afwijken van artikel SSC.10 
[Algemene regel s].  
3. Het in lid 2 genoemde document vormt de inhoud van bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen 
betreffende de toepassing van artikel SSC.11] op de datum van inwerkingtreding van deze 
overeenkomst.  
4. Voor lidstaten die op de datum van inwerkingtreding van deze ov ereenkomst in categorie A 
zijn ingedeeld, zijn lid 1, punten a) en b), van toepassing.   
5. Voor lidstaten die op de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst in categorie C  
zijn ingedeeld, zijn lid 1, punten a) en b), van toepassing alsof die lidstaat in categorie A is ingedeeld, 
gedurende een maand na de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst.  Het 
Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid verplaatst een lidstaat van 
categorie C naar categorie A indien de Unie het Gespec ialiseerd Comité voor coördinatie van de 
sociale zekerheid meedeelt dat die lidstaat dat wenst.  
6. Een maand na de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst houden de 
categorieën B en C op te bestaan.  De Partijen maken zo spoedig mogelijk daarna een b ijgewerkte 
bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen betreffende de toepassing van artikel SSC.11] bekend.  Voor de 
toepassing van lid 1 wordt bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen betreffende de toepassing van artikel 
SSC.11]  vanaf de datum van die bekendmaking gea cht alleen lidstaten van categorie A te bevatten.   
7. Indien een persoon in een situatie verkeert als bedoeld in lid 1 met betrekking tot een 
lidstaat van categorie C, voordat een bijgewerkte bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen betreffende de 
toepassing van ar tikel SSC.11] is bekendgemaakt overeenkomstig lid 6, blijft lid 1 van toepassing 
voor die persoon voor de duur van diens activiteiten als bedoeld in lid 1.   
8. De Unie stelt het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid ervan in 
kennis indien een lidstaat wenst te worden geschrapt uit categorie A van bijlage SSC -8 
[Overgangsbepalingen betreffende de toepassing van artikel SSC.11], en het Gespecialiseerd Comité 
voor coördinatie van de sociale zekerheid schrapt die lidstaat op verzoek van de Unie uit categorie A 
van bijlage SSC -8. De Partijen maken een bijgewerkte bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen 
betreffende de toepassing van artikel SSC.11] bekend, die van toepassing is met ingang van de 
eerste dag van de tweede maand na de ontvangst van  het verzoek door het Gespecialiseerd Comité 
voor coördinatie van de sociale zekerheid.   
9. Indien een persoon in een situatie verkeert als bedoeld in lid 1 voordat een bijgewerkte 
bijlage SSC -8 [Overgangsbepalingen betreffende de toepassing van artikel SSC.1 1] is bekendgemaakt 
overeenkomstig lid 8, blijft lid 1 van toepassing voor die persoon voor de duur van diens activiteiten 
als bedoeld in lid 1.   
Artikel SSC.12:  Verrichten van werkzaamheden in twee of meer staten  
1. Een persoon die werkzaamheden in loondienst pleegt te verrichten in een of meer lidstaten 
en in het Verenigd Koninkrijk, is onderworpen aan:  
(a) de wetgeving van de staat waar hij woont, indien die persoon aldaar een substantieel 
gedeelte van zijn werkzaamheden verricht, of  
(b) indien die persoon  niet een substantieel gedeelte van zijn werkzaamheden verricht in de staat 
waar hij woont:  
 
1252  (i) de wetgeving van de staat waar de zetel of het domicilie van de onderneming of de 
werkgever zich bevindt, indien de persoon in dienst is van één onderneming of 
werk gever, of  
(ii) de wetgeving van de staat waar de zetel of het domicilie van de ondernemingen of de 
werkgevers zich bevinden, indien de persoon in dienst is van twee of meer 
ondernemingen of werkgevers die hun zetel of domicilie in slechts één staat hebben, 
of 
(iii) de wetgeving van de staat waar de zetel of het domicilie van de onderneming of de 
werkgever zich bevindt, niet zijnde de staat waar de persoon woont, indien de 
persoon in dienst is van twee of meer ondernemingen of werkgevers die hun zetel of 
domicilie hebb en in een lidstaat en in het Verenigd Koninkrijk, waarvan één de staat is 
waar de persoon woont, of  
(iv) de wetgeving van de staat waar de persoon woont, indien deze in dienst is van twee of 
meer ondernemingen of werkgevers, waarvan ten minste twee hun zetel of  domicilie 
in verschillende staten hebben, niet zijnde de staat waar de persoon woont.  
2. Een persoon die werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten in een of 
meer lidstaten en in het Verenigd Koninkrijk, is onderworpen aan:  
(a) de wetgeving van de staat waar hij woont, indien die persoon aldaar een substantieel gedeelte 
van zijn werkzaamheden verricht, of  
(b) de wetgeving van de staat waar zich het centrum van belangen van zijn werkzaamheden 
bevindt, indien de persoon niet woont in een van de staten waar hij een substantieel gedeelte 
van zijn werkzaamheden verricht.  
3. Op een persoon die in twee of meer staten werkzaamheden in loondienst en 
werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten, is de wetgeving van toepassing van 
de staat waar deze persoon werkzaamheden in loondienst verricht of, indien de persoon dergelijke 
werkzaamheden verricht in twee of meer staten, de overeenkomstig lid 1 vastgestelde wetgeving.  
 
4. Op een persoon die als ambtenaar in dienst is van een staat en al dan niet in loon dienst 
werkzaamheden verricht in een of meer andere staten is de wetgeving van toepassing van de staat 
waaronder de dienst ressorteert waarbij hij werkzaam is.  
 
5. Op een persoon die in twee of meer lidstaten (en niet in het Verenigd Koninkrijk) 
werkzaamheden  in loondienst pleegt te verrichten, is de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk van 
toepassing indien de persoon geen substantieel gedeelte van die werkzaamheden verricht in de 
staat waar hij woont en de persoon:  
(a) in dienst is van een of meer ondernemingen  of werkgevers die alle hun zetel of domicilie in 
het Verenigd Koninkrijk hebben;  
(b) in een lidstaat woont en in dienst is van twee of meer ondernemingen of werkgevers die alle 
hun zetel of domicilie hebben in het Verenigd Koninkrijk en in de lidstaat waar hi j woont;  
(c) in het Verenigd Koninkrijk woont en in dienst is van twee of meer ondernemingen of 
werkgevers waarvan er ten minste twee hun zetel of domicilie in verschillende lidstaten 
hebben, of  
 
1253  (d) in het Verenigd Koninkrijk woont en in dienst is van een of meer ondernemingen of 
werkgevers, waarvan er geen een zetel of domicilie in een andere staat heeft.  
6. Op een persoon die in twee of meer lidstaten (en niet in het Verenigd Koninkrijk) 
werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten, doch geen substant ieel gedeelte van 
die werkzaamheden verricht in de staat waar hij woont, is de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk 
van toepassing indien het centrum van belangen van zijn werkzaamheden zich in het Verenigd 
Koninkrijk bevindt.  
 
7. Lid 6 is niet van toepassin g op een persoon die in twee of meer lidstaten werkzaamheden in 
loondienst en werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten.  
 
8. De in de leden 1 tot en met 6 bedoelde personen worden voor de toepassing van de 
overeenkomstig deze bepalingen vast gestelde wetgeving beschouwd alsof zij al hun werkzaamheden 
in loondienst of anders dan in loondienst volledig verrichtten in de betrokken staat en daar al hun 
inkomsten verkregen.  
Artikel SSC.13: Vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering  
1. Artikel SSC.10 [Algemene regels] en artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee 
of meer staten] zijn niet van toepassing op vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering, tenzij 
voor een van de in artikel  SSC.3 [Materiële werkingssfeer] bedoe lde takken van de sociale zekerheid 
in een staat slechts een stelsel van vrijwillige verzekering bestaat.  
2. Wanneer de betrokkene krachtens de wetgeving van een staat in die staat verplicht 
verzekerd is, kan hij in een andere staat niet deelnemen aan een stelsel van vrijwillige of vrijwillig 
voortgezette verzekering. In alle overige gevallen waar voor een bepaalde tak van de sociale 
zekerheid de keuze bestaat tussen verschillende stelsels van vrijwillige of vrijwillig voortgezette 
verzekering, wordt de bet rokkene alleen toegelaten tot het stelsel dat hij heeft gekozen.  
3. Wat uitkeringen bij invaliditeit, bij ouderdom of aan nabestaanden betreft, kan de 
betrokkene evenwel worden toegelaten tot de vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering van 
een st aat, zelfs indien de persoon verplicht verzekerd is krachtens de wetgeving van een andere 
staat, voor zover hij op een bepaald ogenblik tijdens zijn loopbaan onderworpen is geweest aan de 
wetgeving van de eerstbedoelde staat op grond van of ten gevolge van  een al dan niet in loondienst 
verrichte werkzaamheid, wanneer deze gelijktijdige aansluiting krachtens de wetgeving van de 
eerste staat uitdrukkelijk of stilzwijgend wordt toegelaten.  
4. Indien op grond van de wetgeving van een staat de toegang tot een vr ijwillige of vrijwillig 
voortgezette verzekering afhankelijk is van het wonen in die staat of van eerdere al dan niet in 
loondienst verrichte werkzaamheden, is artikel  SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten 
en gebeurtenissen], punt  b), uitsluitend van toepassing op personen die op enig moment in het 
verleden onderworpen zijn geweest aan de wetgeving van die staat omdat zij daar, al dan niet in 
loondienst, werkzaamheden hebben verricht.  
Artikel SSC.14:  Verplichtingen van de werkgever  
1. Een werkgever die zijn zetel of domicilie buiten de bevoegde staat heeft, komt alle 
verplichtingen na waarin de op zijn werknemers toepasselijke wetgeving voorziet, met name de 
verplichting tot het betalen van de in die wetgeving bedoelde premies en bijdr agen, alsof hij zijn 
zetel of domicilie in de bevoegde staat zou hebben.  
 
1254  2. Een werkgever die geen domicilie heeft in de staat waarvan de wetgeving van toepassing is 
en een werknemer kunnen overeenkomen dat de werknemer de verplichtingen van de werkgever 
inzake de betaling van premies en bijdragen voor rekening van deze laatste nakomt, zonder afbreuk 
te doen aan de onderliggende verplichtingen van de werkgever. De werkgever brengt een dergelijke 
regeling ter kennis van het bevoegde orgaan van die staat.  
TITEL III: BIJZONDERE B EPALINGEN VOOR VERSC HILLENDE CATEGORIEËN  UITKERINGEN  
HOOFDSTUK 1: PRESTATIES BIJ ZIEKTE, EN MOEDERSCHAPS - EN DAARMEE GELIJKGESTELDE 
VADERSCHAPSUITKERINGEN  
Deel 1:  Verzekerden en hun gezinsleden, met uitzondering van pensioengerechtigde n en hun 
gezinsleden  
Artikel SSC.15:  Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde staat  
Een verzekerde en zijn gezinsleden die in een andere staat dan de bevoegde staat wonen, hebben in 
de staat van hun woonplaats recht op verstrekkingen die voor rekeni ng van het bevoegde orgaan 
worden verleend door het orgaan van de woonplaats, volgens de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving, alsof zij krachtens die wetgeving verzekerd waren.  
Artikel SSC.16: Verblijf in de bevoegde staat terwijl de woonplaats in een an dere staat ligt — 
Bijzondere regels voor gezinsleden van grensarbeiders  
1. Tenzij in lid 2 anders is bepaald, hebben de in artikel SSC.15 [Woonplaats in een andere staat 
dan de bevoegde staat] bedoelde verzekerden en hun gezinsleden tevens recht op verstre kkingen 
tijdens een verblijf in de bevoegde staat.  De verstrekkingen worden ververschaft door en voor 
rekening van het bevoegde orgaan, volgens de door dit orgaan toegepaste wetgeving, alsof de 
betrokkene in die staat woont.  
2. De gezinsleden van een grens arbeider hebben tijdens hun verblijf in de bevoegde staat recht 
op verstrekkingen.  
Wanneer de bevoegde staat wordt vermeld in bijlage SSC -2 [Beperking van het recht op 
verstrekkingen van gezinsleden van een grensarbeider], hebben de gezinsleden van een 
grensarbeider die in dezelfde staat als de grensarbeider wonen, echter alleen recht op  
verstrekkingen in de bevoegde staat onder de in artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat], 
lid 1, vastgestelde voorwaarden.  
Artikel SSC.17:  Verblijf buiten de bevoegde staat  
1. Tenzij in lid 2 anders is bepaald, hebben een verzekerde en diens gezinsleden die in een 
andere staat dan de bevoegde staat verblijven, recht op verstrekkingen die voor rekening van het 
bevoegde orgaan worden verstrekt door het orgaan van de verblijfplaats volgens de door dit orgaan 
toegepaste wetgeving, alsof de betrokk enen krachtens die wetgeving verzekerd waren, indien:  
(a) de verstrekkingen volgens de verlener van die verstrekkingen in de loop van het verblijf 
medisch noodzakelijk worden, met inachtneming van de aard van de verstrekkingen en de 
verwachte duur van het verblijf;  
(b) de betrokkene niet naar die staat is gereisd me t het oogmerk de verstrekkingen te ontvangen, 
tenzij de betrokkene een passagier of een bemanningslid is van een schip of luchtvaartuig dat 
 
1255  naar die staat reist en de verstrekkingen tijdens de reis of vlucht medisch noodzakelijk zijn 
geworden,  en 
(c) er een ge ldig document waaraan rechten kunnen worden ontleend, wordt overgelegd 
conform bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel], artikel SSCI.22 [Verblijf in een andere dan de 
bevoegde staat], lid 1 . 
2. Aanhangsel SSCI -2 [Document waaraan rechten kunnen worden ontleend] be vat een lijst van 
de verstrekkingen die om praktische redenen tijdens een verblijf in een andere staat worden 
verleend op voorwaarde dat dit vooraf is overeengekomen tussen de betrokkene en het orgaan dat 
de zorg verstrekt.  
Artikel SSC.18: Reizen met het o ogmerk verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een 
passende behandeling buiten de staat van de woonplaats te ondergaan  
1. Tenzij in dit protocol anders is bepaald, moet een verzekerde die naar een andere staat reist 
met het oogmerk gedurende zijn verb lijf verstrekkingen te ontvangen, daarvoor toestemming van 
het bevoegde orgaan vragen.  
2. Een verzekerde die van het bevoegde orgaan toestemming heeft gekregen om zich naar een 
andere staat te begeven met het oogmerk om daar een voor zijn gezondheidstoesta nd passende 
behandeling te ondergaan, heeft recht op verstrekkingen die voor rekening van het bevoegde 
orgaan worden verleend door het orgaan van de verblijfplaats, volgens de door dit orgaan 
toegepaste wetgeving, alsof hij krachtens die wetgeving verzeker d was. De toestemming mag niet 
worden geweigerd wanneer de desbetreffende behandeling behoort tot de prestaties waarin de 
wetgeving van de staat waar de betrokkene woont, voorziet, en die behandeling hem, gelet op diens 
gezondheidstoestand van dat moment e n het te verwachten ziekteverloop, in laatstbedoelde staat 
niet kan worden gegeven binnen een termijn die medisch verantwoord is.  
3. De leden 1 en 2 zijn van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van een verzekerde.  
4. Indien de gezinsleden van een verzekerde in een andere staat wonen dan de staat waar de 
verzekerde woont, en die andere staat heeft gekozen voor vergoeding op basis van vaste bedragen, 
worden de kosten van de in lid 2 bedoelde verstrekkingen gedragen door het orgaan van de 
woonplaats v an de gezinsleden. In dat geval wordt voor de toepassing van lid 1 het orgaan van de 
woonplaats van de gezinsleden als het bevoegde orgaan beschouwd.   
Artikel SSC.19:  Uitkeringen  
1. Een verzekerde en zijn gezinsleden die in een andere staat dan de bevoeg de staat wonen of 
verblijven, hebben recht op uitkeringen van het bevoegde orgaan overeenkomstig de door dat 
orgaan toegepaste wetgeving. In overleg tussen het bevoegde orgaan en het orgaan van de woon - of 
verblijfplaats kunnen deze uitkeringen echter door  het orgaan van de woon - of verblijfplaats voor 
rekening van het bevoegde orgaan worden verstrekt volgens de wetgeving van de bevoegde staat.  
2. Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving bepaalt dat voor de berekening 
van de uitkeringen gemidd elde inkomsten dan wel een gemiddelde premie of bijdrage als grondslag 
wordt genomen, stelt deze gemiddelde inkomsten of deze gemiddelde premie of bijdrage uitsluitend 
vast op basis van de inkomsten die genoten zijn of de premies of bijdragen die zijn toeg epast 
gedurende de krachtens bedoelde wetgeving vervulde tijdvakken.  
 
1256  3. Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving bepaalt dat voor de berekening 
van de uitkeringen wordt uitgegaan van vaste inkomsten, houdt uitsluitend rekening met deze vaste 
inkomsten of in voorkomend geval met het gemiddelde van de vaste inkomsten die betrekking 
hebben op de krachtens bedoelde wetgeving vervulde tijdvakken.  
4. De leden 2 en 3 zijn van overeenkomstige toepassing in de gevallen waarin er in de door het 
bevoegde  orgaan toegepaste wetgeving een bepaalde referentieperiode is vastgesteld en deze 
periode in het betrokken geval volledig of gedeeltelijk overeenstemt met de tijdvakken welke de 
betrokkene krachtens de wetgeving van een of meer andere staten heeft vervuld .  
Artikel SSC.20:  Aanvragers van pensioenen  
1. Een verzekerde die wegens het indienen van een pensioenaanvraag of tijdens de 
behandeling daarvan niet langer recht heeft op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de 
laatstelijk bevoegde staat, blijft het recht op verstrekkingen behouden krachtens de w etgeving van 
de staat waar de betrokkene woont, indien de aanvrager van het pensioen wat betreft verzekering 
voldoet aan de voorwaarden in de wetgeving van de in lid 2 bedoelde staat. Het recht op 
verstrekkingen in de staat van de woonplaats geldt tevens v oor de gezinsleden van de 
pensioenaanvrager.  
2. De kosten voor verstrekkingen zijn voor rekening van het orgaan van de staat die 
overeenkomstig artikel SSC.21 [Recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de 
woonplaats] tot en met artik el SSC.23 [Pensioenen krachtens de wetgeving van een of meer andere 
staten dan de staat van de woonplaats in gevallen waarin er een recht op verstrekkingen bestaat in 
een andere staat dan de staat van de woonplaats] in geval van toekenning van het pensioen  
bevoegd zou worden.  
Deel 2:  Bijzondere bepalingen voor pensioengerechtigden en hun gezinsleden  
Artikel SSC.21: Recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de woonplaats  
Een persoon die een pensioen of pensioenen ontvangt krachtens de wetgeving van twee of meer 
staten, waaronder de wetgeving van de staat waar de persoon woont, en die recht heeft op 
verstrekkingen krachtens de wetgeving in de staat van de woonplaats, ontvangt net als zijn 
gezinsleden deze verstrekkingen van het orgaan va n de woonplaats en voor rekening van dit orgaan 
alsof de persoon een pensioengerechtigde is aan wie alleen pensioen verschuldigd is krachtens de 
wetgeving van de staat van de woonplaats.  
Artikel SSC.22: Geen recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving v an de staat van de 
woonplaats  
1. Een persoon die:  
(a) in een staat woont;  
(b) een pensioen of pensioenen ontvangt krachtens de wetgeving van een of meer staten,  en 
(c) geen recht heeft op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat waar hij woont,  
ontvangt des alniettemin verstrekkingen voor zichzelf en zijn gezinsleden voor zover de 
pensioengerechtigde hierop recht zou hebben krachtens de wetgeving van de voor zijn pensioen 
bevoegde staat of van minstens een van de bevoegde staten, indien hij in die staat zou w onen.  De 
verstrekkingen worden voor rekening van het in lid 2 bedoelde orgaan verleend door het orgaan van 
 
1257  de woonplaats alsof de betrokkene recht had op pensioen en op verstrekkingen krachtens de 
wetgeving van die staat.  
2. In de gevallen als bedoeld in lid 1 wordt op grond van de volgende regels bepaald welk 
orgaan de kosten voor verstrekkingen voor zijn rekening neemt:  
(a) ingeval de pensioengerechtigde wordt behandeld alsof hij recht heeft op verstrekkingen 
krachtens de wetgeving van één staat, neemt het bevoegde orgaan van deze staat de kosten 
van deze verstrekkingen voor zijn rekening;  
(b) ingeval de pensioengerechtigde wordt behandeld alsof hij recht heeft op verstrekkingen 
krachtens de wetgeving van twee of meer staten, neemt het bevoegde orgaan van de sta at 
aan de wetgeving waarvan de betrokkene het langst onderworpen is geweest de kosten van 
deze verstrekkingen voor zijn rekening;  
(c) indien de toepassing van de in punt b) vastgestelde regel ertoe zou leiden dat verscheidene 
staten de kosten van deze verstre kkingen voor hun rekening dienen te nemen, dan komen de 
kosten voor rekening van het bevoegde orgaan van de staat aan de wetgeving waarvan de 
pensioengerechtigde laatstelijk onderworpen is geweest.  
Artikel SSC.23: Pensioenen krachtens de wetgeving van een of meer andere staten dan de staat van 
de woonplaats in gevallen waarin er een recht op verstrekkingen bestaat in een andere staat dan de 
staat van de woonplaats  
Ingeval een persoon die krachtens de wetgeving van een of meer staten een pensioen of pensioen en 
ontvangt, in een staat woont waarvan de wetgeving voor het recht op verstrekkingen geen 
voorwaarden stelt inzake verzekering of inzake het al dan niet in loondienst verrichten van 
werkzaamheden, en deze persoon geen pensioen ontvangt van de staat waar h ij woont, komen de 
kosten voor verstrekkingen voor de betrokkene en zijn gezinsleden voor rekening van het krachtens 
de regels van artikel SSC.22 [Geen recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van 
de woonplaats], lid 2, aangewezen orgaan  van een van de staten die bevoegd zijn voor zijn 
pensioenen, voor zover die persoon en zijn gezinsleden recht zouden hebben op deze verstrekkingen 
indien die persoon zou wonen in die staat.   
Artikel SSC.24: Gezinsleden die in een andere staat wonen dan di e waar de pensioengerechtigde 
woont  
Wanneer een persoon:  
(a) een pensioen of pensioenen ontvangt krachtens de wetgeving van een of meer staten, en  
(b) in een andere staat woont dan die waar zijn gezinsleden wonen,  
hebben deze gezinsleden recht op verstrekkingen v an het orgaan van hun woonplaats, 
overeenkomstig de door dit orgaan toegepaste wetgeving, voor zover de pensioengerechtigde recht 
heeft op verstrekkingen krachtens de wetgeving van een staat.  De kosten zijn voor rekening van het 
bevoegde orgaan dat verantw oordelijk is voor de aan de pensioengerechtigde in de staat van zijn 
woonplaats verleende verstrekkingen.  
 
1258  Artikel SSC.25: Verblijf van de pensioengerechtigde of zijn gezinsleden in een andere staat dan de 
staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staa t — Toestemming voor een passende 
behandeling buiten de staat van woonplaats  
1. Artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat] is van overeenkomstige toepassing op:  
(a) een persoon die een pensioen of pensioenen ontvangt krachtens de wetgeving van een of 
meer staten en die recht heeft op verstrekkingen krachtens de wetgeving van een van de 
staten die die persoon zijn pensioen of pensioenen verstrekken;  
(b) zijn gezinsleden,   
 wanneer zij verblijven in een andere staat dan die waar zij wonen.  
2. Artikel SSC.16[Verblijf in de bevoegde staat terwijl de woonplaats in een andere staat ligt — 
Bijzondere regels voor gezinsleden van grensarbeiders], lid 1, is van overeenkomstige toepassing op 
de in lid 1 genoemde personen wanneer zij verblijven in de staat waar zich het bevoegde orgaan 
bevindt dat verantwoordelijk is voor de kosten van de aan de pensioengerechtigde in de staat van 
zijn woonplaats verleende verstrekkingen, en genoemde staat hiervoor heeft gekozen en is vermeld 
in de lijst in bijlage SSC -3 [Meer re chten voor pensioengerechtigden die naar de bevoegde staat 
terugkeren].  
3. Artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om 
een passende behandeling buiten de staat van de woonplaats te ondergaan] is van overeenkomstige 
toepassing op een pensioengerechtigde of diens gezinsleden wanneer zij verblijven in een andere 
staat dan die waar zij wonen, met het oogmerk om in die staat een voor hun gezondheidstoestand 
passende behandeling te ondergaan.  
4. Tenzij in lid  5 anders is be paald, zijn de kosten van de verstrekkingen overeenkomstig de 
leden  1 tot en met  3 voor rekening van het bevoegde orgaan dat verantwoordelijk is voor de kosten 
van de aan de pensioengerechtigde in de staat van zijn woonplaats verleende verstrekkingen.  
5. De kosten van de in lid  3 bedoelde verstrekkingen zijn voor rekening van het orgaan van de 
woonplaats van de pensioengerechtigde of zijn gezinsleden, indien die personen wonen in een staat 
die heeft gekozen voor vergoeding op basis van vaste bedragen. In d ie gevallen wordt voor de 
toepassing van lid  3 het orgaan van de woonplaats van de pensioengerechtigde of van zijn 
gezinsleden als het bevoegde orgaan beschouwd.  
Artikel SSC.26:  Uitkeringen voor pensioengerechtigden  
1. Uitkeringen worden aan een persoon die een pensioen krachtens de wetgeving van één of 
meer staten ontvangt, uitbetaald door het bevoegde orgaan van de staat waar zich het bevoegde 
orgaan bevindt dat verantwoordelijk is voor de kosten van verstrekkingen die aan de 
pensioengerechtigde in de s taat van zijn woonplaats worden verleend. Artikel SSC.19 [Uitkeringen]  is 
van overeenkomstige toepassing.  
2. Lid 1 is ook van toepassing op de gezinsleden van een pensioengerechtigde.  
Artikel SSC.27:  Premies en bijdragen ten laste van pensioengerechtigde n 
1. Het orgaan van een staat dat krachtens de door dat orgaan toegepaste wetgeving belast is 
met het inhouden van de premies of bijdragen ter dekking van prestaties bij ziekte en van 
moederschaps - en daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen, kan slec hts deze premies of 
 
1259  bijdragen, welke worden berekend overeenkomstig de door dit orgaan toegepaste wetgeving, 
heffen en innen voor zover de kosten voor de verstrekkingen die moeten worden verleend krachtens 
de artikelen SSC.21 [Recht op verstrekkingen krach tens de wetgeving van de staat van de 
woonplaats] tot en met SSC.24 [Gezinsleden die in een andere staat wonen dan die waar de 
pensioengerechtigde woont], worden gedragen door een orgaan van die staat.  
2. Wanneer een pensioengerechtigde, in de in artikel S SC.23 [Pensioenen krachtens de 
wetgeving van een of meer andere staten dan de staat van de woonplaats in gevallen waarin er een 
recht op verstrekkingen bestaat in een andere staat dan de staat van de woonplaats]  bedoelde 
gevallen, krachtens de wetgeving va n de staat waar hij woont, premies of bijdragen, of soortgelijke 
inhoudingen verschuldigd is voor het verkrijgen van prestaties bij ziekte en van moederschaps - en 
daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen, zijn deze niet invorderbaar uit hoofde van zij n 
woonplaats aldaar.  
Deel 3:  Gemeenschappelijke bepalingen  
Artikel SSC.28:  Algemene bepalingen  
De artikelen SSC.21 [Recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de 
woonplaats] tot en met SSC.27 [Premies en bijdragen ten laste van pensioengerechtigden] zijn niet 
van toepassing op een pensioengerechtigde of diens gezinsleden die op grond van de wetgeving van 
een staat wegens het verrichten van werkzaamheden al dan niet in loondienst recht hebben op 
prestaties. In dat geval wordt de betrokkene voor de toepassing van dit hoofdstuk behandeld 
overeenkomstig de artikelen SSC.15 [Woonplaat s in een andere staat dan de bevoegde staat] tot en 
met SSC.19 [Uitkeringen].   
Artikel SSC.29: Het recht op verstrekkingen: Prioriteitsbepaling — Bijzondere voorschriften voor het 
recht van gezinsleden op prestaties in de staat van de woonplaats  
1. Tenzij in lid 2 anders is bepaald, heeft, wanneer een gezinslid een zelfstandig recht op 
verstrekkingen heeft krachtens de wetgeving van een staat of krachtens dit hoofdstuk, dit recht 
voorrang boven een afgeleid recht op verstrekkingen voor de gezinsleden.  
2. Tenzij in lid 3 anders is bepaald, heeft, wanneer het zelfstandige recht in de staat van de 
woonplaats rechtstreeks en alleen berust op het feit dat de betrokkene in deze staat woont, een 
afgeleid recht op verstrekkingen voorrang boven het zelfstandige recht . 
3. Niettegenstaande de leden 1 en 2 worden verstrekkingen aan de gezinsleden van een 
verzekerde verleend voor rekening van het bevoegde orgaan in de staat waar zij wonen, wanneer:  
(a) deze gezinsleden wonen in een staat waarvan de wetgeving voor het recht op  verstrekkingen 
geen voorwaarden stelt inzake verzekering of het verrichten van werkzaamheden al dan niet 
in loondienst, en  
(b) de echtgenoot of degene die voor de kinderen van de verzekerde zorgt, werkzaamheden al 
dan niet in loondienst verricht in deze staat  dan wel uit deze staat een pensioen ontvangt 
krachtens het verrichten van werkzaamheden al dan niet in loondienst.  
Artikel SSC.30:  Vergoedingen tussen organen onderling  
1. De krachtens dit hoofdstuk door het orgaan van een staat voor rekening van het org aan van 
een andere staat verleende verstrekkingen worden onderling volledig vergoed.  
 
1260  2. De in lid 1 bedoelde vergoedingen worden vastgesteld en uitbetaald op de wijze die is 
geregeld in bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel], hetzij op basis van documenten betref fende de werkelijk 
gemaakte kosten, of op basis van vaste bedragen voor staten met zodanige juridische of 
administratieve structuren dat toepassing van vergoeding op grond van werkelijk gemaakte kosten 
niet passend is.  
3. De staten of de bevoegde autoritei ten van deze staten kunnen andere wijzen van 
vergoeding vaststellen of van iedere vergoeding tussen de onder hun bevoegdheid vallende organen 
afzien.  
HOOFDSTUK 2: PRESTATIES BIJ ARBEIDSONGEVALLEN EN BEROEPSZIEKTEN  
Artikel SSC.31: Recht op verstrekkingen en  uitkeringen  
1. Onverminderd gunstiger bepalingen in lid  2 en lid 3 zijn artikel SSC.15 [Woonplaats in een 
andere staat dan de bevoegde staat], artikel  SSC.16 [Verblijf in de bevoegde staat terwijl de 
woonplaats in een andere staat ligt — Bijzondere regels  voor gezinsleden van grensarbeiders], lid 1, 
artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat], lid 1, en artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk 
verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een passende behandeling buiten de staat van de 
woonplaats te on dergaan], lid 1, tevens van toepassing op prestaties bij arbeidsongevallen en 
beroepsziekten.  
2. Een persoon die door een arbeidsongeval of beroepsziekte is getroffen en die in een andere 
staat dan de bevoegde staat woont of verblijft, heeft recht op bijzondere verstrekkingen 
overeenkomstig het stelsel voor arbeidsongevallen en beroepsziekten, welke voor rekening van het 
bevoegde orgaan door het orgaan van de woon - of verblijfplaats worden verleend volgens de door 
dit orgaan toegepaste wetgeving, alsof  de betrokkene krachtens die wetgeving verzekerd was.  
3. Het bevoegde orgaan mag de in artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk verstrekkingen te 
ontvangen – Toestemming om een passende behandeling buiten de staat van de woonplaats te 
ondergaan], lid 1, bedo elde toestemming niet weigeren aan een persoon die door een 
arbeidsongeval of een beroepsziekte getroffen is en die recht heeft op prestaties voor rekening van 
dit orgaan, wanneer de voor zijn gezondheidstoestand passende behandeling hem, gelet op zijn 
gezondheidstoestand van dat moment en het te verwachten ziekteverloop, niet binnen een medisch 
verantwoorde termijn kan worden gegeven in staat waar hij woont.  
4. Artikel SSC.19 [Uitkeringen] is tevens van toepassing op prestaties die onder dit hoofdstuk 
vallen. 
Artikel SSC.32:  Kosten voor het vervoer  
1. Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving voorziet in het dragen van de 
kosten van het vervoer van een persoon die door een arbeidsongeval of een beroepsziekte is 
getroffen, naar zijn woonplaats  of naar een ziekenhuis, neemt de kosten van het vervoer van deze 
persoon naar een overeenkomstige plaats in de staat waar de betrokkene woont, voor zijn rekening, 
mits het orgaan vooraf toestemming tot dit vervoer heeft verleend, waarbij het naar behoren 
rekening houdt met de daarvoor geldende redenen. Ten aanzien van grensarbeiders is die 
toestemming niet vereist.  
2. Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving voorziet in het dragen van de 
kosten van het vervoer naar de begraafplaats van het st offelijk overschot van een persoon die is 
overleden bij een arbeidsongeval, neemt de kosten van het vervoer naar een overeenkomstige 
 
1261  plaats in de staat waar de persoon op het tijdstip van het ongeval woonde, voor zijn rekening 
volgens de door dit orgaan to egepaste wetgeving.  
Artikel SSC.33: Prestaties wegens een beroepsziekte ontstaan door werkzaamheden in verschillende 
staten  
Indien een persoon die door een beroepsziekte is getroffen, onder de wetgeving van twee of meer 
staten zodanige werkzaamheden heeft verricht dat deze ziekte daardoor kan zijn ontstaan, worden 
de prestaties waarop de betrokkene of diens nabestaanden aanspraak kunnen maken, uitsluitend 
toegekend op grond van de wetgeving aan de voorwaarden waarvan de betrokkene laatstelijk heeft 
voldaan.  
Artikel SSC.34:  Verergering van een beroepsziekte  
Ingeval een beroepsziekte waarvoor de getroffene op grond van de wetgeving van een staat 
prestaties ontvangen heeft of ontvangt, verergert, zijn de volgende bepalingen van toepassing:  
(a) indien de betrokken e, sedert hij prestaties ontvangt, onder de wetgeving van een andere staat 
geen werkzaamheden, al dan niet in loondienst, heeft verricht die de betreffende 
beroepsziekte kunnen veroorzaken of verergeren, neemt het bevoegde orgaan van de eerste 
staat de kos ten van de prestaties voor zijn rekening volgens de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving, waarbij rekening wordt gehouden met de verergering;  
(b) indien de betrokkene, sedert hij prestaties ontvangt, wel onder de wetgeving van een andere 
staat dergelijke werkz aamheden heeft verricht, neemt het bevoegde orgaan van de eerste 
staat de kosten van de prestaties voor zijn rekening volgens de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving, waarbij het geen rekening houdt met de verergering. Het bevoegde orgaan van de 
tweede sta at kent de betrokkene een aanvulling toe, ter hoogte van het verschil tussen het 
bedrag van de prestaties die na de verergering verschuldigd zijn en het bedrag van de 
prestaties die vóór de verergering op grond van de door dit orgaan toegepaste wetgeving 
verschuldigd zouden zijn geweest, indien de betreffende beroepsziekte zich onder de 
wetgeving van deze staat had voorgedaan;  
(c) de wettelijke voorschriften van een staat inzake vermindering, schorsing of intrekking mogen 
niet worden toegepast ten aanzien van p ersonen die prestaties ontvangen welke 
overeenkomstig punt b)  door de organen van twee staten worden verstrekt.  
Artikel SSC.35: Regels in verband met bijzonderheden van bepaalde wetgevingen  
1. Indien in de staat waar de betrokkene woont of verblijft, geen verzekering tegen 
arbeidsongevallen of beroepsziekten bestaat, of indien een dergelijke verzekering wel bestaat doch 
niet voorziet in een orgaan dat belast is met het verlenen van verstrekkingen, worden deze 
verstrekkingen verleend door het orgaan van de w oon- of verblijfplaats dat met het verlenen van 
verstrekkingen in geval van ziekte belast is.  
2. Indien in de bevoegde staat geen verzekering bestaat tegen arbeidsongevallen of 
beroepsziekten, is het bepaalde in dit hoofdstuk betreffende verstrekkingen nie ttemin van 
toepassing op een persoon die aanspraak kan maken op prestaties bij ziekte, en moederschaps - en 
daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen, overeenkomstig de wetgeving van die staat indien 
de betrokkene getroffen wordt door een arbeidsongeval  of aan een beroepsziekte lijdt, terwijl hij in 
een andere staat woont of verblijft. De kosten worden gedragen door het orgaan dat bevoegd is 
voor de verstrekkingen, overeenkomstig de wetgeving van de bevoegde staat.  
 
1262  3. Artikel SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en gebeurtenissen] geldt voor 
het bevoegde orgaan van een staat wat betreft de gelijkstelling van arbeidsongevallen of 
beroepsziekten die later op grond van de wetgeving van een andere staat zijn ontstaan of 
geconstateerd bij de vaststelling van de mate van ongeschiktheid, het recht op prestaties of de 
hoogte daarvan, mits:   
(a) er ten aanzien van een arbeidsongeval dat of een beroepsziekte die vroeger is ontstaan of 
geconstateerd geen vergoeding is toegekend krachtens de wetgeving  die het orgaan toepast, 
en 
(b) er op grond van de wetgeving van de andere staat waaronder het betrokken arbeidsongeval 
of de betrokken beroepsziekte is ontstaan of geconstateerd, geen vergoeding is toegekend ten 
aanzien van een arbeidsongeval dat of een beroe psziekte die later ontstaan of geconstateerd 
is. 
Artikel SSC.36: Vergoedingen tussen organen onderling  
1. Artikel SSC.30 [Vergoedingen tussen organen onderling] is ook van toepassing op prestaties 
die onder dit hoofdstuk vallen, wanneer vergoeding op basis  van de werkelijke kosten geschiedt.  
2. De staten of de bevoegde autoriteiten van deze staten kunnen andere wijzen van 
vergoeding vaststellen of van iedere vergoeding tussen de onder hun bevoegdheid vallende organen 
afzien.  
HOOFDSTUK 3: UITKERINGEN BIJ OV ERLIJDEN  
Artikel SSC.37: Recht op uitkeringen ingeval het overlijden in een andere staat dan de bevoegde 
staat plaatsvindt, of ingeval de rechthebbende in een andere staat dan de bevoegde staat woont  
1. Indien een verzekerde of een van diens gezinsleden op  het grondgebied van een andere 
staat dan van de bevoegde staat overlijdt, wordt het overlijden geacht te hebben plaatsgevonden in 
de bevoegde staat.  
2. Het bevoegde orgaan is verplicht de uitkeringen bij overlijden welke krachtens de door dit 
orgaan toegepaste wetgeving verschuldigd zijn, toe te kennen, zelfs indien de rechthebbende in een 
andere staat dan de bevoegde staat woont.  
3. De leden 1 en 2 zijn tevens van toepassing indien het overlijden het gevolg is van een 
arbeidsongeval of een beroepszie kte. 
Artikel SSC.38: Verlenen van uitkeringen bij overlijden van een pensioengerechtigde  
1. Bij overlijden van een pensioengerechtigde die recht had op een pensioen krachtens de 
wetgeving van één staat, of op pensioenen krachtens de wetgeving van twee of m eer staten, terwijl 
de pensioengerechtigde woonde in een andere staat dan die van het orgaan dat verantwoordelijk is 
voor de kosten van de op grond van artikel SSC.22 [Geen recht op verstrekkingen krachtens de 
wetgeving van de staat van de woonplaats] en a rtikel SSC.23 [Pensioenen krachtens de wetgeving 
van een of meer andere staten dan de staat van de woonplaats in gevallen waarin er een recht op 
verstrekkingen bestaat in een andere staat dan de staat van de woonplaats] verleende 
verstrekkingen, worden de uitkeringen bij overlijden die krachtens de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving verschuldigd zijn, voor rekening van dat orgaan verstrekt alsof de pensioengerechtigde op 
het tijdstip van overlijden woonde in de staat waar dit orgaan zich bevindt.  
 
1263  2. Lid 1  is van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van een pensioengerechtigde.  
HOOFDSTUK 4: UITKERINGEN BIJ INVALIDITEIT  
Artikel SSC.39: Berekening van uitkeringen bij invaliditeit  
Onverminderd artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken], is de bevoegde  staat, wanneer het bedrag 
van de invaliditeitsuitkeringen krachtens de wetgeving van de op grond van titel II [Vaststelling van 
de toepasselijke wetgeving] van dit protocol bevoegde staat afhankelijk is van de duur van de 
tijdvakken van verzekering, van w erkzaamheden in loondienst, van werkzaamheden anders dan in 
loondienst of van wonen, voor de berekening van het bedrag van de verschuldigde uitkering bij 
invaliditeit niet verplicht rekening te houden met dergelijke tijdvakken die krachtens de wetgeving 
van een andere staat zijn vervuld.   
Artikel SSC.40: Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken  
Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving het verkrijgen, het behoud of het herstel 
van het recht op uitkeringen afhankelijk stelt van d e vervulling van tijdvakken van verzekering of 
wonen, past indien nodig artikel SSC.46 [Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken]  
overeenkomstig toe.   
 Artikel SSC.41: Verergering van invaliditeit  
Bij verergering van de invaliditeit van een  persoon die krachtens dit protocol uitkeringen op grond 
van de wetgeving van een staat geniet, wordt de uitkering overeenkomstig dit hoofdstuk voortgezet, 
rekening houdende met de verergering van de invaliditeit.  
Artikel SSC.42: Omzetting van uitkeringen bij invaliditeit in uitkeringen bij ouderdom  
1. Indien de wetgeving van de staat die de uitkering bij invaliditeit overeenkomstig dit protocol 
betaalt daarin voorziet, worden uitkeringen bij invaliditeit omgezet in uitkeringen bij ouderdom 
overeenkomstig d e voorwaarden van de wetgeving op grond waarvan zij zijn toegekend en met 
inachtneming van hoofdstuk 5 [Ouderdoms - en nabestaandenpensioenen].  
2. Indien een persoon die uitkeringen bij invaliditeit ontvangt, op grond van artikel SSC.45 
[Algemene bepalingen ] aanspraak kan maken op uitkeringen bij ouderdom krachtens de wetgeving 
van een of meer andere staten, blijft elk orgaan dat uitkeringen bij invaliditeit verschuldigd is 
krachtens de wetgeving van de staat, aan die persoon de uitkeringen bij invaliditeit verstrekken 
waarop de betrokkene krachtens de door het betrokken orgaan toegepaste wetgeving recht heeft 
en wel tot het tijdstip waarop lid 1 door dit orgaan kan worden toegepast of, anders, zolang de 
betrokkene voldoet aan de voorwaarden voor het ontvange n van die uitkeringen.  
Artikel SSC.43:  Bijzondere bepalingen voor ambtenaren  
Artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken], artikel SSC.39 [Berekening van uitkeringen bij 
invaliditeit], artikel SSC.41 [Verergering van invaliditeit], artikel SSC.42 [Omzettin g van uitkeringen bij 
invaliditeit in uitkeringen bij ouderdom] en artikel SSC.55 [Bijzondere bepalingen voor ambtenaren], 
leden 2 en 3, zijn van overeenkomstige toepassing op personen die onderworpen zijn aan een 
bijzonder stelsel voor ambtenaren.  
HOOFDST UK 5:  OUDERDOMS - EN NABESTAANDENPENSIOENEN  
 
1264  Artikel SSC.44: Verlof om rekening te houden met tijdvakken voor kinderopvoeding  
1. Indien krachtens de wetgeving van de staat die op grond van titel II [Vaststelling van de 
toepasselijke wetgeving] bevoegd is, g een tijdvak van kinderopvoeding in aanmerking wordt 
genomen, blijft het orgaan van de staat waarvan de wetgeving overeenkomstig titel II [Vaststelling 
van de toepasselijke wetgeving] op de betrokkene van toepassing was omdat deze aldaar, al dan niet 
in loo ndienst, werkzaam was op het tijdstip waarop op grond van die wetgeving de 
inaanmerkingneming van het tijdvak van kinderopvoeding voor het kind in kwestie aanving, 
verantwoordelijk voor de inaanmerkingneming van dat tijdvak als tijdvak van kinderopvoeding op 
grond van de door dat orgaan toegepaste wetgeving, alsof de kinderopvoeding op het grondgebied 
van de desbetreffende staat had plaatsgevonden.  
2. Lid 1 geldt niet indien de wetgeving van een andere staat wegens een al dan niet in 
loondienst uitgeoefende  werkzaamheid op de betrokkene van toepassing is of wordt.  
Artikel SSC.45:  Algemene bepalingen  
1. Alle bevoegde organen stellen het recht op uitkering vast op grond van alle wetgevingen van 
de staten die op de betrokkene van toepassing zijn geweest, indie n een daartoe strekkend verzoek is 
ingediend, tenzij de betrokkene uitdrukkelijk verzoekt om uitstel van de toekenning van de 
uitkeringen bij ouderdom krachtens de wetgeving van een of meer staten.  
2. Indien de betrokkene op een bepaald tijdstip niet of ni et meer voldoet aan de voorwaarden 
van alle wetgevingen van de staten die op hem van toepassing zijn geweest, houden de organen die 
de wetgeving toepassen aan de voorwaarden waarvan wel is voldaan, bij de berekening 
overeenkomstig artikel SSC.47 [Toekennin g van uitkeringen], lid 1, punt a) of b), geen rekening met 
de tijdvakken die zijn vervuld onder de wetgevingen aan de voorwaarden waarvan niet of niet meer 
wordt voldaan, als het rekening houden resulteert in een lager bedrag aan uitkering.   
3. Lid 2 word t dienovereenkomstig toegepast voor zover de betrokkene uitdrukkelijk verzocht 
heeft om uitstel van de toekenning van een of meer ouderdomsuitkeringen.  
4. Een nieuwe berekening wordt ambtshalve uitgevoerd zodra aan de in de andere 
wetgevingen gestelde voo rwaarden is voldaan of indien de betrokkene verzoekt om toekenning van 
een ouderdomsuitkering welke op grond van lid 1 is uitgesteld, tenzij met de tijdvakken die onder 
andere wetgevingen zijn vervuld reeds rekening wordt gehouden overeenkomstig lid 2 of l id 3.  
Artikel SSC.46: Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken  
1. Indien de wetgeving van een staat de toekenning van bepaalde uitkeringen afhankelijk stelt 
van de voorwaarde dat de tijdvakken van verzekering uitsluitend zijn vervuld in specifieke al dan niet 
in loondienst of in een beroep verrichte werkzaamheden waarvoo r een bijzonder stelsel geldt dat op 
personen wordt toegepast die al dan niet in loondienst die specifieke werkzaamheden verrichten, 
houdt het bevoegde orgaan van die staat alleen rekening met de tijdvakken die vervuld zijn onder de 
wetgeving van een ander e staat in het kader van een overeenkomstig stelsel of bij gebreke daarvan, 
in hetzelfde beroep of, in voorkomend geval, van dezelfde al dan niet in loondienst verrichte 
werkzaamheden.  
Indien de betrokkene, met inachtneming van de aldus vervulde tijdvakke n, niet voldoet aan de 
voorwaarden om de betrokken uitkeringen volgens een bijzonder stelsel te ontvangen, worden deze 
in aanmerking genomen bij de toekenning van de uitkeringen volgens het algemene stelsel of, bij 
gebreke daarvan, het stelsel dat, naar ge lang van het geval, van toepassing is op arbeiders, 
 
1265  respectievelijk bedienden, op voorwaarde dat de betrokkene aan een van die stelsels onderworpen 
is geweest.  
2. Tijdvakken van verzekering die zijn vervuld krachtens een bijzonder stelsel van een staat, 
worden in aanmerking genomen bij de toekenning van uitkeringen krachtens het algemene stelsel 
of, bij gebreke daarvan, het stelsel dat, naar gelang van het geval, van toepassing is op arbeiders 
respectievelijk bedienden van een andere staat, op voorwaarde d at de betrokkene bij een van deze 
stelsels aangesloten is geweest, zelfs indien de betrokken tijdvakken in laatstgenoemde staat reeds 
krachtens een bijzonder stelsel in aanmerking zijn genomen.  
3. Indien de wetgeving of een bijzondere regeling van een sta at het verkrijgen, het behoud of 
het herstel van het recht op uitkeringen afhankelijk stelt van de voorwaarde dat de betrokkene 
verzekerd is op het tijdstip van het intreden van de verzekerde gebeurtenis, wordt deze voorwaarde 
geacht te zijn vervuld indien  de betrokkene voorheen op grond van de wetgeving of de bijzondere 
regeling van deze staat verzekerd is geweest en, op het tijdstip van het intreden van de verzekerde 
gebeurtenis, voor hetzelfde risico onder de wetgeving van een andere staat verzekerd is o f, bij 
gebreke daarvan, indien voor hetzelfde risico onder de wetgeving van een andere staat een uitkering 
is verschuldigd. Laatstgenoemde voorwaarde wordt echter geacht te zijn vervuld in de gevallen 
bedoeld in artikel SSC.52 [Tijdvakken van verzekering o f van wonen van minder dan één jaar] .  
Artikel SSC.47:  Toekenning van uitkeringen  
1. Het bevoegde orgaan berekent het bedrag van de verschuldigde uitkering:  
(a) krachtens de door het orgaan toegepaste wetgeving, alleen als uitsluitend op grond van de 
nationale wetgeving is voldaan aan de voorwaarden die recht geven op een uitkering 
(autonome uitkering);  
(b) door eerst een theoretisch bedrag en vervolgens het werkelijke bedrag (uitkering pro rata) als 
volgt te berekenen:   
(i) het theoretische bedrag van de uitk ering is gelijk aan de uitkering waarop de 
betrokkene aanspraak zou kunnen maken indien alle tijdvakken van verzekering of 
wonen die krachtens de wetgevingen van de andere staten vervuld zijn, zouden zijn 
vervuld overeenkomstig de wetgeving die het orgaan op de datum van vaststelling van 
de uitkering toepast. Indien het bedrag van de uitkering volgens deze wetgeving 
onafhankelijk is van de duur van de vervulde tijdvakken, wordt dit bedrag beschouwd 
als het theoretische bedrag;  
(ii) vervolgens stelt het bevoegde  orgaan het werkelijke bedrag van de pro -rata-uitkering 
vast door op het theoretische bedrag het verhoudingsgetal van de duur van de 
tijdvakken van verzekering en/of van wonen die vóór het intreden van de verzekerde 
gebeurtenis krachtens de door het orgaan  toegepaste wetgeving zijn vervuld, en van 
de totale duur van de tijdvakken van verzekering en van wonen die vóór het intreden 
van de verzekerde gebeurtenis krachtens de wetgevingen van alle betrokken staten 
zijn vervuld.  
2. In voorkomend geval past het b evoegde orgaan op het overeenkomstig lid 1, punten a) en 
b), berekende bedrag alle verminderings -, schorsings - of intrekkingsbepalingen toe van de wetgeving 
krachtens welke deze uitkering wordt toegekend, binnen de grenzen van artikel SSC.48 
[Anticumulatie bepalingen] tot en met artikel SSC.50 [Samenloop van een of meer uitkeringen van 
verschillende aard].  
 
1266  3. De betrokkene is gerechtigd om van het bevoegde orgaan van elke staat het hoogste 
uitkeringsbedrag te ontvangen dat overeenkomstig het bepaalde in lid 1, punten a) en b), berekend 
is. 
4. Indien de berekening overeenkomstig lid 1, punt a), in één bepaalde staat altijd als resultaat 
heeft dat de autonome uitkering gelijk is aan of hoger is dan de overeenkomstig lid  1, punt  b), 
berekende pro -rata-uitkering,  ziet het bevoegde orgaan van de pro -rataberekening af op 
voorwaarde dat:  
(a) een dergelijke situatie wordt vermeld in bijlage SSC -4 [Gevallen waarin wordt afgezien 
van berekening pro rata of waarin deze niet van toepassing is], deel 1.  
(b) geen wetgeving van toepassing is die voorziet in anticumulatievoorschriften zoals 
bedoeld in de artikelen SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard] en 
SSC.50 [Samenloop van een of meer uitkeringen van verschillende aard], tenzij de 
voorwaarden van artikel  SSC.50 [ Samenloop van een of meer uitkeringen van 
verschillende aard], lid  2, vervuld zijn;  en  
(c) artikel SSC.52 [Tijdvakken van verzekering of van wonen van minder dan één jaar]  niet 
van toepassing is in verband met tijdvakken die vervuld zijn onder de wetgeving va n 
een andere staat in de specifieke omstandigheden van het geval.   
5. Niettegenstaande de leden 1, 2 en 3 wordt de pro -rataberekening niet toegepast voor 
regelingen waarbij tijdvakken geen rol spelen bij de berekening van de uitkeringen, mits die 
regelingen in bijlage SSC -4 [Gevallen waarin wordt afgezien van berekening pro rata of waarin deze 
niet van toepassing is], deel 2, worden vermeld. In die gevallen heeft de betrokkene recht op de 
uitkering die is berekend in overeenstemming met de wetgeving van de betrokken staat.  
Artikel SSC.48:  Anticumulatiebepalingen  
1. Samenloo p van ouderdoms - en nabestaandenuitkeringen die worden berekend of 
toegekend op basis van tijdvakken van verzekering of wonen welke door eenzelfde persoon zijn 
vervuld, wordt beschouwd als samenloop van uitkeringen van dezelfde aard.  
2. Samenloop van uitk eringen die in de zin van lid 1 niet als uitkeringen van dezelfde aard 
kunnen worden aangemerkt, wordt beschouwd als samenloop van uitkeringen van verschillende 
aard.  
3. De volgende bepalingen zijn van toepassing op in de wetgeving van een staat opgenomen  
anticumulatiebepalingen in geval van samenloop van een ouderdoms - of nabestaandenprestatie 
met een prestatie van dezelfde aard, een prestatie van een andere aard of andere inkomsten:  
(a) het bevoegde orgaan houdt alleen rekening met de in een andere staat ve rworven uitkeringen 
of inkomsten indien de door het orgaan toegepaste wetgeving bepaalt dat met in het 
buitenland verkregen uitkeringen of inkomsten rekening wordt gehouden;  
(b) het bevoegde orgaan houdt rekening met het door een andere staat te betalen bedrag  aan 
uitkeringen vóór aftrek van belastingen, socialezekerheidspremies en andere inhoudingen, 
tenzij de door het orgaan toegepaste wetgeving bepaalt dat de anticumulatievoorschriften na 
die inhoudingen moeten worden toegepast, volgens de voorwaarden en pro cedures van 
bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel];  
 
1267  (c) het bevoegde orgaan houdt geen rekening met het bedrag van de krachtens de wetgeving van 
een andere staat verkregen uitkeringen die worden toegekend op basis van een vrijwillige 
verzekering of vrijwillig voortge zette verzekering;  
(d) indien een enkele staat anticumulatiebepalingen toepast, omdat de betrokkene hetzij 
uitkeringen van dezelfde of van verschillende aard ontvangt overeenkomstig de wetgeving van 
andere staten, hetzij inkomsten ontvangt die zijn verworven i n een andere staat, kan de 
verschuldigde uitkering alleen worden verminderd ter hoogte van het bedrag van dergelijke 
uitkeringen of dergelijke inkomsten.  
Artikel SSC.49:  Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard  
1. In geval van samenloop van uitkeringen  van dezelfde aard die verschuldigd zijn krachtens de 
wetgeving van twee of meer staten, worden de anticumulatievoorschriften waarin de wetgeving van 
een staat voorziet, niet toegepast op een pro -rata-uitkering.  
2. De anticumulatievoorschriften zijn allee n op een onafhankelijke prestatie van toepassing 
indien het een uitkering betreft:  
(a) waarvan het bedrag onafhankelijk is van de duur van de tijdvakken van verzekering of wonen, 
of  
(b) waarvan het bedrag wordt bepaald op basis van een fictief tijdvak dat geacht  wordt te zijn 
vervuld tussen de datum waarop de verzekerde gebeurtenis is ingetreden en een latere 
datum, voor zover die samenvalt:   
(i) met een uitkering van hetzelfde type, tenzij twee of meer staten een overeenkomst 
hebben gesloten om te voorkomen dat hetz elfde fictieve tijdvak meer dan één keer 
wordt meegerekend, of  
(ii) met een uitkering als bedoeld in punt  a).  
De in de punten a) en b) bedoelde uitkeringen en overeenkomsten worden vermeld in bijlage  SSC-5 
[Prestaties en overeenkomsten waarbij artikel SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde 
aard] kan worden toegepast].  
Artikel SSC.50:  Samenloop van een of meer uitkeringen van verschillende aard  
1. Indien het voor het ontvangen van uitkeringen van verschillende aard of andere inkomsten 
vereist is dat de  in de wetgeving van de betrokken staten vastgelegde anticumulatiebepalingen 
worden toegepast op:  
(a) twee of meer onafhankelijke uitkeringen, delen de bevoegde organen de bedragen van de 
uitkering of uitkeringen of andere inkomsten, voor zover in aanmerking genomen, door het 
aantal uitkeringen dat aan die anticumulatiebepalingen is onderworpen;  
de toepassing van deze bepaling mag er evenwel niet toe leiden dat de betrokkene zijn status 
van gepensioneerde wordt ontnomen voor de toepassing van de andere hoofdst ukken van 
deze titel, volgens de voorwaarden en procedures van bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel];  
(b) een of meer pro -rata-uitkeringen, houden de bevoegde organen rekening met de uitkering of 
de uitkeringen of andere inkomsten en alle elementen die zijn vastgest eld voor de toepassing 
van de anticumulatiebepalingen, zulks op basis van de verhouding tussen de tijdvakken van 
 
1268  verzekering of wonen, waarmee rekening is gehouden met artikel SSC.47 [Toekenning van 
uitkeringen], lid 1, punt b), ii);  
(c) een of meer onafhankel ijke uitkeringen en een of meer pro -rata-uitkeringen, passen de 
bevoegde organen punt  a) dienovereenkomstig toe wat betreft de onafhankelijke uitkeringen, 
en punt b) wat betreft de pro -rata-uitkeringen.   
2. Het bevoegde orgaan gaat niet over tot de deling van onafhankelijke uitkeringen indien de 
door het orgaan toegepaste wetgeving voorziet in het in aanmerking nemen van uitkeringen van 
verschillende aard of andere inkomsten, alsmede van alle andere elementen voor de berekening van 
een deel van het bedrag, dat wordt berekend op basis van de verhouding tussen de tijdvakken van 
verzekering of wonen als bedoeld in artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), ii).   
3. De leden 1 en 2 zijn van overeenkomstige toepassing indien de wetgeving van een  of meer 
staten bepaalt dat geen recht op uitkering bestaat indien de betrokkene een uitkering van 
verschillende aard krachtens de wetgeving van een andere staat, of andere inkomsten ontvangt.  
Artikel SSC.51:  Aanvullende bepalingen voor de berekening van de uitkeringen  
1. De berekening van het in artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), 
bedoelde theoretische bedrag en pro -ratabedrag vindt als volgt plaats:  
(a) indien de totale duur van de tijdvakken van verzekering of wonen die vóór het in treden van de 
verzekerde gebeurtenis krachtens de wetgevingen van alle betrokken staten zijn vervuld, 
langer is dan de maximumduur welke de wetgeving van één van deze staten voor het recht op 
een volledige prestatie vereist, houdt het bevoegde orgaan van d eze staat rekening met deze 
maximumduur in plaats van met de totale duur van bedoelde tijdvakken. Deze wijze van 
berekening mag niet tot gevolg hebben dat dit orgaan een uitkering verschuldigd is welke 
hoger is dan de volledige uitkering volgens de door di t orgaan toegepaste wetgeving. Deze 
bepaling geldt niet voor uitkeringen waarvan het bedrag niet afhankelijk is van de duur van de 
verzekering;  
(b) de wijze waarop samenvallende tijdvakken in aanmerking worden genomen, wordt geregeld 
in bijlage SSC -7 [Uitvoeri ngsdeel];  
(c) indien de wetgeving van een staat bepaalt dat voor de berekening van de uitkeringen wordt 
uitgegaan van gemiddelde, pro rata, vaste of toegerekende inkomsten, bijdragen of premies, 
grondslagen voor premies of bijdragen, verhogingen, verdiensten,  andere bedragen of een 
combinatie daarvan, wordt door het bevoegde orgaan:   
(i) de berekeningsgrondslag van de uitkeringen uitsluitend bepaald aan de hand van de 
verzekeringstijdvakken die krachtens de door het orgaan toegepaste wetgeving zijn 
vervuld;  
(ii) het bedrag dat op basis van de tijdvakken van verzekering of wonen die krachtens de 
wetgeving van de andere staten zijn vervuld, bepaald aan de hand van dezelfde 
elementen, als die welke worden bepaald of geconstateerd over de tijdvakken van 
verzekering di e krachtens de door het orgaan toegepaste wetgeving zijn vervuld,  
waar nodig overeenkomstig de procedures die voor de betrokken staat zijn vastgelegd 
in bijlage SSC -6 [Bijzondere bepalingen voor de toepassing van de wetgeving van de 
lidstaten en van het V erenigd Koninkrijk];  
 
1269  (d) indien punt c) niet van toepassing is omdat de wetgeving van een staat bepaalt dat voor de 
berekening van de uitkeringen niet wordt uitgegaan van tijdvakken van verzekering of wonen 
maar van andere, niet -temporele elementen, houdt het  bevoegde orgaan op grond van voor 
ieder onder de wetgeving van een andere staat vervuld tijdvak van verzekering of wonen 
rekening met het geaccumuleerde kapitaal, het als geaccumuleerd beschouwde kapitaal of 
enig ander element dat nodig is voor de bereken ing op grond van de wetgeving die het 
toepast, gedeeld door de overeenkomstige tijdseenheden in de betrokken pensioenregeling.  
2. De voorschriften van de wetgeving van een staat inzake de aanpassing van de voor de 
berekening van de uitkeringen in aanmerki ng genomen elementen aan het loon - of prijsniveau zijn, 
in voorkomend geval, van toepassing op de elementen waarmee het bevoegde orgaan van die staat 
op grond van de krachtens de wetgevingen van andere staten vervulde tijdvakken van verzekering of 
van wone n overeenkomstig lid 1 rekening heeft gehouden.  
Artikel SSC.52: Tijdvakken van verzekering of van wonen van minder dan één jaar  
1. Niettegenstaande artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), is het orgaan 
van een staat niet verplicht uitk eringen toe te kennen met betrekking tot tijdvakken die krachtens de 
door het orgaan toegepaste wetgeving zijn vervuld en die in aanmerking worden genomen bij het 
intreden van de verzekerde gebeurtenis, indien:  
(a) de totale duur van deze tijdvakken minder dan een jaar bedraagt, en  
(b) uitsluitend rekening houdende met deze tijdvakken geen recht op uitkeringen krachtens die 
wetgeving bestaat.   
Voor de toepassing van dit artikel, worden onder “tijdvakken” verstaan alle tijdvakken van 
verzekering, van werkzaamhede n in loondienst, van werkzaamheden anders dan in loondienst, of 
van wonen die recht geven op een uitkering of de betrokken uitkering rechtstreeks verhogen.  
2. Voor de toepassing van artikel  SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), i), houdt 
het bevoegde orgaan van elk van de betrokken staten rekening met de in lid 1 bedoelde tijdvakken.  
3. Ingeval toepassing van lid 1 ertoe zou leiden dat alle organ en van de betrokken staten van 
hun verplichtingen worden ontheven, worden de uitkeringen uitsluitend toegekend krachtens de 
wetgeving van de laatste van die staten aan de voorwaarden waarvan is voldaan, alsof alle vervulde 
tijdvakken van verzekering en van  wonen waarmee overeenkomstig artikel  SSC.7 [Samentelling van 
tijdvakken] en artikel SSC.46 [Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken], leden 1 en 
2, rekening wordt gehouden, krachtens de wetgeving van deze staat waren vervuld.   
4. Dit arti kel is niet van toepassing op de regelingen die worden vermeld in bijlage SSC -4 
[Gevallen waarin wordt afgezien van berekening pro rata of waarin deze niet van toepassing is], deel 
2 [Gevallen waarin artikel 47, lid 5, van toepassing is].  
Artikel SSC.53:  Toekenning van een aanvulling  
1. Een persoon die uitkeringen geniet waarop dit hoofdstuk van toepassing is, mag in de staat 
waar hij woont en krachtens de wetgeving waarvan hem een uitkering verschuldigd is, geen lagere 
uitkering ontvangen dan de minimumui tkering welke door de betrokken wetgeving is vastgesteld 
voor een tijdvak van verzekering of wonen dat gelijk is aan de gezamenlijke tijdvakken welke 
overeenkomstig dit hoofdstuk in aanmerking zijn genomen.  
 
1270  2. Het bevoegde orgaan van die staat betaalt de betrokkene, gedurende de tijd dat deze op het 
grondgebied van die staat woont, een aanvullend bedrag uit dat gelijk is aan het verschil tussen de 
som van de krachtens dit hoofdstuk verschuldigde uitkeringen en het bedrag van de 
minimumuitkering.  
Artikel SS C.54: Herberekening en aanpassing van de uitkeringen  
1. Indien de wijze van vaststelling of de regels voor de berekening van de uitkeringen krachtens 
de wetgeving van een staat worden gewijzigd, of indien een relevante wijziging plaatsvindt in de 
persoonli jke situatie van de betrokkene die krachtens die wetgeving zou leiden tot een aanpassing 
van het bedrag van de uitkering, vindt een herberekening plaats overeenkomstig artikel SSC.47 
[Toekenning van uitkeringen].  
2. Indien echter de prestaties van de betro kken staten door stijging van de kosten van 
levensonderhoud, schommelingen van het niveau van inkomsten of andere redenen voor 
aanpassing, met een bepaald percentage of een vast bedrag worden gewijzigd, wordt dit percentage 
of bedrag rechtstreeks in de ove reenkomstig artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen] 
vastgestelde uitkeringen verwerkt, zonder dat een herberekening behoeft plaats te vinden.  
Artikel SSC.55:  Bijzondere bepalingen voor ambtenaren  
1. De artikelen SSC.7 [Samentelling van tijdvakken], SS C.45 Algemene bepalingen], SSC.46 
[Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken], lid 3, en SSC.47 [Toekenning van 
uitkeringen] tot en met SSC.54 [Herberekening en aanpassing van de uitkeringen] zijn van 
overeenkomstige toepassing op personen d ie onderworpen zijn aan een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren.  
2. Indien evenwel de wetgeving van een staat het verkrijgen, het vaststellen, het behoud of het 
herstel van het recht op prestaties krachtens een bijzonder stelsel voor ambtenaren afhankelijk s telt 
van de voorwaarde dat alle tijdvakken van verzekering zijn vervuld in het kader van een of meer 
bijzondere stelsels voor ambtenaren in die staat of van de voorwaarde dat zij door de wetgeving van 
die staat met dergelijke tijdvakken gelijkgesteld worde n, neemt het bevoegde orgaan van de 
betrokken staat uitsluitend de tijdvakken in aanmerking die krachtens de door het orgaan 
toegepaste wetgeving kunnen worden erkend.  
Indien, nadat de aldus vervulde tijdvakken in aanmerking zijn genomen, de betrokkene ni et voldoet 
aan de voor het recht op genoemde prestaties gestelde voorwaarden, wordt met deze tijdvakken 
rekening gehouden voor de toekenning van prestaties volgens het algemene stelsel of, bij gebreke 
daarvan, volgens het stelsel van toepassing op arbeider s respectievelijk bedienden.  
3. Indien de prestaties overeenkomstig de wetgeving van een staat op grond van een bijzonder 
stelsel voor ambtenaren worden berekend op basis van het laatste salaris of de laatste salarissen die 
tijdens een referentietijdvak werden ontvangen, neemt het bevoeg de orgaan van die staat bij de 
berekening alleen de naar behoren geherwaardeerde salarissen in aanmerking die werden 
ontvangen gedurende het tijdvak of de tijdvakken waarin de betrokkene onder die wetgeving viel.  
HOOFDSTUK 6:  WERKLOOSHEIDSUITKERINGEN  
Artikel SSC.56: Specifieke bepalingen voor de samentelling van tijdvakken van verzekering, van 
werkzaamheden in loondienst of van werkzaamheden anders dan in loondienst  
1. Het bevoegde orgaan van een staat waarvan de wetgeving het verkrijgen, het behoud, het 
herstel of de duur van het recht op uitkering afhankelijk stelt van de vervulling van tijdvakken van 
 
1271  verzekering, van werkzaamheden in loondienst of van werkzaamheden anders dan in loondienst, 
houdt, voor zover nodig, rekening met de krachtens de wetgeving  van elke andere staat vervulde 
tijdvakken van verzekering, van werkzaamheden in loondienst of van werkzaamheden anders dan in 
loondienst, alsof deze tijdvakken overeenkomstig de door dat orgaan toegepaste wetgeving waren 
vervuld.  
Wanneer echter de toepass elijke wetgeving het recht op uitkering afhankelijk stelt van de vervulling 
van tijdvakken van verzekering, worden de krachtens de wetgeving van een andere staat vervulde 
tijdvakken van werkzaamheden in loondienst of van werkzaamheden anders dan in loondie nst 
slechts in aanmerking genomen op voorwaarde dat deze tijdvakken als tijdvakken van verzekering 
aangemerkt zouden zijn als zij overeenkomstig de toepasselijke wetgeving waren vervuld.  
2. De toepassing van lid 1 wordt afhankelijk gesteld van de voorwaard e dat de betrokkene 
laatstelijk, overeenkomstig de wetgeving op grond waarvan de uitkeringen worden aangevraagd, het 
volgende heeft vervuld:  
(a) tijdvakken van verzekering, indien deze wetgeving tijdvakken van verzekering vereist;  
(b) tijdvakken van werkzaamheden in loondienst, indien deze wetgeving tijdvakken van 
werkzaamheden in loondienst vereist; of  
(c) tijdvakken van werkzaamheden anders dan in loondienst, indien deze wetgeving tijdvakken 
van werkzaamheden anders dan in loondienst vereist.  
Artikel SSC.57: Berekening van werkloosheidsuitkeringen  
1. Wanneer voor de berekening van werkloosheidsuitkeringen wordt uitgegaan van het 
vroegere loon of beroepsinkomen van de betrokkene, houdt de bevoegde staat uitsluitend rekening 
met het loon of het beroepsinkomen da t de betrokkene heeft genoten op basis van zijn laatste 
werkzaamheden, al dan niet in loondienst, die hij onder de wetgeving van de bevoegde staat heeft 
verricht.  
2. Wanneer de door de bevoegde staat toegepaste wetgeving voorziet in een specifieke 
referent ieperiode voor de vaststelling van het loon of het beroepsinkomen dat wordt gebruikt voor 
de berekening van de uitkering, en de betrokkene gedurende die gehele referentieperiode of een 
gedeelte daarvan onder de wetgeving van een andere staat viel, houdt de  bevoegde staat alleen 
rekening met het loon of het beroepsinkomen dat hij heeft genoten tijdens zijn laatste 
werkzaamheden, al dan niet in loondienst, die hij onder die wetgeving heeft verricht.  
HOOFDSTUK 7:  UITKERINGEN BIJ VERVROEGDE UITTREDING  
Artikel SSC.58: Uitkeringen  
Indien de toepasselijke wetgeving het recht op uitkeringen bij vervroegde uittreding afhankelijk stelt 
van de vervulling van tijdvakken van verzekering, van werkzaamheden in loondienst of van 
werkzaamheden anders dan in loondienst, is a rtikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken] niet van 
toepassing.  
TITEL IV: DIVERSE BE PALINGEN  
 
1272  Artikel SSC.59:  Samenwerking  
1. De bevoegde autoriteiten van de staten stellen het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie 
van de sociale zekerheid in kennis van alle wijzigingen in hun wetgeving met betrekking tot de onder 
artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer] vallende takken van de sociale zekerheid die relevant zijn 
voor of van invloed kunnen zijn op de tenuitvoerlegging van dit protocol.  
2. Tenzij in dit pro tocol wordt bepaald dat dergelijke informatie ter kennis van het 
Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid moet worden gebracht, delen de 
bevoegde autoriteiten van de staten elkaar de maatregelen mee die ter uitvoering van dit protoc ol 
zijn genomen en die niet op grond van lid 1 ter kennis zijn gebracht en die relevant zijn voor de 
uitvoering van het protocol.  
3. Bij de toepassing van dit protocol zijn de autoriteiten en organen van de lidstaten en van het 
Verenigd Koninkrijk elkaar behulpzaam als betrof het de toepassing van hun eigen wetgeving. De 
wederzijdse administratieve bijstand van genoemde autoriteiten en organen is in principe kosteloos. 
Het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid bepaalt evenwel de aard van 
de te vergoeden uitgaven en de drempels waarboven een vergoeding moet plaatsvinden.  
4. Voor de toepassing van dit protocol kunnen de autoriteiten en de organen van de staten zich 
rechtstreeks met elkaar en met de betrokkenen of hun gemachtigden i n verbinding stellen.  
5. De organen en de personen die onder dit protocol vallen, zijn met het oog op de goede 
toepassing van dit protocol verplicht elkaar inlichtingen te verstrekken en samen te werken.  
De organen reageren, overeenkomstig het beginsel van  goed bestuur, binnen een redelijke termijn 
op alle aanvragen en verstrekken de betrokkenen daartoe alle informatie die nodig is om de hun 
door dit protocol verleende rechten uit te oefenen.  
De betrokkenen moeten de organen van de bevoegde staat en van de staat van de woonplaats zo 
spoedig mogelijk in kennis stellen van iedere verandering in hun persoonlijke of gezinssituatie die 
gevolgen heeft voor hun rechten op de prestaties waarin dit protocol voorziet.  
6. Indien niet wordt voldaan aan de informatiepli cht als bedoeld in lid 5, derde alinea, kunnen 
overeenkomstig het nationaal recht evenredige maatregelen worden getroffen. Deze maatregelen 
zijn gelijkwaardig aan de maatregelen die in soortgelijke onder de nationale rechtsorde vallende 
situaties van toepa ssing zijn en mogen in de praktijk de uitoefening van de door dit protocol aan de 
betrokkenen verleende rechten niet onmogelijk of buitengewoon moeilijk maken.  
7. Als zich bij de uitlegging en de toepassing van dit protocol moeilijkheden voordoen die de 
rechten van onder het protocol vallende personen in gevaar kunnen brengen, neemt het orgaan van 
de bevoegde staat of van de staat van de woonplaats, contact op met het orgaan of de organen van 
de andere betrokken staat of staten. Als er niet binnen een rede lijke termijn een oplossing wordt 
gevonden, kan een Partij verzoeken om overleg in het kader van het Gespecialiseerd Comité voor 
coördinatie van de sociale zekerheid.  
8. De autoriteiten, organen en rechterlijke instanties van een staat mogen verzoekschrif ten of 
andere documenten die hun toegezonden worden, niet afwijzen op grond van het feit dat zij zijn 
opgesteld in een officiële taal van de Unie, waaronder het Engels.  
 
1273  Artikel SSC.60:  Gegevensverwerking  
1. De staten maken in toenemende mate gebruik van nieuwe technologieën voor de 
uitwisseling van, de toegang tot en de verwerking van de voor de toepassing van dit protocol 
noodzakelijke gegevens.  
2. Elke staat is verantwoordelijk voor het beheer van het eigen gedeelte van de diensten voor 
elektronische ge gevensverwerking.  
3. Een elektronisch document dat overeenkomstig het protocol en bijlage SSC -7 
[Uitvoeringsdeel] is verzonden of uitgebracht, mag door geen enkele autoriteit of orgaan van een 
andere staat geweigerd worden op grond van het feit dat het doc ument langs elektronische weg is 
ontvangen, zodra het ontvangende orgaan heeft verklaard elektronische documenten te kunnen 
ontvangen. Het reproduceren en opslaan van deze documenten wordt geacht een juiste en 
nauwkeurige weergave te leveren van het origin ele document of van de informatie waarop dat 
betrekking heeft, tenzij het tegendeel is bewezen.  
4. Een elektronisch document wordt als geldig beschouwd als het computersysteem waarin dit 
document is opgeslagen de noodzakelijke beveiligingen bevat tegen wij ziging of openbaarmaking 
van, of toegang van onbevoegden tot de opgeslagen gegevens. De opgeslagen gegevens moeten te 
allen tijde in een rechtstreeks leesbare vorm kunnen worden omgezet.  
Artikel SSC.61:  Vrijstelling  
1. Iedere vrijstelling of verlaging va n belastingen, retributies, zegelrechten, griffie - of 
registratierechten waarin bij de wetgeving van een staat is voorzien voor bescheiden of documenten 
die ter uitvoering van de wetgeving van die staat dienen te worden overgelegd, geldt tevens voor 
overee nkomstige bescheiden of documenten die ter uitvoering van de wetgeving van een andere 
staat of van dit protocol dienen te worden overgelegd.  
2. Alle akten, documenten of bescheiden van welke aard dan ook die voor de toepassing van 
dit protocol dienen te wo rden overgelegd, zijn vrijgesteld van legalisatie door diplomatieke of 
consulaire autoriteiten.  
Artikel SSC.62:  Aanvragen, verklaringen of beroepschriften  
Aanvragen, verklaringen of beroepschriften die ter uitvoering van de wetgeving van een staat binnen 
een bepaalde termijn moeten worden ingediend bij een autoriteit, een orgaan of een rechterlijke 
instantie van die staat, zijn ontvankelijk indien zij binnen dezelfde termijn bij een overeenkomstige 
autoriteit, orgaan of rechterlijke instantie van een ander e staat worden ingediend. In dat geval doet 
de autoriteit, het orgaan of de rechterlijke instantie waarop aldus een beroep wordt gedaan, deze 
aanvragen, verklaringen of beroepschriften onverwijld toekomen aan de bevoegde autoriteit, het 
bevoegde orgaan of de bevoegde rechterlijke instantie van de eerstgenoemde staat, hetzij 
rechtstreeks, hetzij door bemiddeling van de bevoegde autoriteiten van de betrokken staten. De 
datum waarop die aanvragen, verklaringen of beroepschriften bij een autoriteit, een orgaan of een 
rechterlijke instantie van de andere staat zijn ingediend, wordt beschouwd als de datum waarop 
deze zijn ingediend bij de bevoegde autoriteiten, het bevoegde orgaan of de bevoegde rechterlijke 
instantie.  
Artikel SSC.63:  Geneeskundige onderzoeken  
1. Geneeskundige onderzoeken waarin de wetgeving van een staat voorziet, kunnen op 
verzoek van het bevoegde orgaan op het grondgebied van een andere staat worden verricht door 
 
1274  het orgaan van de woon - of verblijfplaats van de rechthebbende op prestaties, op d e wijze als 
bepaald in bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel] of op een tussen de bevoegde autoriteiten van de 
betrokken staten overeengekomen wijze.  
2. Geneeskundig onderzoeken die op de in lid 1 genoemde wijze zijn verricht, worden geacht te 
zijn verricht op he t grondgebied van de bevoegde staat.   
Artikel SSC.64: Inning van premies of bijdragen en terugvordering van prestaties  
1. Premies of bijdragen die aan een orgaan van een staat verschuldigd zijn, en prestaties die 
ten onrechte door een orgaan van een staat  zijn verleend, kunnen in een andere staat worden geïnd, 
respectievelijk teruggevorderd, volgens de procedures en met de waarborgen en voorrechten die 
van toepassing zijn op de inning van premies of bijdragen die verschuldigd zijn aan, en de 
terugvordering  van prestaties die ten onrechte zijn verleend door, het overeenkomstige orgaan van 
laatstbedoelde staat.   
2. Voor tenuitvoerlegging vatbare beslissingen van rechterlijke en overheidsinstanties 
betreffende de inning van premies of bijdragen, renten en alle  andere kosten of de terugvordering 
van krachtens de wetgeving van een staat ten onrechte verleende prestaties, worden op verzoek van 
het bevoegde orgaan in een andere staat erkend en ten uitvoer gelegd binnen de grenzen en volgens 
de procedures waarin de wetgeving voorziet en volgens alle andere procedures die van toepassing 
zijn op gelijkaardige beslissingen van die staat. Deze beslissingen worden door het bevoegde orgaan 
uitvoerbaar in die staat verklaard voor zover de wetgeving en alle andere procedures  van die staat 
dit vereisen.   
3. In geval van gedwongen tenuitvoerlegging, faillissement of akkoord genieten de vorderingen 
van het orgaan van een staat in een andere staat dezelfde voorrechten als die welke de wetgeving 
van laatstbedoelde staat toekent aan vorderingen van dezelfde aard.   
4. De wijze van toepassing van dit artikel, inclusief de te vergoeden kosten, wordt geregeld in 
bijlage SSC -7 [Uitvoeringsdeel] of, voor zover nodig en bij wijze van aanvulling, door middel van 
overeenkomsten tussen de s taten.   
Artikel SSC.65:  Rechten van de organen  
1. Indien prestaties worden genoten krachtens de wetgeving van een staat naar aanleiding van 
schade die voortvloeit uit een in een andere staat voorgevallen gebeurtenis, worden de eventuele 
rechten die het orgaan dat de prestaties verschuldigd is, heeft ten o pzichte van een derde die 
verplicht is de schade te vergoeden, als volgt geregeld:  
(a) indien het orgaan dat de prestaties verschuldigd is krachtens de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving in de rechten treedt die de rechthebbende ten opzichte van die derde h eeft, erkent 
elke staat die subrogatie;  
(b) indien het orgaan dat de prestaties verschuldigd is, een onmiddellijk recht ten opzichte van de 
derde heeft, erkent elke staat dat recht.   
2. Indien prestaties worden genoten krachtens de wetgeving van een staat naar  aanleiding van 
schade die voortvloeit uit een in een andere staat voorgevallen gebeurtenis, gelden de in genoemde 
wetgeving voorkomende bepalingen die aangeven in welke gevallen de werkgevers of de bij hen 
werkzaam zijnde werknemers zijn ontheven van de a ansprakelijkheid naar burgerlijk recht ten 
opzichte van de rechthebbende op prestaties of het bevoegde orgaan.  
 
1275  Lid 1 is tevens van toepassing op de eventuele rechten die het orgaan dat de prestaties verschuldigd 
is, heeft ten opzichte van werkgevers of de  bij deze werkgevers werkzaam zijnde werknemers, in de 
gevallen waarin zij niet van hun aansprakelijkheid zijn ontheven.  
3. Indien twee of meer staten of de bevoegde autoriteiten van deze staten overeenkomstig 
artikel SSC.30 [Vergoedingen tussen organen o nderling], lid 3, of artikel SSC.36 [Vergoedingen tussen 
organen onderling], lid 2,  een overeenkomst hebben gesloten waarbij van vergoeding tussen de 
onder hun bevoegdheid vallende organen wordt afgezien, of indien de vergoeding niet afhangt van 
het bedrag  van de daadwerkelijk verrichte prestaties, worden de eventuele rechten ten opzichte van 
een aansprakelijke derde als volgt geregeld:   
(a) indien het orgaan van de staat van de woon - of verblijfplaats prestaties verleent aan een 
persoon voor schade die op het grondgebied van die staat is ontstaan, oefent bedoeld orgaan 
overeenkomstig de door dit orgaan toegepaste wetgeving het recht van subrogatie of 
rechtstreekse vordering uit jegens de schadeplichtige derde;  
(b) voor de toepassing van het bepaalde in punt  a) word t:  
(i) de rechthebbende op prestaties geacht te zijn aangesloten bij het orgaan van de 
woon - of verblijfplaats, en  
(ii) bedoeld orgaan aangemerkt als het orgaan dat de prestaties verschuldigd is.  
(c) De leden 1 en 2 blijven van toepassing ten aanzien van prestaties die niet vallen onder de 
overeenkomst waarbij wederzijds van vergoeding wordt afgezien, of waarvoor de vergoeding 
niet afhangt van het bedrag van de daadwerkelijk verrichte prestaties.   
Artikel SSC.66:  Tenuitvoerlegging van wetgeving  
De bijzonderheden voo r de tenuitvoerlegging van de wetgevingen van bepaalde staten staan in 
bijlage SSC -6 [Bijzondere bepalingen voor de toepassing van de wetgeving van de lidstaten en van 
het Verenigd Koninkrijk].  
TITEL V: SLOTBEPALIN GEN  
Artikel SSC.67: Bescherming van individuele rechten  
1. Conform hun interne recht waarborgen de Partijen dat de bepalingen van het protocol 
betreffende de coördinatie van de sociale zekerheid rechtskracht hebben, het rechtstreeks, hetzij 
middels interne omzettingswetgeving, zodat natuurli jke of rechtspersonen zich voor het gerecht, 
tribunalen en bestuursrechtelijke instanties hierop kunnen beroepen.  
2. De Partijen zorgen ervoor dat natuurlijke en rechtspersonen over middelen beschikken om 
hun rechten uit hoofde van dit protocol doeltreffen d te beschermen, zoals de mogelijkheid om een 
klacht in te dienen bij bestuursrechtelijke instanties of om een gerechtelijke procedure aanhangig te 
maken bij een bevoegde rechterlijke instantie teneinde tot een doeltreffende voorziening in rechte 
te komen.  
Artikel SSC.68:  Wijzigingen  
Het Gespecialiseerd Comité voor coördinatie van de sociale zekerheid kan de bijlagen en 
aanhangsels bij dit protocol wijzigen.   
 
1276  Artikel SSC.69: Opzegging van dit protocol  
Onverminderd artikel FINPROV.8 [Opzegging] kan elke Par tij dit protocol te allen tijde opzeggen door 
daarvan langs diplomatieke weg schriftelijk kennisgeving te doen. In dat geval houdt dit protocol op 
van kracht te zijn op de eerste dag van de negende maand volgende op de datum van kennisgeving.  
Artikel SSC.7 0:  Vervalbepaling  
1. Dit protocol vervalt vijftien jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst.   
2. Uiterlijk 12 maanden voordat dit protocol overeenkomstig lid 1 ophoudt van toepassing te 
zijn, stelt een Partij de andere Partij in kennis van haar wens onderhandelingen te openen met het 
oog op de sluiting van een bijgewerkt protocol.  
Artikel SSC.71:  Re gelingen na opzegging  
Wanneer dit protocol ophoudt van toepassing te zijn overeenkomstig artikel SSC.69 [Opzegging van 
het protocol], artikel SSC.70 [Vervalbepaling] of artikel FINPROV.8 [Opzegging], blijven de rechten 
van verzekerden die zijn gebaseerd o p vervulde tijdvakken of feiten of gebeurtenissen die zich 
hebben voorgedaan voordat dit protocol niet meer van toepassing was, behouden. De 
Partnerschapsraad kan tijdig, voordat dit protocol ophoudt van toepassing te zijn, aanvullende 
regelingen vaststell en met passende vervolg - en overgangsregelingen.   
 
1277  BIJLAGE  SSC-1 BEPAALDE UITKERINGEN WAAROP HET PROTOCOL NIET VAN TOEPASSING IS  
Deel  1: Bijzondere, niet op premie - of bijdragebetaling berustende uitkeringen (artikel SSC.3 
[Materiële werkingsssfeer], lid 4,  punt a))  
(i) VERENIGD KONINKRIJK  
(a) Pensioenuitkering van de staat (State Pension Credit Act 2002 (Wet op de pensioenuitkeringen 
van de staat 2002) en State Pension Credit Act (Northern Ireland) 2002 (Wet op de 
pensioenuitkeringen van de staat (Noord -Ierland) (2 002)).  
(b) Op het inkomen gebaseerde toelagen voor werkzoekenden (Jobseekers Act 1995 (Wet 
werkzoekenden 1995) en Jobseekers (Northern Ireland) Order 1995 (Besluit werkzoekenden 
(Noord -Ierland) 1995)).  
(c) Onderhoudsuitkering voor gehandicapten, mobiliteitscomponent (Social Security 
Contributions and Benefits Act 1992 (Wet op de bijdragen en uitkeringen in het kader van de 
sociale zekerheid 1992) en Social Security Contributions and Benefits (Northern Ireland) Act 
1992 (Wet op de bijdragen en uitk eringen in het kader van de sociale zekerheid (Noord -
Ierland) 1992)).  
(d) Persoonlijke onafhankelijkheidsuitkering, mobiliteitscomponent (Welfare Reform Act 2012 
(Part 4) (Bijstandsherzieningswet 2007 (deel 4)) en Welfare Reform (Northern Ireland) Order 
2015 ( Part 5) (Besluit bijstandsherziening (Noord -Ierland) 2015 (deel 5)).  
(e) Werk en inkomensgerelateerde steun (Welfare Reform Act 2007 (Bijstandsherzieningswet 
2007) en Welfare Reform Act (Northern Ireland) 2007 (Bijstandsherzieningswet (Noord -
Ierland) 2007)).  
(f) Uitkering voor voeding voor jonge kinderen (Welfare Foods (Best Start Foods) (Scotland) 
Regulations 2019 (Regeling voedingsbijstand (voeding voor jonge kinderen) 2019) (SSI 
2019/193)).  
(g) “Best Start” -toelagen(zwangerschaps - en babytoelage, kinderopvangtoelage , schooltoelage) 
(The Early Years Assistance (Best Start Grants) (Scotland) Regulations 2018 (SSI 2018/370)).  
(h) Uitvaartuitkering (Funeral Expense Assistance (Scotland) Regulations 2019 (Regeling inzake 
bijstand voor uitvaartkosten (Schotland) 2018) (SSI 201 9/292)).  
(ii) LIDSTATEN  
OOSTENRIJK  
Compenserende aanvulling (Federale wet van 9 september 1955 betreffende de algemene sociale 
verzekering — ASVG, Federale wet van 11 oktober 1978 betreffende de sociale verzekering voor 
personen werkzaam in de handel — GSVG, en Federale wet van 11 oktober 1 978 betreffende de 
sociale verzekering voor landbouwers — BSVG).  
BELGIË  
(a) De inkomensvervangende tegemoetkoming (wet van 27 februari 1987).  
(b)  Inkomensgarantie voor ouderen (Wet van 22 maart 2001).  
 
1278  BULGARIJE  
Sociaal pensioen voor ouderen (artikel 89 van de Socialeverzekeringswet).  
CΥΡRUS  
(a) Sociaal pensioen (Wet op het sociaal pensioen van 1995 (Wet 25(I)/95), zoals gewijzigd).  
(b) Uitkering voor ernstig motorisch gehandicapten (Besluiten van de ministerraad nr. 38 210 van 
16 oktober 1992, nr. 41370 van 1 augustus 1994, nr. 46183 van 11 juni 1997, en nr. 53675 van 
16 mei 2001).  
(c) Speciale toelage voor blinden (Wet op de speciale toelagen van 1996 (Wet 77(I)/96), zoals 
gewijzigd).  
TSJECHIË  
Sociale uitkering (Wet op de  openbare sociale bijstand nr. 117/1995 Sb.)  
DENEMARKEN  
Huisvestingskosten van gepensioneerden (Wet op de steun voor individuele huisvesting, 
gecodificeerd bij Wet nr. 204 van 29 maart 1995).  
ESTLAND  
(a) Uitkering voor gehandicapte volwassenen (Wet betreffende de sociale uitkeringen voor 
gehandicapten van 27 januari 1999).  
(b) Werkloosheidsuitkering van de staat (Wet arbeidsmarktdiensten en -ondersteuning van 29 
september 2005).  
FINLAND  
(a) De huisvestingstoelage voor gepensioneerden (Wet op de huisvesting stoelage voor 
gepensioneerden, 571/2007).  
(b) Werkgelegenheidsuitkering (Wet betreffende de werkloosheidsuitkeringen 1290/2002).  
(c) Bijzondere bijstand voor immigranten (Wet op de bijzondere bijstand voor immigranten, 
1192/2002).  
FRANKRIJK  
(a) Aanvullende uitkeringen van:  
(i) het Speciaal Fonds voor invaliden, en  
(ii) het Solidariteitsfonds voor ouderen, met betrekking tot verworven rechten  
(Wet van 30 juni 1956, gecodificeerd in boek VIII van het Wetboek betreffende de sociale zekerheid).  
(b) Uitkering voor gehandicapte volwassenen (Wet van 30 juni 1975, gecodificeerd in boek VIII 
van het Wetboek betreffende de sociale zekerheid).  
 
1279  (c) Bijzondere uitkering (Wet van 10 juli 1952, gecodificeerd in boek VIII van de 
Socialezekerheidswet) met betrekking tot verwor ven rechten.  
(d) Solidariteitsuitkering voor ouderen (verordening van 24 juni 2004, gecodificeerd in boek VIII 
van het Wetboek betreffende de sociale zekerheid) per 1 januari 2006.  
DUITSLAND  
(a) Minimuminkomen voor ouderen en voor personen met verminderde verdie ncapaciteit uit 
hoofde van hoofdstuk 4 van boek XII van het Sociaal Wetboek.  
(b) Uitkeringen ter dekking van eerste levensbehoeften in het kader van de basisvoorziening voor 
werkzoekenden, tenzij met betrekking tot deze uitkeringen voldaan wordt aan de 
voorwaa rden om in aanmerking te komen voor een tijdelijke aanvullende uitkering na 
ontvangst van een werkloosheidsuitkering (artikel 24, lid 1, van Deel II van het Sociaal 
Wetboek).  
GRIEKENLAND  
Bijzondere prestaties voor ouderen (Wet nr. 1296/82).  
HONGARIJE  
(a) Invaliditeitsrente (Besluit nr. 83/1987 (XII 27) van de Raad van ministers betreffende de 
invaliditeitsrente).  
(b) Niet op premie - of bijdragebetaling berustende ouderdomsuitkering (Wet III op de sociale 
administratie en de sociale uitkeringen van 1993).  
(c) Vervoersuitkering (Regeringsbesluit nr. 164/1995 (XII 27) betreffende vervoersuitkeringen 
voor personen met een ernstige lichamelijke handicap).  
IERLAND  
(a) Uitkering voor werkzoekenden (Geconsolideerde Wet van 2005 op de sociale zekerheid en de 
sociale dien sten, deel 3, hoofdstuk 2).  
(b) Niet op bijdrage - of premiebetaling berustend overheidspensioen (gecodificeerde wet van 
2005 op de sociale zekerheid en sociale diensten (Social Welfare Consolidation Act 2005), deel 
3, hoofdstuk 4).  
(c) Niet op bijdrage - of premie betaling berustend weduwen - en weduwnaarspensioen (Social 
Welfare Consolidation Act 2005, deel 3, hoofdstuk 6).  
(d) Invaliditeitsuitkering (gecodificeerde wet van 2005 op de sociale zekerheid en sociale diensten 
(Social Welfare Consolidation Act 2005), deel 3,  hoofdstuk 10).  
(e) Mobiliteitstoelage (Health Act 1970, artikel 61).  
(f) Blindenpensioen (Geconsolideerde Wet van 2005 op de sociale zekerheid en de sociale 
diensten, deel 3, hoofdstuk 5).  
ITALIË  
(a) Sociaal pensioen voor personen zonder inkomsten (Wet nr. 153 van  30 april 1969).  
 
1280  (b) Pensioenen, uitkeringen en vergoedingen voor niet -oorlogsinvaliden of -gehandicapten (Wet 
nr. 118 van 30 maart 1971, Wet nr. 18 van 11 februari 1980 en Wet nr. 508 van 23 november 
1988).  
(c) Pensioen en vergoedingen voor doofstommen (Wet nr. 3 81 van 26 mei 1970 en Wet nr. 508 
van 23 november 1988).  
(d) Pensioenen en vergoedingen voor niet -oorlogsblinden (Wet nr. 382 van 27 mei 1970 en Wet 
nr. 508 van 23 november 1988).  
(e) De aanvulling op het minimumpensioen (Wet nr. 218 van 4 april 1952, Wet nr. 638 van 11 
november 1983 en Wet nr. 407 van 29 december 1990).  
(f) Aanvullingen op de invaliditeitsuitkering (Wet nr. 222 van 12 juni 1984).  
(g) Sociale toelage (Wet nr. 335 van 8 augustus 1995).  
(h) Sociaal supplement (artikel 1, leden 1 en 12, van Wet nr. 544 van 29 de cember 1988 en 
achtereenvolgende wijzigingen).  
LETLAND  
(a) Overheidsprestatie in het kader van de sociale zekerheid (Socialebijstandswet van 1 januari 
2003).  
(b) Uitkering als tegemoetkoming in de vervoerskosten van gehandicapten met een beperkte 
mobiliteit (We t op de sociale bijstand van 1 januari 2003).  
LITOUWEN  
(a) Socialebijstandspensioen (Wet op de sociale overheidsuitkeringen van 2005, artikel 5).  
(b) Steunvergoeding (Wet op de sociale overheidsuitkeringen van 2005, artikel 15).  
(c) Bijzondere vervoersvergoeding voor gehandicapten met mobiliteitsproblemen (Wet op de 
vervoersvergoeding van 2000, artikel 7).  
LUXEMBURG  
Inkomenssteun voor ernstig gehandicapten (artikel 1, lid 2, van de Wet van 12 september 2003), met 
uitzondering van pe rsonen die officieel als gehandicapte werknemers erkend zijn en werkzaam zijn 
op de gewone arbeidsmarkt of in een beschermde omgeving.  
MALTA  
(a) Aanvullende uitkering (artikel 73 van de Wet op de sociale zekerheid (Hoofdstuk 318) van 
1987).  
(b) Ouderdomspensioen  (Social Security Act (Cap. 318) van 1987).  
NEDERLAND  
(a) Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten van 24 april 1997 (Wet Wajong).  
(b) Toeslagenwet van 6 november 1986 (TW).  
POLEN  
 
1281  Sociaal pensioen (Wet op de sociale pensioenen van 27 juni 2003).  
PORTUGAL  
(a) Niet op bijdrage - of premiebetaling berustend ouderdoms - en invaliditeitspensioen 
(Wetsbesluit nr. 464/80 van 13 oktober 1980).  
(b) Het niet op bijdrage - of premiebetaling berustende weduwepensioen (Reglement nr. 52/81 
van 11 november 1981).  
(c) Solidar iteitstoeslag voor bejaarden (Wetsbesluit nr.  232/2005 van 29  december  2005, 
gewijzigd bij Wetsbesluit nr.  236/2006 van 11  december  2006).  
SLOWAKIJE  
(a) Vóór 1 januari 2004 toegekende aanpassingen van pensioenen die de enige bron van 
inkomsten vormen.  
(b) Vóór 1 januari 2004 toegekende sociale pensioenen.  
SLOVENIË  
(a) Staatspensioen (Wet op de pensioen - en arbeidsongeschiktheidsverzekering van 23 december 
1999).  
(b) Inkomenssteun voor gepensioneerden (Wet op de pensioen - en 
arbeidsongeschiktheidsverzekering van 23 december 1999).  
(c) Onderhoudsuitkering (Wet op de pensioen - en arbeidsongeschiktheidsverzekering van 23 
december 1999).  
SPANJE  
(a) Gegarandeerd minimuminkomen (Wet nr. 13/82 van 7 april 1982).  
(b) Bijstandsuitkeringen voor ouderen en arbeidsongeschikte invaliden  (Koninklijk Decreet nr. 
2620/81 van 24 juli 1981).  
(i) De premievrije invaliditeits - en ouderdomspensioenen bedoeld in lid 1 van artikel 38 
van de herziene tekst van de algemene wet betreffende de sociale zekerheid, 
goedgekeurd bij Koninklijk Wetsbesluit nr. 1/1994 van 20 juni 1994; en  
(ii) aanvullende uitkeringen bij de bovengenoemde pensioenen, waarin is voorzien in de 
wetgeving van de autonome regio’s (comunidades autónomas), indien dergelijke 
aanvullende uitkeringen een minimuminkomen garanderen, rekening houd end met de 
economische en sociale situatie in de betrokken autonome regio’s.  
(c) Uitkeringen ter bevordering van mobiliteit en ter compensatie van vervoerskosten (Wet nr. 
13/1982 van 7 april 1982).  
ZWEDEN  
(a) Huisvestingstoeslag voor gepensioneerden (Wet van 20 01:761).  
(b) Bijstandsuitkering voor ouderen (Wet 2001:853).  
 
1282   
Deel  2: Uitkeringen bij langdurige zorg (artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 4, onder d), van 
het protocol)  
(i) VERENIGD KONINKRIJK  
(a) Verzorgingstoelage (Social Security Contributions and Benefits Act 1992 (wet 
socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen 1992), Social Security (Attendance Allowance) 
Regulations 1991 (socialezekerheidsregeling inzake de verzorgingstoelage 1991), Social 
Security Contributions and Benefits (Northern Ireland) Ac t 1992 (wet 
socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen Noord -Ierland 1992) en Social Security 
(Attendance Allowance) Regulations (Northern Ireland) 1992(socialezekerheidsregeling inzake 
de verzorgingstoelage Noord -Ierland 1992)).  
(b) Toelage voor de verzorging  van invaliden (Social Security Contributions and Benefits Act 1992, 
Social Security (Invalid Care Allowance) Regulations 1976, Social Security Contributions and 
Benefits (Northern Ireland) Act 1992) en Social Security (Invalid Care Allowance) Regulations 
1976 (Northern Ireland).  
(c) Onderhoudsuitkering voor gehandicapten, zorgcomponent (Social Security Contributions and 
Benefits Act 1992, Social Security (Disability Living Allowance) Regulations 1991, Social 
Security Contributions and Benefits (Northern Irelan d) Act 1992 en Social Security (Disability 
Living Allowance) Regulations (Northern Ireland) 1992).  
(d) Persoonlijke onafhankelijkheidsuitkering, component dagelijks leven (Welfare Reform Act 
2012 (Part 4), Social Security (Personal Independence Payment) Regula tions 2013, Personal 
Independence Payment (Transitional Provisions) Regulations 2013, Personal Independence 
Payment (Transitional Provisions) (Amendment) Regulations 2019, Welfare Reform (Northern 
Ireland) Order 2015 (Part 5), Personal Independence Payment  Regulations (Northern Ireland) 
2016, Personal Independence Payment (Transitional Provisions) Regulations (Northern 
Ireland) 2016 en Personal Independence Payment (Transitional Provisions) (Amendment) 
Regulations (Northern Ireland) 2019.  
(e) Aanvullende toelag e voor de verzorging van invaliden (Social Security (Scotland) Act 2018).  
(f) Toelage voor jonge verzorgers (The Carer’s Assistance (Young Carer Grants) (Scotland) 
Regulations 2020 (zoals gewijzigd)).  
 
(ii) LIDSTATEN  
OOSTENRIJK  
(a) Federale wet betreffende de uitkering voor langdurige zorg (Bundespflegegeldgesetz, BPGG), 
oorspronkelijke versie BGBl. nr. 110/1993, laatste wijziging BGBl. I nr. 100/2016;  
(b) Verordening betreffende de niveaus van de uitkering voor langdurige zorg 
(Einstufu ngsverordnung zum Bundespflegegeldgesetz (EinstV);  
 
1283  (c) Regeling van de federale minister van Arbeid, Sociale Zaken en Consumentenbescherming 
inzake de beoordeling van de zorgbehoeften van kinderen en jongeren in het kader van de 
federale wet betreffende verzor gingstoelagen (Bundespflegegeldgesetz, Kinder -EinstV);  
(d) Een groot aantal rechtsgrondslagen, zoals de overeenkomst tussen de federale regering en de 
deelstaten betreffende gemeenschappelijke maatregelen voor zorgbehoevenden; Wetten 
inzake sociale bijstand en  invaliditeit van de deelstaten;  
(e) Wet betreffende het zorgfonds (Pflegefondsgesetz, PFG), oorspronkelijke versie: Staatsblad 
(BGBl. deel I) nr. 57/2011.  
(f) Verordening betreffende statistieken voor de zorgdiensten 2012 
(Pflegedienstleistungsstatistik -Verordnung 2012);  
(g) Ondersteuning van de 24 -uurszorg: federale wet betreffende de uitkering voor langdurige 
zorg (Bundespflegegeldgesetz, BPGG);  
(h) Richtsnoeren voor de ondersteuning van de 24 -uurszorg (§ 21b Bundespflegegeldgese tz); 
(i) Richtsnoeren voor uitkeringen ter ondersteuning van mantelzorgers (§ 21a 
Bundespflegegeldgesetz);  
(j) Afschaffing van de mogelijkheid om zorgkosten te verhalen op de betrokkene  
(k) Federale wet betreffende een specifieke toelage in verband met de afschaffing van de 
mogelijkheid om zorgkosten te verhalen bij het onderbrengen van personen in instellingen 
voor intramurale zorg  
(l) Federale wet betreffende een specifieke toelage in verband met de afschaffing van de 
mogelijkheid om zorgkosten te verhalen bij het onderb rengen van personen in instellingen 
voor intramurale zorg, 2019 en 2020 (BGBl. I nr. 95/2019).  
BELGIË  
(a) Wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, 
gecoördineerd op 14 juli 1994  
(b) Wet van 27 februari 1987 betreffende  de tegemoetkomingen aan gehandicapten;  
(c) Vlaamse sociale bescherming: decreet van het Vlaams Parlement van 18 mei 2018 betreffende 
de organisatie van de Vlaamse sociale bescherming en besluit van de Vlaamse Regering van 30 
november 2018;  
(d) Waals Wetboek van S ociale Actie en Gezondheid (Code wallon de l’Action sociale et de la 
Santé), decreetgevend deel. Deel 1, boek IIIter, ingesteld bij decreet van 8 november 2018  
(e) Reglementair deel van het Waalse Wetboek van Sociale Actie en Gezondheid (Code 
réglementaire wal lon de l'Action sociale et de la Santé), invoeging deel I/1 bij besluit van de 
Waalse regering van 21 december 2018  
(f) Decreet van 13 december 2018 betreffende het aanbod aan diensten voor ouderen en 
personen met ondersteuningsbehoefte, alsook betreffende pal liatieve zorg (Dekret über die 
Angebote für Senioren und Personen mit Unterstützungsbedarf sowie über die Palliativpflege)  
 
1284  (g) Decreet van 4 juni 2007 betreffende de psychiatrische verzorgingstehuizen (Dekret über die 
psychiatrischen Pflegewohnheime)  
(h) Besluit v an de Regering van 20 juni 2017 betreffende mobiliteitshulpmiddelen (Erlass über die 
Mobilitätshilfen)  
(i) Decreet van 13 december 2016 tot oprichting van een dienst van de Duitstalige Gemeenschap 
voor zelfbeschikkend leven (Dekret zur Schaffung einer Dienstst elle der Deutschsprachigen 
Gemeinschaft für selbstbestimtes Leben)  
(j) Koninklijk besluit van 5 maart 1990 betreffende de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden  
(k) Besluit van de Regering van 19 december 2019 tot invoering van een overgangsregeling voor 
de proced ure om een voorafgaande toestemming voor een kostenovername of een 
instemming met een tegemoetkoming in de kosten te verkrijgen in het kader van een 
longtermcare -revalidatie in het buitenland (Erlass der Regierung zur übergangsweisen 
Regelung des Verfahren s zur Erlangung einer Vorabgenehmigung oder Zustimmung zwecks 
Kostenübernahme oder Kostenbeteiligung für eine Langzeitrehabilitation im Ausland)  
(l) Ordonnantie van 21 december 2018 betreffende de Brusselse verzekeringsinstellingen in het 
domein van de gezondh eidszorg en de hulp aan personen  
(m) Samenwerking tussen deelentiteiten:  
(n) Samenwerkingsakkoord van 31 december 2018 tussen de Vlaamse Gemeenschap, het Waalse 
Gewest, de Franse Gemeenschapscommissie, de Gemeenschappelijke 
Gemeenschapscommissie en de Duitstalige Gemeenschap betreffende de 
mobiliteitshulpmiddelen  
(o) Samenwerkingsakkoord van 31 december 2018 tussen de Vlaamse Gemeenschap, het Waalse 
Gewest, de Franse Gemeenschap, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, de 
Franse Gemeenschapscommissie en de Duitsta lige Gemeenschap betreffende de financiering 
van zorg bij gebruik van zorgvoorzieningen over de grenzen van de deelstaat  
BULGARIJE  
(a) Wetboek betreffende sociale verzekering ( Кодекс  за социално  осигуряване ) 1999, titel 
gewijzigd in 2003  
(b) Wet betreffende sociale bijstand ( Закон  за социално  подпомагане ) 1998  
(c) Verordening betreffende de tenuitvoerlegging van de Wet op de sociale bijstand ( Правилник  
за прилагане  на Закона  за социално  подпомагане ) 1998  
(d) Wet inzake de integratie van personen met een handicap ( Закон  за хората  с увреждания ) 
2019  
(e) Wet inzake persoonlijk bijstand ( Закон  за лиaakt ната  помо enheid) 2019; deze wet treedt op 
1 september 2019 in werking  
(f) Verordening betreffende tenuitvoerlegging van de Wet inzake de integratie van personen met 
een handica p (Правилник  за прилагане  на Закона  за социално  подпомагане ) 2004  
(g) Verordening inzake medische expertise ( Наредба  за медицинската  експертиза ) 2010  
 
1285  (h) Tarief van de vergoedingen voor sociale diensten, gefinancierd uit de staatsbegroting ( Тарифа  
за таксите  за социални  услуги , финансирани  от държавния  бджет ) 2003  
KROATIË  
(a) Wet betreffende sociale bijstand (Zakon o socijalnoj skrbi) van 2013, Staatsblad nrs. 157/13, 
152/14, 99/15, 52/16, 16/17, 130/17 en 98/19)  
(b) Wet inzake pleeggezinnen (Zakon o udomiteljstvu) Staatsblad nrs. 90/11 en 78/12, als 
gewijzigd  
(c) Verordening inzake minimumvereisten voor de verlening van sociale diensten (Pravilnik o 
minimalnim uvjetima za pružanje socijalnih usluga) van 2014, Staatsblad nrs. 40/14 en 66/15.  
(d) Besluit inzake de bijdrage aa n en de wijze van betaling aan begunstigden van de 
onderhoudskosten voor huisvesting buiten de familie (Pravilnik o sudjelovanju i načinu 
plaćanja korisnika I drugih obveznika uzdržavanja u troškovima smještaja izvan vlastite obitelji) 
van 1998, Staatsblad  nr. 112/98 en 05/02, zoals gewijzigd.  
(e) Verordening inzake de inhoud en de wijze van registratie van personen die beroepsmatig 
betrokken zijn bij de verlening van sociale diensten (Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja 
evidencije fizičkih osoba koje profesi onalno pružaju socijalne usluge) van 2015, Staatsblad nr. 
66/15.  
CΥΡRUS  
(a) Diensten voor sociaal welzijn ( Υπηρεσίες  Κοινωνικής  Ευημερίας ): 
(b) Verordeningen en decreten inzake het gegarandeerd minimuminkomen en de algemene 
verordeningen en besluiten inzake social e uitkeringen bij noodbehoeften en zorgbehoeften, 
zoals gewijzigd of vervangen. Wetten betreffende tehuizen voor ouderen en gehandicapten 
(Οι περί  Στεγών  για Ηλικιωμένους  και Αναπήρους  Νόμοι ) van 1991 –2011 [L. 222/91 en L. 
65(I)/2011].  
(c) Wetten betreffende d agopvangcentra voor volwassenen ( Οι περί  Κέντρων  Ενηλίκων  Νόμοι ) (L. 
38(Ι)/1997 en L.64( Ι)/2011).  
(d) Staatssteunregeling uit hoofde van Verordening 360/2012 betreffende de verlening van 
diensten van algemeen economisch belang (de minimis) [ Σχέδιο  Κρατικών  Ενισχύσεων  
Ήσσονος  Σημασίας , βαση  του Κανονισμού  360/2012 για την παροχή  υπηρεσιών  γενικού  
οικονομικού  συμφέροντος ]. 
(e) Dienst voor de administratie van sociale uitkeringen ( Υπηρεσία  Διαχείρισης  Επιδομάτων  
Πρόνοιας ): 
(f) Wet betreffende het gegarandeerd minimumin komen en sociale uitkeringen van 2014, zoals 
gewijzigd of vervangen.  
(g) Verordeningen en decreten inzake het gegarandeerd minimuminkomen en sociale uitkeringen 
in het algemeen, zoals gewijzigd of vervangen.  
TSJECHIË  
(a) Wet nr. 108/2006 betreffende sociale dienst en (Zákon o sociálních službách).  
 
1286  (b) Wet nr. 372/2011 betreffende gezondheidsdiensten (Zákon o zdravotních službách).  
(c) Wet nr. 48/1997 betreffende de openbare zorgverzekering (Zákon o veřejném zdravotním 
pojištění).  
DENEMARKEN  
(a) Geconsolideerde wet nr. 988 van 17 augustus 2017 betreffende sociale diensten (om social 
service).  
(b) Geconsolideerde wet nr. 119 van 1 februari 2019 betreffende sociale huisvesting (om 
algemene boliger).  
ESTLAND  
Wet betreffende de sociale zekerheid (Sotsiaalhoolekande seadus) 2016.  
FINLAND  
(a) Wet van 3 april 1987 betreffende dienstverlening en bijstand aan gehandicapten (Laki 
vammaisuuden perusteella järjestettävistä palveluista ja tukitoimista).  
(b) Wet van 28 december 2012 ter ondersteuning van de functionele capaciteit van de 
verouderende bevol king en sociale en gezondheidsdiensten voor ouderen (Laki ikääntyneen 
väestön toimintakyvyn tukemisesta sekä iäkkäiden sosiaali - ja terveyspalveluista).  
(c) Wet van 30 december 2014 betreffende het maatschappelijk welzijn (Sosiaalihuoltolaki).  
(d) Zorgwet (Terveyd enhuoltolaki) van 30 december 2010.  
(e) Volksgezondheidswet (Kansanterveyslaki) van 28 januari 1972.  
(f) Mantelzorgwet (Laki omaishoidon tuesta) van 2 december 2005.  
(g) Gezinszorgwet (Terveydenhuoltolaki) van 20 maart 2015.  
FRANKRIJK  
(a) Toeslag voor een derde (majoration pour tierce personne, MTP):  
(b) artikelen L. 341 -4 en L. 355 -1 van het wetboek sociale zekerheid (Code de la sécurité sociale).  
(c) Aanvullende prestatie voor de inzet van een derde (prestation complémentaire pour recours à 
tierce personne): artikel L.  434-2 van het wetboek sociale zekerheid (Code de la sécurité 
sociale).  
(d) Aanvullend speciaal onderwijs voor een gehandicapt kind (complément d’allocation 
d’éducation de l’enfant handicapé): artikel L. 541 -1 van het wetboek sociale zekerheid (Code 
de la sécu rité sociale).  
(e) Invaliditeitsuitkering (prestation de compensation du handicap, PCH): artikelen L. 245 -1 tot en 
met L. 245 -14 van het wetboek sociale actie en gezin (Code de l’action sociale et des familles).  
(f) Vergoeding voor het verlies van autonomie (allocation personnalisée d’autonomie, APA): 
artikelen L. 232 -1 tot en met L. 232 -28 van het wetboek sociale actie en gezin (Code de 
l’action sociale et des familles).  
 
1287  DUITSLAND  
(a) Verzekering voor langdurige zorg (Pflegeversicherung):  
(b) Sociale verzekering voo r langdurige zorg voor personen die zijn aangesloten bij de wettelijke 
ziektekostenverzekering, en de particuliere verplichte verzekering voor langdurige zorg voor 
personen die verzekerd zijn bij een particuliere ziektekostenverzekering: Sociaal wetboek 
(Sozialgesetzbuch, boek XI (SGB XI), laatstelijk gewijzigd bij artikel 2 van de wet van 21 
december 2019 (BGBl. I, blz. 2913).  
GRIEKENLAND  
(a) Wet nr. 1140/1981, zoals gewijzigd.  
(b) Wetsbesluit nr. 162/73 en gezamenlijk ministerieel besluit nr. Π4β/5814/1997.  
(c) Ministerieel Besluit nr. Π1γ/ΑΓΠ/οικ.14963 van 9 oktober 2001.  
(d) Wet nr. 4025/2011.  
(e) Wet nr. 4109/2013.  
(f) Wet nr. 4199/2013, art. 127.  
(g) Wet nr. 4368/2016, art. 334.  
(h) Wet nr. 4483/2017, art. 153.  
(i) Wet nr. 498/1 -11-2018, art. 28, 30 en 31, betreffende de uniforme re geling voor 
gezondheidsverstrekkingen van de Nationale Organisatie voor zorgverlening (EOPYY/ ΕΟΠΥΥ ). 
HONGARIJE  
(a) Langdurige zorgdiensten voor persoonlijke sociale zorg (sociale dienstverlening):  
(b) Wet III van 1993 betreffende sociaal bestuur en sociale bijstand (törvény a szociális 
igazgatásról és szociális ellátásokról), aangevuld met regeringsdecreten en ministeriële 
decreten.  
IERLAND  
(a) Gezondheidswet (Health Act) 1970 (nr. 1 van 1970).  
(b) Wet steunregeling verpleeghuizen (Nursing Homes Support Scheme Act) 2009 (nr. 15 van 
2009).  
(c) Geconsolideerde Wet van 2005 op de sociale zekerheid en de sociale diensten:  
(d) Toeslag voor constante zorg;  
(e) Uitkering voor mantelzorgers;  
(f) Toeslag voor mantelzorgers;  
(g) Subsidie voor mantelzorg;  
(h) Toelage voor thuisverzorging.  
 
1288  ITALIË  
(a) Wet nr. 118 van 30 maart 1971 betreffende civiele invaliditeitsuitkeringen (Legge 30 Marzo 
1971, n. 118 - Conversione in Legge del D.L. 30 gennaio 1971, n. 5 e nuove norme in favore dei 
mutilati ed invalidi civili).  
(b) Wet nr. 18 van 11 februari 1980 betreffende de toelage voor constante zorg (Legge 11 
Febbraio 1980, n. 18 - Indennità di accompagnamento agli invalidi civili totalmente inabili).  
(c) Wet nr. 104 van 5 februari 1992, artikel  33 (Kaderwet inzake handicaps) (Legge 5 Febbraio 
1992, n. 104 — Legge -quadro per  l’assistenza, l’integrazione sociale e i diritti delle persone 
handicappate).  
(d) Wetsbesluit nr. 112 van 31 maart 1998 betreffende de overdracht van wetgevende en 
administratieve bevoegdheden van de staat aan de regio’s en lokale entiteiten (Decreto 
Legislat ivo 31 Marzo 1998, n. 112 - Conferimento di funzioni e compiti amministrativi dello 
Stato alle regioni ed agli enti locali, in attuazione del capo I della Legge 15 Marzo 1997, n. 59).  
(e) Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 
betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (Regolamento (CE) N. 883/2004 
del Parlamento Europeo e del Consiglio del 29 aprile 2004 relativo al coordinamento dei 
sistemi di sicurezza sociale — NMBS — art. 70 en bijlage X).  
(f) Wet nr. 183 van 4 november 2010, artikel  24, tot wijziging van de regels inzake vergunningen 
voor bijstandsverlening aan gehandicapten in ernstige situaties (Legge n. 183 del 4 Novembre 
2010, art. 24 - Modifiche alla disciplina in materia di permessi per l’ass istenza a portatori di 
handicap in situazione di gravità).  
(g) Wet nr. 147 van 27 december 2013 houdende bepalingen voor de opstelling van de jaarlijkse 
en meerjarenbegroting van de staat — stabiliteitswet 2014 (Disposizioni per la formazione del 
bilancio annuale e pluriennale dello Stato - Legge di stabilità 2014).  
LETLAND  
(a) Wet inzake sociale dienstverlening en sociale bijstand (Sociālo pakalpojumu un sociālās 
palīdzības likums) 31/10/2002.  
(b) Wet inzake medische behandeling (Ārstniecības likums) 12/06/1997.  
(c) Wet inzake patiëntenrechten (Pacientu tiesību likums) 30/12/2009.  
(d) Reglement nr. 555 van het kabinet van ministers betreffende de organisatie van de 
gezondheidszorg en de betalingsprocedure (Ministru kabineta 2018. gada 28.augusta 
noteikumi Nr.555 “Veselības  aprūpes pakalpojumu organizēšanas un samaksas kārtība”) 
28/08/2018.  
(e) Reglement nr. 275 van het kabinet van ministers betreffende betalingsprocedures voor 
diensten op het gebied van sociale zorg en sociale rehabilitatie en de procedures voor de 
dekking van dienstverleningskosten uit een begroting van de lokale overheid (Ministru 
kabineta 2003.gada 27.maija noteikumi Nr.275 “Sociālās aprūpes un sociālās rehabilitācijas 
pakalpojumu samaksas kārtība un kārtība, kādā pakalpojuma izmaksas tiek segtas no 
pašvaldīb as budžeta”) 27/05/2003.  
 
1289  (f) Reglement nr. 138 van het kabinet van ministers betreffende de ontvangst van sociale 
diensten en sociale bijstand (Ministru kabineta 2019.gada 2.aprīļa noteikumi Nr 138 “Noteiku 
mi par sociālo pakalpojumu un sociālās palīdzības saņ emšanu”) 02/04/2019.  
LITOUWEN  
(a) Wet inzake gerichte compensaties (Tikslinių kompensacijų įstatymas) van 29 juni 2016 (nr. XII -
2507).  
(b) Wet inzake sociale diensten (Socialinių paslaugų įstatymas) van 19 januari 2006 (No. X-493).  
(c) Wet inzake de zorgverzekering (Sveikatos draudimo įstatymas) van 21 mei 1996 (No. I-1343).  
(d) Wet inzake het zorgstelsel (Sveikatos sistemos įstatymas) van 19 juli 1994 (No. I-552).  
(e) Wet inzake zorginstellingen (veikatos priežiūros įstaigų įstatymas) van 6 jun i 1996 (No. I-1367).  
LUXEMBURG  
Wet van 19 juni 1998 tot invoering van de ouderdomsverzekering, gewijzigd bij de wet van 23 
december 2005 en de wet van 29 augustus 2017.  
MALTA  
(a) Wet betreffende de sociale zekerheid (Att dwar is -Sigurtà Soċjali) (Cap. 318).  
(b) Subsidiaire wetgeving 318.19: Verordening betreffende de tarieven van instellingen en 
inrichtingen die staatseigendom zijn (Regolamenti dwar it -Trasferiment ta’ Fondi għal Hostels 
Statali Indikati).  
(c) Subsidiaire wetgeving 318.17: Verordening betreffende de overdracht van middelen voor door 
de overheid gefinancierde bedden (Regolamenti dwar it -Trasferiment ta’ Fondi għal Sodod 
Iffinanzjati mill -Gvern).  
(d) Subsidiaire wetgeving 318.13: Verordening betreffende de tarieven van door de staat 
gefinancierde residentië le diensten (Regolamenti dwar Rati għal Servizzi Residenzjali Finanzjali 
mill-Istat).  
NEDERLAND  
Wet langdurige zorg (WLZ) van 3 december 2014.  
POLEN  
(a) Wet betreffende uit de openbare middelen gefinancierde gezondheidszorgdiensten (Ustawa o 
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) van 27 augustus 
2004.  
(b) Wet betreffende sociale bijstand (Ustawa o pomocy społecznej) van 12 maart 2004.  
(c) Wet betreffende gezinsbijslagen (Ustawa o świadczeniach rodzinnych) van 28 november 2003.  
(d) Wet bet reffende sociale pensioenen (Ustawa o rencie socjalnej) van 27 juni 2003.  
(e) Wet betreffende pensioenen uit het Fonds voor sociale verzekeringen (Ustawa o emeryturach 
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) van 17 december 1998.  
 
1290  (f) Wet betreffende de profe ssionele en sociale rehabilitatie en tewerkstelling van personen met 
een handicap (Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób 
niepełnosprawnych) van 27 augustus 1997.  
(g) Wet betreffende de ondersteuning van zwangere vrouwen en hun ge zin “Voor het leven” 
(Ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin “Za życiem”) van 4 november 2016.  
(h) Wet betreffende aanvullende uitkeringen voor personen die niet zelfstandig kunnen wonen 
(Ustawa o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodziel nej egzystencji) van 
31 juli 2019.  
PORTUGAL  
(a) Sociale verzekering en waarborging van voldoende bestaansmiddelen:  
(b) Wetsbesluit nr. 265/99 van 14 juli 1999 betreffende de toeslag bij langdurige zorg 
(complemento por dependência), zoals herhaaldelijk gewijzigd.  
(c) Wet nr. 90/2009 van 31 augustus 2009 betreffende de bijzondere beschermingsregeling in 
geval van invaliditeit (regime especial de proteção na invalidez), opnieuw gepubliceerd in 
geconsolideerde versie bij statutair decreet 246/2015 van 20 oktober 2015, gew ijzigd.  
(d) Socialezekerheidsstelsel en nationale gezondheidsdienst:  
(e) Wetsbesluit nr. 101/06 van 6 juni 2006 betreffende het nationale netwerk van geïntegreerde 
verpleegzorg (rede de cuidados Continuados integrados), opnieuw gepubliceerd in een 
geconsolideerde versie bij Wetsbesluit 136/2015 van 28 juli 2015.  
(f) Wetsbesluit nr. 8/2010 van 28 januari 2010, gewijzigd en opnieuw bekendgemaakt bij 
Wetsbesluit nr. 22/2011 van 10 februari 2011 betreffende de oprichting van eenheden en 
teams voor geïntegreerde geestelijke  gezondheidszorg (unidades e Equipas de cuidados 
Continuados integrados de saúde mental).  
(g) Decreet nr. 343/.2015 van 12 oktober 2015 betreffende normen voor intramurale en 
ambulante pediatrische zorg, de ontslagmanagementteams en de pediatrischezorgteams in  
het kader van het nationale netwerk van geïntegreerde langdurige zorg (condições de 
instalação e funcionamento das unidades de internamento de cuidados integrados pediátricos 
e de ambulatório pediátricas, bem como as condições a que devem obedecer as equi pas de 
gestão de altas e as equipas de cuidados continuados integrados destinadas a cuidados 
pediátricos da Rede Nacional de Cuidados Continuados Integrados).  
(h) Wet nr. 6/2009 van 6 september 2009 betreffende de status van mantelzorger (Estatuto do 
cuidador informal).  
ROEMENIË  
(a) Wet nr. 17 van 6 maart 2000 betreffende sociale bijstand aan ouderen (Legea privind asistența 
socială a persoanelor vârstnice), met latere wijzigingen.  
(b) Wet nr. 448 van 6 december 2006 betreffende de bescherming en bevordering van de rechten 
van personen met een handicap (Legea privind protecția și promovarea drepturilor 
persoanelor cu handicap), met latere wijzigingen.  
(c) Wet nr. 292 van 20 december 2011 betreffende sociale bijstand (Legea asistenței sociale).  
 
1291  SLOWAKIJE  
(a) Wet betreffende sociale dienstverlening (Zákon o sociálnych službách) nr. 448/2008.  
(b) Wet betreffende compenserende uitkeringen voor personen met een handicap (Zákon o 
peňažných príspevkoch na kompenzáciu ťažkého zdravotného postihnutia) nr. 447/2008.  
(c) Wet betreffende gezond heidszorg en diensten in verband met gezondheidszorg (Zákon o 
zdravotnej starostlivosti a službách súvisiacich s poskytovaním zdravotnej starostlivosti) nr. 
576/2004.  
(d) Wet betreffende verleners van gezondheidszorg, medische werkers en medische 
beroepsvereni gigingen (Zákon o poskytovateľoch zdravotnej starostlivosti, zdravotníckych 
pracovníkoch a stavovských organizáciách v zdravotníctve) No. 578/2004.  
(e) Wet betreffende het bestaansminimum (Zákon o životnom minime) nr. 601/2003.  
(f) Gezinswet (Zákon o rodine) nr. 36/2005.  
(g) Wet betreffende sociale en wettelijke bescherming van kinderen en sociale voogdij (Zákon o 
sociálno -právnej ochrane detí a sociálnej kuratele) nr. 305/2005  
(h) Wet betreffende sociaal werk (Zákon o sociálnej práci) nr. 219/2014.  
SLOVENIË  
Geen specifie ke wetgeving met betrekking tot langdurige zorg.  
Prestaties met betrekking tot langdurige zorg vallen onder de volgende wetten:  
(a) Wet betreffende pensioen - en invaliditeitsverzekering (Zakon o pokojninskem in invalidskem 
zavarovanju) (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 96/2012, en latere wijzigingen).  
(b) Wet betreffende financiële sociale bijstand (Zakon o socialno vartsvenih prejemkih) 
(Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 61/2010, en latere wijzigingen).  
(c) Wet betreffende de uitoefening van rech ten uit openbare middelen (Zakon o uveljavljanju 
pravic iz javnih sredstev) (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 62/2010, en latere 
wijzigingen).  
(d) Wet betreffende sociale bescherming (Zakon o socialnem varstvu) (Staatsblad van de 
Republiek Slovenië, n r. 3/2004, en latere wijzigingen).  
(e) Wet betreffende ouderlijke zorg en gezinsbijslagen (Zakon o starševskem varstvu in družinskih 
prejemkih) (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 110/2006, en latere wijzigingen).  
(f) Wet betreffende personen met een mental e of lichamelijke handicap (Zakon o družbenem 
varstvu duševno in telesno prizadetih oseb)(Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 41/83, 
en latere wijzigingen).  
(g) Wet betreffende gezondheidszorg en ziekteverzekering (Zakon o zdravstvenem varstvu in 
zdravst venem zavarovanju) (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 72/2006, en latere 
wijzigingen).  
 
1292  (h) Wet betreffende oorlogsveteranen (Zakon o vojnih veteranih) (Staatsblad van de Republiek 
Slovenië, nr. 59/06, en latere wijzigingen).  
(i) Wet betreffende oorlogsgeha ndicapten (Zakon o vojnih invalidih) (Staatsblad van de Republiek 
Slovenië, nr. 63/59, en latere wijzigingen).  
(j) Wet betreffende het begrotingsevenwicht (Zakon za uravnoteženje javnih finance (ZUJF)) 
(Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr. 40/2012, en lat ere wijzigingen).  
(k) Wet tot regeling van aanpassingen van overdrachten aan particulieren en huishoudens in de 
Republiek Slovenië (Zakon o usklajevanju transferjev posameznikom in gospodinjstvom v 
Republiki Sloveniji) (Staatsblad van de Republiek Slovenië, nr . 114/2006 — officiële 
geconsolideerde tekst, en latere wijzigingen).  
SPANJE  
(a) Wet nr. 39/2006 betreffende de bevordering van de persoonlijke autonomie en bijstand aan 
personen in een afhankelijkheidssituatie van 14 december 2006, zoals gewijzigd.  
(b) Algemene wet betreffende de sociale zekerheid (Ley General de la Seguridad Social), 
goedgekeurd bij Koninklijk Besluit nr. 8/2015 van 30 oktober 2015.  
(c) Ministerieel besluit van 15 april 1969.  
(d) Koninklijk Besluit nr. 1300/95 van 21 juli 1995, zoals gewijzigd.  
(e) Koninkli jk Besluit nr. 1647/97 van 31 oktober 1997, zoals gewijzigd.  
ZWEDEN  
(a) Wet betreffende sociale dienstverlening (Socialtjänstlagen (2001:453)) van 2001.  
(b) Wet betreffende de gezondheidszorg (Hälso - och sjukvårdslag (2017: 30)) van 2017.  
Deel  3: Betalingen die verband houden met een in artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 1, van 
het protocol, vermelde tak van de sociale zekerheid en die worden betaald om de kosten voor 
verwarming bij koud weer te dekken (artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 4, pu nt f), van het 
protocol)  
(i) VERENIGD KONINKRIJK  
Toelage voor stookkosten in de winter (Social Security Contributions and Benefits Act 1992 (wet 
socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen 1992)), Regeling van 2000 betreffende het sociaal fonds 
voor toelagen vo or stookkosten in de winter, Social Security Contributions and Benefits (Northern 
Ireland) Act 1992 (wet socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen Noord -Ierland 1992) en Regeling 
van 2000 betreffende het sociaal fonds voor toelagen voor stookkosten in de winter (Noord -Ierland).  
(iii) LIDSTATEN  
 DENEMARKEN  
(a) Wet op de sociale en staatspensioenen, LBK nr. 983 van 23/09/2019  
(b) Verordeningen inzake sociale pensioenen en overheidspensioenen, BEK nr. 1602 van 
27/12/2019.   
 
1293  BIJLAGE  SSC-2 BEPERKING VAN HET RECHT OP VERSTRE KKINGEN VAN GEZINSLEDEN VAN EEN 
GRENSARBEIDER  
(bedoeld in artikel SSC.16 [Verblijf in de bevoegde staat terwijl de woonplaats in een andere staat 
ligt — Bijzondere regels voor gezinsleden van grensarbeiders], lid 2)  
KROATIË  
DENEMARKEN  
IERLAND  
FINLAND  
ZWEDEN  
VERENIGD KONINKRIJK  
 
 
  
 
1294  BIJLAGE  SSC-3 MEER RECHTEN VOOR PENSIOENGERECHTIGDEN DIE NAAR DE BEVOEGDE STAAT 
TERUGKEREN  
(Artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerechtigde of zijn gezinsleden in een andere staat dan de 
staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming voor een passende 
behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 2)  
OOSTENRIJK  
BELGIË  
BULGARIJE  
CΥΡRUS  
TSJECHIË  
FRANKRIJK  
DUITSLAND  
GRIEKENLAND  
HONGARIJE  
LUXEMBURG  
NEDERLAND  
POLEN  
SLOVENIË  
SPANJE  
ZWEDEN  
  
 
1295  BIJLAGE  SSC-4 GEVALLEN WAARIN WORDT AFGEZIEN VAN BEREKENING PRO RATA OF WAARIN DEZE 
NIET VAN TOEPASSING IS  
(Artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], leden 4 en 5)  
DEEL 1: GEVALLEN WAARIN VAN BEREKENING PRO RATA WORDT AFGEZIEN OP GROND VAN ARTIKEL SSC.4 7 
[Toekenning van uitkeringen], LID 4  
OOSTENRIJK  
(a) Alle aanvragen voor uitkeringen uit hoofde van de federale wet van 9 september 1955 inzake 
de sociale verzekering (Allgemeines Sozialversicherungsgesetz — ASVG), de federale wet van 
11 oktober 1978 inzake sociale verzekering voor zelfstandigen in de handel en het handwerk 
(Gewerbliches Sozialversicherungsgesetz — GSVG), de federale wet van 11 oktober 1978 
betreffende de sociale verzekering voor boeren (Bauern -Sozialversicherungsgesetz — BSVG) 
en de federale  wet van 30 november 1978 inzake sociale verzekering voor zelfstandigen en 
vrije beroepen (Freiberuflichen -Selbständigen Sozialversicherungsgesetz — FSVG).  
(b) Alle aanvragen voor nabestaandenpensioenen gebaseerd op pensioenrekeningen op grond 
van de algemene pensioenwet (APG) van 18 november 2004, met uitzondering van de 
gevallen onder deel 2.  
(c) Alle aanvragen voor nabestaandenpensioenen van de Oostenrijkse provinciale artsenkamers 
[Landesärztekammer], gebaseerd op een basisregeling (basis - en aanvullende uitker ing, of 
basispensioen).  
(d) Alle aanvragen voor nabestaandensteun uit het pensioenfonds van de Oostenrijkse kamer van 
dierenartsen.  
(e) Alle aanvragen voor weduwe - of wezenpensioenuitkeringen volgens de statuten van de 
instellingen van sociale zekerheid van de Oo stenrijkse orde van advocaten, deel A.  
(f) Alle aanvragen voor uitkeringen op grond van de Wet sociale verzekering notarissen van 3 
februari 1972 — NVG 1972.  
CΥΡRUS  
Alle aanvragen voor ouderdoms -, invaliditeits -, weduwe - en weduwnaarspensioenen.  
DENEMARKEN  
Alle aanvragen om pensioenen als bedoeld in de wet op het sociaal pensioen, met uitzondering van 
de in [bijlage SSC -5] [PRESTATIES EN OVEREENKOMSTEN WAARBIJ ARTIKEL SSC.49 [Samenloop van 
uitkeringen van dezelfde aard] KAN WORDEN TOEGEPAST] verm elde pensioenen.  
IERLAND  
Alle aanvragen voor overheidspensioenen (overgangsregeling), (op bijdrage of premiebetaling 
berustende) overheidspensioenen, (op bijdrage of premiebetaling berustende) weduwepensioenen 
en (op bijdrage of premiebetaling berustende)  weduwnaarspensioenen.   
 
1296  LETLAND  
(a) Alle aanvragen voor nabestaandenpensioenen (Wet overheidspensioenen van 1  januari  1996; 
Wet van 1 juli 2001 op de door de overheid gefinancierde pensioenen).  
LITOUWEN  
Alle aanvragen voor nabestaandenpensioenen op grond va n de nationale sociale verzekering, 
berekend aan de hand van het basisbedrag van het nabestaandenpensioen (Wet sociale -
verzekeringspensioenen).  
NEDERLAND  
Alle aanvragen voor ouderdomspensioenen op grond van de Algemene Ouderdomswet (AOW).  
POLEN  
Alle aanvragen voor ouderdomspensioenen (op grond van vaste -uitkeringsregelingen) en 
nabestaandenpensioenen, behalve wanneer het totale aantal verzekeringstijdvakken op grond van 
de wetgeving van meer dan een staat 20  jaar of meer bedraagt voor vrouwen en 25 jaar of meer 
voor mannen, maar het aantal nationale tijdvakken van verzekering onder deze grenzen ligt (en niet 
minder dan 15  jaar bedraagt voor vrouwen en 20  jaar voor mannen), en de berekening is gebaseerd 
op de artikelen  27 en  28 van de wet van 17  december 1998 (PB 2015, punt  748).  
PORTUGAL  
Alle aanvragen voor ouderdoms - en nabestaandenpensioenen, met uitzondering van de gevallen 
waarin het totale aantal verzekeringstijdvakken die op grond van de wetgeving van meer dan een 
land zijn vervuld, 21 kale nderjaren of meer bedraagt maar het aantal nationale tijdvakken van 
verzekering 20 jaar of minder bedraagt en de berekening is gebaseerd op artikel 32 en artikel 33 van 
Wetsdecreet nr. 187/2007 van 10 mei 2007.  
SLOWAKIJE  
(a) Alle aanvragen voor nabestaandenp ensioenen (weduwe -, weduwnaars - en wezenpensioenen) 
die volgens de wetgeving welke voor 1 januari 2004 van kracht was, worden berekend op 
basis van het bedrag van een pensioen dat eerder aan de overledene werd betaald.  
(b) Alle aanvragen voor pensioenen die wo rden berekend op basis van Wet nr. 461/2003 op de 
sociale verzekering, zoals gewijzigd.  
ZWEDEN  
(a) Aanvragen voor een ouderdomspensioen in de vorm van een gegarandeerd pensioen 
(hoofdstukken  66 en  67 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
(b) Aanvragen voor een ouderdomspensioen in de vorm van een aanvullend pensioen 
(hoofdstuk  63 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
VERENIGD KONINKRIJK  
 
1297  Alle aanvragen voor ouderdomspensioenen, overheidspensioenen uit hoofde van deel 1 van de 
pensioenwet uit 2014, en weduwepensioenen en uitkeringen bij overlijden, met uitzondering van de 
aanvragen waarvoor tijdens een belastingjaar aanvangende op of na 6 a pril 1975:  
(i) de betrokkene krachtens de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk en een lidstaat 
tijdvakken van verzekering, van arbeid of van wonen heeft vervuld, en één (of meer) 
belastingjaren niet beschouwd wordt (worden) als een rechtverstrekkend jaar in de 
zin van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk;  
(ii) de op grond van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk vóór 5 juli 1948 vervulde 
verzekeringstijdvakken in aanmerking zouden worden genomen om artikel 
MOBI.SSC.47, lid 1, punt b), van het protocol toe te passen, door rekening te houden 
met tijdvakken van verzekering, van arbeid of van wonen die vervuld zijn op grond van 
de wetgeving van een lidstaat.  
Alle aanvragen voor aanvullende pensioenuitkeringen uit hoofde van de Social Security 
Contributions and  Benefits Act 1992 (wet socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen), Section 44, en 
de Social Security Contributions and Benefits (Northern Ireland) Act 1992, Section 44.  
DEEL  2: GEVALLEN  WAARIN  ARTIKEL  SSC.47  [TOEKENNING VAN UITKER INGEN ], LID 5, VAN  TOEP ASSING  IS  
OOSTENRIJK  
(a) Ouderdomspensioenen en daarvan afgeleide nabestaandenpensioenen gebaseerd op 
pensioenrekeningen op grond van de algemene pensioenwet (APG) van 18 november 2004.  
(b) Verplichte uitkeringen uit hoofde van artikel 41 van de federale wet van  28 december 2001, 
BGBl I Nr. 154, inzake het algemeen inkomensfonds van de Oostenrijkse apothekers 
[Pharmazeutische Gehaltskasse für Österreich].  
(c) Ouderdomspensioenen en vervroegde pensioenen van de Oostenrijkse provinciale 
artsenkamers, gebaseerd op een b asisregeling (basis - en aanvullende uitkering, of 
basispensioen), en alle pensioenuitkeringen van de Oostenrijkse provinciale artsenkamers, 
gebaseerd op een aanvullende regeling (aanvullend of individueel pensioen).  
(d) Ouderdomssteun uit het pensioenfonds van  de Oostenrijkse kamer van dierenartsen.  
(e) Uitkeringen volgens de statuten van de instellingen van sociale zekerheid van de Oostenrijkse 
orde van advocaten, delen A en B, met uitzondering van aanvragen voor weduwe - of 
wezenpensioenuitkeringen volgens de stat uten van de instellingen van sociale zekerheid van 
de Oostenrijkse orde van advocaten, deel A.  
(f) Uitkeringen bij de instellingen van sociale zekerheid van de federale kamer van architecten en 
raadgevende ingenieurs op grond van de Oostenrijkse wet inzake de kamer van civiele 
ingenieurs (Ziviltechnikerkammergesetz) van 1993 en de statuten van de instellingen van 
sociale zekerheid, met uitzondering van de nabestaandenuitkeringen uit hoofde van 
laatstgenoemde uitkeringen.  
(g) Uitkeringen volgens het statuut van de i nstelling van sociale zekerheid van de Federale Kamer 
van professionele accountants en belastingadviseurs uit hoofde van de Oostenrijkse Wet 
betreffende professionele accountants en belastingadviseurs 
(Wirtschaftstreuhandberufsgesetz).  
 
1298  BULGARIJE  
Ouderdom spensioenen uit hoofde van de aanvullende verplichte pensioenverzekering, onder deel II, 
titel II, van de Socialeverzekeringswet.  
KROATIË  
Op individueel kapitaalsparen gebaseerde pensioenen van de verplichte pensioenregeling 
overeenkomstig de Wet op de v erplichte en vrijwillige pensioenfondsen (Staatsblad 49/99, als 
gewijzigd) en de Wet op de pensioenverzekeringsondernemingen en de betaling van op individueel 
kapitaalsparen gebaseerde pensioenen (Staatsblad 106/99, als gewijzigd), behoudens gevallen 
bedoe ld in de artikelen 47 en 48 van de Wet op de verplichte en vrijwillige de pensioenfondsen 
(nabestaandenpensioenen).  
TSJECHIË  
Pensioenen betaald uit de tweede -pijlerregeling ingesteld bij Wet nr. 426/2011 Coll. inzake 
pensioensparen.  
DENEMARKEN  
(a) Individuele pensioenen.  
(b) Uitkeringen bij overlijden (op basis van bijdragen voor aanvullende pensioenen voor 
werknemers in loondienst (Arbejdsmarkedets Tillægspension) in de periode voor 1 januari 
2002).  
(c) Uitkeringen bij overlijden (op basis van bijdragen vo or aanvullende pensioenen voor 
werknemers in loondienst (Arbejdsmarkedets Tillægspension) in de periode na 1 januari 2002) 
zoals bedoeld in de geconsolideerde wet inzake aanvullende pensioenen voor werknemers in 
loondienst (Arbejdsmarkedets Tillægspension)  942:2009.  
ESTLAND  
Verplichte gekapitaliseerde ouderdomspensioenregeling.  
FRANKRIJK  
Basis - of aanvullende regelingen waarin ouderdomspensioenen worden berekend op basis van 
pensioenpunten.  
HONGARIJE  
Pensioenuitkeringen gebaseerd op lidmaatschap van p rivate pensioenfondsen.  
LETLAND  
Ouderdomspensioenen (Wet overheidspensioenen van 1 januari 1996; Wet van 1 juli 2001 op de 
door de overheid gefinancierde pensioenen).  
POLEN  
Ouderdomspensioenen van het op vaste bijdragen gebaseerde stelsel.  
 
1299  PORTUGAL  
Aanvullende pensioenen die zijn toegekend krachtens Wetsdecreet nr. 26/2008 van 22 februari 2008 
(openbaar kapitalisatiestelsel).  
SLOWAKIJE  
Verplicht ouderdomspensioensparen.  
SLOVENIË  
Pensioen van de verplichte aanvullendpensioenverzekering.  
ZWEDEN  
Ouderdomspensioen in de vorm van een inkomenspensioen en een op premie gebaseerd pensioen 
(hoofdstukken  62 en  64 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
VERENIGD KONINKRIJK  
Getrapte pensioenuitkeringen uit hoofde van de National Insurance Act 1965 ( nationale 
verzekeringswet), Sections 36 en 37, en de National Insurance Act (Northern Ireland) 1966, Sections 
35 en 36.  
  
 
1300  BIJLAGE  SSC-5 PRESTATIES EN OVEREENKOMSTEN WAARBIJ ARTIKEL SSC.49 [Samenloop van 
uitkeringen van dezelfde aard] KAN WORDEN TOEGEPAST  
I. Prestaties als bedoeld in artikel SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard], lid 2, punt 
a), van dit protocol, waarvan het bedrag onafhankelijk is van de duur van de vervulde tijdvakken van 
verzekering of van wonen  
DENEMARKEN  
Het volledige Deense nationale ouderdomspensioen, verworven na tien jaar wonen door personen 
aan wie uiterlijk vanaf 1 oktober 1989 een pensioen wordt toegekend.  
FINLAND  
Nationale pensioenen en weduwe - en weduwnaarspensioenen bepaald in overeenstemming met de 
overgang sregelingen en toegekend vóór 1 januari 1994 (Wet inzake de uitvoering van de Nationale 
pensioenwet, 569/2007).  
Het aanvullende bedrag van het pensioen voor kinderen bij het berekenen van de autonome 
uitkering in overeenstemming met de nationale pensioenw et (Nationale pensioenwet, 568/2007).  
FRANKRIJK  
Het invalide -, weduwe - of weduwnaarspensioen van het Franse algemene socialezekerheidsstelsel of 
van het stelsel voor werknemers in de landbouw, wanneer dit wordt berekend op basis van een 
invaliditeitspens ioen van de overleden echtgenoot, vastgesteld op grond van artikel SSC.47 
[Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt a).  
GRIEKENLAND  
Uitkeringen krachtens Wet nr. 4169/1961 – bepalingen betreffende het verzekeringsstelsel voor de 
landbouw (OGA).  
NEDERLAN D  
Algemene nabestaandenwet (ANW) van 21 december 1995.  
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) van 10 november 2005.  
SPANJE  
Nabestaandenpensioenen, toegekend krachtens de algemene en bijzondere stelsels, met 
uitzondering van het bijzondere stelsel voor ambtenaren.  
ZWEDEN  
Inkomensgerelateerde vergoeding bij ziekte en inkomensgerelateerde vergoeding bij 
arbeidsongeschiktheid (h oofdstuk  34 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
Gegarandeerde pensioenen en uitkeringen die in de plaats zijn gekomen van de volledige 
staatspensioenen onder de wetgeving inzake staatspensioenen die tot 1  januari 1993 van kracht 
 
1301  was, en de volled ige staatspensioenen die zijn toegekend op grond van de overgangsregelingen die 
daarna van kracht waren.  
II. Uitkeringen als bedoeld in artikel SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard], lid 2, 
punt b), van het protocol, waarvan het bedrag word t bepaald op basis van een fictief tijdvak dat 
geacht wordt te zijn vervuld tussen de datum waarop de verzekerde gebeurtenis is ingetreden en 
een latere datum.  
FINLAND  
Het Finse werknemerspensioen waarvoor rekening wordt gehouden met toekomstige tijdvakk en 
overeenkomstig de nationale wettelijke regeling.  
DUITSLAND  
Duitse nabestaandenpensioenen, waarvoor rekening is gehouden met een aanvullend tijdvak 
(“Zurechnungszeit”).  
Duitse ouderdomspensioenen, waarvoor rekening is gehouden met een reeds verworven fictief 
tijdvak.  
ITALIË  
Italiaanse pensioenen bij algehele arbeidsongeschiktheid (inabilità).  
LETLAND  
Nabestaandenpensioenen berekend op basis van veronderstelde tijdvakken van verzekering (artikel 
23, lid 8, van de Wet op de staatspensioenen van 1 jan uari 1996).  
LITOUWEN  
(a) Socialeverzekeringspensioenen van de staat wegens arbeidsongeschiktheid, uitgekeerd 
ingevolge de Wet op de socialeverzekeringspensioenen van de staat.  
(b) Socialeverzekeringspensioenen van de staat voor nabestaanden en wezen, berekend op basis 
van het pensioen wegens arbeidsongeschiktheid van de overledene uit hoofde van de Wet op 
de socialeverzekeringspensioenen van de staat.  
LUXEMBURG  
Nabestaandenpensioe nen.  
SLOWAKIJE  
Slowaakse nabestaandenpensioenen, afgeleid van de invaliditeitspensioenen.  
SPANJE  
De rustpensioenen krachtens het bijzondere stelsel voor ambtenaren die zijn verschuldigd krachtens 
titel I van de Wet op de staatspensioengerechtigden, indien de begunstigde op het tijdstip van de 
intreding van de verzekerde gebeurtenis een ambtenaar in ac tieve dienst was of een daarmee 
gelijkgestelde persoon; overlijdens - en nabestaandenpensioenen (weduwe -/weduwnaarspensioen, 
 
1302  wezenpensioen en ouderpensioen) die verschuldigd zijn krachtens titel I van de geconsolideerde 
tekst van de Wet op de staatspensioen gerechtigden, indien de begunstigde op het tijdstip van 
overlijden een ambtenaar in actieve dienst was of een daarmee gelijkgestelde persoon.  
ZWEDEN  
Vergoeding bij ziekte en vergoeding bij arbeidsongeschiktheid in de vorm van een gegarandeerde 
vergoeding  (hoofdstuk  35 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
Nabestaandenpensioen berekend op basis van in aanmerking genomen tijdvakken van verzekering 
(hoofdstukken 76 tot en met 85 van het Wetboek voor sociale verzekeringen).  
III. Overeenkomsten als be doeld in artikel SSC.49 [Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard], lid 
2, punt b), i), van het protocol teneinde te voorkomen dat hetzelfde fictieve tijdvak meermaals in 
aanmerking wordt genomen.  
Verdrag betreffende de sociale zekerheid van 28 april 1 997 tussen de Republiek Finland en de 
Bondsrepubliek Duitsland.  
Verdrag betreffende de sociale zekerheid van 10 november 2000 tussen de Republiek Finland en het 
Groothertogdom Luxemburg.  
Noords Verdrag van 18 augustus 2003 betreffende de sociale zekerhei d. 
  
 
1303  BIJLAGE  SSC-6 BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR DE TOEPASSING VAN DE WETGEVING VAN DE 
LIDSTATEN EN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK  
(Artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer], lid 2, artikel SSC.51 [Aanvullende bepalingen voor de 
berekening van de uitkeringen], lid  1, en artikel SSC.66 [Tenuitvoerlegging van wetgeving])  
OOSTENRIJK  
1. Voor het opbouwen van tijdvakken van verzekering in de pensioenverzekering wordt het 
bezoeken van een school of een vergelijkbare onderwijsinstelling in een andere staat gelijkgesteld  
aan het bezoeken van een school of onderwijsinstelling als bedoeld in de artikelen 227(1)(1) en 
228(1)(3), Allgemeines Sozialversicherungsgesetz (ASVG) (algemene wet sociale verzekering), artikel 
116(7), Gewerbliches Sozialversicherungs -esetz (GSVG) (wet sociale verzekering bedrijfsleven), en 
artikel 107(7), Bauern -Sozialversicherungsgesetz (BSVG) (wet sociale verzekering landbouwers), 
indien de betrokkene op zeker tijdstip wegens werkzaamheden, al dan niet in loondienst, aan 
Oostenrijkse wetgeving onderwo rpen was, en de bijzondere bijdragen voor de verwerving van 
dergelijke tijdvakken van onderwijs, zoals bedoeld in artikel 227(3), ASVG, artikel 116(9), GSVG, en 
artikel 107(9), BSGV, betaald zijn.  
2. Voor de berekening van de in artikel SSC.47 [Toekenning  van uitkeringen], lid 1, punt b), 
bedoelde uitkering pro rata worden speciale verhogingen voor premies voor aanvullende 
verzekering en de aanvullende uitkering voor mijnwerkers onder de Oostenrijkse wetgeving buiten 
beschouwing gelaten. In die gevallen wo rdt de zonder deze premies berekende uitkering pro rata, 
indien nodig, verhoogd met onverminderde speciale verhogingen voor bijdragen voor aanvullende 
verzekering en de aanvullende uitkering voor mijnwerkers.  
3. Wanneer overeenkomstig artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken] van het protocol 
vervangende tijdvakken onder een Oostenrijks pensioenverzekeringsstelsel zijn vervuld, maar deze 
geen basis voor berekening ingevolge de artikelen 238 en 239 van de ASVG, d e artikelen 122 en 123 
van de GSVG en de artikelen 113 en 114 van de BSVG kunnen vormen, wordt de 
berekeningsgrondslag voor tijdvakken van kinderverzorging ingevolge artikel 239 van de ASVG, 
artikel 123 van de GSVG en artikel 114 van de BSVG gebruikt.  
BULGARIJE  
Artikel 33, lid 1, van de Bulgaarse Ziektekostenverzekeringswet is van toepassing op alle personen 
waarvoor Bulgarije de bevoegde lidstaat is ingevolge titel III [Bijzondere bepalingen voor 
verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk 1 [Prest aties bij ziekte, en moederschaps - en 
daarmee gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen], van het protocol.  
CΥΡRUS  
Voor de toepassing van het bepaalde in de artikelen  SSC.7 [Samentelling van tijdvakken], SSC.46 
[Bijzondere bepalingen inzake samentelling van tijdvakken] en SSC.56 [Specifieke bepalingen voor de 
samentelling van tijdvakken van verzekering, van werkzaamheden in loondienst of van 
werkzaamheden anders dan in loondienst] wordt voor tijdvakken die op of na 6  oktober  1980 
aanvingen, een week van verze kering overeenkomstig de wetgeving van de Republiek Cyprus 
bepaald door het totale verzekerbare inkomen in de betreffende periode te delen door het 
wekelijkse bedrag van het verzekerbare basisinkomen waarover in het betreffende bijdragejaar 
bijdragen moest en worden betaald, mits het aldus berekende aantal weken niet hoger uitvalt dan 
het aantal kalenderweken in de betreffende periode.  
 
1304  TSJECHIË  
Met het oog op het aanmerken als gezinslid in de zin van artikel 1 [Definities], punt s), van het 
protocol, wordt onder “echtgenoot” mede verstaan een geregistreerde partner in de zin van de 
Tsjechische Wet  nr. 115/2006 Coll. inzake geregistreerd partnersc hap.  
DENEMARKEN  
1.  
(a) Voor de berekening van het pensioen uit hoofde van de “lov om social pension” (wet op het 
sociale pensioen) worden door een grensarbeider of seizoenarbeider onder de Deense 
wetgeving al dan niet in loondienst vervulde tijdvakken van w erkzaamheid beschouwd als 
door de overlevende echtgenoot vervulde tijdvakken van wonen in Denemarken, voor zover 
de overlevende echtgenoot gedurende die tijdvakken gehuwd was met de grensarbeider of 
seizoenarbeider, niet van tafel en bed gescheiden was of feitelijk wegens onverenigbaarheid 
gescheiden leefde, en op voorwaarde dat de overlevende echtgenoot gedurende die 
tijdvakken woonachtig was in een andere staat. Voor de toepassing van dit punt wordt onder 
“seizoenarbeid” verstaan: werk dat samenhangt met de wisseling van de seizoenen en ieder 
jaar terugkeert.  
(b) Voor de berekening van het pensioen uit hoofde van de “lov om social pension” (wet op het 
sociale pensioen) worden de vóór 1 januari 1984 door een niet onder punt a) vallende 
persoon onder de Deense w etgeving al dan niet in loondienst vervulde tijdvakken van 
werkzaamheid beschouwd als door de overlevende echtgenoot in Denemarken vervulde 
tijdvakken van wonen, voor zover de overlevende echtgenoot gedurende die tijdvakken 
gehuwd was met de grensarbeider of seizoenarbeider, niet van tafel en bed gescheiden was of 
feitelijk wegens onverenigbaarheid gescheiden leefde, en op voorwaarde dat de overlevende 
echtgenoot gedurende die tijdvakken woonachtig was in een andere staat.  
(c) Tijdvakken die uit hoofde van de punten a) en b) moeten worden meegerekend, worden 
evenwel niet in aanmerking genomen indien zij samenvallen met tijdvakken die meetellen 
voor de berekening van het pensioen dat aan de betrokkene verschuldigd is onder de 
wetgeving betreffende verplichte ver zekering van een andere staat of met tijdvakken 
gedurende welke de betrokkene onder een dergelijke wetgeving een pensioen ontving. Die 
tijdvakken worden echter in aanmerking genomen wanneer het jaarlijks bedrag van het 
bedoelde pensioen lager is dan de hel ft van het basisbedrag van het sociale pensioen.  
2.  
(a) Niettegenstaande artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken], van het protocol, hebben 
personen die geen werkzaamheden in loondienst in een of meer lidstaten hebben uitgeoefend 
slechts recht op een Deens  sociaal pensioen, als zij gedurende minstens 3 jaar hun woonplaats 
in Denemarken hebben of hebben gehad, onverminderd de in de Deense wetgeving geldende 
leeftijdsbeperkingen. Onverminderd artikel SSC.5 [Gelijke behandeling], van het protocol, is 
artikel S SC.8 [Opheffing van de regels inzake de woonplaats], van het protocol, niet van 
toepassing op een Deens sociaal pensioen waarop personen van deze categorie het recht 
hebben verworven.  
 
1305  (b) Het bepaalde in punt a) is niet van toepassing op het recht op een Deens  sociaal pensioen, 
verworven door gezinsleden van personen die in Denemarken werkzaamheden in loondienst 
uitoefenen of uitgeoefend hebben, of door studenten of hun gezinsleden.  
3. De tijdelijke uitkering voor werklozen die zijn opgenomen in het “ledigheds ydelse” 
(flexibelebanenstelsel) (Wet nr. 455 van 10 juni 1997) valt onder titel III [Bijzondere bepalingen voor 
verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk 6 [Werkloosheidsuitkeringen], van het protocol.   
4. Wanneer de ontvanger van een Deens sociaa l pensioen ook recht heeft op een 
overlevingspensioen van een andere staat, worden die pensioenen voor de toepassing van de 
Deense wetgeving beschouwd als uitkeringen van dezelfde aard in de zin van artikel SSC.48 
[Anticumulatiebepalingen], lid 1, van dit protocol op voorwaarde dat de persoon wiens tijdvakken 
van verzekering of van wonen de basis voor de berekening van het overlevingspensioen vormen, ook 
recht op een Deens sociaal pensioen heeft verworven.  
ESTLAND  
Voor de berekening van ouderschapsuitkeri ngen wordt voor gewerkte tijdvakken in andere staten 
dan Estland uitgegaan van hetzelfde gemiddelde bedrag van sociale belasting als de betrokkene 
betaald heeft gedurende de gewerkte tijdvakken in Estland, waarmee de eerstgenoemde tijdvakken 
worden samenge teld. Indien de betrokkene in het referentiejaar uitsluitend in andere staten 
gewerkt heeft, wordt bij de berekening van de uitkering uitgegaan van het gemiddelde bedrag van 
sociale belasting in Estland tussen het referentiejaar en het moederschapsverlof. FINLAND  
1. Voor de vaststelling van het recht en de berekening van het bedrag van het Finse nationale 
pensioen op grond van de artikelen SSC.47 [Toekenning van uitkeringen] tot en met SSC.49 
[Samenloop van uitkeringen van dezelfde aard] van dit protocol, worden onder de wetgeving van 
een andere staat verkregen pensioenen op dezelfde wijze behandeld als onder de Finse wetgeving 
verkregen pensioenen.  
2. Bij de toepassing van artikel SSC.47[Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), i), worden de 
inkomsten  tijdens het fictieve tijdvak overeenkomstig de Finse wetgeving inzake 
inkomensgerelateerde pensioenen als volgt berekend indien de betrokkene voor een deel van de 
referentieperiode tijdvakken van pensioenverzekering op grond van werkzaamheid, al dan niet in 
loondienst, in een andere staat heeft vervuld: de inkomsten tijdens het fictieve tijdvak zijn gelijk aan 
de som van de inkomsten tijdens het deel van de referentieperiode in Finland, gedeeld door het 
aantal maanden waarvoor er tijdens de referentieperio de tijdvakken van verzekering in Finland 
waren.  
FRANKRIJK  
1. Voor personen die verstrekkingen ontvangen in Frankrijk uit hoofde van artikel SSC.15 
[Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde staat] of artikel SSC.24 [Gezinsleden die in een 
andere sta at wonen dan die waar de pensioengerechtigde woont], van het protocol en die 
woonachtig zijn in de Franse departementen Haut -Rhin, Bas -Rhin of Moselle, omvatten de verleende 
verstrekkingen, verstrekt voor rekening van het orgaan van een andere staat die de  kosten daarvan 
dient te dragen, de verstrekkingen waarin het algemene ziekteverzekeringsstelsel voorziet en het 
verplichte aanvullende plaatselijke ziekteverzekeringsstelsel van Alsace -Moselle.  
2. De Franse wetgeving die voor de toepassing van titel III [ Ouderdoms - en 
nabestaandenpensioenen], hoofdstuk 5 [Ouderdoms - en nabestaandenpensioenen], van het 
protocol van toepassing is op een persoon die al dan niet in loondienst werkzaam is of is geweest, 
 
1306  omvat zowel de basisregeling(en) voor pensioenverzekering als de regeling(en) voor aanvullend 
pensioen waaronder de betrokkene viel.  
DUITSLAND  
1. Niettegenstaande artikel SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en 
gebeurtenissen], punt a), van het protocol en artikel 5, lid 4, punt 1, van het So zialgesetzbuch VI 
(Deel VI van het Sociale wetboek) kan een persoon die uit hoofde van de wetgeving van een andere 
lidstaat een volledig ouderdomspensioen ontvangt, verzoeken om verplicht aangesloten te zijn bij 
het Duitse pensioenstelsel.  
2. Niettegenstaande artikel SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en 
gebeurtenissen], punt a), van dit protocol en artikel 7 van het Sozialgesetzbuch VI (Deel VI van het 
Sociale wetboek) kan een persoon die verplicht verzekerd is in een ande re staat of een 
ouderdomspensioen ontvangt uit hoofde van de wetgeving van een andere staat, zich aansluiten bij 
het vrijwillige verzekeringsstelsel in Duitsland.  
3. Voor de toekenning van uitkeringen uit hoofde van artikel 47, lid 1, van Sozialgesetzbuch V, 
artikel 47, lid 1, van Sozialgesetzbuch VII en artikel 200, lid 2, van de Reichsversicherungsordnung 
aan in een andere staat wonende verzekerden, wordt het netto -inkomen dat de grondslag vormt 
voor de uitkering door de Duitse verzekeringsstelsels, berek end alsof de verzekerde in Duitsland 
woonde, tenzij de verzekerde verzoekt om een berekening op basis van het werkelijk ontvangen 
nettoloon.  
4. Onderdanen van andere staten die hun woonplaats of gebruikelijke verblijfplaats buiten 
Duitsland hebben en die v oldoen aan de algemene voorwaarden van het Duitse pensioenstelsel, 
kunnen vrijwillig bijdragen, mits zij op enig moment in het verleden vrijwillig of verplicht bij het 
Duitse pensioenstelsel aangesloten zijn geweest. Dit geldt ook voor staatlozen en vlucht elingen die 
hun woonplaats of gebruikelijke verblijfplaats in een andere staat hebben.  
5. De pauschale Anrechnungszeit (vast toerekeningstijdvak) als bedoeld in artikel 253 van 
Sozialgesetzbuch VI (boek VI van het Sociaal Wetboek) wordt vastgesteld op bas is van uitsluitend 
Duitse verzekeringstijdvakken.  
6. In gevallen waarin de op 31 december 1991 vigerende Duitse pensioenwetgeving op de 
herberekening van een pensioen van toepassing is, geldt voor de toerekening van Duitse 
Ersatzzeiten (vervangende tijdvak ken) alleen de Duitse wetgeving.  
7. De Duitse wetgeving inzake arbeidsongevallen en beroepsziekten waarvoor vergoeding 
wordt verleend op grond van het Fremdrentengesetz (wet op buitenlands pensioen) en inzake 
uitkeringen wegens toe te rekenen verzekeringst ijdvakken die vervuld zijn in de gebieden, vermeld 
in paragraaf 1, leden 2 en 3, van het Bundesvertriebenengesetz (wet betreffende vluchtelingen en 
verdrevenen), blijft voor de toepassing van het protocol van toepassing niettegenstaande paragraaf 
2 van het  Fremdrentengesetz.  
8. Het bevoegde orgaan gaat, voor de berekening van het theoretische bedrag bedoeld in 
artikel SSC.47 [Toekenning van tijdvakken], lid 1, punt b), i), in pensioenregelingen voor vrije 
beroepen, voor ieder verzekeringsjaar dat onder de w etgeving van een andere staat vervuld werd, 
uit van het gemiddelde van de gedurende het lidmaatschap van bevoegde organen per jaar door de 
betaling van bijdragen opgebouwde pensioenrechten.  
GRIEKENLAND  
 
1307  1. Wet nr. 1469/84 betreffende de vrijwillige aanslu iting bij het pensioenstelsel voor Griekse 
onderdanen en vreemdelingen van Griekse origine is van toepassing op onderdanen van andere 
staten, staatlozen en vluchtelingen wanneer deze betrokken personen, ongeacht hun woon - of 
verblijfplaats, op enig moment in het verleden vrijwillig of verplicht bij het Griekse pensioenstelsel 
aangesloten zijn geweest.  
2. Onverminderd artikel SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en 
gebeurtenissen], punt a), van het protocol en artikel 34 van Wet nr. 1140/1 981, kan een persoon die 
een uitkering wegens arbeidsongeval of beroepsziekte op grond van de wetgeving van een andere 
staat ontvangt, verzoeken om verplicht verzekerd te zijn op grond van de door de OGA toegepaste 
wetgeving, voor zover die persoon werkzaa mheden uitoefent die binnen de werkingssfeer van die 
wetgeving vallen.  
IERLAND  
1. Niettegenstaande artikel SSC.19 [Uitkeringen], lid 2, en artikel SSC.57 [Berekening van 
werkloosheidsuitkeringen] wordt voor de berekening van het berekenbare wekelijkse re ferentie -
inkomen van een verzekerde met het oog op de toekenning van een uitkering wegens ziekte of 
werkloosheid onder de Ierse wetgeving, een bedrag gelijk aan het gemiddelde weekloon van 
werknemers in het betreffende referentiejaar toegerekend aan de ver zekerde voor iedere week die 
hij gedurende dat referentiejaar als werknemer onder de wetgeving van een andere staat heeft 
gewerkt.  
MALTA  
Bijzondere bepalingen voor ambtenaren  
(a) Uitsluitend met het oog op de toepassing van artikel SSC.43 [Bijzondere bepalingen voor 
ambtenaren] en artikel SSC.55 [Bijzondere bepalingen voor ambtenaren] van het protocol 
worden personen met een dienstbetrekking op grond van de Maltese Wet op de 
strijdkrachten (hoofdstuk 220 van de Maltese Wet), de Politiewet (hoofdstuk 16 4 van de 
Maltese Wet), en de Wet op het gevangeniswezen (hoofdstuk 260 van de Maltese Wet) met 
ambtenaren gelijkgesteld.  
(b) De pensioenen of renten die verschuldigd zijn op grond van bovenstaande wetgeving en op 
grond van de Pensioenverordening (hoofdstuk 93 van de Maltese Wet) worden uitsluitend 
met het oog op de toepassing van artikel SSC.1 [Definities], punt cc), van dit protocol 
beschouwd als “bijzondere stelsels voor ambtenaren”.  
NEDERLAND  
1. Zorgverzekering  
(a) Wat betreft het recht op verstrekkingen op g rond van de Nederlandse wetgeving worden voor 
de toepassing van titel III, hoofdstuk 1 [Prestaties bij ziekte, en moederschaps - en daarmee 
gelijkgestelde vaderschapsuitkeringen] en hoofdstuk 2 [Prestaties bij arbeidsongevallen en 
beroepsziekten], van het p rotocol onder personen die recht hebben op verstrekkingen 
verstaan:  
(i) personen die overeenkomstig artikel 2 van de Zorgverzekeringswet verplicht zijn zich 
te verzekeren bij een zorgverzekeraar, en  
 
1308  (ii) voor zover niet reeds begrepen onder punt i), gezinsleden van actieve militairen die in 
een andere staat wonen en personen die in een andere staat woonachtig zijn en die 
op grond van het protocol ten laste van Nederland recht hebben op geneeskundige 
zorg i n hun woonland.  
(b) Personen als bedoeld in punt 1, a), i), moeten zich overeenkomstig de Zorgverzekeringswet 
verzekeren bij een zorgverzekeraar; personen als bedoeld in punt 1, a), ii), moeten zich 
registreren bij het College voor zorgverzekeringen.  
(c) De bepal ingen van de Zorgverzekeringswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten 
betreffende de verschuldigdheid van bijdragen zijn van toepassing op personen als bedoeld in 
punt a), en hun gezinsleden. Wat gezinsleden betreft, worden de premies of bijdragen 
geheven bij degene van wie het recht op zorg is afgeleid, met uitzondering van gezinsleden 
van militairen die in een andere staat woonachtig zijn, bij wie de premies of bijdragen 
rechtstreeks worden geheven.  
(d) De bepalingen van de Zorgverzekeringswet betreffen de te late verzekering zijn van 
overeenkomstige toepassing op te late registratie van de in punt a), ii) bedoelde personen bij 
het College voor zorgverzekeringen.  
(e) Personen die recht hebben op verstrekkingen ingevolge de wetgeving van een andere staat 
dan N ederland en die in Nederland wonen of tijdelijk in Nederland verblijven, hebben recht op 
verstrekkingen overeenkomstig de aan verzekerden in Nederland aangeboden polis van het 
orgaan van de woon - of verblijfplaats, met inachtneming van artikel 11, leden 1,  2 en 3, en 
artikel 19, lid 1, van de Zorgverzekeringswet, en op verstrekkingen ingevolge de Algemene wet 
bijzondere ziektekosten.  
(f) Voor de toepassing van de artikelen SSC.21 [Recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving 
van de staat van de woonplaats] to t en met SSC.27 [Premies en bijdragen ten laste van 
pensioengerechtigden] van het protocol worden de volgende uitkeringen (naast de 
pensioenen bedoeld in titel III [Bijzondere bepalingen voor verschillende categorieën 
uitkeringen], hoofdstuk 4 [Uitkeringen  bij invaliditeit] en hoofdstuk 5 [Ouderdoms - en 
nabestaandenpensioenen], van het protocol) gelijkgesteld met op grond van de Nederlandse 
wetgeving verschuldigde pensioenen:  
- pensioenen ingevolge de Wet van 6 januari 1966 houdende nieuwe 
regeling van de pensioenen van de burgerlijke ambtenaren en hun 
nabestaanden (Algemene burgerlijke pensioenwet);  
- pensioenen ingevolge de Wet van 6 oktober 1966 houdende nieuwe 
regeling van de pensioenen van militairen en hun nabestaanden (Algemene 
militaire pensioenwet);  
- arbeidsongeschiktheidsuitkeringen ingevolge de Wet 
arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen van 7 juni 1972;  
- pensioenen ingevolge de Wet van 15 februari 1967 houdende nieuwe 
regeling van de pensioenen van de personeelsleden van de NV 
Nederlandse Spoorw egen en hun nabestaanden (Spoorwegpensioenwet);  
 
1309  - pensioenen ingevolge het Reglement Dienstvoorwaarden Nederlandse 
Spoorwegen;  
- uitkeringen die bij pensionering vóór de leeftijd van 65 jaar worden 
verstrekt ingevolge een pensioenregeling die de verzorging va n de gewezen 
werknemers bij ouderdom ten doel heeft, of een uitkering bij vervroegde 
uittreding uit het arbeidsproces ingevolge een van rijkswege of bij 
collectieve arbeidsovereenkomst vastgestelde regeling voor vervroegde 
uittreding uit het arbeidsproces voor personen van 55 jaar of ouder;  
- uitkeringen die aan militairen en ambtenaren worden verstrekt ingevolge 
een regeling in het geval van overtolligheid, functioneel leeftijdsontslag en 
vervroegde pensionering.  
(g) Voor de toepassing van artikel SSC.16 [Verb lijf in de bevoegde staat terwijl de woonplaats in 
een andere staat ligt — Bijzondere regels voor gezinsleden van grensarbeiders], lid 1, van het 
protocol hebben de in punt a), ii), bedoelde personen die tijdelijk in Nederland verblijven, 
recht op verstrek kingen overeenkomstig de aan verzekerden in Nederland aangeboden polis 
van het orgaan van de verblijfplaats, met inachtneming van artikel 11, leden 1, 2 en 3, en 
artikel 19, lid 1, van de Zorgverzekeringswet, en op verstrekkingen ingevolge de Algemene 
Wet Bijzondere Ziektekosten.  
2. Toepassing van de Algemene Ouderdomswet (AOW)  
(a) De korting als bedoeld in artikel 13, lid 1, van de AOW wordt niet toegepast voor 
kalenderjaren vóór 1 januari 1957 gedurende welke een rechthebbende die niet voldoet aan 
de voorwaarden voor gelijkstelling van deze jaren aan tijdvakken van verzekering:  
- tussen zijn 15e en  65e jaar in Nederland heeft gewoond, of  
- in een andere staat heeft gewoond terwijl hij in Nederland werkte voor een 
in Nederland gevestigde werkgever, of  
- in een andere staat heeft gewerkt gedurende tijdvakken die onder het 
Nederlandse soc ialezekerheidsstelsel als tijdvakken van verzekering 
worden beschouwd.  
In afwijking van artikel 7 van de AOW worden ook personen die uitsluitend vóór 
1 januari 1957 overeenkomstig bovengenoemde voorwaarden in Nederland 
gewoond of gewerkt hebben, geacht re cht te hebben op een pensioen.  
(b) De korting als bedoeld in artikel 13, lid 1, van de AOW wordt niet toegepast op kalenderjaren 
vóór 2 augustus 1989 gedurende welke een gehuwde of gehuwd geweest zijnde persoon 
tussen zijn 15e en 65e jaar, wonende in een ande re staat dan Nederland, niet ingevolge 
bovengenoemde wet verzekerd was, voor zover deze kalenderjaren samenvallen met 
tijdvakken van verzekering die de echtgenoot van de betrokkene onder bovengenoemde wet 
heeft vervuld, of met kalenderjaren die op grond va n punt a) in aanmerking moeten worden 
genomen, op voorwaarde dat zij in de betreffende periode gehuwd zijn gebleven.  
 
1310  In afwijking van artikel 7 van de AOW worden dergelijke personen geacht recht te hebben op 
een pensioen.  
(c) De korting als bedoeld in artikel 13, lid 2, van de AOW wordt niet toegepast op kalenderjaren 
vóór 1 januari 1957 gedurende welke de echtgenoot van een pensioengerechtigde, die niet 
voldoet aan de voorwaarden voor gelijkstelling van deze jaren aan tijdvakk en van verzekering:  
- tussen zijn 15e en 65e jaar in Nederland heeft gewoond, of  
- in een andere staat heeft gewoond terwijl hij in Nederland werkte voor een 
in Nederland gevestigde werkgever, of  
- in een andere staat heeft gewerkt gedurende tijdvakken die ond er het 
Nederlandse socialezekerheidsstelsel als tijdvakken van verzekering 
worden beschouwd.  
(d) De korting als bedoeld in artikel 13, lid 2, van de AOW wordt niet toegepast op kalenderjaren 
vóór 2  augustus 1989 gedurende welke de echtgenoot van een pensioeng erechtigde, 
wonende tussen zijn 15e en 65e jaar in een andere staat dan Nederland, niet ingevolge 
bovengenoemde wet verzekerd was, voor zover deze kalenderjaren samenvallen met 
tijdvakken van verzekering die de pensioengerechtigde onder die wet heeft vervu ld, of met 
kalenderjaren die op grond van punt a), in aanmerking moeten worden genomen, op 
voorwaarde dat zij in de betreffende periode gehuwd zijn gebleven.  
(e) Punt 2,  a), punt 2, b), punt 2, c) en punt 2, d) zijn niet van toepassing op tijdvakken die 
samenv allen met:  
- tijdvakken die in aanmerking genomen kunnen worden voor de berekening 
van pensioenrechten uit hoofde van de ouderdomspensioenwetgeving van 
een andere staat dan Nederland, of  
- tijdvakken waarvoor de betrokkene een ouderdomspensioen heeft 
ontvang en uit hoofde van dergelijke wetgeving.  
Tijdvakken van vrijwillige verzekering onder het stelsel van een andere staat 
worden niet in aanmerking genomen voor de toepassing van dit punt.  
(f) Punt 2,  a), punt 2, b), punt 2, c) en punt 2, d) zijn uitsluitend van  toepassing indien de 
betrokkene na het bereiken van de 59 -jarige leeftijd gedurende zes jaren in een of meer 
staten heeft gewoond en slechts zolang hij in een van die staten woonachtig is.  
(g) In afwijking van hoofdstuk IV van de AOW bestaat voor een in een a ndere lidstaat dan 
Nederland woonachtige persoon wiens echtgenoot verplicht verzekerd is op grond van die 
wet, de mogelijkheid zich vrijwillig te verzekeren op grond van genoemde wet, voor die 
tijdvakken gedurende welke de echtgenoot verplicht verzekerd is . 
Deze mogelijkheid blijft bestaan wanneer de verplichte verzekering van de echtgenoot geëindigd is 
als gevolg van diens overlijden en de overlevende echtgenoot uitsluitend een pensioen uit hoofde 
van de Algemene nabestaandenwet ontvangt.  
 
1311  De mogelijkheid om vrijwillig verzekerd te blijven, eindigt in ieder geval op de dag waarop de 
betrokkene de leeftijd van 65  jaar bereikt.  
De voor bedoelde vrijwillige verzekering te betalen premie wordt vastgesteld overeenkomstig de 
bepalingen betreffende de vaststelling  van de premie voor vrijwillige verzekering op grond van de 
AOW. Indien echter de vrijwillige verzekering aansluit op een tijdvak van verzekering als bedoeld in 
punt 2, b), wordt de premie vastgesteld overeenkomstig de bepalingen betreffende de vaststellin g 
van de bijdrage voor verplichte verzekering op grond van de AOW, waarbij het in aanmerking te 
nemen inkomen geacht wordt in Nederland te zijn ontvangen.  
(h) De in punt 2, g) bedoelde mogelijkheid staat niet open voor personen die verzekerd zijn op 
grond van  de wetgeving inzake pensioenen of nabestaandenuitkeringen van een andere staat.  
(i) Personen die gebruik willen maken van de mogelijkheid van vrijwillige verzekering als bedoeld 
in punt 2, g), moeten binnen een jaar nadat de voorwaarden voor deelname zijn ve rvuld een 
aanvraag indienen bij de Sociale Verzekeringsbank.  
3. Toepassing van de Algemene nabestaandenwet (ANW)  
(a) Indien de overlevende echtgenoot op grond van artikel SSC.46 [Bijzondere bepalingen inzake 
samentelling van tijdvakken], lid 3, van het protocol recht heeft op een 
nabestaandenpensioen op grond van de ANW, wordt dat pensioen berekend overeenkomstig 
artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het protocol.  
Voor de toepassing van deze bepalingen worden tijdvakken van ver zekering vóór 1 oktober 1959 ook 
beschouwd als onder de Nederlandse wetgeving vervulde tijdvakken van verzekering, op 
voorwaarde dat de verzekerde gedurende deze tijdvakken en na het bereiken van de leeftijd van 15 
jaar:  
- in Nederland heeft gewoond, of  
- in een andere staat heeft gewoond terwijl hij in Nederland werkte voor een 
in Nederland gevestigde werkgever, of  
- in een andere staat heeft gewerkt gedurende tijdvakken die onder het 
Nederlandse socialezekerheidsstelsel als tijdvakken van verzekering 
worden beschouwd.  
(b) De op grond van punt 3, a) in aanmerking te nemen tijdvakken die samenvallen met onder de 
wetgeving van een andere lidstaat vervulde tijdvakken van verplichte verzekering inzake 
nabestaandenpensioenen worden buiten beschouwing gelaten.  
(c) Voor de toepassing van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het 
protocol worden alleen onder de Nederlandse wetgeving vervulde tijdvakken van verzekering 
nadat de betrokkene de leeftijd van 15 jaar bereikt had, in aanmerking genomen als  tijdvakken 
van verzekering.  
(d) In afwijking van artikel 63a, lid 1, ANW bestaat voor een in een andere staat dan Nederland 
woonachtige persoon wiens echtgenoot verplicht verzekerd is uit hoofde van de ANW, de 
mogelijkheid zich vrijwillig te verzekeren onder die wet, op voorwaarde dat die verzekering al 
loopt op de datum waarop het protocol van toepassing wordt, maar uitsluitend voor die 
tijdvakken gedurende welke de echtgenoot verplicht verzekerd is.  
 
1312  Deze mogelijkheid houdt op te bestaan vanaf de datum van beëindiging van de 
verplichte verzekering van de echtgenoot op grond van de ANW, tenzij de 
verplichte verzekering van de echtgenoot geëindigd is als gevolg van diens 
overlijden en de overlevende echt genoot uitsluitend een pensioen uit hoofde 
van de ANW ontvangt.  
De mogelijkheid om vrijwillig verzekerd te blijven, eindigt in ieder geval op de 
dag waarop de betrokkene de leeftijd van 65  jaar bereikt.  
De voor bedoelde vrijwillige verzekering te betalen  premie wordt vastgesteld 
overeenkomstig de bepalingen betreffende de vaststelling van de premie voor 
vrijwillige verzekering op grond van de ANW. Indien echter de vrijwillige 
verzekering aansluit op een tijdvak van verzekering als bedoeld in punt 2, b), 
wordt de premie vastgesteld overeenkomstig de bepalingen betreffende de 
vaststelling van de bijdragen voor verplichte verzekering op grond van de ANW, 
waarbij het in aanmerking te nemen inkomen geacht wordt in Nederland te zijn 
ontvangen.  
4. Toepassing van  de Nederlandse wetgeving inzake arbeidsongeschiktheid  
Bij de berekening van uitkeringen op grond van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering 
(WAO), de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) of de Wet 
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfs tandigen (WAZ) houden de Nederlandse organen rekening 
met:  
- tijdvakken van werkzaamheden in loondienst en daarmee gelijkgestelde 
tijdvakken die vóór 1 juli 1967 in Nederland zijn vervuld;  
- de tijdvakken van verzekering vervuld krachtens de WAO;  
- tijdvakken van verzekering die de betrokkene na het bereiken van de 
leeftijd van 15 jaar onder de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet heeft 
vervuld, voor zover die niet samenvallen met onder de WAO vervulde 
tijdvakken van verzekering;  
- tijdvakken van verzek ering vervuld onder de WAZ;  
- tijdvakken van verzekering vervuld onder de WIA.  
SPANJE  
1. Voor de toepassing van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt 1), b), van 
het protocol worden de jaren die de werkende tekort komt om de pensioenger echtigde of 
pensioenplichtige leeftijd te bereiken, als bepaald in artikel 31, lid 4, van de geconsolideerde tekst 
van de Ley de Clases Pasivas del Estado (wet op de staatspensioenen) alleen als jaren in 
overheidsdienst aangerekend indien de begunstigde op  het tijdstip van de gebeurtenis die het recht 
op een overlevingspensioen deed ontstaan, onder de Spaanse bijzondere regeling voor ambtenaren 
viel of een werkzaamheid uitoefende die onder dat stelsel daarmee gelijkgesteld wordt, of indien hij, 
op het tijds tip van de gebeurtenis die het recht op een invaliditeits - of overlevingspensioen deed 
ontstaan, een werkzaamheid uitoefende die, als de werkzaamheid in Spanje was uitgeoefend, de 
betrokkene verplicht onder de bijzondere regeling voor ambtenaren, voor de s trijdkrachten of voor 
het gerechtelijk apparaat had doen vallen.  
 
1313  2.  
(a) Ingevolge artikel SSC.51 [Aanvullende bepalingen voor de berekening van de uitkeringen], lid 
1, punt c), wordt de theoretische Spaanse uitkering berekend op basis van de feitelijke 
bijdragen van de betrokkene in de jaren onmiddellijk voorafgaand aan de betaling van de 
laatste bijdrage aan de Spaanse sociale zekerheid. Indien bij de berekening van het 
basisbedrag voor het pensioen rekening moet worden gehouden met de onder de wetgevin g 
van andere staten vervulde tijdvakken van verzekering of wonen, wordt de Spaanse 
bijdragegrondslag die in de tijd het dichtst bij de referentietijdvakken ligt, toegepast op die 
tijdvakken, rekening houdende met de ontwikkeling van het indexcijfer van de 
consumentenprijzen.  
(b) Het bedrag van het verkregen pensioen wordt verhoogd met het bedrag van de verhogingen 
en aanpassingen die in de volgende jaren op pensioenen van dezelfde aard worden toegepast.  
3. In andere staten vervulde tijdvakken die moeten worden  meegerekend voor de bijzondere 
regeling voor ambtenaren, voor de strijdkrachten of voor het gerechtelijk apparaat, worden voor de 
toepassing van artikel SSC.51 [Aanvullende bepalingen voor de berekening van de uitkeringen] op 
dezelfde wijze behandeld als de in de tijd dichtstbijgelegen tijdvakken die als ambtenaar in Spanje 
zijn vervuld.  
4. De in de tweede overgangsbepaling van de Algemene wet betreffende de sociale zekerheid 
bedoelde leeftijdsgerelateerde aanvullende bedragen zijn van toepassing voor all e begunstigden van 
het protocol die voorafgaand aan 1  januari  1967 onder de Spaanse wetgeving in eigen naam 
bijdragen hebben betaald; het is evenwel niet mogelijk om overeenkomstig artikel SSC.6 
[Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en gebeurte nissen] van het protocol, louter met het 
oog op de toepassing van het protocol, tijdvakken van verzekering die voorafgaand aan 1 januari 
1967 onder de wetgeving van andere staten vervuld zijn, te behandelen alsof de desbetreffende 
bijdragen in Spanje betaa ld waren. Voor de bijzondere regeling voor zeevarenden is de met 
1 januari  1967 overeenkomende datum 1  augustus  1970, en voor de bijzondere 
socialezekerheidsregeling voor de kolenmijnen 1  april  1969.  
ZWEDEN  
1. De bepalingen van het protocol betreffende d e samentelling van tijdvakken van verzekering 
en verblijf zijn niet van toepassing op de overgangsregeling van de Zweedse wetgeving voor het 
recht op een gegarandeerd pensioen voor personen die in of vóór 1937 zijn geboren en gedurende 
een bepaalde periode  in Zweden hebben gewoond alvorens zij een pensioen aanvragen (Wet 
2000:798).  
2. Voor de berekening van het nominale inkomen voor inkomensgerelateerde uitkeringen bij 
ziekte en de inkomensgerelateerde activiteitstoelage overeenkomstig hoofdstuk 8 van Lag 
(1962:381) om allmän försäkring (volksverzekeringswet) geldt het volgende:  
(a) indien de verzekerde tijdens de referentieperiode wegens een werkzaamheid, al dan niet in 
loondienst, ook onder de wetgeving van een of meer andere staten viel, wordt het inkomen i n 
die andere staat of staten geacht gelijk te zijn aan het gemiddelde bruto -inkomen van de 
verzekerde in Zweden tijdens het deel van de referentieperiode in Zweden, dat wil zeggen het 
inkomen in Zweden gedeeld door het aantal jaren tijdens welke dit inkome n is ontvangen;  
3.  
 
1314  (a) Voor de berekening van de fictieve grondslag voor het inkomensgerelateerde 
nabestaandenpensioen (Wet 2000:461) geldt het volgende: indien niet overeenkomstig de 
Zweedse wetgeving wordt voldaan aan de vereiste van pensioengerechtigdheid gedurende 
ten minste drie van de vijf kalenderjaren die onmiddellijk aan de dood van de verzekerde 
voorafgaan (de referentieperiode), worden ook tijdvakken van verzekering die in andere 
staten zijn vervuld, in aanmerking genomen alsof deze in Zweden waren vervuld. Tijdvakken 
van verzekering in andere staten worden geacht gebaseerd te zijn op de gemiddelde Zweedse 
pensioenberekeningsgrondslag. Indien de betrokkene slechts één jaar met een 
pensioenberekeningsgrondslag in Zweden heeft vervuld, wordt elk tijdva k van verzekering in 
een andere staat geacht hetzelfde bedrag te vertegenwoordigen.  
(b) Voor de berekening van het fictieve pensioenkrediet voor weduwepensioenen met betrekking 
tot overlijden op of na 1 januari 2003 geldt het volgende: indien niet overeenkomst ig de 
Zweedse wetgeving wordt voldaan aan de vereiste van pensioenkrediet gedurende ten minste 
twee van de vier kalenderjaren die onmiddellijk aan het overlijden van de verzekerde 
voorafgaan (de referentieperiode) en indien de tijdvakken van verzekering ti jdens de 
referentieperiode in een andere staat zijn vervuld, worden deze jaren geacht op hetzelfde 
pensioenkrediet gebaseerd te zijn als het Zweedse jaar.  
VERENIGD KONINKRIJK  
1. Wanneer een persoon overeenkomstig de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk mogelijk 
recht op ouderdomspensioen heeft:  
(a) indien de premies van een voormalige echtgenoot als eigen premies van de betrokkene 
worden aangemerkt, of  
(b) indien de relevante premievoo rwaarden door de echtgenoot of voormalige echtgenoot van de 
betrokkene vervuld zijn, dan zijn voor de vaststelling van rechten onder de wetgeving van het 
Verenigd Koninkrijk de bepalingen van titel III [Bijzondere bepalingen voor verschillende 
categorieën uitkeringen], hoofdstuk 5 [Ouderdoms - en nabestaandenpensioenen], van het 
protocol van toepassing, mits de echtgenoot of voormalige echtgenoot in beide gevallen 
werkzaamheden, al dan niet in loondienst, uitoefent of uitgeoefend heeft, en onderworpen is 
of was aan de wetgeving van twee of meer staten. In dat geval worden verwijzingen in titel III 
[Bijzondere bepalingen voor verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk 5 [Ouderdoms - 
en nabestaandenpensioenen] van het protocol naar “tijdvakken van verzeke ring” opgevat als 
tijdvakken van verzekering vervuld door:  
(i) een echtgenoot of voormalige echtgenoot, indien de aanvraag wordt ingediend door:  
- een gehuwde vrouw, of  
- een persoon van wie het huwelijk op andere wijze is beëindigd dan 
door het overlijden van de echtgenoot, of  
(ii) een voormalige echtgenoot, indien de aanvraag wordt ingediend door:  
- een weduwnaar die onmiddellijk vóór het bereiken van de 
pensioengerechtigde le eftijd geen recht heeft op een uitkering voor 
een ouder die weduwe/weduwnaar is (widowed parent’s allowance), 
of 
 
1315  - een weduwe die onmiddellijk vóór het bereiken van de 
pensioengerechtigde leeftijd geen recht heeft op een uitkering voor 
een moeder die weduwe is (widowed mother’s allowance), een 
uitkering voor een ouder die weduwe/weduwnaar is (widowed 
parent’s allowance) of een weduwepensioen, of die alleen recht heeft 
op een leeftijdsgebonden weduwepensioen berekend overeenkomstig 
artikel SSC.47 [Toekenning v an uitkeringen], lid 1, punt b), van het 
protocol, waarbij “leeftijdsgebonden weduwepensioen” betekent dat 
voor het weduwepensioen overeenkomstig Section 39(4), Social 
Security Contributions and Benefits Act 1992, een verminderd tarief 
geldt.  
2. Ten behoeve van de toepassing van artikel SSC.8 [Opheffing van de regels inzake de 
woonplaats], van het protocol, worden personen die onder de wetgeving van het Verenigd 
Koninkrijk een ouderdoms - of overlevingspensioen, een uitkering wegens arbeidsongeval of 
beroepsziekte of een uitkering bij overlijden ontvangen en die op het grondgebied van een andere 
staat verblijven, tijdens hun verblijf behandeld alsof zij hun woonplaats op het grondgebied van die 
andere staat hadden.  
3.  
(1) Voor de berekening van een lo onfactor voor het vaststellen van het recht op 
uitkeringen onder de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk wordt voor iedere 
week van werkzaamheid in loondienst overeenkomstig de wetgeving van een 
lidstaat, die in de loop van het betreffende inkomstenbelast ingjaar in de zin van de 
wetgeving van het Verenigd Koninkrijk is begonnen, de betrokkene geacht 
bijdragen of premies als werknemer te hebben betaald, of inkomen te hebben 
genoten waarover bijdragen of premies zijn betaald, op basis van een beloning 
gelijk  aan twee derde van de voor dat jaar geldende maximumloongrens.  
(2) Voor de toepassing van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), 
van het protocol:  
(a) wordt een werknemer die in een op of na 6 april 1975 aangevangen 
inkomstenbelastingjaar uitsluitend in een lidstaat tijdvakken van verzekering, 
van werkzaamheid in loondienst of van wonen heeft vervuld, indien de 
toepassing van punt 1) van dit punt tot gevolg heeft dat dat jaar voor de 
toepassing van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen ], lid 1, punt b), i), van 
het protocol als een in aanmerking te nemen jaar in de zin van de wetgeving van 
het Verenigd Koninkrijk geldt, geacht in dat jaar in die lidstaat gedurende 52 
weken verzekerd te zijn geweest;  
(b) worden, indien enig op of na 6 april  1975 aangevangen inkomstenbelastingjaar 
voor de toepassing van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt 
b), i), van het protocol niet geldt als een in aanmerking te nemen jaar in de zin 
van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk, alle in  dat jaar vervulde tijdvakken 
van verzekering, van werkzaamheid in loondienst of van wonen buiten 
beschouwing gelaten.  
 
1316  (3) Voor de omrekening van een loonfactor in tijdvakken van verzekering wordt de 
loonfactor verkregen gedurende het desbetreffende inkomsten belastingjaar in de 
zin van de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk gedeeld door de voor dat 
belastingjaar geldende minimumloongrens. De uitkomst wordt weergegeven in 
gehele getallen, met weglating van de decimalen. Het aldus berekende getal wordt 
geacht het aantal weken van verzekering dat gedurende dat belastingjaar onder de 
wetgeving van het Verenigd Koninkrijk is vervuld, te vertegenwoordigen. Dit getal 
kan evenwel niet hoger zijn dan het aantal weken gedurende welke de betrokkene 
in de loop van dat be lastingjaar aan deze wetgeving onderworpen was.  
  
 
1317  BIJLAGE  SSC-7: UITVOERINGSDEEL  
TITEL I: ALGEMENE BEPALINGEN  
HOOFDSTUK 1  
Artikel SSCI.1: Definities  
1. Voor de toepassing van deze bijlage gelden de definities van artikel SSC.1 [Definities].  
2. Naast de in lid 1 bedoelde definities wordt verstaan onder:  
(a) “toegangspunt”: een instantie die voorziet in:  
(i) een elektronisch contactpunt;  
(ii) automatische routing op basis van het adres, en  
(iii) intelligente routing op basis van software die automatische controle en routing 
(bijvoorbeeld een kunstmatige -intelligentieapplicatie) of menselijke tussenkomst 
mogelijk maakt;  
(b) “verbindingsorgaan”: elke door de bevoegde autoriteit van een staat voor een o f meer van de 
in artikel SSC.3 [Materiële werkingssfeer] van het protocol bedoelde takken van sociale 
zekerheid aangewezen instantie die in staat is de verzoeken om inlichtingen of bijstand ten 
behoeve van de toepassing van het protocol en deze bijlage te beantwoorden en die de haar 
op grond van titel IV [Financiële bepalingen] van deze bijlage toegewezen taken moet 
uitvoeren;  
(c) “document”: een verzameling gegevens op ongeacht welke drager, zodanig gestructureerd dat 
zij langs elektronische weg kan worden uit gewisseld en waarvan de mededeling noodzakelijk is 
voor de goede werking van het protocol en deze bijlage;  
(d) “gestructureerd elektronisch document”: elk gestructureerd document waarvan de opmaak is 
bestemd voor de elektronische uitwisseling van informatie tu ssen staten;  
(e) “verzending langs elektronische weg”: de verzending van gegevens met behulp van 
elektronische apparatuur voor de verwerking (met inbegrip van digitale compressie) daarvan 
en met gebruikmaking van kabels, radio, optische technologie of andere e lektromagnetische 
middelen;  
(f) “fraude”: elk opzettelijk handelen of opzettelijk nalaten met als oogmerk:  
(i) socialezekerheidsuitkeringen te ontvangen of een andere persoon in staat te stellen 
socialezekerheidsuitkeringen te ontvangen wanneer niet wordt voldaan aan de 
voorwaarden voor dergelijke uitkeringen volgens het recht van de betrokken staat of 
staten of het protocol; of  
(ii) de betaling van socialezekerheidsbijdragen te ontlopen, of een andere persoon in 
staat te stellen de betaling van socialezekerheidsbijdrag en te ontlopen wanneer 
dergelijke bijdragen krachtens het recht van de betrokken staat of staten of het 
protocol zijn verschuldigd.  
 
1318  HOOFDSTUK 2: BEPALINGEN INZAKE SAMENWERKING EN GEGEVENSUITWISSELING  
Artikel SSCI.2:  Tussen de organen uit te wisselen infor matie en wijze waarop deze uitwisseling moet 
plaatsvinden  
1. Voor de toepassing van deze bijlage wordt de uitwisseling tussen de autoriteiten van de 
staten en de organen en personen die onder het protocol vallen, gebaseerd op de beginselen van 
openbare dienst verlening, efficiëntie, actieve bijstand, snelle verstrekking en toegankelijkheid, 
inclusief e -toegankelijkheid, met name voor mensen met een handicap en ouderen.  
2. De organen verstrekken onverwijld alle gegevens die nodig zijn voor de vaststelling van de 
rechten en plichten van personen op wie het protocol van toepassing is en wisselen deze uit. De 
uitwisseling van deze gegevens tussen de staten geschiedt hetzij rechtstreeks tussen de organen zelf, 
hetzij indirect via de verbindingsorganen.  
3. Informatie, docum enten en aanvragen die een persoon bij vergissing heeft toegezonden aan 
een orgaan in een andere staat dan die waar het volgens deze bijlage aangewezen orgaan zich 
bevindt, moeten onverwijld door het eerste orgaan worden doorgestuurd aan het volgens deze 
bijlage aangewezen orgaan, onder vermelding van de datum waarop zij oorspronkelijk zijn 
ingediend. Deze datum is bindend voor het aangewezen orgaan. De organen van de staten worden 
echter niet aansprakelijk gesteld of geacht een beslissing te hebben genomen  op grond van het feit 
dat zij hebben nagelaten te handelen omdat de organen van andere staten informatie, documenten 
of aanvragen laattijdig hebben doorgegeven.  
4. Indien de gegevens indirect via het verbindingsorgaan van de staat van bestemming worden 
overg edragen, gaan de termijnen voor het beantwoorden van aanvragen in op de datum waarop het 
verbindingsorgaan de aanvraag heeft ontvangen, alsof de aanvraag was ontvangen door het orgaan 
in deze staat.  
Artikel SSCI.3:  Tussen de betrokkenen en de organen uit te wisselen informatie en wijze van 
uitwisseling  
1. De staten zorgen ervoor dat de noodzakelijke informatie ter beschikking van de betrokken 
personen wordt gesteld om hen op de hoogte te brengen van de bepalingen die bij het protocol en 
deze bijlage worden do orgevoerd, teneinde hen in staat te stellen hun rechten te doen gelden. Zij 
zorgen ook voor gebruikersvriendelijke diensten.  
2. Personen op wie het protocol van toepassing is, zijn verplicht het bevoegde orgaan alle 
informatie, documenten en bewijsstukken te verstrekken die nodig zijn voor de vaststelling van hun 
situatie of van die van hun gezin, voor de vaststelling en het behoud van hun rechten en plichten, 
alsook voor de vaststelling van de toepasselijke wetgeving en de daaruit voor hen voortvloeiende 
verp lichtingen.  
3. Voor zover dit nodig is voor de toepassing van het protocol en deze bijlage, verstrekken de 
bevoegde organen onverwijld, en in ieder geval binnen de termijnen voorgeschreven door de 
wetgeving van de betrokken staat, de informatie en de document en aan de betrokkenen.  
Het betrokken orgaan stelt de aanvrager die in een andere staat woont of verblijft, rechtstreeks dan 
wel via het verbindingsorgaan van de staat van woonplaats of verblijf van zijn beslissing in kennis. In 
geval van weigering vermeldt  het de redenen voor deze weigering, de rechtsmiddelen en de 
beroepstermijnen. Van deze beslissing wordt een kopie gestuurd naar de andere betrokken organen.  
 
1319  Artikel SSCI.4:  Formulieren, documenten en wijzen van gegevensuitwisseling  
1. Behoudens artikel SSCI .75 [Tijdelijke bepalingen inzake formulieren en documenten] en 
aanhangsel SSCI -2 [Document waaraan rechten kunnen worden ontleend] worden de structuur, 
inhoud en vorm van de ter uitvoering van het protocol namens de staten afgegeven formulieren en 
documen ten overeengekomen door het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale 
zekerheid.  
2. De gegevensuitwisseling tussen de organen of verbindingsorganen kan, afhankelijk van de 
goedkeuring van het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid, 
geschieden via het systeem voor de elektronische uitwisseling van gegevens betreffende sociale 
zekerheid. Voor zover de in lid 1 bedoelde formulieren en documenten worden uitgewisseld via het 
systeem voor de elektronische uitwisseling va n gegevens betreffende sociale zekerheid, worden de 
op dat systeem toepasselijke voorschriften in acht genomen.   
3. Indien de gegevensuitwisseling tussen organen of de verbindingsorganen niet geschiedt via 
het systeem voor de elektronische uitwisseling van g egevens betreffende sociale zekerheid, maken 
de betrokken organen en verbindingsorganen gebruik van de per geval passende regelingen en 
geven zij daarbij zo veel mogelijk de voorkeur aan elektronische middelen.  
4. In hun communicatie met de betrokkenen maken de bevoegde organen gebruik van de per 
geval passende regelingen en geven zij daarbij zo veel mogelijk de voorkeur aan elektronische 
middelen.  
Artikel SSCI.5:  Juridische waarde van in een andere staat afgegeven documenten en bewijsstukken  
1. De door het orga an van een staat voor de toepassing van het protocol en deze bijlage 
afgegeven documenten over de situatie van een persoon en de bewijsstukken op grond waarvan de 
documenten zijn afgegeven, zijn voor de organen van de andere staten bindend zolang de 
docume nten of bewijsstukken niet door de staat waar zij zijn afgegeven, zijn ingetrokken of ongeldig 
zijn verklaard.  
2. Bij twijfel omtrent de geldigheid van het document of de juistheid van de feiten die aan de 
vermeldingen daarin ten grondslag liggen, verzoekt he t orgaan van de staat dat het document 
ontvangt, het orgaan van afgifte om opheldering en in voorkomend geval om intrekking van het 
document. Het orgaan van afgifte heroverweegt de gronden voor de afgifte van het document en, 
indien noodzakelijk, de intrek king van het document.  
3. Overeenkomstig lid 2, wordt, bij twijfel omtrent de door de betrokkenen verstrekte 
informatie, de geldigheid van het document of de bewijsstukken of de juistheid van de feiten die aan 
de vermeldingen daarin ten grondslag liggen, voor  zover dit mogelijk is, de noodzakelijke verificatie 
van deze informatie of dit document op verzoek van het bevoegde orgaan uitgevoerd door het 
orgaan van de woon - of verblijfplaats.  
4. Worden de betrokken organen het niet eens, dan kunnen de bevoegde autorit eiten de zaak 
aan het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid voorleggen, zulks op 
zijn vroegst één maand na de datum waarop het orgaan dat het document heeft ontvangen zijn 
verzoek heeft ingediend. Het Gespecialiseerd Comité vo or de coördinatie van de sociale zekerheid 
tracht binnen zes maanden na de datum waarop de zaak aan hem is voorgelegd, een voor beide 
zijden aanvaardbare oplossing te vinden.  
 
1320  Artikel  SSCI.6: Voorlopige toepassing van een wetgeving en voorlopige betaling va n uitkeringen  
1. Tenzij in deze bijlage anders is bepaald, wordt in geval van een meningsverschil tussen de 
organen of autoriteiten van twee of meer staten inzake de vaststelling van de toepasselijke 
wetgeving, op de betrokkene voorlopig de wetgeving van e en van deze staten toegepast, waarbij de 
rangorde als volgt wordt bepaald:  
(a) de wetgeving van de staat waar de betrokkene feitelijk zijn werkzaamheden in loondienst of 
anders dan in loondienst verricht, indien de werkzaamheden in slechts één staat worden 
uitgeoefend;  
(b) de wetgeving van de staat van de woonplaats, indien de betrokken e al dan niet in loondienst 
werkzaamheden in twee of meer staten verricht en een deel van zijn werkzaamheden in de 
staat van woonplaats verricht of indien hij noch in loondienst noch anders dan in loondienst 
werkzaam is;  
(c) in alle andere gevallen, de wetgevi ng van de staat waar het eerst om toepassing van de 
wetgeving is verzocht, indien de betrokkene in twee of meer staten werkzaamheden verricht.  
2. Indien er tussen de organen of autoriteiten van twee of meer staten een meningsverschil 
bestaat over de vasts telling van het orgaan dat de uitkeringen of verstrekkingen moet verlenen, 
ontvangt de betrokkene die aanspraak op prestaties zou kunnen maken indien dit geschil niet 
bestond, voorlopige prestaties als bepaald in de wetgeving die door het orgaan van de woo nplaats 
wordt toegepast of, indien de betrokkene niet op het grondgebied van een van de betrokken staten 
woont, prestaties op grond van de wetgeving die wordt toegepast door het orgaan waarbij de 
aanvraag het eerst is ingediend.  
3. Worden de betrokken org anen of autoriteiten het niet eens, dan kan een Partij de zaak aan 
het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid voorleggen, zulks op zijn 
vroegst één maand na de datum waarop het meningsverschil als bedoeld in lid 1 of lid 2 is o ntstaan. 
Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid tracht binnen zes maanden 
na de datum waarop de zaak aan hem is voorgelegd, een voor beide zijden aanvaardbare oplossing 
te vinden.  
4. Indien is komen vast te staan dat de to epasselijke wetgeving niet die van de staat is waar 
voorlopige aansluiting heeft plaatsgevonden, of dat het orgaan dat voorlopige uitkeringen heeft 
verleend, niet het bevoegde orgaan was, wordt het als bevoegd aangemerkte orgaan geacht met 
terugwerkende kr acht bevoegd te zijn geweest alsof er geen meningsverschil heeft bestaan uiterlijk 
vanaf de datum van voorlopige aansluiting of van de eerste voorlopige betaling van de uitkeringen.  
5. Zo nodig wordt de financiële situatie van de betrokkene met betrekking  tot de premies en 
uitkeringen die voorlopig worden betaald, door het als bevoegd aangemerkte orgaan en het orgaan 
dat voorlopig uitkeringen heeft verstrekt dan wel voorlopig premies heeft ontvangen, geregeld, in 
voorkomend geval overeenkomstig titel IV, h oofdstuk  2 [Terugvordering van ten onrechte verstrekte 
prestaties, terug - en invordering van voorlopige betalingen en premies, verrekening en bijstand bij 
terug - en invordering] van deze bijlage.  
Door een orgaan overeenkomstig lid  2 voorlopig gedane verstr ekkingen worden vergoed door het 
overeenkomstig de bepalingen van titel IV [Financiële bepalingen] van deze bijlage bevoegde orgaan.  
 
1321  Artikel SSCI.7: Voorlopige berekening van uitkeringen en premies  
1. Tenzij in deze bijlage bij het protocol anders is bepaald,  wordt, indien een persoon in 
aanmerking komt voor een uitkering of een premie verschuldigd is overeenkomstig het protocol 
terwijl het bevoegde orgaan niet beschikt over alle gegevens betreffende de situatie in een andere 
staat die nodig zijn voor de defin itieve berekening van de hoogte van die uitkering of premie, door 
dit orgaan de uitkering op verzoek van de betrokkene verleend of de premie voorlopig berekend, 
mits deze berekening mogelijk is aan de hand van de gegevens waarover het orgaan beschikt.  
2. De u itkering of premie wordt opnieuw berekend zodra het orgaan in het bezit is van alle 
nodige bewijsstukken of documenten.  
HOOFDSTUK 3: OVERIGE ALGEMENE BEPALINGEN VOOR DE TOEPASSING VAN HET PROTOCOL  
Artikel SSCI.8: Andere procedures tussen de autoriteiten en  de organen  
1. Twee of meer staten of hun bevoegde autoriteiten kunnen andere procedures 
overeenkomen dan die welke in deze bijlage zijn vastgesteld, mits zulke procedures de rechten en 
verplichtingen van de betrokkenen onverlet laten.  
2. De hiertoe gesloten overeenkomsten worden ter kennis gebracht van het Gespecialiseerd 
Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid en vermeld in aanhangsel SSCI -1 [Van kracht 
gebleven toepassingsbepalingen van bilaterale overeenkomsten, en nieuwe bilaterale 
uitvoerings overeenkomsten].  
3. Bepalingen die vervat zijn in uitvoeringsovereenkomsten, door een of meer staten met 
hetzelfde doel gesloten als, of die overeenstemmen met de bepalingen bedoeld in lid  2, en die van 
kracht zijn op de dag vóór de inwerkingtreding van deze overeenkomst, blijven, met het oog op 
regelingen tussen die staten, toepasselijk mits zij ook in aanhangsel SSCI -1 [Van kracht gebleven 
toepassingsbepalingen van bilaterale overeenkomsten, en nieuwe bilaterale 
uitvoeringsovereenkomsten] zijn opgenomen.  
Artikel SSCI.9: Voorkoming van samenloop van prestaties  
Onverminderd andere bepalingen in het protocol worden, indien op grond van de wetgeving van 
twee of meer staten verschuldigde uitkeringen wederzijds worden verminderd, geschorst of 
ingetrokken, de bedrag en die bij een strikte toepassing van de wetgeving van de betrokken staat 
inzake vermindering, schorsing of intrekking niet zouden worden uitbetaald, gedeeld door het aantal 
uitkeringen dat aan vermindering, schorsing of intrekking wordt onderworpen.  
Artik el SSCI.10:  Gegevens voor de vaststelling van de woonplaats  
1. Indien er tussen de organen van twee of meer staten een meningsverschil bestaat over de 
vaststelling van de woonplaats van een persoon op wie het protocol van toepassing is, stellen deze 
organen in onderlinge overeenstemming het centrum van de belangen van de betrokkene vast op 
basis van een algemene beoordeling van alle beschikbare informatie met betrekking tot relevante 
feiten; hiertoe behoren onder meer, in voorkomend geval:   
(a) de duur en de cont inuïteit van de aanwezigheid op het grondgebied van de betrokken staten;  
(b) de persoonlijke situatie van de betrokkene, waaronder:  
 
1322  (i) de aard en de specifieke kenmerken van de uitgeoefende werkzaamheden, met name 
de plaats waar deze gewoonlijk worden uitgeoefe nd, het stabiele karakter van de 
werkzaamheden of de duur van een arbeidsovereenkomst;  
(ii) de gezinssituatie en de familiebanden van de betrokkene;  
(iii) de uitoefening van onbezoldigde werkzaamheden;  
(iv) in het geval van studenten, de bron van inkomsten van de betrokke n student;  
(v) de huisvestingssituatie van de betrokkene, met name hoe permanent deze is;  
(vi) de staat waar de betrokkene voor belastingdoeleinden geacht wordt te wonen.  
2. Indien de organen het na afweging van de in lid 1 genoemde, op relevante feiten gebaseerde 
criteria niet eens kunnen worden, wordt de intentie van de betrokkene, zoals deze blijkt uit de feiten 
en omstandigheden, met name de redenen om te verhuizen, voor de vaststelling van zijn 
woonplaats als doorslaggevend beschouwd.  
3. Het centrum van belangen van  een student die naar een andere staat gaat om een voltijdse 
studie te volgen, wordt gedurende de hele studieperiode geacht zich niet in de staat van studie te 
bevinden, onverminderd de mogelijkheid dit vermoeden te weerleggen.  
4. Lid 3 is van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van de student.  
Artikel SSCI.11:  Samentelling van tijdvakken  
1. Voor de toepassing van artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken] van het protocol verzoekt 
het bevoegde orgaan de organen van de stat en waarvan de wetgeving ook op de betrokkene van 
toepassing was, om een opgave van de overeenkomstig die wetgeving vervulde tijdvakken.  
2. Voor zover dit nodig is voor de toepassing van artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken] 
van het protocol, worden de r espectieve op grond van de wetgeving van een staat vervulde 
tijdvakken van verzekering, van werkzaamheid in loondienst of anders dan in loondienst, of van 
wonen, gevoegd bij de op grond van de wetgeving van elke andere staat vervulde tijdvakken van 
verzeke ring, van werkzaamheid in loondienst of anders dan in loondienst, of van wonen, mits deze 
tijdvakken elkaar niet overlappen.  
3. Indien een tijdvak van verzekering of van wonen, vervuld op grond van een verplichte 
verzekering op grond van de wetgeving van een staat, samenvalt met een op grond van een 
vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering op grond van de wetgeving van een andere staat 
vervuld tijdvak van verzekering, wordt alleen het tijdvak in aanmerking genomen dat is vervuld op 
grond van de verpl ichte verzekering.  
4. Indien een op grond van de wetgeving van een staat vervuld tijdvak van verzekering of van 
wonen dat geen gelijkgesteld tijdvak is, samenvalt met een op grond van de wetgeving van een 
andere staat gelijkgesteld tijdvak, wordt alleen het n iet-gelijkgestelde tijdvak in aanmerking 
genomen.  
5. Elk op grond van de wetgevingen van twee of meer staten gelijkgesteld tijdvak wordt slechts 
in aanmerking genomen door het orgaan van de staat waarvan de wetgeving laatstelijk vóór dat 
tijdvak op de betrokk ene verplicht van toepassing was. Indien de wetgeving van een staat vóór dat 
tijdvak niet verplicht van toepassing was op de betrokkene, wordt het in aanmerking genomen door 
 
1323  het orgaan van de staat waarvan de wetgeving na dat tijdvak voor het eerst verplic ht van toepassing 
was op de betrokkene.  
6. Indien de periode waarin bepaalde tijdvakken van verzekering of van wonen werden vervuld 
op grond van de wetgeving van een staat niet nauwkeurig kan worden bepaald, wordt ervan 
uitgegaan dat deze tijdvakken de op gro nd van de wetgeving van een andere staat vervulde 
tijdvakken van verzekering of van wonen niet overlappen, en wordt hiermee, indien dit gunstig is 
voor de betrokkene, rekening gehouden voor zover de tijdvakken redelijkerwijs in aanmerking 
kunnen worden gen omen.  
Artikel SSCI.12:  Regels voor de omrekening van tijdvakken  
1. Indien de tijdvakken die op grond van de wetgeving van een staat zijn vervuld, worden 
uitgedrukt in andere eenheden dan in de wetgeving van een andere staat worden gehanteerd, 
geschiedt de om rekening die op grond van artikel SSC.7 [Samentelling van tijdvakken] van het 
protocol voor de samentelling nodig is volgens de onderstaande regels:   
(a) het tijdvak dat moet worden gebruikt als basis voor de omrekening is het tijdvak dat wordt 
meegedeeld door  het orgaan van de staat volgens de wetgeving op grond waarvan het tijdvak 
is vervuld;  
(b) in het geval van regelingen waarin de tijdvakken in dagen worden uitgedrukt, geschiedt de 
omrekening van dagen in andere eenheden, en omgekeerd, alsook de omrekening tussen 
verschillende op dagen gebaseerde regelingen, volgens de onderstaande tabel:  
Regel ing 
gebaseerd 
op 1 dag komt 
overeen met  1 week komt 
overeen met  1 maand 
komt 
overeen met  1 kwartaal 
komt 
overeen met  Maximum 
aantal dagen 
in één 
kalenderjaar  
5 dagen  9 uur 5 dagen  22 dagen  66 dagen  264 dagen  
6 dagen  8 uur 6 dagen  26 dagen  78 dagen  312 dagen  
7 dagen  6 uur 7 dagen  30 dagen  90 dagen  360 dagen  
(c) in het geval van regelingen waarin de tijdvakken in andere eenheden dan dagen worden 
uitgedrukt:  
(i) drie maanden of dertien weken gelden als een kwartaal, en omgekeerd;  
(ii) één jaar geldt als vier kwartalen, 12 maanden of 52 weken, en omgekeerd;  
(iii) voor de omrekening van weken in maanden, en omgekeerd, worden weken en 
maanden omgerekend in dagen volgens de in de in punt b) opgenomen tabel 
bepaalde omrekening voor de regelingen op basis van zes dagen;  
(d) in het geval van tijdvakken die in gedeelten worden uitgedrukt, worden deze omgerekend 
naar de volgende kleinere gehele eenheid, door toepassing van de punten b) en c). Gedeelten 
van jaren worden omgerekend in maanden, tenzij de betrokken regeling is gebas eerd op 
kwartalen;  
 
1324  (e) indien de omrekening overeenkomstig dit lid leidt tot een gedeelte van een eenheid, wordt 
het resultaat afgerond naar de volgende hogere gehele eenheid.  
2. De toepassing van lid  1 mag er niet toe leiden dat de som van de tijdvakken die ge durende 
één kalenderjaar zijn vervuld, een totaal oplevert van meer dan de in de laatste kolom van de tabel 
in lid  1, punt  b), vermelde dagen, dan tweeënvijftig weken, dan twaalf maanden of dan vier 
kwartalen.  
Indien de om te rekenen tijdvakken overeenkome n met het maximale aantal tijdvakken per jaar op 
grond van de wetgeving van de staat waar zij zijn vervuld, mag de toepassing van lid 1 in één 
kalenderjaar niet leiden tot tijdvakken die korter zijn dan het eventuele maximale aantal tijdvakken 
per jaar waa rin de betrokken wetgeving voorziet.  
3. De omrekening wordt hetzij uitgevoerd in een enkele operatie die betrekking heeft op alle 
tijdvakken die als een geheel zijn meegedeeld, hetzij voor elk jaar indien de tijdvakken op jaarbasis 
zijn meegedeeld.  
4. Wanneer e en orgaan tijdvakken in dagen meedeelt, geeft het tegelijkertijd aan of de 
toegepaste regeling is gebaseerd op vijf, zes of zeven dagen.  
  
 
1325  TITEL II: VASTSTELLING VAN DE TOEPASSELIJKE WETGEVING  
Artikel SSCI.13: Verduidelijkingen bij de artikelen SSC.11 [Ged etacheerde werknemers] en SSC.12 
[Verrichten van werkzaamheden in twee of meer staten] van het protocol  
1.  Voor de toepassing van artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers], lid  1, punt  a), van het 
protocol slaat “een persoon die werkzaamheden in loondienst verricht in een staat voor een 
werkgever die daar zijn werkzaamheden pleegt te verrichten, en die door deze werkgever wordt 
uitgezonden” ook op een persoon die is aangeworven met het oog op uitzending naar een andere 
staat, op voorwaarde dat de betrokkene onmiddellijk voor het begin van de werkzaamheden in 
loondienst reeds onderworpen is aan de wetgeving van de staat waar zijn werkgever gevestigd is.  
2. Voor de toepassing van artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers], lid 1, punt  a), van het 
protocol hebben de  woorden “die daar zijn werkzaamheden normaliter verricht” betrekking op een 
werkgever die normaliter op het grondgebied van de staat waar hij is gevestigd substantiële 
werkzaamheden verricht die verder gaan dan louter intern beheer. Dit wordt vastgesteld aan de 
hand van alle criteria die de door de werkgever uitgevoerde werkzaamheden kenmerken. De ter 
zake dienende criteria moeten zijn toegesneden op de specifieke kenmerken van elke werkgever en 
de ware aard van de werkzaamheden.  
3. Voor de toepassing van art ikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers], lid  1, punt  b), van het 
protocol is een persoon “die werkzaamheden anders dan in loondienst pleegt te verrichten” iemand 
die normaliter substantiële werkzaamheden verricht op het grondgebied van de staat waar hij is 
gevestigd. Met name moet deze persoon de werkzaamheden reeds enige tijd hebben uitgeoefend 
voor de datum waarop hij een beroep wenst te doen op dat artikel en, gedurende iedere periode 
van tijdelijke werkzaamheden in een andere staat, in de staat waar hij is gevestigd de nodige 
voorwaarden blijven vervullen voor de uitoefening van zijn werkzaamheden zodat hij hiermee kan 
doorgaan na zijn terugkeer.  
4. Voor de toepassing van artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers], lid  1, punt  b), is het 
criterium om te bepalen of de werkzaamheden anders dan in loondienst die een persoon in een 
andere staat gaat uitoefenen, “van gelijke aard” zijn als de werkzaamheden die hij normaliter anders 
dan in loondienst verricht, de feitelijke aard van de werkzaamheid en niet het feit dat deze 
werkzaamheden eventueel door deze andere staat als werkzaamheden in loondienst of anders dan 
in loondienst worden betiteld.  
5. Voor de toep assing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer 
staten], leden 1 en 5, van het protocol wordt onder en persoon die “werkzaamheden in loondienst 
pleegt te verrichten in een of meer lidstaten en in het Verenigd Koninkrijk”, respectiev elijk “in twee 
of meer lidstaten” iemand verstaan die gelijktijdig of afwisselend, voor dezelfde onderneming of 
werkgever of voor verschillende ondernemingen of werkgevers, in twee of meer staten één of meer 
afzonderlijke werkzaamheden uitoefent.   
6. Voor de toepassing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer 
staten], leden 1 en 5, van het protocol vallen leden van het cockpit - of het cabinepersoneel die in 
loondienst en met betrekking tot luchtpassagiers of luchtvrachtvervoer diensten plegen te 
verrichten in twee of meer staten onder de wetgeving van de staat waar hun thuisbasis in de zin van 
artikel SSC.1 [Definities] van het protocol is gelegen.  
7. Voor de vaststelling van de toepasselijke wetgeving op grond van artikel SSC.12 [Verrichte n 
van werkzaamheden in twee of meer staten] van het protocol worden marginale werkzaamheden 
 
1326  buiten beschouwing gelaten.  Artikel  SSCI.15 [Procedure voor de toepassing van artikel SSC.12] van 
deze bijlage is op alle onder dit artikel bedoelde gevallen van to epassing.   
8. Voor de toepassing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer 
staten], leden 2 en 6, van het protocol wordt onder een persoon die “werkzaamheden anders dan in 
loondienst pleegt te verrichten in een of meer lidstaten en in h et Verenigd Koninkrijk”, 
respectievelijk “in twee of meer lidstaten”, in het bijzonder iemand verstaan die gelijktijdig of 
afwisselend op het grondgebied van twee of meer staten een of meer afzonderlijke werkzaamheden 
anders dan in loondienst uitoefent, on geacht de aard van deze anders dan in loondienst verrichte 
werkzaamheden.  
9. Ten behoeve van het onderscheid tussen de in de leden 5 en 8 bedoelde werkzaamheden en 
de in artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers], lid  1, van het protocol bedoelde gevallen, is de 
duur van de werkzaamheid in een of meer staten (of zij permanent, dan wel ad hoc of tijdelijk van 
aard is) doorslaggevend. Daartoe wordt een algemene beoordeling verricht van alle relevante feiten, 
waaronder met name, met betrekking tot een persoon in l oondienst, de in de arbeidsovereenkomst 
bepaalde arbeidsplaats.  
10. Voor de toepassing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer 
staten], leden 1, 2, 5 en 6, van het protocol betekent een “substantieel gedeelte van de 
werkzaamheden die i n loondienst of anders dan in loondienst” in een staat worden verricht dat een 
kwantitatief substantieel deel van alle werkzaamheden in loondienst of anders dan in loondienst 
daar wordt verricht, zonder dat het hierbij noodzakelijkerwijs om het grootste de el van deze 
werkzaamheden hoeft te gaan.  
11. Er wordt, mede op grond van de volgende indicatieve criteria, beoordeeld of een 
substantieel gedeelte van de werkzaamheden in een staat wordt verricht:  
(a) in geval van een werkzaamheid in loondienst, de arbeidstijd of  de bezoldiging, en  
(b) in geval van een werkzaamheid anders dan in loondienst, de omzet, de arbeidstijd, het aantal 
verleende diensten of het inkomen.   
In het kader van een algemene beoordeling geldt een aandeel van minder dan 25  % voor de 
bovengenoemde crite ria als indicatie dat een substantieel gedeelte van de werkzaamheden niet in 
de betrokken staat wordt verricht.  
12. Voor de toepassing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer 
staten], lid 2, punt b), van het protocol wordt het “centru m van belangen” van anders dan in 
loondienst verrichte werkzaamheden van een persoon bepaald aan de hand van alle elementen 
waaruit zijn beroepswerkzaamheden bestaan, met name de vaste en blijvende plaats van waaruit hij 
zijn werkzaamheden verricht, de geb ruikelijke aard of de duur van de uitgeoefende werkzaamheden, 
het aantal verleende diensten, alsmede de intentie van de betrokkene zoals die uit alle 
omstandigheden blijkt.  
13. Voor de bepaling van de toepasselijke wetgeving op grond van de leden 10, 11 en 12,  
houden de betrokken organen rekening met de verwachte situatie in de volgende twaalf 
kalendermaanden.  
14. Wanneer een persoon zijn werkzaamheden in loondienst in twee of meer staten verricht 
namens een buiten het grondgebied van de staten gevestigde werkgever  en deze persoon in een 
 
1327  staat woont zonder daar substantiële werkzaamheden te verrichten, valt hij onder de wetgeving van 
de staat van de woonplaats.  
Artikel SSCI.14: Procedures voor de toepassing van artikel SSC.10 [Algemene regels], lid 3, punt b), 
en li d 4, en artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers] van het protocol (betreffende de 
verstrekking van informatie aan de betrokken organen)  
1. Indien een persoon zijn werkzaamheid uitoefent buiten de bevoegde staat, stelt de 
werkgever of, in het geval van iemand  die geen werkzaamheid in loondienst verricht, de betrokkene 
zelf, indien mogelijk van tevoren, het bevoegde orgaan van de staat waarvan de wetgeving van 
toepassing is, daarvan in kennis, tenzij anders is bepaald in artikel SSCI.15 [Procedure voor de 
toepa ssing van artikel  SSC.12] van deze bijlage.  Dit orgaan verstrekt de in artikel SSCI.16 [Procedure 
voor de toepassing van], lid 2, van deze bijlage bedoelde verklaring aan de betrokkene en stelt 
onverwijld informatie betreffende de overeenkomstig artikel SS C.10 [Algemene regels], lid 3, punt 
b), of artikel SSC.11 [Gedetacheerde werknemers] van het protocol op de betrokkene van toepassing 
zijnde wetgeving ter beschikking van het orgaan dat is aangewezen door de bevoegde autoriteit van 
de staat waar de werkzaa mheid wordt uitgeoefend.  
2. Een werkgever als bedoeld in artikel SSC.10 [Algemene regels], lid 4, van het protocol bij wie 
een persoon in loondienst werkzaam is aan boord van een zeeschip dat onder de vlag van een 
andere staat vaart, stelt, indien mogelijk va n tevoren, het bevoegde orgaan van de staat waarvan de 
wetgeving van toepassing is, daarvan in kennis. Dit orgaan stelt onverwijld informatie betreffende de 
wetgeving die op grond van artikel SSC.10 [Algemene regels], lid 4, van het protocol op de 
betrokke ne van toepassing is, ter beschikking van het orgaan dat is aangewezen door de bevoegde 
autoriteit van de staat onder de vlag waarvan het zeeschip aan boord waarvan de werknemer de 
werkzaamheden zal verrichten, vaart.  
Artikel SSCI.15: Procedure voor de toepassing van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in 
twee of meer staten] van het protocol  
1. Een persoon die werkzaamheden verricht in twee of meer staten, of waarop artikel SSC.12 
[Verrichten van werkzaamheden in twee of meer staten], lid 5 of lid  6, van toepassing is, stelt het 
orgaan dat is aangewezen door de bevoegde autoriteit van de staat van woonplaats, daarvan in 
kennis.  
2. Het aangewezen orgaan van de woonplaats stelt onverwijld vast welke wetgeving op de 
betrokkene van toepassing is, met inac htneming van artikel SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden 
in twee of meer staten] van het protocol en artikel SSCI.13 [Verduidelijkingen bij de artikelen SSC.11 
[Gedetacheerde werknemers] en SSC.12 [Verrichten van werkzaamheden in twee of meer staten]] 
van deze bijlage.  Deze aanvankelijke vaststelling heeft een voorlopig karakter. Het orgaan brengt de 
aangewezen organen van elke staat waar werkzaamheden worden verricht op de hoogte van zijn 
voorlopige vaststelling.  
3. De voorlopige vaststelling van de toepasse lijke wetgeving als bedoeld in lid 2, wordt 
definitief binnen twee maanden nadat de door de bevoegde autoriteiten van de betrokken staat of 
staten aangewezen organen ervan in kennis zijn gesteld overeenkomstig lid 2, tenzij de wetgeving 
reeds definitief is  vastgesteld op basis van lid 4, of tenzij ten minste een van de betrokken organen 
de door de bevoegde autoriteit van de staat van woonplaats aangewezen organen aan het eind van 
de periode van twee maanden ervan in kennis stelt dat het nog niet met de vast stelling kan 
instemmen of hierover een ander standpunt inneemt.  
 
1328  4. Indien onzekerheid betreffende de vaststelling van de toepasselijke wetgeving noopt tot 
contacten tussen de organen of autoriteiten van twee of meer staten wordt, op verzoek van een of 
meer v an de door de bevoegde autoriteiten van de betrokken staat of staten aangewezen organen 
of van de bevoegde autoriteiten zelf, in onderling overleg vastgesteld welke wetgeving op de 
betrokkene van toepassing is, met inachtneming van artikel SSC.12 [Verricht en van werkzaamheden 
in twee of meer staten] van het protocol en de relevante bepalingen van artikel SSCI.13 
[Verduidelijkingen bij de artikelen SSC.11 [Gedetacheerde werknemers] en SSC.12 [Verrichten van 
werkzaamheden in twee of meer staten]] van deze bij lage.   
Indien er een meningsverschil bestaat tussen de betrokken organen of bevoegde autoriteiten, 
streven deze instanties naar een akkoord overeenkomstig bovengenoemde voorwaarden en is 
artikel  SSCI.6 [Voorlopige toepassing van een wetgeving en voorlopige  betaling van uitkeringen] van 
deze bijlage van toepassing.  
5. Het bevoegde orgaan van de staat waarvan de wetgeving voorlopig of definitief van 
toepassing is verklaard, stelt de betrokkene hiervan onverwijld in kennis.  
6. Indien de betrokkene nalaat de in lid  1 vermelde informatie te verstrekken, wordt dit artikel 
toegepast op initiatief van het door de bevoegde autoriteit van de staat van woonplaats 
aangewezen orgaan, zodra het, eventueel via een ander betrokken orgaan, in kennis is gesteld van 
de situatie va n de betrokkene.  
Artikel SSCI.16: Verstrekking van informatie aan betrokkenen en werkgevers  
1. Het bevoegde orgaan van de staat waarvan de wetgeving op grond van titel II [Vaststelling 
van de toepasselijke wetgeving] van het protocol van toepassing wordt, informeert de betrokkene 
en in voorkomend geval zijn werkgever(s) over de in die wetgeving neer gelegde verplichtingen. Het 
verleent hun de nodige hulp bij het vervullen van de op grond van die wetgeving verplichte 
formaliteiten.  
2. Op verzoek van de betrokkene of de werkgever verstrekt het bevoegde orgaan van de staat 
waarvan de wetgeving op grond van  een bepaling van titel II [Vaststelling van de toepasselijke 
wetgeving] van het protocol van toepassing is, een verklaring dat die wetgeving van toepassing is en 
vermeldt het in voorkomend geval tot welke datum en onder welke voorwaarden.  
Artikel SSCI.17 :  Samenwerking tussen organen  
1. De betrokken organen verstrekken het bevoegde orgaan van de staat waarvan de wetgeving 
op grond van titel II [Vaststelling van de toepasselijke wetgeving] van het protocol van toepassing is, 
de nodige gegevens voor de vaststelling van de datum waarop deze wetgeving van toepassing 
wordt, alsook over de premies en bijdragen die de betrokkene en zijn werkgever(s) ingevolge die 
wetgeving verschuldigd zijn.   
2. Het bevoegde orgaan van de staat waarvan de wetgeving op een persoo n van toepassing 
wordt op grond van titel II [Vaststelling van de toepasselijke wetgeving] van het protocol, stelt het 
orgaan dat is aangewezen door de bevoegde autoriteit van de staat waarvan de wetgeving het laatst 
op die persoon van toepassing was, in k ennis van de datum waarop de toepassing van de wetgeving 
ingaat.  
 
1329  Artikel SSCI.18: Samenwerking in geval van twijfel over de geldigheid van afgegeven documenten 
betreffende de toepasselijke wetgeving  
1. Bij twijfel over de geldigheid van een document waarin me t het oog op het bepalen van de 
toepasselijke wetgeving iemands situatie is vermeld, of over de juistheid van de feiten waarop het 
document gebaseerd is, verzoekt het orgaan van de staat dat het document ontvangt het orgaan van 
afgifte om opheldering en in  voorkomend geval om intrekking of correctie van het document.  Het 
verzoekende orgaan motiveert zijn verzoek en verstrekt de relevante bewijsstukken die aanleiding 
tot het verzoek waren.  
2. Het orgaan van afgifte dat een dergelijk verzoek ontvangt, heroverwe egt de gronden voor de 
afgifte van het document en gaat indien een fout wordt vastgesteld binnen 30 werkdagen te 
rekenen vanaf de ontvangst van het verzoek over tot de intrekking of correctie ervan. De intrekking 
of correctie heeft terugwerkende kracht. In dien er echter een risico bestaat op onevenredige 
gevolgen, en met name op het verlies van de status van verzekerde voor de gehele of een deel van 
de betreffende periode in de betrokken staat of staten, overwegen de staten een meer evenredige 
regeling te t reffen. Indien het orgaan van afgifte op basis van de beschikbare bewijsstukken kan 
vaststellen dat de aanvrager van het document fraude heeft gepleegd, gaat het onmiddellijk en met 
terugwerkende kracht over tot de intrekking of correctie van het document.   
 
1330  TITEL III: BIJZONDERE BEPALINGEN VOOR VERSCHILLENDE CATEGORIEËN UITKERINGEN  
HOOFDSTUK 1: PRESTATIES BIJ ZIEKTE, EN MOEDERSCHAPS - EN DAARMEE GELIJKGESTELDE 
VADERSCHAPSUITKERINGEN  
Artikel SSCI.19:  Algemene toepassingsbepalingen  
1. De bevoegde autoriteiten o f organen zorgen ervoor dat alle noodzakelijke informatie 
betreffende de procedures en voorwaarden voor de toekenning van verstrekkingen ter beschikking 
van de verzekerden wordt gesteld wanneer zulke verstrekkingen worden ontvangen op het 
grondgebied van e en andere staat dan die van het bevoegde orgaan.  
2. Onverminderd artikel SSC.6 [Gelijkstelling van prestaties, inkomsten, feiten en 
gebeurtenissen], punt a), van het protocol kunnen de kosten van verstrekkingen in de zin van artikel 
SSC.20 [Aanvragers van een  pensioen] van het protocol, respectievelijk de artikelen SSC.21 [Recht op 
verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de woonplaats] tot en met SSC.27 [Premies 
en bijdragen ten laste van pensioengerechtigden] van het protocol, slechts dan ten l aste komen van 
een staat indien de verzekerde op grond van de wetgeving van die staat een aanvraag voor een 
pensioen heeft ingediend, respectievelijk een pensioen ontvangt.  
Artikel SSCI.20: Toe te passen stelsel als er in de staat van de woon - of verblijfp laats meer dan één 
stelsel bestaat  
Indien de wetgeving van de staat van de woon - of verblijfplaats voor meer dan één categorie 
verzekerden meer dan één verzekeringsstelsel voor ziekte en moederschap of vaderschap kent, 
worden voor de toepassing van artikel  SSC.15 [Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde 
staat], artikel  SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat], lid 1, en de artikelen SSC.18 [Reizen met het 
oogmerk verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een passende behandeling buiten de staat 
van de woonplaats te ondergaan], SSC.20 [Aanvragers van een pensioen], SSC.22 [Geen recht op 
verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de woonplaats] en SSC.24 [Gezinsleden die 
in een andere staat wonen dan die waar de pensioengerechtigde woon t] van het protocol de 
bepalingen van de wetgeving met betrekking tot het algemeen stelsel voor werknemers gevolgd.  
Artikel SSCI.21:  Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde staat  
Procedure en draagwijdte van het recht  
1. Voor de toepassing van artikel  SSC.15 [Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde 
staat] van het protocol zijn de verzekerde of zijn gezinsleden verplicht zich onverwijld te laten 
registreren bij het orgaan van de woonplaats.  Hun recht op verstrekkingen in de staat van de 
woonplaat s blijkt uit een verklaring die door het bevoegde orgaan op verzoek van de verzekerde of 
op verzoek van het orgaan van de woonplaats is verstrekt.  
2. Het in lid 1 bedoelde document blijft geldig totdat het bevoegde orgaan het orgaan van de 
woonplaats in kenni s stelt van de intrekking ervan.  
Het orgaan van de woonplaats stelt het bevoegde orgaan in kennis van iedere inschrijving 
overeenkomstig lid 1 en van iedere wijziging of schrapping daarvan.  
 
3. Dit artikel is van overeenkomstige toepassing op de personen bedo eld in de artikelen SSC.20 
[Aanvragers van een pensioen], SSC.22 [Geen recht op verstrekkingen krachtens de wetgeving van 
de staat van de woonplaats], SSC.23 [Pensioenen krachtens de wetgeving van een of meer andere 
staten dan de staat van de woonplaats in  gevallen waarin er een recht op verstrekkingen bestaat in 
 
1331  een andere staat dan de staat van de woonplaats] en SSC.24 [Gezinsleden die in een andere staat 
wonen dan die waar de pensioengerechtigde woont] van het protocol.  
Vergoeding van kosten  
4. Indien een persoon of zijn gezinsleden:  
(a) het in lid  1 bedoelde document hebben ontvangen;   
(b) dat document hebben laten registreren bij het orgaan van de woonplaats overeenkomstig 
lid 1, en  
(c) door of voor rekening van de persoon of leden van zijn gezin een gezondheidsheffi ng is 
betaald aan de staat van de woonplaats in het kader van een aanvraag voor een vergunning 
voor toegang, verblijf, arbeid of vestiging in die staat,  
kunnen die persoon of leden van zijn gezin het orgaan van de staat van de woonplaats verzoeken om 
de betaalde gezondheidsheffing (naargelang het geval volledig of gedeeltelijk) te vergoeden.  
4. Indien een aanvraag overeenkomstig lid 1 wordt ingediend, nee mt het orgaan van de staat van 
woonplaats een besluit over die aanvraag binnen drie kalendermaanden, te rekenen vanaf de dag 
waarop de aanvraag werd ontvangen, en vergoedt het de kosten overeenkomstig dit artikel.               
5. Indien de geldigheidsduur van het in lid 1 bedoelde document minder lang is dan de periode 
waarvoor de gezondheidsheffing is betaald, mag het vergoede bedrag niet meer bedragen dan het 
aandeel van de gezondheidsheffing dat betrekking heeft op de periode waarvoor het document was 
afgegeven.  
6. Indien de gezondheidsheffing voor rekening van een persoon op wie dit artikel van toepassing is, 
werd betaald door een andere persoon, kunnen de kosten aan die andere persoon worden vergoed.  
Artikel SSCI.22: Verblijf in een andere dan de bevoeg de staat  
Procedure en draagwijdte van het recht  
1. Voor de toepassing van artikel  SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat] van het protocol 
verstrekt de verzekerde de zorgverlener in de staat van verblijf een door het bevoegd orgaan 
uitgereikt document waa ruit blijkt dat hij recht heeft op verstrekkingen.  Indien de verzekerde niet in 
het bezit is van een dergelijk document, vraagt het orgaan van de verblijfplaats het document op 
verzoek of indien anderszins noodzakelijk bij het bevoegde orgaan op.  
2. Uit dat d ocument, dat moet voldoen aan alle vereisten van aanhangsel SSCI.2, moet blijken 
dat de verzekerde volgens de voorwaarden van artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat] van 
het protocol recht heeft op verstrekkingen onder dezelfde voorwaarden als d ie welke gelden voor 
verzekerden ingevolge de wetgeving van de staat van verblijf.  
3. Met de in artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat], lid 1, van het protocol 
genoemde verstrekkingen worden verstrekkingen bedoeld die in de staat van verblijf volgens zijn 
wetgeving worden verleend en die medisch noodzakelijk worden om te voorkomen dat de 
verzekerde vóór het einde van zijn geplande verblijf naar de bevoegde staat moet terugkeren om er 
de behandeling te ontvangen die hij nodig heeft.  
Procedure en  regelingen voor de rechtstreekse betaling en/of vergoeding van verstrekkingen  
 
1332  4. Indien de verzekerde de kosten van alle of een deel van de op grond van artikel SSC.17 
[Verblijf buiten de bevoegde staat] van het protocol verleende verstrekkingen zelf heeft betaald en 
indien de door het orgaan van de verblijfplaats toegepaste wetgeving voorziet in de mogelijkheid 
van vergoeding van deze kosten aan de verzekerde, kan hij een verzoek om vergoeding aan het 
orgaan van de verblijfplaats richten.  In dat geval vergo edt dat orgaan hem het bedrag van de kosten 
van de verstrekkingen rechtstreeks, binnen de grenzen en onder de voorwaarden van de volgens de 
wetgeving waaronder het orgaan valt geldende vergoedingstarieven.  
5. Indien het verzoek om vergoeding van zulke kosten niet rechtstreeks bij het orgaan van de 
verblijfplaats is ingediend, worden de kosten door het bevoegde orgaan aan de betrokkene vergoed 
tegen het vergoedingstarief dat het orgaan van de verblijfplaats in het betrokken geval toepast, dan 
wel ten bedrage va n de vergoeding die door het orgaan van de verblijfplaats zou zijn uitbetaald 
indien artikel SSCI.47 [Beginselen] van deze bijlage van toepassing was geweest.  
Het orgaan van de verblijfplaats is verplicht het bevoegde orgaan desgevraagd de nodige inlichtin gen 
over die tarieven of bedragen te verstrekken.  
6. In afwijking van lid 5 kan het bevoegde orgaan de gemaakte kosten vergoeden binnen de 
grenzen en volgens de voorwaarden van de tarieven vastgesteld in zijn wetgeving, op voorwaarde 
dat de verzekerde ermee akkoord gaat dat deze bepaling op hem wordt toegepast.  
7. Indien de wetgeving van de staat van verblijf in het betreffende geval niet voorziet in 
vergoeding overeenkomstig de leden 4 en 5, mag het bevoegde orgaan de gemaakte kosten binnen 
de grenzen en volgen s de voorwaarden van de in zijn wetgeving vastgestelde tarieven vergoeden 
zonder instemming van de verzekerde.  
8. De vergoeding voor de verzekerde mag het bedrag van de werkelijk door hem gemaakte 
kosten nooit overschrijden.  
9. Indien het om aanzienlijke uitgaven gaat, kan het bevoegde orgaan een passend voorschot 
aan de verzekerde uitbetalen zodra deze de aanvraag tot vergoeding bij dit orgaan indient.  
Gezinsleden  
10. De leden 1 tot en met 9 zijn van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van de 
verzekerde.  
Vergoeding van kosten voor studenten  
11. Indien een persoon:  
(a) in het bezit is van een in aanhangsel SSCI -2 bedoeld en door het bevoegde orgaan 
afgegeven document waaraan rechten kunnen worden ontleend;  
(b) door een instelling voor  hoger onderwijs is aangenomen in een andere staat dan de 
bevoegde staat (“staat van studie”) om een voltijdse studie te volgen die wordt 
afgesloten met een door die staat erkend getuigschrift van hoger onderwijs, waaronder 
een diploma, titel of doctorsgra ad aan een instelling voor hoger onderwijs, eventueel 
voorafgegaan door  een opleiding ter voorbereiding op dergelijk onderwijs 
overeenkomstig het nationale recht of verplichte opleiding;  
 
1333  (c) gedurende de periode waarop de gezondheidsheffing betrekking heeft, g een 
werkzaamheden, al dan niet in loondienst, verricht of heeft verricht in de staat van 
studie; en  
(d) door of voor rekening van die persoon een gezondheidsheffing is betaald aan de staat 
van studie in het kader van een aanvraag voor een vergunning voor toeg ang, verblijf of 
vestiging in die staat voor het volgen van een voltijdse studie in die staat,  
kan die persoon het orgaan van de staat van studie verzoeken om de betaalde 
gezondheidsheffing (naargelang het geval volledig of gedeeltelijk) te vergoeden.  
12. Indien een aanvraag overeenkomstig lid 11 wordt ingediend, verwerkt en regelt het orgaan 
van de staat van studie die aanvraag binnen een redelijke termijn, maar binnen zes 
kalendermaanden, te rekenen vanaf de dag waarop de aanvraag werd ontvangen, en vergo edt de 
kosten overeenkomstig dit artikel.  
13. Indien de geldigheidsduur van het in lid 11, punt a), bedoelde document waaraan rechten 
kunnen worden ontleend, minder lang is dan de periode waarvoor de gezondheidsheffing is betaald, 
is het vergoede bedrag van de  gezondheidsheffing het betaalde bedrag dat overeenkomt met de 
geldigheidsduur van dat document.  
14. Indien de gezondheidsheffing voor rekening van een persoon op wie dit artikel van 
toepassing is, werd betaald door een andere persoon, kunnen de kosten aan die  andere persoon 
worden vergoed.  
15. De leden 11 tot en met 14 zijn van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van de 
betreffende persoon.  
16. Dit artikel treedt twaalf maanden na de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst 
in werking.  
17. Een persoon die  in de periode tussen de inwerkingtreding van deze overeenkomst en de in 
lid 16 vermelde datum voldoet aan de voorwaarden van lid 11, kan bij de inwerkingtreding van dit 
artikel op grond van lid 11 een vergoeding van de kosten met betrekking tot die period e aanvragen.  
18. In afwijking van artikel SSC.5 [Gelijke behandeling], lid 1, kunnen door de staat van studie 
heffingen worden opgelegd overeenkomstig zijn nationale recht in verband met verstrekkingen die 
niet voldoen aan de criteria van artikel SSC.17 [Verblijf buiten de  bevoegde staat], lid 1, punt a), en 
die worden verleend aan een persoon ten aanzien van wie gedurende zijn verblijf kosten zijn 
vergoed, voor de periode waarop die vergoeding betrekking heeft.  
Artikel SSCI.23:  Geplande geneeskundige verzorging  
Toestemmi ngsprocedure  
1. Voor de toepassing van artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk verstrekkingen te ontvangen 
– Toestemming om een passende behandeling buiten de staat van de woonplaats te ondergaan], 
lid 1, van het protocol overlegt de verzekerde een door het b evoegde orgaan verstrekt document 
aan het orgaan van de verblijfplaats.  Voor de toepassing van dit artikel wordt onder bevoegd orgaan 
het orgaan dat de kosten van de geplande behandeling voor zijn rekening neemt verstaan; in de in 
artikel  SSC.18 [Reizen me t het oogmerk verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een 
passende behandeling buiten de staat van de woonplaats te ondergaan], lid  4, en artikel  SSC.25 
[Verblijf van de pensioengerechtigde of zijn gezinsleden in een andere staat dan de staat van 
 
1334  woon plaats — Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming voor een passende behandeling buiten 
de staat van woonplaats], lid  5, van het protocol bedoelde gevallen, waarin de in de staat van de 
woonplaats toegekende verstrekkingen op basis van vaste bedragen wor den vergoed, is het 
bevoegde orgaan het orgaan van de woonplaats.   
2. De verzekerde die niet in de bevoegde staat woont, verzoekt om de toestemming aan het 
orgaan van de woonplaats, dat het verzoek onverwijld aan het bevoegde orgaan doorzendt.  
In dat geval ge eft het orgaan van de woonplaats in een verklaring aan of in de staat van de 
woonplaats is voldaan aan de voorwaarden van artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk 
verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een passende behandeling buiten de staat van de 
woonplaats te ondergaan], lid  2, tweede zin, van het protocol.  
De gevraagde toestemming kan door het bevoegde orgaan alleen geweigerd worden indien, in 
overeenstemming met het oordeel van het orgaan van de woonplaats, in de staat van de woonplaats 
van de ver zekerde niet is voldaan aan de voorwaarden van artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk 
verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een passende behandeling buiten de staat van de 
woonplaats te ondergaan], lid  2, tweede zin, van het protocol, of indien deze lfde behandeling 
binnen een medisch verantwoorde termijn, gelet op de gezondheidstoestand van dat moment en 
het te verwachten ziekteverloop van de betrokkene, in de bevoegde staat zelf kan worden gegeven.  
Het bevoegde orgaan stelt het orgaan van de woonpla ats van zijn besluit in kennis.  
Indien binnen de in de nationale wetgeving vastgestelde termijnen geen antwoord wordt ontvangen, 
wordt de toestemming geacht door het bevoegde orgaan te zijn verleend.  
3. Indien een niet in de bevoegde Partij woonachtige verzekerde een dringende 
levensreddende behandeling nodig heeft en de toestemming niet kan worden geweigerd op grond 
van artikel SSC.18 [Reizen met het oogmerk verstrekkingen te ontvangen – Toestemming om een 
passende behandeling buiten de staat van de woo nplaats te ondergaan], lid  2, tweede zin, van het 
protocol, wordt de toestemming door het orgaan van de woonplaats verleend namens het bevoegde 
orgaan, dat onverwijld door het orgaan van de woonplaats wordt ingelicht.  
Het bevoegde orgaan aanvaardt de bevindingen en behandelingskeuzen van artsen die zijn erkend 
door het orgaan van de woonplaats dat toestemming verleent met betrekking tot de noodzaak van 
een dringende levensreddende behandeling.  
4. Tijdens de procedure voor  het verlenen van de toestemming behoudt het bevoegde orgaan 
steeds de mogelijkheid de verzekerde door een door het orgaan gekozen arts in de Partij van de 
woon - of verblijfplaats te laten onderzoeken.  
5. Het orgaan van de verblijfplaats stelt, onverminderd een eventuele beslissing inzake de 
toestemming, het bevoegde orgaan in voorkomend geval ervan in kennis dat een aanvulling op de 
door de toestemming gedekte behandeling uit medisch oogpunt nodig blijkt.  
Rechtstreekse betaling van de door de verzekerde gem aakte kosten in verband met verstrekkingen  
6. Onverminderd lid  7, is artikel  SSC.22 [Verblijf in een andere dan de bevoegde staat], leden  4 
en 5, van deze bijlage van overeenkomstige toepassing.  
7. Indien de verzekerde de kosten voor een medische behandeling w aarvoor toestemming is 
verleend geheel of gedeeltelijk zelf heeft betaald en de kosten die het bevoegde orgaan op grond 
van lid 6 verplicht is aan het orgaan van de verblijfplaats of aan de verzekerde zelf te vergoeden 
 
1335  (werkelijke kostprijs) lager zijn dan  de kosten die het voor dezelfde behandeling in de bevoegde 
staat zou hebben moeten dragen (fictieve kostprijs), vergoedt het bevoegde orgaan op verzoek de 
door de verzekerde gemaakte kosten van de behandeling tot het bedrag waarmee de fictieve 
kostprijs d e werkelijke kostprijs overstijgt. Het vergoede bedrag mag evenwel niet hoger zijn dan de 
werkelijke kosten voor de verzekerde, waarbij ook rekening kan worden gehouden met het bedrag 
dat de verzekerde zou hebben moeten betalen indien de behandeling in de bevoegde staat had 
plaatsgevonden.  
Reis- en verblijfkosten in het kader van een geplande behandeling  
8. Indien toestemming is verleend voor een behandeling in een andere staat en de nationale 
wetgeving van het bevoegde orgaan voorziet in de vergoeding van d e aan de behandeling 
verbonden reis - en verblijfkosten van de verzekerde, worden deze kosten voor de betrokkene en zo 
nodig voor een begeleider door dat orgaan betaald.  
Gezinsleden   
9. De leden 1 tot en met 8 zijn van overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van de 
verzekerde.  
Artikel SSCI.24: Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in het geval dat de woon - of verblijfplaats zich in 
een andere dan de bevoegde staat bevindt  
Door de verzekerde te volgen procedure  
1. Indien de wetgeving van de bevoegde staat  voorschrijft dat de verzekerde een bewijs 
overlegt om in aanmerking te komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering in de zin van artikel 
SSC.19 [Uitkeringen], lid 1, van het protocol, vraagt de verzekerde de arts van de staat van de 
woonplaats die zijn  gezondheidstoestand heeft vastgesteld, om een bewijs van 
arbeidsongeschiktheid met vermelding van de vermoedelijke duur ervan.   
2. De verzekerde zendt het bewijs binnen de in de wetgeving van de bevoegde staat 
vastgestelde termijn aan het bevoegde orgaan toe . 
3. Indien door de behandelende artsen van de staat van de woonplaats geen bewijzen van 
arbeidsongeschiktheid worden afgegeven en deze volgens de wetgeving van de bevoegde staat 
vereist zijn, wendt de betrokkene zich rechtstreeks tot het orgaan van de woonpl aats.  Dit orgaan 
zorgt er onmiddellijk voor dat de arbeidsongeschiktheid van de betrokkene medisch wordt 
beoordeeld en het in lid 1 bedoelde bewijs wordt uitgeschreven. Het bewijs wordt onverwijld naar 
het bevoegde orgaan doorgezonden.  
4. De doorzending van h et in de leden 1, 2 en 3 bedoelde document ontslaat de verzekerde 
niet van de in de toepasselijke wetgeving vervatte verplichtingen, met name ten aanzien van de 
werkgever van die persoon. In voorkomend geval kan de werkgever of het bevoegde orgaan de 
werkn emer oproepen deel te nemen aan activiteiten om de terugkeer naar het arbeidsproces te 
bevorderen en te ondersteunen.  
Door het orgaan van de staat van de woonplaats te volgen procedure  
5. Als het bevoegde orgaan daarom verzoekt, verricht het orgaan van de woonplaats, in 
overeenstemming met de door dat orgaan toegepaste wetgeving, de nodige administratieve 
controles of medische onderzoeken ten aanzien van de betrokkene.  Het orgaan van de woonplaats 
 
1336  zendt het verslag van de controlerend arts, waarin met name de vermoedelijke duur van de 
arbeidsongeschiktheid wordt vermeld, onverwijld aan het bevoegde orgaan toe.  
Door het bevoegde orgaan te volgen procedure   
6. Het bevoegde orgaan behoudt het recht de verzekerde te laten onderzoeken door een arts 
die het orgaan z elf heeft gekozen.  
7. Onverminderd artikel SSC.19 [Uitkeringen], lid 1, tweede zin, van het protocol, betaalt het 
bevoegde orgaan de uitkeringen rechtstreeks aan de betrokkene en stelt het, indien nodig, het 
orgaan van de woonplaats hiervan in kennis.  
8. Voor de  toepassing van artikel SSC.19 [Uitkeringen], lid 1, van het protocol hebben de 
vermeldingen op het bewijs van arbeidsongeschiktheid van de verzekerde, dat in een andere staat 
op grond van de medische bevindingen van de controlerend arts of het controleren d orgaan is 
opgesteld, dezelfde juridische waarde als het in de bevoegde staat opgestelde bewijs.  
9. Indien het bevoegde orgaan besluit de uitkeringen te weigeren, stelt het de verzekerde en 
tegelijkertijd het orgaan van de woonplaats van zijn besluit in kenn is.  
Procedure bij verblijf in een andere dan de bevoegde staat  
10. De leden 1 tot en met 9 zijn van overeenkomstige toepassing wanneer de verzekerde in een 
andere dan de bevoegde staat verblijft.  
Artikel SSCI.25:  Premies en bijdragen ten laste van pensioeng erechtigden  
In het geval van een persoon die van meer dan één staat een pensioen ontvangt, is het bedrag van 
de op alle betaalde pensioenen geheven premies en bijdragen in geen geval hoger dan het bedrag 
dat geheven wordt ten aanzien van iemand die hetzelf de bedrag aan pensioenen van de bevoegde 
staat ontvangt.  
Artikel SSCI.26:  Bijzondere uitvoeringsmaatregelen  
1. Wanneer een persoon of een groep personen op verzoek is vrijgesteld van verplichte 
ziekteverzekering en die personen dus niet zijn gedekt door een ziekteverzekeringsstelsel waarop 
het protocol van toepassing is, wordt het orgaan van een staat, louter ten gevolge van die 
vrijstelling, niet verantwoordelijk voor de kosten van de verstrekkingen of uitkeringen die uit hoofde 
van titel III, hoofdstuk I [P restaties bij ziekte, en moederschaps - en daarmee gelijkgestelde 
vaderschapsuitkeringen] van het protocol aan die personen of hun gezinsleden worden verleend.   
2. Wanneer de in de lid 1 bedoelde personen en hun gezinsleden wonen in een staat waar het 
recht op  verstrekkingen niet is onderworpen aan verzekeringsvoorwaarden of waar uitoefening van 
werkzaamheden, al dan niet in loondienst, daar geen voorwaarde voor is, zijn zij verantwoordelijk 
voor de betaling van de volledige kosten van de verstrekkingen die hun  in hun staat van woonplaats 
worden gedaan.  
HOOFDSTUK 2:  PRESTATIES BIJ ARBEIDSONGEVALLEN EN BEROEPSZIEKTEN  
 
1337  Artikel SSCI.27: Recht op verstrekkingen en uitkeringen voor personen die in een andere dan de 
bevoegde staat wonen of verblijven  
1. Voor de toepassin g van artikel  SSC.31 [Recht op verstrekkingen en uitkeringen] van het 
protocol zijn de in de artikelen  SSCI.21 [Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde staat] tot 
en met SSCI.24 [Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in het geval dat de woon - of verblij fplaats zich in 
een andere dan de bevoegde staat bevindt] van deze bijlage bedoelde procedures van 
overeenkomstige toepassing.   
2. Indien op grond van de nationale wetgeving van de staat van woonplaats of verblijf 
specifieke verstrekkingen worden gedaan in ve rband met arbeidsongevallen en beroepsziekten, stelt 
het orgaan van deze staat het bevoegde orgaan hiervan onverwijld op de hoogte.  
Artikel SSCI.28: Procedure in geval van een arbeidsongeval of beroepsziekte in een andere dan de 
bevoegde staat  
1. Indien een a rbeidsongeval plaatsvindt of een beroepsziekte voor het eerst medisch wordt 
vastgesteld op het grondgebied van een andere dan de bevoegde staat, en de nationale wetgeving in 
een aangifte of kennisgeving voorziet, wordt de aangifte of de kennisgeving van he t arbeidsongeval 
of van de beroepsziekte gedaan overeenkomstig de wetgeving van de bevoegde staat, in 
voorkomend geval onverminderd enige andersluidende toepasselijke wettelijke bepalingen die op 
het grondgebied van de staat waar het arbeidsongeval plaatsv ond of waar de beroepsziekte voor het 
eerst medisch werd vastgesteld, gelden en die in dat geval van toepassing blijven.  De aangifte of 
kennisgeving wordt gericht aan het bevoegde orgaan.  
2. Het orgaan van de staat op het grondgebied waarvan het arbeidsongev al plaatsvond of waar 
de beroepsziekte voor het eerst medisch werd vastgesteld, zendt aan het bevoegde orgaan de op 
het grondgebied van deze staat opgestelde geneeskundige verklaringen toe.   
3. Indien wegens een ongeval op weg van of naar het werk dat op het grondgebied van een 
andere staat dan de bevoegde staat heeft plaatsgevonden, op dat grondgebied een onderzoek moet 
worden verricht om een mogelijk recht op de desbetreffende prestaties vast te stellen, kan het 
bevoegde orgaan hiertoe een persoon aanwijzen,  waarna het de autoriteiten van eerstgenoemde 
staat van deze aanwijzing in kennis stelt.  De organen werken samen om alle nuttige informatie te 
onderzoeken en om de verslagen en andere documenten in verband met het ongeval te raadplegen.  
4. Het bevoegde orgaa n ontvangt, na afloop van de behandeling, op verzoek een uitvoerig 
verslag, vergezeld van de medische verklaringen betreffende de blijvende gevolgen van het ongeval 
of de ziekte en in het bijzonder de huidige toestand van de getroffene alsmede de genezing of de 
stabilisering van de letsels.  De honoraria worden naargelang het geval betaald door het orgaan van 
de woonplaats of de plaats van verblijf overeenkomstig het door dit orgaan toegepaste tarief, maar 
komen voor rekening van het bevoegde orgaan.  
5. Op verz oek van het bevoegde orgaan van de woon - of de verblijfplaats geeft het bevoegde 
orgaan in voorkomend geval kennis van de beslissing waarin de datum van de genezing of van de 
stabilisering van de letsels wordt vastgesteld, alsmede, indien van toepassing, v an de beslissing 
betreffende de toekenning van een uitkering.  
Artikel SSCI.29: Geschillen naar aanleiding van de vraag of het ongeval of de ziekte al dan niet het 
gevolg is van de uitoefening van een beroep  
1. Indien het bevoegde orgaan betwist dat in het kad er van artikel SSC.31 [Recht op 
verstrekkingen en uitkeringen], lid 2, van het protocol de wetgeving inzake arbeidsongevallen of 
 
1338  beroepsziekten van toepassing is, stelt het het orgaan van de woon - of van de verblijfplaats, dat de 
verstrekkingen heeft verle end hiervan onverwijld in kennis; de verstrekkingen worden dan als 
verstrekkingen van de ziekteverzekering beschouwd.  
2. Wanneer hieromtrent een definitieve beslissing is genomen, stelt het bevoegde orgaan het 
orgaan van de woon - of de verblijfplaats dat de verstrekkingen heeft verleend, hiervan onverwijld in 
kennis.  
Indien niet is komen vast te staan dat van een arbeidsongeval of beroepsziekte sprake is, worden de 
verstrekkingen waarop de betrokkene recht heeft, voortgezet als verstrekkingen bij ziekte.  
Indien is komen vast te staan dat sprake is van een arbeidsongeval of beroepsziekte, worden met 
ingang van de dag waarop het arbeidsongeval heeft plaatsgevonden of de beroepsziekte voor de 
eerste maal medisch werd vastgesteld, de aan betrokkene toegekende ver strekkingen beschouwd 
als verstrekkingen wegens arbeidsongeval of beroepsziekte.  
3. Artikel  SSCI.6 [Voorlopige toepassing van een wetgeving en voorlopige betaling van 
uitkeringen], lid 5, tweede alinea, van deze bijlage is van overeenkomstige toepassing.  
Artikel SSCI.30: Procedure bij blootstelling aan het risico van een beroepsziekte in twee of meer 
staten  
1. In het geval als bedoeld in artikel SSC.33 [Prestaties wegens een beroepsziekte ontstaan 
door werkzaamheden in verschillende staten] van het protocol w ordt de aangifte of kennisgeving 
van de beroepsziekte doorgezonden aan het voor beroepsziekten bevoegde orgaan van de laatste 
staat onder de wetgeving waarvan de betrokkene werkzaamheden heeft verricht waardoor die 
beroepsziekte kon ontstaan.  
Indien het or gaan waaraan de aangifte of kennisgeving was toegezonden, vaststelt dat 
werkzaamheden waardoor de betrokken beroepsziekte kon ontstaan het laatst onder de wetgeving 
van een andere staat zijn uitgeoefend, zendt het de aangifte of kennisgeving en alle daarbi j 
gevoegde stukken aan het overeenkomstige orgaan van deze staat door.  
2. Indien het orgaan van de staat onder de wetgeving waarvan de betrokkene laatstelijk een 
werkzaamheid heeft uitgeoefend waardoor de betreffende beroepsziekte kan ontstaan, vaststelt dat  
de betrokkene of zijn nabestaanden niet voldoen aan de voorwaarden van deze wetgeving, 
bijvoorbeeld omdat de betrokkene in de betreffende staat nooit een werkzaamheid heeft 
uitgeoefend die de beroepsziekte heeft veroorzaakt of omdat de betreffende staat d e ziekte niet als 
beroepszieke erkent, zendt dat orgaan de aangifte of kennisgeving en alle bijbehorende bescheiden, 
met inbegrip van de bevindingen en verslagen van het geneeskundig onderzoek dat door dit orgaan 
is verricht, onverwijld door aan het orgaan  van de staat onder de wetgeving waarvan de getroffene 
voordien een werkzaamheid heeft verricht waardoor de betreffende beroepsziekte kan ontstaan.  
3. In voorkomend geval kunnen de organen de in lid 2 bedoelde procedure hernemen, waarbij 
wordt teruggegaan tot  aan het overeenkomstige orgaan van de staat onder de wetgeving waarvan 
de betrokkene het eerst werkzaamheden heeft verricht waardoor de bedoelde beroepsziekte kan 
ontstaan.  
Artikel SSCI.31: Uitwisseling van inlichtingen tussen organen en betaling van voor schotten bij beroep 
tegen een afwijzende beslissing  
1. Indien beroep wordt ingesteld tegen een afwijzende beslissing van het orgaan van een staat 
onder de wetgeving waarvan de betrokkene werkzaamheden heeft verricht waardoor de betrokken 
 
1339  beroepsziekte kan ont staan, is dit orgaan verplicht het orgaan waaraan de aangifte of kennisgeving 
werd doorgestuurd hiervan in kennis te stellen volgens de procedure van artikel SSCI.30 [Procedure 
bij blootstelling aan het risico van een beroepsziekte in twee of meer staten],  lid 2, van deze bijlage, 
en het later, wanneer de definitieve beslissing genomen is, hiervan op de hoogte te stellen.  
2. Indien op grond van de wetgeving die wordt toegepast door het orgaan waaraan de aangifte 
of kennisgeving werd doorgestuurd, het recht op uitkeringen is ingegaan, betaalt dit orgaan 
voorschotten waarvan het bedrag in voorkomend geval na raadpleging van het orgaan tegen welks 
beslissing beroep was ingesteld, wordt vastgesteld, en wel zodanig dat overbetaling wordt 
voorkomen.  Het laatstgenoemd e orgaan betaalt het bedrag van de uitbetaalde voorschotten terug 
indien het ingevolge het ingestelde beroep verplicht is de prestaties te verstrekken. Dit bedrag wordt 
dan ingehouden op het bedrag van de aan de belanghebbende verschuldigde prestaties, vol gens de 
procedure van de artikelen SSCI.56 [Ten onrechte ontvangen prestaties] en SSCI.57 [Voorlopige 
betaalde prestaties in geld of voorlopig betaalde premies] van deze bijlage.  
3. Artikel  SSCI.6 [Voorlopige toepassing van een wetgeving en voorlopige betalin g van 
uitkeringen], lid 5, tweede alinea, van deze bijlage is van overeenkomstige toepassing.  
Artikel SSCI.32:  Verergering van een beroepsziekte  
In de gevallen bedoeld in artikel SSC.34 [Verergering van een beroepsziekte] van het protocol is de 
aanvrager verplicht aan het orgaan van de staat tegenover hetwelk hij het recht op prestaties doet 
gelden, alle inlichtingen te verstrekken omtrent vroeger voor de bedoelde beroepsziekte toegekende 
prestaties. Dit orgaan kan zich ter verkrijging van de inlichtingen die het noodzakelijk acht, wenden 
tot elk ander orgaan dat eerder bevoegd is geweest.  
Artikel SSCI.33: Beoordeling van de mate van ongeschiktheid bij een eerder of een later 
voorgekomen arbeidsongeval of beroepsziekte  
Indien een eerdere of latere arbeidsongeschiktheid is veroorzaakt door een ongeval dat plaatsvond 
terwijl de betrokkene onderworpen was aan de wetgeving van een staat waarin geen onderscheid 
wordt gemaakt naar de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid, gaat het bevoegde orgaan van de 
betrokken staat of de instelling die door de bevoegde instantie van deze staat daartoe is 
aangewezen, als volgt te werk:  
(a) op verzoek van het bevoegde orgaan van een andere staat verstrekt het inlichtingen over de 
mate van een eer dere of latere arbeidsongeschiktheid, alsmede, voor zover mogelijk, 
gegevens aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of de arbeidsongeschiktheid het 
gevolg is van een arbeidsongeval in de zin van de door het orgaan van de andere staat 
toegepaste wetgevi ng; 
(b) houdt het, overeenkomstig de wetgeving die het toepast, bij de vaststelling van het recht op 
prestaties en van de hoogte daarvan, rekening met de mate van arbeidsongeschiktheid die in 
deze eerdere of latere gevallen is ontstaan.  
Artikel SSCI.34: Indien ing en behandeling van een aanvraag om rente of aanvullende uitkeringen  
De betrokkene of zijn nabestaanden die op grond van de wetgeving van een staat een rente of een 
aanvullende uitkering willen ontvangen en op het grondgebied van een andere staat wonen,  richten, 
naargelang het geval, een aanvraag tot het bevoegde orgaan, of tot het orgaan van de woonplaats, 
dat de aanvraag aan het bevoegde orgaan doorzendt.  
 
1340  De aanvraag bevat alle informatie die overeenkomstig de door het bevoegde orgaan toegepaste 
wetge ving noodzakelijk is.  
HOOFDSTUK 3: UITKERINGEN BIJ OVERLIJDEN  
Artikel SSCI.35:  Aanvraag van uitkeringen bij overlijden  
Voor de toepassing van de artikelen SSC.37 [Recht op uitkeringen ingeval het overlijden in een 
andere staat dan de bevoegde staat plaats vindt] en SSC.38 [Het verlenen van uitkeringen bij 
overlijden van een pensioengerechtigde] van het protocol wordt de aanvraag om uitkeringen bij 
overlijden ingediend bij het bevoegde orgaan dan wel bij het orgaan in de woonplaats van de 
aanvrager, dat de a anvraag aan het bevoegde orgaan toezendt.   
De aanvraag bevat alle informatie die overeenkomstig de door het bevoegde orgaan toegepaste 
wetgeving noodzakelijk is.  
 
1341  HOOFDSTUK 4:  UITKERINGEN BIJ INVALIDITEIT EN OUDERDOMS - EN NABESTAANDENPENSIOENEN  
Artikel SSCI.36: Aanvullende bepalingen voor de berekening van de uitkeringen  
1. Artikel SSCI.11 [Samentelling van tijdvakken], leden 3 tot en met  6, van deze bijlage is van 
toepassing op de berekening van het theoretische bedrag en het werkelijke bedrag van de uitke ring 
overeenkomstig artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het protocol.  
2. Indien overeenkomstig artikel SSC.11 [Samentelling van tijdvakken], lid 3, van deze bijlage 
geen rekening is gehouden met tijdvakken van vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering, wordt 
het met deze tijdvakken overeenkomende bedrag berekend door h et orgaan van de staat onder de 
wetgeving waarvan deze tijdvakken vervuld zijn, volgens de wetgeving die het toepast. Het 
overeenkomstig artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het protocol 
berekende werkelijke bedrag van de uitker ing wordt verhoogd met het bedrag dat overeenkomt met 
de tijdvakken van vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering.  
3. Het orgaan van elke staat berekent volgens de wetgeving die het toepast het voor de 
tijdvakken van vrijwillige of vrijwillig voortg ezette verzekering verschuldigde bedrag dat 
overeenkomstig artikel SSC.48 [Anticumulatiebepalingen], lid 3, punt c), van het protocol niet aan de 
voorschriften inzake vermindering, schorsing of intrekking van een andere staat is onderworpen.  
Indien dit be drag niet rechtstreeks kan worden bepaald omdat de door het bevoegde orgaan 
toegepaste wetgeving verschillende waarden aan de verzekeringstijdvakken toekent, kan een fictief 
bedrag worden vastgesteld. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de s ociale 
zekerheid bepaalt op gedetailleerde wijze hoe het fictieve bedrag wordt vastgesteld.  
Artikel SSCI.37:  Aanvragen om uitkeringen  
A. Indiening van aanvragen om ouderdoms - en nabestaandenpensioenen  
1. De aanvrager richt een aanvraag aan het orgaan van zijn woonplaats of aan het orgaan van 
de staat aan de wetgeving waarvan hij het laatst onderworpen is geweest.  Indien de betrokkene 
nooit onderworpen is geweest aan de door het orgaan van zijn woonplaats toegepaste wetgeving, 
zendt dit orgaan de aanvraag door a an het orgaan van de staat aan de wetgeving waarvan hij het 
laatst onderworpen is geweest.  
2. De datum van indiening van de aanvraag geldt voor alle betrokken organen.  
3. Indien de aanvrager, hoewel hem daarom is verzocht, niet vermeldt dat hij in andere staten  
werkzaam is geweest of heeft gewoond, geldt in afwijking van lid 2 als datum van indiening van de 
aanvraag bij het orgaan dat de wetgeving toepast — onder voorbehoud van gunstiger bepalingen in 
die wetgeving — de datum waarop de aanvrager zijn oorspronkel ijke aanvraag voltooit of een 
nieuwe aanvraag indient voor de ontbrekende tijdvakken van werkzaamheid, al dan niet in 
loondienst, en/of van wonen.   
Artikel SSCI.38: Door de aanvrager bij de aanvraag te voegen stukken en gegevens  
1. De aanvraag wordt door de a anvrager ingediend volgens de bepalingen van de wetgeving 
die door het in artikel SSCI.37 [Aanvragen om uitkeringen], lid 1, van deze bijlage bedoelde orgaan 
wordt toegepast, en gaat vergezeld van de bij die wetgeving voorgeschreven bewijsstukken.  Met 
name  verstrekt de aanvrager alle beschikbare relevante gegevens en bewijsstukken betreffende de 
tijdvakken van verzekering (organen, identificatienummers) van werkzaamheden in loondienst 
(werkgevers) of anders dan in loondienst (aard en plaats van de werkzaamh eden) en van wonen 
 
1342  (adressen) die in voorkomend geval onder een andere wetgeving vervuld zijn, alsmede betreffende 
de duur van die tijdvakken.  
2. Indien de aanvrager overeenkomstig artikel  SSC.45 [Algemene bepalingen], lid  1, van het 
protocol verzoekt om uits tel van de toekenning van ouderdomsuitkeringen op grond van de 
wetgeving van een of meer staten, vermeldt hij dit in zijn aanvraag en specificeert hij op grond van 
welke wetgeving hij om uitstel verzoekt.  Om de aanvrager in de gelegenheid te stellen van di t recht 
gebruik te maken, delen de betrokken organen de aanvrager op diens verzoek alle gegevens mee 
waarover zij beschikken zodat hij zich een oordeel kan vormen over de gevolgen van de gelijktijdige 
of opeenvolgende toekenning van de uitkeringen waarop h ij aanspraak kan maken.  
3. Indien een aanvrager overeenkomstig de wetgeving van een bepaalde staat een 
uitkeringsaanvraag intrekt, geldt dit niet als gelijktijdige intrekking van de overeenkomstig de 
wetgeving van een andere staat ingediende uitkeringsaanvragen.   
Artikel SSCI.39:  Behandeling van de aanvragen door de betrokken organen  
Contactorgaan  
1. Het orgaan waaraan de aanvraag overeenkomstig artikel SSCI.37 [Aanvragen om 
uitkeringen], lid 1, van deze bijlage is gericht of doorgezonden, word t hierna als “contactorgaan” 
aangeduid.  Het orgaan van de woonplaats wordt niet als contactorgaan aangeduid indien de 
betrokkene nooit onderworpen is geweest aan de door dat orgaan toegepaste wetgeving.  
Het als contactorgaan aangeduide orgaan behandelt de uitkeringsaanvraag op grond van de 
wetgeving die het toepast; voorts bevordert het de gegevensuitwisseling, de mededeling van 
beslissingen en de verrichtingen die noodzakelijk zijn voor de behandeling va n de aanvraag door de 
betrokken organen, verstrekt het de aanvrager op diens verzoek alle gegevens die relevant zijn voor 
de uit het protocol voortvloeiende aspecten van de behandeling en houdt het de aanvrager op de 
hoogte van de voortgang hiervan.  
Behan deling van aanvragen om ouderdoms - en nabestaandenpensioenen  
2. Het contactorgaan zendt de uitkeringsaanvragen, alle documenten waarover het beschikt 
en, in voorkomend geval, de relevante door de aanvrager verstrekte documenten onverwijld door 
aan alle betro kken organen zodat al deze organen tegelijkertijd met de behandeling van de aanvraag 
kunnen beginnen. Het contactorgaan stelt de andere organen in kennis van de tijdvakken van 
verzekering of van wonen die op grond van de wetgeving die het toepast zijn verv uld. Het 
contactorgaan vermeldt tevens welke documenten op een later tijdstip zullen worden verstrekt en 
vult de aanvraag zo spoedig mogelijk aan.  
3. Elk van de betrokken organen stelt het contactorgaan en de overige betrokken organen zo 
spoedig mogelijk in k ennis van de tijdvakken van verzekering of van wonen die op grond van de 
wetgeving die het toepast zijn vervuld.  
4. Elk betrokken orgaan berekent het bedrag van de uitkeringen overeenkomstig artikel SSC.47 
[Toekenning van uitkeringen] van het protocol en ste lt het contactorgaan en de overige betrokken 
organen in kennis van zijn beslissing, van het bedrag van de verschuldigde uitkeringen en van alle 
inlichtingen die nodig zijn voor de toepassing van de artikelen SSC.48 [Toekenning van uitkeringen] 
tot en met S SC.50 [Samenloop van een of meer uitkeringen van verschillende aard] van het protocol.  
5. Indien een orgaan op grond van de in de leden 2 en 3 van dit artikel bedoelde inlichtingen 
vaststelt dat artikel SSC.52 [Tijdvakken van verzekering of van wonen van mind er dan één jaar], lid 2 
 
1343  of lid 3, van het protocol moet worden toegepast, stelt dit orgaan het contactorgaan en de overige 
betrokken organen hiervan in kennis.   
Artikel SSCI.40:  Kennisgeving van de beslissingen aan de aanvrager  
1. Elk orgaan stelt de aanvrag er in overeenstemming met de wetgeving die het toepast in 
kennis van de beslissing die het heeft genomen. In elke beslissing worden de toegestane 
rechtsmiddelen en beroepstermijnen vermeld. Zodra het contactorgaan in kennis is gesteld van de 
beslissing van  elk orgaan, zendt het een samenvatting van deze beslissingen aan de aanvrager en aan 
de overige betrokken organen toe. Een modelsamenvatting wordt opgesteld door het 
Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid.  De aanvrager krijgt de 
samenvatting toegezonden in de taal van het orgaan of, op verzoek van de aanvrager, in een taal 
naar zijn keuze, die ook het Engels kan zijn, dat als officiële taal van de Unie is erkend.  
2. Een aanvrager die na ontvangst van de samenvatting meent in zijn rechten te zijn benadeeld 
door de wisselwerking tussen de beslissingen van twee of meer organen, heeft het recht om, binnen 
de termijnen die daartoe in hun wetgeving zijn gesteld, de beslissingen van de betrokken organen te 
laten heroverwegen.  De termijnen  gaan in op de datum van ontvangst van de samenvatting. De 
aanvrager wordt schriftelijk in kennis gesteld van het resultaat van de heroverweging.  
Artikel SSCI.41:  Vaststelling van de mate van invaliditeit  
Elk orgaan kan overeenkomstig de wetgeving die het  toepast de aanvrager door een arts of andere 
deskundige van eigen keuze laten onderzoeken om de mate van invaliditeit te bepalen. Het orgaan 
van een staat houdt evenwel rekening met de documenten en medische rapporten alsmede met 
inlichtingen van administ ratieve aard die door het orgaan van andere staten zijn vergaard alsof deze 
op zijn eigen grondgebied waren opgesteld.  
Artikel SSCI.42:  Voorlopige betalingen en voorschotten op uitkeringen  
1. Onverminderd artikel SSCI.7 [Voorlopige berekening van uitkeringen  en premies] van deze 
bijlage betaalt het orgaan dat overeenkomstig artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, 
punt a), tijdens de behandeling van een uitkeringsaanvraag vaststelt dat de aanvrager op grond van 
de door het orgaan toegepaste wetgevi ng recht heeft op een autonome uitkering, deze uitkering 
onverwijld.  Deze betaling wordt als voorlopig beschouwd als het bedrag nog aan wijzigingen 
onderhevig kan zijn afhankelijk van het resultaat van de behandeling van de aanvraag.  
2. Indien uit de beschik bare inlichtingen blijkt dat de aanvrager recht heeft op een uitkering 
van een orgaan op grond van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het 
protocol, betaalt dat orgaan hem een voorschot dat zo dicht mogelijk het bedrag benadert  dat 
vermoedelijk op grond van artikel SSC.47 [Toekenning van uitkeringen], lid 1, punt b), van het 
protocol zal worden uitbetaald.   
3. Elk orgaan dat op grond van lid 1 of lid 2 verplicht is voorlopige uitkeringen of een voorschot 
te betalen, stelt de aanvra ger hiervan onverwijld in kennis, waarbij het uitdrukkelijk diens aandacht 
vestigt op het voorlopige karakter van de genomen maatregel en op de verhaalmiddelen die hem op 
grond van de door het orgaan toegepaste wetgeving ter beschikking staan.  
Artikel SSCI .43:  Herberekening van uitkeringen  
1. In geval van een herberekening van uitkeringen op grond van artikel SSC.45 [Algemene 
bepalingen], lid 4, en artikel SSC.54 [Herberekening en aanpassing van de uitkeringen], lid 1, van het 
 
1344  protocol is artikel SSCI.42 [Voorlopige betalingen en voorschotten op uitkeringen] van deze bijlage 
van overeenkomstige toepassing.  
2. In geval van herberekening, intrekking of schorsing van de uitkering stelt het orgaan dat de 
beslissing heeft genomen de be trokkene hiervan onverwijld in kennis; ook informeert dat orgaan alle 
organen ten aanzien waarvan de betrokkene een recht heeft.  
Artikel SSCI.44: Maatregelen ter bespoediging van het proces rondom de pensioenberekening  
1. Teneinde de behandeling van aanvragen  en de betaling van uitkeringen te vergemakkelijken 
en te bespoedigen, zullen de organen waarvan de wetgeving op een persoon van toepassing is 
geweest:   
(a) de identiteitsgegevens van personen die onderworpen raken aan de wetgeving van een 
andere staat uitwiss elen met of beschikbaar stellen aan de organen van andere staten; 
tezamen zorgen zij ervoor dat deze identiteitsgegevens bewaard blijven en overeenstemmen, 
of, indien dit niet mogelijk is, geven zij de betrokkenen rechtstreeks toegang tot hun 
identiteitsge gevens;  
(b) ruim voordat de minimale pensioengerechtigde of een in nationale wetgeving nader te 
bepalen leeftijd is bereikt, worden gegevens met betrekking tot de pensioenrechten van 
personen die onderworpen zijn geweest aan de wetgeving van twee of meer state n (vervulde 
tijdvakken of andere belangrijke elementen) uitwisselen met of beschikbaar stellen aan de 
betrokkenen en de organen van andere staten, of, indien dit niet mogelijk is, zullen de 
organen deze personen inlichten over of in staat stellen zich vert rouwd te maken met hun 
toekomstige recht op uitkering.  
2. Voor de toepassing van lid 1 bepaalt het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de 
sociale zekerheid welke informatie wordt uitgewisseld of beschikbaar wordt gesteld en volgens 
welke procedure s en mechanismen dat geschiedt, rekening houdend met de kenmerken, de 
administratieve en technische aspecten van de organisatie en de technologische middelen waarover 
de nationale pensioenregelingen beschikken. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinati e van de 
sociale zekerheid zorgt voor de tenuitvoerlegging van deze pensioenregelingen door verder toe te 
zien op de genomen maatregelen en de toepassing daarvan.  
3. Voor de toepassing van lid 1 wordt de in dit artikel bedoelde informatie verstrekt aan het 
orgaan van de eerste staat waar een persoon een Persoonlijk Identificatienummer ten behoeve van 
het beheer van de sociale zekerheid heeft ontvangen.  
Artikel SSCI.45:  Coördinatiemaatregelen in de staten  
1. Onverminderd artikel SSC.46 [Bijzondere bepalingen inza ke samentelling van tijdvakken] van 
het protocol worden in voorkomende gevallen de voorschriften van de nationale wetgeving 
toegepast aan de hand waarvan wordt bepaald welk orgaan verantwoordelijk is, welke regeling van 
toepassing is of welke verzekeringst ijdvakken aan een specifieke regeling worden toegewezen, en 
worden uitsluitend de op grond van de wetgeving van de bewuste staat vervulde 
verzekeringstijdvakken in aanmerking genomen.  
2. De bepalingen van het protocol en deze bijlage laten de voorschriften v an de nationale 
wetgeving voor de coördinatie tussen de bijzondere stelsels voor ambtenaren en het algemene 
stelsel voor werknemers onverlet.  
HOOFDSTUK 5:  WERKLOOSHEIDSUITKERINGEN  
 
1345  Artikel SSCI.46:  Samentelling van tijdvakken en berekening van de uitkerin g 
1. Artikel  SSCI.11 [Samentelling van tijdvakken], lid 1, van deze bijlage is van overeenkomstige 
toepassing op artikel SSC.56 [Specifieke bepalingen voor de samentelling van tijdvakken van 
verzekering, van werkzaamheden in loondienst of van werkzaamheden anders dan in loondienst] bij 
het protocol.  Onverminderd de onderliggende verplichtingen van de betrokken organen, kan de 
betrokkene aan het bevoegde orgaan een document overleggen dat is afgegeven door het orgaan 
van de staat aan de wetgeving waarvan de b etrokkene tijdens zijn laatste al dan niet in loondienst 
verrichte werkzaamheden onderworpen was, en waarin de op grond van die wetgeving vervulde 
tijdvakken zijn vermeld.   
2. Voor de toepassing van artikel SSC.57 [Berekening van werkloosheidsuitkeringen] van  het 
protocol, houdt het bevoegde orgaan van een staat waarvan in de wetgeving is bepaald dat de 
hoogte van de uitkering varieert naargelang het aantal gezinsleden, eveneens rekening met de 
gezinsleden van de betrokkene die in een andere staat wonen, alsof  zij in de bevoegde staat 
woonden.  Deze bepaling is niet van toepassing als in de staat waar de gezinsleden wonen een 
andere persoon recht heeft op een werkloosheidsuitkering bij de berekening waarvan met het 
aantal gezinsleden rekening is gehouden.  
TITEL IV: FINANCIËLE BEPALINGEN  
HOOFDSTUK 1:  VERGOEDING VAN DE KOSTEN VOOR PRESTATIES OP GROND VAN ARTIKEL SSC.30 
[Vergoedingen tussen organen onderling] EN ARTIKEL SSC.36 [Vergoedingen tussen organen 
onderling] VAN HET PROTOCOL  
Afdeling 1:  Vergoeding op basis  van de werkelijke uitgaven  
Artikel SSCI.47: Beginselen  
1. Voor de toepassing van de artikelen SSC.30 [Vergoedingen tussen organen onderling] en 
SSC.36 [Vergoedingen tussen organen onderling] van het protocol wordt het werkelijke bedrag van 
de uitgaven voor d e verleende verstrekkingen door het bevoegde orgaan aan het orgaan dat 
genoemde verstrekkingen heeft verleend, vergoed, zoals dit bedrag uit de boekhouding van 
laatstgenoemd orgaan blijkt, behoudens wanneer artikel SSCI.57 [Voorlopige betaalde prestaties i n 
geld of voorlopig betaalde premies] van deze bijlage van toepassing is.    
2. Indien het gehele of een gedeelte van het werkelijke bedrag van de uitgaven voor de in lid 1 
bedoelde verstrekkingen niet blijkt uit de boekhouding van het orgaan dat deze heeft ve rleend, 
wordt het te vergoeden bedrag bepaald op basis van een vast bedrag dat wordt vastgesteld op 
grond van alle relevante referenties die aan de beschikbare gegevens zijn ontleend. Het 
Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid beoordeelt de grondslagen die 
voor de berekening van de vaste bedragen dienen, en stelt de hoogte ervan vast.   
3. Voor de vergoeding kunnen geen hogere tarieven in rekening worden gebracht dan die 
welke gelden voor de verstrekkingen verleend aan verzekerden d ie zijn onderworpen aan de 
wetgeving die wordt toegepast door het orgaan dat de in lid 1 bedoelde verstrekkingen heeft 
verleend.  
Afdeling 2:  Vergoeding op basis van vaste bedragen  
 
1346  Artikel SSCI.48: Vaststelling van de betrokken staat of staten  
1. De staten als bedoeld in artikel SSC.30 [Vergoedingen tussen organen onderling], lid 2, van 
het protocol waarvan de juridische of administratieve structuren van dien aard zijn dat vergoeding 
op grond van de werkelijke uitgaven niet passend is, worden vermeld in aanh angsel SSCI -3 bij deze 
bijlage.   
2. Voor de in aanhangsel SSCI -3 bij deze bijlage vermelde staten worden de bedragen van de 
verstrekkingen aan:    
(a) gezinsleden die niet in dezelfde staat als de verzekerde wonen, als bedoeld in artikel  SSC.15 
[Woonplaats in een andere staat dan de bevoegde staat] van het protocol, en    
(b) gepensioneerden en hun gezinsleden, als bedoeld in artikel SSC.22 [Geen recht op 
verstrekkingen krachtens de wetgeving van de staat van de woonplaats], lid 1, en de artikelen 
SSC.23 [Pensioenen kra chtens de wetgeving van een of meer andere staten dan de staat van 
de woonplaats in gevallen waarin er een recht op verstrekkingen bestaat in een andere staat 
dan de staat van de woonplaats] en SSC.24 [Gezinsleden die in een andere staat wonen dan 
die waar  de pensioengerechtigde woont] van het protocol,   
door de bevoegde organen vergoed aan de organen die deze verstrekkingen hebben verleend, op 
basis van een voor elk kalenderjaar vastgesteld vast bedrag. Dit vaste bedrag moet het bedrag van 
de werkelijke ui tgaven zo dicht mogelijk benaderen.  
Artikel SSCI.49: Methode voor de berekening van de vaste maandelijkse bedragen en van het vaste 
totaalbedrag  
1. Voor elke crediteurstaat wordt het vaste maandelijkse bedrag per persoon (F i) voor een 
kalenderjaar vastgesteld  door de gemiddelde jaarlijkse kosten per persoon (Y i), opgesplitst per 
leeftijdsklasse (i), te delen door 12 en door op het resultaat een aftrek (X) toe te passen volgens de 
volgende formule:    
Fi = Y i*1/12*(1 -X)   
waarbij:   
- index i (waarden i = 1, 2 en 3) staat voor de drie leeftijdsklassen die voor de 
berekening van de vaste bedragen worden gehanteerd:    
- i = 1: personen onder de 20 jaar,   
- i = 2: personen tussen 20 en 64 jaar,  
- i = 3: personen van 65 jaar en ouder;  
- Yi staat voor de gemiddelde jaarlijkse kosten per persoon in leeftijdsklasse i, 
zoals gedefinieerd in lid 2;   
- de coëfficiënt X (0,20 of 0,15) staat voor de toegepaste aftrek, zoals 
omschreven in lid 3.   
2. De gemiddelde jaarlijkse kosten per persoon (Y i) in leeftijdsklasse i worden verkregen door 
de jaarlijkse uitgaven voor het totaal van de verstrekkingen die door de organen van de 
 
1347  crediteurstaat zijn verleend aan alle personen van de betreffende leeftijdsklasse die onder zijn 
wetgeving vallen en op zij n grondgebied wonen, te delen door het gemiddelde aantal betrokkenen 
in deze leeftijdsklasse in het kalenderjaar in kwestie. De berekening wordt gebaseerd op de uitgaven 
uit hoofde van de stelsels als bedoeld in artikel  SSCI.20 [Toe te passen stelsel als e r in de staat van de 
woon - of verblijfplaats meer dan één stelsel bestaat] van deze bijlage.  
3. De op het vaste maandelijkse bedrag toe te passen aftrek is in beginsel gelijk aan 20  % (X = 
0,20). Deze aftrek is gelijk aan 15  % (X = 0,15) voor gepensioneerden en hun gezinsleden wanneer de 
bevoegde staat niet in bijlage SSC -3 [Meer rechten voor pensioengerechtigden die naar de bevoegde 
staat terugkeren] wordt vermeld.  
4. Voor elke debiteurstaat is het vaste totaalbedrag voor een kalenderjaar de som van de 
producten  die worden verkregen door in elke leeftijdsklasse i de vastgestelde vaste maandelijkse 
bedragen per persoon te vermenigvuldigen met het aantal maanden dat door de betrokkenen in de 
crediteurstaat in die leeftijdsklasse is vervuld.  
Het aantal maanden dat d oor de betrokkenen in de crediteurstaat is vervuld is de som van de 
kalendermaanden in een kalenderjaar waarin de betrokkenen vanwege hun woonplaats op het 
grondgebied van de crediteurstaat in aanmerking kwamen voor verstrekkingen op dat grondgebied 
voor r ekening van de debiteurstaat. Deze maanden worden vastgesteld aan de hand van een 
inventaris die voor dit doel wordt bijgehouden door het orgaan van de woonplaats, zulks op basis 
van de door het bevoegde orgaan verstrekte bewijsstukken inzake de rechten va n de 
rechthebbenden.    
5. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid kan een voorstel 
indienen met wijzigingen die nodig kunnen blijken om ervoor te zorgen dat de berekening van de 
vaste bedragen de werkelijke uitgaven zo dicht mo gelijk benadert en dat de in lid 3 bedoelde 
aftrekken geen aanleiding geven tot onevenwichtige betalingen of dubbele betalingen voor de 
staten.    
6. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid bepaalt volgens 
welke methoden en op w elke wijze de in de leden 1 tot en met 5 bedoelde factoren voor de 
berekening van de vaste bedragen worden vastgesteld.  
Artikel SSCI.50:  Kennisgeving van de gemiddelde jaarlijkse kosten  
Het bedrag van de gemiddelde jaarlijkse kosten per persoon in elke le eftijdsklasse voor een bepaald 
jaar wordt uiterlijk aan het eind van het tweede jaar na het jaar in kwestie aan het Gespecialiseerd 
Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid meegedeeld. Indien deze termijnen niet in acht 
worden genomen, wordt het  bedrag gehanteerd van de gemiddelde jaarlijkse kosten per persoon 
dat het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid laatstelijk voor een jaar 
daarvoor heeft vastgesteld.  
Afdeling 3:  Gemeenschappelijke bepalingen  
Artikel  SSCI.51:   Procedure voor de vergoeding tussen organen onderling  
1. De vergoeding tussen de staten vindt zo snel mogelijk plaats.  Elk betrokken orgaan is 
verplicht de schuldvorderingen vóór de in deze afdeling vermelde termijnen te vergoeden zodra het 
daartoe in de mo gelijkheid verkeert. Een betwisting betreffende een bepaalde schuldvordering mag 
de vergoeding van een andere schuldvordering of andere schuldvorderingen niet in de weg staan.   
 
1348  2. De in de artikelen SSC.30 [Vergoedingen tussen organen onderling] en SSC.36 [Ve rgoedingen 
tussen organen onderling] van het protocol bedoelde vergoedingen tussen de organen van de 
lidstaten en van het Verenigd Koninkrijk worden uitgekeerd via het verbindingsorgaan. Er kan 
worden voorzien in een afzonderlijk verbindingsorgaan voor ver goedingen op grond van de artikelen 
SSC.30 [Vergoedingen tussen organen onderling] en SSC.36 [Vergoedingen tussen organen 
onderling] van het protocol.  
Artikel SSCI.52: Termijnen voor de indiening en betaling van schuldvorderingen  
1. De op grond van de werkeli jke uitgaven vastgestelde schuldvorderingen worden uiterlijk 12 
maanden na afloop van het kalenderhalfjaar waarin deze vorderingen in de rekeningen van het 
crediteurorgaan zijn ingeschreven, bij het verbindingsorgaan van de debiteurstaat ingediend.  
2. De voor  een kalenderjaar op grond van vaste bedragen vastgestelde schuldvorderingen 
moeten bij het verbindingsorgaan van de debiteurstaat worden ingediend binnen 12 maanden na de 
maand waarin de gemiddelde kosten voor het jaar in kwestie door het Gespecialiseerd Comité voor 
de coördinatie van de sociale zekerheid zijn goedgekeurd. De inventarissen als bedoeld in 
artikel  SSCI.49 [Methode voor de berekening van de vaste maandelijkse bedragen en van het vaste 
totaalbedrag], lid 4, van deze bijlage worden uiterlijk aa n het eind van het jaar volgend op het 
referentiejaar ingediend.  
3. In het in artikel SSCI.7 [Voorlopige berekening van uitkeringen en premies], lid 5, tweede 
alinea, van deze bijlage bedoelde geval begint de in de leden 1 en 2 van dit artikel vastgelegde 
termijn niet voordat het bevoegde orgaan is vastgesteld.  
4. Schuldvorderingen die na de in de leden 1 en 2 genoemde termijnen worden ingediend, 
worden niet in aanmerking genomen.  
5. De schuldvorderingen worden door het debiteurorgaan binnen 18 maanden na afloop van  
de maand waarin zij bij het verbindingsorgaan van de debiteurstaat zijn ingediend, betaald aan het 
in artikel SSCI.51 [Procedure voor de vergoeding tussen organen onderling] van deze bijlage 
bedoelde verbindingsorgaan van de crediteurstaat. Dit geldt niet  voor de schuldvorderingen die het 
debiteurorgaan om een gegronde reden binnen deze termijn heeft afgewezen.  
6. Geschillen betreffende een schuldvordering worden uiterlijk binnen 36 maanden na de 
maand waarin de schuldvordering is ingediend, beslecht.  
7. Het Ges pecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid faciliteert de 
definitieve afsluiting van de rekeningen in gevallen waarin er geen regeling binnen de in lid 6 
vastgelegde termijn kan worden getroffen, en brengt op gemotiveerd verzoek van e en van de 
partijen binnen zes maanden na de maand waarin de zaak aan hem is voorgelegd advies over een 
geschil uit.  
Artikel SSCI.53: Moratoire rente en rente op voorschotten  
1. Vanaf het einde van de in artikel SSCI.52 [Termijnen voor de indiening en betaling  van 
schuldvorderingen], lid 5, van deze bijlage vastgelegde periode van 18  maanden, kan door het 
crediteurorgaan rente worden geïnd op openstaande schuldvorderingen, tenzij het debiteurorgaan 
binnen zes maanden na het einde van de maand waarin de schuldvo rdering is ingediend, een 
voorschot van ten minste 90 % van de totale schuldvordering ingediend uit hoofde van artikel 
SSCI.52 [Termijnen voor de indiening en betaling van schuldvorderingen], lid 1 of lid 2, van deze 
bijlage heeft betaald.  Voor de gedeelte n van de schuldvordering die buiten het voorschot vallen, kan 
 
1349  enkel rente worden geïnd vanaf het einde van de periode van 36 maanden die is vastgelegd in artikel 
SSCI.53, lid 6, van deze bijlage.  
2. De rente wordt berekend op basis van de referentievoet die o p haar belangrijkste 
herfinancieringsverrichtingen wordt toegepast door de financiële instelling die daartoe wordt 
aangewezen door het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid. De 
toegepaste referentievoet is de rentevoet die gel dt op de eerste dag van de maand waarin de 
betaling is verschuldigd.  
3. Een verbindingsorgaan kan niet worden verplicht een voorschot als bedoeld in lid 1 te 
aanvaarden. Indien een verbindingsorgaan een dergelijk aanbod afwijst, heeft het crediteurorgaan 
even wel niet meer het recht om moratoire rente in verband met de betrokken schuldvorderingen 
aan te rekenen buiten het bepaalde in de tweede zin van lid 1.  
Artikel SSCI.54:  Afsluiting van de jaarrekeningen  
1. De Partnerschapsraad stelt op basis van het verslag v an het Gespecialiseerd Comité voor de 
coördinatie van de sociale zekerheid voor elk kalenderjaar een stand van de schuldvorderingen op.  
Hiertoe delen de verbindingsorganen het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale 
zekerheid binnen de do or het Comité vastgestelde termijnen en op de door het Comité vastgestelde 
wijze het bedrag mede van de ingediende, betaalde of betwiste schuldvorderingen (crediteurpositie) 
enerzijds, en het bedrag van de ontvangen, betaalde of betwiste schuldvorderingen (debiteurpositie) 
anderzijds.  
2. De Partnerschapsraad kan elk onderzoek laten instellen dat nuttig is voor de controle op de 
statistische en boekhoudkundige gegevens, aan de hand waarvan de jaarlijkse stand van de 
schuldvorderingen bedoeld in lid  1 wordt opge steld, met name om na te gaan of deze gegevens in 
overeenstemming zijn met de voorschriften van deze titel.  
HOOFDSTUK 2:  TERUGVORDERING VAN TEN ONRECHTE VERSTREKTE PRESTATIES, TERUG - EN 
INVORDERING VAN VOORLOPIGE BETALINGEN EN PREMIES, VERREKENING EN BIJSTAND BIJ TERUG - 
EN INVORDERING  
Afdeling 1: Beginselen  
Artikel  SSCI.55:  Gemeenschappelijke bepalingen  
Voor de toepassing van artikel SSC.64 [Inning van premies of bijdragen en terugvordering van 
prestaties] van het protocol en binnen het bij dit artikel vastgestelde kader vindt de invordering van 
schuldvorderingen zoveel mogelijk plaats door middel van ver rekening, zowel tussen de organen van 
de betrokken lidstaat en van het Verenigd Koninkrijk, als ten aanzien van de betrokken natuurlijke of 
rechtspersoon overeenkomstig de artikelen SSCI.56 [Ten onrechte ontvangen prestaties] tot en met 
SSCI.58 [Kosten in verband met verrekening] van deze bijlage. Wanneer de schuldvordering geheel 
of gedeeltelijk niet door middel van de verrekening kan worden geïnd, wordt het resterende deel 
van de verschuldigde bedragen ingevorderd overeenkomstig de artikelen SSCI.59 [Defi nities en 
gemeenschappelijke bepalingen] tot en met SSCI.69 [Kosten in verband met de invordering] van 
deze bijlage.   
Afdeling 2:  Verrekening  
 
1350  Artikel SSCI.56:  Ten onrechte ontvangen prestaties  
1. Indien het orgaan van een staat aan een persoon onverschuldi gd uitkeringen heeft verstrekt, 
kan dit orgaan, op de wijze en binnen de grenzen als bepaald in de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving, het orgaan van de staat dat verantwoordelijk is voor het betalen van uitkeringen aan de 
betrokkene, verzoeken om, ongea cht de tak van de sociale zekerheid in het kader waarvan de 
uitkeringen worden betaald, het onverschuldigde bedrag in te houden op eventuele achterstallige of 
lopende betalingen aan de betrokkene.  Het orgaan van de laatstgenoemde staat houdt het bedrag in 
op de wijze, onder de voorwaarden en binnen de grenzen die voor een dergelijke 
verrekeningsprocedure zijn bepaald bij de wetgeving die door dit orgaan wordt toegepast alsof het 
door dit orgaan zelf te veel betaalde bedragen betreft, en maakt het ingehouden  bedrag over aan 
het orgaan dat de onverschuldigde bedragen heeft uitbetaald.   
2. In afwijking van lid 1 kan het orgaan van een staat, indien het een persoon een 
onverschuldigd uitkeringsbedrag heeft uitbetaald bij de vaststelling of de herziening van een 
invaliditeitsuitkering of een oudersdoms - of nabestaandenpensioen op grond van titel III [Bijzondere 
bepalingen betreffende de verschillende categorieën uitkeringen], hoofdstuk 3 [Uitkeringen bij 
overlijden] en hoofdstuk 4 [Uitkeringen bij invaliditeit], van het protocol, het orgaan van de staat dat 
verantwoordelijk is voor de betaling van een overeenkomstige uitkering aan de betrokkene, 
verzoeken het onverschuldigd betaalde bedrag in te houden op de aan de betrokken persoon 
verschuldigde achterstallige bedrag en. Nadat het laatstgenoemde orgaan het orgaan dat een 
onverschuldigd bedrag heeft betaald op de hoogte heeft gesteld van deze achterstallige betalingen, 
deelt het orgaan dat het onverschuldigde bedrag heeft betaald binnen twee maanden het 
verschuldigde be drag mee. Indien het orgaan dat achterstallige bedragen verschuldigd is, de 
mededeling binnen de termijn ontvangt, draagt het het ingehouden bedrag over aan het orgaan dat 
de onverschuldigde bedragen had uitbetaald. Na het verstrijken van de termijn worden  de 
achterstallige bedragen onverwijld aan de betrokkene uitbetaald.   
3. Indien een persoon in een staat sociale bijstand heeft genoten gedurende een tijdvak waarin 
betrokkenen op grond van de wetgeving van een andere staat recht op prestaties had, kan het 
orgaan dat de bijstand heeft verleend en een wettelijk verhaalsrecht heeft ten aanzien van de 
uitkeringen die aan de betrokkene verschuldigd zijn, aan het orgaan van een andere staat dat 
prestaties aan hem verschuldigd is, verzoeken het voor bijstand uitgege ven bedrag in te houden op 
de sommen die die staat aan de betrokkene betaalt.   
Deze bepaling is van overeenkomstige toepassing op een gezinslid van een betrokken persoon dat 
op het grondgebied van een staat bijstand heeft genoten gedurende een tijdvak waar in de 
verzekerde vanwege dat gezinslid op grond van de wetgeving van een andere staat recht op 
uitkeringen had.  
Het orgaan van een staat dat een onverschuldigd bedrag aan bijstand heeft betaald, zendt een 
verklaring met daarin het hem verschuldigde bedrag  aan het orgaan van de andere staat, dat dit 
bedrag inhoudt op de wijze, onder de voorwaarden en binnen de grenzen als voor een dergelijke 
verrekeningsprocedure is bepaald bij de door dit orgaan toegepaste wetgeving, en het ingehouden 
bedrag onverwijld ove rmaakt aan het orgaan dat het onverschuldigde bedrag had uitbetaald.  
Artikel SSCI.57: Voorlopige betaalde uitkeringen of voorlopig betaalde premies  
1. Met het oog op de toepassing van artikel SSCI.6 [Voorlopige toepassing van een wetgeving 
en voorlopige beta ling van uitkeringen] van deze bijlage stelt het orgaan dat voorlopige uitkeringen 
heeft betaald, ten laatste drie maanden nadat de toepasselijke wetgeving of het voor de betaling 
 
1351  van de uitkeringen verantwoordelijke orgaan is vastgesteld, een verklaring o p met daarin het bedrag 
dat voorlopig is betaald, en stuurt deze verklaring aan het als bevoegd aangemerkte orgaan.  
Het orgaan dat is aangemerkt als bevoegd voor de betaling van de uitkeringen, houdt het uit hoofde 
van de voorlopige betaling verschuldigde bedrag in op de achterstallige betalingen van de 
overeenkomstige uitkeringen die het aan de betrokkene verschuldigd is en maakt onverwijld het 
ingehouden bedrag over aan het orgaan dat de voorlopige uitkeringen heeft betaald.  
Indien de voorlopig betaalde u itkeringen de achterstallige betalingen overtreffen of indien er geen 
achterstallige betalingen zijn, houdt het als bevoegd aangemerkte orgaan het bedrag in op de 
lopende betalingen onder de voorwaarden en binnen de grenzen als voor een dergelijke 
verreken ingsprocedure is bepaald bij de wetgeving die door dit orgaan wordt toegepast, en maakt 
het het ingehouden bedrag onverwijld over aan het orgaan dat de voorlopige uitkeringen heeft 
betaald.  
2. Het orgaan dat van een rechtspersoon of natuurlijke persoon voorlo pige premies heeft 
ontvangen, gaat pas over tot terugbetaling van de bedragen in kwestie aan de persoon die deze 
heeft betaald, nadat het bij het als bevoegd aangemerkte orgaan navraag heeft gedaan naar de 
bedragen die eventueel aan dit orgaan verschuldigd  zijn op grond van artikel SSCI.6 [Voorlopige 
toepassing van een wetgeving en voorlopige betaling van uitkeringen], lid 4, van deze bijlage.  
Op verzoek van het als bevoegd aangemerkte orgaan, dat uiterlijk drie maanden na de vaststelling 
van de toepasselij ke wetgeving wordt ingediend, maakt het orgaan dat voorlopige premies heeft 
ontvangen, deze premies aan dit orgaan over, opdat deze worden verrekend met de over dezelfde 
periode door de betrokken rechtspersoon of natuurlijke persoon aan het voor de betrokk en periode 
als bevoegd aangemerkte orgaan verschuldigde premies. De overgemaakte premies worden met 
terugwerkende kracht geacht betaald te zijn aan het als bevoegd aangemerkte orgaan.  
Indien de voorlopig betaalde premies meer bedragen dan de betrokken natu urlijke of rechtspersoon 
aan het als bevoegd aangemerkte orgaan verschuldigd is, betaalt het orgaan dat de premies 
voorlopig had ontvangen, het teveel betaalde bedrag aan de betrokken natuurlijke of rechtspersoon 
terug.  
Artikel SSCI.58:  Kosten in verband met verrekening  
Er worden geen kosten in rekening gebracht indien de schuld wordt ingevorderd volgens de 
verrekeningsmethode als bedoeld in de artikelen SSCI.56 [Ten onrechte ontvangen prestaties] en 
SSCI.57 [Voorlopig betaalde uitkeringen of voorlopig betaalde premies] van deze bijlage.  
  
 
1352  Afdeling 3: Terug - en invordering  
Artikel SSCI.59:  Definities en gemeenschappelijke bepalingen  
1. Voor de toepassing van deze afdeling wordt verstaan onder:  
- “schuldvordering”: alle schuldvorderingen betreffende premies of onverschuldigd 
betaalde of verstrekte prestaties, met inbegrip van rente, boetes, administratieve 
sancties, en alle overige lasten en kosten in verband met de schuldvordering 
overeenkomstig de wetgeving van de staat waaruit de schuldvordering afkomstig is;  
 
- “verzoekende partij”: voor iedere staat elk orgaan dat ten aanzien van een 
schuldvordering in bovenstaande zin om inlichtingen, kennisgeving dan wel invordering 
verzoekt;   
 
- “aangezochte partij”: voor iedere staat elk orgaan waaraan een verzoek om informatie, 
kennisgeving dan wel een invordering kan worden gericht.  
 
2. De verzoeken en daaraan gerelateerde contacten tussen de staten vinden in de regel plaats 
via de aangewezen organen.  
3. De praktische toepassingsmaatregelen, waaronder die met betrekking to t artikel SSCI.4 
[Formulieren, documenten en wijzen van gegevensuitwisseling] van deze bijlage en die tot 
vaststelling van het minimumbedrag waarop een verzoek om invordering betrekking kan hebben, 
worden genomen door het Gespecialiseerd Comité voor de coö rdinatie van de sociale zekerheid.  
Artikel SSCI.60:  Verzoek om inlichtingen  
1. Op verzoek van de verzoekende partij verstrekt de aangezochte partij alle inlichtingen die 
voor de verzoekende partij van nut kunnen zijn voor de invordering van haar schuldvordering.  
2. Teneinde deze inlichtingen te verkrijgen, oefent de aangezochte partij de bevoegdheden uit 
waarin de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen of de administratieve praktijken die van 
toepassing zijn op de invordering van in de eigen st aat ontstane soortgelijke schuldvorderingen 
voorzien.  In het verzoek om inlichtingen worden de naam, het laatst bekende adres en eventuele 
andere relevante informatie voor de identificatie van de betrokken natuurlijke of rechtspersoon 
waarop de te verstrek ken inlichtingen betrekking hebben, alsmede de aard en het bedrag van de 
schuldvordering uit hoofde waarvan het verzoek wordt ingediend, vermeld.  
3. De aangezochte partij is niet gehouden inlichtingen te verstrekken:  
(a) die zij niet zou kunnen verkrijgen voor de  invordering van soortgelijke schuldvorderingen, 
ontstaan op het grondgebied waar zij gevestigd is;  
(b) waarmee een handels -, bedrijfs -, nijverheids - of beroepsgeheim zou worden onthuld; of  
(c) waarvan mededeling de veiligheid of de openbare orde van een staat zou  kunnen aantasten.  
4. De aangezochte partij stelt de verzoekende partij op de hoogte van de redenen voor het 
weigeren van een verzoek om inlichtingen.   
 
1353  Artikel SSCI.61:  Kennisgeving  
1. Op verzoek van de verzoekende partij gaat de aangezochte partij volgens de op haar eigen 
grondgebied voor de kennisgeving van overeenkomstige akten en beslissingen geldende regels over 
tot kennisgeving aan de geadresseerde van alle akten en beslissingen, met inbegrip van de 
gerechtelijke, met betrekking tot een schuldvordering of  de invordering daarvan, die uit de staat van 
de verzoekende partij afkomstig zijn.   
2. In het verzoek tot kennisgeving worden de naam en het adres van de betrokken 
geadresseerde en alle andere relevante informatie met betrekking tot diens identiteit waartoe de 
verzoekende partij normaliter toegang heeft, de aard en het onderwerp van de akte of beslissing 
waarvan kennisgeving wordt gedaan, en, indien noodzakelijk, naam en adres van de debiteur en alle 
andere relevante informatie betreffende zijn identiteit en de in de akte of de beslissing bedoelde 
schuldvordering, alsmede alle andere nuttige inlichtingen, vermeld.   
3. De aangezochte partij stelt de verzoekende partij onverwijld op de hoogte van het gevolg 
dat aan het verzoek tot kennisgeving is gegeven en in het bijzonder van de datum waarop de akte of 
de beslissing aan de geadresseerde is toegezonden.   
Artikel SSCI.62: Verzoek tot terug - of invordering  
1. Op verzoek van de verzoekende partij gaat de aangezochte partij over tot invordering van de 
schuldvorderingen wa arvoor een door de verzoekende partij afgegeven titel voor het nemen van 
executiemaatregelen bestaat, voor zover toegestaan volgens en overeenkomstig de in de staat van 
de aangezochte partij geldende wettelijke bepalingen en administratieve praktijken.  
2. De verzoekende partij kan slechts een verzoek tot invordering indienen:  
(a) indien zij de aangezochte partij ook een officieel exemplaar of een voor eensluidend 
gewaarmerkt afschrift van de titel voor het nemen van executiemaatregelen in de staat van de 
verzoeke nde partij verstrekt, behalve in gevallen als bedoeld in artikel SSCI.64 [Wijze en 
termijn van betaling], lid 3, van deze bijlage;   
(b) indien de schuldvordering of de executoriale titel niet worden betwist in de eigen staat;   
(c) indien zij in de eigen staat de d aartoe ter beschikking staande passende 
invorderingsprocedures heeft ingesteld welke op grond van de in lid 1 bedoelde titel kunnen 
worden uitgevoerd, en de genomen maatregelen niet tot volledige betaling van de 
schuldvordering zullen leiden;  
(d) indien de in haar eigen wetgeving vastgestelde verjaringstermijn nog niet is overschreden.  
3. In het verzoek tot invordering worden vermeld:  
(a) naam, adres en alle andere relevante informatie betreffende de identiteit van de betrokken 
natuurlijke of rechtspersoon of de identiteit van de derde die houder is van de aan die 
persoon toebehorende vermogensbestanddelen;  
(b) naam, adres en alle andere relevante informatie betreffende de identiteit van de verzoekende 
partij;   
(c) een verwijzing naar de executoriale titel die is afgegeve n in de staat van de verzoekende 
partij;   
 
1354  (d) aard en bedrag van de schuldvordering, met inbegrip van hoofdsom, rente, boetes en 
administratieve sancties en alle overige lasten en kosten, uitgedrukt in de valuta’s van de staat 
of staten van de verzoekende en v an de aangezochte partij;   
(e) de datum waarop de verzoekende partij of de aangezochte partij de geadresseerde van de 
titel in kennis heeft gesteld;   
(f) de datum met ingang waarvan en de periode gedurende welke de executie mogelijk is volgens 
het geldende recht v an de staat van de verzoekende partij;  
(g) alle overige relevante informatie.  
4. Het verzoek tot invordering bevat voorts een verklaring waarin de verzoekende partij 
bevestigt dat aan de voorwaarden van lid 2 is voldaan.  
5. De aangezochte partij doet alle nuttige inlichtingen die haar bereiken met betrekking tot de 
zaak die de aanleiding was voor het verzoek tot invordering, onverwijld aan de aangezochte partij 
toekomen.  
Artikel SSCI.63:  Executoriale titel van de schuldvordering  
1. Overeenkomstig artikel SSC.64 [Inni ng van premies of bijdragen en terugvordering van 
prestaties], lid 2, van het protocol wordt de executoriale titel van de schuldvordering rechtstreeks 
erkend en automatisch behandeld als een executoriale titel van een schuldvordering uit de staat van 
de aa ngezochte partij.   
2. Onverminderd lid 1 kan de executoriale titel van de schuldvordering, in voorkomend geval 
en volgens de bepalingen die van toepassing zijn in de staat van de aangezochte partij, worden 
bekrachtigd als, erkend als, aangevuld met of vervang en door een op het grondgebied van die staat 
geldende executoriale titel.  
Tenzij de derde alinea van dit lid van toepassing is, spannen de staat of staten zich in om binnen drie 
maanden na ontvangst van het verzoek tot invordering de formaliteiten betreffe nde bekrachtiging, 
erkenning, aanvulling of vervanging van de titel te vervullen. De staten kunnen het vervullen daarvan 
niet weigeren indien de executoriale titel in behoorlijke vorm is opgesteld. De aangezochte partij 
stelt de verzoekende partij in kenni s van de redenen waarom de periode van drie maanden niet kan 
worden nageleefd.   
Indien het vervullen van één van deze formaliteiten aanleiding geeft tot een geschil in verband met 
de schuldvordering en/of de door de verzoekende partij afgegeven executorial e titel, is artikel 
SSCI.65 [Betwisting met betrekking tot de schuldvordering of de executoriale titel van de 
schuldvorderingen of betwisting met betrekking tot de uitvoeringsmaatregelen] van deze bijlage van 
toepassing.  
Artikel SSCI.64: Wijze en termijn v an betaling  
1. De invordering geschiedt in de valuta van de staat van de aangezochte partij.  De 
aangezochte partij maakt het volledige door haar ingevorderde bedrag van de schuldvordering aan 
de verzoekende partij over.   
2. De aangezochte partij kan, indien de i n haar staat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen dit toelaten, en na raadpleging van de verzoekende partij, aan de debiteur uitstel van 
 
1355  betaling verlenen of een betaling in termijnen toestaan.  De door de aangezochte partij uit hoofde 
van dit uitstel van betaling geïnde rente wordt eveneens aan de verzoekende partij overgemaakt.   
3. Met ingang van de datum waarop de executoriale titel van de schuldvordering rechtstreeks 
is erkend overeenkomstig artikel SSCI.63 [Executoriale titel van de schuldvordering], lid 1, van deze 
bijlage ofwel is bekrachtigd, erkend, aangevuld of vervangen overeenkomstig artikel SSCI.63 
[Executoriale titel van de schuldvordering], lid 2, van deze bijlage, wordt rente aangerekend wegens 
niet-tijdige betaling op gron d van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die in de staat van 
de aangezochte partij van toepassing zijn, en wordt deze rente aan de verzoekende partij 
overgemaakt.   
Artikel SSCI.65: Betwisting met betrekking tot de schuldvordering of de executo riale titel van de 
schuldvorderingen of betwisting met betrekking tot de uitvoeringsmaatregelen   
1. Indien gedurende de invorderingsprocedure de schuldvordering of de in de staat van de 
verzoekende partij afgegeven executoriale titel door een belanghebbende partij wordt betwist, 
wordt de rechtsvordering door deze partij voor de bevoegde instanties van de staat van de 
verzoekende partij gebracht overeenkomstig de in deze laatste staat geldende rechtsregels.  De 
verzoekende partij stelt de aangezochte partij onv erwijld in kennis van deze rechtsvordering. 
Bovendien kan de belanghebbende partij de aangezochte partij over de rechtsvordering inlichten.  
2. Zodra de aangezochte partij de in lid 1 bedoelde kennisgeving of informatie heeft 
ontvangen, hetzij van de verzoeken de, hetzij van de belanghebbende partij, schorst zij de 
executieprocedure in afwachting van de beslissing van de op dit gebied bevoegde instantie, tenzij de 
verzoekende partij overeenkomstig de tweede alinea van dit lid anders verzoekt.  Indien de 
aangezoch te partij dit nodig acht, en onverminderd artikel SSCI.68 [Conservatoire maatregelen] van 
deze bijlage, kan zij overgaan tot het nemen van conservatoire maatregelen om de invordering te 
waarborgen, voor zover de in haar staat geldende wettelijke en bestuur srechtelijke bepalingen zulks 
toestaan voor soortgelijke schuldvorderingen.  
Niettegenstaande de eerste alinea kan de verzoekende partij overeenkomstig de in haar staat 
geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en administratieve praktijken de a angezochte 
partij verzoeken een betwiste schuldvordering in te vorderen, mits de desbetreffende in de staat van 
de aangezochte partij geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en administratieve 
praktijken zulks toelaten. Indien de uitkomst van  deze betwisting vervolgens voor de schuldenaar 
gunstig uitvalt, is de verzoekende partij gehouden tot terugbetaling van elk ingevorderd bedrag, 
vermeerderd met de vergoedingen die overeenkomstig de in de staat van de aangezochte partij 
geldende wetgeving verschuldigd kunnen zijn.  
3. Wanneer de betwisting betrekking heeft op uitvoeringsmaatregelen die zijn getroffen in de 
staat van de aangezochte partij, wordt de rechtsvordering voor de passende instantie van deze staat 
gebracht, overeenkomstig de wettelijke e n bestuursrechtelijke bepalingen van deze staat.  
4. Wanneer de passende instantie waarvoor de rechtsvordering overeenkomstig lid 1 is 
gebracht, een gewone of administratieve rechtbank is, vormt de uitspraak van deze rechtbank, voor 
zover zij gunstig is voor d e verzoekende partij en zij het mogelijk maakt om de schuldvordering in de 
staat waar de verzoekende partij gevestigd is, in te vorderen, de “executoriale titel” in de zin van 
artikel SSCI.62 [Verzoek tot terug - of invordering] en artikel SSCI.63 [Executor iale titel van de 
schuldvordering] van bijlage, en wordt de schuldvordering op grond van deze uitspraak ingevorderd.   
 
1356  Artikel SSCI.66:  Beperkingen van de bijstand  
1.  De aangezochte partij is niet gehouden:  
(a) de in de artikelen SSCI.62 [Verzoek tot terug - of invordering] tot en met SSCI.65 [Betwisting 
met betrekking tot de schuldvordering of de executoriale titel van de schuldvorderingen of 
betwisting met betrekking tot de uitvoeringsmaatregelen] van deze bijlage genoemde bijstand 
te verlenen, indien de invorde ring van de schuldvordering vanwege de situatie van de 
debiteur in de staat van de aangezochte partij ernstige moeilijkheden van economische of 
sociale aard zou opleveren, voor zover de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en de 
administratieve pra ktijken die gelden in de staat van de aangezochte partij zulks toelaten voor 
soortgelijke binnenlandse schuldvorderingen;  
(b) de in de artikelen SSCI.60 [Verzoek om inlichtingen] tot en met SSCI.65 [Betwisting met 
betrekking tot de schuldvordering of de execut oriale titel van de schuldvorderingen of 
betwisting met betrekking tot de uitvoeringsmaatregelen] van deze bijlage bedoelde bijstand 
te verlenen, indien het eerste verzoek op grond van de artikelen SSCI.60 [Verzoek om 
inlichtingen] tot en met SSCI.62 [Verz oek tot terug - of invordering] van deze bijlage betrekking 
heeft op schuldvorderingen die meer dan vijf jaar bestaan, te rekenen vanaf het tijdstip van 
vaststelling van de executoriale titel in overeenstemming met de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepal ingen of de administratieve praktijken die gelden in de staat van de 
verzoekende partij, tot de datum van het verzoek.  In gevallen waarin de schuldvordering of de 
titel wordt betwist, wordt de termijn evenwel berekend vanaf het tijdstip waarop de staat van  
de verzoekende partij vaststelt dat de schuldvordering of executoriale titel van de 
schuldvordering niet langer kan worden betwist.   
2. De aangezochte partij stelt de verzoekende partij op de hoogte van de redenen voor 
afwijzing van het verzoek om bijstand.   
Artikel SSCI.67:  Verjaring  
1. Vraagstukken met betrekking tot de verjaring worden als volgt geregeld:  
(a) wat de schuldvordering en de executoriale titel betreft, volgens de geldende wetgeving van de 
staat van de verzoekende partij; en  
(b) wat de uitvoeringsmaatregelen in de staat van de aangezochte partij betreft, volgens de 
geldende wetgeving van de staat van de aangezochte partij.  
De verjaring overeenkomstig de geldende wetgeving van de staat van de aangezochte partij begint 
te lopen op de dag w aarop de titel rechtstreeks is erkend dan wel is bekrachtigd, erkend, aangevuld 
of vervangen overeenkomstig artikel SSCI.63 [Executoriale titel van de schuldvordering] van deze 
bijlage.  
2. De overeenkomstig een verzoek om bijstand door de aangezochte partij g enomen 
maatregelen tot invordering van schuldvorderingen, die, indien zij door de verzoekende partij 
zouden zijn genomen, tot gevolg zouden hebben gehad dat de verjaring volgens de rechtsregels die 
gelden in de staat waar de verzoekende partij is gevestigd , zou zijn opgeschort of onderbroken, 
worden, voor wat dit gevolg betreft, beschouwd als te zijn genomen in deze laatste staat.   
 
1357  Artikel SSCI.68:  Conservatoire maatregelen  
Op met redenen omkleed verzoek van de verzoekende partij gaat de aangezochte partij  over tot het 
nemen van conservatoire maatregelen teneinde de invordering van een schuldvordering te 
waarborgen, voor zover de in de staat van de aangezochte partij geldende wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen zulks toestaan.  
Voor de uitvoering van de eerste alinea zijn de artikelen SSCI.62 [Verzoek tot terug - of invordering], 
SSCI.63 [Executoriale titel van de schuldvordering], SSCI.65 [Betwisting met betrekking tot de 
schuldvordering of de executoriale titel van de schuldvorderingen of betwisti ng met betrekking tot 
de uitvoeringsmaatregelen] en SSCI.66 [Beperkingen van de bijstand] van deze bijlage van 
overeenkomstige toepassing.   
Artikel SSCI.69:  Kosten in verband met de invordering  
1. De aangezochte partij verricht de invordering bij de betrokke n natuurlijke of rechtspersoon 
en houdt daarbij overeenkomstig de in de staat van de aangezochte partij ten aanzien van 
vergelijkbare schuldvorderingen geldende wettelijke of administratiefrechtelijke bepalingen alle 
door haar in verband met de invordering  gemaakte kosten in.  
2. De wederzijdse bijstand die uit hoofde van deze afdeling wordt verstrekt is in de regel 
kosteloos. Wanneer zich echter bij een invordering een bijzonder probleem voordoet of de kosten 
zeer hoog zijn, kunnen de verzoekende en de aangezo chte partij per geval specifieke afspraken 
maken over de modaliteiten van de vergoeding.  
De staat van de verzoekende partij blijft ten opzichte van de staat van de aangezochte partij 
aansprakelijk voor de kosten en mogelijke verliezen die het gevolg zijn v an vorderingen die niet 
gerechtvaardigd zijn bevonden wat de gegrondheid van de schuldvordering of de geldigheid van de 
door de verzoekende partij afgegeven titel betreft.   
 
TITEL V: DIVERSE BEPALINGEN, OVERGANGS - EN SLOTBEPALINGEN  
Artikel SSCI.70:  Geneeskundig onderzoek en administratieve controle  
1. Onverminderd andere specifieke bepalingen wordt, indien een rechthebbende op of 
aanvrager van prestaties, dan wel een lid van diens gezin, op het grondgebied van een andere staat 
woont of verblijft dan die  waar zich het debiteurorgaan bevindt, het geneeskundig onderzoek op 
verzoek van laatstgenoemd orgaan verricht door het orgaan van de woon - of verblijfplaats van de 
rechthebbende, volgens de procedures die zijn vastgelegd in de door dit orgaan toegepaste 
wetgeving.  
Het debiteurorgaan stelt het orgaan van de woon - of verblijfplaats in kennis van eventuele 
bijzondere vereisten waaraan moet worden voldaan en van de aspecten waaraan in het 
geneeskundig onderzoek aandacht moet worden besteed.  
2. Het orgaan van de w oon- of verblijfplaats doet aan het debiteurorgaan dat om het 
geneeskundig onderzoek heeft verzocht een rapport toekomen. Dit orgaan is gebonden door de 
bevindingen van het orgaan van de woon - of verblijfplaats.  
Het debiteurorgaan behoudt zich het recht vo or de rechthebbende door een arts van zijn keuze te 
laten onderzoeken. De rechthebbende kan echter alleen worden verzocht zich naar de staat van het 
 
1358  debiteurorgaan te begeven, indien hij in staat is de reis te ondernemen zonder dat dit zijn 
gezondheid scha adt en mits reis - en verblijfkosten voor rekening komen van het debiteurorgaan.  
3. Indien een rechthebbende op of aanvrager van prestaties, of een lid van diens gezin, op het 
grondgebied van een andere staat woont of verblijft dan die waar zich het debiteuror gaan bevindt, 
wordt de administratieve controle op verzoek van dit orgaan uitgeoefend door het orgaan van de 
woon - of verblijfplaats van de rechthebbende.  
Lid 2 is eveneens van toepassing.  
4. In afwijking van het in artikel SSC.59 [Samenwerking], lid 3, van h et protocol neergelegde 
beginsel van kosteloze administratieve samenwerking worden de daadwerkelijke uitgaven voor de in 
de leden  1 tot en met  3 genoemde controles door het debiteurorgaan dat om de controles had 
verzocht terugbetaald aan het orgaan dat wer d verzocht de controles uit te voeren.  
Artikel SSCI.71:  Kennisgevingen  
1. De staten stellen het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid in 
kennis van de gegevens betreffende de instanties en entiteiten als bedoeld in artikel SSC.1  
[Definities] van het protocol en artikel SSCI.1 [Definities], lid 2, punten a) en b), van deze bijlage en 
van de overeenkomstig deze bijlage aangewezen organen.  
2. De in lid 1 bedoelde instanties krijgen de beschikking over een elektronische identiteit in de  
vorm van een identificatiecode en een elektronisch adres.  
3. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid stelt de structuur, 
de inhoud en de exacte wijze waarop de in lid 1 bedoelde kennisgeving geschiedt, inclusief de 
gemeenschap pelijke vorm en het model van de kennisgeving, vast.  
4. Voor de uitvoering van het protocol kan het Verenigd Koninkrijk deelnemen aan het systeem 
voor de elektronische uitwisseling van gegevens betreffende sociale zekerheid en draagt het de 
daaraan verbonden kosten.  
5. De staten zijn ervoor verantwoordelijk dat de in lid 1 bedoelde informatie actueel blijft.  
Artikel SSCI.72:  Informatie  
Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid stelt de informatie op die 
de betrokken partijen nodig hebben om hun rechten te kennen en te weten aan welke 
administratieve formaliteiten zij moeten voldoen om deze rechten te doen gelden. Deze informatie 
wordt bij voorkeur op elektronische wijze verspreid, door deze online te publiceren op openbaar 
toegankel ijke websites. Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid 
draagt er zorg voor dat de informatie regelmatig wordt bijgewerkt en ziet toe op de kwaliteit van 
de aan klanten verleende diensten.  
Artikel SSCI.73:  Valutaomrekening  
Voor de toepassing van het protocol en deze bijlage is de wisselkoers tussen twee valuta’s de 
referentiekoers die wordt bekendgemaakt door de financiële instelling die daartoe wordt 
aangewezen door het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de soci ale zekerheid.  De 
peildatum voor de berekening van de wisselkoers wordt vastgesteld door het Gespecialiseerd 
Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid.  
 
1359  Artikel SSCI.74:  Uitvoeringsbepalingen  
Het Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid kan verdere 
richtsnoeren vaststellen voor de uitvoering van het protocol en van deze bijlage.  
Artikel SSCI.75:  Tijdelijke bepalingen inzake formulieren en documenten  
1. Alle formulieren en documenten die door de bevoegde organen zijn afgege ven in het 
onmiddellijk voor de inwerkingtreding van het protocol gebruikte formaat, zijn gedurende een 
overgangsperiode, waarvan het einde wordt overeengekomen door het Gespecialiseerd Comité voor 
de coördinatie van de sociale zekerheid, geldig voor de to epassing van het protocol, en blijven in 
voorkomend geval voor de uitwisseling van informatie tussen bevoegde organen worden gebruikt.  Al 
deze formulieren en documenten die voor en tijdens die overgangsperiode zijn afgegeven, blijven 
geldig tot de geldighe id vervalt of zij worden ingetrokken.  
2. Tot de overeenkomstig lid 1 geldige formulieren en documenten behoren:  
(a) namens het Verenigd Koninkrijk afgegeven Europese ziekteverzekeringskaarten, die voor de 
toepassing van artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde  staat], artikel SSC.25[Verblijf van de 
pensioengerechtigde of zijn gezinsleden in een andere staat dan de staat van woonplaats — 
Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming voor een passende behandeling buiten de staat 
van woonplaats], lid 1, en artikel S SCI.22 [Verblijf in een andere dan de bevoegde staat] van 
deze bijlage blijven gelden als documenten waaraan rechten kunnen worden ontleend; en  
(b) draagbare documenten waaruit de socialezekerheidssituatie van een persoon blijkt, zoals 
vereist voor de uitvoeri ng van het protocol.   
 
 
  
 
1360  AANHANGSEL SSCI -1: ADMINISTRATIEVE REGELINGEN TUSSEN TWEE OF MEER STATEN (ALS 
BEDOELD IN ARTIKEL  SSCI.8 VAN DEZE BIJLAGE)  
 
BELGIË — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 4 mei en 14 juni 1976 betreffende artikel 105, lid 2, van  Verordening (EEG) nr. 
574/72 (afzien van vergoeding voor de kosten van administratieve en medische controle)  
Briefwisseling van 18 januari en 14 maart 1977 betreffende artikel 36, lid 3, van Verordening (EEG) 
nr. 1408/71 (regeling betreffende de vergoedin g of het afzien van vergoeding van de uitgaven voor 
verstrekkingen verleend in toepassing van titel III, hoofdstuk I, van Verordening (EEG) nr. 1408/71), 
gewijzigd bij briefwisseling van 4 mei en 23 juli 1982 (regeling betreffende de vergoeding van kosten 
ingevolge artikel 22, lid 1, onder a), van Verordening (EEG) nr. 1408/71)  
 
DENEMARKEN — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 30 maart en 19 april 1977, gewijzigd bij briefwisseling van 8 november 1989 en 10 
januari 1990, over de overeenkomst betreffende het afzien van vergoeding van de kosten voor 
verstrekkingen en voor administratieve en medische controles  
 
ESTLAND — VERENIGD KONINKRIJK  
Overeenkomst van 29 maart 2006 tussen de bevoegde organen van de Republiek Estland en van het 
Verenigd Koninkrijk uit h oofde van artikel 36, lid 3, en artikel 63, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 
1408/71 tot vaststelling van andere wijzen van vergoeding van de kosten van verstrekkingen uit 
hoofde van Verordening (EG) nr. 883/2004 door beide landen met ingang van 1 mei 2004  
 
FINLAND — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 1 en 20 juni 1995 betreffende artikel 36, lid 3, en artikel 63, lid 3, van Verordening 
(EEG) nr. 1408/71 (terugbetaling of afzien van vergoeding van de kosten van verstrekkingen) en 
artikel 105, lid 2, van  Verordening (EEG) nr. 574/72 (afzien van vergoeding van de kosten van 
administratieve en medische controle)  
 
FRANKRIJK — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 25 maart en 28 april 1997 betreffende artikel 105, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 
574/72 (afz ien van vergoeding voor de kosten van administratieve controle en medisch onderzoek)  
Overeenkomst van 8 december 1998 over de wijze van vaststellen van de te vergoeden uitgaven 
voor verstrekkingen uit hoofde van de Verordeningen (EEG) nr. 1408/71 en (EEG) nr. 574/72  
 
HONGARIJE — VERENIGD KONINKRIJK  
Overeenkomst van 1 november 2005 tussen de bevoegde organen van de Republiek Hongarije en 
van het Verenigd Koninkrijk uit hoofde van artikel 35, lid 3, en artikel 41, lid 2, van Verordening (EEG) 
nr. 883/2004 tot  vaststelling van andere wijzen van vergoeding van de kosten van verstrekkingen uit 
hoofde van die verordening door beide landen met ingang van 1 mei 2004  
 
 
1361  IERLAND — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 9 juli 1975 betreffende artikel 36, lid 3, en artik el 63, lid 3, van Verordening (EEG) 
nr. 1408/71 (regeling betreffende de vergoeding of het afzien van vergoeding van de kosten voor 
verstrekkingen verleend op grond van titel III, hoofdstuk 1 of 4, van Verordening (EEG) nr. 1408/71) 
en artikel 105, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 574/72 (afzien van vergoeding van de kosten voor 
administratieve en medische controle)  
 
ITALIË — VERENIGD KONINKRIJK  
Overeenkomst ondertekend op 15 december 2005 tussen de bevoegde organen van de Republiek 
Italië en van het Verenigd Koninkrijk uit hoofde van artikel 36, lid 3, en artikel 63, lid 3, van 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 tot vaststelling van andere wijzen van vergoeding van de kosten van 
verstrekkingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 883/2004 door beide landen met ingang van 1 
januari 2005  
 
LUXEMBURG — VERENIGD KONINKRIJK  
Briefwisseling van 18 december 1975 en 20 januari 1976 betreffende artikel 105, lid 2, van 
Verordening (EEG) nr. 574/72 (afzien van vergoeding voor de kosten van administratieve controle en 
med isch onderzoek als bedoeld in artikel 105 van Verordening (EEG) nr. 574/72)  
 
MALTA — VERENIGD KONINKRIJK  
Overeenkomst van 17 januari 2007 tussen de bevoegde organen van Malta en van het Verenigd 
Koninkrijk uit hoofde van artikel 35, lid 3, en artikel 41, l id 2, van Verordening (EEG) nr. 883/2004 tot 
vaststelling van andere wijzen van vergoeding van de kosten van verstrekkingen uit hoofde van die 
verordening door beide landen met ingang van 1 mei 2004  
 
NEDERLAND — VERENIGD KONINKRIJK  
Artikel 3, tweede zin, v an het Administratieve Akkoord van 12 juni 1956 voor de toepassing van het 
Verdrag van 11 augustus 1954  
 
PORTUGAL — VERENIGD KONINKRIJK  
Akkoord van 8 juni 2004 tot vaststelling van andere vormen van vergoeding van de kosten voor 
verstrekkingen door beide l anden, in werking tredend op 1 januari 2003  
 
SPANJE — VERENIGD KONINKRIJK  
Overeenkomst van 18 juni 1999 over de vergoeding van de uitgaven voor verstrekkingen die 
verleend zijn overeenkomstig de Verordeningen (EEG) nr. 1408/71 en (EEG) nr. 574/72  
 
ZWEDEN — VERENIGD KONINKRIJK  
Regeling van 15 april 1997 betreffende artikel 36, lid 3, en artikel 63, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 
1408/71 (terugbetaling of afzien van de vergoeding van de kosten van verstrekkingen) en artikel 105, 
lid 2, van Verordening (EEG)  nr. 574/72 (afzien van vergoeding van de kosten van administratieve en 
medische controle)  
 
1362  AANHANGSEL SSCI -2 
Document waaraan rechten kunnen worden ontleend  (artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde 
staat], artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerec htigde of zijn gezinsleden in een andere staat dan 
de staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming voor een passende 
behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 1, en artikel SSCI.22 [Verblijf in een andere dan de 
bevoegde staat] ) 
 
1. Door de bevoegde organen van lidstaten voor de toepassing van artikel SSC.17 [Verblijf 
buiten de bevoegde staat] en artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerechtigde of zijn gezinsleden 
in een andere staat dan de staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming 
voor een passende behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 1, afgegeven documenten 
waaraan rechten kunnen worden ontleend, moeten voldoen aan besluit nr.  S2 van de 
Administratieve Commissie van 12  juni 2009 betreffende de technische specificaties voor de 
Europese ziekteverzekeringskaart.  
  
2. In door de bevoegde organen van het Verenigd Koninkrijk voor de toepassing van artikel 
SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde staat] en artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerechtigde  of 
zijn gezinsleden in een andere staat dan de staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staat — 
Toestemming voor een passende behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 1, afgegeven 
documenten waaraan rechten kunnen worden ontleend, moeten de volgende gegevens zijn 
vermeld:  
(a) familienaam en voornaam van de houder van het document;  
(b) persoonlijk identificatienummer van de houder van het document;   
(c) geboortedatum van de houder van het document;  
(d) vervaldatum van het document;  
(e) de code “UK” in plaats van de ISO -code van het Verenigd Koninkrijk;  
(f) het identificatienummer en de afgekorte naam van het orgaan van het Verenigd Koninkrijk dat 
het document afgeeft;  
(g) het logisch identificatienummer van het document;  
(h) in het geval van een voorlopig document, de datum v an afgifte en de datum van verstrekking 
van het document, alsmede de handtekening en het stempel van de instelling van het 
Verenigd Koninkrijk.  
 
3. De technische specificaties van door het Verenigd Koninkrijk afgegeven documenten 
waaraan rechten kunnen worden  ontleend, worden onverwijld ter kennis gebracht van het 
Gespecialiseerd Comité voor de coördinatie van de sociale zekerheid, teneinde de aanvaarding van 
de desbetreffende documenten door organen van de lidstaten die de verstrekkingen verlenen, te 
vergemak kelijken.   
 
 
1363  GEZONDHEIDSZORG WAARVOOR VOORAFGAANDE TOESTEMMING IS VEREIST (artikel SSC.17 
[Verblijf buiten de bevoegde staat] en artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerechtigde of zijn 
gezinsleden in een andere staat dan de staat van woonplaats — Verbli jf in de bevoegde staat — 
Toestemming voor een passende behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 1)  
1. De te verlenen verstrekkingen uit hoofde van artikel SSC.17 [Verblijf buiten de bevoegde 
staat] en artikel SSC.25 [Verblijf van de pensioengerechtig de of zijn gezinsleden in een andere staat 
dan de staat van woonplaats — Verblijf in de bevoegde staat — Toestemming voor een passende 
behandeling buiten de staat van woonplaats], lid 1, van het protocol omvatten verstrekkingen in 
verband met chronische of  reeds bestaande ziekten alsook verstrekkingen in verband met 
zwangerschap en bevalling.   
2. Verstrekkingen, met inbegrip van verstrekkingen in verband met chronische of bestaande 
ziekten of in verband met bevalling, vallen niet onder deze bepalingen wanneer het verblijf in een 
andere staat tot doel heeft deze behandelingen te ondergaan.  
3. Voor noo dzakelijke medische behandelingen die alleen kunnen worden verricht in een 
gespecialiseerde medische instelling, door gespecialiseerd personeel of met speciale apparatuur, is 
voorafgaande overeenstemming vereist tussen de verzekerde en de instelling die de  behandeling 
verricht, om te waarborgen dat behandeling mogelijk zal zijn tijdens het verblijf van de verzekerde in 
een andere lidstaat dan de bevoegde lidstaat of de lidstaat van de woonplaats.  
4. Tot de behandelingen die aan deze criteria voldoen, behoren onder andere:  
(a) nierdialyse;  
(b) zuurstoftherapie;  
(c) speciale astmabehandeling;  
(d) echocardiografie bij chronische auto -immuunziekten;  
(e) chemotherapie.    
 
1364  AANHANGSEL SSCI -3 
STATEN DIE VERGOEDING EISEN VAN DE KOSTEN VOOR VERSTREKKINGEN OP BASIS VAN VASTE 
BEDRAGEN (BEDOELD IN ARTIKEL SSCI.48 [VASTSTELLING VAN DE BETROKKEN STAAT OF STATEN], 
LID 1, VAN DEZE BIJLAGE)  
IERLAND  
SPANJE  
CΥΡRUS  
PORTUGAL  
ZWEDEN  
VERENIGD KONINKRIJK  
  
 
1365  BIJLAGE SSC -8: OVERGANGSBEPALINGEN BETREFFENDE DE TOEPASSING VAN ARTIKEL SSC.11 
[GEDETACHE ERDE WERKNEMERS]  
LIDSTATEN