OVEREENKOMST

Tot beëindiging van bilaterale investeringsverdragen tussen de lidstaten van de Europese Unie

DE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN,

HET KONINKRIJK BELGIË,

DE REPUBLIEK BULGARIJE,

DE TSJECHISCHE REPUBLIEK,

HET KONINKRIJK DENEMARKEN,

DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND,

DE REPUBLIEK ESTLAND,

DE HELLEENSE REPUBLIEK,

HET KONINKRIJK SPANJE,

DE FRANSE REPUBLIEK,

DE REPUBLIEK KROATIË,

DE ITALIAANSE REPUBLIEK,

DE REPUBLIEK CYPRUS,

DE REPUBLIEK LETLAND,

DE REPUBLIEK LITOUWEN,

HET GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG,

HONGARIJE,

DE REPUBLIEK MALTA,

HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN,

DE REPUBLIEK POLEN,

DE PORTUGESE REPUBLIEK,

ROEMENIË,

DE REPUBLIEK SLOVENIË

EN DE SLOWAAKSE REPUBLIEK,

INDACHTIG het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en algemene beginselen van het Unierecht,

INDACHTIG de regels van internationaal gewoonterecht zoals neergelegd in het Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht (VWVR),

ERAAN HERINNEREND dat het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) in zaak C‐478/07 Budějovický Budvar heeft gesteld dat bepalingen van een internationale overeenkomst tussen twee lidstaten geen toepassing kunnen vinden in de verhoudingen tussen deze twee staten indien die bepalingen strijdig blijken te zijn met de EU-Verdragen,

OVERWEGENDE dat, conform de op de lidstaten rustende verplichting om hun rechtsorde in overeenstemming met het Unierecht te brengen, zij alle nodige consequenties moeten trekken uit het Unierecht zoals dat in het arrest van het HvJ-EU in zaak C-284/16 Achmea (het Achmea-arrest) is uitgelegd,

OVERWEGENDE dat bedingen inzake arbitrage tussen investeerder en staat in bilaterale investeringsverdragen tussen de lidstaten van de Europese Unie (bilaterale investeringsverdragen binnen de EU) strijdig zijn met de EU-Verdragen en, als gevolg van deze onverenigbaarheid, geen toepassing kunnen vinden na de datum waarop de laatste van de partijen bij een bilateraal investeringsverdrag binnen de EU een lidstaat van de Europese Unie is geworden,

GELEID door hun gezamenlijke opvatting uitgedrukt in deze overeenkomst tussen de Partijen bij de EU-Verdragen en bilaterale investeringsverdragen binnen de EU dat, dientengevolge, een dergelijk beding niet als rechtsgrondslag voor Arbitrageprocedures kan dienen,

HET EROVER EENS ZIJNDE dat deze overeenkomst betrekking dient te hebben op alle op bilaterale investeringsverdragen binnen de EU gebaseerde arbitrageprocedures tussen investeerder en staat uit hoofde van enigerlei arbitrageverdrag of reeks arbitrageregels, met inbegrip van het Verdrag inzake de beslechting van geschillen met betrekking tot investeringen tussen staten en onderdanen van andere staten (het ICSID-verdrag) en de ICSID-arbitrageregels, de arbitrageregels van het Permanent Hof van Arbitrage (PHA), de arbitrageregels van het Arbitrage-instituut van de Kamer van Koophandel te Stockholm (Stockholm Chamber of Commerce, SCC), de arbitrageregels van de Internationale Kamer van Koophandel (IKK), de arbitrageregels van de Commissie van de Verenigde Naties voor internationaal handelsrecht (United Nations Commission on International Trade Law, Uncitral) en ad-hocarbitrage,

VASTSTELLEND dat sommige bilaterale investeringsverdragen binnen de EU, met inbegrip van de daarin vervatte horizonclausules, reeds bilateraal zijn beëindigd, en dat andere bilaterale investeringsverdragen binnen de EU reeds unilateraal zijn beëindigd en dat de toepassingsperiode van de daarin vervatte horizonclausules is verstreken,

HET ERMEE EENS ZIJNDE dat deze overeenkomst de kwestie van de verenigbaarheid met de EU-Verdragen van materiële bepalingen van bilaterale investeringsverdragen binnen de EU onverlet laat,

OVERWEGENDE dat deze overeenkomst betrekking heeft op bilaterale investeringsverdragen binnen de EU; zij heeft geen betrekking op procedures binnen de EU op grond van artikel 26 van het Verdrag inzake het Energiehandvest. De Europese Unie en haar lidstaten zullen zich op een later moment over deze aangelegenheid buigen,

OVERWEGENDE dat wanneer investeerders uit de lidstaten een van de fundamentele vrijheden, zoals de vrijheid van vestiging of het vrije verkeer van kapitaal, uitoefenen, zij binnen de werkingssfeer van het Unierecht handelen en derhalve de bescherming genieten die wordt geboden door deze vrijheden en, in voorkomend geval, door het desbetreffende afgeleide recht, door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en door de algemene beginselen van het Unierecht, waaronder met name de beginselen van non-discriminatie, evenredigheid, rechtszekerheid en bescherming van het gewettigd vertrouwen (arrest van het HvJ-EU in zaak C‐390/12 Pfleger, punten 30 tot en met 37). Indien een lidstaat een maatregel vaststelt die afwijkt van een van de door het Unierecht gewaarborgde fundamentele vrijheden, valt die maatregel binnen de werkingssfeer van het Unierecht en zijn de door het Handvest gewaarborgde grondrechten eveneens van toepassing (arrest van het HvJ-EU in zaak C-685/15 Online Games Handels, punten 55 en 56),

ERAAN HERINNEREND dat de lidstaten overeenkomstig artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU verplicht zijn in de nodige rechtsmiddelen te voorzien om daadwerkelijke rechtsbescherming van de rechten van investeerders op grond van het Unierecht te verzekeren. Elke lidstaat moet er met name voor zorgen dat zijn rechterlijke instanties, in de zin van het Unierecht, aan de vereisten van een daadwerkelijke rechtsbescherming voldoen (arrest van het HvJ-EU in zaak C-64/16 Associação Sindical dos Juízes Portugueses, punten 31 tot en met 37),

ERAAN HERINNEREND dat geschillen tussen de Overeenkomstsluitende Partijen betreffende de uitlegging of toepassing van deze overeenkomst overeenkomstig artikel 273 VWEU geen betrekking hebben op de rechtmatigheid van de maatregel die het voorwerp uitmaakt van arbitrageprocedures tussen investeerder en staat op grond van een onder deze overeenkomst vallend Bilateraal Investeringsverdrag,

IN AANMERKING NEMENDE dat de bepalingen van deze overeenkomst de mogelijkheid onverlet laten dat de Europese Commissie of een lidstaat op grond van de artikelen 258, 259 en 260 VWEU een zaak voor het HvJ-EU brengt,

ERAAN HERINNEREND dat in het licht van de conclusies van de Raad (Ecofin) van 11 juli 2017 de lidstaten en de Commissie de besprekingen onverwijld zullen intensiveren om een volledige, krachtige en effectieve bescherming van investeringen binnen de Europese Unie beter te waarborgen. Deze besprekingen hebben onder meer betrekking op de beoordeling van bestaande processen en mechanismen voor geschillenbeslechting, alsook op de noodzaak en, indien de noodzaak is vastgesteld, de middelen om in het kader van het Unierecht nieuwe instrumenten en mechanismen te creëren of ter zake bestaande instrumenten en mechanismen te verbeteren,

ERAAN HERINNEREND dat deze overeenkomst verdere maatregelen en acties onverlet laat die in het kader van het Unierecht noodzakelijk kunnen zijn om een hogere mate van bescherming van grensoverschrijdende investeringen binnen de Europese Unie te verzekeren en om een voorspelbaarder, stabieler en duidelijker regelgevingsklimaat tot stand te brengen teneinde investeringen binnen de interne markt te stimuleren,

OVERWEGENDE dat de in deze overeenkomst voorkomende verwijzingen naar de Europese Unie ook moeten worden opgevat als verwijzingen naar de voorganger ervan, de Europese Economische Gemeenschap en, vervolgens, de Europese Gemeenschap, totdat deze door de Europese Unie is opgevolgd,

HEBBEN OVEREENSTEMMING BEREIKT OMTRENT DE VOLGENDE BEPALINGEN:

AFDELING 1

DEFINITIES

de uitspraak vóór de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst was geseponeerd of vernietigd;

vóór 6 maart 2018 op regelmatige wijze aan de uitspraak uitvoering is gegeven, ook al is een daarmee verband houdende vordering tot betaling van gerechtskosten nog niet uitgevoerd of ten uitvoer gelegd, en er op 6 maart 2018 geen betwistings-, heroverwegings-, seponerings-, vernietigings-, tenuitvoerleggings-, herzienings- of andere soortgelijke procedure in verband met een dergelijke definitieve uitspraak aanhangig was, of

"Beëindigde Arbitrageprocedures": alle Arbitrageprocedures die zijn geëindigd met een schikkingsovereenkomst of met een definitieve uitspraak die vóór 6 maart 2018 is gedaan en waarbij:

"Arbitragebeding": een beding inzake arbitrage tussen investeerder en staat dat is neergelegd in een Bilateraal Investeringsverdrag dat in Arbitrageprocedures voorziet;

"Arbitrageprocedures": alle procedures voor een scheidsgerecht dat is opgericht om een geschil tussen een investeerder uit een lidstaat van de Europese Unie en een andere lidstaat van de Europese Unie te beslechten in overeenstemming met een Bilateraal Investeringsverdrag;

"Bilateraal Investeringsverdrag": alle in bijlage A of B genoemde investeringsverdragen;

AFDELING 2

BEPALINGEN BETREFFENDE DE BEËINDIGING VAN BILATERALE INVESTERINGSVERDRAGEN

2. Om meer zekerheid te bieden, worden de Horizonclausules van de in bijlage A genoemde Bilaterale Investeringsverdragen beëindigd in overeenstemming met lid 1 van dit artikel en hebben zij geen rechtsgevolgen.

1. De in bijlage A genoemde Bilaterale Investeringsverdragen worden beëindigd in overeenstemming met de voorwaarden van deze overeenkomst.

Horizonclausules van de in bijlage B genoemde Bilaterale Investeringsverdragen worden beëindigd door deze overeenkomst en hebben geen rechtsgevolgen, in overeenstemming met de voorwaarden van deze overeenkomst.

2. De beëindiging in overeenstemming met artikel 2 van de in bijlage A genoemde Bilaterale Investeringsverdragen en de beëindiging in overeenstemming met artikel 3 van Horizonclausules van de in bijlage B genoemde Bilaterale Investeringsverdragen worden voor elk dergelijk verdrag van kracht zodra deze overeenkomst voor de betrokken Overeenkomstsluitende Partijen overeenkomstig artikel 16 in werking treedt.

AFDELING 3

BEPALINGEN BETREFFENDE VORDERINGEN OP GROND VAN BILATERALE INVESTERINGSVERDRAGEN

2. Daarnaast doet deze overeenkomst geen afbreuk aan elke overeenkomst om een geschil ten aanzien waarvan vóór 6 maart 2018 een Arbitrageprocedure is ingeleid, in der minne te schikken.

ingeval zij partij zijn in een gerechtelijke procedure betreffende een arbitrale uitspraak die op grond van een Bilateraal Investeringsverdrag is gedaan, de bevoegde nationale rechter ‐ ook als het om een rechter uit een derde land gaat ‐ te vragen om, al naargelang het geval, de arbitrale uitspraak te seponeren of te vernietigen, dan wel zich te onthouden van de erkenning of tenuitvoerlegging ervan.

in onderlinge samenwerking en met gebruikmaking van de verklaring in bijlage C, scheidsgerechten te informeren over de rechtsgevolgen van het Achmea-arrest zoals beschreven in artikel 4; en

4. De betrokken Overeenkomstsluitende Partij en de investeerder kunnen ook overeenstemming bereiken over een andere passende beslechting van het geschil, zoals onder meer een minnelijke schikking, op voorwaarde dat de oplossing in overeenstemming is met het Unierecht.

2. Wanneer vóór de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst een definitieve uitspraak wordt gedaan waarin wordt vastgesteld dat de bestreden maatregel niet onder het betrokken Bilaterale Investeringsverdrag valt of dat Bilaterale Investeringsverdrag niet schendt, zijn de in dit artikel bedoelde overgangsmaatregelen niet van toepassing.

1. Indien een investeerder partij is in een Aanhangige Arbitrageprocedure en de maatregel die het voorwerp van het geschil uitmaakt niet bij de bevoegde nationale rechter is aangevochten, zijn de overgangsmaatregelen van de artikelen 9 en 10 van toepassing.

ARTIKEL 9

Gestructureerde dialoog voor Aanhangige Arbitrageprocedures

1. Een investeerder die partij is in een Aanhangige Arbitrageprocedure, kan de bij deze procedure betrokken Overeenkomstsluitende Partij overeenkomstig dit artikel verzoeken een schikkingsprocedure in te leiden op voorwaarde dat: a) de Aanhangige Arbitrageprocedure is opgeschort op grond van een verzoek in die zin door de investeerder; en b) indien in de Aanhangige Arbitrageprocedure reeds een uitspraak is gedaan maar deze nog niet definitief ten uitvoer is gelegd of uitgevoerd, de investeerder toezegt geen procedure voor de erkenning, uitvoering, tenuitvoerlegging of betaling ervan in een lidstaat of een derde land in te leiden, dan wel, indien een dergelijke procedure reeds is ingeleid, te vragen dat deze wordt opgeschort. De betrokken Overeenkomstsluitende Partij antwoordt binnen twee maanden schriftelijk in overeenstemming met de leden 2, 3 en 4. Een Partij kan een investeerder die bij een Aanhangige Arbitrageprocedure is betrokken, ook verzoeken overeenkomstig dit artikel een schikkingsprocedure in te leiden. De investeerder kan dit verzoek binnen twee maanden schriftelijk aanvaarden, mits de in de eerste alinea, onder a) en b), beschreven voorwaarden zijn vervuld. In voorkomend geval moet in het antwoord door de betrokken Overeenkomstsluitende Partij of in de aanvaarding door de investeerder worden vermeld dat de schikkingsprocedure daarbij is ingeleid.

2. Een schikkingsprocedure mag enkel worden ingeleid binnen zes maanden na de beëindiging, overeenkomstig artikel 2 of 3 van deze overeenkomst, van het Bilaterale Investeringsverdrag op grond waarvan de Aanhangige Arbitrageprocedure is ingeleid, door overeenkomstig lid 1 van dit artikel daarom te verzoeken.

3. Er wordt een schikkingsprocedure ingeleid indien het HvJ-EU of een nationale rechter in een in kracht van gewijsde gegane beslissing heeft geoordeeld dat de staatsmaatregel die in de in lid 1 bedoelde procedure wordt bestreden, het Unierecht schendt.

4. Er wordt geen schikkingsprocedure ingeleid indien het HvJ-EU of een nationale rechter in een in kracht van gewijsde gegane beslissing heeft geoordeeld dat de staatsmaatregel die in de in lid 1 bedoelde procedure wordt bestreden, het Unierecht niet schendt. Hetzelfde geldt indien de Europese Commissie een definitief geworden besluit heeft vastgesteld waarin wordt geoordeeld dat de maatregel het Unierecht niet schendt.

5. Ingeval een gerechtelijke procedure aanhangig is die ten doel heeft een in lid 3 of 4 bedoelde beslissing te verkrijgen, stelt de betrokken Overeenkomstsluitende Partij de investeerder in zijn in lid 1 bedoelde antwoord van dit feit in kennis. De inleiding van de schikkingsprocedure wordt opgeschort totdat de gerechtelijke procedure in een in kracht van gewijsde gegane beslissing is uitgemond. De betrokken Overeenkomstsluitende Partij stelt de investeerder binnen twee weken van een dergelijke beslissing in kennis. Hetzelfde geldt indien de Europese Commissie een besluit heeft vastgesteld dat nog niet definitief is geworden.

6. Er kan een schikkingsprocedure worden ingeleid indien een mogelijke schending van het Unierecht die wordt veroorzaakt door de staatsmaatregel die in de in lid 1 bedoelde procedure wordt bestreden, kan worden vastgesteld en noch lid 3, noch lid 4 van toepassing is.

7. Op de schikkingsprocedure wordt toezicht uitgeoefend door een onpartijdige facilitator met de bedoeling buiten gerecht en arbitrage om tussen de partijen tot een minnelijke, rechtmatige en billijke schikking te komen van het geschil dat het voorwerp van de Arbitrageprocedure uitmaakt. De schikkingsprocedure is onpartijdig en vertrouwelijk. Elke partij in de schikkingsprocedure heeft het recht haar standpunten kenbaar te maken.

8. De facilitator wordt aangewezen in onderlinge overeenstemming tussen de investeerder en de betrokken Overeenkomstsluitende Partij die als verweerder in de desbetreffende Aanhangige Arbitrageprocedure optreedt. De facilitator wordt gekozen uit personen wier onafhankelijkheid en onpartijdigheid boven elke twijfel verheven is en die over de nodige kwalificaties, waaronder een grondige kennis van het Unierecht, beschikken. De facilitator is geen onderdaan van de lidstaat waarin de investering heeft plaatsgevonden en evenmin van de lidstaat van herkomst van de investeerder, en verkeert niet in een belangenconflict. Indien binnen een maand na de inleiding van de schikkingsprocedure geen onderlinge overeenstemming over de keuze van een onpartijdige facilitator wordt bereikt, verzoekt de investeerder of de betrokken Overeenkomstsluitende Partij die als verweerder in de desbetreffende Aanhangige Arbitrageprocedure optreedt, de directeur-generaal van de Juridische Dienst van de Europese Commissie een voormalig lid van het Hof van Justitie van de Europese Unie aan te wijzen, die, na raadpleging van elke partij bij het geschil, een persoon aanstelt die aan de in dit lid beschreven criteria voldoet. In bijlage D is een indicatieve vergoedingsregeling voor de facilitator vastgelegd.

9. De facilitator vraagt de investeerder en de lidstaat waarin de investering heeft plaatsgevonden, binnen twee maanden na de aanstelling van de facilitator schriftelijke opmerkingen in te dienen. Indien de schikkingsprocedure op grond van lid 6 is ingeleid, kan de facilitator de Europese Commissie vragen binnen twee maanden advies uit te brengen over de desbetreffende kwesties die met het Unierecht verband houden.

10. De facilitator organiseert op onpartijdige wijze de schikkingsonderhandelingen en staat de partijen bij opdat uiterlijk zes maanden na de aanstelling van de facilitator, dan wel na een eventueel door de partijen overeen te komen langere termijn, een minnelijke schikking wordt bereikt. De partijen nemen te goeder trouw deel aan dat proces. De facilitator houdt daarbij terdege rekening met zowel de beslissingen van het HvJ-EU of een nationale rechter, als met besluiten van de Europese Commissie die definitief zijn geworden, alsmede met het in de laatste zin van lid 9 bedoelde advies. De facilitator houdt ook rekening met de maatregelen die de betrokken Overeenkomstsluitende Partij heeft getroffen om aan de desbetreffende beslissingen van het HvJ-EU gevolg te geven, en met de jurisprudentie van het HvJ-EU met betrekking tot de omvang van schadeloosstellingen uit hoofde van het Unierecht.

11. Indien binnen de in lid 10 genoemde termijn geen minnelijke schikking wordt bereikt, stellen de partijen in de procedure binnen een maand een voor hen aanvaardbare schikking voor. Elk voorstel wordt onverwijld schriftelijk aan de andere partij in de procedure meegedeeld voor het maken van opmerkingen. De facilitator organiseert verdere onderhandelingen op die basis met de bedoeling een wederzijds aanvaardbare oplossing voor het geschil te vinden.

12. Binnen een maand na de mededeling van de voorstellen en rekening houdend met de in lid 11 bedoelde verdere gedachtewisseling doet de facilitator een definitief schriftelijk voorstel voor een gewijzigde minnelijke schikking. Binnen een maand na ontvangst van dat voorstel beslist elke partij in de procedure of zij het definitieve voorstel aanvaardt en deelt zij die beslissing schriftelijk mee aan de andere partij.

13. Indien een partij in de procedure het definitieve voorstel niet aanvaardt, verstrekt zij de andere partij in de procedure onverwijld een schriftelijke uiteenzetting van de redenen daarvoor, waarbij daaruit, waar nodig, vertrouwelijke informatie wordt verwijderd. Elke partij in de procedure draagt haar eigen kosten en de helft van de vergoedingen voor de facilitator en in verband met de logistiek van de schikkingsprocedure.