MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 79/40

DEĊIŻJONITAL-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA

Nru 405/08/COL

tas-27 ta’ Ġunju 2008

biex tagħlaq il-proċedura ta’ investigazzjoni formali rigward il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar tal-Islanda

(L-Islanda)

L-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA (1),

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (2), b’mod partikolari l-Artikoli 59(2), 61 sa 63 u l-Protokoll 26 tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (3), b’mod partikolari l-Artikolu 24 tiegħu,

Wara li kkunsidrat l-Artikolu 1(2) tal-Parti I u l-Artikoli 4(4) u 6 tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti, (4)

Wara li kkunsidrat il-Linji Gwida tal-Awtorità (5) dwar l-appliKażzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim taż-ŻEE,

Wara li kkunsidrat id-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru 195/04/COL dwar id-dispożizzjonijiet tal-implimentazzjoni previsti fl-Artikolu 27 tal-Parti II tal-Protokoll 3, (6)

Wara li kkunsidrat is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA fil-Kawża E-9/04 rigward rikorsgħall-annullament tad-Deċiżjoni Nru 213/04/COL dwar il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar tal-Islanda, (7)

Wara li kkunsidrat id-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru 185/06/COL biex tinfetaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali rigward il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar tal-Islanda, (8)

Wara li stiednet lill-partijiet interessati kollha biex jibagħtu l-kummenti tagħhom fl-ambitu ta’ dawk id-dispożizzjonijiet u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

I. IL-FATTI

1. IL-PROĊEDURA

B’ittra tal-20 ta’ Novembru 2003 mill-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea, li wasslet ittra bl-istess data mill-Ministeru tal-Finanzi tal-Islanda, li t-tnejn waslu u kienu rreġistrati mill-Awtorità fil-25 ta’ Novembru 2003 (Dok Nru: 03-8227 A, issa Avveniment Nru: 255584), l-awtoritajiet Islandiżi nnotifikaw, fl-ambitu tal-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3, żieda fil-livell massimu ta’ self mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar tal-Islanda (minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ l-HFF) sa 90 % tal-prezz tax-xiri tad-djar.

Fil-11 ta’ Awwissu 2004, l-Awtorità adottat Deċiżjoni 213/04/COL. F’din id-deċiżjoni l-Awtorità ikkonstatat, mingħajr ma fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, li l-leġiżlazzjoni Islandiża li tappartjeni għall-HFF kienet tinvolvi għajnuna lill-HFF, imma li din l-għajnuna kienet kompatibbli mar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat meta jinqraw flimkien mal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE.

Din id-Deċiżjoni kienet ikkontestata quddiem il-Qorti tal-EFTA permezz ta’ rikors imressaq mill-Assoċjazzjoni tal-Bankiera u l-Bejjiegħa tat-Titoli Finanzjarji tal-Islanda; assoċjazzjoni li minn dak inhar ingħaqdet ma’ assoċjazzjonijiet finanzjarji u tal-assigurazzjoni oħra, u li issa hija attiva bl-isem tal-Assoċjazzjoni tas-Servizzi Finanzjarji tal-Islanda (minn hawn ‘il quddiem imsejħa l-SFF). B’sentenza tas-7 ta’ April 2006 fil-Kawża E-9/04, il-Qorti tal-EFTA laqgħet ir-rikors u annullat id-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru 213/04/COL.

Billi l-Awtorità, fuq il-bażi tat-tagħrif disponibbli, waslet għall-konklużjoni preliminari li l-miżuri ta’ għajnuna kkontestati kienu jikkostitwixxu għajnuna ġdida, hija adottat, fil-21 ta’ Ġunju 2006, id-Deċiżjoni Nru 185/06/COL biex tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fir-rigward tas-sistema tal-HFF. L-Aworità bagħtet din id-Deċiżjoni lill-awtoritajiet Islandiżi permezz ta’ ittra ddatata 21 ta’ Ġunju 2006 (Avveniment Nru 377864).

Id-Deċiżjoni Nru 185/06/COL kienet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u s-Suppliment ŻEE tiegħu (9). L-Awtorità stiednet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom dwar din id-Deċiżjoni.

Permezz ta’ ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 20 ta’ Novembru 2006, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fil-21 ta’ Novembru 2006, l-Awtorità rċeviet il-kummenti dwar id-Deċiżjoni mingħand l-awtoritajiet Islandiżi (Avveniment Nru 399173).

Permezz ta’ ittra ddatata 24 ta’ Novembru 2006 (Avveniment Nru 399801), l-Awtorità bagħtet il-kummenti magħmula mill-awtoritajiet Islandiżi lill-SFF u stiednet lill-SFF biex tagħmel osservazzjonijiet dwar is-sottomissjoni mibgħuta.

L-Awtorità rċeviet aktar kummenti mingħand l-awtoritajiet Islandiżi f’ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 3 ta’ Jannar 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fl-4 ta’ Jannar 2007 (Avveniment Nru 405009).

Permezz ta’ ittra ddatata 31 ta’ Jannar 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fit-2 ta’ Frar 2007 (Avveniment Nru 408361), l-SFF wieġbet għall-ittra tal-Awtorità ddatata 24 ta’ Novembru 2006, u din ir-risposta ntbagħtet lill-awtoritajiet Islandiżi fil-5 ta’ Frar 2007 (Avveniment Nru 408509).

Permezz ta’ ittra ddatata 28 ta’ Frar 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fl-1 ta’ Marzu 2007 (Avveniment Nru 411962), l-SFF ikkummentat dwar id-Deċiżjoni tal-Awtorità nru 185/06/COL. L-Awtorità bagħtet din is-sottomissjoni lill-awtoritajiet Islandiżi għall-kummenti permezz ta’ ittra datata l-5 ta’ Marzu 2007 (Avveniment Nru 412290).

Permezz ta’ ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 5 ta’ Marzu 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fid-9 ta’ Marzu 2007 (Avveniment Nru 412950), l-awtoritajiet Islandiżi wieġbu għall-kummenti magħmula mill-SFF fil-31 ta’ Jannar 2007.

Permezz ta’ ittra ddatata 4 ta’ April 2007 (Avveniment Nru 415881), l-Awtorità talbet ċerti kjarifiki mingħand l-awtoritajiet Islandiżi.

Permezz ta’ ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 30 ta’ April 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fit-30 ta’ April 2007 (Avveniment Nru 419451), l-awtoritajiet Islandiżi wieġbu għall-ittra mibgħuta mill-Awtorità ddatata 5 ta’ Marzu 2007.

Permezz ta’ ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 14 ta’ Ġunju 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fl-14 ta’ Ġunju 2007 (Avveniment Nru 425255), l-awtoritajiet Islandiżi wieġbu għall-ittra mibgħuta mill-Awtorità ddatata 4 ta’ April 2007.

Aktar tagħrif ingħata mir-rappreżentanti tal-awtoritajiet Islandiżi permezz ta’ ittra elettronika fil-21 ta’ Awwissu 2007 (Avveniment Nru 435379).

Permezz ta’ ittra ddatata 28 ta’ Settembru 2007 (Avveniment Nru 442805), l-Awtorità talbet tagħrif addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Islandiżi rigward il-garanziji mill-istat fl-ambitu tad-dritt tal-Islanda. Permezz ta’ ittra mingħand il-Missjoni tal-Islanda għall-Unjoni Ewropea ddatata 24 ta’ Ottubru 2007, li waslet għand u kienet irreġistrata mill-Awtorità fil-25 ta’ Ottubru 2007 (Avveniment Nru 448739), l-awtoritajiet Islandiżi wieġbu għal din it-talba.

Il-każ kien soġġett għal aktar diskussjonijiet bejn ir-rappreżentanti tal-Awtorità u l-Gvern Islandiż f’diversi laqgħat, li l-aħħar waħda kienet il-laqgħa dwar il-pakkett li saret fid-29 ta’ Ottubru 2007 f’Rejkjavik.

Permezz ta’ ittra elettronika ddatata s-27 ta’ Novembru 2007, ir-rappreżentanti legali tal-SFF issottomettew tagħrif addizzjonali rigward l-investigazzjoni dwar l-HFF (Avveniment Nru 454226).

Il-każ kien diskuss mal-persuna li ressqet l-ilment f’laqgħa li saret fis-6 ta’ Marzu 2008 u wara dak li ressaq l-ilment bagħat sottomossjoni oħra ddatata 28 ta’ Marzu 2008 (Avveniment Nru 471552).

Il-Gvern Islandiż issottometta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar din l-aħħar sottomissjoni tal-persuna li ressqet l-ilment permezz ta’ ittra tal-15 ta’ April 2008 (Avveniment Nru 473576).

2. L-ISFOND GĦAR-REGOLI ISLANDIŻI RIGWARD IS-SETTUR TAD-DJAR

2.1. DAĦLA

Fis-sezzjoni li jmiss, l-Awtorità se tiddeskrivi s-sitwazzjoni fl-ambitu tad-dritt tal-Islanda fir-rigward tas-sistema tad-djar. Id-deskrizzjoni se tkopri d-dritt kif kien fi żmien id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE u se tagħti deskrizzjoni fil-qosor tal-emendi leġiżlattivi li daħlu fis-seħħ aktar tard.

Fis-Sezzjoni 3 se jkun hemm deskrizzjoni tal-bażi ġuridika fl-ambitu tad-dritt tal-Islanda għal kull wieħed mill-elementi ta’ għajnuna potenzjali mill-istat identifikati fid-Deċiżjoni Nru 185/06/COL li fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali. Se jkunu diskussi d-dispożizzjonijiet ġuridiċi li kienu fis-seħħ meta daħal fis-seħħ il-Ftehim taż-ŻEE, kif ukoll l-emendi leġiżlattivi.

2.2. IS-SISTEMA TAD-DJAR

2.2.1. Daħla

Tul l-aħħar 50 sena, l-intervent pubbliku fis-suq tad-djar tal-Islanda kien immirat biex iħeġġeġ lin-nies isiru sidien ta’ djarhom. Fl-1955, ġiet stabbilita l-bażi għal intervent sistematiku mill-Istat, kemm fir-rigward tat-tfassil tal-politika fil-qasam tal-affarijiet tad-djar kif ukoll fir-rigward tal-forniment tas-self għad-djar privati. L-Aġenzija tal-Istat għad-Djar (Húsnæðisstofnun ríkisins) ġiet stabbilita permezz tal-Att Nru 51/1980 u forniet, fost affarijiet oħra, self b’termini preferenzjali lix-xerrejja ta’ djar privati.

Fl-1986 is-sistema tas-self għad-djar għaddiet minn ċerti tibdiliet li kienu jinvolvu, fost affarijiet oħra, li l-fondi tal-pensjonijiet ifornu parti mill-finanzjament tas-sistema. Il-banek Islandiżi ġeneralment ma kinux jipprovdu finanzjament għad-djar privati. Meta l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar ħarġet self għad-djar taħt ir-rati tas-suq, ir-riżultat kien żieda sostanzjali fid-domanda, li poġġiet piż fuq ir-riżorsi tal-fondi tal-pensjonijiet aktar milli kienu jifilħu. Biex jinstab rimedju għal din is-sitwazzjoni, u biex ikunu ġġenerati aktar riżorsi finanzjarji għall-finanzjament tad-djar, fl-1989 iddaħħlet sistema ta’ bonds għad-djar, li se tkun deskritta fid-dettall hawn taħt.

2.2.2. Att Nru 97/1993 dwar l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar

2.2.2.1. Daħla

Meta l-Ftehim taż-ŻEE daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 1994, l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar kienet irregolata mill-Att Nru 97/1993 (lög nr. 97/1993, um Húsnæðisstofnun ríkisins). Fil-fatt dan l-Att kien verżjoni kkonsolidata tal-Att Nru 86/1988 bl-istess isem, li kien ġie suġġett għal għadd ta’ emendi (10).

Skont l-Artikolu 1 tal-Att Nru 97/1993, l-għan tagħha kien li tippromwovi s-sigurtà tal-Islandiżi rigward id-djar, permezz tal-għoti ta’ self u permezz tal-organizzazzjoni ta’ affarijiet relatati mad-djar u l-bini tad-djar. Barra minn hekk, kellha tippromwovi d-drittijiet ugwali fir-rigward tad-djar bil-provvediment ta’ fondi bl-għan speċifiku li jiżdiedu l-opportunitajiet biex in-nies jiksbu jew jikru d-djar b’termini li jifilħu għalihom.

Skont it-termini tal-Att Nru 97/1993, erba’ korpi pubbliċi differenti kienu joperaw fis-sistema tad-djar, jiġifieri: l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, il-Bord tal-Istat għad-Djar, il-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema.

2.2.2.2. L-Aġenzija tal-Istat għad-Djar u l-Bord tal-Istat għad-Djar

Il-bażi ġuridika għall-Aġenzija tal-Istat għad-Djar kienet stabbilita fl-Artikolu 2 tal-Att. Skont dik id-dispożizzjoni, l-Aġenzija kienet istituzzjoni tal-istat suġġetta għal bord tad-diretturi separat (il-Bord tal-Istat għad-Djar) fil-kompetenza amministrattiva tal-Ministru tal-Affarijiet Soċjali, li kien l-ogħla persuna nkarigata mill-affarijiet relatati mad-djar. L-Aġenzija kellha timmaniġġja u timplimenta l-funzjonijiet relatati mad-djar, fdati lill-awtoritajiet pubbliċi mill-Att.

Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali seta’ joħroġ regolament biex jiddeċiedi f’aktar dettall rigward l-istruttura tal-Aġenzija, cf. l-Artikolu 3 tal-Att. Il-Ministru ngħata wkoll awtorizzazzjoni biex jgħaqqad il-ġestjoni ġenerali, l-operat u r-riżorsi umani ta’ żewġ, jew aktar, diviżjonijiet, dipartimenti u fondi previsti fl-Att. L-ispejjeż tal-operat tal-Aġenzija tal-Istat għad-Djar kellhom jinqasmu bejn il-fondi mħaddma mill-Aġenzija, wara li titqies il-firxa tal-operat u l-assi pendenti tagħhom fi tmiem is-sena fiskali.

L-Aġenzija tal-Istat għad-Djar kienet irregolata mill-Bord tal-Istat għad-Djar (il-“Bord”) li kien kompost minn seba’ membri eletti mill-Parlament wara kull elezzjoni Parlamentari, cf. l-Artikolu 4 tal-Att. Skont l-Artikolu 5 tal-Att, il-Bord kellu jimmaniġġja l-finanzi, l-operat u l-ħidmiet l-oħra tal-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, il-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema. Kellu jiżgura wkoll li l-Aġenzija twettaq l-attivitajiet tagħha f’konformità mal-liġi u d-dispożizzjonijiet amministrattivi prevalenti. Barra minn hekk, fost affarijiet oħra, il-Bord ingħata r-responsabbiltà li jalloka l-fondi għall-iżviluppaturi tad-djar soċjali.

Il-Bord tal-Istat għad-Djar ingħata wkoll is-setgħa, suġġetta għall-approvazzjoni tal-Ministru tal-Affarijiet Soċjali, biex joħloq kategoriji tas-self ġodda, cf. paragrafu 2 tal-Artikolu 11. SpeċifiKażzjonijiet oħra rigward is-self kienu stabbiliti fl-Artikoli 12 sa 15 tal-Att.

2.2.2.3. Il-Fond tal-Istat għall-Bini

L-irwol u l-kompitu tal-Fond tal-Istat għall-Bini kienu stabbiliti fl-Artikolu 8 tal-Att Nru 97/1993. Skont dik id-dispożizzjoni, il-Fond kellu jwettaq attivitajiet ta’ self u tranżazzjonijiet ta’ bonds tad-djar f’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Att u r-regolamenti stabbiliti skont l-Att. Il-Fond kien ukoll responsabbli għas-self li kien seħħ fl-ambitu tal-fond jew li seta’ jseħħ fil-ġejjieni. L-Artikolu 9 tal-Att stabbilixxa kif kellu jkun iffinanzjat il-Fond tal-Istat għall-Bini, kif ġej:

“(1) Mid-dħul fuq il-kapital tal-Fond stess, jiġifieri l-pagamenti, l-imgħax u l-ħlasijiet abbażi tal-indiċjar tal-prezzijiet fuq is-self mogħti.

(2) Permezz tal-kontribuzzjonijiet annwali tat-Teżor tal-Istat kif previst fl-Att tal-Baġit.

(3) Permezz tal-bejgħ ta’ bonds lill-Fond tal-Assigurazzjoni kontra l-Qgħad, lill-fondi tal-pensjonijiet kif maqbul mill-Aġenzija tal-Istat għad-Djar u l-fondi, u permezz ta’ kwalunkwe self ieħor li jista’ jkun deċiż f’aktar dettall fil-pjan tal-investiment u l-kreditu applikabbli fi kwalunkwe ħin.”

L-Artikolu 11 tal-Att ippermetta lill-Fond tal-Istat għall-Bini li jagħti self fil-kategoriji li ġejjin, sakemm il-finanzjament ikun sar disponibbli fil-baġit tiegħu għas-sena rilevanti:

“(1) Self għall-bini tad-djar tal-anzjani u l-istituzzjonijiet ta’ kura tul il-jum għat-tfal u l-anzjani.

(2) Self speċjali għal dawk bi bżonnijiet speċjali.

(3) Self jew għotjiet għall-innovazzjonijiet tekniċi u riformi oħra fl-industrija tal-bini.”

Is-self kollu mill-Fond tal-Istat għall-Bini kellu jkun indiċjat b’mod sħiħ, cf. l-Artikolu 16 tal-Att. Kull self għandu jkun assigurat permezz ta’ ipoteka tal-ewwel jew it-tieni grad fuq id-djar li fuqhom jingħata s-self. Barra min hekk, kien permess li jkun meħtieġ li s-self mogħti u l-ipoteka m’għandhomx jaqbżu proporzjon partikolari tal-prezz tax-xiri, tal-evalwazzjoni tal-proprjetà immobbli jew tal-valutazzjoni tal-assigurazzjoni kontra n-nar.

2.2.2.4. Bonds tad-Djar

Kif issemma fuq, dik li tissejjaħ is-sistema tal-bonds tad-djar kienet stabbilita fl-1989. Għaldaqstant, l-Artikolu 18 tal-Att Nru 97/1993, awtorizza lill-Fond tal-Istat għall-Bini biex jopera Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar separata, li l-finanzi tagħha kellhom jinżammu separati mill-attivitajiet l-oħra tal-Fond. Skont l-Artikolu 19 tal-Att, l-irwol tad-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kien:

“(a) Li toħroġ kategoriji ta’ bonds li jistgħu jinbiegħu fis-suq f’isem il-Fond tal-Istat għall-Bini, minn hawn ‘il quddiem imsejħa bonds tad-djar, suġġetti għat-termini u l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Att, jew permezz tar-regolazzjoni.

(b) Li tiskambja strumenti tad-dejn li jkollhom garanzija b’ipoteka fuq id-djar residenzjali maħruġa b’rabta max-xiri tal-proprjetà immobbli, il-bini ta’ djar ġodda, jew addizzjonijiet estensivi jew titjib jew innovazzjoni fi djar residenzjali użati […].

(c) Li tippromwovi l-bejgħ tal-bonds tad-djar fis-suq b’mod konsistenti.”

Is-sistema tal-bonds tad-djar ma kinitx sistema tradizzjonali ta’ ipoteka fuq is-self, imma sistema ta’ skambju ta’ bonds, jiġifieri x-xerrejja tad-djar kienu japplikaw għand id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar biex toħroġ bond ta’ ipoteka, li kellha garanzija bil-proprjetà li se tinxtara. Id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar imma kienet tixtri din il-bond mingħand ix-xerrej tad-dar u kienet tħallas għaliha billi toħroġ bonds tad-djar lill-bejjiegħ. Dawn il-bonds tad-djar imbagħad setgħu liberalment jinbiegħu fis-suq tat-titoli finanzjarji. Il-bejjiegħ kien jista’ jbigħ il-bonds fis-suq tat-titoli finanzjarji, jużahom bħala mezz ta’ ħlas jew iżommhom.

Skont l-Artikolu 21 tal-Att, id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kellha permess tikklejmja marġni ta’ imgħax biex tkopri l-ispejjeż tal-operat tagħha u t-telf stmat minn self pendenti. Il-Ministru tal-Affariujiet Soċjali kellu jiddetermina l-livell tal-marġni tal-imgħax wara proposta mill-Bord tal-Istat għad-Djar.

L-istrumenti tal-ipoteka mixtrija mid-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kellhom jinħarġu għal perjodu ta’ self ta’ mhux aktar minn 25 sena, cf. l-Artikolu 26 tal-Att. Skont l-Artikoli 27, dawn l-istrumenti tal-ipoteka setgħu jkunu skambjati ma’ bonds tad-djar sa massimu ta’ 75 % tal-prezz ta’ proprjetà evalwat b’mod raġonevoli. Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali kellu s-setgħa li jiddeċiedi fuq il-perċentwal massimu permezz ta’ Regolament li bih huwa seta’ jiddeċiedi rigward perċentwal ogħla għal bini ġdid u x-xiri tal-ewwel dar residenzjali. Skont l-Artikolu 29 tal-Att, id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kellha tippromwovi l-bejgħ tal-bonds tad-djar fis-suq. Għal dak il-għan id-Diviżjoni kellha tikseb il-kooperazzjoni tal-banek, il-fondi tal-pensjonijiet u entitajiet oħra fis-suq finanzjarju. Barra minn hekk, il-Fond tal-Istat għall-Bini seta’ jiddisponi minn proporzjon mill-fondi tiegħu għat-tranżazzjonijiet fil-bonds tad-djar biex jippromwovi l-ekwilibriju fis-suq.

L-Att innifsu ma kienx jinkludi dispożizzjonijiet rigward min kien eliġibbli għas-self fl-ambitu tas-sistema tal-bonds tad-djar. Minflok, tali regoli kienu stabbiliti bir-Regolament Nru 467/1991 dwar id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar u t-tranżazzjonijiet bil-bonds tad-djar (um húsbréfadeild og húsbréfaviðskipti). Fir-rigward tas-self lill-impriżi, ir-Regolament ippreveda li l-kuntratturi tal-bini kienu jikkwalifikaw għal self mis-sistema. Kuntrattur tal-bini kien iddefinit bħala kwalunkwe entità rrikonoxxuta li tibni u tbigħ appartamenti lesti f’konformità mal-istandard industrijali rilevanti, cf. l-Artikolu 1 tar-Regolament. Ir-regoli rigward is-self għal bini ġdid kienu stabbiliti fl-Artikolu 10 tar-Regolament u l-Artikolu 25 impona rekwiżit speċjali fuq il-kuntratturi li stabbilixxa li huma kienu meħtieġa jippreżentaw garanzija mingħand istituzzjoni finanzjarja jew muniċipalità.

2.2.2.5. Fond tad-Djar għall-Ħaddiema

L-irwol tal-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema kien li jieħu ħsieb il-forniment ta’self għad-djar soċjali bil-għan li jkunu solvuti l-ħtiġijiet ta’ djar għal dawk li jeħtieġu għajnuna speċjali għal dan, cf. l-Artikolu 47 tal-Att. L-Artikolu 48 kien jikkonċerna l-finanzjament tal-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema, li kien jinkiseb hekk:

“(a) mid-dħul fuq il-kapital tal-Fond stess, jiġifieri l-pagamenti, l-imgħax u l-ħlasijiet abbażi tal-indiċjar tal-prezzijiet fuq is-self mogħti;

(b) permezz tal-kontribuzzjonijiet annwali tat-Teżor tal-Istat kif previst fl-Att tal-Baġit minn żmien għal żmien;

(c) permezz ta’ self minn muniċipalitajiet lill-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, cf. l-Artikolu 42;

(d) permezz tal-bejgħ ta’ bonds lill-fondi tal-pensjonijiet f’konformità mal-ftehimiet magħmula bejn l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar u l-fondi tal-pensjonijiet;

(e) permezz ta’ self speċjali, deċiż fil-pjanijiet ta’ investiment u kreditu minn żmien għal żmien, meta l-fondi disponibbli skont is-subparagrafi a sa d ma jkunux biżżejjed għall-iżviluppi ppjanati.”

Il-kategoriji tas-self tal-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema kienu elenkati fl-Artikolu 50 tal-Att u kienu dawn li ġejjin:

“(1) Self għall-kiri-xiri ta’ djar soċjali (għal 90 % tal-prezz tax-xiri).

(2) Self għal djar soċjali li huma proprjetà privata (għal 90 % tal-prezz tax-xiri).

(3) Self għal djar soċjali mikrija (għal 90 % tal-prezz tax-xiri).

(4) Self għal kiri-xiri ġenerali ta’ djar (għal 70 % u 20 % tal-prezz tax-xiri). […]”

Self għal djar soċjali kien ingħata mill-Bord tal-Istat għad-Djar mill-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema, cf. l-Artikolu 52 tal-Att. Is-self seta’ jkun sa 90 % tal-ispiża tal-bini jew tal-prezz tax-xiri, madankollu ma jaqbiżx id-90 % tal-bażi tal-ispejjeż approvati mill-Bord tal-Istat għad-Djar, bit-tnaqqis ta’ kontribuzzjoni speċjali ta’ 3,5 % tal-muniċipalitajiet għal kull appartament tal-għajnuna soċjali, cf. il-paragrafu 2 tal-Artikolu 42 tal-Att (11). Fir-rigward tad-dritt għall-għajnuna soċjali, l-Artikolu 64 tal-Att iddikjara li d-dritt għas-self għal djar soċjali li huma proprjetà privata kien limitat għal dawk li kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet li ġejjin:

“(a) Mhumiex diġà proprjetarji ta’ appartament jew assi komparabbli ta’ xi forma oħra.

(b) Matul l-aħħar tliet snin kellhom dħul medju ta’ ammont li ma jaqbiżx […], qabel isseħħ l-allokazzjoni. Dawn il-limiti fuq id-dħul għandhom ikunu ddetermminati mill-Bord tal-Istat għad-Djar fil-bidu ta’ kull sena […].

(c) Juru li l-kapaċità li jħallsu, li tkun evalwata mill-kumitat tad-djar tal-muniċipalità […].”

L-Artikolu 65 ippreveda li dawk li japplikaw għal appartamenti bil-kera kellhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet fis-subparagrafi a) u b).

Is-sid ta’ appartament tal-għajnuna soċjali li kellu l-intenzjoni li jbigħ dan l-appartament kellu jinnotifika lill-kumitat tad-djar jew xi żviluppatur ieħor bl-intenzjonijiet tiegħu, cf. l-Artikolu 85 tal-Att. L-iżviluppatur kellu jixtri l-appartament u jerġa’ jbigħu f’konformità mal-Att u r-regolamenti stabbiliti fl-ambitu tal-Att. Max-xiri tal-appartament, il-bejjiegħ tiegħu għandu jingħata rimbors tal-kontribuzzjoni li jkun ipprovda max-xiri ta’ appartament u l-pagamenti li kien ħallas fuq is-self mill-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema minn meta daħal fis-seħħ il-ftehim tax-xiri. L-Artikolu 86 ta lill-muniċipalitajiet il-kompitu li jikkalkulaw il-prezz tal-bejgħ tad-djar soċjali.

2.2.3. L-Att dwar id-Djar Nru 44/1998

2.2.3.1. Daħla – it-tibdiliet ewlenin

L-Att dwar id-Djar Nru 44/1998 daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 1999. B’dak l-Att kien stabbilit il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar. Fl-istess ħin kien irrevokat l-Att Nru 97/1993, imsemmi fuq, dwar l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar. Skont l-Artikolu 1 tal-Att tad-Djar, l-għan tal-Att huwa li jippromwovi s-sigurtà u d-drittijiet ugwali fir-rigward tad-djar għall-Islandiżi, permezz tal-għoti ta’ self u l-organizzazzjoni ta’ affarijiet relatati mad-djar, u li fondi jkunu previsti bil-għan speċifiku li jiżdiedu l-opportunitajiet biex in-nies jiksbu jew jikru d-djar b’termini li jifilħu għalihom. Fi kliem ieħor, l-għan tal-Att jikkorrispondi b’mod sħiħ ma’ dak stabbilit fl-Artikolu 1, imsemmi fuq, tal-Att Nru 97/1993, li kien hemm qabel.

Fl-abbozz, li sussegwentement sar l-Att dwar id-Djar, l-emendi ewlenin kienu deskritti fit-termini li ġejjin:

“It-tibdiliet ewlenin li hemm fl-abbozz jikkonċernaw is-sistema tad-djar soċjali. Il-bidla prinċipali li qed tkun proposta hija li se jispiċċa l-bini u x-xiri ta’ appartamenti soċjali li huma proprjetà privata u minflok se tkun stabbilita sistema ġdida ta’ self soċjali. Id-dispożizzjonijiet attwali dwar il-bini ta’ appartamenti għall-kiri se jibqgħu fis-seħħ imma qed ikun propost li jitneħħew l-Artikoli dwar il-kiri-xiri. Flimkien ma’ dak imsemmi fuq, abbozz indipendenti se jkun jikkonċerna l-kooperattivi tal-bini u tad-djar. Minn aspetti oħra, it-tibdiliet ewlenin fl-abbożż tal-liġi jistgħu jkunu ssimplifikati fi tliet kwistjonijiet. L-ewwel, huma jikkonċernaw l-għajnuna soċjali. It-tieni, il-parteċipazzjoni tal-muniċipalitajiet f’tali għajnuna, u t-tielet, tibdiliet li jikkonċernaw il-qafas organizzattiv tal-affarijiet tad-djar.” (12)

Meta l-Ministru tal-Affarijiet Soċjali ssottometta l-abbozz fil-Parlament, huwa spjega t-tibdiliet leġiżlattivi ewlenin previsti fl-ambitu tal-abbozz il-ġdid bil-mod li ġej:

“Il-punti ewlenin huma dawn li ġejjin: L-Aġenzija tal-Istat għad-Djar se tkun abolita. Il-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema se jkunu amalgamati fil-Fond għall-Finanzjament tad-Djar u l-assi tal-Aġenzija tal-Istat għad-Djar ukoll se jsiru parti mill-Fond. […] Is-sistema tal-bonds tad-djar mhux se tinbidel fir-rigward tat-tranżazzjonijiet tal-proprjetà fis-suq ġenerali. Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għandu biż-żmien isir awtosostenibbli. Punt wieħed f’dak ir-rigward huwa li hemm is-suppożizzjoni minn qabel li s-self li sar aktar qabel mill-Fond se jkun irristrutturat. Bir-ristrutturar se jkun possibbli li jinkisbu rati sostanzjalment aħjar milli jgawdu llum il-Fondi għall-Bini. Dan il-Fond se jkun b’saħħtu ħafna. Se jkollu kapital ta’ 26 biljun ISK u se jkollu aċċess għall-aħjar rati ta’ self.” (13)

2.2.3.2. Il-qafas istituzzjonali

Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar huwa istituzzjoni indipendenti tal-Istat soġġetta għal bord tad-diretturi separat fil-kompetenza amministrattiva tal-Ministeru tal-Affarijiet Soċjali, cf. l-Artikolu 4 tal-Att dwar id-Djar. Il-Fond ħa post l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar li kien hemm qabel. Skont l-Artikolu 7, il-Ministru għandu jaħtar il-ħames membri tal-bord tad-diretturi tal-Fond għal terminu ta’ erba’ snin. L-Artikolu 8 jipprevedi li l-bord jingaġġa direttur maniġerjali, li huwa responsabbli għall-operat tal-Fond, għall-ingaġġ tal-persunal, eċċ.

Kif kien spjegat fil-qosor aktar ‘il fuq, l-Att dwar id-Djar neħħa kemm il-Fond tal-Istat għall-Bini kif ukoll il-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema. Il-fondi kellhom jiġu amalgamati u aboliti mad-dħul fis-seħħ tal-Att. Mill-istess data, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar ħa f’idejh il-funzjonijiet, id-drittijiet, l-assi, ir-responsabbiltajiet u l-obbligi taż-żewġ fondi, cf. l-Artikolu 53 tal-Att. Id-drittijiet u l-privileġġi mogħtija lilhom mil-liġi applikaw għall-Fond għall-Finanzjament tad-Djar. Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar bl-istess mod ħa f’idejh id-drittijiet u d-dmirijiet kollha relatati maċ-ċertifikati tad-dejn li kienu proprjetà tal-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema u kellu jieħu posthom f’kull litigazzjoni kontrihom jew imwettqa f’isimhom.

Il-kompiti fdati bil-liġi f’idejn il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar huma elenkati fl-Artikolu 9 tal-Att dwar id-Djar u jinkludu:

“(1) Is-self u l-amministrazjoni tat-tranżazzjonijiet tal-bonds tad-djar f’konformità mad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Att.

(2) Is-self lill-muniċipalitajiet, il-kumpaniji u l-assoċjazzjonijiet għall-bini jew ix-xiri tad-djar residenzjali. […]”

Kif kien il-każ fir-rigward tal-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema fl-ambitu tal-Att preċedenti Nru 97/1993, anki l-Fond għall-Finanzjament tad-Djar huwa ffinanzjat minn 1) id-dħul mill-kapital tiegħu stess u 2) mill-ħruġ u l-bejgħ tal-bonds, cf. l-Artikolu 10 tal-Att dwar id-Djar. Madankollu, b’kuntrast, is-sistema stabbilita fl-Att Nru 97/1993 fir-rigward tal-finanzjament permezz ta’ kontribuzzjonijiet diretti mit-Teżor ma nżammitx fl-Att dwar id-Djar.

Skont l-Artikolu 11 tal-Att dwar id-Djar, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għandu jippreserva u jikseb dħul fuq il-flejjes li huwa nkarigat minnhom. Wara li tinkiseb l-approvazzjoni tal-Ministru tal-Affarijiet Soċjali, il-Fond jista’ jiddeċiedi li jikkommetti s-salvagwardja ta’ parti mill-assi tiegħu, jew tal-assi kollha, f’idejn ħaddieħor. Għandha tingħata attenzjoni biex il-Fond ikollu, f’kull ħin, fondi likwidi adegwati biex jonora l-obbligi tiegħu.

2.2.3.3. Il-kategoriji tas-self

2.2.3.3.1. It-tliet kategoriji tas-self

L-Artikolu 15 tal-Att dwar id-Djar stabbilixxa t-tliet kategoriji tas-self estiżi mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar (14). Il-kategoriji kienu:

— self ġenerali fl-ambitu tal-Kapitolu VI tal-Att għall-bini u x-xiri ta’ djar residenzjali;

— self addizzjonali lil individwi fl-ambitu tal-Kapitolu VII tal-Att għall-bini u x-xiri ta’ djar residenzjali;

— self lil muniċipalijiet, assoċjazzjonijiet u kumpaniji għal djar bil-kera fl-ambitu tal-Kapitolu VIII tal-Att għall-bini jew ix-xiri ta’ djar residenzjali għall-kiri.

Skont il-paragrafu 1 tal-Artikolu 16, il-Fond seta’ joħloq kategoriji ġodda ta’ self, suġġett għall-approvazzjoni tal-Ministru tal-Affarijiet Soċjali.

2.2.3.3.2. Self ġenerali

L-Att dwar id-Djar kompla s-sistema b’self ġenerali għad-djar li kienet iddaħħlet bis-sistema tal-bonds tad-djar fl-1989 u li kienet applikata wkoll fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993. L-Att il-ġdid ma daħħalx tibdil fir-rigward ta’ din il-kategorija ta’ self. Biex jamministra s-self ġenerali, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar kellu jopera Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar, kif kienet imħaddma qabel mill-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, li l-finanzi tagħha kellhom jinżammu separati minn attivitajiet oħra tal-operat tal-Fond, cf. l-Artikolu 17 tal-Att dwar id-Djar (15).

Id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kellha:

“(1) Toħroġ kategoriji ta’ bonds tad-djar li jistgħu jinbiegħu f’isem il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar suġġetti għat-termini u l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Att, jew bir-regolazzjoni.

(2) Tiskambja strumenti tad-dejn appoġġjati minn ipoteki u bonds tad-djar.

(3) Tippromwovi l-bejgħ tal-bonds tad-djar fis-suq. […]”

Il-bonds ipotekarji kellhom ikunu kkonnettjati b’indiċi u jkollhom l-istess termini ta’ self bħall-bonds tad-djar, skambjati mal-bonds ipotekarji, flimkien mal-marġni tal-imgħax, cf. l-Artikolu 19 tal-Att. Dan il-marġni seta’ jkun stabbilit biex ikopri l-ispejjeż tal-operat u t-telf stmat minn self pendenti tad-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar, cf. l-Artikolu 28 tal-Att. Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali kellu jiddetermina l-livell tal-marġni tal-imgħax wara li jkun kiseb proposta mill-Bord tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar.

Strumenti ipotekarji u bonds tad-djar jistgħu jkunu skambjati għal ammont li ma jaqbiżx is-70 % tal-valur stmat ta’ proprjetà, jekk is-sid kien qed jibni jew jixtri l-ewwel dar residenzjali tiegħu, imma l-65 % tal-valur fil-każijiet l-oħrajn kollha, cf. l-Artikolu 19 tal-Att; fi kliem ieħor tnaqqis mill-massimu ta’ qabel ta’ 75 % tal-prezz stmat stabbilit fl-Artikolu 27 imsemmi fuq tal-Att Nru 97/1993 ta’ qabel. Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali seta’ jiddeċiedi permezz ta’ Regolament l-għadd massimu ta’ strumenti ipotekarji mixtrija mid-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar għal kull proprjetà. Skont l-Artikolu 21 tal-Att, il-perjodu massimu tas-self tal-istrumenti ipotekarji mixtrija mid-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar kellu jkun 40 sena. Aktar regoli fir-rigward tal-bonds tad-djar kienu stabbiliti fir-Regolament Nru 7/1999 rigward id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar u t-tranżazzjonijiet bil-bonds tad-djar (um húsbréfadeild og húsbréfaviðskipti).

Fir-rigward tas-self lill-kuntrattutri tal-bini, ir-regoli f’dak ir-Regolament kienu jirriflettu dawk stabbiliti fil-Regolament 467/1991 ta’qabel, bl-istess isem, applikabbli fl-ambitu tal-Att preċedenti (16).

Kif wieħed jista’ jara minn dak li ntqal hawn fuq, is-sistema tal-iskambju tal-bonds tad-djar baqgħet l-istess wara d-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar. Id-Diviżjoni tal-Bonds tad-Djar tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar ingħata l-istess funzjonijiet li l-istess Diviżjoni kienet wettqet fl-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, cf. l-Artikolu 19 tal-Att 97/1993 u l-Artikolu 17 tal-Att dwar id-Djar, it-tnejn ikkwotati fuq. Dan huwa kkonfermat ukoll mill-kummenti għall-Kapitolu VI tal-abbozz li mbagħad sar l-Att dwar id-Djar, li l-kapitolu kien fih dispożizzjonijiet korrispondenti b’mod sostantiv bħall-Kapitolu IV tal-Att Nru 97/1993 (17).

2.2.3.3.3. Self addizzjonali

Bl-Att dwar id-Djar, mas-sistema tad-djar żdiedet kategorija ta’ self ġdida, imsejħa self addizzjonali, għal nies bi dħul baxx. Dak is-self seta’ jingħata b’żieda mas-self ġenerali u ħa post self soċjali differenti mogħti fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993 imma li sussegwentement kien irrevokat (18). F’konformità mal-Artikolu 30, wara talba minn kumitat tad-djar ta’ muniċipalità, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar seta’ jagħti self addizzjonali li seta’ jkopri l-25 % tal-valur stmat tal-appartament lil individwi li kellhom id-dritt għal self ġenerali għax-xiri ta’ appartament. Kif kien il-każ tas-self soċjali fl-ambitu tas-sistema preċedenti fl-Att Nru 97/1993 qabel it-twaqqif tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, is-self totali mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar (self ġenerali u self addizzjonali) qatt ma seta’ jaqbeż id-90 % tal-valur stmat tal-appartament.

Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali kellu jistabbilixxi regolament li jispjega aktar ir-rekwiżiti għall-għoti tas-self addizzjonali. Il-kriterji li ġejjin kellhom jitqiesu għall-għoti ta’ dak is-self: id-daqs tal-familja, l-assi, id-dħul, id-daqs tal-appartament u t-tip tad-dar. Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali ħareġ ir-Regolament Nru 783/1998 dwar is-Self Addizzjonali, li stabbilixxa b’aktar dettall il-kundizzjonijiet li l-applikanti kellhom jissodisfaw biex ikunu eliġibbli għal self addizzjonali. L-Artikoli 5 u 6 tar-Regolament jipprevedu li l-applikant ma setax jaqbeż ċerti limiti fir-rigward tad-dħul u l-assi biex jikkwalifika għal self addizzjonali (19). L-Artikolu 8 ddikjara li l-applikant kellu jissodisfa evalwazzjoni rigward il-ħila li jħallas. Fl-Artikolu 4 kien iddikjarat li l-muniċipalitajiet setgħu joħolqu aktar linji gwida biex jitqiesu mill-kumitati tad-djar. Dawn il-kwistjonijiet setgħu jinkludu s-sitwazzjonijiet attwali tad-djar; l-istat u t-tip tad-djar attwali u d-daqs u s-saħħa tal-familja (20). Għaldaqstant, il-kriterji ewlenin biex ikun iddeterminat jekk xi ħadd jikkwalifikax għal self “soċjali” baqgħu n-nuqqas ta’ assi u d-dħul baxx kif kien il-każ fl-ambitu tar-regoli li kienu fis-seħħ qabel id-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar.

Bil-kontra tar-regoli preċedenti fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993, l-Att dwar id-Djar ma kienx fih dispożizzjonijiet għal self għall-kiri-xiri ta’ djar soċjali. Barra minn hekk, l-Att dwar id-Djar ma kienx fih dispożizzjonijiet relatati mal-bejgħ ta’ appartamenti soċjali minħabba li dawk setgħu jinbiegħu fis-suq ġenerali suġġetti għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 32 tal-Att dwar id-Djar.

2.2.3.3.4. Appartamenti bil-kera

It-tielet kategorija ta’ self, self għal appartamenti bil-kera, hija rregolata mill-Kapitolu VIII tal-Att dwar id-Djar. Skont l-Artikolu 33, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar jista’ jestendi s-self għall-bini jew ix-xiri ta’ djar maħsuba għall-kiri, lill-muniċipalitajiet, l-assoċjazzjonijiet jew il-kumpaniji li għandhom l-objettiv li jibnu, jkunu s-sidien jew jimmaniġġjaw tali djar. Is-self jista’ jingħata sa 90 % tal-ispejjeż tal-bini jew tax-xiri imma ma jaqbiżx id-90 % tal-bażi tal-ispejjeż approvati mill-bord tal-Fond, cf. l-Artikolu 36 tal-Att. Skont l-Artikolu 37 tal-Att, id-dritt għal djar bil-kera għandu jiddependi fuq iċ-ċirkustanzi soċjali tal-applikant u fuq jekk id-dħul u l-assi tal-applikant humiex fil-limiti stabbiliti b’aktar dettall fir-Regolament maħruġ mill-Ministru tal-Affarijiet Soċjali.

Fil-kummenti ġenerali li jakkumpanjaw il-Kapitolu VIII tal-abbozz tal-Att dwar id-Djar, kien iddikjarat li fir-rigward ta’ dan it-tip ta’ self, ġeneralment se jkomplu japplikaw l-istess regoli fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993 ta’ qabel (21). Għaldaqstant, din il-kategorija ta’ self hija essenzjalment l-istess bħal ma kienet prevista qabel fir-regoli rigward il-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema. Is-self massimu għal din il-kategorija ta’ self kien 90 % tal-ispiża tal-bini jew tal-prezz tax-xiri, it-tnejn fl-ambitu tat-termini tal-Att dwar id-Djar u l-Att Nru 97/1993. Bl-istess mod, id-dritt għal dawn l-appartamenti bil-kera kien ibbażat fuq kriterji ta’ bżonn soċjali bħal ma huma n-nuqqas ta’ assi u dħul baxx.

2.2.3.4. Emendi magħmula fl-2004

2.2.3.4.1. Att Nru 57/2004

Fl-2004, daħlu fis-seħħ żewġ Atti li emendaw l-Att dwar id-Djar, l-Att Nru 57/2004 u l-Att Nru 120/2004. L-Att Nru 57/2004, li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2004, neħħa s-sistema ta’ skambju tal-bonds tad-djar. Minflok, is-self ġenerali previst mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar kien jitħallas fi flus. Fl-abbozz l-objettiv ewlieni tat-tibdiliet kien deskritt fit-termini li ġejjin:

“L-abbozz, li huwa sottomess hawnhekk, għandu l-għan li jiżgura li l-Iżlandiżi jkollhom self tad-djar aktar favorevoli permezz tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar b’finanzjament orħos fis-suq tas-self ġenerali. Dan l-objettiv għandu jinkiseb bir-riorganizzazzjoni tal-bonds maħruġa mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, li se sseddaq l-effiċjenza tal-finanzjament u se telimina n-nuqqasijiet ewlenin tal-ħruġ attwali[…].” (22)

Wara l-emendi l-Artikolu 19 tal-Att dwar id-Djar iddikjara:

“Self estiż mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għandu jitħallas fi flus. Qabel jitħallas is-self, min jissellef għandu joħroġ strument ipotekarju ta’ persuna li tissellef u jirreġistrah b’mod uffiċjali. Kull ipoteka ta’ perusna li tissellef għandha tkun indiċjata bil-prezz skont l-indiċi tal-preżżijiet tal-konsumatur, cf. l-Att dwar l-Indiċi tal-Prezzijiet tal-Konsumatur, u għandha tħallas imgħax kif previst fl-Artikolu 21.”

Is-subparagrafi 2 u 3 tal-Artikolu 10 tal-Att, li jikkonċernaw il-finanzjament tal-Fond, kienu emendati biex jikkorrisopondu mat-tneħħija tas-sistema tal-bonds tad-djar:

“Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għandu jiffinanzja l-kompiti, previsti minn dan l-Att, bil-mod li ġej:

(1) Permezz tad-dħul mill-kapital tal-Fond stess, jiġifieri l-pagamenti, l-imgħax u l-ħlasijiet abbażi tal-indiċjar tal-prezzijiet fuq is-self mogħti.

(2) Permezz tal-ħruġ u l-bejgħ ta’ bonds tal-HFF, u b’self kif jista’ jkun previst mill-Att dwar il-Baġit fi kwalunkwe żmien.

(3) Permezz ta’ tariffi fuq is-servizzi kif previsti fl-Artikolu 49.”

Għalkemm qabel it-tariffi fuq is-servizzi ma kinux elenkati fl-Artikolu 10 bħala mezz ta’ finanzjament, l-Artikolu 49 imsemmi kien parti mill-Att mad-dħul fis-seħħ tiegħu u ma kienx inbidel. Permezz tal-Artikolu 5 tal-Att Nru 57/2004, kienu żdiedu żewġ paragrafi ġodda, fl-Artikolu 11 tal-Att dwar id-Djar, fuq il-ġestjoni tal-assi u l-obbligazzjonijiet:

“Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għandu jżomm id-dħul u l-ħruġ tiegħu bbilanċjati, u għandu jagħmel pjanijiet bil-quddiem f’dan l-ambitu. Għal dan il-għan, il-Fond għandu jistabbilixxi sistema għall-ġestjoni tar-riskju. Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar jista’ jwettaq negozju bil-bonds ta’ finanzjament tiegħu stess u titoli finanzjarji oħra. Wara li jkun kiseb l-opinjoni tal-bord tal-Fond u tal-Awtorità ta’ Sorveljanza Finanzjarja, il-Ministru għandu, permezz ta’ Regolament, joħroġ dispożizzjonijiet rigward il-kriterji tar-riskju, il-ġestjoni tar-riskju, il-kontrolli interni u n-negozju tiegħu bit-titoli finanzjarji tal-Fond.”

Saru diversi emendi oħra permezz tal-Att Nru 57/2004. Dawn kienu l-aktar relatati ma’ kwistjonijiet, li jistgħu jissejħu tibdiliet tekniċi marbuta mat-tneħħija tas-sistema ta’ skambju tal-bonds, cf. l-Artikoli 9 sa 20 tal-Att li jemenda. Dan l-Att ma bidel xejn rigward is-sustanza tas-self ġenerali jew rigward min kien eliġibbli biex jirċevihom.

2.2.3.4.2. Att Nru 120/2004

Bl-Att Nru 120/2004, li daħal fis-seħħ fit-3 ta’ Diċembru 2004, il-limitu tas-self ġenerali tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar żdied għal 90 % tal-valur stmat tal-proprjetà mill-valur massimu preċedenti ta’ 70 %, u l-Ministru tal-Affarijiet Soċjali ngħata s-setgħa li jibdel dak l-ammont permezz ta’ regolament amministrattiv, cf. l-Artikolu 19 tal-Att dwar id-Djar. Barra minn hekk, bħala konsegwenza taż-żieda fil-limitu tas-self ġenerali, tneħħa l-Kapitolu VII tal-Att, dwar is-self addizzjonali. Fil-kummenti dwar l-Artikolu 4 tal-abbozz, li neħħa l-Kapitolu VII tal-Att dwar id-Djar dwar is-self addizzjonali, fost affarijiet oħra, ingħataw l-ispjegazzjonijiet li ġejjin:

“Jekk l-abbozz isir liġi, ix-xerrejja kollha tal-proprjetà se jkollhom il-possibiltà ta’ self ta’ 90 % u għaldaqstant il-ħtieġa għal self addizzjonali ma tibqax teżisti. Ir-rata ta’ imgħax tas-self addizzjonali kienet, fl-ewwel parti tal-2004, 5,3 % jew konsiderevolment ogħla mir-rata tas-self ġenerali wara l-emendi magħmula rigward il-ħruġ tal-bonds tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar li daħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2004. Minn Settembru, is-self addizzjonali kellu l-istess rata ta’ imgħax bħas-self ġenerali. Din il-bidla rriżultat f’termini sostanzjalment aħjar għal xerrejja bi ftit assi u bi dħul baxx. Għaldaqstant, fiċ-ċirkustanzi attwali m’hemm l-ebda raġuni biex tkun prevista kategorija ta’ self isseparata għal dak il-grupp.” (23)

Il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali għamel użu mill-kompetenza tiegħu mogħtija mill-Att imsemmi fuq. Il-limitu massimu tniżżel għal 80 % u reġa’ żdied għal 90 % imma mbagħad reġa’ tniżżel għal 80 % li huwa l-limitu attwali (24).

3. IL-BAŻI LEGALI FL-AMBITU TAD-DRITT TAL-ISLANDA GĦAL ELEMENTI TA’ GĦAJNUNA POTENZJALI MILL-ISTAT

Fid-deċiżjoni tagħha li tagħti bidu għal proċedura ta’ investigazzjoni formali, l-Awtorità identifikat il-ħames miżuri ta’ għajnuna potenzjali mill-istat li ġejjin:

— il-garanzija mill-istat

— l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul u fuq il-proprjetà

— appoġġ rigward l-imgħax

— l-ebda ħlas ta’ dividendi

— l-HFF mhuwiex suġġett għar-rekwiżiti rigward is-suffiċjenza tal-kapital u r-regoli rigward il-proporzjon minimu tal-likwidità

3.1. IL-GARANZIJA MILL-ISTAT

Il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar huwa istituzzjoni tal-Istat irregolata mid-dritt pubbliku, cf. l-Artikolu 4 tal-Att dwar id-Djar Nru 44/1998 u qabbel l-Artikolu 2 tal-Att preċedenti Nru 97/1993. Bħala tali, fl-ambitu tar-regoli ġenerali mhux miktubin tad-dritt pubbliku tal-Islanda applikabbli għall-istituzzjonijiet kolha tal-Istat, huwa jgawdi garanzija mill-Istat rigward l-obbligi kollha tiegħu.

L-imsemmi prinċipju mhux miktub tad-dritt tal-Islanda kien jeżisti qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE. Fil-kummenti ġenerali dwar l-abbozz li sar l-Att Nru 121/1997, dwar il-Garanziji mill-Istat (lög um ríkisábyrgðir) hemm mistqarr dan li ġej: “Dan hu bbażat fuq ir-regola inekwivoka tal-liġi Islandiża li l-Istat huwa responsabbli mill-obbligi tal-istituzzjonijiet u l-impriżi tiegħu, sakemm il-garanzija ma tkunx illimitata permezz ta’ dispożizzjoni ġuridika espliċita […] jew ir-responsabbiltà tal-Istat f’kumpanija b’responsabbiltà limitata hija limitata għall-kontribuzzjoni tal-kapital tal-ishma.” (25) Il-garanzija hija applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-Istat kollha, indipendentement minn meta twaqqfu, jew l-attivitajiet tagħhom, jew il-bidliet f’dawk l-attivitajiet. Għaldaqstant, din applikat ukoll għall-Aġenzija tal-Istat għad-Djar preċedenti u t-tliet korpi l-oħra li jwettqu ħidmiet ta’ finanzjament tad-djar qabel id-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar.

3.2. EŻENZJONI MIT-TAXXA FUQ ID-DĦUL U T-TAXXA FUQ IL-PROPRJETÀ

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità identifikat l-eżenzjoni li l-HFF igawdi mit-taxxa fuq id-dħul u fuq il-proprjetà bħala t-tieni miżura ta’ għajnuna potenzjali mill-Istat.

It-Teżor tal-Istat, l-istituzzjonijiet kollha tal-Istat u l-impriżi kollha tal-Istat li fuqhom l-Istat jerfa’ responsabbiltà mingħajr limitu, minn ħafna qabel ma daħal fis-seħħ il-Ftehim taż-ŻEE, kienu eżentati mit-taxxi fuq id-dħul u fuq il-proprjetà, cf. issal-paragrafu 1 tal-Artikolu 4 tal-Att dwar it-Taxxa fuq id-Dħul Nru 90/2003. Din l-eżenzjoni ġenerali mit-taxxa tapplika għall-Fond għall-Finanzjament tad-Djar minħabba li huwa istituzzjoni tal-Istat.

Il-bażi legali għall-eżenzjoni mit-taxxa fi żmien id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE kienet stabbilita fil-paragrafu 1 tal-Artikolu 4 tal-Att Nru 75/1981 dwar it-Taxxa fuq id-Dħul u l-Proprjetà. L-Att dwar it-Taxxa fuq id-Dħul attwali huwa verżjoni ikkonsolidata tal-Att Nru 75/1981 dwar it-Taxxa fuq id-Dħul u l-Proprjetà. Għaldaqstant, il-predeċessuri tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, kienu wkoll soġġetti għal din l-eżenzjoni mit-taxxa.

Fir-rigward tat-taxxa fuq il-proprjetà, din kienet tneħħiet, erga omnes, bl-Att Nru 129/2004 u kienet imposta għall-aħħar darba fuq l-assi fl-aħħar tas-sena 2005. Sal-adozzjoni tal-Att Nru 129/2004, il-paragrafu 1 tal-Artikolu 4 tal-Att Nru 90/2003 eżenta lill-istituzzjonijiet imsemmija fuq mill-ħlas tat-taxxa fuq il-proprjetà wkoll. Għaldaqstant, il-predeċessuri tal-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, kienu wkoll soġġetti għal din l-eżenzjoni mit-taxxa.

3.3. APPOĠĠ RIGWARD L-IMGĦAX

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità identifikat l-appoġġ rigward l-imgħax, li fil-fatt jikkorrispondi għal kontribuzzjonijiet baġitarji diretti lill-HFF biex ikopri l-obbligi li jirriżultaw minn self li jsir b’rati aktar baxxi minn tas-suq għall-bini tad-djar soċjali bil-kera, bħala t-tielet miżura ta’ għajnuna potenzjali mill-Istat.

Waħda mill-kategoriji tas-self tal-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema kienet is-self għal djar soċjali mikrija, cf. l-Artikolu 50 tal-Att Nru 97/1993, ikkwotat fuq. Il-Kapitolu VIII tal-Att dwar id-Djar jipprevedi r-regoli attwali rigward is-self għal appartamenti soċjali bil-kera, u kif isemma fuq, fil-maġġoranza tagħhom huma l-istess bħal dawk li kienu applikabbli qabel. Għaldaqstant, kemm l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar, permezz tal-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema, u l-HFF rispettivament, kienu ngħataw il-kompitu li jipprovdu din il-kategorija ta’ self.

Kif kien mistqarr fuq, wieħed mill-mezzi ta’ finanzjament għall-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema kienu l-kontribuzzjonijiet baġitarji diretti, cf. l-Artikolu 48 tal-Att Nru 97/1993. Dawk il-kontribuzzjonijiet kellhom ikopru parzjalment l-ispejjeż tal-operat tal-Fond, inklużi dawk relatati mal-appartamenti soċjali bil-kera. Ir-rata tal-imgħax għal din il-kategorija ta’ self kienet tkun deċiża annwalment mill-Gvern; cf. l-Artikolu 52 tal-Att.

Fir-rigward tas-sitwazzjoni wara d-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar, l-Artikolu IX proviżorju tal-Att dwar id-Djar, kif adottat fl-1998, ippreveda li, sal-aħħar tas-sena 2000, is-self għal appartamenti soċjali bil-kera se jkompli jingħata bl-istess rati li kienu applikabbli dak iż-żmien.

Fil-21 ta’ Awwissu, il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali u l-Ministru tal-Finanzi waslu għal ftehim speċjali li ppreveda rata ta’ imgħax issussidjata għal din il-kategorija ta’ self fir-rigward ta’ mhux aktar minn 400 appartament bil-kera kull sena (26). Fis-26 ta’ Settembru 2005, il-Ministri qablu dwar ftehim ġdid, li aġġusta l-kontribuzzjoni lill-HFF minħabba t-tnaqqis fir-rati tal-imgħax u ż-żieda fil-kontribuzzjoni massima għal kull appartament. Skont dawk il-ftehimiet l-HFF kellu jirċievi kontribuzzjoni baġitarja għat-telf li ġarrab irrelatat ma’ din il-kategorija ta’ self sal-limitu previst fil-ftehimiet.

3.4. L-EBDA ĦLAS TA’ DIVIDENDI

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità identifikat bħala r-raba’ miżura ta’ għajnuna potenzjali mill-Istat il-fatt li l-HFF mhux meħtieġ iħallas dividendi lill-Istat. Dan jirriżulta mill-prinċipji ġenerali tad-dritt pubbliku tal-Islanda, li ma jirrikjedux lill-istituzzjonijiet tal-Istat, organizzati tali bħall-HFF, li jħallsu dividendi (27). Bħala tali, dan il-prinċipju kien jeżisti qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE u għaldaqstant il-qagħda ġuridika għall-predeċessuri tal-HFF kienet l-istess.

Dan il-prinċipju ġenerali huwa, fost affarijiet oħra, riflessjoni tal-fatt li l-objettiv ta’ dawn l-istituzzjonijiet mhuwiex li jagħmlu l-qligħ imma li jipprovdu servizzi li l-Parlament ikun iddeċieda li għandhom jitwettqu mill-Istat. Fl-ambitu tad-dritt pubbliku tal-Islanda, istituzzjoni tal-Istat teħtieġ bażi ġuridika biex timponi tariffi fuq is-servizzi tagħha u t-tariffi ma jistgħux jaqbżu l-ispiża tal-forniment tagħhom (28). Meta istituzzjoni tal-Istat tkun permessa bil-liġi biex timponi tariffi ogħla mill-ispejjeż jew, bħal pereżempju fil-każ tal-HFF, biex jaqla’ dħul fuq il-fondi li jżomm, cf. l-Artikolu 11 tal-Att dwar id-Djar, bażi ġuridika separata hija meħtieġa għall-istituzzjoni biex tħallas dividendi lill-Istat tal-Islanda.

Din l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Islanda hija kkonfermata fl-ittra tal-15 ta’ April 2008 mingħand il-Gvern Islandiż fejn jingħad dan li ġej: “F’konformità mal-Att dwar ir-Rapporti Finanzjarji tal-Gvern, Nru 88/1997, il-prattika ġenerali hija li l-entitajiet pubbliċi huma meħtieġa li jiġġeneraw qligħ biss jekk ikunu obbligati jagħmlu dan bil-liġi. Barra minn hekk, bażi ġuridika hija meħtieġa jekk entità pubblika hija meħtieġa li tħallas id-dividendi. Jekk entità pubblika tiġġenera l-qligħ hija għandha tħallas sehem normali mill-qligħ bħala dividendi lit-Teżor, kif stabbilit fl-Artikolu 42 tal-Att Nru 88/1997. L-entitajiet pubbliċi li jħallsu d-dividendi, bħal Landsvirkjun, pereżempju, għandhom obbligu ġuridiku speċjali biex jagħmlu dan. Tista’ ssir referenza għall-Artikolu 4 tal-Att Nru 42/1983 dwar Landsvirkjun. Għaldaqstant mhemmx dispożizzjoni ġuridika ġenerali li tirrikjedi lill-entitajiet pubbliċi li jħallsu d-dividendi.”

La l-Att dwar id-Djar u lanqas l-Att Nru 97/1993 ma kien fihom dispożizzjonijiet ġuridiċi li jeħtieġu lill-HFF jew lill-predeċessuri tiegħu li jħallsu d-dividendi. Għaldaqstant, f’dan l-ambitu l-HFF minn dejjem kien irregolat mill-prinċipju ġenerali tad-dritt pubbliku tal-Islanda, imsemmi fuq.

3.5. L-HFF MHUWIEX SUĠĠETT GĦAR-REKWIŻITI RIGWARD IS-SUFFIĊJENZA TAL-KAPITAL U R-REGOLI RIGWARD IL-PROPORZJON MINIMU TAL-LIKWIDITÀ

L-Att imsemmi fil-punt 14 tal-Kapitolu II tal-Anness IX tal-Ftehim taż-ŻEE (Id-Direttiva 2000/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Marzu 2000 rigward il-bidu u l-eżerċizzju tan-negozju tal-istituzzjonijiet tal-kreditu, kif emendata, minn hawn ‘il quddiem imsejħa “id-Direttiva dwar il-Banek”), (29) jistipula r-rekwiżiti għas-suffiċjenza tal-kapital u r-regoli rigward il-proporzjon minimu tal-likwidità applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-kreditu fl-Istati Membri tal-UE u l-EFTA. L-Artikolu 2(3) tad-Direttiva fih katalgu ta’ istituzzjonijiet li huma eżentati mill-appliKażzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-Banek. Fid-deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE din il-lista tkabbret, fost affarijiet oħra, billi żdied il-“Byggingarsjóðir ríkisins” tal-Islanda (litteralment tradotta f’“Fondi tal-Istat għall-Bini” (30). Dan it-terminu kien ikopri l-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema, li, kif kien deskritt fuq, kienu ġew amalgamati u waqgħu f’idejn l-HFF, cf. l-Artikolu 53 tal-Att dwar id-Djar. Għaldaqstant, l-Artikolu 116 tal-Att Nru 161/2002, dwar l-Istituzzjonijiet Finanzjarji (lög um fjármálafyrirtæki) jeżenta lill-HFF mill-appliKażzjoni tal-Att, li hija waħda mill-miżuri li jimplimentaw id-Direttiva fil-liġi tal-Islanda.

4. KUMMENTI MINGĦAND L-AWTORITAJIET ISLANDIŻI

Fl-ittri tiegħu tal-20 ta’ Novembru 2006 u tal-15 ta’ April 2008, il-Gvern Islandiż sostna li s-sistema tal-HFF kellha titqies bħala għajnuna eżistenti. L-ewwel nett, l-aspetti prinċipali tas-sistema kienu jeżistu qabel d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE u ma nbidlux bl-adozzjoni tal-Att dwar id-Djar. Il-bidliet li saru fis-sistema tad-djar, dak iż-żmien, kienu esklużivament immirati lejn is-sistema tad-djar soċjali u ma kinux sostantivi. It-tieni nett, l-elementi ta’ għajnuna mill-Istat identifikati fid-deċiżjoni tal-ftuħ tal-Awtorità kienu miżuri ġenerali li baqgħu l-istess bid-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar. Għaldaqstant, pereżempju, il-garanzija impliċita tal-istat baqgħet l-istess kemm qabel kif ukoll wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE. F’dan l-ambitu, il-Gvern Islandiż argumenta li jsegwi mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea fil-Każ Namur-Les Assurances du Crédit li tibdil leġiżlattiv sostantiv biss ikun kapaċi jbiddel il-klassifiKażzjoni tal-għajnuna (31). It-tielet nett, ma saret l-ebda bidla fl-1999 bid-dħul tal-Att dwar id-Djar li setgħet tbiddel l-evalwazzjoni tal-konformità tas-sistema mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Ir-raba’, u b’mod alternattiv, it-tibdil li sar fis-sistema tad-djar soċjali li huwa relatat, pereżempju, mas-self imsejjaħ addizzjonali jista’ jinfired mis-sistema tas-self ġenerali.

5. KUMMENTI MINN PARTIJIET TERZI

L-SFF sostniet li t-tibdil li seħħ bl-Att dwar id-Djar jikkawża lis-sistema li tkun ikklassifikata bħala għajnuna ġdida minħabba li dan it-tibdil jimplika li s-sistema tad-djar ma baqgħetx fis-seħħ sa llum mingħajr tibdil sostanzjali. Fl-ittra tagħha tal-31 ta’ Jannar 2007 s-SFF irreferiet, fost affarijiet oħra, għal:

— L-eżistenza ta’ Att ġdid, jiġifieri li l-Att dwar id-Djar kien ħa post l-Att dwar l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar.

— Il-ħolqien ta’ entità ġuridika ġdida, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar li ħa post il-Bord tal-Istat għad-Djar/l-Aġenzija tal-Istat għad-Djar u li ħa f’idejh l-assi u l-obbligi tal-Fond tal-Istat għall-Bini u l-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema.

— L-introduzzjoni ta’ strumenti ta’ self ġodda, b’self fi flus minflok il-bonds tad-djar u inqas għajnuna soċjali fil-qasam tad-djar, il-bidla fil-livell massimu tal-finanzjament tax-xiri, it-tneħħija tar-restrizzjonijiet fuq il-bejgħ ta’ djar soċjali okkupati minn sidhom, t-tneħħija tad-dritt ta’ prijorità u tibdil rigward in-natura tal-entitajiet eliġibbli għas-self.

— Il-bidla fs-sorsi tal-finanzjament: Fl-ambitu tal-Att dwar id-Djar, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, mhux bħall-predeċessuri tiegħu, ma jirċivix kontribuzzjonijiet diretti mill-istat.

Fl-ittra tagħha tat-28 ta’ Marzu 2008, l-SFF argumentat li t-test ġuridiku rilevanti għandu jikkonsisti f’evalwazzjoni komprensiva tas-sistema tal-HFF minflok analiżi individwali tal-miżuri ta’ għajnuna potenzjali identifikati. Fl-opinjoni tas-SFF, il-komponenti individwali tas-sistema tant huma minsuġa flimkien li tkun tfisser firda artifiċjali mhux iġġustifikata jekk jinfirdu minn xulxin fl-evalwazzjoni rigward jekk il-miżuri għandhomx il-karattru ta’ miżuri ġodda jew miżuru eżistenti. Tali mudell, fl-opinjoni tas-SFF, ma jkunx konformi mal-prattika tal-Kummissjoni Ewropea f’każijiet simili. Fl-aħħar nett, l-SFF tistieden lill-Awtorità biex tqis l-iżvilupp fattwali rigward l-ammont ta’ self mogħti mill-HFF u s-sehem tas-suq tiegħu mqabbla ma’ dik tal-banek privati.

II. EVALWAZZJONI

1. L-HFF MINĦABBA LI MHUWIEX SUĠĠETT GĦAL REKWIŻITI RIGWARD IS-SUFFIĊJENZA TAL-KAPITAL U L-PROPORZJON MINIMU TAL-LIKWIDITÀ, MHUWIEX GĦAJNUNA MILL-ISTAT

L-Awtorità qieset li jkun utli li tibda l-evalwazzjoni tagħha bil-mistoqsija rigward jekk il-fatt li l-HFF mhuwiex suġġett għal rekwiżiti rigward is-suffiċjenza tal-kapital u l-proporzjon minimu tal-likwidità jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat.

Kif kien indikat diġà, id-Direttiva dwar il-Banek tistipula r-rekwiżiti rigward is-suffiċjenza tal-kapital u r-regoli għal proporzjon minimu tal-likwidità applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-kreditu fiż-ŻEE. Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità kellha l-opinjoni preliminari li l-eżenzjoni tal-HFF mid-Direttiva dwar il-Banek ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Madankollu, hija kkonstatat li l-mistoqsija nisslet tali dubji li kellha tqis li tevalwa l-mistoqsija permezz ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali. Din l-evalwazzjoni wasslet lill-Awtorità biex tikkonferma l-fehma preliminari tagħha minħabba r-raġunijiet li ġejjin:

L-ewwel nett, kif kien indikat ukoll fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-HFF ma jikkostitwixxix istituzzjoni tal-kreditu koperta mid-Direttiva dwar il-Banek minħabba li m’għandux permess biex jirċievi depożiti jew fondi oħra li jitħallsu lura mill-pubbliku.

It-tieni nett, l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva dwar il-Banek fih katalgu ta’ istituzzjonijiet li huma eżentati mill-appliKażzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva. Id-deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE inkludiet il-“Byggingarsjóðir ríkisins” f’dik il-lista. Dak it-terminu tradizzjonalment kien jintuża għall-fondi li issa ttieħdu f’idejn l-HFF. Għaldaqstant indipendentement minn jekk dik id-dispożizzjoni hijiex kostituttiva jew sempliċiment tistqarr mill-ġdid dak li jsegwi diġà mir-regoli normali tad-Direttiva, hija d-Direttiva dwar il-Banek kif adattata għaż-ŻEE nnifisha li teżenta lill-HFF mill-ambitu tagħha u r-rekwiżiti dwar is-suffiċjenza tal-kapital u l-proporzjon minimu tal-likwidità stabbiliti fiha. Anki meta wieħed jassumi li eżenzjoni mid-Direttiva tinvolvi li l-HFF jingħata vantaġġ, il-miżura ma tkunx attribwibbli lill-Istat Islandiż, imma lill-Kumitat Konġunt taż-ŻEE, u għaldaqstant ma tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat (32).

It-tielet nett, anki jekk l-HFF kien kopert mid-Direttiva dwar il-Banek, eżenzjoni ma kinitx tkun tinvolvi trasferiment tar-riżorsi tal-Istat, minħabba li l-Istat mhux se jirrinunzja d-dħul f’tali sitwazzjoni.

2. KUNSIDERAZZJONIJIET KONĠUNTI LI JAPPARTJENU GĦALL-GARANZIJA TAL-ISTAT, L-APPOĠĠ RIGWARD L-IMGĦAX, L-EŻENZJONI MIT-TAXXA TAD-DĦUL U TAL-PROPRJETÀ, U NUQQAS TA’ ĦLAS TA’ DIVIDENDI

2.1. IL-PROĊEDURI DIFFERENTI GĦAL GĦAJNUNA ĠDIDA U GĦAJNUNA EŻISTENTI

Il-proċedura rigward għajnuna ġdida hija stabbilita fl-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 SCA (li jikkorrispondi għall-Artikolu 88(3) KE). Jekk l-Awtorità għandha dubju dwar il-konformità ta’ tali miżura ta’ għajnuna, hija għandha tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 1(2) tal-Parti I tal-Protokoll 3 SCA (li jikkorrispondi għall-Artikolu 88(2) KE) u fl-Artikolu 4(4) tas-Sezzjoni II tal-Parti II tal-Protokoll 3 SCA.

Il-proċedura rigward għajnuna eżistenti hija differenti minn dik li tappartjeni għal għajnuna ġdida u hija stabbilita fl-Artikolu 1(1) tal-Parti I tal-Protokoll 3 SCA. Skont dik id-dispożizzjoni, l-Awtorità għandha, f’kooperazzjoni mal-Istati tal-EFTA, tirrevedi b’mod kostanti s-sistemi kollha ta’ għajnuna li jeżistu f’dawk l-Istati. Hija għandha tipproponi lil dawn tal-aħħar kwalunkwe miżuri adattati meħtieġa mill-iżvilupp progressiv jew mit-tħaddim tal-Ftehim taż-ŻEE.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea:

“[…] meta l-Kummissjoni teżamina l-miżuri ta’ għajnuna fl-ambitu tal-Artikolu 87 KE biex tiddetermina jekk humiex konformi mas-suq komuni, hija meħtieġa tibda l-proċedura fl-ambitu tal-Artikolu 88(2) KE meta, wara l-analiżi preliminari, ma tkunx kapaċi tegħleb id-diffikultajiet kollha involuti fid-determinazzjoni dwar jekk dawk il-miżuri humiex konformi mas-suq komuni […] Naturalment l-istess prinċipji jridu japplikaw meta l-Kummissjoni jkollha wkoll dubji rigward il-klassifikazzjoni attwali bħala għajnuna, skont it-tifsira tal-Artikolu 87(1) KE, rigward il-miżura eżaminata. Għaldaqstant il-Kummissjoni ma tistax tkun ikkritikata talli tkun bdiet il-proċedura anki meta, fid-deċiżjoni adottata għal dak il-għan, hija tesprimi dubji rigward l-istatus bħala għajnuna, skont it-tifsira tal-Artikolu 87(1) KE, tal-miżuri koperti minnha. […]il-Kummissjoni trid twettaq analiżi adegwata... fuq il-bażi tat-tagħrif diġà kkomunikat lilha sa dak l-istadju mill-Istat Membru, anki jekk ir-riżultat tal-analiżi jkun klassifikazzjoni mhux definittiva tal-miżuri analizzati. […] Jekk dak it-tagħrif jagħtiha l-kapaċità, għall-finijiet tal-evalwazzjoni proviżorja, biex tkun tal-fehma li l-miżuri eżaminati probabbilment fil-fatt jikkostitwixxu għajnuna li diġà teżisti, il-Kummissjoni mbagħad trid tittrattahom skont il-qafas proċedurali previst fl-Artikolu 88(1) u (2) KE. Min-naħa l-oħra, jekk it-tagħrif ipprovdut mill-Istat Membru mhuwiex tali li jiġġustifika dik il-konklużjoni proviżorja jew jekk l-Istat Membru ma jipprovdi l-ebda tagħrif rigward il-kwistjoni, il-Kummissjoni trid tittratta dawk il-miżuri skont il-qafas proċedurali previst fl-Artikolu 88(3) u (2).” (33)

Fi kliem ieħor, kwalunkwe evalwazzjoni magħmula permezz ta’ deċiżjoni ta’ ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali rigward jekk miżura ta’ għajnuna potenzjali tikkostitwixxix għajnuna ġdida jew għajnuna eżistenti hija neċessarjament ta’ natura preliminari biss. Għaldaqstant mill-każistika jsegwi li anki jekk l-Awtorità, b’deċiżjoni ta’ ftuħ, inizjalment tkun tal-fehma li l-miżura msemmija tikkostitwixxi għajnuna ġdida, hija xorta tista’, fid-deċiżjoni li tikkonkludi dik il-proċedura, tqis li dik il-miżura fil-fatt tikkostitwixxi għajnuna eżistenti jew li lanqas biss hija għajnuna. Meta tkun involuta għajnuna eżistenti, l-Awtorità trid issegwi l-proċedura għal għajnuna eżistenti (34). Għaldaqstant, f’tali każ l-Awtorità tkun trid tagħlaq il-proċedura ta’ investigazzjoni formali u tiftaħ il-proċedura differenti għal għajnuna eżistenti stabbilita fl-Artikoli 17 sa 19 tal-Parti II tal-Protokoll 3 SCA (35). Fl-ambitu ta’ din il-proċedura tal-aħħar, u fl-ambitu tagħha biss, l-Awtorità trid tevalwa jekk miżura ta’ għajnuna eżistenti hijiex konformi mat-tħaddim tal-Ftehim taż-ŻEE.

It-tagħrif ippreżentat lill-Awtorità meta ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali kien “mhux tali li jiġġustifika” l-konklużjoni proviżorja li l-għajnuna hija eżistenti u l-Awtorità għaldaqstant ittrattat dawn il-miżuri fil-qafas tar-regoli li jappartjenu għal għajnuna ġdida. Madankollu, minħabba li din il-fehma inizjali kienet ikkontestata mill-Gvern Islandiż, l-Awtorità f’dan li ġej se tevalwa l-mistoqsija mill-ġdid minħabba l-materjal ippreżenatat issa mill-Gvern u mill-SFF.

Kif diġà ġie indikat, l-Awtorità se tikkonkludi rigward l-eżistenza u l-konformità tal-miżuri ta’ għajnuna ġdida fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali. B’kuntrast, jekk l-istrumenti msemmija ma jikkostitwixxux għajnuna ġdida, l-Awtorità ma tistax fl-ambitu tal-proċedura attwali tagħmel evalwazzjoni vinkolanti rigward jekk, minflok, jikkostitwixxux għajnuna eżistenti fl-ambitu tal-Artikolu 61(1) ŻEE. Lanqas tistal-Awtorità tagħmel evalwazzjoni vinkolanti rigward jekk tali miżuri ta’ għajnuna eżistenti jkunux konformi mal-Ftehim. Għaldaqstant, qabel tikkonkludi rigward il-mistoqsija ta’ miżuri ġodda jew eżistenti, l-Awtorità trid f’dan li ġej tibbaża lilha nnifisha fuq l-ipoteżi li l-miżuri li ġejjin huma għajnuna mill-istat: il-garanzija tal-istat, l-eżenzjoni mit-taxxa, l-appoġġ rigward l-imgħax, u l-eżenzjoni mill-ħlas ta’ dividendi.

2.2. IT-TEST ĠURIDIKU

L-Artikolu 4 tad-deċiżjoni tal-Awtorità 195/04/COL jipprevedi li bidla f’għajnuna eżistenti hija kwalunkwe tibdil, barra minn modifiki purament ta’ natura formali jew amministrattiva, li ma tistax taffettwa l-evalwazzjoni rigward il-konformità tal-miżura tal-għajnuna mas-suq komuni. Barra minn hekk, fir-rigward tal-evalwazzjoni ġuridika dwar jekk għajnuna hijiex ġdida jew eżistenti, il-Qorti tal-Ġustizzja stqarret f’Namur-Les Assurances, li:

“[…] għajnuna ġdida li tfiġġ jew it-tibdil f’għajnuna eżistenti ma jistgħux ikunu evalwati skont l-iskala tal-għajnuna jew, b’mod partikolari, l-ammont tagħha f’termini finanzjarji fi kwalunkwe ħin fil-ħajja tal-impriża jekk l-għajnuna hija fornuta fl-ambitu ta’ dispożizzjonijiet statutorji li kienu jeżistu qabel u li baqgħu ma nbidlux. Jekk għajnuna tistax tkun ikklassifikata bħala għajnuna ġdida jew bħala bidla f’għajnuna eżistenti trid tkun iddeterminata permezz ta’ referenza għad-dispożizzjonijiet li jippreveduha”. Id-deċiżjoni li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Frar 1989 m’emendatx il-leġiżlazzjoni li tat lill-OND il-vantaġġi li kienet tgawdi, kemm rigward in-natura ta’ dawk il-vantaġġi kif ukoll rigward l-attivitajiet tal-istabbiliment pubbliku li kienu japplikaw għalihom, minħabba li l-Liġi tal-31 ta’ Awwissu 1939 stabbiliet għan ġenerali ħafna għal dak l-istabbiliment li jnaqqas ir-riskji tal-forniment tal-kreditu għall-esportazzjoni. Għaldaqstant ma taffettwax l-arranġamenti tal-għajnuna stabbiliti minn dik il-leġiżlazzjoni. (36)

Il-Qorti kompliet biex ikkonkludiet li estensjoni fattwali tal-attivitajiet tal-impriża mhijiex biżżejjed biex tbiddel il-klassifiKażzjoni ta’ miżura ta’ għajnuna:

“Li jkollha fehma kuntrarja effettivament ikun ifisser li tirrikjedi lill-Istat Membru kkonċernat biex jinnotifika lill-Kummissjoni u jissottometti għall-analiżi preventiva tagħha mhux biss l-għajnuna ġdida jew it-tibdil fl-għajnuna proprjament imsejħa hekk mogħtija lil impriża li tkun qed tirċievi għajnuna eżistenti imma wkoll il-miżuri kollha li jaffettwaw il-ħidma tal-impriża u li jista’ jkollhom impatt fuq it-tħaddim tas-suq komuni, fuq il-kompetizzjoni jew sempliċiment fuq l-ammont attwali, f’perjodu speċifiku, ta’ għajnuna li tkun disponibbli fil-prinċipju imma li neċessarjament tvarja fl-ammont skont id-dħul tal-impriża. Fl-aħħar nett, fil-każ ta’ impriża pubblika bħall-OND, kull operazzjoni ta’ asigurazzjoni ġdida li, skont it-tagħrif li ngħata fis-seduta mill-Gvern Belgjan, trid tkun sottomessa lill-awtoritajiet ta’ sorveljanza, u tista’ għaldaqstant titqies bħala miżura li għaliha tapplika l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat. Tali interpretazzjoni, li ma tikkorrispondix la mal-ittra u lanqas mal-ispirtu tal-Artikolu 93(3), u lanqas mad-diviżjoni tar-responsabbiltà bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri li tipprevedi għaliha, tnissel inċertezza ġuridika għall-impriżi u l-Istati Memebri, li b’hekk ikunu obbligati jinnotifikaw bil-quddiem miżuri li jkunu differenti ħafna, li mbagħad ma jkunux jistgħu jidħlu fis-seħħ minkejja d-dubji rigward jistgħux ikunu kklassifikati bħala għajnuna ġdida. […]” (37)

Fil-Każ Il-Gvern ta' Ġibiltà vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim'Istanza kkonstatat li

“huwa biss fejn it-tibdil [fid-dritt nazzjonali] jaffettwa s-sustanza attwali tal-iskema oriġinali li din tal-aħħar hija ttrasformata fi skema ta’ għajnuna ġdida. M’hemmx dubju dwar tali alterazzjoni sostantiva fejn l-element il-ġdid b’mod ċar jista’ jinfired mill-iskema inizjali.” (38)

Fl-evalwazzjoni rigward jekk bidla f’miżura ta’ għajnuna għandhiex l-effett li tibdel l-għajnuna eżistenti f’għajnuna ġdida, il-Kummissjoni eżaminat jekk il-bidla hijiex sostantiva fin-natura tagħha (39). F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni qieset in-natura tal-vantaġġ, l-għan segwit bil-vantaġġ, il-bażi li fuqha jinħoloq il-vantaġġ, il-persuni u l-korpi affettwati minnu u s-sorsi rilevanti tal-finanzjament. B’kuntrast, il-Kummissjoni ma qisitx it-tibdil ġuridiku, li mhuwiex parti mill-miżura ta’ għajnuna msemmija.

Fir-relazzjoni ma’ miżuri ta’ għajnuna individwali, bħat-tariffi tal-liċenzji għal xandar pubbliku, dan il-mudell wassal lill-Kummissjoni biex teżamina l-kundizzjonijiet li bihom it-tariffa rilevanti tkun qed tintuża, minħabba li dawn il-kundizzjonijiet jiffurmaw parti integrali mill-miżura ta’ għajnuna kkonċernata (40).

Meta l-miżura ta’ għajnuna kkonċernata kienet tikkonsisti fi skema ta’ għajnuna mhux mogħtija għal xi ħidma partikolari, bħal pereżempju l-impriżi pubbliċi li jibbenefikaw minn garanzija tal-istat sempliċiment għax l-impriża hija organizzata bħala parti mill-Istat, il-Kummissjoni ffukat fuq jekk il-miżura ta’ għajnuna nnifisha (l-iskema tikkonsisti f’garanzija tal-Istat għat-tali impriżi kollha) kinitx suġġetta għal tibdiliet sostantivi. Bħal f’din is-sitwazzjoni tal-aħħar, ir-regoli li jappartjenu għal kull min jibbenefika mill-għajnuna ma jiffurmawx parti mill-miżura ta’ għajnuna, il-Kummissjoni ma qisitx ir-regoli speċifiċi li jirregolaw l-attivitajiet ta’ kull waħda mill-benefiċjarji. Fi kliem ieħor, il-Kummissjoni ma kkonstatatx li t-tibdil fir-regoli li jappartjenu għal benefiċjarji individwali jista’ jkollhom l-effett li jibdlu l-iskema ta’ għajnuna f’għajnuna ġdida, kemm fl-ambitu tal-iskema bħala tali jew sempliċiment għall-impriża partikolari suġġetta għat-tibdiliet leġiżlattivi (41). Tabilħaqq, biex tagħmel hekk kien jimplika li miżura li għandha l-karattru ta’ skema tikkonverti minn għajnuna eżistenti għal għajnuna ġdida fir-relazzjoni ma’ uħud mill-benefiċjarji, imma mhux fir-relazzjoni ma’ oħrajn unikament għaliex ir-regoli li jappartjenu għal tal-ewwel, imma mhux għal tal-aħħar, kienu nbidlu. Tali riżultat ma jkunx konformi mal-fatt li l-miżura kienet tikkonsisti f’miżura unika.

Għaldaqstant, qabel tqis liema bidliet leġiżlattivi huma rilevanti għall-evalwazzjoni ta’ jekk miżura ta’ għajnuna hijiex ġdida jew kinitx teżisti diġà, l-ewwel trid tiddetermina jekk ir-regoli li jappartjenu għal reċipjent wieħed, jew aktar, tal-għajnuna jiffurmawx parti mill-miżura ta’ għajnuna jew le. Barra minn hekk, meta l-impriża kkonċernata tirċievi għajnuna minn diversi miżuri li jkollhom għanijiet u bażi ġuridika differenti, adottati fi żminijiet differenti, u wħud ikunu individwali waqt li wħud ikollhom il-karattru ta’ skemi, il-miżuri ta’ għajnuna differenti għandhom ikunu evalwati waħda waħda u mhux amalgamati flimkien f’evalwazzjoni ġenerali waħda, sempliċiment għax il-miżuri kompletament jew parzjalment ikollhom l-istess benefiċjarju (42).

2.3. KLASSIFIKAZZJONI TAL-MIŻURI TA’ GĦAJNUNA DIFFERENTI BĦALA GĦAJNUNA ĠDIDA JEW GĦAJNUNA LI DIĠÀ TEŻISTI

2.3.1. Il-garanzija tal-Istat

Il-garanzija tal-Istat fuq l-istituzzjonijiet tal-Istat kollha rigward l-obbligi tagħhom kollha ssegwi minn regoli ġenerali mhux miktubin tad-dritt pubbliku tal-Islanda li kienu jeżistu qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE. Il-garanzija hija applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-Istat kollha, indipendentement minn meta twaqqfu, jew l-attivitajiet tagħhom, jew il-bidliet f’dawk l-attivitajiet. Din il-miżura ta’ għajnuna potenzjali trid titqies bħala skema li tidħol fid-definizzjoni tal-Artikolu 1 (d) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti. Għal darb’oħra, bl-ipoteżi li hija għajnuna, l-iskema trid, mill-bidu nett, titqies bħala għajnuna li kienet diġà teżisti għax kienet teżisti qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE, cf. l-Artikolu 1 (b) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti.

Wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE, ma kien hemm l-ebda tibdil sostantiv, jew anki mhux sostantiv, fil-firxa u l-funzjoni tal-garanzija bħala tali. L-Att Nru 121/1997 dwar il-Garanziji tal-Istat, bl-emendi sussegwenti, introduċa primjum minuri fuq il-garanzija bir-rata ta’ 0.00625 % kull tliet xhur (0.00375 % kull tliet xhur fuq impenji domestiċi sal-2001). Madankollu, dan il-primjum inaqqas biss l-għajnuna li ssegwi mill-iskema oriġinali ta’ garanzija tal-Istat li kienet teżisti qabel il-Ftehim taż-ŻEE. Għaldaqstant l-iskema oriġinali ma tistax, indipendentement minn kwalunkwe vantaġġ marbut magħha, tkun ikklassifikata bħala għajnuna ġdida (43).

Barra minn hekk, l-ebda waħda mill-bidliet fl-operat tal-HFF deskritti fuq fis-Sezzjoni I.2 ma implikaw tali tibdil. In-natura tal-vantaġġ kienet preċiżament l-istess u hekk ukoll kienet il-bażi ġuridika għall-għajnuna. Lanqas l-għan ta’ din il-miżura mhux individwali, li tmur ħafna lil hinn mill-partikularitajiet tas-sistema tas-self għad-djar u tapplika b’mod ġenerali għall-istituzzjonijiet tal-Istat kollha, ma nbidel bħala konsegwenza tal-bidliet fis-sistema tas-self għad-djar ikkawżati mill-Att dwar id-Djar (44). Fi kliem ieħor, dawk il-bidliet leġiżlattivi mhux biss setgħu jinfirdu minn din il-miżura ta’ għajnuna potenzjali, imma kienu għal kollox mingħajr rabta magħha. Għaldaqstant, l-iskema ta’ garanzija ma tistax tikkostitwixxi miżura ta’ għajnuna ġdida li tista’ tkun evalwata fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali attwali.

2.3.2. Eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul u t-taxxa fuq il-proprjetà

It-Teżor tal-Istat, l-istituzzjonijiet tal-Istat kollha u l-impriżi tal-Istat kollha li għalihom l-Istat jerfa’ responsabbiltà mingħajr limitu, ħafna qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE, kienu eżentati mit-taxxi fuq id-dħul u fuq il-proprjetà.

L-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul, illum, hija prevista mill-paragrafu 1 tal-Artikolu 4 tal-Att dwar it-Taxxa fuq id-Dħul Nru 90/2003 li huwa verżjoni kkonsolidata tal-Att Nru 75/1981 dwar it-Taxxa fuq id-Dħul u l-Proprjetà. Bl-ipoteżi li l-eżenzjoni mit-taxxa tikkostitwixxi għajnuna, din trid mill-ewwel titqies bħala skema ġenerali li tidħol fid-definizzjoni tal-Artikolu 1 (d) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti. Wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE, ma kien hemm l-ebda tibdil sostantiv, jew anki mhux sostantiv, fil-firxa, il-finanzjament jew il-funzjoni ta’ din l- iskema. F’dawn id-dispożizzjonijiet ġenerali tat-taxxa, kemm fir-relazzjoni mal-HFF kif ukoll ma’ kwalunkwe benefiċjarju ieħor tal-eżenzjoni, xejn ma nbidel bħala konsegwenza tal-bidliet fis-sistema tas-self għad-djar li seħħew wara l-1 ta’ Jannar 1994. Barra minn hekk, il-bidliet fis-sistema tas-self għad-djar m’affettwawx din l-iskema, la intrinsikament u lanqas remotament. Tabilħaqq, l-Att dwar id-Djar ma ġab l-ebda bidla fl-għan u n-natura tal-eżenzjoni mit-taxxa. Lanqas bidel is-sors tal-finanzjament jew il-bażi ġuridika għall-eżenzjoni mit-taxxa. Għaldaqstant l-eżenzjoni mit-taxxa ma tistax tikkostitwixxi miżura ta’ għajnuna ġdida li tista’ tkun segwita fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali.

Sal-adozzjoni tal-Att Nru 129/2004, li neħħa t-taxxa fuq il-proprjetà, il-paragrafu 1 tal-Artikolu 4 tal-Att dwar it-Taxxa fuq id-Dħul u l-Proprjetà, l-Att Nru 90/2003, eżenta lill-istituzzjonijiet imsemmija fuq mill-ħlas ta’ dik it-taxxa wkoll. Anki fir-rigward tat-taxxa fuq il-proprjetà, dan l-Att sempliċiment ikkonsolida r-regoli li diġà kienu jinsabu fl-Att Nru 75/1981, imsemmi fuq, dwar it-Taxxa fuq id-Dħul u l-Proprjetà. It-taxxa fuq il-proprjetà issa tneħħiet għal kollox. Sat-tneħħija tagħha fl-2004, l-eżenzjonijiet minn dik it-taxxa għal dawn l-istituzzjonijiet iridu, fil-każ li jikkostitwixxu għajnuna, ikunu evalwati bħala skema li tidħol fid-definizzjoni tal-Artikolu 1 (d) fil-Parti II tal-Prototkoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti. Fiż-żmien ta’ bejn id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE u t-tneħħija ġenerali tat-taxxa fuq il-proprjetà, ma kien hemm l-ebda tibdil sostantiv, jew anki mhux sostantiv, fil-firxa, il-finanzjament jew l-funzjoni tal-eżenzjoni mit-taxxa, u l-bidliet fis-sistema tas-self għad-djar m’affettwawx in-natura, l-għan, it-tħaddim jew il-finanzjament tal-eżenzjoni mit-taxxa. Għaldaqstant, din l-eżenzjoni mit-taxxa ma tistax tikkostitwixxi miżura ta’ għajnuna ġdida li setgħet tkun segwita fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali attwali.

2.3.3. L-appoġġ rigward l-imgħax

Kif issemma fuq, il-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema pprovda self għal appartamenti soċjali bil-kera b’rati tal-imgħax baxxi stipulati mill-Gvern. Il-Fond irċieva kontribuzzjonijiet baġitarji diretti, fost affarijiet oħra, biex ikopri l-ispejjeż tiegħu għal dan is-self. Minħabba li l-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema kien istituzzjoni pubblika, l-Istat Islandiż kien fl-aħħar mill-aħħar responsabbli għat-telf relatat ma’ din il-kategorija ta’ self jekk il-kontribuzzjonijiet diretti ma kinux biżżejjed biex ikopru t-telf tal-Fond.

Il-kategorija tas-self, appartamenti soċjali bil-kera, b’mod ġenerali ma nbidlitx bl-Att dwar id-Djar u l-HFF kellu jagħti dan is-self, inizjalment bl-istess rata li kienet tapplika qabel, cf. l-Artikolu Proviżorju IX tal-Att. Dak l-Artikolu ppreveda wkoll li l-Istat se jipprovdi kontribuzzjonijiet mill-baġit biex ipatti għat-telf tal-HFF. Dawn il-kwistjonijiet sussegwentement kienu rregolati mill-ftehimiet bejn il-Ministru tal-Affarijiet Soċjali u l-Ministru tal-Finanzi, cf. is-Sezzjoni I.3.3 ta’ fuq.

Fir-rigward tal-bidla istituzzjonali, il-prattika kostanti tal-Kummissjoni turi li l-korpi li jibbenefikaw mill-għajnuna jistgħu jbiddlu l-personalità ġuridika tagħhom, b’amalgamazzjoni, billi jinħallu minn amalgamazzjoni jew għal raġunijiet oħra mingħajr ma tkun affettwata l-klassifiKażzjoni tal-għajnuna. Dan huwa l-każ kemm meta dik il-bidla fil-personalità ġuridika sseħħ permezz ta’ miżura tad-dritt privat kif ukoll meta l-bidla tkun prevista f’liġi jew miżura oħra tad-dritt pubbliku (45). Tabilħaqq, il-bidla mill-erba’ korpi pubbliċi operati fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993 imqabbel mal-Att dwar id-Djar ma tistax minnha nnifisha taffettwa l-evalwazzjoni rigward il-konformità tal-miżuri rilevanti. Kif wieħed jista’ jiftakar, il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar ħa f’idejh l-assi, id-drittijiet u l-obbligi kollha mingħand il-predeċessuri tiegħu u kompla l-kompiti tagħhom, u wera li r-riforma kellha l-għan li ssostni l-kontinwità bejn dawn l-organizzazzjonijiet (46).

Konsegwentement, kemm il-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema kif ukoll l-HFF ingħataw il-kompitu li jfornu dan is-self soċjali għal appartamenti bil-kera b’rata tal-imgħax stabbilita mill-Gvern, li pprovda fondi permezz tal-Att tal-Baġit, minħabba li dawn ir-rati tal-imgħax kienu baxxi wisq biex ikopru l-ispejjeż tas-self. Id-differenza bejn it-tnejn hija li l-kontribuzzjoni lill-HFF hija mmirata lejn din il-kategorija partikolari ta’ self filwaqt li l-Fond għad-Djar tal-Ħaddiema rċieva kontribuzzjonijiet baġitarji li kienu komuni għall-kategoriji kollha ta’ self soċjali tiegħu. Dik id-differenza tfiġġ mill-fatt li l-Att dwar id-Djar neħħa l-kategoriji ta’ self soċjali l-oħra tal-Fond tad-Djar għall-Ħaddiema u s-self addizzjonali, il-kategorija ewlenija ta’ self soċjali fl-ambitu tal-Att dwar id-Djar fil-forma oriġinali tiegħu, ma kienx iffinanzjat permezz ta’ kontribuzzjonijiet baġitarji lill-HFF.

Għaldaqstant, il-bidliet ikkawżati mill-Att dwar id-Djar ma bidlux il-kompitu li jingħata self għad-djar soċjali bil-kera; fi kliem ieħor l-għan ta’ din il-miżura baqa’ l-istess (47). Barra minn hekk, il-fatt li l-kontribuzzjoni baġitarja issa hija mmirata biss lejn dan is-self hija riżultat tat-tneħħija tal-kontribuzzjonijiet diretti mill-istat għal self soċjali ieħor. It-tneħħija tal-kontribuzzjonijiet diretti mill-istat għal ċerti ħidmiet, ma tikkostitwixxix bidla fil-finanzjament ta’ miżura oħra. Għaldaqstant, tali tneħħija ma jistax ikollha impatt fuq il-klassifiKażzjoni tal-karattru tal-miżura li baqa’. Bil-kontra, din tikkostitwixxi tneħħija ta’ miżura ta’ appoġġ separata (48).

L-SFF irreferiet għal diversi bidliet ikkawżati mill-Att dwar id-Djar u argumentat li dawn għandhom iwasslu biex l-għajnuna lill-HFF tkun ikklassifikata bħala għajnuna ġdida. Indipendentement min-natura ta’ dawn il-bidliet, huma ma kinux jikkonċernaw din il-miżura ta’ għajnuna, li tipprevedi biss għal telf li jsir mill-Fond fir-relazzjoni mas-self għal appartamenti soċjali bil-kera. Tabilħaqq, iż-żieda fil-livell massimu tas-self ġenerali ma kienx marbut ma’ din il-kategorija ta’ self. Bl-istess mod, il-bidliet permezz tal-Att Nru 57/2004, li bihom is-sistema ta’ bonds tad-djar tneħħiet u ġiet issostitwita b’self permezz ta’ flus, ma kinux jikkonċernaw din il-kategorija ta’ self. Ir-rekwiżit stabbilit fl-Artikolu 11 tal-Att Nru 97/1993 bir-riżultat li s-self kien assigurat permezz tal-ewwel jew it-tieni ipoteka ma kienx japplika għal din il-kategorija ta’ self imma biss għal ċertu self mill-Fond tal-Istat għall-Bini. Għaldaqstant, il-fatt li din id-dispożizzjoni ma kinitx adottata fl-Att dwar id-Djar m’għandux sinifikat għal dan is-self.

Bħala konklużjoni, l-Awtorità tqis li l-vantaġġ li jsegwi mill-appoġġ rigward l-imgħax ma jistax jikkostitwixxi għajnuna ġdida li tista’ tkun evalwata fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali attwali.

2.3.4. L-ebda ħlas ta’ dividendi

Kif intqal fis-sezzjoni 3.4 ta’ fuq, il-prinċipji ġenerali tad-dritt pubbliku tal-Islanda jipprevedu li l-istituzzjonijiet tal-Istat, organizzati bħall-HFF, mhumiex meħtieġa li jħallsu dividendi. Il-prinċipju kien jeżisti qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE u huwa applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-Istat indipendentement minn meta twaqqfu, l-attivitajiet tagħhom jew bidliet fl-attivitajiet tagħhom. Wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE ma kienx hemm bidliet sostantivi, jew anki mhux sostantivi, f’dan il-prinċipju ġenerali. Barra minn hekk, l-Att dwar id-Djar u l-predeċessuri tiegħu qatt ma ddevjaw minn dan il-prinċipju permezz ta’ dispożizzjoni ġuridika fis-seħħ li tirrikjedi lill-HFF li jħallas id-dividendi. Għaldaqstant, in-natura ta’ kwalunkwe vantaġġ u finanzjament mill-istat li jsegwu min-nuqqas ta’ dmir li jitħallsu d-dividendi ma nbidlux bħala konsegwenza tal-Att dwar id-Djar jew il-modifiki għal dak l-Att. L-għan tal-prinċipju, li jmur lil hinn ħafna mill-partikularitajiet tas-sistema ta’ self għad-djar u ġeneralment japplika għall-istituzzjonijiet tal-Istat kollha, lanqas inbidel bħala konsegwenza tal-bidliet li seħħu fis-sistema tas-self għad-djar. Fi kliem ieħor, dawk il-bidliet leġiżlattivi mhux biss setgħu jinfirdu minn din il-miżura ta’ għajnuna potenzjali, imma kienu għal kollox mingħajr rabta magħha. Għaldaqstant, sakemm in-nuqqas ta’ ħlas ta’ dividendi jrid jitqies bħala miżura ta’ għajnuna, il-miżura trid għaldaqsatant titqies bħala skema ta’ għajnuna li tidħol fid-definizzjoni tal-Artikolu 1 (d) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti. Barra minn hekk, l-iskema tkun tikkostitwixxi għajnuna eżistenti għax kienet teżisti qabel id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim taż-ŻEE, cf. l-Artikolu 1 (b) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti.

Fil-każ biss li jkun ikkonstat li l-ħelsien mill-ħlas tad-dividendi ma setax joħroġ mill-prinċipji ġenerali tad-dritt pubbliku tal-Islanda, imma minflok segwa mill-Att dwar id-Djar u l-preċedessuri tiegħu, jistgħu l-kundizzjonijiet li fl-ambitu tagħhom kienu operati l-korpi tad-djar differenti jsiru parti mill-evalwazzjoni rigward il-konformità tal-għajnuna ġdida. Għaldaqstant, ikun biss f’dik is-sitwazzjoni ipotetika li t-tibdil fis-sistema tal-finanzjament tad-djar li seħħ wara l-1 ta’ Jannar 1994 ikun potenzjalment jimplika li kwalunkwe għajnuna marbuta man-nuqqas ta’ ħlas ta’ dividendi nbidlet minn għajnuna eżistenti għal għajnuna ġdida.

2.4. KONKLUŻJONI RIGWARD IL-KARATTRU ĠDID VS. EŻISTENTI TA’ ERBA’ MIŻURI TA’ GĦAJNUNA TAL-ISTAT POTENZJALI

Fuq il-bażi tal-evalwazzjoni li ssemmiet qabel, l-Awtorità tqis li l-miżuri li ġejjin: il-garanzija mill-istat, l-appoġġ rigward l-imgħax, l-eżenzjoni mit-taxxa u l-ħelsien mill-ħlas tad-dividendi, identifikati fid-deċiżjoni tal-ftuħ, ma jikkostitwixxux miżuri ta’ għajnuna ġdida li jistgħu jkunu evalwati fl-ambitu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali attwali.

Għaldaqstant, l-Awtorità se tagħlaq il-proċedura ta’ investigazzjoni formali u tiftaħ proċeduri fl-ambitu tal-Artikolu 1 (1) tal-Parti I u s-Sezzjoni V tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim rigward is-Sorveljanza u l-Qorti, li jikkonċernaw għajnuna eżistenti.

Għall-finijiet ta’ kompletezza, l-Awtorità tixtieq iżżid illi anki kieku wieħed kellu jieħu l-mudell issuġġerit mill-SFF u jikkonstata li l-Att dwar id-Djar bl-emendi sussegwenti kien tabilħaqq rilevanti għall-evalwazzjoni tal-klassifiKażzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna potenzjali identifikati fuq, l-Awtorità xorta kienet tikkonkludi li l-bidliet konkreti li seħħu fis-sistema tad-djar ma kinux ta’ tip li jnissel klassifiKażzjoni mill-ġdid minn għajnuna eżistenti għal għajnuna ġdida:

— Fl-ewwel lok, il-fatt biss li l-Islanda għażlet il-mekkaniżmu leġiżlattiv tad-dħul fis-seħħ ta’ att ġdid minflok emendat att li diġà kien jeżisti ma jistax minnu nnifsu jwassal għal klassifiKażzjoni mill-ġdid ta’ miżura ta’ għajnuna li diġà kienet teżisti (49). Li jgħodd huwa biss jekk l-att il-ġdid implikax bidliet sostantivi fil-miżuri ta’ għajnuna rilevanti b’tali mod li jinfluwenzaw l-evalwazzjoni tal-konformità ta’ dawn il-miżuri. F’dak l-ambitu, l-Awtorità tqis bħala importanti b’mod konsiderevoli l-fatt li l-Att dwar id-Djar kien, fir-rigward tal-karatteristiċi essenzjali kollha, kontinwazzjoni tas-sistema preċedenti bl-istess objettiv li jinkisbu djar, li jistgħu jifilħu għalihom, għar-residenti kollha tal-Islanda. Kif jidher fuq fis-Sezzjoni 2.2.3.1, l-għan tal-Att dwar id-Djar huwa l-istess bħal dak segwit fl-ambitu tal-Att Nru 97/1993.

— Fit-tieni lok, kif jissemma fuq, hemm prattika konsistenti tal-Kummissjoni li bidla fil-personalità ġuridika tar-reċipjent tal-għajnuna mhijiex rilevanti għall-klassifiKażzjoni tal-għajnuna.

— Fit-tielet lok, il-finanzjament tal-miżuri ta’ għajnuna potenzjali favur l-HFF, attwalment fis-seħħ, ma nbidilx bħala konsegwenza tad-dħul fis-seħħ tal-Att dwar id-Djar u l-emendi sussegwenti għal dak l-Att.

— Fir-raba’ lok, l-Att dwar id-Djar ma bidel xejn rigward il-ħruġ tal-bonds tad-djar, il-kategorija ewlenija ta’ self. Kategorija ġdida ta’ self, il-kategorija ta’ self addizzjonali, kienet introdotta bħala parti mir-riforma tad-djar soċjali fl-ambitu tal-Att dwar id-Djar. Madankollu, din il-kategorija ta’ self fil-fatt ħadet post il-kategoriji ta’ self soċjali li setgħu jingħataw skont l-Att Nru 97/1993. Kif issemma fis-Sezzjoni I.2.2.2.3.3, il-perċentwal massimu ta’ dawn it-tipi ta’ self u l-kriterji li jirregolaw id-dritt għalihom kienu kważi identitiċi. Għaldaqstant, id-differenza ewlenija fir-regoli rigward dawn it-tipi ta’ self hija li l-Att dwar id-Djar jipprevedi li dawn l-appartamenti jistgħu, suġġett għal ċerti kundizzjonijiet, jinbiegħu fis-suq ġenerali għall-prezz tas-suq. L-Awtorità hija tal-fehma li dawn il-bidliet leġiżlattivi la bidlu materjalment iċ-ċirku tar-reċipjenti potenzjali tas-self soċjali u lanqas estendew l-attivitajiet tal-HFF f’dak il-qasam, meta jitqabbel mal-predeċessuri tiegħu. Barra minn hekk, t-tneħħija tal-kategoriji ta’ self soċjali, cf. Sezzjoni I.2.2.3.3.3 ta’ fuq, ma tistax tikkawża skema ta’ għajnuna biex tkun ikkategorizzata bħala għajnuna ġdida. Tali tibdiliet jistgħu, l-aktar, jitqiesu bħala tneħħija ta’ għajnuna.

— Fil-ħames lok, l-Awtorità ma tistax taqbel mal-SFF li l-Att dwar id-Djar involva espansjoni sostanzjali tal-potenzjal għall-HFF li jislef lill-impriżi li jibnu l-appartamenti bil-kera (50). Kif kien spjegat fuq, fis-Sezzjoni I.2.2.3.3.2, kemm fl-ambitu tat-termini tar-regolamenti maħruġa fuq il-bażi tal-Att dwar id-Djar u l-predeċessur tiegħu, is-self mis-sistema tal-bonds tad-djar seta’ jingħata lil impriżi involuti fil-bini ta’ appartamenti.

— Fis-sitt lok, kif kien deskritt fuq, is-sistema ta’ bonds tad-djar kienet tneħħiet permezz tal-Att Nru 57/2004 u ġiet issostitwita b’self dirett bi flus mogħti mill-HFF. L-SFF argumentat li din il-bidla ġġib magħha kwalifiKażzjoni bħala għajnuna ġdida. Madankollu, dan l-Att ma bidel xejn rigward il-firxa tar-reċipjenti potenzjali, u bl-istess mod, lanqas kien involva bidla fl-għan u l-finanzjament ta’ miżura ta’ għajnuna potenzjali lill-HFF. Għaldaqstant, l-Awtorità hija tal-fehma li l-bidliet għandhom jitqiesu bħala amministrattivi u tekniċi aktar milli sostantivi.

— Fis-seba’ lok, bl-Att Nru 120/2004, il-limitu tal-kategorija ta’ self ġenerali tal-HFF żdied għal 90 % tal-valur stmat tal-proprjetà. Bħala konsegwenza, il-Kapitolu VII tal-Att dwar is-self addizzjonali tneħħa. L-Att Nru 120/2004 ma bidel xejn rigward l-attivitajiet ta’ servizz pubbliku tas-sistema tal-HFF. L-għan tal-Att dwar id-Djar baqa’ l-istess, ir-reċipjent tal-għajnuna baqa’ biss l-HFF u l-operazzjonijiet tiegħu baqgħu essenzjalment mingħajr tibdil. Barra minn hekk, ma bidilx lil min kien eliġibbli għal self mill-HFF, kien ifisser biss li d-90 % bħala massimu kien disponibbli għal kulħadd (51). Is-sitwazzjoni hawnhekk tista’ tiġi mqabbla ma’ Keller fejn il-Qorti tal-Prim’Istanza sostniet li żieda minn 7 biljun ITL għal 80 biljun ITL fil-massimu ta’ assi fissi li impriża kellha permess iżżomm biex tidħol fi skema ta’ għajnuna approvata, ikkostitwit emenda sostantiva li kellha tkun innotifikata lill-Kummissjoni. Il-Qorti ddikjarat li din il-bidla kienet involviet żieda fl-għadd ta’ reċipjenti potenzjali tal-għajnuna u kienet tabilħaqq fetħet l-iskema għall-applikanti (52). Bidla fl-iskema tal-għajnuna li ġġib magħha żieda potenzjali fl-għadd tal-benefiċjarji tal-għajnuna hija bidla f’waħda mill-aspetti bażiċi ta’ skema li kapaċi jkollha impatt fuq il-konformità tagħha mat-Trattat tal-KE. Madankollu, f’dan il-każ, jekk self ġenerali huwiex 70 % jew 90 % tal-valur stmat tal-proprjetà mhuwiex sinifikanti fir-rigward jekk tali self jistax ikun ikklassifikat bħala servizz pubbliku skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim taż-ŻEE,

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

Il-miżuri ta’ għajnuna potenzjali f’forma ta’ garanzija mill-istat, l-appoġġ rigward l-imgħax, l-eżenzjonijiet mit-taxxa u l-ebda ħlas ta’ dividendi favur l-HFF huma għajnuna li diġà teżisti. Il-proċedura ta’ investigazzjoni formali applikabbli għal għajnuna ġdida għaldaqstant hija magħluqa.

Artikolu 2

L-eżenzjoni tal-HFF mill-appliKażzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Att imsemmija fil-punt 14 tal-Kapitolu II tal-Anness IX għall-Ftehim taż-ŻEE ma tikkostitwixxix għajnuna mill-istat.

Artikolu 3

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Repubblika tal-Islanda.

Artikolu 4

Il-verżjoni Ingliża biss hija awtentika.

Magħmul fi Brussell, is-27 ta’ Ġunju 2008. Għall-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA, Per SANDERUD President Kurt JAEGER Membru tal-Kulleġġ

(1) Minn hawn ‘il quddiem imsejħa l-Awtorità.

(2) Minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ il-Ftehim taż-ŻEE.

(3) Minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ il-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (SCA).

(4) Minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ il-Protokoll 3.

(5) Linji Gwida dwar l-appliKażzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim taż-ŻEE u l-Artikolu 1 tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, adottati u maħruġa mill-Awtorità fid-19 ta’ Jannar 1994, ippublikati f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ ĠU) 1994 L 231 u s-Suppliment ŻEE tat-3.9.1994, p. 1, Nru 32. Il-Linji Gwida kienu emendati l-aħħar fid-19 ta’ Diċembru 2007. Minn hawn ‘il quddiem imsejħa l-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat. Il-verżjoni aġġornata tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat hija ppubblikata fil-websajt tal-Awtorità: http://www.eftasurv.int/fieldsofwork/fieldstateaid/guidelines/

(6) Ippublikat fil-ĠU 2006 L 139/37 u s-Suppliment ŻEE tal-2006 Nru 26.

(7) Is-sentenza tas-7 ta’ April 2006, każ E-9/04, L-Assoċjazzjoni tal-Bankiera u l-Bejjiegħa tat-Titoli Finanzjarji tal-Islanda vs l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA [2006] Rapport tal-Qorti tal-EFTA paġna 42.

(8) Deċiżjoni Nru 185/06/COL tal-21 ta’ Ġunju 2006 biex tinfetaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali rigward il-Fond għall-Finanzjament tad-Djar tal-Islanda, (ĠU C 314, 21.12.2006, p. 89, is-Suppliment taż-ŻEE Nru 63).

(9) Ara n-nota 8 ta’ qiegħ il-paġna.

(10) Il-konsolidament twettaq skont l-Att Nru 61/1993, li jemenda l-Att Nru 86/1988 u daħal fis-seħħ fit-12 ta’ Awwissu 1993.

(11) Il-Kapitolu VIII tal-Att Nru 97/1993 stabilixxa r-regoli rigward il-Kooperattivi tad-djar. Dawn ir-regoli ma ġewx ittrasferiti fl-Att dwar id-Djar tal-1998. Attwalment il-kooperattivi tad-djar huma rregolati minn Att Nru 66/2003 separat. Fir-rigward tad-dritt ta’ dawn il-kooperattivi għal self mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar, dan huwa rregolat mid-dispożizzjonijiet fil-Kapitolu VIII tal-Att dwar id-Djar, cf. is-subparagrafu d tal-Artikolu 5 tal-Att Nru 66/2003.

(14) Kif se jkun spegat fil-qosor hawn taħt, waħda mill-kategoriji, is-self addizzjonali, tneħħiet bl-Att Nru 120/2004, cf. 2.2.3.4.2.

(15) Bl-Att Nru 57/2004, id-dispożizzjonijiet li kellhom x’jaqsmu mal-Bonds tad-Djar tneħħew minħabba li l-Fond beda jagħti s-self permezz ta’ flus cf. 2.2.3.4.1. Cf.

(16) 2.2.2.4 ta’ hawn fuq.

(17) http://www.althingi.is/altext/122/s/0877.html

(18) Dak is-self addizzjonali tneħħa permezz tal-Att Nru 120/2004, cf. is-sezzjoni 2.2.3.4.2 hawn taħt.

(19) Individwu ma setax jaqla’ aktar minn 1 620 000 ISK u jkollu assi ta’ aktar minn 1 900 000 ISK. Dawn iċ-ċifri kellhom ikunu aġġustati kull sena.

(20) Fir-rigward tat-telf li l-Fond għall-Finanzjament tad-Djar seta’ jġarrab bl-għoti ta’ dan is-self addizzjonali, l-Artikolu 43 tal-Att dwar id-Djar ippreveda li l-muniċipalitajiet għandhom ikunu s-sidien u l-operaturi ta’ fond imsejjaħ ta’ riżerva amministrat mill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar. F’konformità mal-Artikolu 44, il-fond ta’ riżerva jikkumpensa lill-Fond għall-Finanzjament tad-Djar għat-telf li jġarrab fuq is-self addizzjonali. L-Artikolu 45 ippreveda li l-muniċipalitajiet għandhom inizjalment iħallsu kontribuzzjoni ta’ 5 % ta’ kull self addizzjonali mogħti fil-muniċipalità.

(21) http://www.althingi.is/altext/122/s/0877.html

(24) Ara r-Regolament Nru 540/2006, kif emendat l-aħħar mir-Regolament 587/2007. Ir-Regolament jistipula wkoll limitu nominali għas-self li attwalment huwa 18-il miljun ISK.

(25) It-traduzzjoni mhux uffiċjali tal-Awtorità. It-test oriġinali Islandiż jinsab fuq: http://www.althingi.is/altext/122/s/0877.html

(26) L-ittra tal-Gvern Islandiż tat-3 ta’ Jannar 2007, paġna 10.

(27) Din tkun differenti meta l-Istat ikun is-sid ta’ kumpaniji li huma organizzati bħala kumpaniji b’responsabbiltà limitata u huma rregolati mid-dritt privat.

(28) Għal appliKażzjoni ta’ dan il-prinċipju, ara pereżempju s-sentenza tal-Qorti Suprema tal-Islanda tal-5 ta’ Novembru 1998 fil-każ Nru. 50/1998.

(29) ĠU L 126, 26.5.2000, p. 1. L-Att kien inkorporat bid-Deċiżjoni Nru 15/2001 tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Ottubru 2001.

(30) Din it-traduzzjoni ġiet ipprovduta mill-Gvern Islandiż.

(31) Is-sentenza tad-9 ta’ Awwissu 1994 fil-Każ C-44/93 Namur-Les Assurances du Crédit Ġabra 1994 p. I-3829.

(32) Is-Sentenza tal-5 ta’ April 2006 fil-Każ T-351/02, Deutsche Bahn/Kummissjoni Ġabra 2006, p. II-1047, paragrafi 100-103.

(34) Is-Sentenza tas-27 ta’ Novembru 2003 fil-Każ T-190/00 Ir-Reġjun ta’ Sqallija vs Il-Kummissjoni Ġabra 2003 p. II-5015, paragrafu 48.

(35) Is-Sentenzi tal-Qorti tat-30 ta' Ġunju 1992 fil-Każ C-312/90 Spanja vs Il-Kummissjoni Ġabra 1992 p. I-4117, paragrafi 14-17, u tat-30 ta' Ġunju 1992 fil-każ C-47/91 L-Italja vs Il-Kummissjoni Ġabra 1992 p. I-4145, il-paragrafi 22-25, u tat-30 ta' April 2004 fil-Kawżi Magħqudin T-195/01 u T-207/01 Il-Gvern ta’ Ġibiltà vs il-Kummissjoni Ġabra 2002 p. II-2309, kif ukoll is-sentenzi tat-Tribunal tal-Prim'Istanza tad-19 ta’ Frar 2004 fil-Kawżi Maqħqudin T-297/01 u T-298/01 SIC II Ġabra 2004 p. II-743.

(39) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ April 2007 fil-każ E 10/2005 (li kien C 60/1999), il-paragrafu 33, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-4 ta’ April 2007 fil-każ E 7/2005 rigward l-iskemi ta’ garanzija tal-Finlandja, il-paragrafu 16, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ April 2005 fil-każ E 8/2005 favur ix-Xandar Spanjol RTVE, il-punt 2.2, u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-każ E 22/2004 – Inċentivi diretti rigward it-taxxa favur l-attivitajiet relatati mal-esportazzjoni, paragrafi 34-35.

(40) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ April 2007 fil-każ ta’ għajnuna E 3/2005 – Il-finanzjament ta’ xandara fis-servizz pubbliku fil-Ġermanja, paragrafi 200-214, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni E-14/2005 – il-Portugall, ħlas bħala kumpens lix-xandar fis-servizz pubbliku RTP, paragrafi 61-80.

(41) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ April 2007 fil-każ ta’ għajnuna E 3/2005 – Il-finanzjament ta’ xandara fis-servizz pubbliku fil-Ġermanja, paragrafu 215. Minħabba li huma istituzzjonijiet pubbliċi, il-banek pubbliċi Ġermaniżi tradizzjonalment ibbenefikaw minn garanzija tal-Istat impliċita, imsejħa l-Anstaltslast. Fil-każ E-10/2000 rigward il-Landesbanken Ġermaniżi, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-Anstaltlast kienet istituzzjoni li kienet teżisti qabel it-Trattat tal-KE. Għaldaqstant l-għajnuna lill-banek li ssegwi minn din il-garanzija kienet diġà teżisti, u dan applika wkoll fejn l-Anstaltslast ma segwietx sempliċiment minn prinċipju ġenerali tad-dritt, imma kienet introdotta aktar tard b’mod espliċitu f’dispożizzjonijiet ġuridiċi bil-miktub, cf. Ittra mill-Kummissjoni lill-Ġermanja tat-8 ta’ Mejju 2000 li pproponiet miżuri adattati fil-każ E 10/2000, il-punt 7, l-ewwel paragrafu. Sa fejn taf l-Awtorità, il-banek Ġermaniżi li jibbenefikaw mill-Anstaltslast normalment huma stabbiliti b’liġi separata li tirregola t-twaqqif u l-operat tal-bank individwali. Għadd ta’ banek minn dawn jidher li twaqqfu wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat tal-KE. Tibdil fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-operat tal-banek pubbliċi seħħ b’mod frekwenti. Tibdil fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-operat tal-banek pubbliċi seħħ b’mod frekwenti. It-twaqqif ta’ banek ġodda permezz ta’ liġi, l-amalgamazzjoni u l-qsim ta’ banek pubbliċi u tibdil ieħor fil-leġiżlazzjoni li tirregola l-banek pubbliċi tista’ ċertament taffetwa l-ħidma tal-impriża u jista’ jkollha impatt fuq it-tħaddim tas-suq komuni, il-kompetizzjoni jew sempliċiment fuq l-ammont attwali ta’ għajnuna li hija disponibbli għall-impriżi. Madankollu, il-Kummissjoni la eżaminat meta twaqqfu l-banek differenti li jibbenefikaw mill-garanzija u lanqas analizzat it-tibdil fl-operazzjonijiet tal-banek jew miżuri oħra rrelatati għal banek individwali qabel ikkonkludiet li l-vantaġġ li joħroġ mill-Anstaltslast kien għajnuna li kienet teżisti diġà. Bl-istess mod, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Ottubru 2002 fil-każ C 68/2002 – Franza, Electricité de France (EDF), il-paragrafu 68, fejn waħda mill-miżuri ta’ għajnuna lill-EDF, il-garanzija mill-Istat, segwit mill-prinċipju ġenerali tad-dritt Franċiż li kien jeżisti qabel it-Trattat tal-KE. L-operat tal-EDF inbidel b’mod sinifikanti matul is-snin u l-kumpanija anki espandiet fi swieq ġodda. Minkejja dan, il-Kummissjoni ma ħassitx il-ħtieġa li teżamina dawn il-bidliet fattwali, u lanqas qieset il-bidliet fil-leġiżlazzjoni li jappartjenu għall-EDF, sussegwentement għad-dħul fis-seħħ tat-Trattat tal-KE, meta stabbiliet jekk dik il-miżura ta’ għajnuna kinitx tikkostitwixxi għajnuna ġdida jew kinitx għajnuna eżistenti, cf. anki b’mod simili d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Diċembru 2003 dwar l-għajnuna mill-Istat mogħtija lill-EDF u lill-industriji tal-elettriku u tal-gass, ĠU 2005 L 49/9, paragrafu 59, u l-istedina tal-Kummissjoni biex jinbagħtu kummenti skont l-Artikolu 88(2) KE fil-każ E 3/2002, EDF, ĠU 2002 C 280/8, paragrafi 53-55.

(42) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ April 2007 fil-każ E 3/2005 – Il-finanzjament ta’ xandara fis-servizz pubbliku fil-Ġermanja, paragrafi 192-216, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ April 2005 fil-każ E 8/2005 – għajnuna mill-Istat favur ix-xandar pubbliku nazzjonali Spanjol RTVE, il-punt 2.2, u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ April 2005 fil-każ E 9/2005 – L-Italja, RAI, paragrafi 25-48.

(43) Kwistjoni oħra tirrigwarda jekk l-eżenzjoni tal-HFF mill-primjum tal-garanzija introdott fl-1998 hijiex għajnuna ġdida. L-Awtorità llum, bid-Deċiżjoni 406/08/COL, fetħet proċeduri ta’ investigazzjoni formali rigward l-eżenzjonijiet mill-primjums tal-garanziji preskritti bl-Att Nru 121/1997 dwar il-Garanziji tal-Istat.

(44) F’dan ir-rigward, is-sitwazzjoni hija parallela mad-deċiżjonijiet li ġejjin tal-Kummissjoni rigward ix-Xandara Ġermaniżi. Poczta Polska, La Poste, EDF eċċ. F’dawk id-deċiżjonijiet, il-Kummissjoni kellha tevalwa jekk il-garanziji tal-Istat lil impriżi pubbliċi kinux jikkwalifikaw bħala għajnuna ġdida jew eżistenti. Fid-deċiżjonijiet kollha, il-Kummissjoni kkonstatat li l-garanzija nnifisha jew ma nbidlitx jew baqgħet sostanzjalment mingħajr tibdil. Il-Kummissjoni, fl-evalwazzjoni tagħha rigward l-għajnuna li ssegwi mill-garanzija, ma daħlitx f’evalwazzjoni rigward jekk l-impriża partikulari msemmija bidlitx l-operazzjonijiet tagħha għax din il-kwistjoni ma kinitx relatata mal-miżura ta’ għajnuna bħala tali, imma rigward waħda mill-benefiċjarji ta’ skema ta’ għajnuna ddefinita b’mod astratt.

(45) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Novembru 2007, C (2007) 5778, Għajnuna mill-Istat C 56/2007 – Franza, Garantie illimitée de l’Etat en faveur de La Poste, il-paragrafi 93-97, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni E-14/2005/Il-Portugall, ħlas ta’ kumpens lix-xandar tas-servizz pubbliku RTP, il-paragrafi 78-80, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ April 2005 fil-każ tal-għajnuna mill-Istat E 10/2005 (li kien C 60/1999) – Redevance radiodiffusion TF1, il-paragrafu 33, u Ittra mill-Kummissjoni lill-Ġermanja tat-8 ta’ Mejju 2001 li tipproponi miżuri adattati fil-każ E 10/2000, Landesbank, il-punt 7, l-ewwel paragrafu. Fir-rigward tal-eżenzjoni li l-HFF igawdi mill-ħlas ta’ tariffa fuq il-garanzija skont l-Att Nru 121/1997 dwar il-Garanziji tal-Istat, l-evalwazzjoni preliminari tal-Awtorità hija li din tikkostitwixxi għajnuna ġdida u li dik il-miżura qed tkun ittrattata separatament; cf. id-deċiżjoni tal-Awtorità 406/08/COL tas-27 ta’ Ġunju