MT Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea L 157/12

DEĊIŻJONI TAL-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA

Nru 492/09/COL

tat-2 ta’ Diċembru 2009

Ilment min-Norsk Lotteridrift ASA kontra għajnuna li allegatament ingħatat mill-Istat favur ta’ Norsk Tipping AS (IN-NORVEĠJA)

L-AWTORITÀ TAS-SORVELJANZA TAL-EFTA (1),

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (2), b’mod partikolari l-Artikoli 61 sa 63 u l-Protokoll 26 tiegħu,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim bejn l-Istati EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja (3), b’mod partikolari l-Artikolu 24 tiegħu,

Wara li kkunsidrat l-Artikolu 1(3) tal-Parti 1 tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (4).

Wara li kkunsidrat il-Linji Gwida tal-Awtorità dwar l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim taż-ŻEE (5),

BILLI:

I. FATTI

1. Proċedura

Fit-12 ta’ Ottubru 2004, l-Awtorità rċeviet ilment min-Norsk Lotteridrift ASA dwar għajnuna allegatament mill-Istat favur Norsk Tipping AS (Każ Nru 295765).

Permezz ta’ ittra datata 22 ta’ Ottubru 2004 (Każ Nru 296715), l-Awtorità talbet lil min għamel l-ilment biex jipprovdi xi informazzjoni addizzjonali dwar ċerti punti speċifiċi.

Permezz ta’ ittra datata 15 ta’ Novembru 2004 (Każ Nru 299345), min għamel l-ilment provda lill-Awtorità bir-risposti tiegħu lill-mistoqsijiet li qamu.

Permezz ta’ ittra datata 8 ta’ Diċembru 2004 (Każ Nru 300861), l-Awtorità provdiet lill-Awtoritatjiet Norveġiżi b’kopja tal-ilment u talbithom sabiex jissottomettu kummenti u informazzjoni addizzjonali.

Permezz ta’ ittra datata 10 ta’ Frar 2005 (Każ Nru 308469), l-awtoritajiet Norveġiżi provdew lill-Awtorità l-kummenti tagħhom u informazzjoni addizzjonali.

Ma kien hemm ebda skambju ta’ korrispondenza wara dik id-data.

Permezz ta’ ittra datata 12 ta’ Marzu 2008 (Każ Nru 469510), l-avukat li rrappreżenta lil min għamel l-ilment informa lill-Awtorità li Norsk Lotteridrift ASA ġiet likwidata u ma riedx ikompli bl-ilment li allura ġie rtirat.

2. Raġunijiet għall-ilment

Norsk Lotteridrift ASA kienet l-akbar kumpanija fin-Norveġja li kienet tħaddem dawk li jgħidulhom Amusement With Price machines (makkinarju ta’ logħob, minn hawnhekk ‘l quddiem imsejħa bħala “AWP”). Norsk Tipping AS hi l-akbar kumpanija tal-logħob tan-Norveġja u hi propjetà sħiħa tal-Istat Norveġiż. Sal-2003, Norsk Tipping AS ma kinitx qed taħdem fuq is-suq tal-makkinarju AWP.

F’Ġunju 2003, għaddiet leġiżlazzjoni li tat lil Norsk Tipping AS dritt esklussiv sabiex tħaddem dawn il-makkinarji. Mill-1 ta’ Jannar 2006, Norsk Tipping AS kienet se tkun l-unika kumpanija li tħaddem makkinarju AWP fin-Norveġja.

Waqt il-perjodu ta’ tranżizzjoni minn Ġunju 2003 sal-1 ta’ Jannar 2006, Norsk Tipping AS bdiet tintroduċi l-ewwel makkinarju AWP tagħha filwaqt li l-operaturi eżistenti ġew imġiegħla li jirtiraw mis-suq peress li l-awtorizzazzjonijiet sabiex wieħed iħaddem dawn il-makkinarji kienu qegħdin ftit ftit jiskadu. Waqt il-perjodu ta’ transizzjoni, Norsk Lotteridrift ASA u Norsk Tipping AS għalhekk kienu qed jikkompetu fuq l-istess suq. Bħalissa, Norsk Tipping AS tgawdi minn dritt esklussiv sabiex tħaddem makkinarju AWP fin-Norveġja (6).

Norsk Lotteridrift ASA qajmet l-ilment li, f’sitwazzjoni fejn Norsk Tipping AS kienet qed tikkompeti ma’ operaturi oħra tal-makkinarju AWP, żewġ miżuri favur Norsk Tipping AS fixxklu l-kompetizzjoni u affettwaw in-negozju bejn il-Partijiet Kontraenti.

Min għamel l-ilment irrefera għaż-żewġ elementi li ġejjin:

— L-ewwelnett, Norsk Tipping AS ma ħallasx taxxi tal-kumpanija filwaqt li operaturi privati kienu soġġetti għat-taxxa (2.1);

— It-tieni, min għamel l-ilment ressaq l-argument li Norsk Tipping AS kellu aktar flessibiltà sabiex jiddetermina liema dħul jingħata lilll-karità peress li kienet tħallas il-kontribuzzjonijiet tagħha lill-karità mill-bilanċ nett, filwaqt li operaturi privati kellhom iħallsu 40 % tad-dħul fuq kull makkinarju lill-karità (2.2).

2.1. Eżenzjoni mill-ħlas ta’ taxxa tal-kumpanija

Taqsima 2-30(g) Nru 3 (qabel kien Nru 5) tal-Att tat-Taxxi Nru 14 tas-26 ta’ Marzu 1999 tipprovdi li Norsk Tipping AS kienet eżentata mit-taxxa tal-kumpanija. Din id-dispożizzjoni għandha tinqara flimkien mal-Att Nru 103 tat-28 ta’ Awwissu 1992 dwar Logħob bil-Flus (minn issa ‘l quddiem magħrufa bħala “l-Att dwar il-Logħob bil-Flus”) li provda li Norsk Tipping AS kienet obbligata li tħallas il-profitti kollha tagħha wara l-allokazzjoni fir-riżervi għall-fond tal-investiment (7).

Min qed jagħmel l-ilment – li kien soġġett għall-obbligu tal-ħlas tat-taxxa tal-kumpanija – ressaq l-argument li l-possibiltà għal Norsk Tipping AS sabiex jibbenefika minn eżenzjoni bħal din kienet tikkonstitwixxi għajnuna mill-Istat.

2.2. Possibiltà għal Norsk Tipping AS sabiex tiddetermina l-profitti tagħha stess

Regolament Nru 960 tat-22 ta’ Settembru 2000 dwar permess li jiġu mħaddma l-makkinarji AWP bil-kondizzjoni li permessi bħal dawn jiġu mogħtija fuq il-kundizzjonijiet li ġejjin: minimu ta’ 40 % ta’ dak li kien żejjed mill-makkinarji kellu jitħallas lill-karità, massimu ta’ 20 % kien imħallas lill-propretarju tal-post fejn il-makkinarju jkunu tqiegħed, u massimu ta’ 40 % jinżamm mill-operatur. Dan ir-regolament ma japplikax għal Norsk Tipping AS (8)

L-attivitajiet ta’ Norsk Tipping AS kienu rregolati mill-Att dwar il-Logħob bil-Flus li pprovda li l-profit ta’ Norsk Tipping AS, wara l-allokazzjonijiet għar-riżervi, għandu jingħata għall-karità.

Min għamel l-ilment argumenta li Norsk Tipping AS ibbenefikat minn flessibiltà akbar mill-kompetituri tagħha. Infatti, hu argumenta li “hi kwistjoni totalment differenti li tħallas partijiet tal-bilanċ nett mill-attivitajiet imħallta ta’ kumpanija lil-karità, meta mqabbla mal-ħlas ta’ persentaġġ fiss taż-żejjed minn kull makkinarju lill-karità indipendentement mill-profitabbiltà ġenerali tal-kumpanija”. Norsk Lotteridrift ASA kkunsidrat li Norsk Tipping AS ibbenefikat minn flessibiltà akbar meta ġie determinat il-baġit tagħha u speċjalment meta ġie deċiż li jsiru l-investimenti meħtieġa f’sitwazzjoni fejn investimenti ġodda kienu meħtieġa. Il-leġiżlazzjoni ma kellhiex limitazzjonijiet dwar id-daqs tar-riżervi għall-fond tal-investiment jew xi rekwiżiti minimi dwar il-livell tal-ħlasijiet li kellhom isiru għall-karita’. Norsk Tipping AS kellu l-għażla li jagħmel l-allokazzjonijiet meħtieġa fir-riżervi għal investimenti bħal dawn filwaqt li l-kompetituri bħal Lotteridrift ASA kellhom anqas possibilitajiet.

Min għamel l-ilment argumenta li benefiċċju bħal dan kien jikkosistitwixxi għajnuna skont il-tifsira tal-Artikolu 61 ŻEE.

II. VALUTAZZJONI

1. Il-preżenza tal-għajnuna mill-Istat

L-Artikolu 61(1) taż-ŻEE jinqara kif ġej:

“Għajr kif ipprovdut mod ieħor f’dan il-Ftehim, kwalunkwe għajnuna mogħtija minn Stati Membri tal-KE, minn Stati EFTA jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat fi kwalunkwe forma li tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti, sakemm taffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti, għandha tkun inkompatibbli mat-tħaddim ta’ dan il-Ftehim.”

Fil-valutazzjoni tal-ilment, l-Awtorità se teżamina suċċessivament iż-żewġ raġunijiet tal-ilment.

2. Eżenzjoni mill-ħlas ta’ taxxa tal-kumpanija

Il-miżura għandha tingħata mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi mill-Istat.

L-Awtorità taħseb li permezz tal-għoti tal-eżenzjoni, l-Istat Norveġiż irrifjuta dħul mit-taxxi li hu kieku kien jirċievi. L-assenza ta’ dawn il-fondi rrappreżentat piż fuq ir-riżorsi tal-Istat minn taxxi li normalment joħorġu mill-baġit tal-impriżi (9). Telf ta’ dħul mit-taxxa hu ekwivalenti għall-konsum ta’ riżorsi tal-Istat fil-forma ta’ nefqa fiskali (10). L-Awtorità għalhekk tikkunsidra li l-fatt li Norsk Tipping AS hi eżentata mit-taxxa fuq id-dħul mill-bidu kienet tinvolvi l-konsum tar-riżorsi tal-istat.

Il-miżura għandha barra minn hekk tkun selettiva billi tiffavorixxi “ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti”. Sabiex wieħed jiddetermina jekk miżura hiex silettiva, l-Awtorità se teżamina jekk, fi ħdan il-kuntest ta’ sistema legali partikolari, il-miżura tikkostitwixxix vantaġġ għall-impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħra li huma f’sitwazzjoni legali u fattwali kumparabbli. F’dan ir-rigward hu meħtieġ li l-ewwel jiġi identifikat ir-reġim komuni jew normali taħt is-sistema ta’ taxxa applikabbli li tikkostitwixxi l-qafas ta’ referenza.

L-Awtorità tikkunsidra li l-qafas ta’ referenza sabiex wieħed jivvaluta s-selettività hu l-Att ta’ Taxxa Norveġiż li minnu Norsk Tipping AS tibbenefika minn eżenzjoni espliċita fit-taqsima 2.30 (g) Nru 3 tal-Att tat-Taxxa Norveġiż.

It-tieni, hu in relazzjoni mar-reġim komuni jew “normali” tat-taxxa li l-Awtorità għandha tivvaluta u tiddetermina jekk il-vantaġġ mogħti mill-miżura tat-taxxa in kwistjoni tistax tkun silettiva billi turi li l-miżura tidderoga mir-reġim komuni peress li l-miżura tagħmel distinzjoni bejn operaturi ekonomiċi li fid-dawl tal-għan assenjat lis-sistema tat-taxxa tal-Istat tal-EFTA kkonċernat, huma f’sitwazzjoni fattwali u legali kumparabbli.

L-Awtorità tikkunsidra, prima facie, li l-eżenzjoni mit-taxxa tidher selettiva peress li Norsk Tipping hi eżentata individwalment.

Kif imsemmi aktar ‘l fuq, Norsk Tipping AS, kif ukoll is-settur tal-logħob bħala tali, huma soġġetti għal reġimi regolatorji speċjali fin-Norveġja. Hemm restrizzjonijiet kemm fir-rigward ta’ min għandu permess li joffri servizzi tal-logħob, l-eżekuzzjoni tas-servizzi bħala tali u finalment l-użu tad-dħul li jinġabar mil-logħob. Infatti, l-ebda operatur ieħor m’għandu issal-permess li joffri logħob simili bħal Norsk Tipping AS peress li din tibbenefika minn drittijiet esklussivi sabiex topera numru ta’ logħob bil-flus differenti. Restrizzjonijiet regolatorji bħal dawn, kemm fir-rigward tal-aċċess għas-suq kif ukoll tal-eżekuzzjoni tas-servizzi ġew aċċettati kemm mill-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll mill-Qorti tal-EFTA fuq bażi ta’ fatturi morali, reliġjużi u kulturali, kif ukoll tal-konsegwenzi morali u finanzjarji li huma ta’ ħsara għall-individwu u għas-soċjeta’ assoċjati mal-logħob. (11)

Qabel l-introduzzjoni tar-reġim tad-drittijiet esklussivi għall-makkinarju AWP, min għamel l-ilment, Norsk Lotteridrift ASA u operaturi oħra privati tal-magni tal-logħob operaw fis-suq u kienu soġġetti għal taxxa fuq id-dħul regolari kif ukoll għar-reġim speċjali regolatorju AWP skont liema setgħu jżommu sa 40 % taż-żejjed mill-makkinarji (12).

Fornituri ta’ servizzi tal-logħob ieħor bħal Norsk Rikstoto li torganizza mħatri fuq tiġrijiet taż-żwiemel, u organizzazzjonijiet tal-karità li jorganizzaw tipi differenti ta’ lotteriji, huma soġġetti għal reġimi regolatorji oħra. Denominatur komuni għal dawn il-fornituri tal-logħob oħra hu li, fi prinċipju, id-dħul kollu li jinġabar mis-servizzi tal-logħob għandu jingħata lil kawżi speċifiċi ta’ karità. Għalhekk, in-negozju ta’ makkinarju AWP ta’ qabel kien uniku fis-sens li ppermetta lil operaturi privati sabiex iżommu profitti li nġabru mil-logħob bil-flus.

Il-profitti ta’ Norsk Tipping AS huma bil-liġi rtirati u destinati għall-attivitajiet sportivi u kulturali u mill-2006, anke għal kawżi umanitarji u ta’ benefiċċju soċjali, cf. Taqsima 10 tal-Att tal-Logħob tal-Azzard Nru 103 tat-28 ta’ Awwissu 1992 (lov om pengespill). Għalhekk, għal Norsk Tipping AS, l-eżenzjoni mit-taxxa tad-dħul komuni hi sostitwita b’forma differenti ta’ “tassazzjoni”.

Konsegwentement, filwaqt li Norsk Tipping hi eżentata mit-taxxa fuq id-dħul il-profitti tagħha huma soġġetti għal forma oħra ta’ impożizzjoni u għalhekk il-kumpanija ma tistax iżommhom. L-Awtorità hi tal-opinjoni, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, li d-differenza fit-trattament ta’ Norsk Tipping hu ġustifikat minħabba raġunijiet relatati mal-loġika tas-sistema tar-ridistribuzzjoni tal-profitti mill-kumpanija tal-logħob tal-azzard tal-monopolju tal-Istat.

Għalhekk, abbażi tan-natura u regolamentazzjoni speċjali tas-servizzi tal-logħob tal-azzard, l-Awtorità tikkunsidra li Norsk Tipping AS mhix f’sitwazzjoni fattwali u legali kumparabbli ma’ dik ta’ impriżi soġġetti għat-taxxa fuq id-dħul ordinarja, la tal-operaturi privati ta’ qabel tal-makkinarji tal-logħob u lanqas ta’ tipi oħra ta’ impriżi kummerċjali. Għalhekk, l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul ordinarja għal Norsk Tipping AS ma tikkostitwix għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61 taż-ŻEE.

3. Possibiltà għal Norsk Tipping AS sabiex tiddetermina l-profitti tagħha stess

It-tieni kwistjoni li qamet fl-ilment kienet li Norsk Tipping AS ibbenefikat minn aktar libertà fir-rigward tal-profitti tagħha milli l-operaturi privati tal-makkinarju AWP. Filwaqt li l-operatur privat kellu iħallas 40 % tal-eċċess tal-AWP lill-karità, Norsk Tipping AS kellha tħallas il-profitti kollha tagħha lill-karità. L-ammont ta’ dawk il-profitti madanakollu jiddependi ġeneralment fuq id-deċiżjoni ta’ Norsk Tipping AS li twarrab flus għall-fond tal-investiment jew b’mod ġenerali kif tkun nefqet il-flus. Min għamel l-ilment għalhekk argumenta li operaturi privati ma kellhomx din il-possibiltà peress li sehemhom lill-karità kien ibbażat fuq approċċ ta’ non-flessibiltà.

L-Awtorità ma tistax tara li kienu involuti riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE. F’konformità mal-konklużjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Preussen Elektra (13), l-Awtorità tikkunsidra li l-obbligu li tqiegħed mal-ġenb parti mid-dħul għar-raġunijiet ta’ karità bħala intervent mill-Istat li joħroġ mir-Regolament Norveġiż Nru 797 tat-8 ta’ Ġunju 1998 dwar l-istruzzjonijiet għar-riżervi ta’ Norsk Tipping AS, iżda bla ma jimplika antiċipazzjoni ta’ dħul mill-Istat (14). Barra minn hekk, għal dak li jirrigwarda s-silettivita’, jiġu applikati l-istess kunsiderazzjonijiet imsemmija aktar ‘l fuq, inklużi l-impossibiltà li jiġu kkumparati l-operaturi privati tal-makkinarji tal-logħob ma’ Norsk Tipping AS.

4. Konklużjoni

Fuq il-bażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-eżenzjoni mit-taxxi fuq dħul ordinarju favur Norsk Tipping AS u l-possibiltà li tiddetermina l-profitti tagħha stess ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61, paragrafu 1, tal-Ftehim taż-ŻEE.

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

L-eżenzjoni mit-taxxa għal Norsk Tipping AS imsemmija fl-Artikolu 2.30 (g) Nru3 tal-Att ta-Taxxa Norveġiż u l-possibilta għal Norsk Tipping AS li tiddetermina l-profitti tagħha stess ma jikkostitwux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61, paragrafu 1, tal-Ftehim taż-ŻEE.

Artikolu 2

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Renju tan-Norveġja.

Artikolu 3

Il-verżjoni Ingliża biss hija awtentika.

Magħmul fi Brussell, it-2 ta’ Diċembru 2009. Għall-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA, Per SANDERUD President Kristján A. STEFÁNSSON Membru tal-Kulleġġ

(1) Minn hawn ‘il quddiem imsejħa “l-Awtorità”.

(2) Minn issa ‘l quddiem “il-Ftehim taż-ŻEE”.

(3) Minn issa ‘l quddiem “il-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti”.

(4) Minn hawn ‘il quddiem imsejjaħ “il-Protokoll 3”.

(5) Il-Linji Gwida dwar l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim dwar iż-ŻEE u l-Artikolu 1 tal-Protokoll 3 tal-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, adottati u maħruġin mill-Awtorità fid-19 ta’ Jannar 1994, ippubblikati fil-ĠU L 231, 3.9.1994, p. 1 u fis-Supplimenti taż-ŻEE Nru 32, 3.9.1994, p. 1. Minn hawn ‘il quddiem imsejħa l-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat. Il-verżjoni aġġornata tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat hija ppubblikata fuq is-sit tal-Internet tal-Awtorità: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

(6) L-introduzzjoni tad-drittijiet esklussivi ġiet appoġġjata mill-Qorti tal-EFTA fil-Każ E-1/06 Awtorità tas-Sorveljanza tal-EFTA v in-Norveġja [2007] EFTA Ct. Rep. 20.

(7) L-għan tal-investiment hu li jassigura li l-bżonnijiet tal-kumpanija għall-investiment jisgħu jiġu sodisfatti bil-kapital meħtieġ.

(8) Dan ir-Regolament inbidel b’mod sostanzjali minn meta l-ilment ġie ppreżentat, madanakollu, għar-raġunijiet preżenti l-Awtorità ma tikkunsidrax li hu meħtieġ li dawk il-bidliet jiġu deskritti.

(9) Kawża C- 156/98 Il-Ġermanja v il-Kummissjoni [2000] ECR I-6857, paragrafu 26.

(10) Ara inter alia Taqsima 3(3) tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar l-applikazzjoni ta’ regoli dwar l-għajnuna mill-istat għal miżuri relatati mat-tassazzjoni diretta fuq in-negozju.

(11) Ara Każ E-1/06 Awtorità tas-Sorveljanza EFTA v in-Norveġja, imsemmija aktar ‘l fuq, fil-paragrafu 29 b’aktar referenzi.

(12) Is-60 % addizzjoniali ġew diviżi bejn tal-karità u l-proprjetarju tal-post, ara l-parti tal-fatti aktar ‘l fuq.

(13) Każ C-379/98 Preussen Elektra AG v Schhleswag AG [2001]ECR-I 2099, paragrafi 54-67.

(14) Il-bażi legali għal dak ir-Regolament hi Taqsima 10 tal-Att dwar il-Logħob tal-Azzard.