MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 300/1

DEĊIŻJONI TAL-AWTORITÀ TA' SORVELJANZA TAL-EFTA

Nru 390/09/COL

tas-7 ta’ Ottubru 2009

dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS (In-Norveġja)

L-AWTORITÀ TA' SORVELJANZA TAL-EFTA (1),

WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (2), b'mod partikolari l-Artikoli 61 sa 63 u l-Protokoll 26 tiegħu,

WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u ta’ Qorti tal-Ġustizzja (3), b'mod partikolari l-Artikolu 24 u l-Artikolu 5(2)(b) tiegħu,

WARA LI KKUNSIDRAT l-Artikolu 1 (2) tal-Parti 1 u l-Artikoli 4(4), 6 u 7(3) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (4),

WARA LI KKUNSIDRAT il-Linji Gwida tal-Awtorità dwar l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim ŻEE (5), b'mod partikolari t-taqsima dwar l-għajnuna mill-istat fil-forma ta’ kumpens għal servizz pubbliku,

WARA LI KKUNSIDRAT id-Deċiżjoni tal-Awtorità tal-14 ta’ Lulju 2004 dwar l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 27 tal-Parti II tal-Protokoll 3 (6),

WARA LI SEJĦET lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont dawk id-dispożizzjonijiet (7) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

BILLI:

I. FATTI

1. PROĊEDURA

Permezz ta’ ittra datata t-30 ta’ Awwissu 2004 l-Awtorità rċeviet ilment kontra l-awtoritajiet Norveġiżi dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS li ġiet stabbilita sabiex tieħu l-attivitajiet tal-produzzjoni li kienu qed isiru mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fin-Norveġja (8). L-ittra waslet għand u ġiet reġistrata mill-Awtorità fit-2 ta’ Settembru 2004 (Dok. Nru: 291537).

Wara diversi skambji ta’ korrispondenza (9), l-Awtorità infurmat lill-Awtoritajiet Norveġiżi b'ittra datata t-18 ta’ Lulju 2007 li hija kienet adottat id-Deċiżjoni Nru. 350/07/COL biex tagħti bidu għall-proċedura stabbilita fl-Artikolu 1(2) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti fir-rigward tal-miżuri meħuda sabiex tiġi stabbilita Mesta AS (id-“Deċiżjoni ta’ Ftuħ”).

Permezz ta’ ittra mibgħuta fis-7 ta’ Diċembru 2007 l-awtoritajiet Norveġiżi taw il-kummenti tagħhom (Dok. Nru: 456844). Id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ ġiet ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u fis-Suppliment ŻEE għal dan u sejħet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom (10). L-Awtorità rċeviet il-kummenti mingħand erba' partijiet interessati fid-29 ta’ Jannar kif ukoll fl-4, fil-21 u fis-27 ta’ Frar 2008 (Dok. Nri: 461463, 463234, 466015 u 467170). Kummenti oħra waslu nhar l-4 ta’ April 2008 (Dok. Nru: 472381). Permezz tal-ittri li ntbagħtu fil-21 ta’ Frar u fis-7 ta’ April 2008 (Dok. Nri: 463245 u 472529) l-Awtorità għaddiet dawn lill-awtoritajiet Norveġiżi li ngħataw l-opportunità sabiex jagħtu r-reazzjonijiet tagħhom. B'ittra datata t-23 ta’ Mejju 2008 (Dok. Nru: 478082) l-awtoritajiet Norveġiżi bagħtu l-kummenti tagħhom.

Matul il-ħarifa tal-2008 u r-rebbiegħa tal-2009, l-Awtorità u l-awtoritajiet Norveġiżi kellhom kuntatt ma’ xulxin b'mod informali permezz tat-telefown u l-posta elettronika rigward dan il-każ. L-informazzjoni li waslet għand l-Awtorità f'dan il-kuntest ġiet ikkonsolidata mill-awtoritajiet Norveġiżi f'ittra li ntbagħtet b'mod elettroniku fis-6 ta’ Lulju 2009 mill-Ministeru tal-Amministrazzjoni u r-Riforma tal-Gvern (Dok. nru: 523766) (11).

2. SFOND GĦALL-EŻISTENZA TAL-GĦAJNUNA ALLEGATA

2.1. L-ILMENT LI JALLEGA L-INVOLVIMENT TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT

L-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fin-Norveġja hija responsabbli għall-kostruzzjoni u l-manutenzjoni ta’ toroq, pontijiet u mini nazzjonali u muniċipali. Qabel l-1 ta’ Jannar 2003, l-Amministrazzjoni tat-Toroq Norveġiża kienet topera dipartimenti interni tal-produzzjoni (minn hawn 'il quddiem imsejħa kollettivament id-“Dipartiment tal-Produzzjoni”) permezz ta’ uffiċċji distrettwali li kienu jagħmlu xogħlijiet ta’ kostruzzjoni f'isem l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Madankollu, fl-2001–2002 l-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li jirristrutturaw b'mod ġenerali l-attivitajiet tal-produzzjoni interni. Il-Gvern ippropona li l-Parlament għandu jissepara l-attivitajiet tal-produzzjoni mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u jittrasferihom lil kumpanija b'responsabbiltà limitata li hija proprjetà tal-Istat (12). Il-funzjonijiet amministrattivi, li jikkonsistu fl-ippjanar ta’ attivitajiet ta’ kostruzzjoni għall-futur, inkluż l-organizzazzjoni tas-sejħiet pubbliċi għall-offerti, baqgħu taħt l-amministrazzjoni tal-istat.

B'riżultat ta’ dan, fl-1 ta’ Jannar 2003, l-attivitajiet tal-produzzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq ġew mifruda mill-Istat u ttrasferiti għal għand kumpanija ġdida, Mesta AS. L-assi, id-drittijiet u l-obbligi kollha li kienu jappartjenu lid-Dipartiment tal-Produzzjoni ġew ittrasferiti lil Mesta AS bħala kontribuzzjonijiet in natura (13). L-assi kienu jinkludu makkinarju u tagħmir kif ukoll kuntratti ta’ servizz li kienu ġew iffirmati bejn id-Dipartiment tal-Produzzjoni u l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Bħala ħlas l-Istat irċieva ishma fil-kumpanija l-ġdida. Bħalissa, Mesta AS qed tagħmel xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u manutenzjoni f'kompetizzjoni ma’ operaturi oħrajn f'dan is-suq.

L-ilmentatur argumenta li Mesta AS irċeviet għajnuna mill-istat b'mod kuntrarju għall-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE għal erba' raġunijiet (i) l-Istat iffinanzja l-ispejjeż tar-ristrutturar; (ii) l-assi fissi li ġew ittrasferiti għal għand Mesta AS ġew ivvalutati taħt il-valur tas-suq fil-bilanċ ta’ ftuħ; (iii) Mesta AS kienet sussidjata minħabba t-teħid mingħand il-kumpanija ta’ portafoll ta’ kuntratti li qabel kienu tad-Dipartiment tal-Produzzjoni; u (iv) Mesta AS ma ħallsitx il-ħlasijiet għad-dokumenti u r-reġistrazzjoni li normalment jitħallsu f'każ ta’ trasferiment ta’ pussess ta’ proprjetà.

Dan li ġej jiddeskrivi l-fatti relevanti sabiex jiġi evalwat jekk kull waħda minn dawn il-miżuri allegati jinvolvux għajnuna mill-istat.

2.2. MIŻURI TA’ RISTRUTTURAR U OĦRAJN TA’ RIORGANIZZAZZJONI

Minn att leġiżlattiv preparatorju jidher li madwar 4 750 mill-impjegati kollha (li jammontaw għal madwar 5 000), li qabel kienu impjegati mad-Dipartiment tal-Produzzjoni, kellhom jiġu trasferiti fil-kumpanija l-ġdida, Mesta AS (14). Meta dawn ġew trasferiti lil Mesta AS, l-impjegati kellhom jitilfu l-istatus tagħhom bħala ħaddiema taċ-ċivil. Peress li l-impjegati kellhom id-dritt li jirrifjutaw dan it-trasferiment kien meħtieġ li dawn l-impjegati jingħataw inċentivi sabiex iħeġġuhom jaċċettaw it-trasferiment (15). Barra minn hekk, sabiex ikun żgurat l-istabbiliment ta’ kumpanija vijabbli kummerċjalment kien meħtieġ ukoll li titnaqqas il-forza tax-xogħol b'madwar 1 700, għal madwar 3 050 (16).

L-att leġiżlattiv preparatorju jistabbilixxi miżuri ta’ “ristrutturar” differenti li ġew previsti mill-awtoritajiet Norveġiżi. Erba' miżuri kienu jikkonsistu minn (i) iż-żamma temporanja tad-drittijiet tal-pensjoni tal-ħaddiema taċ-ċivil (17); (ii) iż-żamma tad-dritt għal età speċjali tal-irtirar (18); (iii) pakketti ta’ pensjoni bikrija; u diversi miżuri oħra li jinvolvu (iv) it-trasferiment, l-ivvjaġġar, iż-żamma tas-salarju u l-immodernizzar tal-magni (19). Dawn jissejħu “miżuri ta’ ristrutturar” u jiġu ffinanzjati permezz ta’ għotjiet diretti. Fil-bidu, infiq ieħor bħal (v) il-kumpens għas-salarju, kien previst li jiġi ffinanzjat permezz ta’ finanzjament dirett (20). Madankollu, immedjatament qabel l-iffissar tal-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS l-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li l-ispejjeż relevanti għandhom minflok jiġu koperti permezz ta’ kontribuzzjoni kapitali lil Mesta AS fil-forma ta’ ishma azzjonarji.

Fil-bidu n-nefqa totali tal-erba' miżuri ta’ ristrutturar, iffinanzjati permezz ta’ għotja diretta, kienet stmata għal NOK 1 468 miljun (imnaqqsa għall-valuri preżenti) u kienet prevista li titħallas mill-Istat lil Mesta AS f'pagamenti separati f'perjodu ta’ tliet snin mill-2003 sal-2005 (21). Dawn l-ispejjeż tar-ristrutturar ma kinux inklużi fil-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS peress li l-ispejjeż tar-ristrutturar kellhom ikunu ffinanzjati mill-Istat permezz tal-baġit tal-Istat għat-tliet snin 2003, 2004 u 2005 (22).

Jidher li mill-baġit tal-Istat għall-2006 Mesta AS kienet irċeviet total ta’ NOK 993,6 miljuni mill-Istat sabiex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (23). Sat-30 ta’ Ġunju 2008 Mesta AS nefqet NOK 879,6 miljuni minn dan l-ammont, filwaqt li l-ispejjeż totali tar-ristrutturar ġew stmati li jammontaw għal NOK 1 097,8 miljuni (sas-sena 2013) (24). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, għalkemm fil-bidu kien previst li l-Istat kellu jkopri l-ispejjeż kollha tar-ristrutturar (li jimplika li jekk l-estimi oriġinali għall-ispejjeż tar-ristrutturar ta’ NOK 1 468 miljun ma kinux biżżejjed l-Istat kellu jagħti aktar fondi), il-baġits tal-Istat għall-2007 u l-2008 jagħmluha ċara li Mesta AS ma kinitx ser tingħata fondi ta’ ristrutturar aktar mill-ammont ta’ NOK 993,6miljuni li diġà kienet irċeviet (25).

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, għalkemm ma kienx wisq probabbli, jekk fit-tmiem tal-perjodu l-ispejjeż tar-ristruttrar kellhom ikunu inqas mill-ammont li Mesta AS kienet irċeviet, l-ammont żejjed kellu jitħallas lura lill-Istat.

F'termini ta’ regolament, l-awtoritajiet Norveġiżi adottaw Att dwar it-trasformazzjoni tal-attivitajiet tal-produzzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq f'kumpanija b'responsabbiltà limitata li hija proprjetà tal-Istat, liema Att jirregola uħud mid-drittijiet tal-impjegati li ġew ittrasferiti mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq sabiex jiġu impjegati f'Mesta AS (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ “l-Att dwar Mesta”) (26).

2.2.1. Ġenerali

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-isfida ewlenija rigward it-trasferiment tal-impjegati mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS kienet li din il-kumpanija l-ġdida tkun tista' topera fuq termini simili għal dawk tal-kompetituri tagħha, u b'hekk ikun jista' jinħoloq ambjent ekwu. L-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li jittrasferixxu l-forza tax-xogħol lil Mesta AS u jħallu lil Mesta AS (u mhux l-Amministrazzjoni tat-Toroq) tkun responsabbli sabiex timplimenta l-miżuri involuti fit-trasferiment u fit-tnaqqis tal-forza tax-xogħol. Dawn il-kwistjonijiet u r-riżoluzzjoni tagħhom kienu jiffurmaw parti minn u kienu prerekwiżit għal-liberalizzazzjoni u l-ftuħ tas-suq nazzjonali tan-netwerk tat-toroq. L-Istat Norveġiż ma kienx se jiftaħ dan is-suq li kieku ma kienx f'pożizzjoni li jistabbilixxi kumpanija ġdida b'impjegati biżżejjed. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li dan kien jifforma l-isfond għan-negozjati tal-Istat mat-trade unions dwar it-trasferiment tal-impjegati mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS. In-negozjati wasslu għall-“ftehim” bejn il-partijiet fl-4 ta’ Ġunju 2002 dwar l-issuktar temporanju ta’ ċerti drittijiet tal-impjegati fis-servizz ċivili u għall-possibbiltà li jiġu offruti miżuri oħra, bħal pensjoni bikrija, bil-għan li titnaqqas il-forza tax-xogħol (27). L-elementi speċifiċi ta’ dan il-ftehim huma stabbiliti fis-sottosezzjonijiet t'hawn taħt (28).

Qabel l-1 ta’ Jannar 2003 ġie stabbilit bord tad-diretturi temporanju għal Mesta AS (il-“Bord Interim”) sabiex jirrappreżenta lill-kumpanija l-ġdida. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-Bord Interim ma kienx jifforma parti minn xi negozjati li jirrigwardaw lill-impjegati. Madankollu, id-dritt għall-kumpens fis-salarju kien inkluż fl-Att dwar Mesta (29). Bil-kuntrarju, ma kien hemm l-ebda liġi jew strument legali ieħor li kien jirregola drittijiet oħra tal-impjegati fis-servizz ċivili.

Qabel ma jiġu deskritti t-termini tal-ftehim, ikun tajjeb li tingħata ħarsa ġenerali fil-qosor lejn l-istatus tal-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni qabel it-trasferiment tagħhom lil Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni kienu impjegati mill-Istat. Għalhekk, skont il-liġi Norveġiża l-impjegati fis-servizz ċivili għandu jkollhom l-istatus ta’ impjegati fis-servizz ċivili (30) u għal dawn l-impjegati s-sħubija tagħhom fil-fond tal-pensjoni tal-Istat (“Statens pensjonskasse” jew “SPK”) hija waħda mandatorja (31). Għaldaqstant, is-sħubija fl-SPK tiżgura d-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil. Barra minn hekk, fuq il-bażi ta’ liġi li tistabbilixxi t-termini dwar id-dritt għall-età speċjali (bikrija) tal-irtirar tal-impjegati fis-servizz ċivili, uħud mill-impjegati taċ-ċivil fid-Dipartiment tal-Produzzjoni (bħal xufiera u koki) kellhom id-dritt li jirtiraw f'età partikolari (bikrija) (32).

Peress li l-istatus ta’ impjegat taċ-ċivil huwa marbut mal-impjieg mal-Gvern, l-impjegati li ġew trasferiti lil Mesta AS ma baqgħux aktar impjegati fis-servizz ċivili mill-1 ta’ Jannar 2003. Jekk dawn il-miżuri ta’ impjieg ma kinux ġew adottati, dawk l-impjegati kienu jitilfu d-drittijiet marbuta mal-istatus tagħhom ta’ impjegati fis-servizz ċivili (33). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, skont il-liġi Norveġiża, it-trasferiment tad-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS jikkwalifika bħala “trasferiment ta’ negozju” (34). B'referenza għar-regoli dwar it-trasferiment tal-impriżi, il-kuntratti ta’ impjieg tal-ħaddiema trasferiti ġew trasferiti għal għand il-kumpanija l-ġdida, ħlief għad-drittijiet tal-pensjoni (35). Peress li s-sid il-ġdid ma kienx jifforma parti mill-Istat, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-impjegati fis-servizz ċivili, li kienu jaħdmu fid-Dipartiment tal-Produzzjoni, kellhom id-dritt li jirrifjutaw li jiġu ttrasferiti lejn Mesta AS. Madankollu, billi jiċħdu tali trasferiment dawn kienu qed jirriskjaw li jiġu mkeċċija skont ir-regoli li japplikaw b'mod ġenerali għall-impjegati taċ-ċivil sakemm tkun tista' tinstab pożizzjoni adattata oħra. F'dawn iċ-ċirkostanzi l-impjegati fis-servizz ċivili għandhom id-dritt tal-prijorità għal pożizzjonijiet battala fi ħdan l-amministrazzjoni tal-Istat (iżda mhux għall-kumpens għas-salarju) (36).

Għaldaqstant, filwaqt li l-impjegati setgħu jagħżlu li jibqgħu bħala ħaddiema taċ-ċivil, it-trasferiment tal-impjegati tad-Dipartiment tal-Produzzjoni lill-entità l-ġdida (Mesta AS) kien prerekwiżit sabiex tkun tista' sseħħ il-liberalizzazzjoni. F'dawk iċ-ċirkostanzi, l-awtoritajiet Norveġiżi kellhom joffru lill-impjegati inċentivi oħra sabiex iħeġġuhom jaqblu mat-trasferiment b'mod ħieles.

(i) Iż-żamma temporanja tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil

Kif deskritt aktar 'il fuq, l-impjegati tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kellhom l-istatus ta’ ħaddiema taċ-ċivil iżda dawn tilfu dan l-istatus meta ġew trasferiti lil Mesta AS. Minkejja dan, fuq il-bażi tal-ftehim imsemmi aktar 'il fuq bejn it-trade unions u l-Istat, dawn kellhom jibbenefikaw miż-żamma tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil għal perjodu tranżitorju ta’ ħames snin (jiġifieri, mill-1 ta’ Jannar 2003 sat-tmiem tal- 2007). Il-finanzjament tal-Istat mogħti lil Mesta AS huwa intiż sabiex ikopri l-ispejjeż addizzjonali sabiex ikun żgurat li l-impjegati jiġu ggarantiti l-istess kontribuzzjonijiet tal-pensjoni bħal dawk ta’ ħaddiema oħra fis-servizz ċivili matul il-perjodu relevanti (37).

Kif issemma aktar 'il fuq, is-sħubija fl-SPK tiżgura d-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil, u l-ispejjeż relatati ma’ dawn id-drittijiet iridu jitħallsu fl-SPK. Għaldaqstant, sabiex tkun żgurata s-sistema tranżitorja ta’ ħames snin, inżammet is-sħubija fl-SPK għall-impjegati. Barra minn hekk, sabiex Mesta AS tkun f'pożizzjoni li tħallas il-kontribuzzjonijiet tal-impjegati tagħha din applikat għal, u ngħatat, sħubija fl-SPK (38).

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS huwa limitat għad-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ordinarja ta’ pensjoni privata u l-ispejjeż (ogħla) taż-żamma tas-sħubija fl-SPK. Filwaqt li n-nefqa oriġinali kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ madwar NOK 395 miljun (39), l-awtoritajiet Norveġiżi iddikjaraw li sat-30 ta’ Ġunju 2007 l-ispejjeż dovuti kienu jammontaw għal NOK 277,3 miljuni (esklużi l-ispejjeż amministrattivi) (40).

(ii) Iż-żamma tad-dritt għall-età speċjali tal-irtirar

Kif issemma aktar 'il fuq, uħud mill-impjegati fis-servizz ċivili li kienu trasferiti lil Mesta AS kellhom id-dritt li jirtiraw qabel (jiġifieri ta’ 65 sena) l-età normali tal-irtirar ta’ 67 sena. Skont it-termini tal-ftehim bejn it-trade unions u l-Istat, l-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni, li meta ġiet stabbilita Mesta AS (jiġifieri fl-1 ta’ Jannar 2003) dawn kien baqagħlhom 10 snin jew inqas sabiex jirtiraw (jiġifieri, dawk li kellhom 55 sena jew aktar), kellhom id-dritt li jżommu l-età speċjali tal-irtirar tagħhom ta’ 65 sena (41). Dan l-arranġament kien possibbli minħabba l-fatt li l-impjegati kienu għadhom membri tal-SPK kif deskritt aktar 'il fuq.

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS ikopri d-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ta’ pensjoni ordinarja u l-ispejjeż sabiex tinżamm l-età speċjali tal-irtirar. Filwaqt li n-nefqa oriġinali kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ madwar NOK 85 miljun (42) (inklużi spejjeż amministrattivi li jirrappreżentaw madwar 5 % tal-ammont totali) l-ispejjeż totali dovuti fit-30 ta’ Ġunju 2007 kienu ta’ NOK 26,5 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi) (43).

(iii) Pakketti ta’ pensjoni bikrija

Il-ftehim bejn it-trade unions u l-Istat jiddikjara wkoll li matul perjodu ta’ tliet snin (mill-1 ta’ Jannar 2003 sal-aħħar tal-2005) Mesta AS setgħet toffri lill-impjegati, li ġew trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni, arranġament li permezz tiegħu huma setgħu jirtiraw bil-pensjoni fl-età ta’ 60 sena minflok bl-età normali tal-irtirar ta’ 67 sena (44). Il-pensjoni bikrija setgħet tiġi offruta fid-diskrezzjoni tal-kumpanija bbażata fuq evalwazzjoni individwali tal-impjegati (45).

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS ikopri d-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ta’ pensjoni ordinarja privata u l-ispejjeż sabiex tkun offruta pensjoni bikrija. F'atti leġiżlattivi preparatorji l-ispejjeż iffinanzjati mill-Istat sabiex ikunu offruti arranġamenti għal pensjoni bikrija (inklużi spejjeż amministrattivi li jirrappreżentaw madwar 5 % tal-ispejjeż totali) kienu stmati li jlaħħqu s-somma ta’ madwar NOK 911 miljun (46). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li madwar 470 impjegat kienu għamlu użu minn dan l-arranġament, u sat-30 ta’ Ġunju 2007 l-ispejjeż totali dovuti kienu ta’ NOK 691,9 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi) (47).

(iv) Trasferiment, vjaġġar, iż-żamma tas-salarju u l-immodernizzar tal-magni

Skont id-dokumenti baġitarji preparatorji, dan il-punt ikopri l-ispejjeż għat-trasferiment (“flyttekostnader”); l-ivjaġġar (“pendlergodtgjørelse”); iż-żamma tas-salarju (“bibehold av lønn”); u l-immodernizzar tal-magni (“maskiner–sanering”) (48). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li dan jinvolvi wkoll spejjeż relatati mat-trasferiment tal-uffiċini (“kontor–flyttekostnader”); mat-trasferiment tal-uffiċini tal-manutenzjoni u l-appoġġ (“støttepunkter–flyttekostnader”); u mat-trasferiment tal-arkivji (“arkivoverføring”).

Ħlief għall-miżura relatata maż-żamma tas-salarju (li ma tpoġġietx fis-seħħ u għaldaqstant ma kkawżat l-ebda spejjeż) il-miżuri kollha twettqu meta kienet qed tiġi stabbilita Mesta AS, li damu sejrin sa tmiem l-2005. Filwaqt li l-ispejjeż totali li jappartjenu għall-miżuri kollha kienu oriġinarjament stmati li jlaħħqu s-somma ta’ NOK 77 miljun (49), l-awtoritrajiet Norveġiżi spjegaw li, f'Jannar 2006, l-ispejjeż totali dovuti kienu jlaħħqu s-somma ta’ madwar NOK 82,4 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi). L-Istat ħallas għal dawn l-ispejjeż (50).

Trasferiment: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 0,5 miljuni.

Dan il-punt jinkludi l-ispejjeż dovuti rigward ir-rilokazzjoni ta’ persunal ewlieni jew impjegati f'karigi amministrattivi sabiex dawn jibdew jaħdmu f'Mesta AS. Peress li dawn l-impjegati ngħataw pożizzjonijiet f'postijiet differenti fi ħdan l-istess Mesta AS, bil-maqlub ta’ qabel meta dawn l-impjegati kienu għadhom jaħdmu fl-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, ċerti impjegati kellhom jibdlu r-residenza tagħhom sabiex imorru fl-impjieg il-ġdid. Eżempji ta’ spejjeż jinkludu l-ispejjeż fattwali u dokumentati tat-trasferiment (“faktiske, legitimerte kostnader ved boligkjøp”), leave bi ħlas sabiex dawn ikunu jistgħu jiċċaqalqu (“flyttepermisjon”) u spejjeż tal-ivvjaġġar biex jispezzjonaw proprjetà ġdida (“visningsreise”).

Vjaġġar: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 6,7 miljuni

Dan il-punt ikopri wkoll spejjeż ikkunsidrati bħala meħtieġa sabiex ikun żgurat li persunal ewlieni u impjegati b'karigi amministrattivi jibdew jaħdmu f'Mesta AS f'bini li kien 'il-bogħod mir-residenza tagħhom. Eżempji ta’ spejjeż jinkludu spejjeż ta’ vjaġġar bejn id-dar u l-post tax-xogħol (“hjemreise”'), spejjeż għal kera doppja (“Dekning av husleie”) (51) benefiċċji tas-sewqan bejn id-dar u l-post tax-xogħol (“kjøregodtgjørelse”) u benefiċċji għall-akkommodazzjoni (“kostgodtgjørelse”).

Trasferiment tal-uffiċini: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 7,8 miljuni

Dan il-punt jinvolvi spejjeż għat-trasferiment mill-uffiċċji tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq lejn il-kwartieri-ġenerali ċentrali u l-uffiċċji reġjonali ta’ Mesta AS. Eżempji ta’ spejjeż huma t-tindif tal-uffiċini l-qodma (“Rydding og rengjøring av gamle kontorer”); l-ippakkjar tal-affarijiet tal-uffiċċju (52) u l-ġarr ta’ dan lejn l-uffiċini l-ġodda (“Pakking og transport”); il-preparazzjoni, it-tisbiħ u l-irranġar tal-uffiċini l-ġodda f'Mesta AS (“Klargjøring, innredning og oppgradering av nye kontorer”); kif ukoll spejjeż għall-immaniġġjar tal-attivitajiet ta’ trasferiment (“administrasjon av flyttning”).

Trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 40,2 miljuni

Dan il-punt jinkludi l-ispejjeż sabiex isir it-trasferiment meħtieġ mill-uffiċini l-qodma lejn l-uffiċini l-ġodda lokali tal-manutenzjoni u l-appoġġ kif ukoll sabiex l-uffiċini ta’ operat u appoġġ ta’ qabel jiġu organizzati mill-ġdid f'uffiċini ġodda ta’ operat u appoġġ fi ħdan Mesta AS. Dan jinkludi l-istabbiliment ta’ sistema ġdida ta’ IT li kienet meħtieġa minħabba l-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien qed jaqsam sistema ta’ IT ma’ dipartimenti oħra fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Eżempji speċifiċi ta’ spejjeż huma t-tindif tal-uffiċini l-qodma tas-sostenn tal-operat u l-manutenzjoni (“rydding og rengjøring av gamle driftsstøttepunkt”), l-ippakkjar tal-affarijiet tal-uffiċċju u l-ġarr ta’ dawn lejn l-uffiċini l-ġodda (“pakking og transport”), il-preparazzjoni, it-tisbiħ u l-immodernizzar tal-uffiċini l-ġodda għas-sostenn tal-operat u l-manutenzjoni (“Klargjøring, innredning og oppgradering av driftsstøttepunkt”) u l-immaniġġjar tal-attivitajiet ta’ trasferiment (“administrasjon av flytting”).

Trasferiment tal-arkivji: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 7,2 miljuni

Dan il-punt jinkludi spejjeż sabiex jiġu installati arkivji elettroniċi u fiżiċi f'Mesta AS. Dan ikopri l-ispejjeż involuti sabiex l-arkivji relevanti jiġu sseparati minn arkivji oħra li ma kinux relevanti għall-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kif ukoll l-ispejjeż relatati mal-istabbiliment tal-arkivji l-ġodda f'Mesta AS. Eżempji ta’ spejjeż inklużi huma dawk relatati mal-valutazzjoni tar-riżorsi meħtieġa għal kull arkivju (“Ressursbehov pr. arkiv”), fotokopjar (“kopiering”), ġarr (“frakt”), preparazzjoni (“klargjøring”) u xogħol ta’ assigurazzjoni tal-kwalità (“kvalitetssikring og sikkerhetsarbeid”).

Immodernizzar tal-magni: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 20 miljuni

Għalkemm dan il-punt jista' jissuġġerixxi li qed ikopri spejjeż relatati mat-tiswija jew mal-immodernizzar tal-magni, dan mhuwiex il-każ. L-awtoritrajiet spjegaw li qabel ir-riforma, id-Dipartiment tal-Produzzjoni kien wettaq xogħlijiet li, fil-kuntest tagħhom, il-makkinarju u tagħmir ieħor kien tħalla fil-bini u f'siti ta’ restawr (53). Għaldaqstant, dan il-punt kien jikkonsisti mir-responsabbiltà residwa ta’ kuntratti ta’ xogħol preċedenti u kien jinvolvi t-tindif tas-siti (“opprydding”) kif ukoll it-tneħħija, l-iskrappjar u l-ġarr ta’ makkinarju li ma kienx meħtieġ (“fjerning, skroting, og fraktkostnader”). Il-magni li kellhom jitneħħew kienu qodma, imkissrin, u tal-ebda valur għan-negozju, u għalhekk ma kinux jiffurmaw parti minn xi valutazzjoni tal-magni (jew min-negozju bħala ħaġa sħiħa) (54). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li Mesta AS assenjat parti mix-xogħol lil sottokuntratturi skont termini kummerċjali. Il-parti l-oħra tax-xogħol saret minn Mesta AS stess skont rata bis-siegħa bbażata fuq in-nefqa (bil-marġni ta’ profitt eskluż) li għaldaqstant kienet aktar baxxa mir-rata tas-suq għal xogħol simili dakinhar (55). L-awtoritajiet Norveġiżi bagħtu d-dokumenti li jelenkaw kontijiet mingħand sottokuntratturi kif ukoll il-prezzijiet li ntalbu minn Mesta AS stess (56).

(v) Kumpens għas-salarju

Il-punt tal-kumpens għas-salarju (“ventelønn”) ma jiffurmax parti minn dak li l-awtoritajiet Norveġiżi jirreferu għalihom bħala “spejjeż ta’ ristrutturar”. Minkejja dan, il-kumpens għas-salarju kien jifforma parti mill-inċentivi offruti sabiex iħeġġu lill-impjegati ħalli jittrasferixxu ruħhom lejn Mesta AS. Dan għandu jiġi kkunsidrat fid-dawl tal-ħtieġa li jitnaqqas id-daqs tal-forza tax-xogħol.

Filwaqt li l-impjegati trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni tilfu l-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil, ċerti drittijiet speċifiċi li kienu ġejjin minn dan l-istatus madankollu nżammu għal perjodu limitat. Uħud minn dawn id-drittijiet huma rregolati fl-Att dwar Mesta (57). It-Taqsima 4 tal-Att dwar Mesta jipprovdi li matul perjodu ta’ tliet snin wara l-bidu tal-impjieg f'Mesta AS fl-1 ta’ Jannar 2003 l-impjegati li sussegwentement jiġu illiċenzjati iżda jkunu laħqu ċerti kundizzjonijiet (pereżempju, l-impjieg minimu ta’ sena) ikollhom id-dritt li jiġu offruti pożizzjoni xierqa fl-amministrazzjoni tal-istat (“fortrinnsrett til annen statlig stilling”) jew, jekk ma tkunx tista' tiġi offruta pożizzjoni simili, id-dritt li dan jirċievi kumpens għas-salarju (“ventelønn”).

Il-kumpens għas-salarju huwa rregolat bl-Att dwar l-impjegati taċ-ċivil (58). Dan huwa arranġament li permezz tiegħu l-impjegati taċ-ċivil li jkunu ngħataw avviż bir-raġunijiet għal redundancy u li ma jkunux ġew offruti impjieg adattat ieħor ikollhom (soġġett għall-kundizzjonijiet u l-limiti ta’ żmien stabbiliti fl-Att) id-dritt għal 2/3 tas-salarju mid-data li fiha jkun ingħata l-avviż.

Għalkemm l-ispejjeż relatati mal-kumpens għas-salarju fil-bidu kien jifforma parti mill-ispejjeż tar-ristrutturar, aktar tard il-Ministeru tax-Xogħol kien iddeċieda li l-ispejjeż stmati għandhom jiġu kkunsidrati meta jiġi identifikat id-daqs tal-ishma azzjonarji ta’ Mesta AS. Fi kliem ieħor, il-mezzi sabiex jiġu ffinanzjati l-ispejjeż relevanti kellhom ikunu injettati mill-Istat f'Mesta AS fil-forma ta’ ishma azzjonarji (59). Ir-razzjonal għal dan il-metodu kien li l-finanzjament permezz ta’ ishma azzjonarji kellu jirriżulta f'użu aktar għaqli ta’ liċenzjar ta’ impjegati bħala għodda ta’ riorganizzazzjoni fil-kumpanija l-ġdida. Minflok, għandu jsir aktar użu minn strumenti oħra ta’ riorganizzazzjoni (irħas), bħal-leave bi ħlas imnaqqas u pakketti ta’ pensjonijiet, eċċ.

Filwaqt li oriġinarjament kien previst li 450 impjegat kienu se jiġu koperti bil-kumpens għall-iskema tas-salarju, b'nefqa totali ta’ madwar NOK 512-il miljun (60), din l-istima ġiet aġġornata f'Ottubru 2002 u nbidlet għal 150 impjegat b'nefqa totali ta’ madwar NOK 150 miljun (61). Għaldaqstant, kien l-aħħar ammont li ġie kkunsidrat sabiex tiġi stabbilita l-ekwità ta’ Mesta AS.

Sabiex l-ispejjeż jinżammu kemm jista' jkun baxxi, Mesta AS użat dawn l-istrumenti alternattivi (u irħas) ta’ tnaqqis fil-forza tax-xogħol li ġejjin (62). Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-ispejjeż ikkumbinati għal dawn il-miżuri u l-kumpens għas-salarju kienu jlaħħqu s-somma ta’ NOK 359 miljun (li minn dawn NOK 255,1 miljuni intefqu sal-21 ta’ Diċembru 2008) u, għaldaqstant, taqbeż sew l-ammont injettat sabiex ikunu koperti dawn l-ispejjeż:

Pakketti ta’ terminazzjoni li huwa arranġament li, permezz tiegħu, l-impjegati jtemmu l-impjieg tagħhom mingħajr ma jieħdu l-ebda kumpens għas-salarju, waqt li min-naħa l-oħra, jirċievu sa sena salarju kif ukoll għajnuna finanzjarja biex isibu impjieg ieħor.

Pakketti ta’ pensjonijiet huwa arranġament li permezz tiegħu l-impjegati li jkunu għalqu t-62 sena itemmu l-impjieg tagħhom, u bħala kumpens jiġu garantiti 66 % tas-salarju sa meta jaslu għall-età tal-irtirar ta’ 67 sena, kif ukoll id-dritt li jkomplu jgawdu d-drittijiet tal-pensjoni normali matul dan il-perjodu.

Leave b'salarju mnaqqas huwa arranġament biex iħeġġeġ lill-impjegati li jkollhom id-dritt li jirċievu pensjoni bikrija (fl-età ta’ 60 sena) bejn l-2003 u l-2005 sabiex jispiċċaw qabel, u joffri li dawn l-impjegati l-possibbiltà li jtemmu l-impjieg immedjatament, waqt li bħala kumpens jitħallsu 66 % tas-salarju saż-żmien li fih dawn ikunu kisbu d-dritt għall-pensjoni bikrija.

2.3. VALUR TAL-MAKKINARJU U T-TAGĦMIR (“MAKKINARJU”) U TAL-PROPRJETÀ U L-BINI (“PROPRJETÀ”) FIL-BILANĊ TA’ FTUĦ

Dan li ġej jagħti ħarsa ġenerali lejn il-proċess sabiex ġie stabbilit il-valur tal-assi fissi fil-bilanċ ta’ ftuħ finali ta’ Mesta AS. Għall-finijiet ta’ dan il-proċess tqabbdu żewġ awdituri: Ernst & Young, li tqabbdu mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq sabiex jistabbilixxu il-kumpanija l-ġdida, filwaqt li l-Ministeru tat-Trasport u l-Komunikazzjoni qabbad lil Deloitte & Touche sabiex iwettqu verifika tal-kwalità rigward il-valutazzjoni tal-assi u l-proposta għall-bilanċ ta’ ftuħ kif ukoll sabiex jivverifikaw il-proċess, il-metodi u l-prinċipji applikati f'dan il-kuntest. Aktar tard, Ernst & Young saru l-awditur ta’ Mesta AS.

Fil-qosor, f'Mejju 2002 l-awdituri bdew jagħmlu valutazzjoni tal-assi bbażata fuq il-prinċipju tal-kontinwità simulata (jiġifieri, il-valur rikostruwit tal-ktieb), iżda dawn bidlu l-prinċipju tal-evalwazzjoni għal “valur reali” f'Awwissu 2002. Saru valutazzjonijiet individwali (jew fi gruppi) kemm fir-rigward tal-makkinarju kif ukoll tal-proprjetà (deskritti fid-dettall taħt is-sezzjoni 2.3.1). F'Ottubru 2002 l-awdituri għamlu valutazzjoni tal-valur ġust tan-negozju sħiħ ta’ Mesta AS fuq il-bażi tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat (deskritt fid-dettall taħt is-sezzjoni 2.3.2). Il-fluss tal-flus skontat żvela li l-valur totali tan-negozju (jiġifieri, il-kapital operattiv) kien inqas mill-valur li jirriżulta minn valutazzjonijiet tal-assi individwali. Peress li l-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b'Responsabbiltà Limitata jipprovdi li l-ekwità ma tistax tkun aktar mill-valur totali tan-negozju, il-valur tal-assi individwali (jew ta’ gruppi ta’ assi) kien imnaqqas.

2.3.1. Valutazzjoni tal-valur tal-assi b'mod separat

(vi) Makkinarju

Għall-finijiet biex jivvalutaw il-valur tal-assi, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Arthur Andersen & Co AS, l-avukat tal-Gvern Norveġiż, ViaNova u Skagerak Forsikringsmegling AS ħejjew rapport datat 10 ta’ Mejju 2002 bit-titolu Bilanċ ta’ Ftuħ (63). Il-valutazzjoni kienet, fil-prinċipju, ibbażata fuq il-“valur tal-ktieb”. Madankollu, peress li l-amministrazzjoni tal-Istat mhix suġġetta għall-Att dwar il-Kontabilità (64), il-valuri li jidhru fil-kotba tad-Dipartiment tal-Produzzjoni kellhom jiġu interpretati mill-ġdid għal dawk li setgħu kienu, kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien suġġett għal-liġi dwar il-kontabilità ġenerali (65). Għalhekk, il-prinċipju tal-valutazzjoni kien aktar “kreazzjoni retroattiva tal-valur tal-ktieb” jew sempliċiment “kontinwità simulata”. Ibbażat fuq dan, il-valur tal-makkinarju, li fl-1 ta’ Jannar 2002 kien iddikjarat fil-kotba tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li jlaħħaq is-somma ta’ NOK 1 111 miljuni, kien aġġustat għal NOK 866 miljun. Fl-1 ta’ Jannar 2003 il-valur reġa' ġie aġġustat għal NOK 747 miljun.

Madankollu, rapport ieħor datat Awwissu 2002 bit-titolu Bilanċ ta’ Ftuħ (66) imħejji mill-Ammnistrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Ernst & Young, Via Nova u Skagerak Forsikringsmegling AS, jiżvela li f'Lulju 2002 kien deċiż li l-assi tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li kellhom jiġu trasferiti lil Mesta AS kellhom ikunu vvalutati fuq il-bażi tal-prinċipju tal-“valur reali” minflok tal-“kontinwità simulata” peress li tal-ewwel huwa prinċipju ta’ valutazzjoni aktar trasparenti.

Ir-rapport li datat Diċembru 2002 bit-titolu Suppliment għall-Bilanċ ta’ Ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi , imħejji mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Ernst & Young, Via Nova, OPAK u Skagerak Forsikringsmegling AS jippreżenta l-valur tal-makkinarju bbażat fuq il-valur reali (67). Sabiex jiġi stabbilit il-valur reali ġew segwiti żewġ metodi: għal ċerti gruppi ta’ makkinarju l-punt tat-tluq kien il-valur tal-ktieb kif ġie reġistrat fl-amministrazzjoni tal-Istat, aġġustat għall-applikazzjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud, il-perjodi ta’ deprezzament u xi valutazzjonijiet diskrezzjonali. Għal gruppi oħra ta’ makkinarju l-valuri kienu bbażati fuq valutazzjonijiet u prezzijiet esterni (68). Fuq dik il-bażi l-valur reali tal-makkinarju kien stmat li jilħaq is-somma ta’ NOK 572 miljun filwaqt li l-valur totali tal-assi kollha kien stmat li jilħaq is-somma ta’ NOK 1 162 miljun (69).

Aktar tard Ernst & Young spjegaw li l-kalkoli li jidhru fir-rapport imsemmi aktar 'il fuq, li juża bħala l-punt tat-tluq tiegħu l-valur tal-ktieb tal-kontinwità simulata ta’ NOK 747 miljun sabiex jasal għall-valur reali ta’ NOK 572 miljun, huma żbaljati. Skont Ernst & Young, dawn il-kalkoli ma kinux jiffurmaw parti mill-proċess sabiex jiġi stabbilit il-valur reali tal-makkinarju li kellu jkun trasferit lil Mesta AS.

(vii) Proprjetà immobbli

Fir-rapport ta’ Mejju 2002 bit-titolu “Bilanċ ta’ Ftuħ” il-valur tal-ktieb tal-proprjetà immobbli reġistrata mill-amministrazzjoni tal-Istat fl-1 ta’ Jannar 2002 kien ta’ NOK 596 miljun. Wara l-esklużjonijiet ta’ proprjetà immobbli li ma kellix tiġi trasferita lil Mesta AS u l-aġġustamenti li saru fuq il-bażi tal-prinċipju tal-kontinwità simulata, il-valur kien stmat li jammonta għal NOK 277 miljun.

Wara l-bidla fil-prinċipji tal-evalwazzjoni mill-kontinwità simulata għall-valur reali, il-proprjetà ġiet ivvalutata minn espert indipendenti tal-proprjetà immobbli, OPAK. L-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew valutazzjoni esperta datata t-28 ta’ Awwissu 2002 li fiha OPAK ivvalutat il-valur ta’ 375 proprjetà għal madwar NOK 336 miljun (70). Rapport ta’ ssuktar datat il-31 ta’ Ottubru 2002 li tħejja minn OPAK żvela li wara, inter alia, iż-żjieda ta’ 16-il proprjetà oħra, il-valur approssimattiv tal-proprjetà immobbli tela' għal NOK 395 miljun. Ernst & Young spjegaw li aktar tard, l-esklużjonijiet ta’ proprjetajiet li ma kellhomx jiġu trasferiti lil Mesta AS kif ukoll il-korrezzjonijiet li saru għall-proprjetà mikrija (71) baxxew il-valur tal-proprjetà għal NOK 331 miljun (72).

Ir-rapport ta’ Diċembru 2002 li jġib l-isem “Suppliment għall-Bilanċ ta’ Ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi” jiżvela li, waqt li l-valur tal-proprjetà bbażat fuq il-prinċipju tal-kontinwità simulata kien ta’ NOK 596 miljun, l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-valur reali rriżulta f'valur ta’ NOK 331 miljun.

2.3.2. Valutazzjoni tal-valur ibbażata fuq il-fluss tal-flus skontat

B'mod parallel ma', iżda b'mod separat minn, il-valutazzjonijiet individwali tal-assi kienet saret valutazzjoni oħra tal-valur ġust tan-negozju sħiħ fuq il-bażi tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat, li sommarju tagħha ġie ppubblikat f'rapport datat Ottubru 2002 bit-titolu: “Valutazzjoni tal-valur” imħejji minn Ernst & Young (73). Ir-rapport jikkonkludi li bl-applikazzjoni tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat il-kapital operattiv (74) huwa ta’ madwar NOK 600 miljun (b'intervall ta’ +/- 25 %). L-analiżi kienet ibbażata fuq valutazzjoni tal-fluss tal-flus għall-perjodu 2003–2012 li matulu ġie stmat valur preżenti negattiv ta’ NOK 300 miljun u valur terminali ta’ aktar minn NOK 900 miljun (75). Ir-rata ta’ dħul nominali kienet stabbilita għal 6,7 % fuq l-assi totali wara l-ħlas tat-taxxa (76).

Ernst & Young spjegaw li l-kapital operattiv (ta' NOK 600 miljun) jikkonsisti fl-assi totali bid-dejn għal terminu qasir imnaqqas. Bil-kuntrarju, l-istima li tirriżulta mill-valutazzjoni tal-assi individwali kienet ta’ NOK 1 162 miljun. Jekk id-dejn ta’ terminu qasir (ta' NOK 464 miljun) jiġi eskluż minn NOK 1 162 miljun, il-kapital operattiv (77) ikun ta’ NOK 698 miljun. Dan hu ogħla mill-kapital operattiv ta’ NOK 600 miljun li jirriżulta minn valutazzjoni bbażata fuq il-valur ġust tan-negozju sħiħ (jiġifieri, il-mudell tal-fluss tal-flus skontat). L-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b'Responsabbiltà Limitata jipprovdi li l-ekwità ma tistax tkun aktar mill-valur totali tan-negozju, u għalhekk kien meħtieġ li jitnaqqas il-valur tal-assi (78). Għaldaqstant, Ernst & Young naqqsu l-valur tal-assi sabiex il-kapital operattiv jitnaqqas għal 619 miljun. Dan huwa indikat fit-tabella t'hawn taħt (79):

Assi fissi 1 053 Assi kurrenti 109 Dejn għal terminu qasir (464) Nett 698 Aġġustament 'l isfel għall-makkinarju (25) Aġġustament 'l isfel għall-proprjetà (54) Aġġustament 'l isfel totali (79) Valur wara l-aġġustament 'l isfel 619 Dejn (pensjonijiet) 319 Ishma azzjonarji 300 Ishma azzjonarji fi flus 1 600 Total ta’ ishma azzjonarji fil-bilanċ ta’ ftuħ 1 900

Kif jidher minn dan t'hawn fuq sar aġġustament 'l isfel ta’ NOK 79 miljun. Minħabba l-inċertezza għolja tal-valur tal-proprjetà u tal-makkinarju, l-aġġustament 'l isfel kien allokat għal dawk l-assi fil-manjiera indikata hawn taħt:

Valur reali stmat tal-makkinarju 572 Xiri 44 Aġġustament 'l isfel (25) Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ 591 Valur reali stmat tal-proprjetà 331 Xiri 4 Aġġustament 'l isfel (54) Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ 281

2.3.3. Verifika tal-kwalità

B'mod parallel mal-proċess sabiex jiġi stabbilit il-valur reali, Deloitte & Touche taw bidu (f'Ottubru 2002) għal eżerċizzju biex jiġu vverifikati l-ewwel valutazzjonijiet tal-assi (ibbażati fuq il-kontinwità simulata) kontra r-riżultati tal-fluss tal-flus skontat. Fuq din il-bażi Deloitte & Touche sabu li l-valur (kontinwità simulata) tal-assi fissi kellu jitnaqqas minn NOK 1 137 miljun (80) għal NOK 937 miljun (jiġifieri, bi NOK 200 miljun) (81).

2.3.4. Valutazzjoni tal-valur fil-bilanċ ta’ ftuħ finali

Il-bilanċ ta’ ftuħ finali tal-1 ta’ Jannar 2003 ippreparat minn Mesta AS bl-għajnuna ta’ Ernst & Young, ViaNova Plan u Trafikk AS (mehmuż bħala l-Anness A) juri valur totali ta’ assi fissi li jammonta għal NOK 977m (82).

Il-bilanċ ta’ ftuħ finali jikkonferma li l-valur tal-makkinarju ta’ NOK 572 miljun li ġie identifikat fir-rapport ta’ Diċembru 2002 (intitolat “Suppliment għall-bilanċ ta’ ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi”) kien ġie aġġustat 'l isfel bi NOK 25 miljun għal NOK 547 miljun. Iż-żjieda ta’ aktar investimenti u aġġustamenti minuri ġabu l-valur finali tal-makkinarju għal NOK 594m.

Wara ċertu xiri ta’ NOK 4 miljun il-valur tal-proprjetà kien ta’ NOK 335 miljun u l-aġġustament 'l isfel kien ta’ NOK 54 miljun (dan minħabba r-riżultat tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat) li fisser li l-valur tal-proprjetà kien ta’ NOK 281 miljun.

2.4. TRASFERIMENT TA’ KUNTRATTI TRANŻITORJI U L-VALUR TAGĦHOM FIL-BILANĊ TA’ FTUĦ

2.4.1. Kuntratti tal-bini

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li mill-1 ta’ Jannar 2003 il-kuntratti l-ġodda kollha tal-bini (għal xogħlijiet bħal toroq, mini, baċiri u pontijiet) kienu suġġetti għal proċedura ta’ akkwist pubbliku.

Madankollu, il-proġett eżistenti tal-bini kellu jiġi trasferit lil Mesta AS sabiex jitlestew il-proġetti ta’ kostruzzjoni li għadhom għaddejjin bħalissa. Il-kuntratti eżistenti jvarjaw f'termini ta’ kumplessità u perjodu ta’ żmien, iżda kollha jiskadu fi żmien sena jew sentejn minn mindu tkun ġiet stabbilita Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-kuntratti tal-bini ġew trasferiti lil Mesta AS skont il-prezzijiet li ġew iffissati oriġinarjament għal dawn il-kuntratti. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi dawn il-prezzijiet jirriflettu l-prezzijiet tas-suq. Qabel l-1 ta’ Jannar 2003 għal parti sewwa mill-kuntratti tal-bini kienet saret sejħa għall-offerti, u għaldaqstant l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kisbet xi ftit esperjenza dwar il-livell tal-prezz tas-suq. Barra minn hekk, il-prezzijiet tal-kuntratti interni tal-bini bejn l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellhom jiġu konklużi skont il-linji gwida interni li kienu jinkludu regoli dwar kif għandhom jiġu pprezzati kuntratti interni (83). Skont il-linji gwida interni l-esperjenza tal-prezz miksuba fil-kuntest ta’ sejħiet għall-offerti miftuħa għandha tifforma l-bażi sabiex ikunu stabbiliti l-prezzijiet tal-kuntratti interni: jew dawn il-prezzijiet tas-sejħiet għall-offerti pubbliċi jintużaw b'mod dirett jew inkella il-prezzijiet tal-kuntratti interni jiġu bbażati fuq l-valutazzjonijiet ittestjati kontra s-suq u (fejn hu relevanti) imnaqqsa għal-livell tas-suq (84). Fiż-żewġ każijiet il-kundizzjoni ġenerali tal-Amministrazzjoni tat-Toroq kienet li l-prezzijiet li jiġu stabbiliti fi ftehimiet interni għandhom jirriflettu l-livell tal-prezz tas-suq (85). Fl-aħħarnett, l-awtoritajiet Norveġiżi ċċaraw ukoll li barra t-taxxi u d-dazji imposti fuq is-servizzi kollha, rekwiżiti fiskali u oħrajn regolatorji ma kinux jinfluwenzaw il-prezz li bih il-kuntratti ġew trasferiti (86).

Il-prezzijiet li bihom il-kuntratti tal-bini ġew trasferiti lil Mesta AS kienu l-istess bħal dawk użati sabiex jiġu stabbiliti il-profitti tal-kuntratti fl-analiżi tal-fluss tal-flus skontat.

2.4.2. Kuntratti ta’ operat u manutenzjoni

Mesta AS ħadet taħt idejha 102 kuntratti eżistenti ta’ operat u manutenzjoni (“funksjonsavtaler”) (87). Dawn il-kuntratti, li jkopru xogħlijiet bħalma huma l-uċuh tat-toroq, l-immarkar, id-drenaġġ, kisi biż-żrar, kif ukoll għargħar u valangi, se jiskadu kollha f'perjodu ta’ mhux aktar minn erba' snin, jiġifieri fit-tielet trimestru tal-2006. F'termini ta’ perjodu taż-żmien dawn jaqgħu f'erba' kategoriji stabbiliti hawn taħt. Meta jiskadu l-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għandha tpoġġi madwar 25 % tal-kuntratti għal sejħiet tal-offerti pubbliċi kull l-1 ta’ Settembru ta’ kull sena fil-mod kif ġej:

— Kategorija A: 24 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2003;

— Kategorija B: 25 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2004;

— Kategorija Ċ: 27 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2005;

— Kategorija D: 26 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2006.

Filwaqt li kull kategorija tinkludi kuntratti li jkopru reġjuni ġeografiċi mifruxa b'mod bilanċjat fin-Norveġja kollha (sabiex tkun żgurata l-istabbiltà kontinwa fil-forniment tas-servizz) il-kategoriji jikkorrispondu wkoll għal-livell ta’ diffikultà rigward ix-xogħol li jrid isir. F'dan ir-rigward, il-Kategorija A tinkludi l-iktar xogħol faċli b'kuntratt f'reġjuni żgħar (jiġifieri, reġjuni li jpoġġu l-inqas sfidi fir-rigward ta’ traffiku u kundizzjonijiet tat-temp kif ukoll it-tip ta’ toroq) filwaqt li l-Kategorija D tinkludi xogħol b'kuntratt ta’ natura aktar diffiċli kemm f'termini ta’ toroq (bħal toroq fuq muntanji u qrib l-irdum) u traffiku kif ukoll it-temp. Il-Kategoriji B u Ċ ikopru xogħol b'kuntratt bejn iż-żewġ estremitajiet.

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-prezzijiet tas-servizzi fornuti taħt il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li kien daħal għalihom id-Dipartiment tal-Produzzjoni inżammu meta dawn il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS.

2.4.3. Valur li bih il-kuntratti kienu trasferiti

Il-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti jidhru minn spreadsheet bl-Excel li ġiet sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi li hija simili għall-ispreadsheet li ntbagħtet qabel minn Veidekke ASA (88). Wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi aġġornaw il-valutazzjoni tal-prezz totali li bih il-kuntratti tal-bini kienu ġew trasferiti lil Mesta AS minn NOK 2 960 miljun għal NOK 2 942 miljun (89). L-awtoritajiet Norveġiżi aġġornaw ukoll il-valutazzjoni tal-prezz totali li bih il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kienu ġew trasferiti lil Mesta AS minn NOK 5 750 miljun għal NOK 5 866 miljun. Il-ħarsa ġenerali ma tindikax il-prezz tal-kuntratti individwali.

2.4.4. Livell tal-prezz li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti sussegwenti

Rapport li ġie kkummissjonat u ppubblikat mid-Direttorat tat-Toroq Pubbliċi, ViaNova Plan u Trafikk AS jinkludi analiżi tal-livell tal-prezz tal-kuntratti f'Diċembru 2003 (ir-“Rapport ViaNova”). Ir-Rapport ViaNova jiżvela li numru ta’ kuntratti tranżitorji tal- operat u l-manutenzjoni li ġew trasferiti lil Mesta AS kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi f'Jannar 2003. Waħda mill-konklużjonijiet fir-rapport kienet li l-livell tan-nefqa tal-kuntratti tranżitorji li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi matul l-2003 jidher li kien madwar 32 % taħt il-livell tan-nefqa oriġinali ta’ kuntratti tranżitorji kumparabbli li ġew trasferiti lil Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi kkummentaw li huwa minnu li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq ma kinitx daħlet f'negozjati mill-ġdid sabiex tikseb tnaqqis fil-prezz rigward il-kuntratti tranżitorji (li kien għad baqa').

L-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew ħarsa ġenerali lejn il-prezzijiet li jirriżultaw minn kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li għalihom kienet saret sejħa għall-offerti bejn l-2003 u l-2006. L-ammonti rappreżentati fil-ħarsa ġenerali li kienet sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi huma (b'xi diskrepanzi żgħar) simili għal dawk dikjarati fl-ispreadsheet bl-Excel li kienet sottomessa minn Veidekke ASA, li tinkludi wkoll tabella li tqabbel l-offerta rebbieħa (jiġifieri, l-irħas) f'kull proċedura tas-sejħa għall-offerti mal-prezzijiet li bihom ġew trasferiti l-kuntratti. Il-paragun sottomess minn Veidekke ASA juri li fejn jikkonċerna l-kuntratti li għalihom kienet saret sejħa għall-offerti bejn l-2003 u l-2006 il-prezzijiet rebbieħa li rriżultaw kienu, ġeneralment, irħas mill-prezzijiet li bihom kienu ġew trasferiti l-kuntratti lil Mesta AS. Barra minn hekk, il-ħarsa ġenerali tiżvela wkoll li l-prezzijiet sottomessi fl-offerti minn Mesta AS (stess) f'sejħiet għall-offerti sussegwenti huma aktar baxxi mill-prezzijiet li bihom kienu ġew trasferiti l-kuntratti lil Mesta AS (90):

(f'miljuni ta’ NOK) Sena tas-sejħa għall-offerti Prezz rebbieħ L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mill-prezz rebbieħ L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mid-depożitu tal-offerti ta’ Mesta AS 2003 1 226,6 94 67 2004 1 605,2 328 282 2005 1 857,1 760 563 2006 7 455,5 948 900

Il-ħarsa ġenerali lejn il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi bejn l-2003 u l-2006 u li ġew sottomessi mill-awtoritajiet tiżvela li Mesta AS kienet rebħet 14 minn 24 kuntratt li kienu suġġetti għal sejħa għall-offerti fl-2003. Fl-2004 Mesta AS rebħet 13 minn 25 kuntratt, waqt li fl-2005 Mesta AS rebħet 20 minn 29 kuntratt. Fl-2006 Mesta AS rebħet 21 minn 30 kuntratt (91). Dan ifisser li minn total ta’ 108 kuntratt Mesta AS rebħet 68 kuntratt, li huwa ugwali għal madwar 62,7 %.

2.4.5. L-istħarriġ u l-esperjenza preċedenti tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq dwar il-prezzijiet

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li qabel l-istabbiliment ta’ Mesta AS il-Parlament Norveġiż appoġġja ħames kuntratti bi prova/pilota li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet ippjanat li tissottomettihom għal sejħiet għall-offerti pubbliċi. L-awtoritajiet spjegaw li l-prezzijiet li jirriżultaw kienu ntużaw sabiex jiġi evalwat dan it-tip ta’ kuntratt internament (kemm fil-perjodu ta’ qabel u ta’ wara d-deċiżjoni sabiex Mesta AS tiġi stabbilita fl-2001). Madankollu, il-prezzijiet ma ntużawx bħala bażi sabiex fuqha jiġu ffissati l-prezzijiet tal-kuntratti tranżitorji. Għad-domandi li saru mill-Awtorità dwar ir-raġuni għal dan, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li kien ġie deċiż li l-valur tal-kuntratti tranżitorji għandhom ikunu determinati fuq il-bażi tan-nefqa għall-kuntratti.

Skont l-awtoritajiet, il-prezzijiet rebbieħa tal-ħames kuntratti bi prova/pilota kienu kif ġej:

— Bærum (1998) ħames snin: NOK 74 940 000

— Nedre Romerike (1999) ħames snin: NOK 56 000 000

— Ibestad Dyrøy (1999) erba' snin: NOK 30 418 400

— Lågendalen (2000) erba' snin: NOK 45 706 323

— Våler og Åsnes (2001) ħames snin: NOK 39 018 023.

F'Diċembru 2000 l-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq ħarġet rapport li fih din eżaminat il-kompetittività tas-servizzi ta’ operat u manutenzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni (92). Ir-rapport jinkludi r-riżultati preliminari ta’ Awwissu 2000 u l-kapaċità li tikkompeti ġiet ikkalkulata billi kienet identifikata r-relazzjoni bejn l-ispejjeż ikkalkulati ta’ kuntratt u l-prezz miftiehem. Fil-każ tal-kuntratti tad-Dipartiment tal-Produzzjoni l-ispejjeż kienu jirrappreżentaw 94 % tal-prezz filwaqt li fir-rigward tal-kuntratti li saru minn intraprendituri privati l-ispejjeż kienu jirrappreżentaw 71 % tal-prezz. Jidher li l-każijiet bi prova/pilota kienu jiffurmaw il-bażi sabiex wieħed jasal għal din il-konklużjoni. F'paġna 7 tar-rapport il-kuntratt Bærum huwa mniżżel bħala wieħed li għandu valur annwali medju ta’ NOK 15-il miljun bħala riżultat tas-sejħa pubblika għall-offerti. Din il-figura hija r-riżultat ta’ prezz għal kull km ta’ 125 000 × triq ta’ 120 km, li jammonta għal NOK 15-il miljun (jew NOK 75 miljun matul ħames snin) (93). Il-kuntratt Nedre Romerike huwa mniżżel fir-rapport bħala wieħed b'valur annwali ta’ NOK 11,2 miljuni. Il-prezz għal kull km huwa ta’ 50 000 × triq ta’ 198 km, li jammonta għal NOK 9,9 miljun (jew NOK 49,5 miljuni matul ħames snin) (94).

Apparti dan, jidher, mid-domandi li saru fl-1999–2000 lill-Ministeru tat-Trasport mill-Kumitat dwar it-Trasport tal-Parlament dwar is-sitwazzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, li kienet saret analiżi f'Akershus li żvelat li l-livell tal-prezz tal-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kien 20–25 % 'il fuq minn dawk ta’ kuntratti privati (95). Barra minn hekk, fi stqarrija għall-istampa bid-data tas-17 ta’ April 2001 l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq tirreferi għall-fatt li paragun bejn, min-naħa waħda, erba' kuntratti li taħthom is-servizzi ta’ manutenzjoni u operat kienu fornuti minn operaturi privati, u min-naħa l-oħra, kuntratti li taħthom id-Dipartiment tal-Produzzjoni wettaq is-servizzi li jikkorrispondu, wera li l-irħas offerta ta’ prezz fost il-fornituri privati kienet madwar 15–20 % irħas minn dik tad-Dipartiment tal-Produzzjoni.

2.4.6. Kuntratti tranżitorji u bilanċ ta’ ftuħ

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-kuntratti tranżitorji kienu assi li kienu jiffurmaw parti mill-flus tal-flus skontat u kienu ġew, għaldaqstant, ikkunsidrati meta ġie evalwat il-valur totali ta’ Mesta AS. Madankollu, ibbażat fuq ir-riżultati tal-fluss tal-flus skontat il-valur tal-portafoll tal-kuntratt (96) kien baxx wisq sabiex jiġi allokat kwalunkwe valur (97).

2.4.7. Obbligu temporanju għal servizz pubbliku

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE l-awtoritajiet Norveġiżi imponew obbligu fuq Mesta AS mill-1 ta’ Jannr 2003 biex din twettaq obbligu għal servizz pubbliku fil-forma ta’ servizzi ta’ operat u manutenzjoni fuq in-netwerk nazzjonali tat-toroq. L-obbligu tneħħa gradwalment sabiex jieqaf fl-1 ta’ Settembru 2006. Il-kompitu ta’ servizz pubbliku huwa deskritt fid-dettall f'rapport dwar l-istandards għall-operat u l-manutenzjoni maħruġa mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fl-1999 (u aġġornati fl-2003) (98). Ir-rapport jistabbilixxi r-rekwiżiti fundamentali sabiex ikun żgurat li l-istandards tax-xogħol ta’ operat u manutenzjoni ikunu suffiċjenti sabiex tinżamm is-sigurtà fuq it-toroq, billi jiġu stabbiliti standards dwar il-konkrit jew azzjonijiet fir-rigward ta’ mini, drenaġġ, kisi ta’ toroq, pontijiet, mollijiet u bankini (ir-“Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni”) (99). Ir-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni jistabbilixxi wkoll standards speċifiċi rigward il-manutenzjoni kredibbli ta’ matul ix-xitwa sabiex tkun żgurata s-sigurtà fuq it-toroq. Il-kompitu tas-servizz ingħata lil Mesta AS permezz ta’ dispożizzjoni f'kull kuntratt li ngħatat lil Mesta AS billi ngħatat ħarsa ġenerali fil-qosor dwar l-istandards relevanti u billi saret referenza għar-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni għall-operat u l-manutenzjoni.

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-għoti lil Mesta AS tal-kompitu ta’ servizz pubbliku deskritt aktar 'il fuq kien sabiex jiggarantixxi livell suffiċjenti ta’ sigurtà fit-toroq sa Settembru 2006. F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet spjegaw li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq hija responsabbli għas-sigurtà fit-toroq u din għandha tiżgura standard minimu billi tissorvelja sew it-tiswijiet u l-manutenzjoni (100). Sal-1 ta’ Jannar 2003 dan il-kompitu kien jinvolvi l-aktar il-monitoraġġ tax-xogħlijiet ta’ fornitur partikolari wieħed tas-servizz, jiġifieri d-Dipartiment tal-Produzzjoni. Madankollu, wara dik id-data dan il-kompitu kellu jieħu dimensjoni ġdida peress li x-xogħlijiet ta’ manutenzjoni fit-toroq kellhom ikunu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi u, għaldaqstant saru minn numru ta’ fornituri ta’ servizzi differenti. F'dan ir-rigward, jidher minn atti leġiżlattivi preparatorji li r-raġuni wara l-ftuħ gradwali tas-suq kienet sabiex jiġi żgurat li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet se tkompli tikkontrolla u tiżgura b'mod adegwat li l-istandards u s-sigurtà tat-toroq kienu se jinżammu f'livell sodisfaċenti (101).

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw ukoll li din kienet il-motivazzjoni għalfejn, fl-aħħar tal-proċess, saret sejħa għall-offerti għall-iktar kuntratti riskjużi u diffiċli, filwaqt li fil-bidu kienet saret sejħa għall-offerti għall-aktar kuntratti żgħar u sempliċi (102). Il-fatt li l-iktar kuntratti impenjattivi tħallew għall-aħħar, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet diġà se tikseb ammont mhux ħażin ta’ esperjenza minħabba li kienet qed tissorvelja u timmonitorja diversi fornituri tas-servizz wara li kienu saru l-ewwel sejħiet għall-offerti. Għalhekk, sa meta kienet se toħroġ is-sejħa għall-offerti għall-iktar kuntratti diffiċli, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kien se jkollha l-iktar kundizzjonijiet vantaġġużi possibbli sabiex iżżomm kontroll fuq il-livell tas-sigurtà tat-toroq (103).

Dwar il-ħlas tal-kumpens għas-servizzi pubbliċi l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew it-tabelli li ġejjin li jagħtu ħarsa ġenerali lejn l-infiq, id-dħul u r-rata ta’ profitt fir-rigward tas-servizzi fornuti minn Mesta AS taħt il-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni (104). F'dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li Mesta AS kienet żammet kontijiet separati għal kull kuntratt tranżitorju matul il-perjodu 2003 u 2006. Għalhekk, id-dħul kollu (u l-infiq) stabbilit fit-tabelli li ġejjin huma relatati direttament mal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni.

It-tabella 1 tiżvela li f'relazzjoni mal-kapital total investit f'Mesta AS, ġie allokat kapital għall-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni bl-istess proporzjon bħal dak li s-sehem mid-dħul mill-kuntratti tranżitorji jirrappreżenta mid-dħul totali.

Mesta AS – allokazzjoni ta’ kapital

(f'miljuni ta’ NOK) Kapital Totali 2003 2004 2005 2006 Bilanċ ta’ ftuħ 2 686 3 989 4 291 4 643 Bilanċ tal-għeluq 3 989 4 291 4 643 4 340 Medja 3 338 4 140 4 467 4 492 Fatturat totali Mesta 6 386 5 899 6 076 4 492 Fatturat totali operat u manutenzjoni 3 645 3 613 3 235 3 253 Sehem mill-fatturat tal-operat u l-manutenzjoni mqabbel mal-fatturat totali 57 % 61 % 53 % 55 % Kapital allokat għall-operat u l-manutenzjoni 1 905 2 536 2 378 2 460 Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji ( %) 96 % 81 % 60 % 30 % Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji (NOK ) 1 835 2 050 1 437 748

It-tabella li ġejja tagħti ħarsa ġenerali lejn l-infiq, id-dħul u r-rata attwali ta’ dħul miksuba minn Mesta AS fuq il-bażi tal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni li saru bejn l-2003 u l-2006. L-awtoritajiet Norveġiżi speċifikaw li ma kienet ġiet stabbilita l-ebda rata ta’ dħul speċifika bil-quddiem fir-rigward tal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni.

Mesta AS: Dħul, infiq u rata ta’ dħul għal kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni

(f'miljuni ta’ NOK) 2003 2004 2005 2006 Total Dħul 2 116 1 871 1 293 586 5 866 Qligħ qabel it-taxxa (*) 277 175 199 151 802 Qligħ wara t-taxxa 199 126 144 108 577 Marġni ta’ profitt 9 % 7 % 11 % 18 % Kapital allokat għall-kuntratti tranżitorji 1 835 2 050 1 437 748 6 070 Dħul attwali fuq il-kapital 10,86 % 6,15 % 9,98 % 14,50 %

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li r-rata tad-dħul medja fis-suq tal-operat u l-manutenzjoni, jiġifieri, ir-“rata tad-dħul ta’ referenza” hija n-nefqa medja meqjusa tal-kapital (“WACC”) wara t-taxxa ta’ 8,42 % (105).

It-tabella li jmiss tagħti ħarsa ġenerali lejn il-kompożizzjoni tar-rata tad-dħul ta’ referenza.

Kompożizzjoni tar-rata tad-dħul ta’ referenza

Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC) Interess mingħajr riskju (**) qabel it-taxxa 3,85 % Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq (***) 5,00 % Kapital beta totali 0,90 Dejn/ekwità nett Ekwità beta 1 Nefqa tal-ekwità wara t-taxxa 8,85 % Nefqa ta’ kapital barrani Interess mingħajr riskju qabel it-taxxa 3,85 % Primjum fuq self 2,50 % Nefqa ta’ kapital barrani qabel it-taxxa 6,35 % Rata tat-taxxa 28 % Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa 4,57 % Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC) Nefqa tal-ekwità 8,85 % Sehem azzjonarju 90 % Nefqa meqjusa tal-ishma azzjonarji wara t-taxxa 8,00 % Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa 4,6 % Sehem tal-kapital barrani 10 % Nefqa meqjusa tal-kapital barrani wara t-taxxa 0,5 % Nefqa tal-WAAC tal-kapital totali wara t-taxxa 8,42 %

Ir-rata ta’ dħul ta’ referenza ta’ 8,42 % hija bbażata fuq valur beta ta’ 1 li ġie stabbilit b'referenza għal:

— l-osservazzjonijiet tal-valur beta fuq perjodu ta’ 40 xahar (2002–2007) minn 15-il kumpanija komparabbli (bħal Veidekke ASA, Skanska AB-B SHS, PEAB AB) (106);

— ir-rata tad-dħul hija korrelatata fuq il-bażi ta’ Morgan Stanleys “L-Indiċi tal-Pajjiżi Kollha tad-Dinja” (107);

— is-sehem azzjonarju kien ikkunsidrat li kien skont il-medja tas-settur (ibbażat fuq 15-il kumpanija komparabbli) (108).

Fl-aħħarnett, it-tabella li ġejja turi d-differenza bejn r-rata tad-dħul u d-dħul attwali miksub minn Mesta AS fuq il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni fis-snin relevanti.

Rata ta’ dħul

2003 2004 2005 2006 Total Mesta: rata ta’ dħul 10,86 % 6,15 % 9,98 % 14,5 % Rata ta’ dħul ta’ referenza 8,42 % 8,42 % 8,42 % 8,42 % Dħul żejjed 2,44 % –2,27 % 1,56 % 6,08 % Dħul żejjed (f'miljuni ta’ NOK) 44,8 –46,4 22,5 45,5 66,4

2.5. DRITTIJIET GĦAD-DOKUMENTI U MIŻATI TA’ REĠISTRAZZJONI

Skont l-Att dwar Mesta, il-proprjetà li ġiet trasferita mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS kellha tiġi reġistrata fir-reġistru Norveġiż tal-proprjetà bħala “bidla fl-isem” (109). Dan kien ifisser li Mesta kellu jkollha l-proprjetà tagħha reġistrata fir-reġistru tal-proprjetà mingħajr ma tħallas l-ebda drittijiet għad-dokumenti u miżati ta’ reġistrazzjoni, li normalment ikunu dovuti f'każ ta’ trasferiment ta’ titolu ta’ proprjetà fin-Norveġja (110).

Fin-Norveġja prattika amministrattiva, magħrufa bħala l-“prinċipju tal-kontinwità” tipprovdi għal eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u tal-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni f'każijiet fejn l-impriża tiġi kkunsidrata li tkun se “tkompli” f'xi forma. Il-Ministeru tal-Ġustizzja ħareġ żewġ ċirkularijiet dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-kontinwità. Skont l-Ewwel Ċirkulari, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2003, l-amalgamazzjonijiet bejn kumpaniji b'responsabbiltà limitata biss setgħu jibbenefikaw mill-prinċipju tal-kontinwità (111). It-Tieni Ċirkulari testendi din il-prattika għad-diviżjonijiet u konverżjonijiet mill-1 ta’ Lulju 2005 (112).

2.6. RAĠUNIJIET SABIEX TINFETAĦ DIN IL-PROĊEDURA

Fit-18 ta’ Lulju 2007, l-Awtorità adottat id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ biex tagħti bidu għal investigazzjoni formali fuq il-bażi tas-sejbiet preliminari li l-miżuri meħuda fil-kuntest tal-istabbiliment ta’ Mesta AS setgħu jinvolvu għajnuna mill-istat li ma kinitx tikkwalifika għal kwalunkwe waħda mill-eżenzjonijiet previsti fil-Ftehim ŻEE (113). Għalhekk, l-Awtorità kellha dubji li l-miżuri relevanti setgħu jiġu kkunsidrati bħala kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE. Il-miżuri relevanti jikkonċernaw il-miżuri ta’ ristrutturar, il-valutazzjoni tal-valur tal-assi, kuntratti tranżitorji trasferiti lil Mesta AS u l-eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni.

3. KUMMENTI MINN PARTIJIET TERZI

Waslu kummenti mingħand erba' partijiet interessati wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, u sussegwentement l-Awtorità u diversi partijiet interessati kellhom djalogu komprensiv fuq il-kwistjonijiet involuti.

3.1. ARNTZEN DE BESCHE – MESTA AS

Id-ditta ta’ avukati, Arntzen de Besche (“Arntzen”) bagħtet il-kummenti tagħha f'isem Mesta AS.

Dwar il-kwistjoni li tikkonċerna l-istat tal-kumpens għall-miżuri tar-ristrutturar, Arntzen tissottometti li l-kwistjoni ewlenija hija jekk l-infiq jirrappreżentax responsabbiltà tal-istat. Huwa biss jekk dan mhuwiex il-każ li l-ispejjeż tar-ristrutturar jistgħu jiġu kkunsidrati li jiffurmaw parti mill-baġit normali ta’ Mesta AS, u rifużjoni għal dan l-infiq jirrappreżenta vantaġġ ekonomiku. Abbażi tas-sentenza “Combus” il-kwistjoni deċiżiva hija jekk il-kumpens “itaffix il-piżijiet li normalment jiġu assunti fil-baġit ta’ impriża”, u huwa biss il-ħelsien minn dawn l-ispejjeż li jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku (114).

Trid issir distinzjoni bejn il-kumpens ta’ (i) spejjeż in jintefqu fl-operat normali ta’ kumpanija u (ii) l-ispejjeż imposti li, għaldaqstant, ma jintefqux fl-operat normali tal-kumpanija u ma jkunux jikkorrispondu għall-obbligi tal-infiq tal-kompetituri. Il-kumpens tal-aħħar tip ta’ infiq jista', bħal f'dan il-każ, itaffi jew jinnewtralizza żvantaġġ strutturali billi jkun żgurat ambjent ekwu u, għalhekk, ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat. Fuq din il-bażi Arntzen issottomettiet li l-kumpens għall-miżuri tar-ristrutturar lil Mesta AS joriġinaw f'responsabbiltà tal-Istat bil-għan li jtaffi l-iżvantaġġi strutturali u, għalhekk, ma jinvolvix għajnuna mill-istat.

F'każ li l-Awtorità tistabbilixxi li l-miżuri tar-ristrutturar fil-fatt jinvolvu għajnuna mill-istat, Arntzen tissottometti li l-għajnuna tkun kumpatibbli peress li din tippermetti lil Mesta AS sabiex tikkompeti f'kundizzjonijiet ugwali f'suq li għadu kif infetaħ għall-kompetizzjoni. Peress li t-taqsima tal-produzzjoni ta’ Mesta AS qabel kienet il-fornitur tas-servizz intern tal-Istat, Mesta AS ġiet stabbilita b'organizzazzjoni li ma kinitx tajba biex tilqa' għall-kompetizzjoni. Mingħajr l-ebda kumpens, il-pożizzjoni kompetittiva ta’ Mesta AS kienet se tiġi affettwata. Fid-deċiżjoni tagħha dwar “Destia” il-Kummissjoni kkunsidrat li l-ftuħ tas-suq huwa objettiv Komunitarju fl-interess komuni (115). Barra minn hekk, il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-istat marbuta ma’ spejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati għandhom l-għan li jiffaċilitaw it-tranżizzjoni tal-impriżi lejn suq kompetittiv. Fil-fatt, l-għajnuna (limitata fiż-żmien u fl-effetti) sabiex jinkiseb għan komuni biex tkun faċilitata t-tranżizzjoni minn suq magħluq għal wieħed (parzjalment) liberalizzat huwa fl-interess komuni u jservi biex jikkontrobilanċja d-distorsjoni fil-kompetizzjoni. F'dan il-kuntest, qed tingħata attenzjoni għall-fatt li Mesta AS għandha tħallas lura kwalunkwe fondi ta’ ristrutturar li tħallsu żejda.

Rigward il-valutazzjoni tal-makkinarju, Arntzen issottomettiet li meta nbidlu l-prinċipji tal-valutazzjoni mill-valur tal-ktieb għall-valur reali, l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat stabbiliet valur tan-negozju ta’ NOK 600 miljun. L-allokazzjoni tal-valur għall-assi ma tbiddilx il-valur ġenerali u, għalhekk, ma toħloqx kwistjonijiet marbuta mal-għajnuna mill-istat. Ibbażat fuq ir-riżultat tal-analiżi tal-fluss tal-flus skontat, il-valur tal-assi (inkluż id-dejn ta’ terminu qasir) tnaqqas minn valur reali ta’ NOK 698 miljun għal NOK 619-il miljun. Għalhekk, l-aġġustament kien jirrappreżenta NOK 79 miljun u mhux NOK 200 miljun.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Arntzen issottomettiet li Mesta AS ġiet ikkumpensata biss għall-infiq għall-forniment ta’ servizzi taħt il-kuntratti relevanti u, għalhekk, ma rċeviet l-ebda vantaġġ ekonomiku fit-tifsira tar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat. Arntzen argumentat ukoll li, għall-finijiet sabiex jiġi stabbilit vantaġġ, l-Awtorità għandha tistabbilixxi prezz ta’ referenza li, meta jitqabbel mal-prezz attwali tal-kuntratti trasferiti lil Mesta AS, ikun jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku. Huwa biss jekk l-Awtorità tista' turi li l-impriżi li kienu jeżistu fl-1 ta’ Jannar 2003 setgħu jipprovdu servizzi simili bi prezz irħas li l-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS kienu ogħla. L-oneru tal-prova huwa fuq l-Awtorità.

Arntzen argumentat ukoll li, fil-fatt, ma kien hemm l-ebda prezz tas-suq fl-1 ta’ Jannar 2003 peress li s-servizzi kollha tal-operat u l-manutenzjoni twettqu internament u l-monopolju, de facto, inħoloq fl-1 ta’ Jannar 2003 bl-istabbiliment ta’ Mesta AS. Il-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti pubbliċi tal-proġetti pilota ma jistgħux jintużaw bħala prezzijiet ta’ referenza: L-ewwel, l-Awtorità ma stabbilitx li impriżi oħra kienu fil-fatt lesti li jfornu s-servizzi relevanti bi prezz irħas. Meta wieħed jikkunsidra l-importanza tal-każ l-Awtorità trid tagħmel valutazzjoni dettaljata dwar jekk impriżi oħra kinux fil-fatt lesti li jfornu s-servizzi relevanti bi prezz irħas. Huwa biss jekk dan hu l-każ li l-għajnuna mill-istat tista' tkun involuta. It-tieni nett, filwaqt li l-livelli tal-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti pubbliċi tal-kuntratti pilota kienu iktar baxxi mill-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu ġew trasferiti lil Mesta AS, iż-żewġ gruppi ta’ kuntratti mhumiex l-istess. Dan ifisser li l-kuntratti pilota ma jistgħux jiġu kkunsidrati li jirrappreżentaw il-prezz tas-suq. F'dan ir-rigward, qed ikun osservat li l-prezz oriġinali tal-kuntratt ta’ wieħed mill-kuntratti pilota, jiġiefieri l-kuntratt Bærum, kien ittella' b'25 % minħabba xogħlijiet oħra. Parti kbira minn dawn ix-xogħlijiet addizzjonali hija inkluża fil-prezz bażiku tal-kuntratti tranżitorji trasferiti lil Mesta AS. Fl-aħħarnett, l-Awtorità m'għandha l-ebda informazzjoni li turi li l-impriżi li rebħu l-kuntratti pilota jew il-kuntratti li għalihom saret sejħa għall-offerti wara l-2003 fil-fatt kienu jkopru l-ispejjeż tagħhom biex jipprovdu s-servizz. Jekk l-impriżi ma jkoprux l-ispejjeż tagħhom dan ma jkunx ftuħ effiċjenti tas-suq.

3.2. THOMMESSEN – VEIDEKKE ASA

Id-ditta ta’ avukati, Thommessen Krefting Greve Lund AS (“Thommessen”), issottomettiet l-argumenti tagħha f'isem Veidekke ASA.

Rigward il-miżuri tar-ristrutturar, Thommessen argumentat li s-sentenza Combus tagħraf li l-finanzjament tal-Istat għall-ineffiċjenzi tal-infiq li joriġinaw f'liġijiet tal-passat dwar ix-xogħol, ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat, sakemm dan ikun proporzjonali għal żvantaġġ strutturali. Kwalunkwe kumpens lil hinn mid-differenza bejn l-infiq ta’ żvantaġġ strutturali u l-ispejjeż relevanti tax-xogħol ta’ impriża kumparabbli hija għajnuna mill-istat. L-intervent tal-Istat m'għandux itaffi lil Mesta AS mill-obbligi tal-pensjonijiet dovuti fil-passat, iżda biss mill-iżvantaġġi strutturali għall-futur (jiġifieri, mill-2003 'il quddiem). Thommessen argumentat li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed għall-iżvantaġġi strutturali. Għalhekk, l-Awtorità għandha tivverifika jekk l-impjegati żejda f'Mesta AS kinux jirriżultaw f'xi benefiċċji għall-kumpanija, li jfisser li l-iżvantaġġ strutturali (jew impjegar żejjed) kien eċċessiv. Fi kliem ieħor, l-Awtorità għandha tiċċara jekk l-iżvantaġġ ta’ impjiegi żejda kienx newtralizzat bl-aċċess għal forza tax-xogħol żejda u irħas. F'dan ir-rigward qed tingħata attenzjoni għall-fatt li l-profitabbiltà ta’ Mesta AS kienet aħjar b'mod sinjifikanti milli kien antiċipat fil-bidu matul it-tliet snin tal-eżistenza tagħha. St.prp. nr 1 (2007–2008) tiżvela li l-fondi mogħtija għal kull sena kienu jkopru iktar mir-responsabbiltà relevanti tal-miżuri tar-ristrutturar, u għalhekk jindika kumpens żejjed.

B'mod partikolari, l-Awtorità għandha tivverifika jekk l-Istat kellux il-possibbiltà li jittrasferixxi, jirriloka jew jibdel uħud mill-impjegati minflok joffrilhom pensjoni bikrija. L-Awtorità għandha titlob lill-awtoritajiet Norveġiżi biex iġibu evidenza li turi li pensjoni bikrija kienet meħtieġa sabiex tkun solvuta l-kwistjoni tal-impjegati. L-Awtorità għandha tivverifika jekk l-awtoritajiet tawx kumpens biss għad-differenza bejn l-infiq medju ta’ skema ta’ pensjoni privata ordinarja u s-sħubija fil-fond tal-pensjoni tal-istat kif ukoll jekk il-kumpens kienx wieħed limitat biss għall-impjegati taċ-ċivil. L-Awtorità qed tintalab biex tivverifika jekk l-infiq għaż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar huwiex wieħed li normalment ikun inkluż fil-baġit ta’ impriża, u għalhekk ma jkunx żvantaġġ strutturali, li jfisser li l-kumpens jista' jammonta għal għajnuna mill-istat. L-Awtorità għandha wkoll tevalwa t-tranżazzjoni taħt id-direttiva dwar it-trasferiment tal-impriżi.

Thommessen issostni wkoll li l-“linji gwida tal-Gvern jiddikjaraw li min iħaddem jista' japplika għal sħubija kontinwa fil-Ministeru tax-Xogħlijiet. Jekk jiġi rifjutat, l-individwu jista' jiġi abbinat ma’ skema ta’ pensjoni permezz ta’ dak li jissejjaħ “arranġament ta’ sħubija magħluqa” u jistaqsi jekk is-sħubija magħluqa ġietx ikkunsidrata bħala alternattiva biex Mesta AS tiġi kkumpensata għall-miżuri ta’ ristrutturar. Thommessen tissottometti li Mesta AS setgħet ħadet ir-responsabbiltà li ma kinitx obbligata tieħu. Jekk l-infiq tar-ristrutturar ta’ Mesta AS, f'dan ir-rigward, huwa l-konsegwenza ta’ obbligi ta’ teħid (jew ta’ żamma) volontarji, din kienet id-deċiżjoni ta’ Mesta AS. Il-kumpens għall-ispejjeż li Mesta AS ma kinitx legalment marbuta biex tosserva huma spejjeż li normalment jiġu inklużi fil-baġit ta’ kumpanija u l-finanzjament mill-istat għal dan il-għan jikkostitwixxi għajnuna mill-istat.

Il-kumpens għall-infiq tar-ristrutturar jista' jkun kompatibbli taħt l-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE, sakemm jiġu mħarsa l-kundizzjonijiet tan-neċessità u l-proporzjonalità. F'dan ir-rigward, l-għan li tiżdied l-effiċjenza tad-Dipartiment tal-Produzzjoni preċedenti irid ikun ibbilanċjat mal-għan li tagħmel is-suq aktar kompetittiv. Thommessen issottomettiet li l-kompetittività ta’ Mesta AS, fil-fatt, inkisbet permezz ta’ sehem għoli ta’ kuntratti pubbliċi mirbuħa għad-detriment ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq. Mesta AS hija, mingħajr dubju, l-ikbar protagonista b'sehem mis-suq ta’ 60 %. In-numru ta’ offerenti f'sejħiet għall-offerti pubbliċi li beda jonqos drastikament jikkonferma dan. Il-problema hija li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed għall-iżvantaġġi strutturali tagħha. Is-suq sempliċement iċċaqlaq minn suq oligopolistiku għal wieħed duopolistiku, b'Mesta AS tkun il-protagonista dominanti. L-Awtorità għandha tirrevedi l-miżuri kkonċernati biex ma jagħtu l-ebda vantaġġ b'konsegwenza ta’ distorsjoni fis-suq.

Dwar il-kwistjoni tal-valutazzjoni tal-assi Thommessen argumentat li l-Awtorità għandha tistħarreġ il-każ b'mod indipendenti dwar jekk il-bilanċ ta’ ftuħ huwiex konformi mar-regolamenti Norveġiżi dwar il-kontabilità u l-kumpaniji. F'dan ir-rigward, Thommessen argumentat li l-Att Norveġiż dwar ir-responsabbiltà limitata jinkludi regola sabiex tiżgura li l-kontribuzzjoni tal-kapital azzjonarju ma jkunx 'il bogħod minn valur ġust. Madankollu, filwaqt li l-Bord tad-Diretturi jista' jkun responsabbli għal valutazzjoni li hija lil hinn minn valur ġust, mhemm l-ebda responsabbiltà għal valutazzjonijiet li jkunu taħt il-valur ġust. Għalhekk, Thommessen tistenna li jkun hemm valutazzjoni esperta indipendenti separata dwar jekk l-assi ġewx stabbiliti skont il-valur tas-suq.

Thommessen argumentat li l-assi għandhom ikunu bbażati fuq valur ġust tan-negozju li jista' jkun ibbażat fuq analiżi tal-fluss tal-flus skontat. Skont it-taqsima 4(2) tal-Att Norveġiż dwar il-Kontabilità, l-analiżi għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju tal-“aħjar valutazzjoni”. Madankollu, Thommessen argumentat li l-valutazzjoni sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi mhix skont dan il-prinċipju, iżda ġiet ibbażata fuq argumenti minn naħa waħda sabiex jitbaxxa l-valur tal-assi. L-ewwel nett, għalkemm l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat irrikonoxxiet li hemm inċertezzi inerenti, il-valutazzjoni tal-valur ġust tal-assi individwali żvelat li l-valur reali kien sostanzjalment ogħla, u għalhekk l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat għandu jiġi aġġustat 'il fuq. It-tieni, jidher mill-analiżi tal-fluss tal-flus skontat li l-valur terminali kien ta’ NOK 900 miljun, iżda dan kien ġie aġġustat 'l isfel minħabba li l-flussi tal-flus matul il-perjodu 2003–2012 kienu stmati għal –300 miljun. Thommessen argumentat li l-inċertezzi sabiex tkun stabbilita Mesta AS u kif din kienet se tiffunzjona kienu eżaġerati u kienu intiżi sabiex jaġġustaw 'l isfel il-valur ġust tal-assi. It-tielet, il-valutazzjoni esterna ta’ 18-il grupp ta’ makkinarju kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ NOK 424 miljun. Dan huwa konsiderevolment ogħla minn NOK 148 miljun li kien il-valur li jirriżulta sabiex jiġi evalwat numru ferm ogħla, jiġifieri 37 grupp ta’ makkinarju. Thommessen argumentat li wieħed ma jistax jifhem kif il-makkinarju ta’ Mesta AS, ikbar fil-kwantità minn dak ta’ Veidekke ASA, ġie ffissat bi prezz tas-suq li kien iktar baxx minn dak ta’ Veidekke ASA. L-Awtorità għandha tinvestiga dan. Fl-aħħarnett, Thommessen argumentat li mhux soltu li l-valur ġust ta’ negozju ma jkollu l-ebda avvjament.

Barra dan, Thommessen argumentat li l-aġġustament 'l isfel ta’ NOK 200 miljun għall-makkinarju u NOK 50m għall-proprjetà (jiġifieri, id-differenza bejn NOK 331 miljun u NOK 281 miljun) jinvolvi vantaġġi, peress li valutazzjoni iktar baxxa tal-assi tfisser li d-deprezzament huwa aktar baxx u għalhekk id-dħul operattiv huwa ogħla. Id-dħul operattiv żejjed huwa għajnuna mill-istat. Barra minn hekk, aktar ma tkun għolja l-valutazzjoni tal-assi, aktar għolja trid tkun ir-rata tad-dħul meħteġa. Għalhekk, valutazzjoni aktar baxxa tfisser li l-profitti annwali tal-awtoritajiet Norveġiżi huma baxxi wisq u d-differenza bejn dan, u l-profitti bbażati fuq valutazzjoni korretta, tammonta għal għajuna mill-istat.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Thommessen taqbel li l-awtoritajiet Norveġiżi jirrikonoxxu d-differenza bejn il-prezz tas-suq (li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti pubbliċi) u l-prezz li bih il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kienu ġew trasferiti; id-differenza hija ta’ madwar NOK 2 biljuni (116). Dwar l-argument tal-awtoritajiet Norveġiżi li d-dħul gross stmat tal-kuntratti jifforma parti mill-bilanċ ta’ ftuħ u li mhuwiex meħtieġ li jiġi evalwat il-valur tas-suq tagħhom, Thommessen argumentat li l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat tippresupponi b'mod żbaljat li l-kuntratti ġew trasferiti skont il-valur tas-suq (117). Rigward l-argument li l-ebda prezz tas-suq jew indikaturi kredibbli tal-prezz tas-suq ma kienu jeżistu fl-1 ta’ Jannar 2003, l-awtoritajiet Norveġiżi qed jinjoraw il-prezzijiet li jirriżultaw mill-każijiet pilota, il-prezz tas-suq fi swieq simili ta’ pajjiżi Nordiċi oħra u l-prezz tas-suq li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti pubbliċi li saru fl-2003 u wara.

Għalhekk, Mesta AS kienet ikkumpensata għall-iżvantaġġi strutturali permezz ta’ finanzjament ta’ ristrutturar ta’ NOK 993,6 miljuni, injezzjoni finanzjarja ta’ NOK 1 600 miljun u prezzijiet ogħla għall-kuntratti tranżitorji li ġew trasferiti lil Mesta AS. Mesta AS kienet ikkumpensata darbtejn għall-istess spejjeż ta’ ristrutturar. L-awtoritajiet Norveġiżi kienu konxji li l-prezz tas-suq kien 25–30 % taħt l-ipprezzar intern bejn id-Dipartiment tal-Produzzjoni u l-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq – li hija, fil-fatt, ir-raġuni għal-liberalizzazzjoni tas-suq. Qed issir referenza għar-Rapport ta’ Diċembru 2000 maħruġ mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq li jiżvela li l-infiq tal-Dipartiment tal-Produzzjoni kien ferm ogħla mill-infiq ta’ kuntratti simili li daħlu għalihom intraprendituri privati. Għalhekk, Thommessen argumentat li l-prezz tas-suq kien dokumentat sew. Fl-aħħarnett, Thommessen argumentat li jekk il-prezz tas-suq għandu jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-infiq ta’ Mesta AS, il-bażi tan-nefqa relevanti ta’ Mesta AS hija l-bażi tan-nefqa li kienet teżisti wara li l-miżuri ta’ ristrutturar kienu ġew imħallsa, jiġifieri, il-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS “kompetittiva” meta mqabbla mal-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS suġġetta għall-infiq tar-ristrutturar li kien ġie (jew se jiġi) ikkumpensat. Jekk il-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS kompetittiva tiġi kkunsidrata, Thommessen targumenta li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed b'madwar NOK 181 miljun (li hija d-differenza bejn il-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu trasferiti u l-prezzijiet li jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti sussegwenti).

3.3. SCHJØDT

Rigward il-miżuri ta’ ristrutturar, id-ditta ta’ avukati Schjødt, li bagħtet il-kummenti tagħha f'isem ilmentatur anonimu, tirrimarka li l-finanzjament sabiex jinżammu l-benefiċċji derivati mill-istatus ta’ impjegat taċ-ċivil ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat jekk dan il-finanzjament jingħata lil persuni individwali fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u ma jirriżultax f'benefiċċji lil ċerti kumpaniji. Bil-kuntrarju, il-finanzjament għall-benefiċċji tal-impjegati li jikkostitwixxi parti mill-piż normali tal-kumpaniji jikkostitwixxi għajnuna mill-istat. Għaldaqstant, id-domanda hija x'jista' jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxi l-piż finanzjarju normali tal-kumpaniji. Schjødt tissottometti li l-għajnuna mill-istat tkun involuta biss sakemm il-benefiċċju imur lil hinn minn dak li l-impjegati reklutati fis-suq jistgħu jiġu offruti. Is-sentenza Combus (li qatt ma ġiet appellata) tiżvela li l-ħlasijiet diretti lill-impjegati talli dawn irrinunzjaw għall-istatus tagħhom bħala impjegati fis-servizz ċivili ma jinvolvu l-ebda għajnuna għall-kumpanija (118). Madankollu, is-sentenza Combus ingħatat meta kien hemm ħafna inċertezza dwar l-iżvantaġġi strutturali u, fi kwalunkwe eventwalità, mhuwiex ċar jekk il-fatti f'Mesta AS humiex l-istess bħal dawk ta’ Combus, u għalhekk jekk Combus tiffurmax preċedent kredibbli għall-każ preżenti.

Schjødt tissottometti li l-kumpens għat-trasferiment tal-impjegati, għall-ivvjaġġar, għat-trasferiment tal-uffiċini, għat-trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni eċċ. jikkwalifika bħala għajnuna mill-istat u jidher li mhux daqshekk possibbli li jinstab kumpatibbli. Barra minn hekk, l-ispejjeż relatati mal-immodernizzar tal-magni ma jistgħux jiġu kkumpensati u fl-istess waqt jgħoddu bħala assi negattivi.

Schjødt toġġezzjona li l-għajnuna għar-ristrutturar lil Mesta AS titqies bħala kumpatibbli b'referenza għal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar miżuri ta’ salvataġġ u ristrutturar. Mesta AS u l-predeċessura tagħha ma kinux, u mhumiex, f'diffikultà fit-tifsira ta’ dawn il-linji gwida li, fi kwalunkwe eventwalità, ma japplikawx għal kumpaniji ġodda li jiġu stabbiliti minn riorganizzazzjonijiet.

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-assi, Schjødt issottomettiet li valutazzjoni indipendenti tista' tagħti gwida sabiex tkun evalwata l-allegata sottovalutazzjoni tal-assi. Is-sottovalutazzjoni flimkien mal-injezzjoni finanzjarja ta’ NOK 1 600 miljun jistgħu jirriżultaw fi proporzjoni ta’ ishma azzjonarji żejda minn dak li normalment iseħħ meta jiġi applikat b'mod xieraq il-prinċipju tal-investitur fis-suq privat. Fil-kuntest li jiġi verifikat dan, irid jiġi verifikat ukoll jekk l-awtoritajiet Norveġiżi kinux assiguraw il-ħlas ta’ dħul adegwat fuq l-investimenti tagħhom.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Schjødt argumentat li l-argumenti mressqa mill-awtoritajiet Norveġiżi jassumu li (i) il-kuntratti għandhom ikunu trasferiti bil-prezz tas-suq sabiex ma jikkostitwixxux għajnuna; u (ii) li l-azzjonijiet tagħhom iridu jiġu evalwati fuq l-bażi tal-informazzjoni disponibbli fil-mument relevanti, li jimplika li evidenza sussegwenti (li turi li l-prezzijiet tal-kuntratti tranżitorji kienu 'l fuq mill-prezz tas-suq) ma tistax tkun ikkunsidrata (119). Madankollu, Schjødt argumentat li l-evidenza post factum tista' tiġi kkunsidrata sakemm din issaħħaħ l-informazzjoni disponibbli fil-mument relevanti. L-awtoritajiet Norveġiżi kienu konxji li l-prezzijiet tal-kuntratti trasferiti lil Mesta AS kienu x'aktarx ogħla mill-prezz tas-suq. Fil-fatt, il-forza motriċi wara r-riorganizzazzjoni kienu l-kisbiet fl-effiċjenza u “aktar valur għal inqas flus” (120). Minn rapport maħruġ fl-2001 minn Statskonsult jidher li, mill-1996 'il hawn, il-Muniċipalità ta’ Oslo wettqet attivitajiet ta’ operat u manutenzjoni fit-toroq, liema attivitajiet kienu suġġetti għall-kompetizzjoni, li wassal għal tnaqqis fl-ispiża b'madwar 20 % fil-qasam tal-operat u l-manutenzjoni. Fl-aħħarnett, ir-Rapport maħruġ fl-2001 mill-Amminstrazzjoni Pubblika tat-Toroq stess żvela wkoll li l-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni mogħtija lil operaturi privati kienu aktar kompetittivi minn dawk li saru mid-Dipartiment tal-Produzzjoni.

Minflok ma aġixxew fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli lilhom, l-awtoritajiet Norveġiżi injoraw l-esperjenzi preċedenti u ttrasferew il-kuntratti bi prezzijiet li kienu ogħla mill-prezz tas-suq. Schjødt argumentat li l-awtoritajiet Norveġiżi ma jistgħux jinjoraw din l-informazzjoni. L-awtoritajiet setgħu faċilment japplikaw rata ta’ tnaqqis ġenerali għall-portafoll tal-kuntratt. Schjødt issostni wkoll li l-approvazzjoni ta’ pprezzar eċċessiv ma tistax tiġi awtorizzata peress li Mesta AS kienet diġà ġiet ikkumpensata għal miżuri ta’ ristrutturar, u l-prezzijiet tal-kuntratti la kienu bbażati fuq sejħiet għall-offerti pubbliċi u lanqas ma kienu jinkludu mekkaniżmu ta’ aġġustament. Il-każ ta’ Mesta AS huwa, għaldaqstant, differenti ħafna minn dak ta’ Destia (121).

B'mod ripetut l-awtoritajiet Norveġiżi tennew li ma kien hemm l-ebda operaturi privati fis-suq għall-operat u l-manutenzjoni, għalkemm jidher minn St. prp. nr.1 (2001–2002) li 30 % tax-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni kien suġġett għall-kompetizzjoni bejn l-operaturi tas-suq. Barra minn hekk, ir-rapport Statskonsult imsemmi aktar 'il fuq jiddikjara li, waqt li fis-sena 2000 ħafna mix-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni kien qed isir mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, 28 % kien tpoġġa fis-suq. Rigward l-akkwist tal-ħiliet relevanti mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għall-għoti tax-xogħlijiet, Schjødt argumentat li l-Amministrazzjoni pubblika tat-toroq kienet qed tuża dik il-ħila permezz tal-ftehim tal-operat u l-manutenzjoni (“funksjonsavtale”) mad-Dipartiment tal-Produzzjoni sabiex sal-2003 dik il-ħila tkun ġiet akkwistata. L-awtoritajiet ma spjegawx kif il-ħiliet għall-għoti tax-xogħol lill-operaturi tas-suq jistgħu jkunu differenti mill-ħiliet użati fil-kuntest tal-ftehimiet mad-Dipartiment tal-Produzzjoni.

Fl-aħħarnett, rigward il-ħlasijiet għad-dokumenti Schjødt argumentat li l-eżenzjoni twassal biex Mesta AS ikollha vantaġġ ekonomiku u li l-prinċipju tal-kontinwità mhuwiex wieħed validu peress li ma hemm l-ebda trasferiment ta’ titolu attwali. Il-fatti tal-każ Mesta AS huma simili għal dawk tal-każ Entra, u għalhekk bħal fil-każ Entra, il-vantaġġi li kellha Mesta AS jikkostitwixxu għajnuna mill-istat. Peress li l-valur tal-proprjetà ġie aġġustat 'l isfel fil-bilanċ ta’ ftuħ, l-ammont ta’ għajnuna ma jistax jiġi kkalkulat fuq dik il-bażi, iżda jrid jiġi evalwat fuq il-bażi tal-valur tas-suq tal-proprjetà trasferita.

3.4. WIERSHOLM – SKANSKA

Id-ditta ta’ avukati, Wiersholm, bagħtet il-kummenti f'isem Skanska.

Wiersholm argumentat li rata ta’ dħul stabbilita fuq il-bażi tal-assi evalwati taħt il-prezz tas-suq mhix konformi mat-test tal-investitur fis-suq privat. Wiersholm saħqet li, kif isemma mill-Awtorità, teżisti inċertezza konsiderevoli rigward il-valur tal-assi fissi u ma tarx kif l-awtoritajiet Norveġiżi setgħu kkonformaw mat-test tal-investitur fis-suq privat. L-awtoritajiet Norveġiżi ma taw l-ebda spjegazzjoni għal liema raġuni mhux il-gruppi kollha ta’ makkinarju kienu suġġetti għal reviżjoni esterna tal-valuri reali (li kienu jinkludu biss 18 minn 55) u għal liema raġuni intużaw metodi differenti fil-valutazzjoni ta’ gruppi differenti. Wiersholm tissottometti li valutazzjoni indipendenti hija meħtieġa. Meta jiġi kkunsidrat il-grad taċ-ċifri li ġew sottomessi f'dan il-każ, it-teorija skont liema dan it-trasferiment tal-assi bil-valur tal-ktieb ma jikkostitwixxix għajnuna (jiġifieri it-“teorija tal-valur tal-ktieb”), adottata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni tagħha dwar Destia, ma tistax tiġi applikata direttament (122). Qed issir referenza għad-deċiżjoni tal-Awtorità f'Arcus (123) li fiha l-faċilitajiet tal-produzzjoni u assi oħra kienu ġew trasferiti minn monopolju tal-Istat lill-Grupp Arcus. Fil-każ Arcus l-Awtorità sabet li l-assi trasferiti kienu evalwati taħt il-valur tas-suq bl-ammont ta’ NOK 264 miljun, u li l-Istat kien ikkumpensat inqas bl-istess ammont. It-tranżazzjoni timplika li l-Grupp Arcus kien irċieva għajnuna mill-istat fl-istess ordni. Id-deċiżjoni turi li skrutinju tal-valutazzjoni tal-assi fil-każ Mesta AS huwa relevanti.

Dwar il-kuntratti tranżitorji, Wiersholm tirreferi għad-dikjarazzjoni tal-Awtorità fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, li minnha jidher li prezz ta’ kuntratt taħt il-prezz tas-suq jinvolvi vantaġġ ekonomiku għall-fornitur tas-servizz. Skont Wiersholm il-pożizzjoni tal-awtoritajiet Norveġiżi hija li mhuwiex daqstant importanti jekk il-kuntratti kinux ġew trasferiti lil Mesta AS skont il-prezz tas-suq. Il-punt ewlieni huwa li d-dħul gross tal-kuntratti huwa inkluż fl-analiżi tal-fluss tal-flus skontat u ġie kkunsidrat fil-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS bħala kontribuzzjoni in natura. Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw ukoll li l-kuntratti tranżitorji kienu jikkostitwixxu biss parti żgħira minn dan il-valur. Wiersholm sostniet li l-awtoritajiet ma jistgħux jinjoraw il-ħtieġa li jiġi stabbilit prezz tas-suq b'referenza għad-dħul gross fil-fluss tal-flus skontat. Il-Kummissjoni ddikjarat b'mod ċar fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha dwar Destia li ż-żjieda fil-qligħ tikkostitwixxi għajnuna mill-istat: “Dan jagħti vantaġġ ekonomiku lil Tieliikelaitos [Destia], li hija ffinanzjata minn riżorsi tal-Istat: Tieliikelaitos [Destia] qed takkwista mingħand l-Istat aktar flus minn dak li operatur tas-suq normali kien jaqla' għal servizz ekwivalenti.” (124)

Skanska ma taqbilx mal-argument tal-awtoritajiet Norveġiżi li l-ebda prezz tas-suq ma kien jeżisti meta ġiet stabbiluta Mesta AS. Prezz tas-suq kien diġà jeżisti permezz ta’ kuntratti pilota u l-analiżi ta’ Veidekke ASA, imsemmija fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, tiżvela b'mod ċar id-differenza bejn il-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti u l-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti sussegwenti għall-istess kuntratti. L-aspettattivi tat-tnaqqis fil-prezz sussegwenti ma jimplikawx li ma kien hemm l-ebda vantaġġ ekonomiku involut fil-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS. L-awtoritajiet ippruvaw jiġġustifikaw il-politika tal-ipprezzar billi argumentaw li s-suq ma kienx miftuħ kompletament għall-kompetizzjoni fl-2003–2006. Madankollu, Mesta AS ibbenefikat mill-kuntratti bi prezz ogħla li kienu għadhom fis-seħħ matul il-ftuħ tas-suq. Fil-fatt, il-livell tal-prezz medju ta’ Mesta AS żdied matul il-perjodu tranżitorju, filwaqt li l-livell tal-prezz medju ta’ Skanska baqa' wieħed stabbli. Dan huwa bbażat fuq analiżi ta’ sejħiet għall-offerti li jinvolvu kemm kuntratti ta’ bini kif ukoll kuntratti ta’ operat u manutenzjoni matul il-perjodu bejn l-1 ta’ Awwissu 2002 u l-1 ta’ Frar 2008. Minn din l-analiżi jidher li l-prezzijiet medji ta’ Mesta AS evolvew minn 20 % inqas minn dawk ta’ Skanska, sa biex waslu biex ogħlew aktar mil-livell tal-prezz ta’ Skanska. Dan juri li l-kuntratti trasferiti lil Mesta AS kienu jinvolvu vantaġġ ekonomiku li jammonta għal għajnuna mill-istat.

4. KUMMENTI MILL-AWTORITAJIET NORVEĠIŻI

4.1. MIŻURI TA’ RISTRUTTURAR U RIORGANIZZAZZJONI

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li mhemm involuta l-ebda għajnuna mill-istat fil-finanzjament tal-Istat għall-miżuri ta’ ristrutturar.

F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li Mesta AS kienet ġiet stabbilita fl-1 ta’ Jannar 2003 b'diversi żvantaġġi li kienu ġejjin mill-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien jifforma parti mill-amministrazzjoni tal-Istat u li l-impjegati kellhom l-istatus ta’ impjegati taċ-ċivil. L-iżvantaġġi kienu jinkludu t-trasferiment lil Mesta AS ta’ numru żejjed ta’ ħaddiema (1 700) li għal dawn id-drittijiet għall-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil (jew drittijiet oħra alternattivi) inżammu għal perjodu tranżitorju. Mesta AS ħallset l-ispejjeż żejda sabiex jinżammu dawn id-drittijiet matul il-perjodu tranżitorju (125). L-intenzjoni wara l-għoti tal-finanzjament lil Mesta AS għall-miżuri ta’ ristrutturar kienet li Mesta AS tiġi kkumpensata għall-fatt li din ġiet stabbilita bi spejjeż li ma kinux xierqa għal operazzjonijiet kummerċjali, bħal spejjeż addizzjonali għall-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil, u li l-ebda kompetituri oħra m'għandhom. L-awtoritajiet Norveġiżi jikkunsidraw li dan l-infiq (li huwa suġġett għall-kumpens) ġej mill-obbligi dovuti minħabba l-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien jifforma parti mill-amministrazzjoni tal-Istat, u għalhekk jikkostitwixxi responsabbiltà tal-Istat. Għaldaqstant, il-kumpens għal dan l-infiq ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS.

Barra minn hekk, l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew li seta' jinkiseb l-istess riżultat li kieku l-miżuri ta’ ristrutturar relevanti kellhom jitwettqu qabel it-trasformazzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni f'Mesta AS. Madankollu, kieku dan kellu jsir kien jieħu ħafna żmien, kien ikun inqas ekonomiku u b'hekk kien iwassla għal dewmien fil-proċess tal-liberalizzazzjoni. F'dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi josservaw li jekk il-miżuri tar-ristrutturar kellhom jitwettqu qabel it-trasformazzjoni l-ebda għajnuna ma kienet tkun involuta, u l-effett nett għal Mesta AS kien ikun l-istess irrispettivament minn jekk il-miżuri jitwettqux qabel jew wara. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-fatt li l-metodu alternattiv ma kien se jqajjem l-ebda kwistjoni dwar għajnuna mill-istat juri li l-kumpens għall-infiq tar-ristrutturar ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS.

Sabiex isostnu l-argumenti tagħhom, l-awtoritajiet Norveġiżi jirreferu għall-każ Combus fejn il-Qorti tal-Prim'Istanza kienet sabet li l-kumpens għall-miżuri intiżi biex itaffu żvantaġġ strutturali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat (126). F'dak il-każ il-Gvern Daniż ħallas DKK 100 miljun lill-impjegati taċ-ċivil talli rrinunzjaw għall-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil (u drittijiet oħra relatati) sabiex dawn jiġu trasferiti lil Combus. L-awtoritajiet Norveġiżi sostnew ukoll li l-Qorti tal-Prim'Istanza ddikjarat li l-Gvern Daniż seta' jikseb l-istess riżultat li kieku l-persunal ewlieni ma ġiex trasferit lil Combus: “… il-Gvern Daniż kien se jikseb l-istess riżultat bl-assenjar mill-ġdid tal-persunal ewlieni tiegħu mal-Istat, u dan mingħajr ma kien se jħallas l-ebda bonus żejjed, u għalhekk kien possibbli li Combus timpjega minnufih impjegati fuq bażi ta’ kuntratt suġġett għal-liġi privata.” (127)

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li, skont is-sentenza Combus, il-kwistjoni deċiżiva hija jekk il-kumpens iħħaffifx il-piżijiet li normalment ikunu assunti fil-baġit ta’ impriża. Kumpens bħal dan għandu jitqies bħala vantaġġ ekonomiku għaliex l-impriża li tirċevieh ma kinitx se takkwistah taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. Skont l-awtoritajiet id-dikjarazzjoni titlob għal metodu li permezz tiegħu għandha ssir distinzjoni bejn “l-ispejjeż dovuti fit-tmexxija tal-kumpanija u l-ispejjeż imposti fuq il-Kumpanija, iżda li ma kinux dovuti fl-andament normali tal-baġit tal-Kumpanija”. L-awtoritajiet jikkunsidraw li l-kumpens għall-ispejjeż tal-aħħar ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku iżda jikkumpensa sempliċement għal żvantaġġ strutturali li l-kompetituri tagħha ma kellhomx.

B'mod separat minn dan, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li jekk l-obbligu finanzjarju huwa “inkluż” fil-kontribuzzjoni in natura dan inaqqas il-valur nett ġenerali tan-negozju u t-trasferitur jista', għalhekk, jikkumpensa għal dawn l-obbligi finanzjarji sabiex iżommhom newtrali. Il-kontribuzzjoni in natura lil Mesta AS involviet numru ta’ punti li jinvolvu żvantaġġi mhux adattati għal operazzjonijiet kummerċjali. Minflok naqqsu l-valur tal-kontribuzzjoni in natura l-awtoritajiet żammew il-valur oriġinali u minflok ikkumpensaw għall-iżvantaġġi tal-miżuri ta’ ristrutturar.

Biex isostnu l-argument li l-valur tal-kontribuzzjoni in natura baqa' mhux affettwat mill-obbligi finanzjarji (u li l-awtoritajiet għandhom, għalhekk, jikkumpensaw għall-impatt negattiv ta’ dawn l-obbligi), l-awtoritajiet Norveġiżi għamlu referenza għall-kalkolu tal-Valur Nett Preżenti u għall-ishma azzjonarji ta’ Mesta AS. F'dan ir-rigward, qed issir referenza għal Deloitte & Touche li fir-Rapport tagħhom tat-12 ta’ Diċembru 2002 (128) isostnu li “l-infiq [tar-ristrutturar] huwa stmat fuq il-bażi tal-pjanijiet eżistenti sabiex titnaqqas il-forza tax-xogħol u tal-ftehimiet preżenti rigward is-salarji. Il-kumpanija se tonora l-ftehimiet preżenti dwar l-impjiegi u trid tkopri dawn l-ispejjeż, iżda l-infiq ġej mill-obbligi li jappartjeni lill-istat u, għaldaqstant, se jkun kopert permezz ta’ approprijazzjonijiet fl-2003, fl-2004, u fl-2005.” U “ir-ristrutturar tal-kumpanija jimplika spejjeż li għandhom jiġu kkunsidrati bħala tnikkir tal-imgħoddi minn entità pubblika u li dawn kienu diġà dovuti meta din kienet stabbilita. Il-kumpanija se tonora l-ftehimiet eżistenti dwar l-impjiegi u trid tkopri dawn l-ispejjeż, iżda l-infiq li ġej mill-obbligi jappartjeni lill-istat u, għaldaqstant, se jkun kopert permezz ta’ approprijazzjonijiet fl-2003, fl-2004, u fl-2005.” Deloitte & Touche jiddikjaraw ukoll li din kienet ukoll ir-raġuni għaliex Mesta AS ingħatat finanzjament biex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (li ma kienx jifforma parti mill-bilanċ tall-ftuħ) fuq bażi regolari matul tliet snin.

L-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li s-sid irid ikun f'pożizzjoni li jtaffi l-istess żvantaġġi bħalma xerrej privat kien ikun jista' kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellu jinbiegħ mingħajr ma kien jinqabad bir-regoli tal-għajnuna mill-istat: kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellu jinbiegħ, ix-xerrej kien jiskopri li l-istruttura ma kinitx tkun waħda xierqa għal operazzjonijiet kummerċjali u kien jitlob għal (i) tnaqqis, li jikkorrispondi għall-iżvantaġġi fil-prezz tax-xiri; jew (ii) li l-bejjiegħ (jiġifieri, l-awtoritajiet) ikopri l-ispejjeż meħtieġa sabiex in-negozju jkun tajjeb għal operazzjonijiet kummerċjali.

(a) Pensjoni bikrija, iż-żamma tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u ż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar

L-awtoritajiet Norveġiżi jfakkru li pensjoni bikrija kienet offruta biex jitnaqqsu l-impjegati li kienu ħaddiema taċ-ċivil. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi huwa żbaljat li wieħed isostni li dan l-argument jimplika li Mesta AS kienet irċeviet il-benefiċċji tax-xogħol li sar minn dawn l-impjegati mingħajr ma tħallsu l-ispejjeż kollha tat-termini tal-impjieg tagħhom. Kien ikun jiswa ferm iktar għall-Istat li jżomm dawn l-impjegati milli jittrasferihom lil Mesta AS u jirrifondi lil din tal-aħħar għall-arranġamenti tal-pensjonijiet bikrija (129). Għalhekk, il-kumpens għall-pensjoni bikrija jaqa' barra l-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE.

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kumpens għaż-żamma tal-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil huwa konsegwenza diretta tal-istatus preċedenti tal-impjegati bħala ħaddiema taċ-ċivil u għandu, għalhekk, jitqies bħala responsabbiltà tal-awtoritajiet Norveġiżi. L-istess konklużjoni tapplika għall-iskema taż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar (li ċerti impjegati bbenefikaw minnha matul l-impjieg tagħhom fid-Dipartiment tal-Produzzjoni). Fiż-żewġ każijiet il-kumpens kopra biss id-differenza bejn l-infiq addizzjonali għall-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil jew l-iskema għall-età speċjali tal-irtirar, min-naħa waħda, u skema ta’ pensjoni ordinarja, min-naħa l-oħra. L-ebda kompetitur ta’ Mesta AS ma ġie impost b'dawn l-obbligi rigward l-impjegati tiegħu, u għalhekk il-kumpens għal dawn il-miżuri ma jinvolvix għajnuna mill-istat fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE.

(b) It-trasferiment tal-uffiċini, it-trasferiment tal-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni, it-trasferiment tal-arkivji, iċ-ċaqliq minn post għall-ieħor

L-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini ma kinux riżultat ta’ attivitajiet li saru f'Mesta AS iżda kienu dovuti minħabba l-pożizzjoni ġeografika tad-Dipartiment tal-Produzzjoni. Barra minn hekk, l-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni kienu ġejjin minn attivitajiet li saru qabel ma ġiet stabbilita Mesta AS, u għalhekk ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala spejjeż li normalment ikunu assunti fil-baġit ta’ impriżi iżda li jkunu ġejjin aktar mill-obbligi tal-Istat. L-istess jgħodd għall-ispejjeż tat-trasferiment tal-arkivji. Kuntrarju għad-dikjarazzjoni tal-Awtorità fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ dan jgħodd ukoll għall-ispejjeż tat-trasferiment li saru mill-impjegati tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li kellhom ibiddlu r-residenzi tagħhom biex imorru jaħdmu fil-bini l-ġdid ta’ Mesta AS. F'dan ir-rigward l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw ukoll li kien meħtieġ li jiġu offruti inċentivi lill-persunal ewlieni sabiex jitnaqqas ir-riskju li dawn jirriżenjaw. Fl-aħħarnett, l-ispejjeż tal-ivvjaġġar matul perjodu ta’ sentejn (jiġifieri, sal-1 ta’ Jannar 2005) għall-persunal ewlieni kienu wkoll ir-riżultat tal-attivitajiet fid-Dipartiment tal-Produzzjoni sabiex jiskoraġġixxu lil dawn l-impjegati milli jirriżenjaw minn Mesta AS.

(c) Konklużjoni u argumenti dwar il-kumpatibbiltà

Fuq il-bażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-awtoritajiet Norveġiżi jikkonkludu li l-ebda waħda mill-miżuri li għalihom kien ingħata finanzjament ta’ ristrutturar ma kienet tinvolvi vantaġġ ekonomiku għall-Mesta AS. Fil-fatt, peress li l-Istat kien ta lil Mesta AS NOK 993,6 miljuni biss sabiex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (għalkemm l-ispiża totali tar-ristrutturar kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ NOK 1 097,8 miljuni) Mesta AS ġiet ikkumpensata inqas b'madwar NOK 104,2 miljuni (130).

Jekk l-Awtorità xorta waħda tasal għall-konklużjoni li kien hemm involuta għajnuna mill-istat fil-miżuri ta’ ristrutturar, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-għajnuna hija kumpatibbli b'referenza għall-Artikoli 61(3)(c) peress li (i) il-miżuri jissuktaw għan ta’ interess Ewropew komuni; (ii) ir-ristrutturar ta’ Mesta AS kien meħtieġ sabiex jinkiseb dan l-għan; u (iii) l-għajnuna ma affettwatx b'mod ħażin il-kundizzjonijiet kummerċjali li jmorru kontra l-interess komuni.

Rigward l-issuktar ta’ interess Ewropew komuni, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-ftuħ tas-swieq għall-kompetizzjoni huwa għan Komunitarju fl-interess Ewropew komuni (131). Fil-każ preżenti l-istabbiliment ta’ impriża ġestita mill-Istat sabiex tikkompeti f'kundizzjonijiet ugwali ma’ kompetituri ġodda kien pass meħtieġ biex jinfetaħ is-suq. L-awtoritajiet Norveġiżi jfakkru li l-awtoritajiet nazzjonali jibqgħu ħielsa biex jiddeċiedu dwar kif għandu jsir il-ftuħ tas-suq. L-awtoritajiet josservaw ukoll li l-ftuħ tas-swieq tal-operat u l-manutenzjoni tat-toroq għall-kompetizzjoni huwa aħjar għall-kompetizzjoni minn kwalunkwe a