Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië inzake bepaalde aspecten van luchtdiensten



Publicatieblad Nr. L 050 van 21/02/2009 blz. 0022 - 0029



Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië inzake bepaalde aspecten van luchtdiensten DE EUROPESE GEMEENSCHAP, enerzijds, en DE REPUBLIEK ARMENIË, anderzijds, (hierna "de partijen" genoemd), VASTSTELLEND dat verscheidene lidstaten van de Europese Gemeenschap met de Republiek Armenië bilaterale overeenkomsten voor luchtdiensten hebben gesloten die bepalingen bevatten welke in strijd zijn met de Gemeenschapswetgeving. VASTSTELLEND dat de Europese Gemeenschap exclusief bevoegd is voor diverse aspecten die mogelijk zijn opgenomen in bilaterale overeenkomsten voor luchtdiensten tussen de lidstaten van de Europese Gemeenschap en derde landen. VASTSTELLEND dat in een lidstaat gevestigde communautaire luchtvervoerders overeenkomstig de wetgeving van de Europese Gemeenschap het recht hebben op niet-discriminerende toegang tot luchtroutes tussen de lidstaten van de Europese Gemeenschap en derde landen. GELET OP de overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap en bepaalde derde landen waarin onderdanen van deze derde landen de mogelijkheid wordt geboden eigendom te verwerven in luchtvervoerders die een vergunning hebben gekregen overeenkomstig de wetgeving van de Europese Gemeenschap. ERKENNENDE dat sommige bepalingen van de tussen lidstaten van de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië gesloten bilaterale overeenkomsten voor luchtdiensten die in strijd zijn met de wetgeving van de Europese Gemeenschap met deze wetgeving in overeenstemming moeten worden gebracht om een solide rechtsgrond voor luchtdiensten tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië tot stand te brengen en om de continuïteit van dergelijke luchtdiensten te garanderen. VASTSTELLEND dat luchtvervoerders volgens de wetgeving van de Europese Gemeenschap in principe geen overeenkomsten mogen sluiten die de handel tussen de lidstaten van de Europese Gemeenschap kunnen beïnvloeden en die tot doel of als gevolg hebben dat de mededinging wordt verhinderd, beperkt of verstoord. ERKENNENDE dat sommige bepalingen van de tussen lidstaten van de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië gesloten bilaterale overeenkomsten voor luchtdiensten die i) luchtvaartmaatschappijen verplichten of aanzetten tot overeenkomsten tussen ondernemingen, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging op de relevante routes wordt verhinderd, beperkt of vervalst; of ii) de gevolgen van dergelijke overeenkomsten, besluiten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen versterken; of iii) waarbij de verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen die de mededinging tussen luchtvaartmaatschappijen op de relevante routes verhinderen, beperken of verstoren, wordt toevertrouwd aan luchtvaartmaatschappijen of andere particuliere economische operatoren, de doeltreffendheid in het gedrang brengen van de op ondernemingen toepasselijke mededingingsregels. VASTSTELLEND dat het niet de bedoeling van deze overeenkomst is het totale volume aan luchtverkeer tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Armenië te doen toenemen, noch om het evenwicht tussen communautaire luchtvervoerders en luchtvervoerders uit de Republiek Armenië te wijzigen, noch om wijzigingen aan te brengen in de bepalingen van bestaande bilaterale overeenkomsten inzake verkeersrechten, ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN: Artikel 1 Algemene bepalingen 1. In deze overeenkomst wordt onder "lidstaten" de lidstaten van de Europese Gemeenschap verstaan. 2. Wanneer in de in bijlage I vermelde overeenkomsten wordt verwezen naar onderdanen van de lidstaat die partij is bij de overeenkomst, wordt dit begrepen als een verwijzing naar onderdanen van de lidstaten van de Europese Gemeenschap. 3. Wanneer in de in bijlage I vermelde overeenkomsten wordt verwezen naar luchtvervoerders of luchtvaartmaatschappijen van de lidstaat die partij is bij de overeenkomst, wordt dit begrepen als een verwijzing naar de door die lidstaat aangewezen luchtvervoerders of luchtvaartmaatschappijen. Artikel 2 Aanwijzing door een lidstaat 1. De bepalingen van de leden 2 en 3 van dit artikel hebben voorrang op de overeenkomstige bepalingen van de in bijlage II, onder a) en b), genoemde artikelen wat betreft de aanwijzing van een luchtvervoerder door de desbetreffende lidstaat, de vergunningen en machtigingen die door de Republiek Armenië aan deze luchtvervoerder zijn toegekend en de weigering, intrekking, opschorting of beperking van de vergunningen en machtigingen van de luchtvervoerder. 2. Wanneer de Republiek Armenië een aanwijzing door een lidstaat ontvangt, verleent zij zo spoedig mogelijk de passende vergunningen en machtigingen wanneer: i) de luchtvervoerder, overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, op het grondgebied van de aanwijzende lidstaat is gevestigd en beschikt over een geldige exploitatievergunning overeenkomstig het Europese Gemeenschapsrecht; ii) de lidstaat die verantwoordelijk is voor de afgifte van het Air Operators Certificate op doeltreffende wijze controleert of de luchtvervoerder de regelgeving naleeft en wanneer de bevoegde luchtvaartautoriteit duidelijk in de aanwijzing is vermeld; en iii) de luchtvervoerder rechtstreeks of door een meerderheidsbelang eigendom is van lidstaten en/of onderdanen van lidstaten, of van andere in bijlage 3 vermelde landen en/of onderdanen van die landen, en deze landen en/of onderdanen daadwerkelijk zeggenschap uitoefenen over de luchtvervoerder. 3. De Republiek Armenië mag de vergunningen of machtigingen van een door een lidstaat aangewezen luchtvervoerder weigeren, intrekken, opschorten of beperken wanneer: i) als de luchtvervoerder, overeenkomstig het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, niet op het grondgebied van de aanwijzende lidstaat is gevestigd en niet beschikt over een geldige exploitatievergunning overeenkomstig het Europese Gemeenschapsrecht; ii) als de lidstaat die verantwoordelijk is voor de afgifte van het Air Operators Certificate niet op doeltreffende wijze controleert of de luchtvervoerder de regelgeving naleeft, of wanneer de relevante luchtvaartautoriteit niet duidelijk in de aanwijzing is vermeld; of iii) de luchtvervoerder niet rechtstreeks of door een meerderheidsbelang eigendom is van lidstaten en/of onderdanen van lidstaten of van andere in bijlage 3 vermelde landen en/of onderdanen van die landen, of deze landen en/of onderdanen niet daadwerkelijk zeggenschap uitoefenen over de luchtvervoerder. Bij de uitoefening van de rechten die haar krachtens dit lid zijn verleend, mag de Republiek Armenië geen onderscheid maken tussen communautaire luchtvervoerders op grond van nationaliteit. Artikel 3 Veiligheid 1. De bepalingen van lid 2 van dit artikel vormen een aanvulling op de desbetreffende bepalingen in de in bijlage II, onder c), vermelde artikelen. 2. Wanneer een lidstaat een luchtvervoerder heeft aangewezen die onder het wettelijk toezicht van een andere lidstaat staat, zijn de rechten van de Republiek Armenië uit hoofde van de veiligheidsvoorschriften van de overeenkomst tussen de lidstaat die de luchtvervoerder heeft aangewezen en de Republiek Armenië zowel van toepassing op de vaststelling, naleving of handhaving van veiligheidsnormen door die andere lidstaat als op de exploitatievergunning van die luchtvervoerder. Artikel 4 Belasting op vliegtuigbrandstof 1. De bepalingen van lid 2 van dit artikel vormen een aanvulling op de overeenkomstige bepalingen van de in bijlage II, onder d), vermelde artikelen. 2. Niettegenstaande eventuele andersluidende bepalingen, beletten de in bijlage II, onder d), vermelde overeenkomsten op generlei wijze dat de lidstaten op niet-discriminerende wijze belastingen, heffingen, accijnzen, vergoedingen of kosten in rekening brengen voor de brandstof die op hun grondgebied wordt geleverd voor gebruik in een vliegtuig van een aangewezen luchtvervoerder van de Republiek Armenië dat een plaats op het grondgebied van die lidstaat verbindt met een andere plaats op het grondgebied van die lidstaat of op het grondgebied van een andere lidstaat. Artikel 5 Tarieven voor vervoer binnen de Europese Gemeenschap 1. De bepalingen van lid 2 van dit artikel vormen een aanvulling op de desbetreffende bepalingen in de in bijlage II, onder e), vermelde artikelen. 2. De tarieven die de luchtvervoerder(s) welke door de Republiek Armenië is/zijn aangewezen krachtens een in bijlage I vermelde overeenkomst die een in bijlage II, onder e), vermelde bepaling bevat, in rekening brengen voor vervoer dat volledig binnen de Europese Gemeenschap plaatsvindt, zijn onderhevig aan de Europese Gemeenschapswetgeving. Artikel 6 Verenigbaarheid met de mededingingsregels 1. Onverminderd andersluidende bepalingen mag niets in de in bijlage I vermelde overeenkomsten i) ondernemingen verplichten of aanzetten tot het vaststellen van overeenkomsten, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die de mededinging verhinderen of verstoren; ii) de gevolgen van dergelijke overeenkomsten, besluiten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen versterken; of iii) de verantwoordelijkheid voor het nemen van maatregelen die de mededinging verhinderen, verstoren of beperken, toevertrouwen aan particuliere economische operatoren. 2. De bepalingen in de in bijlage I vermelde overeenkomsten die niet verenigbaar zijn met lid 1 van dit artikel worden niet toegepast. Artikel 7 Bijlagen bij de overeenkomst De bijlagen bij deze overeenkomst maken integrerend deel uit van de overeenkomst. Artikel 8 Herziening of wijziging De overeenkomstsluitende partijen mogen deze overeenkomst op elk ogenblik met wederzijdse instemming wijzigen. Die wijzigingen moeten de vorm krijgen van aparte protocollen, die, wanneer zij overeenkomstig artikel 9 van de overeenkomst in werking treden een integrerend deel van de overeenkomst vormen. Artikel 9 Inwerkingtreding 1. De partijen delen elkaar schriftelijk dat zij hun interne procedures voor de inwerkingtreding van de overeenkomst hebben voltooid. Deze overeenkomst treedt in werking op de dag waarop de laatste kennisgeving is ontvangen. 2. Overeenkomsten en andere regelingen tussen lidstaten en de Republiek Armenië die op de datum van ondertekening van deze overeenkomst nog niet in werking zijn getreden en niet worden toegepast, zijn vermeld in bijlage I. Zodra deze overeenkomsten en regelingen in werking treden of voorlopig worden toegepast, vallen ze onder de onderhavige overeenkomst. Artikel 10 Beëindiging 1. Wanneer een in bijlage I vermelde overeenkomst wordt beëindigd, worden ook alle bepalingen van de onderhavige overeenkomst die betrekking hebben op de desbetreffende in bijlage I vermelde overeenkomst tegelijkertijd beëindigd. 2. Wanneer alle in bijlage I vermelde overeenkomsten worden beëindigd, wordt de onderhavige overeenkomst tegelijkertijd beëindigd. TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, daartoe naar behoren gemachtigd, deze overeenkomst hebben ondertekend. Gedaan te Brussel in tweevoud, op de negende dap van december in het jaar twee dvizend acht in de Bulgaarse, Deense, Duitse, Engelse, Estse, Finse, Franse, Griekse, Hongaarse, Italiaanse, Letse, Litouwse, Maltese, Nederlandse, Poolse, Portugese, Roemeense, Slowaakse, Sloveense, Spaanse, Tsjechische, Zweedse en Armeense taal. За Европейската Общност Por la Comunidad Europea Za Evropské společenství For Det Europæiske Fællesskab Für die Europäische Gemeinschaft Euroopa Ühenduse nimel Για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα For the European Community Pour la Communauté européenne Per la Comunità europea Eiropas Kopienas vārdā Europos bendrijos vardu Az Európai Közösség részéről Għall-Komunità Ewropea Voor de Europese Gemeenschap W imieniu Wspólnoty Europejskiej Pela Comunidade Europeia Pentru Comunitatea Europeană Za Európske spoločenstvo Za Evropsko skupnost Euroopan yhteisön puolesta För Europeiska gemenskapen +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ За Република Армения Por la República de Armenia Za Arménskou republiku For Republikken Armenien Für die Republik Armenien Armeenia Vabariigi nimel Για τη Δημοκρατία της Αρμενίας For the Republic of Armenia Pour la République d'Arménie Per la Repubblica d'Armenia Armēnijas Republikas vārdā Armenijos Respublikos vardu Az Örmény Köztársaság részéről Għar-Repubblika ta' l-Armenja Voor de Republiek Armenië W imieniu Republiki Armenii Pela República da Arménia Pentru Republica Armenia Za Arménsku republiku Za Republiko Armenijo Armenian tasavallan puolesta För Republiken Armenien +++++ TIFF +++++ +++++ TIFF +++++ -------------------------------------------------- BIJLAGE I Lijst van de overeenkomsten waarnaar wordt verwezen in artikel 1 van deze overeenkomst Overeenkomsten voor luchtdiensten tussen de Republiek Armenië en lidstaten van de Europese Gemeenschap: - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van Oostenrijk en de regering van de Republiek Armenië, geparafeerd te Wenen op 25 augustus 1993, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Oostenrijk" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van België en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Brussel op 7 juni 2001, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en België" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Republiek Bulgarije en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Sofia op 10 april 1995, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Bulgarije" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Republiek Cyprus en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Jerevan op 11 september 1998, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Cyprus" genoemd, in bijlage II; - Luchtvervoersovereenkomst tussen de regering van de Tsjechische Republiek en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Praag op 8 februari 2002, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van het Koninkrijk Denemarken en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Stockholm op 25 oktober 2000, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Denemarken" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Republiek Estland en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Tallinn op 17 maart 2000, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Estland" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Franse Republiek en de regering van de Republiek Armenië, geparafeerd te Parijs op 12 februari 2002, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk" genoemd, in bijlage II; - Luchtvervoersovereenkomst tussen de regering van de Bondsrepubliek Duitsland en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Bonn op 4 mei 1998, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Duitsland" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Helleense Republiek en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Athene op 16 december 1994, hierna de "overeenkomst tussen Armenië en Griekenland" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van de Italiaanse Republiek en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Jerevan op 18 juli 2002, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Italië" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van het Groothertogdom Luxemburg en de regering van de Republiek Armenië, geparafeerd te Luxemburg op 21 november 2000, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Jerevan op 26 november 1999, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Nederland" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst inzake burgerluchtvaart tussen de regering van de Republiek Polen en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Warschau op 27 januari 1998, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Polen" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van Roemenië en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Jerevan op 25 maart 1996, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Roemenië" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van het Koninkrijk Zweden en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Stockholm op 25 oktober 2000, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en Zweden" genoemd, in bijlage II; - Overeenkomst voor luchtdiensten tussen de regering van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland en de regering van de Republiek Armenië, ondertekend te Londen op 9 februari 1994, hierna de "Overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk" genoemd, in bijlage II. Laatstelijk gewijzigd bij de intentieverklaring die op 19 juni 1998 te Jerevan is opgesteld. -------------------------------------------------- BIJLAGE II Lijst van artikelen van de in bijlage I vermelde overeenkomsten waarnaar wordt verwezen in de artikelen 2 tot en met 5 van de onderhavige overeenkomst a) Aanwijzing door een lidstaat: - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Oostenrijk - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en België - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Bulgarije - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Cyprus - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Denemarken - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Estland - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Duitsland - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Griekenland - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Italië - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Nederland - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Polen - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Roemenië - Artikel 3 van de overeenkomst tussen Armenië en Zweden - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk b) Weigering, intrekking, opschorting of beperking van vergunningen en machtigingen: - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Oostenrijk - Artikel 5 van de overeenkomst tussen Armenië en België - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Bulgarije - Artikel 5 van de overeenkomst tussen Armenië en Cyprus - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Denemarken - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Estland - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Duitsland - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Griekenland - Artikel 5 van de overeenkomst tussen Armenië en Italië - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg - Artikel 5 van de overeenkomst tussen Armenië en Nederland - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Polen - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Roemenië - Artikel 4 van de overeenkomst tussen Armenië en Zweden - Artikel 5 van de overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk c) Veiligheid: - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië - Artikel 14 van de overeenkomst tussen Armenië en Denemarken - Artikel 12 van de overeenkomst tussen Armenië en Estland - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk - Artikel 12 van de overeenkomst tussen Armenië en Duitsland - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Italië - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg - Artikel 14 van de overeenkomst tussen Armenië en Zweden - Artikel 9 bis van de overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk d) Belasting op vliegtuigbrandstof: - Artikel 7 van de overeenkomst tussen Armenië en Oostenrijk - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en België - Artikel 7 van de overeenkomst tussen Armenië en Bulgarije - Artikel 9 van de overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië - Artikel 7 van de overeenkomst tussen Armenië en Cyprus - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Denemarken - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Estland - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Duitsland - Artikel 9 van de overeenkomst tussen Armenië en Griekenland - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Italië - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Nederland - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Polen - Artikel 9 van de overeenkomst tussen Armenië en Roemenië - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Zweden - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk e) Tarieven voor vervoer binnen de Europese Gemeenschap: - Artikel 11 van de overeenkomst tussen Armenië en Oostenrijk - Artikel 13 van de overeenkomst tussen Armenië en België - Artikel 9 van de overeenkomst tussen Armenië en Bulgarije - Artikel 13 van de overeenkomst tussen Armenië en Tsjechië - Artikel 14 van de overeenkomst tussen Armenië en Cyprus - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Denemarken - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Estland - Artikel 14 van de overeenkomst tussen Armenië en Frankrijk - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Duitsland - Artikel 12 van de overeenkomst tussen Armenië en Griekenland - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en Italië - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Luxemburg - Artikel 6 van de overeenkomst tussen Armenië en Nederland - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Polen - Artikel 8 van de overeenkomst tussen Armenië en Roemenië - Artikel 10 van de overeenkomst tussen Armenië en Zweden - Artikel 7 van de overeenkomst tussen Armenië en het Verenigd Koninkrijk -------------------------------------------------- BIJLAGE III Lijst van andere landen waarnaar wordt verwezen in artikel 2 van deze overeenkomst a) De Republiek IJsland (in het kader van de overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte); b) Het Vorstendom Liechtenstein (in het kader van de overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte); c) Het Koninkrijk Noorwegen (in het kader van de overeenkomst inzake de Europese Economische Ruimte); d) De Zwitserse Bondsstaat (in het kader van de overeenkomst inzake luchtvervoer tussen de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat). --------------------------------------------------