DEĊIŻJONI TAL-AWTORITÀ TA’ SORVELJANZA TAL-EFTA Nru 83/19/COL

tat-28 ta’ Novembru 2019

Trondheim Spektrum (In-Norveġja) [2020/413]

L-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA (“l-Awtorità”),

Wara li kkunsidrat il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (“il-Ftehim ŻEE”), u b’mod partikolari l-Artikoli 61 u 62,

Wara li kkunsidrat il-Protokoll 26 tal-Ftehim ŻEE,

Wara li kkunsidrat il-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar l-Istabbiliment ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u ta’ Qorti tal-Ġustizzja (“il-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti”), u b’mod partikolari l-Artikolu 24,

Wara li kkunsidrat il-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, b’mod partikolari l-Artikolu 1(2) tal-Parti I u l-Artikoli 7(3) tal-Parti II,

Wara li kkunsidrat id-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru 195/04/COL (emendata),

Wara li stiednet lill-partijiet interessati jressqu l-kummenti tagħhom u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

Billi:

I. IL-FATTI

1. PROĊEDURA

1.1. L-EWWEL ILMENT

(1) Fl-14 ta’ Marzu 2017, l-Awtorità rċeviet ilment (1) li allega li l-muniċipalità ta’ Trondheim (“il-Muniċipalità”) tat għajnuna mill-istat illegali lil Trondheim Spektrum AS (“TS”), kumpanija li hija sid ta’ u topera Trondheim Spektrum, li hija faċilità sportiva bi skopijiet multipli li tinsab fi Trondheim, in-Norveġja. Permezz ta’ ittra datata s-27 ta’ Marzu 2017, l-Awtorità stiednet lill-awtoritajiet Norveġiżi biex jikkummentaw dwar l-ilment (2). L-awtoritajiet Norveġiżi wieġbu permezz ta’ ittra datata t-2 ta’ Ġunju 2017 (3).

1.2. IT-TIENI LMENT

(2) Fis-27 ta’ Lulju 2017, l-Awtorità rċeviet it-tieni ilment (4), li allega wkoll li l-Muniċipalità tat għajnuna mill-Istat illegali lil TS. Permezz ta’ ittra datata l-24 ta’ Awwissu 2017, l-Awtorità stiednet lill-awtoritajiet Norveġiżi biex jikkummentaw (5). Fl-istess ittra, l-Awtorità talbet aktar informazzjoni mingħand l-awtoritajiet Norveġiżi dwar il-kummenti tagħhom għall-ewwel ilment. Permezz ta’ ittra datata l-1 ta’ Settembru 2017, l-Awtorità bagħtet informazzjoni addizzjonali mit-tieni lmentatur lill-awtoritajiet Norveġiżi (6).

(3) Permezz ta’ ittra datata l-20 ta’ Settembru 2017, l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew il-kummenti tagħhom għat-tieni lment u pprovdew l-informazzjoni mitluba mill-Awtorità relatata mal-ewwel ilment (7). Fid-29 ta’ Settembru 2017, il-każ ġie diskuss ulterjorment matul il-laqgħa annwali tal-pakkett f’Oslo. Sussegwentement id-diskussjoni nġabret fil-qosor f’ittra ta’ segwitu (8).

1.3. TALBA GĦAL INFORMAZZJONI

(4) Fl-20 ta’ Ottubru 2017, l-Awtorità bagħtet talba għal informazzjoni lill-awtoritajiet Norveġiżi (9). Fit-22 ta’ Novembru 2017, l-awtoritajiet Norveġiżi u l-Awtorità organizzaw vidjokonferenza biex jiddiskutu t-talba għal informazzjoni. Permezz ta’ ittra datata t-8 ta’ Diċembru 2017, l-awtoritajiet Norveġiżi wieġbu (10).

1.4. INFORMAZZJONI ADDIZZJONALI MIT-TIENI LMENTATUR

(5) Fid-19 ta’ Settembru 2017, it-tieni lmentatur issottometta informazzjoni addizzjonali (11). Fis-6 ta’ Novembru 2017, it-tieni lmentatur issottometta informazzjoni supplimentari (12). Fid-9 ta’ Novembru 2017, l-Awtorità infurmat lill-awtoritajiet Norveġiżi b’informazzjoni addizzjonali minn wieħed mill-ilmentaturi (13). Fit-22 ta’ Novembru u fit-13 ta’ Diċembru 2017, l-awtoritajiet Norveġiżi u l-Awtorità ddiskutew il-każ f’vidjokonferenzi. Fl-1 ta’ Diċembru 2017, l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew aktar informazzjoni lill-Awtorità (14).

(6) Fis-26 ta’ Ottubru 2018, it-tieni lmentatur issottometta informazzjoni addizzjonali ulterjuri (15).

1.5. TALBA OĦRA GĦAL INFORMAZZJONI

(7) Fis-16 ta’ Jannar 2018, l-Awtorità bagħtet talba għal informazzjoni lill-awtoritajiet Norveġiżi (16), li wieġbu għaliha permezz tal-ittri datati l-1 u l-5 ta’ Frar 2018 (17).

1.6. NOTIFIKA TAL-FTEHIM TA’ KIRI TAL-2019

(8) Fid-29 ta’ Novembru 2018 (18), l-awtoritajiet Norveġiżi nnotifikaw ftehim ta’ kiri (“il-ftehim ta’ kiri tal-2019”), li huwa maħsub li jidħol fis-seħħ fl-1 ta’ Diċembru 2019. Permezz ta’ ittra datata t-28 ta’ Jannar 2019, l-Awtorità talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l-awtoritajiet Norveġiżi. Permezz ta’ ittra datata l-21 ta’ Frar 2019, l-awtoritajiet Norveġiżi rrispondew (19).

(9) Fit-13 ta’ Marzu 2019, l-awtoritajiet Norveġiżi u l-Awtorità ddiskutew il-każ f’vidjokonferenza. Wara l-laqgħa, l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew aktar informazzjoni (20). Fit-18 ta’ Marzu 2019, l-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew informazzjoni addizzjonali (21). Fil-11 ta’ Ġunju, fil-15 ta’ Lulju u fit-18 ta’ Ottubru 2019, l-awtoritajiet Norveġiżi u l-Awtorità ddiskutew il-każ f’vidjokonferenzi.

1.7. L-ISKEDA TA’ INFORMAZZJONI TAL-GBER RIGWARD IŻ-ŻIEDA FIL-KAPITAL

(10) Fl-10 ta’ Diċembru 2018, l-awtoritajiet Norveġiżi ppreżentaw skeda informattiva (22) GBER (23), dwar għajnuna ad hoc lil TS fil-forma ta’ żieda kapitali ta’ NOK 55 miljun (madwar EUR 5,68 miljun), fejn iddikkjaraw li din il-miżura kienet kompletament eżentata.

1.8. IL-PROĊEDURA TA’ INVESTIGAZZJONI FORMALI

(11) Permezz tad-Deċiżjoni Nru 32/19/COL (“id-deċiżjoni tal-ftuħ”), l-Awtorità bdiet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali. Permezz ta’ ittra datata t-2 ta’ Mejju 2019 (24), l-awtoritajiet Norveġiżi talbu estensjoni tal-iskadenza tal-20 ta’ Mejju 2019 biex jissottomettu kummenti u jipprovdu d-dokumenti, l-informazzjoni u d-data kollha meħtieġa għall-valutazzjoni tal-miżuri. Permezz ta’ ittra datata l-10 ta’ Mejju 2019 (25), l-Awtorità qablet li testendi d-data ta’ skadenza għall-20 ta’ Ġunju 2019. Fid-19 ta’ Ġunju 2019, l-awtoritajiet Norveġiżi talbu estensjoni oħra tal-iskadenza għat-30 ta’ Awwissu 2019, li l-Awtorità qablet fuqha fl-20 ta’ Ġunju 2019 (26).

(12) Permezz ta’ ittra datata t-30 ta’ Awwissu 2019 (27), l-awtoritajiet Norveġiżi wieġbu għad-deċiżjoni tal-ftuħ.

(13) Fit-23 ta’ Mejju 2019, id-deċiżjoni tal-ftuħ ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u fis-Suppliment taż-ŻEE (28). L-Awtorità rċeviet kummenti mingħand parti interessata waħda, wieħed mill-ilmentaturi. Permezz ta’ ittra datata s-27 ta’ Ġunju 2019 (29), l-Awtorità għaddiethom lill-awtoritajiet Norveġiżi, li ngħataw l-opportunità li jwieġbu. Permezz ta’ ittra datata t-30 ta’ Awwissu 2019 (30), l-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew kummenti għall-kummenti mill-partijiet interessati.

2. SFOND

(14) L-għan tal-Muniċipalità huwa li jingħataw faċilitajiet għal attivitajiet sportivi u ta’ divertiment lill-abitanti ta’ Trondheim. Trondheim Spektrum tospita avvenimenti sportivi żgħar u kbar kif ukoll avvenimenti oħrajn bħal kunċerti, fieri kummerċjali u kungressi. Pereżempju, fis-sena 2020, Trondheim Spektrum se tospita l-Kampjonat Ewropew tal-handball għan-nisa u għall-irġiel.

(15) Fl-2004, il-Muniċipalità fformalizzat il-prinċipju ta’ faċilitajiet mingħajr ħlas għall-benefiċċju tal-klabbs sportivi tal-Muniċipalità. Dan jiffaċilita l-parteċipazzjoni tat-tfal u taż-żgħażagħ f’attivitajiet sportivi, irrispettivament mil-livell ta’ introjtu tal-familji individwali.

(16) Sabiex tkun tista’ tissodisfa l-għan li tipprovdi faċilitajiet sportivi liċ-ċittadini tagħha, il-Muniċipalità hija s-sid ta’ u topera diversi faċilitajiet sportivi iżda tikri wkoll faċilitajiet li huma proprjetà ta’ partijiet terzi u operati minnhom. Il-Muniċipalità tixtri kapaċità minn TS, klabbs sportivi b’faċilitajiet proprji, awtoritajiet statali oħrajn (f’bini bħal skejjel sekondarji) u sa grad limitat ħafna, minn faċilitajiet privati.

(17) Il-Muniċipalità tikri kapaċità minn faċilitajiet bħal dawn skont ftehimiet speċjali ta’ kiri, u l-kapaċità konġunta hija mqassma, mingħajr ħlas, fost il-klabbs sportivi. Il-kompitu tat-tqassim tal-kapaċità huwa fdat lill-Kunsill tal-Isport lokali (Idrettsrådet), li jifforma parti mill-istruttura organizzattiva tal-Konfederazzjoni Norveġiża tal-Isport (Norges idrettsforbund).

(18) Il-kapaċità totali disponibbli hija mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-Kunsill tal-Isport lokali. Il-Kunsill tal-Isport stabbilixxa kumitat bil-għan li jqassam il-kapaċità li għamlet disponibbli l-Muniċipalità. Il-Kumitat iqassam is-sigħat li huma disponibbli fuq il-bażi ta’ linji gwida stabbiliti mill-Kunsill tal-Isport.

(19) TS hija s-sid ta’ Trondheim Spektrum u toperaha,TS u hija faċilità bi skopijiet multipli li tinsab fiċ-ċentru ta’ Trondheim. Il-faċilità tikkonsisti fi tmien swali bi skopijiet multipli. Is-swali jintużaw bħala ċentru ta’ taħriġ minn diversi klabbs sportivi lokali, għal avvenimenti sportivi żgħar u kbar u għal avvenimenti oħrajn bħal kunċerti, fieri kummerċjali u kungressi.

(20) L-istorja ta’ TS tmur lura għall-kumpanija Nidarøhallen u l-istabbiliment tagħha fl-1961, bl-iskop li tibni u topera sala għall-isport u l-esebizzjonijiet fi Trondheim. Fil-5 ta’ Ġunju 2002, l-isem tal-kumpanija nbidel għal Trondheim Spektrum AS.

(21) Il-Muniċipalità kienet u għadha l-azzjonist maġġoritarju f’TS. Il-Muniċipalità bħalissa għandha 99,68 % tal-ishma (31).

(22) Il-kostruzzjoni tal-ewwel parti tal-faċilità ntemmet fl-1963 (swali A u B). Il-faċilità ġiet estiża erba’ darbiet, fl-1971 (sala Ċ), fl-1980 (sala G), fl-1988 (swali D u E/H) u fis-sena 2000 (sala F).

(23) Mis-sajf tal-2017, Trondheim Spektrum għaddejja b’rinnovazzjoni u b’estensjoni sinifikanti.

(24) Il-Muniċipalità tikri kapaċità minn TS biex tagħmilha disponibbli lill-Kunsill Sportiv. Skont il-ftehim ta’ kiri, Trondheim Spektrum hija riżervata l-aktar għall-attivitajiet sportivi taż-żgħażagħ minn Settembru sa Mejju (32). Il-kapaċità li jifdal matul il-perjodu bejn Settembru u Mejju kif ukoll il-kapaċità totali matul il-bqija tas-sena huma mikrija minn TS għal attivitajiet sportivi oħrajn, fieri kummerċjali u kunċerti, eċċ. TS tospita għadd ta’ fieri, inkluża fiera annwali mill-industrija tas-sajd. Barra minn hekk, TS tiġġenera introjtu mill-operazzjoni ta’ kiosk, kafetterija u ristorant.

(25) Il-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ta’ TS għall-futur għandu l-għan li jikseb sehem rispettiv simili u bejn wieħed u ieħor ugwali ta’ introjtu ġġenerat skont il-ftehim ta’ kiri mal-Muniċipalità, u minn attivitajiet oħrajn, bħal dak li kien il-każ storikament (33).

3. DESKRIZZJONI TAL-MIŻURI

3.1. MIŻURI TA’ GĦAJNUNA EŻISTENTI

(26) Id-deċiżjoni tal-ftuħ ikkonċernat diversi allegati miżuri ta’ għajnuna mogħtija lil TS. Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità ma vvalutatx in-natura tal-miżuri li, kieku kienu jikkostitwixxu għajnuna, tkun tikkostitwixxi għajnuna eżistenti skont it-tifsira tal-Artikolu 1(b) tal-Parti II tal-Protokoll 3 tal-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u ta’ Qorti tal-Ġustizzja (“Protokoll 3 għall-SCA”). Għalhekk, dawn il-miżuri mhumiex inklużi fl-ambitu ta’ din id-deċiżjoni. Dawn il-miżuri kienu jikkonċernaw (i) is-selfa muniċipali (il-miżura 1), (ii) il-garanzija muniċipali (il-miżura 2), (iii) il-ftehimiet ta’ kiri (il-miżura 3), u (iv) l-għajnuna mogħtija skont l-Iskema ta’ Fondi għal-Logħob (il-miżura 8) (34).

3.2. ALLEGATI MIŻURI TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT

(27) Kif iddikjarat fil-paragrafu 120 tad-deċiżjoni tal-ftuħ, l-ambitu tal-investigazzjoni formali inkluda l-miżuri li ġejjin: — Miżura 4 (parzjalment): ftehimiet ta’ kiri bejn TS u l-Muniċipalità, li ġew konklużi bejn l-2007 u l-2017; — Miżura 5: il-ftehim ta’ kiri l-ġdid tal-2019 bejn TS u l-Muniċipalità (notifikata); — Miżura 6: żieda fil-kapital relatata ma’ kostijiet ġodda u mhux mistennija tal-estensjoni u r-rinnovazzjoni ta’ Trondheim Spektrum; — Miżura 7: il-finanzjament tal-kostijiet tal-infrastruttura; — Miżura 9: garanzija impliċita inerenti fi ftehim ta’ self bejn Nordea u TS.

(28) Għal deskrizzjoni aktar dettaljata tal-miżuri, l-Awtorità tirreferi għal taqsima 4 tad-deċiżjoni tal-ftuħ.

3.3. MIŻURA 4 — FTEHIMIET TA’ KIRI KONKLUŻI BEJN L-1999 U L-2017

(29) Il-biċċa l-kbira tal-kapaċità ta’ Trondheim Spektrum tradizzjonalment tintuża għall-iskop ta’ klabbs sportivi fuq il-bażi ta’ ftehimiet ta’ kiri konklużi bejn TS u l-Muniċipalità. Il-Muniċipalità ilha tikri l-faċilità sa minn meta nfetħet fl-1963. Il-Muniċipalità kriet il-faċilitajiet mingħand Trondheim Spektrum għal madwar NOK 12-il miljun fis-sena bejn l-1990 u l-2002.

(30) L-ilmentaturi argumentaw li l-kera hija ogħla mit-termini tas-suq. Jiġifieri, il-kera hija bbażata fuq il-ħtiġijiet ta’ TS, u mhux fuq il-kapaċità meħtieġa mill-Muniċipalità. L-ilmentaturi jallegaw li t-tariffa ta’ kiri qatt ma kienet ibbażata fuq negozjati distakkati, iżda deċiża b’mod unilaterali mill-bord muniċipali tal-Muniċipalità.

(31) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-kera mħallsa lil TS mill-Muniċipalità kienet konformi mas-suq u għalhekk ma tinvolvix għajnuna mill-Istat. Li kieku l-Awtorità kkonkludiet b’mod differenti, l-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li kwalunkwe għajnuna ġdida tkun, fi kwalunkwe każ, kompatibbli mal-funzjonament tal-Ftehim ŻEE.

(32) Matul il-proċedura sad-deċiżjoni tal-ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi sostnew li l-ftehimiet ta’ kiri jifformaw parti minn skema ta’ għajnuna eżistenti. Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità adottat l-opinjoni preliminari li l-ftehim ta’ kiri konkluż bejn l-1999 u l-2017 ma jikkostitwixxix skema ta’ għajnuna. L-awtoritajiet Norveġiżi, fil-kummenti tagħhom għad-deċiżjoni tal-ftuħ, ma oġġezzjonawx għall-fehma preliminari tal-Awtorità f’dan ir-rigward.

(33) Skont l-Artikolu 15(1) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-SCA, is-setgħat tal-Awtorità biex tirkupra l-għajnuna huma soġġetti għal perjodu limitat ta’ għaxar snin. Il-perjodu ta’ limitazzjoni għandu jibda dakinhar li l-għajnuna illegali tingħata lill-benefiċjarju bħala għajnuna individwali jew bħala għajnuna f’forma ta’ skema ta’ għajnuna. Kwalunkwe azzjoni meħuda mill-Awtorità fir-rigward tal-għajnuna illegali għandha tinterrompi l-perjodu ta’ limitazzjoni (35).

(34) Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità llimitat il-valutazzjoni tagħha għall-ftehimiet ta’ kiri li għalihom il-perjodu ta’ limitazzjoni ma skadiex (36). L-Awtorità kkunsidrat li l-perjodu ta’ limitazzjoni ġie interrott fis-27 ta’ Marzu 2017 (37).

(35) Għaldaqstant, il-ftehimiet ta’ kiri li għalihom il-perjodu ta’ limitazzjoni ma jkunx skada jidhru li huma dawn li ġejjin: (a) Il-Ftehim ta’ kiri 2007–2008; (b) Il-Ftehim ta’ kiri 2009-2010; u (c) Il-Ftehim ta’ kiri 2011 (li ġie mġedded kull sena).

(36) Dan għaliex mill-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi jidher li l-ftehim ta’ kiri daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2008 (38), li fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni li tgħid il-kontra għandu jitqies bħala l-jum li fih tkun ingħatat l-għajnuna skont il-ftehim.

(37) Madankollu, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità ddikjarat li ma kellhiex informazzjoni dwar il-ftehim ta’ kiri fis-seħħ matul is-sena 2007 billi l-ftehim ta’ kiri elenkat mill-awtoritajiet Norveġiżi bħala ta’ qabel il-ftehim bejn l-2007 u l-2008 skada fil-31 ta’ Diċembru 2006. Barra minn hekk, l-Awtorità ma kellhiex informazzjoni dwar meta ġie ffirmat il-ftehim ta’ kiri 2007-2008, u dwar jekk id-data tal-iffirmar setgħetx tkun id-data li fiha ngħatat kwalunkwe għajnuna skont il-ftehim.

(38) Fil-kummenti tagħhom dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li ma setgħux jipprovdu l-ftehim ta’ kiri fis-seħħ għall-2007 minħabba li jidher li ma ġie konkluż l-ebda ftehim bil-miktub. L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li minħabba li l-kera tħallset skont il-ftehim ta’ kiri għall-perjodu preċedenti, dan kien jindika li l-ftehim ġie mtawwal b’mod taċitu, skont il-liġi Norveġiża dwar il-kuntratti. Fi kwalunkwe każ, l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi tindika kemm ħallset kera l-Muniċipalità għal ammont speċifiku ta’ kapaċità.

(39) L-Awtorità ma talbitx aktar informazzjoni f’dan ir-rigward minħabba li l-awtoritajiet Norveġiżi ma oġġezzjonawx għall-valutazzjoni tal-Awtorità tal-perjodu ta’ limitazzjoni u minħabba l-fatt li l-informazzjoni li tikkonċerna l-ammont imħallas skont il-ftehim ta’ kiri ġiet ipprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi. Għalhekk, in-nuqqas ta’ dokumentazzjoni ma jaffettwax il-valutazzjoni tal-Awtorità tal-miżura f’din id-deċiżjoni.

3.4. MIŻURA 5 — FTEHIM TA’ KIRI TAL-2019 —NOTIFIKA

(40) Kif stabbilit fil-premessa 8 ta’ hawn fuq, l-awtoritajiet Norveġiżi nnotifikaw il-ftehim ta’ kiri tal-2019. TS u l-Muniċipalità kkonkludew ftehim ġdid ta’ kiri, li għandu jidħol fis-seħħ fl-1 ta’ Diċembru 2019 (39). Dan il-ftehim jiskadi fit-30 ta’ April 2035.

(41) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li dan il-ftehim ta’ kiri huwa bbażat fuq il-prinċipji li fuqhom huma bbażati l-ftehimiet ta’ kiri preċedenti. L-awtoritajiet Norveġiżi komplew jispjegaw li l-ftehim ta’ kiri l-ġdid jirrappreżenta żieda sostanzjali fil-kapaċità magħmula disponibbli għall-klabbs sportivi. Total ta’ 16 848 siegħa fis-sena jinkrew skont il-ftehim ta’ kiri l-ġdid, meta mqabbel ma’ 12 500 siegħa fil-passat. Il-ftehim ta’ kiri l-ġdid jirrappreżenta żieda fil-kera għal kull siegħa minn madwar NOK 1 200 għal 1 700 (madwar EUR 124 għal 176). Hemm żewġ raġunijiet għal din iż-żieda. L-ewwel nett, il-kera storika mħallsa mill-Muniċipalità kienet stabbilita fuq il-bażi tal-livell stabbilit fl-1989 u fl-1990, u ma kinitx soġġetta għal aġġustamenti. It-tieni nett, il-kostijiet tal-kostruzzjoni assoċjati mal-provvista tal-flessibbiltà u l-possibbiltà li l-użu multisportiv jirriżultaw fil-kostijiet operatorji għal kull metru kwadru jaqbżu bil-bosta l-kost għal kull metru kwadru tal-post eżistenti.

(42) Iż-żewġ ilmentaturi argumentaw li l-kera fil-ftehim ta’ kiri l-ġdid hija ogħla mit-termini tas-suq, peress li hija bbażata fuq il-ħtiġijiet ta’ TS u mhux fuq il-kapaċità meħtieġa mill-Muniċipalità. L-ilmentaturi jallegaw li t-tariffa ta’ kiri mhijiex ibbażata fuq negozjati distakkati, iżda hija stipulata sabiex tkopri l-kost tal-kostruzzjoni tal-espansjoni ta’ Trondheim Spektrum.

(43) Wieħed mill-ilmentaturi allega wkoll li l-elementi prinċipali tal-kost tal-proġett ta’ estensjoni u rinnovazzjoni huma marbuta ma’ rekwiżiti relatati ma’ attivitajiet oħrajn minbarra l-attivitajiet koperti mill-ftehimiet ta’ kiri, bħal mhuma kunċerti, avvenimenti sportivi professjonali u fieri. Wieħed mill-ilmentaturi jsostni li t-tqassim tal-kostijiet bejn l-attivitajiet differenti għalhekk huwa żbaljat, minħabba li l-ħtiġijiet tal-klabbs sportivi setgħu ntlaħqu b’kost iżgħar.

(44) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-kera mħallsa lil TS mill-Muniċipalità, skont il-ftehim il-ġdid ta’ kiri, kienet konformi mas-suq u għalhekk ma tinvolvix għajnuna mill-Istat. Jekk l-Awtorità ma tkunx tista’ teskludi l-preżenza ta’ għajnuna mill-Istat fil-ftehim ta’ kiri l-ġdid, l-awtoritajiet Norveġiżi nnotifikaw il-ftehim ta’ kiri bħala għajnuna kompatibbli skont l-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE.

3.5. MIŻURA 6 — ŻIEDA FIL-KAPITAL RELATATA MA’ KOSTIJIET ĠODDA U MHUX MISTENNIJA — EŻENZJONI TA’ KATEGORIJA

(45) Kif spjegat fil-premessa 10 ta’ hawn fuq, fl-10 ta’ Diċembru 2018, l-awtoritajiet Norveġiżi ppreżentaw skeda informattiva (40) GBER, dwar għajnuna ad hoc lil TS fil-forma ta’ żieda kapitali ta’ NOK 55 miljun (madwar EUR 5,68 miljun). L-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew iż-żieda fil-kapital lil TS skont l-Artikolu 55 tal-GBER.

(46) Minħabba, b’mod partikolari, modifika tal-proġett fl-ambitu tal-proġett fl-2018, il-baġit żdied minn NOK 536 għal NOK 591 miljun (madwar EUR 61,05 miljun) (41). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li TS ma tistax tkopri l-kostijiet addizzjonali permezz tal-mezzi eżistenti tagħha jew permezz ta’ finanzjament addizzjonali mis-suq. Għalhekk applikat għaż-żieda fil-kapital fis-6 ta’ Lulju 2018. L-injezzjoni ta’ kapital ingħatat fil-5 ta’ Diċembru 2018.

(47) Il-kostijiet addizzjonali ta’ NOK 55 miljun jistgħu jiġu attribwiti kif ġej, skont l-awtoritajiet Norveġiżi: — Kostijiet ġodda: il-modifika għall-proġett tammonta għal NOK 40,5 miljun ta’ kostijiet addizzjonali — Kostijiet mhux mistennija: baġit maqbuż b’NOK 14,5 miljun

(48) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li minħabba li TS diġà kienet ingħatat għajnuna kbira, kien ippreferut kapital ġdid minflok self addizzjonali sabiex jiġu koperti dawn il-ispejjeż addizzjonali. Għalhekk, kien ikun diffiċli li jinkiseb finanzjament (fis-sens ta’ self addizzjonali) fis-suq. Għalhekk, TS irrikorriet għand is-sidien tagħha biex tikseb il-finanzjament meħtieġ.

(49) F’dak iż-żmien il-Muniċipalità kienet is-sid maġġoritarju ta’ TS (madwar 78 %), u s-sidien l-oħra ma tawx indikazzjoni dwar l-intenzjoni tagħhom li jipparteċipaw fiż-żieda tal-kapital (42). B’hekk il-Muniċipalità kellha tagħżel bejn: li tipprovdi l-fondi addizzjonali u tara t-tlestija tal-proġett jew li taċċetta li TS ma tkunx tista’ tiffinalizza l-proġett skont il-pjanijiet finali mmodifikati li ġew stabbiliti wara li x-xogħlijiet fuq il-proġett oriġinali nbdew.

(50) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, għadd ta’ kunsiderazzjonijiet għamlu l-injezzjoni ta’ kapital vantaġġuża għas-sid maġġoritarju ta’ TS, il-Muniċipalità.

(51) L-estensjoni tas-sala bi 3 200 siġġu tagħmilha possibbli li TS tilqa’ avvenimenti akbar, li jagħmlu l-post aktar attraenti għall-maniġers tal-avvenimenti. TS tassumi li se tkun tista’ tagħmel arranġamenti għal bejn erba’ u sitt avvenimenti kbar bħal dawn fis-sena. Minbarra l-kera, l-avvenimenti l-kbar jiġġeneraw aktar introjtu fil-forma ta’ avvenimenti VIP, catering u cloakroom. Bħala tali, l-estensjoni x’aktarx twassal għal żieda sinifikanti fl-introjtu għal TS.

(52) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li x-xogħlijiet fuq ir-rinnovazzjoni bdew qabel it-talba ta’ TS għal żieda fil-kapital. Ix-xogħlijiet bdew qabel ma ġew iffinalizzati l-pjanijiet dettaljati għall-eżekuzzjoni tal-proġett. Ir-raġuni għall-għaġġla fit-tnedija tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni kienet li kellu jiġi żgurat li l-proġett ikun iffinalizzat fil-ħin biex jiġi ospitat il-kampjonat Ewropew tal-handball għall-irġiel u n-nisa fl-2020.

(53) TS taqla’ partijiet kbar mill-introjtu tagħha mhux biss mill-kera, iżda wkoll mill-bejgħ ta’ biljetti mill-box-office. Għalhekk, it-3 200 post bilqiegħda addizzjonali probabbli kienu se jiġġeneraw żieda fil-bejgħ ta’ biljetti mill-box-office, b’mod partikolari minħabba li l-estensjoni għamlitha possibbli li TS tospita avvenimenti bħal “Disney On Ice”.

(54) L-alternattiva għal estensjoni kienet li jkunu installati postijiet bilqiegħda temporanji għall-Kampjonat Ewropew tal-handball u avvenimenti kbar oħrajn. L-installazzjoni u t-tneħħija tal-postijiet bilqiegħda temporanji jieħdu madwar 11-il jum, li matulhom TS ikollha tagħlaq is-sala għall-attivitajiet sportivi kollha. L-użu ta’ postijiet bilqiegħda temporanji b’hekk kien iwassal għal tnaqqis fl-introjtu għal TS.

(55) Żieda fil-kapaċità tal-lifts u l-ħażna tirriżulta f’kostijiet aktar baxxi u f’effiċjenza ogħla. Iż-żieda fil-kapaċità tal-lifts tfisser li t-tagħmir jista’ jiġi trasportat b’mod sikur u effiċjenti għaż-żoni differenti tal-faċilitajiet. L-effiċjenzi fihom infushom x’aktarx li jiffrankaw il-kostijiet ta’ TS fl-operazzjonijiet ta’ kuljum. L-alternattiva kienet li t-tagħmir jiġi ttrasportat manwalment madwar l-istadium b’karozza. Din ġiet ikkunsidrata bħala soluzzjoni għalja u ineffiċjenti, b’mod partikolari fid-dawl tal-kampjonati li ġejjin.

(56) Il-faċilitajiet ta’ ħażna kienu meħtieġa biex tkun żgurata loġistika tajba u operazzjonijiet effiċjenti ta’ avvenimenti kbar, inkluż il-kampjonat tal-handball. Barra minn hekk, il-bord ikkunsidra li kien hemm potenzjal għall-kiri tal-faċilitajiet ta’ ħażna, pereżempju bejn l-avvenimenti l-kbar, li għal darb’oħra pprovdew possibbiltà sikura oħra ta’ introjtu għal TS.

(57) Fl-aħħar nett, is-sitwazzjoni ppermettiet lill-Muniċipalità li ssir il-kważi azzjonist uniku ta’ TS. Bħala riżultat taż-żieda fil-kapital li ngħatat fil-5 ta’ Diċembru 2018, is-sehem tal-Muniċipalità żdied għal 99,68 % (43). Is-sehem ta’ aktar minn 99 % tal-ishma kollha jippermetti lill-Muniċipalità tixtri l-ishma li jifdal anki mingħajr il-kunsens tal-azzjonisti minoritarji tal-lum. Billi tkun l-unika azzjonist, il-Muniċipalità se titpoġġa f’pożizzjoni favorevoli skont l-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b’Responsabbiltà Limitata (44) peress li tista’ tiddeċiedi unilateralment kif għandha tiġi operata TS.

(58) Dan jimplika wkoll li l-Muniċipalità tista’ tiddeċiedi li tbiddel il-liġijiet sekondarji sabiex TS tkun tista’ tieħu deċiżjonijiet mingħajr l-approvazzjoni tal-azzjonisti minoritarji. Għalhekk, l-injezzjoni ta’ kapital poġġiet lill-Muniċipalità f’pożizzjoni li tippermettilha tikseb redditu diċenti fuq l-investiment tagħha fuq perjodu ta’ żmien twil, jew inkella tkun l-unika sid ta’ infrastruttura multifunzjonali kummerċjalment attraenti u moderna (45).

(59) Il-kontrofattwali ta’ dak ix-xenarju kienet tkun li tibqa’ azzjonist maġġoritarju f’kumpanija li l-assi uniċi tagħha jkunu kummerċjalment inqas attraenti, b’inqas infrastruttura, u għaldaqstant bi prospetti inqas pożittivi għall-futur (46).

(60) Wieħed mill-ilmentaturi allega li ż-żieda fil-kapital mhijiex konformi mal-kundizzjonijiet kollha stabbiliti fil-Kapitolu I tal-GBER.

3.6. MIŻURA 7 — IL-FINANZJAMENT TAL-KOSTIJIET TAL-INFRASTRUTTURA

(61) Fl-14 ta’ Marzu 2017, il-Kunsill tal-Belt adotta pjan ta’ tqassim f’żoni għaż-żona fejn tinsab Trondheim Spektrum u ż-żona tal-park tal-madwar. Il-proċess inbeda minn TS bil-għan li l-faċilità tiġi estiża f’faċilità b’bosta funzjonijiet, fattibbli għal kunċerti u avvenimenti sportivi kbar, u b’kapaċità akbar għal klabbs sportivi, fieri kummerċjali u kungressi.

(62) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li pjan ta’ tqassim f’żoni jifforma l-bażi għal proġett bħall-espansjoni ta’ Trondheim Spektrum (47). Il-pjan ta’ tqassim f’żoni — inkluż l-użu ta’ ordnijiet proċedurali (48) (Bin-Norveġiż: rekkefølgekrav) — ma jimponi l-ebda obbligu ekonomiku fuq l-iżviluppatur, iżda jipprovdi għall-użu taż-żona relatata mal-proġett u jindika x’infrastruttura (pubblika) għandu jkun hemm qabel l-implimentazzjoni tal-proġett (49).

(63) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-ftehimiet ta’ żvilupp tal-proprjetà, bħal dak li daħlu fih il-Muniċipalità u TS f’dan il-każ, huma għodda biex jassistu lill-iżviluppatur u lill-muniċipalitajiet biex jiżguraw li r-rekwiżiti skont il-pjan ta’ tqassim f’żoni u fil-forma ta’ ordnijiet proċedurali (rekkefølgekra v”), inkluż għall-miżuri ta’ infrastruttura ġenerali, huma sodisfatti.

(64) Ftehimiet ta’ żvilupp tal-proprjetà jistgħu, iżda mhux neċessarjament ikollhom jinkludu dispożizzjonijiet li jimponu xi piżijiet ekonomiċi relatati ma’ miżuri ġenerali tal-infrastruttura fuq l-iżviluppatur. Huwa importanti li l-ftehimiet ta’ żvilupp tal-proprjetà jkunu r-riżultat ta’ negozjati bejn muniċipalità u l-iżviluppatur (50).

(65) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-miżuri ġenerali tal-infrastruttura mhumiex ir-responsabbiltà tal-iżviluppatur, iżda dawk tal-muniċipalitajiet. Barra minn hekk, lanqas m’hemm obbligu li wieħed jidħol fi ftehim dwar l-iżvilupp tal-proprjetà, la għall-muniċipalità u lanqas għall-iżviluppatur (51).

(66) Madankollu, jekk jiġi konkluż ftehim dwar l-iżvilupp tal-proprjetà, il-leġiżlazzjoni rilevanti tistabbilixxi limiti dwar liema kostijiet jistgħu jiġu imposti fuq l-iżviluppatur. Ir-raġunament wara dan huwa li hemm distribuzzjoni asimmetrika tas-setgħa fir-rigward tan-negozjati u l-konklużjoni ta’ ftehimiet ta’ żvilupp, li jiffavorixxu lill-Muniċipalità.

(67) Il-Kunsill tal-Belt adotta l-prinċipju ta’ trasferiment sħiħ tal-ispejjeż fl-1993, li jistabbilixxi li proġetti ta’ bini jridu jerfgħu l-kostijiet kollha tal-infrastruttura li jirriżultaw mill-proġett. Madankollu, meta l-Muniċipalità tapplika dan il-prinċipju hija trid tikkunsidra t-Taqsima 17-3, it-tielet paragrafu, tal-Att dwar l-Ippjanar u l-Bini, li jirregola xi jrid jinkludi ftehim dwar l-iżvilupp tal-proprjetà (52).

(68) Wieħed mill-ilmentaturi jargumenta li l-Muniċipalità ħelset lil TS mill-kostijiet tal-infrastruttura li żviluppatur normalment kien ikollu jħallas fir-rigward ta’ dan it-tip ta’ kostruzzjonijiet, u għalhekk tat vantaġġ lil TS.

(69) Il-kostijiet tal-infrastruttura li (parzjalment) jitħallsu mill-Muniċipalità jikkonċernaw l-elementi li ġejjin: — Sistema tal-ilma/tad-dranaġġ fi Klostergata — L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li s-sistema tal-ilma/tad-dranaġġ kellha tiġi ssostitwita irrispettivament mit-titjib ta’ Trondheim Spektrum. — Dan jikkoinċidi max-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni relatati ma’ Trondheim Spektrum. — TS tħallas sehem ta’ NOK 20 miljun. — Konnessjoni b’pont minn Nidarø għall-Knisja ta’ Ilen — L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-pont huwa parti minn żona ta’ rikreazzjoni u netwerk. — Il-pont attwali għadda żmienu u jeħtieġ li jiġi rinnovat. — Il-pont se jgħaqqad il-partijiet ċentrali tal-belt, u se jgħaqqad iż-żoni rikreattivi u ta’ parks importanti, u għalhekk kien ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini u l-viżitaturi kollha ta’ Trondheim. — Struttura ekoloġika u park pubbliku — L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-istruttura ekoloġika u l-park pubbliku huma maħsuba biex jiżguraw li jkun hemm postijiet attraenti għall-attività u r-rikreazzjoni għall-pubbliku ġenerali. — TS tħallas sehem ta’ NOK 26 miljun.

3.7. MIŻURA 9 — GARANZIJA IMPLIĊITA INERENTI FI FTEHIM TA’ SELF BEJN NORDEA U TS

(70) Fil-11 ta’ Diċembru 2017, TS iffirmat ftehim ta’ self għal NOK 490 miljun ma’ Nordea (53). Nordea se tipprovdi l-kapital operatorju matul il-perjodu ta’ kostruzzjoni. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-Muniċipalità la hija parti mill-ftehim ta’ self u lanqas hemm obbligi kuntrattwali li jeħtieġu li l-Muniċipalità tipprovdi finanzjament jew kapital lil TS (54).

(71) Madankollu, il-ftehim ta’ self jinkludi d-dikjarazzjonijiet li ġejjin (55): “Nordea tat importanza konsiderevoli lill-fatt li Trondheim Spektrum AS għandha l-intenzjoni li tagħmel bidliet strutturali fil-kumpanija jew miżuri oħrajn li jżidu l-possibbiltà li l-muniċipalità ta’ Trondheim, mingħajr ma taġixxi b’mod li jmur kontra l-liġi, jekk ikun meħtieġ, tkun tista’ tipprovdi garanzija lil Nordea li tnaqqas ir-riskju li jkun hemm kostijiet akbar milli ppjanati.” “Nordea tat ukoll importanza kbira lis-sjieda tal-muniċipalità ta’ Trondheim u lid-deċiżjoni tal-Bord Eżekuttiv fil-25 ta’ Ġunju 2015 fil-kawża 144/14, li fit-tieni paragrafu tgħid li l-muniċipalità ta’ Trondheim, bħala s-sid maġġoritarju ta’ Trondheim Spektrum, lesta li tassumi r-responsabbiltà finanzjarja meħtieġa li tirriżulta mir-rinnovazzjoni u l-iżvilupp ta’ Trondheim Spektrum.”

(72) Dawn id-dikjarazzjonijiet huma relatati ma’ klawżola fil-ftehim ta’ self li tgħid taħt “termini oħrajn” (56): “Ir-riskju li jirriżulta minn kwalunkwe kost akbar milli ppjanat li seħħ matul il-perjodu ta’ kostruzzjoni u, li l-klijent tal-kreditu nnifsu ma jistax iħallas: Trondheim Spektrum AS tagħmel bidliet strutturali fil-kumpanija jew tieħu miżuri oħrajn, li jagħmluha possibbli għall-Muniċipalità ta’ Trondheim, mingħajr ma tiġi f’kunflitt mal-leġiżlazzjoni, jekk ikun meħtieġ, li tipprovdi garanzija lil Nordea.”

(73) Taħt l-istess intestatura, il-klawżola li ġejja tgħid (57): “Il-ftehim ta’ kiri mal-Muniċipalità ta’ Trondheim tas-26 ta’ Ottubru 2017 ma jistax jinbidel/jitnaqqas mingħajr il-kunsens bil-miktub minn qabel ta’ Nordea.”

(74) Fl-aħħar nett, taħt l-intestatura “Bidla fis-sjieda — ħlas lura antiċipat obbligatorju” (58) il-ftehim ta’ self jiddikjara (59): “Hija kundizzjoni għad-dħul u ż-żamma tal-Ftehim ta’ Self għall-Kostruzzjoni, li l-Muniċipalità ta’ Trondheim ikollha s-sjieda ta’ mill-inqas 77,93 % tal-klijent tal-kreditu u żżomm is-sjieda tagħha l-istess. Fil-każ li l-kompożizzjoni tas-sjieda tinbidel, mingħajr il-kunsens bil-miktub minn qabel ta’ Nordea, is-Self għall-Kostruzzjoni u kwalunkwe ammont pendenti għandu jitħallas lura kif speċifikat fil-klawżola 11 (maturità bikrija tas-self għall-kostruzzjoni).”

(75) TS u Nordea preċedentement iffirmaw ftehim ta’ self datat is-27 ta’ Lulju 2017. Il-ftehim inkluda kundizzjoni li kwalunkwe eċċess fil-kost tal-kostruzzjoni matul il-perjodu tal-kostruzzjoni għandu jkun kopert minn TS jew mill-Muniċipalità. Il-ftehim ta’ self ġie ffirmat b’mod konġunt mill-Eżekuttiv tal-Finanzi tal-Belt. Għalhekk, dan il-ftehim inkluda klawżoli dwar ir-responsabbiltà tal-Muniċipalità fir-rigward ta’ kwalunkwe spiża akbar milli ppjanata tal-proġett, kif ukoll obbligi fir-rigward tal-ftehim ta’ kiri li f’dak iż-żmien ma kienx għadu ġie ffinalizzat (60).

(76) L-iffirmar konġunt tal-ftehim ta’ self aktar tard tqies bħala garanzija muniċipali skont it-Taqsima 51 tal-Att dwar il-Muniċipalità (61). Il-Belt ikkonkludiet li l-garanzija, sabiex tkun effettiva, kienet teħtieġ l-approvazzjoni mill-Istat. Il-garanzija, għal diversi raġunijiet, probabbilment ma tiksibx tali approvazzjoni, u għalhekk il-Kap Eżekuttiv tal-Belt ingħata l-parir li jinforma minnufih lil Nordea li l-Muniċipalità ma setgħetx tkun parti mill-ftehim ta’ self. Dan il-ftehim huwa null. Għalhekk, TS u Nordea ffirmaw il-ftehim ta’ self attwali mingħajr l-involviment uffiċjali tal-Muniċipalità.

4. KUMMENTI MINGĦAND IL-PARTIJIET INTERESSATI

(77) Fit-12 ta’ Ġunju 2019, l-Awtorità rċeviet kummenti minn parti interessata, wieħed mill-ilmentaturi fil-każ. Il-kummenti kkonċernaw il-prezz imħallas mill-Muniċipalità lil ċentru sportiv ieħor, u appoġġjaw l-allegazzjonijiet li tressqu qabel dwar l-ipprezzar żejjed tal-ftehim ta’ kiri.

5. KUMMENTI MILL-AWTORITAJIET NORVEĠIŻI DWAR IL-KUMMENTI MINGĦAND IL-PARTI INTERESSATA

(78) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li ċ-ċentru li l-kummenti ta’ parti terza huma relatati miegħu huwa parti minn bini tal-iskola, u huma proprjetà tal-kontea li jinsab fiha. Il-Muniċipalità xtrat aktar sigħat hemm fl-2018 u l-2019 bħala soluzzjoni interim biex tipprovdi ammont suffiċjenti ta’ kapaċità tas-sala lill-klabbs sportivi minħabba li partijiet tal-kapaċità ta’ Trondheim Spektrum ma kinux disponibbli minħabba x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni li kienu għaddejjin. Wara dak il-perjodu, la hemm bżonn u lanqas il-possibbiltà finanzjarja għall-Muniċipalità biex tkompli l-ftehim ma’ dan iċ-ċentru.

(79) L-awtoritajiet Norveġiżi ma jikkunsidrawx li l-arranġament interim huwa komparabbli mal-ftehim ta’ kiri. Il-kontea, bħala sid iċ-ċentru, kienet lesta li toffri xi kapaċità tas-sala bi prezz inqas minn dak tas-suq, waqt li tkun qed issir l-espansjoni ta’ Trondheim Spektrum. Dan l-arranġament ma kienx maħsub biex ikun, u ma kienx, konformi mas-suq u ma jistax jiġi kkunsidrat bħala indikazzjoni li l-ftehim ta’ kiri tal-Muniċipalità ma’ Trondheim Spektrum mhuwiex konformi mas-suq.

II. VALUTAZZONI

6. IL-PREŻENZA TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT

6.1. INTRODUZZJONI

(80) L-Artikolu 61(1) tal-Ftehim dwar iż-ŻEE jgħid: “Sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor f’dan il-Ftehim, kull għajnuna mogħtija mill-Istati Membri tal-KE, l-Istati tal-EFTA jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat fi kwalunkwe forma li twassal biex ixxekkel jew thedded li xxekkel il-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti prodotti, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti, tkun inkompatibbli mal-funzjonament ta’ dan il-Ftehim.”

(81) Għalhekk, il-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala għajnuna skont it-tifsira ta’ din id-dispożizzjoni teħtieġ li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin: (i) il-miżura trid tingħata mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat; (ii) trid tagħti vantaġġ lil impriża; (iii) tiffavorixxi ċerti impriżi (selettività); u (iv) thedded li tfixkel il-kompetizzjoni u taffettwa l-kummerċ.

6.2. IL-KUNĊETT TA’ IMPRIŻA

(82) Biex tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61 tal-Ftehim ŻEE, il-miżura trid tagħti vantaġġ lil impriża. L-impriżi huma entitajiet involuti f’attività ekonomika, irrispettivament mill-istatus legali tagħhom u mill-mod kif huma ffinanzjati (62). Konsegwentement, l-istatus pubbliku jew privat ta’ entità jew il-fatt li entità hija parzjalment jew kompletament proprjetà pubblika ma għandux effett fuq jekk dik l-entità hijiex “impriża” skont it-tifsira tal-liġi dwar l-għajnuna mill-Istat (63).

(83) Attivitajiet ekonomiċi huma attivitajiet li jikkonsistu fl-offerta ta’ oġġetti jew servizzi f’suq (64). Min-naħa l-oħra, entitajiet li mhumiex attivi fis-suq, fis-sens li mhumiex qed joffru oġġetti jew servizzi f’suq partikolari, ma jikkostitwixxux impriżi. B’mod ġenerali, kemm il-bini kif ukoll l-operat ta’ infrastruttura jikkostitwixxu attività ekonomika fiha nnifisha (u għalhekk huma soġġetti għal regoli dwar l-għajnuna mill-Istat) jekk dik l-infrastruttura tintuża, jew se tintuża, biex tipprovdi oġġetti jew servizzi fis-suq (65). L-għajnuna mill-Istat tista’ tingħata f’diversi livelli: il-kostruzzjoni, l-operat u l-użu tal-infrastruttura (66).

(84) Trondheim Spektrum hija faċilità multifunzjonali, li tospita, inter alia, kunċerti, avvenimenti sportivi kbar, fieri u kungressi. Barra minn hekk, fl-2020, Trondheim Spektrum se tospita l-Kampjonat Ewropew tal-handball għall-irġiel u n-nisa. Għalhekk, TS twettaq attivitajiet ekonomiċi.

(85) TS tikri wkoll faċilitajiet lill-Muniċipalità, li min-naħa tagħha tagħmilhom disponibbli għall-klabbs sportivi. Il-fatt li l-Muniċipalità toffri l-kapaċità li tikri minn TS bħala faċilitajiet mingħajr ħlas għall-klabbs sportivi tal-Muniċipalità ma jaffettwax in-natura tat-tranżazzjoni bejn TS u l-Muniċipalità, li hija attività ekonomika. Għalhekk TS hija impriża skont it-tifsira tal-Artikolu 61 tal-Ftehim ŻEE.

6.3. PREŻENZA TA’ RIŻORSI TAL-ISTAT

(86) Sabiex tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, miżura trid tkun ingħatat mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat.

(87) It-trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat jista’ jieħu diversi forom, bħal għotjiet diretti, self, garanziji, investiment dirett fil-kapital ta’ kumpaniji u benefiċċji in natura. Ir-riżorsi tal-Istat jinkludu r-riżorsi kollha tas-settur pubbliku, inklużi l-muniċipalitajiet (67).

6.3.1. Il-Miżura 4 u 5 — il-ftehimiet ta’ kiri konklużi bejn l-2007 u l-2017 u l-ftehim ta’ kiri tal-2019

(88) Jekk il-ftehimiet ta’ kiri bejn il-Muniċipalità u TS (il-miżuri 4 u 5) ikunu jinkludu elementi ta’ għajnuna mill-Istat, tali miżura ta’ għajnuna tingħata mill-Istat u permezz ta’ riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) taż-ŻEE peress li l-finanzjament ikun ġej direttament mill-Muniċipalità.

6.3.2. Miżura 6 — żieda fil-kapital

(89) Iż-żieda fil-kapital (miżura 6) titħallas direttament mill-Muniċipalità lil TS u għalhekk tikkostitwixxi riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) taż-ŻEE.

6.3.3. Miżura 7 — il-finanzjament tal-kostijiet tal-infrastruttura

(90) Il-finanzjament tal-kostijiet tal-infrastruttura, li normalment jitħallas mill-iżviluppatur, mill-Muniċipalità jitħallas direttament mill-Muniċipalità u għalhekk jikkostitwixxi riżorsi tal-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) ŻEE.

6.3.4. Miżura 9 — garanzija impliċita inerenti fi ftehim ta’ self bejn Nordea u TS

(91) Fil-11 ta’ Diċembru 2017, TS iffirmat ftehim ta’ self għal NOK 490 miljun (madwar EUR 50,67 miljun) ma’ Nordea (68). Nordea se tipprovdi l-kapital operatorju matul il-perijodu tal-kostruzzjoni (69).

(92) Kif deskritt fit-taqsima 3.7, il-ftehim ta’ self jinkludi klawżoli, li jgħidu li TS għandha l-intenzjoni li tieħu miżuri biex, mingħajr ma taġixxi kontra l-leġiżlazzjoni, jekk meħtieġ, tagħmilha possibbli għall-Muniċipalità, li toħroġ garanzija għal Nordea, b’rabta mar-riskju li jsegwi kwalunkwe kost akbar milli ppjanat fil-perjodu ta’ kostruzzjoni (70).

(93) Il-ftehim ta’ self jinkludi wkoll klawżola, li tiddikjara li l-ftehim ta’ kiri bejn TS u l-Muniċipalità ma jistax jinbidel, mingħajr l-approvazzjoni bil-miktub minn qabel ta’ Nordea (71). Barra minn hekk, il-ftehim ta’ self jinkludi kundizzjoni li l-Muniċipalità jkollha mill-inqas 77,93 % ta’ TS (72).

(94) L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li t-taqsima fil-ftehim ta’ self li tiddikjara li l-ftehim ta’ kiri mal-Muniċipalità ma jistax jinbidel mingħajr il-kunsens bil-miktub minn qabel ta’ Nordea, ma jorbotx lill-Muniċipalità. Jekk jinbidel il-ftehim ta’ kiri, tkun TS li trid tiżgura li tikseb il-kunsens tal-kreditur tagħha, jiġifieri Nordea.

(95) Fir-rigward tal-kundizzjoni għall-għoti u għaż-żamma tas-self għall-kostruzzjoni li l-Muniċipalità jkollha mill-inqas 77,93 % ta’ TS, l-awtoritajiet Norveġiżi jfakkru li l-bord ta’ TS, li daħal fil-ftehim ta’ self, ma għandux l-awtorità li jorbot lill-azzjonisti tiegħu u b’hekk lill-Muniċipalità, inkluż rigward bejgħ potenzjali futur ta’ ishma. Il-ftehim ta’ self jirrifletti li Nordea hija konxja sew li l-ftehim ma jistax jorbot lill-Muniċipalità, minħabba li t-tieni taqsima tipprovdi li bidla fl-istruttura tas-sjieda mingħajr kunsens timplika ksur tal-kuntratt minn TS (73).

(96) L-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew aktar informazzjoni dwar il-ftehim ta’ self, u jenfasizzaw li l-Muniċipalità mhijiex parti mill-ftehim ta’ self, u li l-bord ta’ TS ma jista’ bl-ebda mod jorbot lill-Muniċipalità, is-sid maġġoritarju tagħha. Il-klawżoli dwar l-obbligu min-naħa ta’ TS li twettaq bidliet strutturali potenzjali fil-kumpanija u li tieħu miżuri biex ikun possibbli għall-Muniċipalità, jekk ikun meħtieġ, li toħroġ garanzija ma jikkostitwixxux obbligu legali sod u konkret li jista’ jorbot lill-Muniċipalità.

(97) L-awtoritajiet Norveġiżi rreferew għal ittra mill-Muniċipalità lill-gvernatur tal-kontea (bin-Norveġiż: Fylkesmannen). L-ittra ntbagħtet wara l-avvenimenti li wasslu biex il-ftehim ta’ self preċedenti jitqies null u bla effett wara valutazzjoni legali li tiddikjara li l-Muniċipalità ma setgħetx tkun parti mill-ftehim ta’ self u ma setgħetx toħroġ garanzija.

(98) F’din l-ittra, il-Muniċipalità għarrfet lill-gvernatur tal-kontea li “TS u Nordea qed jaħdmu fuq soluzzjonijiet finanzjarji oħrajn mingħajr l-involviment tal-Muniċipalità” (74).

(99) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw ukoll li kieku l-Muniċipalità kienet obbligata legalment li tintervjeni, TS ma kienx ikollha tapplika għal żieda fil-kapital (75), u l-Muniċipalità ma kienx ikollha l-possibbiltà li tiddeċiedi kontra dik il-miżura jew favur tagħha.

(100) Għalhekk, l-awtoritajiet Norveġiżi jiddikjaraw li l-ftehim ta’ self ma jinvolvix obbligu kuntrattwali fuq il-Muniċipalità li jirrappreżenta impenn sod u konkret li jsiru disponibbli r-riżorsi tal-Istat.

(101) It-trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat jista’ jieħu diversi forom, bħal għotjiet diretti, self, garanziji, investiment dirett fil-kapital ta’ kumpaniji u benefiċċji in natura. Impenn sod u konkret biex ir-riżorsi tal-Istat isiru disponibbli aktar ’il quddiem huwa kkunsidrat ukoll bħala trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat (76). Il-ħolqien ta’ riskju konkret ta’ impożizzjoni ta’ piż addizzjonali fuq l-Istat fil-futur, permezz ta’ garanzija jew b’offerta kuntrattwali, huwa suffiċjenti għall-finijiet tal-Artikolu 61(1) taż-ŻEE (77). Billi l-miżuri tal-Istat jieħdu diversi forom u jridu jiġu analizzati f’termini tal-effetti tagħhom, ma jistax jiġi eskluż li l-vantaġġi mogħtija fil-forma ta’ garanzija tal-Istat jistgħu jinvolvu piż addizzjonali fuq l-Istat (78).

(102) L-Awtorità vvalutat in-natura tad-dispożizzjonijiet deskritti tal-ftehim ta’ self fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi.

(103) L-awtoritajiet Norveġiżi wrew li l-Muniċipalità mhijiex formalment parti mill-ftehim attwali (79). Id-dispożizzjonijiet tal-ftehim ta’ self jirreferu għad-deċiżjoni tal-25 ta’ Lulju 2015 tal-Bord Eżekuttiv tal-Muniċipalità li tiddikjara li hija lesta li tassumi r-responsabbiltà finanzjarja meħtieġa li tirriżulta mir-rinnovazzjoni u mill-iżvilupp ta’ TS. Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew dokumentazzjoni li turi li l-eżekuttiv Muniċipali, fl-2016, iddikjara li l-Muniċipalità mhijiex se tiffinanzja l-kostruzzjoni iżda biss il-kapaċità tal-kera (80).

(104) Filwaqt li l-Eżekuttiv tal-Finanzi tal-Belt iffirma b’mod konġunt l-ewwel self, fid-dawl tal-liġi Norveġiża li teħtieġ l-approvazzjoni mill-Istat għal dawk it-tip ta’ garanziji, l-iffirmar tqies null u l-partijiet ġew infurmati bix-xieraq.

(105) F’konformità mar-rekwiżiti tal-liġi Norveġiża anki fil-każ tas-self attwali, kwalunkwe dispożizzjoni fil-ftehim ta’ self li tirreferi għall-Muniċipalità għalhekk ma tkunx infurzabbli quddiem il-qrati nazzjonali.

(106) Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, kwalunkwe dikjarazzjoni fil-ftehim ta’ self li tirreferi għal dak li Nordea tat importanza fil-valutazzjoni tagħha dwar jekk għandux jingħata self lil TS trid tiġi kkunsidrata bħala kunsiderazzjoni unilaterali f’isem Nordea.

(107) Id-dispożizzjonijiet fil-ftehim ta’ self li jiddikjaraw li l-ftehim ta’ kiri ma jistax jinbidel mingħajr l-approvazzjoni ta’ Nordea, kif ukoll id-dispożizzjoni li tiddikjara li hija kundizzjoni għas-self li l-Muniċipalità jkollha mill-inqas 77,93 % ta’ TS, ma jistgħux mingħajr evidenza li turi l-involviment formali tal-Muniċipalità, jiġu kkunsidrati bħala impenn sod u konkret tar-riżorsi tal-Istat. TS hija kumpanija b’responsabbiltà limitata (81) li ma tibbenefika minn ebda dritt addizzjonali meta mqabbla ma’ kumpaniji oħrajn skont il-liġi Norveġiża minħabba s-sjieda tal-Muniċipalità.

(108) Fin-nuqqas ta’ informazzjoni oħra li tistabbilixxi impenn sod u konkret f’isem il-Muniċipalità, ma jistax jintwera li dawn id-dispożizzjonijiet tal-ftehim ta’ self huma tali li jimpentaw riżorsi tal-Istat.

(109) L-ebda dispożizzjoni oħra fil-ftehim ta’ self ma qajmet dubji min-naħa tal-Awtorità fid-deċiżjoni tal-ftuħ, u fid-dawl li Nordea hija operatur tas-suq privat, l-Awtorità ssib li l-ftehim ta’ self bejn TS u Nordea ma jimplikax għajnuna mill-Istat. Għalhekk, din il-miżura mhux se tiġi vvalutata aktar f’dan li ġej.

6.4. VANTAĠĠ

(110) Il-miżura trid tagħti lil TS vantaġġ li teħlisha minn spejjeż li normalment jitħallsu mill-baġit tagħha

6.4.1. Il-Miżuri 4 u 5 — il-ftehimiet ta’ kiri konklużi bejn l-2007 u l-2017 u l-ftehim ta’ kiri tal-2019

6.4.1.1. Introduzzjoni

(111) Matul il-proċedura sad-deċiżjoni tal-ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi sostnew li l-ftehimiet ta’ kiri jifformaw parti minn skema ta’ għajnuna eżistenti. Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità adottat l-opinjoni preliminari li l-ftehim ta’ kiri konkluż bejn l-1999 u l-2017 ma jikkostitwixxix skema ta’ għajnuna. L-awtoritajiet Norveġiżi, fil-kummenti tagħhom għad-deċiżjoni tal-ftuħ, ma oġġezzjonawx għall-opinjoni preliminari tal-Awtorità f’dan ir-rigward. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, u b’referenza għall-valutazzjoni tal-Awtorità fit-taqsima 5.1 tad-deċiżjoni tal-ftuħ, l-Awtorità ssib li l-ftehim ta’ kiri konkluż bejn l-1999 u l-2017 ma jikkostitwixxix skema ta’ għajnuna.

(112) L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-ftehimiet ta’ kiri konklużi bejn l-2007 u l-2017, kif ukoll il-ftehim ta’ kiri tal-2019, huma konformi mas-suq u għalhekk ma jinvolvux vantaġġ skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim taż-ŻEE.

(113) L-ordni ġuridiku taż-ŻEE huwa newtrali fir-rigward tas-sistema ta’ sjieda ta’ proprjetà u bl-ebda mod ma jippreġudika d-dritt tal-Istati taż-ŻEE li jaġixxu bħala operaturi ekonomiċi. Madankollu, meta l-awtoritajiet pubbliċi direttament jew indirettament iwettqu tranżazzjonijiet ekonomiċi fi kwalunkwe forma, huma soġġetti għar-regoli taż-ŻEE dwar l-għajnuna mill-Istat. Tranżazzjonijiet ekonomiċi mwettqa minn korpi pubbliċi (inklużi impriżi pubbliċi) ma jagħtux vantaġġ lill-kontroparti tagħhom, u għalhekk ma jikkostitwixxux għajnuna, jekk jitwettqu skont il-kundizzjonijiet normali tas-suq (82).

(114) L-awtoritajiet Norveġiżi nnotaw li minħabba d-daqsijiet, it-tagħmir, id-disinn u l-post differenti ta’ ċentri oħrajn fin-Norveġja, mhuwiex possibbli li jiġi identifikat ċentru kompletament ekwivalenti għal Trondheim Spektrum fin-Norveġja (83). Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew informazzjoni dwar ċentri oħrajn mikrija għal skopijiet simili li għalihom il-Muniċipalità tikri kapaċità minn TS, u dwar ċentri oħrajn fin-Norveġja, biex jappoġġjaw l-argument tagħha li l-ftehimiet ta’ kiri kienu konformi mas-suq.

6.4.1.2. Punti ta’ riferiment ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi

(115) Il-Muniċipalità pprovdiet informazzjoni dwar kif l-ipprezzar ta’ TS lil partijiet terzi huwa paragunabbli ma’ ċentri oħrajn u informazzjoni dwar prezzijiet għall-kiri ta’ kapaċità ta’ sala għal skopijiet sportivi u ta’ divertiment f’ċentri oħrajn.

(116) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li Trondheim Spektrum tiddisponi minn żewġ swali li huma akbar minn 2 000 m 2 (sala D u sala F), li huma partikolarment adattati għal fieri, kunċerti, konferenzi u avvenimenti simili akbar. Skont it-tip ta’ avveniment, TS titlob ħlas ta’ bejn wieħed u ieħor NOK 70 000 sa NOK 85 000 kuljum għas-sala akbar D (bejn wieħed u ieħor EUR 7 230 sa 8 780), u bejn NOK 59 000 u NOK 70 000 għas-sala F kemxejn iżgħar (bejn wieħed u ieħor EUR 6 100 sa 7 230).

(117) L-awtoritajiet Norveġiżi għamlu paragun mal-kiri ta’ tali faċilitajiet f’ċentri oħrajn fi Trondheim. Pereżempju, il-loġġa tal-mażuni fi Trondheim, titlob rata ta’ kuljum ta’ bejn NOK 15 000 u NOK 18 000 (madwar EUR 1 550 sa 1 860) biss. Dan huwa ċentru kemxejn iżgħar, li jista’ jakkomoda sa 600 persuna, filwaqt li s-sala F fi Trondheim Spektrum għandha kapaċità ta’ aktar minn 1 000 persuna.

(118) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, iċ-ċentri ta’ daqs komparabbli li jinsabu fi bliet Norveġiżi japplikaw rati simili. Fi Stavanger, il-kiri ta’ post b’kapaċità simili għal dik tas-sala F jiswa ftit aktar minn NOK 200 000 għal erbat ijiem, filwaqt li Grieghallen f’Bergen jitlob madwar NOK 300 000 għal erbat ijiem (madwar EUR 20 100 u 31 000). Il-prezzijiet ta’ TS huma ftit inqas minn dawk ta’ Bergen (84).

(119) L-awtoritajiet Norveġiżi rreferew ukoll għal Sotra Arena li tinsab fil-muniċipalità ta’ Fjell, 25 minuta ”l bogħod miċ-ċentru ta’ Bergen b’karozza, ċentru b’kapaċità interna ta’ 12 000 m2. Fl-2016, dan iċ-ċentru ntuża għal fieri kummerċjali fejn talab ħlas ta’ madwar NOK 100 000 sa 125 000 għal tlett ijiem (madwar EUR 10 300 sa 12 900) għal madwar 5 000 sa 7 000 m2.

(120) Fid-dawl ta’ dan it-tqabbil, l-awtoritajiet Norveġiżi jiddikjaraw li jidher li l-prezzijiet ta’ TS għall-kapaċità tas-sala, meta mikrija lil partijiet terzi, huma konformi mal-prezzijiet tas-suq.

(121) Il-Muniċipalità tixtri kapaċità minn TS, klabbs sportivi b’faċilitajiet proprji, awtoritajiet statali oħrajn (f’bini bħal skejjel sekondarji) u sa grad limitat ħafna, minn faċilitajiet privati.

(122) Ir-rata fis-siegħa mħallsa mill-Muniċipalità tvarja bejn NOK 350 u 2 046 fis-siegħa (madwar EUR 36 u 211). Ir-rata fis-siegħa mħallsa lil TS hija ta’ NOK 1 174 (madwar EUR 121). Skont il-ftehim ta’ kiri l-ġdid, ir-rata fis-siegħa hija ta’ NOK 1 700. L-awtoritajiet Norveġiżi jinnutaw li d-differenzi fil-prezzijiet jistgħu jiġu spjegati b’varjetà ta’ fatturi. Barra minn hekk, għadd minn dawn iċ-ċentri ġew (parzjalment) iffinanzjati mill-Istat, u huma marbuta b’kuntratt li jipprovdu (uħud) kapaċità b’rati fissi.

(123) Fatturi oħrajn, li jistgħu jispjegaw id-differenzi relattivament kbar fil-prezzijiet, huma li mhux il-ħinijiet kollha matul il-jum għandhom valur simili u mhux iċ-ċentri kollha huma moderni, mgħammra tajjeb u jinsabu f’post ċentrali bħal Trondheim Spektrum. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-kunsiderazzjonijiet kollha ta’ hawn fuq huma raġunijiet għaliex xi kapaċità li l-Muniċipalità tixtri minn ċentri oħrajn hija mikrija bi prezz komparattivament aktar baxx (85).

(124) L-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew eżempji tar-rati mitluba minn Vestlandshallen, ċentru sportiv f’Bergen. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, dan iċ-ċentru jitlob bejn wieħed u ieħor l-istess prezz għall-utenti (ta’ klabb mhux sportiv) bħalma l-Muniċipalità tħallas lil TS. Dan huwa bbażat fuq kalkolu fejn waħda mis-“sigħat tas-sala” ta’ TS hija għal erja tas-superfiċje ta’ 800 m2 u tinkludi 60 minuta. “Kwart ta’ sala” f’Vestlandshallen tkun madwar 440 m2 u tiswa NOK 940 għal 90 minuta (madwar EUR 97). Dan jirriżulta fi prezz teoretiku ta’ madwar NOK 626 għal 60 minuta u għalhekk ta’ NOK 1 252 għal erja tas-superfiċje ftit akbar minn dik ta’ TS (madwar EUR 65 u 129).

(125) Barra minn hekk, l-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li l-Belt ta’ Bergen titlob lill-utenti mhux preferenzjali NOK 1 150 għal siegħa f’Haukelandshallen, ċentru komparabbli ma’ Trondheim Spektrum (madwar EUR 119). Barra minn hekk, il-Belt ta’ Tromsø titlob ħlas sa NOK 1 940 għal siegħa ta’ erja tas-superfiċje simili f’Tromsøhallen (madwar EUR 200).

(126) Rigward il-ftehim ta’ kiri tal-2019 speċifikament, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-ftehim ta’ kiri l-ġdid jirrappreżenta żieda ta’ madwar 50 % fil-kera fis-siegħa minn madwar NOK 1 200 għal NOK 1 700 (madwar EUR 124 sa 176) (86). L-awtoritajiet Norveġiżi jirrikonoxxu li dan huwa fil-parti ta’ fuq tar-rati fis-siegħa li huma pprovdew (ir-rati fis-siegħa minn kampjun ta’ faċilitajiet sportivi jvarjaw minn madwar NOK 350 għal NOK 2046 (madwar EUR 36 sa 211)) (87).

(127) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, wara t-titjib, Trondheim Spektrum se tkun, faċilità moderna u b’pożizzjoni ċentrali ħafna f’waħda mill-akbar bliet tan-Norveġja li qed jikbru b’rata mgħaġġla. Fil-fehma tal-awtoritajiet Norveġiżi, sabiex l-Awtorità tikkonkludi li l-ftehim ta’ kiri jinvolvi vantaġġ, ir-rata fis-siegħa trid tkun ferm ogħla mil-firxiet ta’ prezzijiet osservati fis-suq (88).

(128) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw ukoll li r-rata fis-siegħa għall-utenti kummerċjali ta’ Trondheim Spektrum kienet ogħla fil-passat (bejn NOK 1 000 u 1 800; madwar EUR 103 sa 186) milli taħt il-kuntratt ta’ kera muniċipali (NOK 1 200; madwar EUR 124). Dan huwa mistenni wkoll li jibqa’ l-każ, b’rata fis-siegħa ta’ madwar NOK 1 700 taħt il-ftehim ta’ kiri l-ġdid (madwar EUR 176) u b’mod korrispondenti b’rata fis-siegħa ogħla għall-utenti kummerċjali.

(129) Fil-fehma tal-awtoritajiet Norveġiżi, kieku ġie konkluż li l-Muniċipalità ħallset prezz ogħla mil-livelli tas-suq, dan neċessarjament ikun ifisser li l-utenti kummerċjali ta’ TS jagħmlu dan ukoll. Fil-fehma tal-awtoritajiet Norveġiżi, m’hemm l-ebda raġuni biex wieħed jassumi li l-utenti kummerċjali jkollhom iħallsu prezz ogħla mil-livell tas-suq għall-kiri ta’ spazju ta’ sala fi Trondheim Spektrum (89).

(130) Fil-fehma tal-awtoritajiet Norveġiżi, l-Awtorità tista’ tikkonkludi li l-ftehimiet ta’ kiri huma ħielsa mill-għajnuna. Sabiex jassistu lill-Awtorità biex tasal għal dik il-konklużjoni, l-awtoritajiet Norveġiżi essenzjalment s’issa pprovdew dan li ġej: — Punti ta’ riferiment esterni, jiġifieri rati fis-siegħa għall-kiri ta’ ħin f’sala f’infrastrutturi multifunzjonali komparabbli. — “Punti ta’ riferiment interni”, jiġifieri dokumentazzjoni li turi li l-attivitajiet l-oħra ta’ TS joħolqu bejn wieħed u ieħor l-istess livell ta’ introjtu filwaqt li jikkunsmaw inqas kapaċità. — Dokumentazzjoni li TS ma tbigħx il-kapaċità tagħha lil partijiet terzi bi prezzijiet artifiċjalment baxxi, u b’hekk jindika li l-attivitajiet “kummerċjali” tagħha ma jingħatawx sussidju inkroċjat (90).

6.4.1.3. Il-valutazzjoni tal-Awtorità tal-ftehimiet ta’ kiri

(131) Biex jiġi stabbilit jekk tranżazzjoni hijiex konformi mal-kundizzjonijiet tas-suq, it-tranżazzjoni tista’ tiġi vvalutata fid-dawl tat-termini li taħthom tranżazzjonijiet komparabbli mwettqa minn operaturi privati komparabbli seħħew f’sitwazzjonijiet komparabbli (91).

(132) Il-valutazzjoni komparattiva tista’ ma tkunx metodu xieraq biex jiġu stabbiliti l-prezzijiet tas-suq jekk il-punti ta’ riferiment disponibbli ma jkunux ġew definiti fir-rigward ta’ kunsiderazzjonijiet tas-suq jew il-prezzijiet eżistenti jkunu mxekkla b’mod sinifikanti minn interventi pubbliċi (92).

(133) Barra minn hekk, kif ġie nnutat mill-awtoritajiet Norveġiżi, hemm differenzi importanti fejn jidħol it-tqabbil ta’ dawn iċ-ċentri, pereżempju fil-ħin tal-kiri (93), l-ammont ta’ sigħat mikrija, il-kwalità tal-faċilitajiet, u l-post taċ-ċentri fl-ibliet (jew barra mill-ibliet).

(134) L-Awtorità tikkunsidra li l-punti ta’ riferiment ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi mhumiex komparabbli jew xierqa biżżejjed biex jiġi stabbilit prezz tas-suq li l-kera mħallsa skont il-ftehim ta’ kiri tista’ tiġi mqabbla direttament miegħu, ara aktar premessi 142 sa 152 ta’ hawn taħt.

(135) Sabiex l-Awtorità tikkonkludi li l-ftehimiet ta’ kiri jinvolvu elementi ta’ għajnuna u għalhekk jagħtu vantaġġ lil TS skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE, l-Awtorità trid issib li l-prezz imħallas skont il-ftehimiet ta’ kiri jiddevja biżżejjed mill-prezz tas-suq biex jiġġustifika sejba bħal din (94).

(136) Kif deskritt hawn fuq, mhuwiex possibbli li jiġi stabbilit prezz tas-suq preċiż f’dan il-każ, permezz ta’ metodi tradizzjonali ta’ valutazzjoni komparattiva billi ma jista’ jiġi identifikat l-ebda punt ta’ riferiment komparabbli u xieraq.

(137) Barra minn hekk, l-istabbiliment ta’ prezz b’referenza għall-kost tal-provvista tas-servizzi skont il-ftehim ta’ kiri ma jidhirx xieraq f’dan il-każ, peress li huwa diffiċli li jiġi ddeterminat, b’mod sinifikanti, is-sehem xieraq tal-kost ta’ investiment li għandu jiġi allokat għall-ftehim ta’ kiri, jew x’kienu jkunu dawn il-kostijiet fin-nuqqas tal-attivitajiet l-oħra mwettqa minn TS.

(138) Kif spjegat mill-awtoritajiet Norveġiżi, ir-rinnovazzjoni u l-estensjoni ta’ Trondheim Spektrum saru parzjalment minħabba li l-Muniċipalità ma kellhiex faċilitajiet adegwati biex takkomoda avvenimenti sportivi u kulturali akbar. F’dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi semmew li Trondheim se tospita l-EURO 2020 tal-handball kemm għall-irġiel kif ukoll għan-nisa. Għalhekk, wieħed mill-għanijiet tat-titjib kien li ċ-ċentru rinnovat jissodisfa r-rekwiżiti tal-federazzjoni Ewropea tal-handball u jkun jista’ jieħu għadd sinifikanti ta’ spettaturi.

(139) Fil-fehma tal-Awtorità, wieħed jista’ jassumi li operatur privat, li jikri l-kapaċità bl-iskop li jipprovdi spazju ta’ sala lill-klabbs sportivi taż-żgħażagħ, ma jaċċettax prezz li jkun ikopri l-kostijiet sinifikanti assoċjati mar-rinnovazzjoni u l-estensjonijiet sproporzjonati għall-ħtiġijiet tiegħu skont il-ftehim ta’ kiri. Jekk tali approċċ jiġi aċċettat, dan jippermetti mekkaniżmu li bih il-Muniċipalità tista’ tħallas prezz biex tikri l-faċilitajiet għall-provvista ta’ spazju ta’ sala għall-isports taż-żgħażagħ, li jikkorrispondi għall-ħtieġa finanzjarja li jitwettaq titjib tal-faċilitajiet b’mod ġenerali, mingħajr ma tiġi nnotifikata tali kontribuzzjoni bħala għajnuna mill-Istat (95).

(140) Il-bini ta’ ċentri għall-isport u avvenimenti pubbliċi oħrajn u l-appoġġ ta’ tipi differenti ta’ attivitajiet li jibbenefikaw lill-pubbliku ġenerali jistgħu jiġu kkunsidrati bħala responsabbiltà tal-Istat. F’ċirkostanzi bħal dawn, l-Istat ma jkunx qed jaġixxi bħala operatur tas-suq. Ikun qed jaġixxi bħala awtorità pubblika. Għalhekk, l-Istat f’ċerti ċirkostanzi jista’ jiffinanzja attivitajiet bħal dawn billi jagħti għajnuna mill-Istat. Madankollu, tali miżura jkollha tissodisfa l-kriterji rilevanti kollha stabbiliti fil-GBER (96) għal eżenzjoni ta’ kategorija jew, inkella, ikollha tiġi nnotifikata u approvata bħala kompatibbli skont l-Artikolu 61(3)(c) taż-ŻEE.

(141) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Awtorità trid tibbaża fuq metodi oħrajn sabiex tivvaluta jekk il-ftehimiet ta’ kiri jinvolvux elementi ta’ għajnuna. Għalkemm mhux applikabbli direttament, l-Awtorità tikkunsidra li l-punti ta’ riferiment ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi jistgħu jkunu ta’ għajnuna biex tiġi stabbilita firxa ta’ prezzijiet misjuba fis-suq sabiex jiġi vvalutat jekk il-prezz imħallas skont il-ftehimiet ta’ kiri huwiex ’il bogħod minn dawk li jidhru li huma l-kundizzjonijiet tas-suq għal servizz simili.

(142) L-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew lill-Awtorità b’ħarsa ġenerali lejn il-prezzijiet imħallsa mill-Muniċipalità lil ċentri oħrajn għall-kera tal-kapaċità ta’ sala għall-istess skopijiet li għalihom il-Muniċipalità tixtri kapaċità ta’ sala minn TS (97). Fil-fehma tal-Awtorità, dawn ikunu l-aktar komparabbli għall-ftehimiet ta’ kiri vvalutati f’din id-deċiżjoni.

(143) L-Awtorità tikkunsidra li dawn iċ-ċentri huma aktar xierqa b’paragun mal-kapaċità tas-sala mikrija mill-Muniċipalità milli l-eżempji ta’ prezzijiet mitluba minn ċentri fi bliet oħra (98). Ir-rati fis-siegħa pprovduti għaċ-ċentri l-oħra jidhru li jikkonċernaw sitwazzjonijiet fejn iċ-ċentru jinkera għal perjodu limitat u għal avvenimenti differenti. Dawn iċ-ċentri huma wkoll differenti f’termini ta’ faċilitajiet.

(144) Il-punti ta’ riferiment ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi fejn il-Muniċipalità tikri l-ispazju tas-sala, jikkonċernaw ukoll arranġamenti fejn ammont akbar ta’ sigħat jinkrew għall-istess tip ta’ servizzi — għalkemm l-ebda wieħed minnhom ma jqarreb l-ammont ta’ sigħat mikrija skont il-ftehim ta’ kiri bejn il-Muniċipalità u TS. Dawn iċ-ċentri jinsabu wkoll fi Trondheim (99).

(145) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li l-prezz ivarja bejn NOK 350 u NOK 2 046 fis-siegħa. L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li r-rati fis-siegħa li l-Muniċipalità tħallas f’numru kbir ta’ dawn il-kuntratti individwali huma ċertament bi prezz inqas minn dak tas-suq u għaldaqstant mhux kompletament komparabbli minħabba li numru minn dawn iċ-ċentri ġew parzjalment iffinanzjati mill-Istat, u huma marbutin kuntrattwalment li jipprovdu ċerta kapaċità b’rati fissi, barra mill-fatt li l-ftehimiet jistgħu jkunu relatati ma’ ħinijiet tal-ġurnata/tal-ġimgħa ta’ valur differenti (100).

(146) Barra minn hekk, minn ħdax-il kuntratt ta’ kiri li għalihom huwa pprovdut il-prezz, żewġ ċentri biss, Heimdal u Utleira, iqarrbu l-prezz imħallas mill-Muniċipalità lil TS (101). L-awtoritajiet Norveġiżi rrikonoxxew li r-rati għal dawn iż-żewġ ċentri huma ogħla minn dak li jitħallas liċ-ċentri l-oħra li għalihom hija pprovduta l-informazzjoni. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li r-rati jistgħu ma jirriflettux il-prezz tas-suq, peress li l-Muniċipalità, hija u tistabbilixxi r-rata tal-kiri, qieset ukoll l-interess muniċipali fl-appoġġ tal-attivitajiet ta’ klabbs sportivi voluntiera bbażati fuq sħubija. Għalhekk il-prezz tas-suq għal dawn iċ-ċentri jista’ jkun ftit inqas minn dak indikat (102).

(147) L-informazzjoni disponibbli għall-pubbliku fuq is-sit web ta’ Heimdal tgħid li r-rati fis-siegħa jvarjaw bejn NOK 275 u 550, skont it-tip ta’ kuntratt magħmul. Għalhekk jidher li r-rata li ċ-ċentru jitlob fis-suq hija konsiderevolment inqas minn dik li l-Muniċipalità tħallas skont dik il-kirja.

(148) Skont id-disa’ kuntratti ta’ kiri li jifdal, iċ-ċentri jitolbu prezz li jkun bejn 77 % u 242 % (103) inqas minn dak li tħallas il-Muniċipalità lil TS skont il-ftehimiet il-qodma ta’ kiri u bejn 154 % u 385 % inqas mill-prezz imħallas mill-Muniċipalità lil TS skont il-ftehim ta’ kiri tal-2019.

(149) Mill-ħdax-il ċentru li għalihom qed jiġi pprovdut il-prezz, erbgħa minn dawn iċ-ċentri huma mikrija minn operaturi privati (104). Il-prezzijiet għal dawn l-erba’ ċentri jvarjaw bejn NOK 425 u NOK 677.

(150) Għalhekk, l-Awtorità tikkunsidra li l-punti ta’ riferiment ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi minflok juru li l-prezz imħallas mill-Muniċipalità skont il-ftehimiet ta’ kiri kien konsiderevolment ogħla mill-prezz imħallas lil u mitlub minn ċentri oħrajn kemm għall-ftehimiet fil-passat kif ukoll, b’mod partikolari, wara ż-żieda fil-prezz imħallas għall-kiri tal-kapaċità tas-sala skont il-ftehim ta’ kiri tal-2019.

(151) Fil-fehma tal-Awtorità, differenzi bħal dawn fil-prezz bejn ir-rati fis-siegħa ta’ dawn iċ-ċentri u l-prezz fis-siegħa mħallas mill-Muniċipalità skont il-ftehim ta’ kiri ma’ TS — li kollha huma mikrija mill-Muniċipalità għall-istess skopijiet — ma jistgħux jiġu spjegati bis-sħiħ mill-fatt li xi wħud minn dawn iċ-ċentri setgħu ġew parzjalment iffinanzjati mill-Istat, jew setgħu impenjaw ruħhom li jipprovdu xi kapaċità b’rati fissi. Il-fatt li dawn il-ftehimiet jistgħu jkunu relatati mal-ħinijiet tal-jum jew tal-ġimgħa li jvarjaw fil-valur huwa applikabbli bl-istess mod għaċ-ċentri kollha li ġew ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi bħala punti ta’ riferiment possibbli.

(152) Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija hawn fuq, l-Awtorità ma tistax teskludi li l-ftehimiet ta’ kiri mill-2007 sal-2017 u l-ftehim ta’ kiri tal-2019 taw vantaġġ lil TS. Madankollu, minħabba li għajnuna bħal din tkun kompatibbli mal-funzjonament tal-Ftehim ŻEE, skont l-Artikolu 61(3)(c) tiegħu, mhuwiex meħtieġ li ssir sejba definittiva dwar l-eżistenza ta’ għajnuna (105).

6.4.2. Miżura 6 — żieda fil-kapital relatata ma’ kostijiet ġodda u mhux mistennija — GBER

(153) L-awtoritajiet Norveġiżi taw żieda fil-kapital lil TS għall-ammont ta’ NOK 55 miljun (madwar EUR 5.68 miljun) skont l-Artikolu 55 tal-GBER. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li TS ma tistax tkopri dawn il-kostijiet addizzjonali permezz tal-mezzi eżistenti tagħha jew permezz ta’ finanzjament addizzjonali tas-suq.

(154) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li ż-żieda fil-kapital ma tagħtix vantaġġ lil TS. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, għadd ta’ kunsiderazzjonijiet għamlu l-injezzjoni ta’ kapital xi ħaġa vantaġġuża għall-Muniċipalità bħala s-sid ta’ TS.

(155) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li kollox ma’ kollox, il-modifiki x’aktarx li kellhom impatt sinifikanti fuq il-profittabbiltà ta’ TS, b’mod partikolari jekk imqabbla mal-pjanijiet kontrofattwali, jiġifieri jekk ma jkunux saru modifiki individwali għall-pjanijiet tal-postijiet bilqiegħda, tal-lifts u tal-ħażniet. Il-miżuri kollha kienu jwasslu għal żieda fl-introjtu/fil-kostijiet aktar baxxi, filwaqt li l-alternattivi waslu għall-kontra ta’ dan (106).

(156) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw ukoll li ż-żieda fil-kapital għamlet lill-Muniċipalità l-kważi azzjonist uniku ta’ TS, u dan jippermetti lill-Muniċipalità tixtri l-ishma li jifdal anki mingħajr il-kunsens tal-azzjonisti minoritarji tal-lum. Billi tkun l-unika azzjonist, il-Muniċipalità se titpoġġa f’pożizzjoni favorevoli skont l-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b’Responsabbiltà Limitata (107) peress li tista’ tiddeċiedi unilateralment kif għandha tiġi operata TS.

(157) Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, operatur f’ekonomija tas-suq li kien ikollu jagħżel bejn dawn iż-żewġ xenarji x’aktarx li kien jaġixxi kif għamlet il-Muniċipalità. Fi kwalunkwe każ, l-awtoritajiet Norveġiżi jikkunsidraw li m’hemmx biżżejjed indikazzjonijiet biex jikkonkludu li t-test tal-operatur f’ekonomija tas-suq mhuwiex sodisfatt (108).

(158) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li l-valur tal-ishma f’TS — li huwa intrinsikament relatat mal-infrastruttura li TS hija sidha — se jkun ogħla jekk relatat ma’ Trondheim Spektrum fi stadju kkompletat, milli kieku twaqqaf il-proġett ta’ rinnovazzjoni. Il-modifiki li ġew iffinanzjati miż-żieda fil-kapital se jikkontribwixxu għal titjib fil-profittabbiltà ta’ TS, iffrankar ta’ kostijiet u tisħiħ tal-kapaċità ta’ ġenerazzjoni ta’ dħul mill-infrastruttura.

(159) Barra minn hekk, il-Muniċipalità żiedet b’mod sinifikanti s-sehem tagħha f’TS. Dan jinvolvi qabel kollox żieda fil-valur tas-sehem tagħha. Il-Muniċipalità xtrat, essenzjalment, sehem ta’ 18 % f’kumpanija sid ta’ infrastruttura, li l-espansjoni waħedha tagħha tiswa kważi NOK 600 miljun, għal NOK 55 miljun. Barra minn hekk, il-pożizzjoni li tkun is-sid (kważi) uniku ta’ TS se tippermetti lill-Muniċipalità teżerċita influwenza aktar diretta u immedjata fuq l-operat u l-futur tal-kumpanija.

(160) L-awtoritajiet Norveġiżi jinnutaw li fuq perjodu ta’ żmien medju sa twil, mhuwa bl-ebda mod improbabbli li Trondheim Spektrum tista’ tinbiegħ għal prezz li jkun jinvolvi redditu aċċettabbli fuq l-investiment għall-injezzjoni ta’ kapital. Jekk Trondheim Spektrum ma tinbiegħx, il-valur tas-sjieda tagħha probabbilment se jiżdied b’mod sinifikanti bit-tlestija tal-espansjoni, u bl-implimentazzjoni tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju u l-istrateġija li bil-mod il-mod se tara parti akbar tal-introjtu tagħha jiġi minn attivitajiet kummerċjali.

(161) Jekk stat isostni li aġixxa bħala operatur f’ekonomija tas-suq, fejn hemm dubju, irid jipprovdi evidenza li turi li d-deċiżjoni li jwettaq it-tranżazzjoni kienet meħuda, fuq il-bażi ta’ evalwazzjonijiet ekonomiċi komparabbli ma’ dawk li, f’ċirkostanzi simili, operatur razzjonali f’ekonomija tas-suq (b’karatteristiċi simili għal dawk tal-korp pubbliku kkonċernat) kien iwettaq sabiex jiddetermina l-profittabbiltà jew il-vantaġġi ekonomiċi tat-tranżazzjoni (109).

(162) Il-livell ta’ sofistikazzjoni ta’ valutazzjoni ex ante bħal din jista’ jvarja skont il-kumplessità tat-tranżazzjoni kkonċernata u l-valur tal-assi, tal-oġġetti jew tas-servizzi involuti. Normalment, dawn il-valutazzjonijiet ex ante għandhom jitwettqu bl-appoġġ ta’ esperti b’ħiliet u b’esperjenza xierqa. Dawn l-evalwazzjonijiet għandhom dejjem ikunu bbażati fuq kriterji oġġettivi u ma għandhomx ikunu affettwati minn kunsiderazzjonijiet ta’ politika pubblika. Evalwazzjonijiet imwettqa minn esperti indipendenti jistgħu jipprovdu korroborazzjoni addizzjonali għall-kredibbiltà tal-valutazzjoni.

(163) Sabiex ikun stabbilit li miżura tipprovdi vantaġġ ekonomiku, jeħtieġ li jiġi ddeterminat jekk, f’ċirkostanzi simili, operatur privat f’ekonomija tas-suq ta’ daqs komparabbli għal dik tal-impriża kkonċernata kienx jagħmel injezzjoni ta’ kapital tal-istess kobor, b’mod partikolari fid-dawl tal-informazzjoni disponibbli u l-iżviluppi prevedibbli fi żmien dan l-investiment.

(164) Il-prinċipju ta’ operatur f’ekonomija tas-suq ġie żviluppat fir-rigward ta’ tranżazzjonijiet ekonomiċi differenti. Il-Qrati taż-ŻEE żviluppaw il-“prinċipju tal-investitur f’ekonomija tas-suq” biex jidentifikaw il-preżenza ta’ għajnuna mill-Istat f’każijiet ta’ investiment pubbliku (b’mod partikolari, injezzjonijiet ta’ kapital). Biex jiġi ddeterminat, skont dan il-prinċipju, jekk investiment ta’ korp pubbliku jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, jeħtieġ li jiġi vvalutat jekk, f’ċirkostanzi simili, investitur privat ta’ daqs komparabbli li jopera f’kundizzjonijiet normali ta’ ekonomija tas-suq kienx jitħajjar jagħmel l-investiment inkwistjoni (110).

(165) Il-konformità mal-prinċipju ta’ investitur f’ekonomija tas-suq tista’ tintwera permezz ta’ pjan ta’ direzzjoni tan-negozju ex ante li abbażi tiegħu ttieħdet id-deċiżjoni li jsir l-investiment (111). Stat jista’ jinvoka biss elementi oġġettivi u verifikabbli meqjusa qabel jew fiż-żmien tad-deċiżjoni li jsir investiment.

(166) Għalhekk irid jintwera li l-investiment huwa bbażat fuq valutazzjoni ekonomika ekwivalenti għal dak li investitur privat razzjonali f’sitwazzjoni komparabbli kien jagħmel qabel investiment bħal dan sabiex jiddetermina l-profittabbiltà futura tiegħu.

(167) Mhuwiex biżżejjed li wieħed jibbaża fuq valutazzjonijiet ekonomiċi stabbiliti wara l-għoti tal-imsemmi vantaġġ (potenzjali), fuq sejba retrospettiva li l-investiment li sar kien tassew profittabbli jew fuq ġustifikazzjonijiet sussegwenti tal-kors ta’ azzjoni fil-fatt magħżul biex jiġi konkluż li stat iddeċieda fuq l-investiment bl-istess mod bħal azzjonist privat f’ekonomija tas-suq (112).

(168) Il-fatt li kontribuzzjoni f’kapital hija allegatament meħtieġa għall-impriża biex tkompli bl-operazzjonijiet tagħha, jew biex tiġi żgurata l-kapitalizzazzjoni adegwata tan-negozju, skont ir-regoli prudenzjali jew stima tar-riskji involuti, mhijiex bażi suffiċjenti biex jiġi konkluż li r-rekwiżiti tal-prinċipju tal-investitur f’ekonomija tas-suq ġew issodisfati.

(169) Investitur privat li jopera f’kundizzjonijiet normali tas-suq ma jagħmilx din l-injezzjoni ta’ kapital ħlief jekk il-profittabbiltà mistennija titqies suffiċjenti, meta ssir din l-injezzjoni, ibbażata fuq l-informazzjoni disponibbli u l-iżviluppi prevedibbli f’dak il-mument speċifiku.

(170) Fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ operatur f’ekonomija tas-suq, huwa preżunt li investitur privat jipprova jimmassimizza l-profitti tiegħu (113). Kif ġie ddikjarat mill-Qorti Ġenerali fil-kawża Westdeutsche Landesbank Girozentrale vs il-Kummissjoni, “Għandu jiġi enfasizzat li, normalment, investitur privat ma jikkuntentax ruħu biss bil-fatt li investiment ma jikkawżalux telf, jew li jagħtih profitti limitati. Effettivament, huwa jfittex massimizzazzjoni raġonevoli tar-redditu fuq l-investiment tiegħu, skont iċ-ċirkustanzi preżenti u kemm-il darba jissodisfa l-interessi tiegħu fuq medda ta’ żmien qasir, medju u twil, inkluż fil-każ ta’ investiment f’impriża li fiha huwa diġà jkollu ishma” (114).

(171) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li l-Muniċipalità vvalutat jekk, bħala l-azzjonist maġġoritarju fi Trondheim Spektrum, u abbażi ta’ kriterji oġġettivi, għandhiex tagħmel aktar investimenti fil-forma ta’ żieda fil-kapital. Barra minn hekk, li kien hemm raġunijiet ekonomiċi tajba tas-suq għall-Muniċipalità biex twettaq iż-żieda fil-kapital, b’mod partikolari fil-fehma tal-kontrofattwali (115).

(172) Madankollu, għal darba oħra skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi, jidher li l-Muniċipalità ma wettqet l-ebda evalwazzjoni ekonomika ex ante qabel ma ddeċidiet li tagħti l-injezzjoni ta’ kapital. Ma jistax jiġi kkunsidrat biżżejjed li operatur ekonomiku li jkollu jagħżel bejn it-tlestija tar-rinnovazzjonijiet u l-alternattiva, x’aktarx kien jaġixxi kif għamlet il-Muniċipalità (116) mingħajr ebda valutazzjoni konkreta tal-profittabbiltà mistennija tal-investiment.

(173) L-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi ma jurux li l-investiment kien profittabbli biżżejjed għal investitur fis-suq (117). Dan japplika kemm għall-kost l-ġdid kif ukoll għall-kost akbar milli ppjanata. Il-valutazzjoni ma tistax tkun ibbażata fuq tali spjegazzjonijiet ġenerali bħal dawk ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi. Pereżempju, ma hija mogħtija l-ebda stima f’termini ta’ żieda mistennija fl-introjtu minħabba s-siġġijiet addizzjonali, u lanqas il-kisbiet fl-effiċjenza mistennija minn lifts akbar u ż-żieda fiż-żona tal-ħażna.

(174) L-Awtorità pprovdiet lill-awtoritajiet Norveġiżi bl-opportunità li jippreżentaw kwalunkwe dokument bħal dan li huwa relatat mat-tranżazzjoni. L-awtoritajiet Norveġiżi ma pprovdew l-ebda evalwazzjoni ekonomika komparabbli ma’ dawk li investitur privat razzjonali f’sitwazzjoni komparabbli kien jagħmel qabel investiment bħal dan sabiex jiddetermina l-profittabbiltà futura tiegħu. Għalhekk, l-awtoritajiet Norveġiżi ma pprovdewx evidenza li turi li l-profittabbiltà futura mistennija kienet sodisfaċenti mil-lat ta’ investitur privat (118). Fiż-żmien meta TS talbet kapital addizzjonali, il-Muniċipalità kellha 78 % tal-ishma f’TS. Sidien oħrajn ta’ TS ma wrewx interess li jipparteċipaw fiż-żieda fil-kapital. Għall-kuntrarju, diversi azzjonisti minoritarji qablu li jittrasferixxu l-ishma tagħhom lill-Muniċipalità għal NOK 1.

(175) Il-fatt li azzjonisti oħrajn ma kinux lesti li jipparteċipaw fiż-żieda tal-kapital u, fil-fatt, ittrasferew l-ishma tagħhom għal NOK 1 lill-Muniċipalità, jista’ jitqies bħala indikazzjoni li t-tranżazzjoni ma ġietx meqjusa mill-operaturi tas-suq bħala waħda profittabbli.

(176) Bħala konklużjoni, l-Awtorità ssib li ż-żieda fil-kapital tikkostitwixxi vantaġġ lil TS li jikkorrispondi għall-ammont sħiħ taż-żieda fil-kapital.

6.4.3. Miżura 7 — il-finanzjament tal-kostijiet tal-infrastruttura

(177) Il-forma preċiża tal-miżura mhijiex rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk din tagħtix vantaġġ ekonomiku lill-impriża. L-għoti ta’ vantaġġi ekonomiċi pożittivi mhux biss huwa rilevanti għall-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat, iżda anki l-eżenzjoni minn piżijiet ekonomiċi tista’ tikkostitwixxi vantaġġ. Din tal-aħħar hija kategorija wiesgħa li tinkludi kull mitigazzjoni tal-imposti normalment inklużi fil-baġit ta’ impriża. Dan ikopri s-sitwazzjonijiet kollha li fihom l-operaturi ekonomiċi jinħelsu mill-kostijiet inerenti tal-attivitajiet ekonomiċi tagħhom (119).

(178) Il-kunċett ta’ vantaġġ ikopri wkoll sitwazzjonijiet fejn ċerti operaturi ma jkollhomx iġarrbu l-kostijiet li operaturi oħrajn komparabbli normalment iġarrbu taħt ordni ġuridika partikolari, irrispettivament min-natura mhux ekonomika tal-attività li magħhom huma relatati l-kostijiet (120).

(179) Il-kostruzzjoni tal-infrastruttura użata għall-attivitajiet li l-Istat iwettaq fl-eżerċizzju tiegħu ta’ setgħat pubbliċi, u li mhijiex sfruttata kummerċjalment, fil-prinċipju hija eskluża mill-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (121).

(180) Vantaġġ selettiv fir-rigward tal-infrastruttura bħalma huwa vvalutat f’dan il-każ, li huwa ffinanzjat permezz ta’ riżorsi tal-Istat u mhuwiex sfruttat kummerċjalment xorta waħda jista’ jinstab li jeżisti: — Jekk ir-regoli normalment applikabbli għall-proġett jimponu fuq l-iżviluppaturi tal-proġett li jġarrbu parti mill-kostijiet, allura jista’ jkun hemm vantaġġ selettiv jekk l-iżviluppatur iħallas inqas minn dak legalment meħtieġ; — Jekk l-infrastruttura ma tkunx ta’ karattru ġenerali iżda sservi biss impriża waħda jew għadd limitat ta’ impriżi magħrufa minn qabel, u jekk tkun imfassla skont il-ħtiġijiet tagħhom b’tali mod li l-impriża/impriżi normalment ikollha/ikollhom iġarrab/iġarrbu l-kostijiet tal-infrastruttura hija/huma stess (122).

(181) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li l-infrastruttura inkwistjoni hija infrastruttura pubblika ta’ natura ġenerali, u li TS ma ħallsitx inqas minn dak legalment meħtieġ. Il-finanzjament tal-infrastruttura jikkonċerna tliet miżuri.

(182) L-ewwel waħda, dwar il-pont li jgħaqqad il-peniżola ta’ Nidarø mal-kontinent fejn tinsab il-Knisja ta’ Ilen. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-pont attwali għadda żmienu. Il-pont huwa ffinanzjat għal kollox mill-Muniċipalità. Il-pont se jgħaqqad il-partijiet ċentrali tal-belt, u se jgħaqqad iż-żoni rikreattivi u ta’ parks importanti u għalhekk se jkun ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini u l-viżitaturi kollha ta’ Trondheim.

(183) It-tieni waħda, ix-xogħlijiet fuq Klostergata jikkonċernaw sistema tal-ilma u l-iskart li l-Muniċipalità kellha tissostitwixxi xorta waħda. Il-kostruzzjoni tikkoinċidi max-xogħlijiet fuq Trondheim Spektrum. Skont il-Pjan Prinċipali għall-Ambjent tad-Drenaġġ u l-Ilma 2013–2024, il-Pjan Prinċipali għall-Provvista tal-Ilma 2004–2012 u s-sottopjan Muniċipali għall-provvista tal-Ilma 2017–2028, il-Muniċipalità trid tissepara l-ilma domestiku mormi u l-ilma tal-wiċċ, u trid tibdel il-pajpijiet qodma tal-ilma. Huwa rrakkomandat li dawn il-miżuri jitwettqu fi żmien 10 snin (mill-2014). Il-Muniċipalità tagħmel ħilitha biex tikkoordina l-ħidma tagħha mal-ħidma ta’ atturi oħra. Il-pajpijiet tal-ilma fi Klostergata ġew installati fil-perjodu 1895–1915. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-Muniċipalità dejjem tissostitwixxi tali pajpijiet meta jsir xogħol ieħor fit-triq jew tul it-triq. TS se tħallas sehem ta’ NOK 20 miljun (123).

(184) It-tielet waħda, l-istruttura ekoloġika u l-park pubbliku huma disponibbli biex jiġi żgurat li jkun hemm postijiet attraenti għall-attività u r-rikreazzjoni għall-pubbliku ġenerali. Il-Muniċipalità għandha pjanijiet li tħawwel veġetazzjoni qrib ix-xmara biex jinħoloq ambjent tajjeb għall-ħajja tal-pjanti u tal-annimali. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-istruttura ekoloġika u l-park pubbliku mhumiex meħtieġa għall-proġett iżda huma pjuttost infrastruttura li tkun ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini kollha u għall-viżitaturi ta’ Trondheim (124).

(185) Għall-valutazzjoni ta’ jekk miżura tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, l-Awtorità għandha tanalizza l-effett tal-miżuri kkonċernati, aktar milli l-għanijiet imfittxija. Anki jekk il-pjan infrastrutturali ġie adottat b’rabta mal-pjanijiet tal-iżvilupp inkwistjoni, l-Awtorità jkollha bżonn tivvaluta jekk l-infrastruttura hijiex ta’ benefiċċju għall-komunità kollha jew għall-iżvilupp ikkonċernat biss. Huwa fil-każ tal-aħħar biss li l-infrastruttura għandha tiġi ffinanzjata mill-iżviluppatur biex ma jkunx hemm għajnuna (125).

(186) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-miżuri (parzjalment) iffinanzjati mill-Muniċipalità ma għandhomx relazzjoni fattwali diretta mal-iżvilupp, iżda huma r-riżultat tal-politika pubblika tal-Muniċipalità li tipprovdi din it-tip ta’ infrastruttura ġeneralment aċċessibbli u struttura ekoloġika allokata għall-pubbliku (126). Iż-żona allokata hija parti minn żona importanti ta’ rikreazzjoni li tinsab tul il-banek tax-xmara Nidelva fejn jgħixu diversi pjanti u annimali. Nidarø huwa parti minn netwerk ta’ mogħdijiet għall-mixi li huma popolari mal-abitanti tal-Belt għar-rikreazzjoni u l-ħajja fuq barra (127).

(187) Fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi, l-Awtorità tikkunsidra li l-miżuri infrastrutturali inkwistjoni huma għall-użu u l-benefiċċju tal-pubbliku fi Trondheim. Għalkemm xi żieda fit-traffiku fiż-żona tista’ tkun minħabba l-iżvilupp, ix-xogħol imwettaq huwa ta’ benefiċċju għal kull min jgħix fiha (128).

(188) Kif deskritt hawn fuq, il-Muniċipalità u TS daħlu fi ftehim ta’ żvilupp relatat mal-iżvilupp (129). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li m’hemm l-ebda obbligu li wieħed jidħol fi ftehim dwar l-iżvilupp, la għall-Muniċipalità u lanqas għall-iżviluppatur.

(189) Il-ftehimiet ta’ żvilupp huma għodda biex jassistu lill-iżviluppatur u lill-muniċipalitajiet biex jiżguraw li jintlaħqu r-rekwiżiti skont il-pjan ta’ tqassim f’żoni u l-ordnijiet proċedurali, inkluż għal miżuri ġenerali tal-infrastruttura. Dawn jistgħu, iżda mhux neċessarjament ikollhom jinkludu dispożizzjonijiet li jimponu wħud mill-piżijiet ekonomiċi relatati ma’ miżuri ġenerali tal-infrastruttura fuq l-iżviluppatur. Huwa importanti li l-ftehimiet ta’ żvilupp ikunu r-riżultat ta’ negozjati bejn muniċipalità u żviluppatur.

(190) Fil-liġi m’hemm l-ebda dispożizzjoni li teħtieġ li l-muniċipalitajiet jimponu kwalunkwe kost bħal dan fuq l-iżviluppatur. Madankollu, jekk isir ftehim ta’ żvilupp bejn il-Muniċipalità u l-iżviluppatur, il-leġiżlazzjoni rilevanti tistabbilixxi limiti dwar liema kostijiet jistgħu jiġu imposti fuq l-iżviluppatur. Ir-raġunament wara dan huwa li hemm distribuzzjoni asimmetrika tas-setgħa fir-rigward tan-negozjati u l-konklużjoni ta’ ftehimiet ta’ żvilupp, li jiffavorixxu lill-Muniċipalità.

(191) L-awtoritajiet Norveġiżi, f’dan ir-rigward, irreferew għal sentenza riċenti mill-Qorti Distrettwali ta’ Oslo, fejn il-Qorti kkunsidrat li “Ir-raġuni għat-Taqsima 17-3 tal-Att dwar l-Ippjanar u l-Bini kienet, inter alia, il-ħtieġa li jiġi limitat dak li l-muniċipalitajiet jistgħu jinkludu fi ftehim ta’ żvilupp, peress li l-awtorità tal-muniċipalità li tippermetti jew tipprojbixxi proġetti tpoġġiha f’pożizzjoni b’saħħitha. Għalhekk, id-dispożizzjoni tinvolvi rekwiżit għan-neċessità, l-adegwatezza u l-proporzjonalità” (130).

(192) L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-marġni ta’ manuvra tal-Muniċipalità huwa għalhekk limitat mill-qafas legali, u l-każistika msemmija hawn fuq fir-rigward tat-testijiet tan-neċessità u tal-proporzjonalità. Barra minn hekk, il-Muniċipalità tipprova timponi kemm jista’ jkun kostijiet fuq l-iżviluppaturi. Filwaqt li l-Muniċipalità adottat prinċipju ta’ trasferiment sħiħ tal-kost, dan il-prinċipju huwa kemxejn imrażżan fil-prattika mil-limitazzjonijiet fil-qafas legali nazzjonali.

(193) M’hemm l-ebda formula jew kalkolu ddeterminati minn qabel użati għall-allokazzjoni tal-kost bejn il-muniċipalitajiet u żviluppatur skont ftehim dwar l-iżvilupp. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, dawn il-kalkoli la jkunu meħtieġa bil-liġi u lanqas ikunu utli fil-prattika. Il-proġetti, l-iżviluppaturi u l-kapaċità ekonomika ta’ proġetti differenti huma eteroġeni wisq biex jużaw mudelli matematiċi.

(194) Il-Muniċipalità tivvaluta l-proposti mill-iżviluppatur. Billi jsir dan, u sabiex tiġi żgurata l-proporzjonalità tal-allokazzjoni tal-kostijiet, il-kostijiet totali li l-iżviluppatur irid iħallas jitqabblu ma’ proġetti u prattika oħra (il-kost tal-kontribuzzjoni għall-infrastruttura pubblika għal kull m2 BRA (jiġifieri l-erja għall-użu)). Għal żvilupp tipiku ta’ abitazzjoni, li għandu t-tendenza li jkun żvilupp li jrendi profitt kbir, spiża aċċettabbli għal kull m2 BRA hija ta’ madwar NOK 2 000 jew inqas. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-proġetti kummerċjali, jew il-proġetti tas-servizz pubbliku, għandhom it-tendenza li jkollhom profittabbiltà aktar baxxa, u b’hekk ġeneralment isostnu kost aktar baxx għal kull m2 BRA.

(195) Skont il-ftehim ta’ żvilupp ma’ TS li sar wara din il-prattika, il-kost għal TS huwa ta’ NOK 2 226 għal kull m2 BRA.

(196) Kif mitlub mill-Awtorità, l-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew aktar informazzjoni dwar proġetti ta’ kostruzzjoni riċenti u relattivament kbar fi Trondheim fejn ġie konkluż ftehim ta’ żvilupp. L-ebda wieħed mill-proġetti ma jġorr kost sostanzjalment ogħla għal kull m2 BRA mill-proġett ta’ TS. Il-proġetti huma proġetti ta’ abitazzjonijiet residenzjali u proġetti ta’ kummerċ/servizzi pubbliċi. Uħud mill-proġetti jappartjenu għal waħda minn dawk il-kategoriji u wħud huma mħallta.

(197) Il-kost impost fuq TS fil-ftehim ta’ żvilupp huwa akbar minn dak mogħti fil-biċċa l-kbira tal-eżempji. L-Awtoritajiet Norveġiżi nnotaw li anki proġetti kummerċjali bi profitt għoli bħall-espansjoni ta’ lukanda jew l-isttabiliment ta’ ċentru kummerċjali għandhom kostijiet aktar baxxi jew marġinalment ogħla minn TS għal kull m2 BRA.

(198) Bi tweġiba għall-inkjesta tal-Awtorità, l-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li, skont l-għarfien tagħhom, m’hemm l-ebda statistika speċifika nazzjonali jew ta’ Trondheim dwar il-kostijiet għal kull m2 BRA. Madankollu, hemm dokumenti disponibbli għall-pubbliku li jindikaw li l-kost li TS għandu jħallas huwa fil-parti ta’ fuq ta’ dak li jikkontribwixxu l-proġetti l-oħra tal-kostruzzjoni. Pereżempju, rapport minn Norsk Eiendom minn Awwissu 2018 sab li l-kost għal kull m2 BRA għal kampjun ta’ żviluppi kbar f’Oslo tvarja minn NOK 975 sa 2 167, bil-biċċa l-kbira tal-proġetti jikkontribwixxu madwar NOK 1 400 sa 1 500 (131).

(199) L-awtoritajiet Norveġiżi jiddikjaraw li l-punti ta’ riferiment sottomessi fuq il-kost għal kull m2 BRA huma komparabbli. Skont l-ordni ġuridiku Norveġiż, fil-valutazzjoni tal-proporzjonalità, trid titqies b’mod partikolari s-sostenibbiltà ekonomika tal-allokazzjoni tal-kostijiet. Sabiex jiġi ddeterminat jekk il-ftehim ta’ żvilupp ta’ TS jiddevjax mill-prattika normali, l-iżviluppi ta’ abitazzjonijiet jistgħu jintużaw bħala punt ta’ riferiment, anki jekk jistgħu, bħala regola, iġorru aktar kostijiet minn proġetti bħal ta’ TS. Fi kwalunkwe każ, anki l-ftehimiet ta’ żvilupp għall-iżviluppi ta’ kummerċ/servizzi pubbliċi li saru mill-muniċipalitajiet, għandhom kost aktar baxx għal kull m2 BRA minn TS.

(200) Barra minn hekk, hemm indikazzjonijiet ċari mil-leġiżlazzjoni rilevanti (li teħtieġ valutazzjoni tal-proporzjonalità) u mill-qrati Norveġiżi (132), li l-Muniċipalità ma setgħetx timponi aktar kostijiet fuq TS mingħajr ma tmur kontra l-liġi (133).

(201) L-awtoritajiet Norveġiżi pprovdew informazzjoni dwar il-prattika tan-negozjar ta’ ftehimiet ta’ żvilupp fi Trondheim kif ukoll spjegazzjoni tar-rekwiżit tal-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti. L-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi ma tindikax li l-prattika tas-soltu tan-negozjar tad-diviżjoni tal-kostijiet kienet devjata fil-każ ta’ TS. Il-punti ta’ riferiment ipprovduti, għalkemm għal tip differenti ta’ proġetti, ma jindikawx li TS ħallset inqas minn dak li normalment ikun meħtieġ f’termini ta’ kontribuzzjoni għall-infrastruttura pubblika relatata ma’ proġett ta’ żvilupp fi Trondheim.

(202) Għalhekk, l-Awtorità ma tistax turi li l-każ inkwistjoni jiddevja mill-prattika normali tad-diviżjoni tal-kostijiet fi proġetti ta’ infrastruttura pubblika.

(203) Wara li vvalutat l-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Norveġiżi, l-Awtorità għalhekk ma tistax tikkonkludi li d-diviżjoni tal-kostijiet tal-infrastruttura, fir-rigward tar-rinnovazzjoni u tal-estensjoni ta’ TS, tat vantaġġ selettiv lil TS. Għaldaqstant, il-miżura titqies li ma tikkostitwixxix għajnuna, u b’hekk ma tiġix ivvalutata aktar f’dan li ġej.

6.5. SELETTIVITÀ

(204) Biex miżura tikklassifika bħala għajnuna trid tkun selettiva billi tiffavorixxi “ċerti intrapriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti”.

(205) Il-miżuri inkwistjoni huma miżuri individwali indirizzati biss lejn TS. Għalhekk huma selettivi skont it-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE.

6.6. L-EFFETT FUQ IL-KUMMERĊ U D-DISTORSJONI TAL-KOMPETIZZJONI

(206) Miżura ta’ għajnuna trid tkun tista’ tfixkel il-kompetizzjoni u taffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti tal-Ftehim ŻEE.

(207) Is-sempliċi fatt li miżura ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li jikkompetu fil-kummerċ fi ħdan iż-ŻEE, huwa kkunsidrat suffiċjenti biex jiġi konkluż li l-miżura x’aktarx taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE u tfixkel il-kompetizzjoni bejn l-impriżi stabbiliti fi Stati oħrajn taż-ŻEE (134).

(208) L-injezzjoni ta’ kapital tat vantaġġ lil TS, li ssaħħaħ il-pożizzjoni tagħha meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li tikkompeti magħhom f’suq mifrux fiż-ŻEE. L-istess japplika għal kwalunkwe vantaġġ mogħti lil TS mill-element ta’ għajnuna potenzjali inerenti fil-ftehimiet ta’ kiri.

(209) L-Awtorità trid tikkunsidra wkoll jekk il-miżuri jistgħux jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet li “fejn l-għajnuna finanzjarja mill-Istat issaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li qed jikkompetu fil-kummerċ intra-[Unjoni], dawn tal-aħħar iridu jitqiesu li ġew affettwati mill-għajnuna” (135).

(210) Trondheim Spektrum għandha l-kapaċità li tospita avvenimenti internazzjonali ta’ daqs medju u kbir, li jistgħu wkoll jiġu organizzati barra r-reġjun (136).

(211) L-Awtorità tinnota li effett fuq il-kummerċ ma jistax ikun sempliċement ipotetiku jew preżunt. Irid jiġi stabbilit għaliex il-miżura tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni u tista’ twassal biex taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE, abbażi tal-effetti prevedibbli tal-miżura (137).

(212) F’diversi deċiżjonijiet, l-Awtorità u l-Kummissjoni kkunsidraw, li ċerti miżuri u attivitajiet, fid-dawl taċ-ċirkostanzi speċifiċi tagħhom, għandhom impatt purament lokali u konsegwentement l-ebda effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE. F’dawk il-każijiet, l-Awtorità u l-Kummissjoni aċċertaw b’mod partikolari li l-benefiċjarju pprovda servizzi f’żona limitata fi Stat taż-ŻEE u ma kienx probabbli li jattira klijenti minn Stati oħrajn taż-ŻEE, u li ma setax jiġi previst li l-miżura kien ikollha effett aktar minn wieħed marġinali fuq il-kundizzjonijiet tal-investimenti jew l-istabbiliment transkonfinali. Uħud minn dawn id-deċiżjonijiet ikkonċernaw faċilitajiet sportivi u ta’ divertiment li prinċipalment iservu udjenza lokali u li mhumiex probabbli li jattiraw klijenti jew investiment minn Stati oħrajn taż-ŻEE (138).

(213) F’dan il-każ, anki jekk uħud mill-attivitajiet imwettqa minn TS huma ta’ natura lokali, TS tospita wkoll avvenimenti bħal fieri kummerċjali u avvenimenti internazzjonali oħra, li jattiraw klijenti barranin. Barra minn hekk, TS se tospita l-Kampjonat Ewropew tal-handball fl-2020, li wieħed jista’ jassumi li se jattira klijenti barranin.

(214) Fl-aħħar nett, is-suq għal organizzazzjoni ta’ avvenimenti internazzjonali huwa miftuħ għall-kompetizzjoni bejn dawk li jipprovdu l-postijiet għall-attivitajiet u l-organizzaturi tal-avvenimenti, li ġeneralment jkunu involuti f’attivitajiet li huma soġġetti għall-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE (139).

(215) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-miżuri inkwistjoni jheddu li jfixklu l-kompetizzjoni u jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati taż-ŻEE.

6.7. KONKLUŻJONI DWAR L-EŻISTENZA TA’ GĦAJNUNA

(216) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Awtorità tikkonkludi kif ġej: (a) Ma jistax jiġi eskluż li l-ftehimiet ta’ kiri mill-2007 sal-2017 (miżura 4) u l-ftehim ta’ kiri l-ġdid tal-2019 (miżura 5) jinkludu elementi ta’ għajnuna. Kif se jintwera hawn taħt, tali għajnuna tkun kompatibbli mal-funzjonament tal-Ftehim ŻEE skont l-Artikolu 61(3)(c) tiegħu, u għalhekk mhux meħtieġ li ssir sejba definittiva dwar l-eżistenza tal-għajnuna; (b) miżura 6 — l-injezzjoni ta’ kapital — tinvolvi għajnuna mill-Istat; (c) miżura 7 — il-finanzjament tal-kostijiet tal-infrastruttura — ma jinvolvix għajnuna mill-Istat; (d) miżura 9 — il-ftehim ta’ self bejn Nordea u TS ma jinvolvix għajnuna mill-Istat.

7. REKWIŻITI PROĊEDURALI

(217) Skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-SCA: “L-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA għandha tiġi infurmata, fi żmien suffiċjenti sabiex tkun tista’ tissottometti l-kummenti tagħha, bi kwalunkwe pjan li tingħata jew li tinbidel għajnuna. [….] L-Istat ikkonċernat ma għandux idaħħal fis-seħħ il-miżuri proposti tiegħu qabel ma l-proċedura tkun irriżultat f’deċiżjoni finali.”

(218) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li l-ftehim ta’ kiri l-ġdid jiddependi fuq il-konformità mat-termini tas-suq (140). B’mod espliċitu, dan jippermetti adattamenti sabiex il-kundizzjonijiet tal-ftehim jinġiebu konformi mat-termini tas-suq jekk l-Awtorità titlob dan. Fid-dawl ta’ dan, l-Awtorità ssib li l-awtoritajiet Norveġiżi rrispettaw ir-rekwiżit stabbilit fl-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-SCA fir-rigward tal-ftehim ta’ kiri tal-2019 sakemm il-ftehim ta’ kiri jkun jinkludi element ta’ għajnuna.

(219) L-awtoritajiet Norveġiżi ma nnotifikawx il-ftehimiet ta’ kiri konklużi bejn l-2007 u l-2017 lill-Awtorità. Għalhekk, l-Awtorità tikkonkludi li l-awtoritajiet ma rrispettawx l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 fir-rigward ta’ dik il-miżura sakemm il-ftehimiet ta’ kiri jkunu jinkludu elementi ta’ għajnuna.

7.1. MIŻURA 6 — L-INJEZZJONI TA’ KAPITAL MHIJIEX KONFORMI MAL-GBER

(220) Skont l-Artikolu 3 tal-GBER, skemi ta’ għajnuna, għajnuna individwali mogħtija skont skemi ta’ għajnuna u għajnuna ad hoc għandhom ikunu kompatibbli mas-suq intern skont it-tifsira tal-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE u għandhom ikunu eżenti mir-rekwiżit ta’ notifika tal-Artikolu 1(3) ta’ Parti I tal-Protokoll 3 għall-SCA sakemm tali għajnuna tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha stipulati fil-Kapitolu I tal-GBER, kif ukoll il-kundizzjonijiet speċifiċi għall-kategoriji rilevanti tal-għajnuna stipulati fil-Kapitolu III tal-GBER.

(221) L-Artikolu 6(1) tal-GBER jgħid li r-Regolament għandu japplika biss għall-għajnuna, li għandha effett ta’ inċentiv. Skont l-Artikolu 6(2) tal-GBER: “L-għajnuna tiġi kkunsidrata li għandha effett ta’ inċentiv jekk il-benefiċjarju jkun ippreżenta applikazzjoni bil-miktub għal għajnuna lill-Istat Membru kkonċernat qabel ma jkun inbeda x-xogħol fuq il-proġett jew l-attività. L-applikazzjoni għall-għajnuna jkun fiha għallinqas l-informazzjoni li ġejja: a) l-isem u d-daqs tal-intrapriża; b) id-deskrizzjoni tal-proġett, inkluż id-dati ta’ meta se jibda u jispiċċa; c) il-post fejn se jsir il-proġett; d) il-lista tal-kostijiet tal-proġett; e) it-tip ta’ għajnuna (għotja, self, garanzija, pagament bil-quddiem li jitħallas lura, injezzjoni ta’ ekwità jew oħrajn) u l-ammont ta’ finanzjament pubbliku meħtieġ għall-proġett”.

(222) L-awtoritajiet Norveġiżi jiddikjaraw li mhuwiex ċar kif l-Artikolu 6(2) tal-GBER għandu jiġi applikat għal proġetti li għadhom għaddejjin, li huma mmodifikati, miżjuda, jew li l-finalizzazzjoni tagħhom issir inċerta. L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li jidher loġiku li “xogħol fuq il-proġett” fl-Artikolu 6(2) tal-GBER mhux bilfors irid ikun il-bidu tal-proġett kollu kemm hu, iżda jista’ jirreferi wkoll għal aktar tard fiż-żmien, b’mod partikolari f’sitwazzjonijiet li fihom “il-proġett” jew “l-attività” fir-realtà jkunu modifika, żieda jew xi ħaġa simili, u għandu b’mod partikolari jiġi interpretat li jkopri wkoll sitwazzjonijiet li fihom jinqala’ “punt ta’ deċiżjoni” ġdid.

(223) L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li mhuwiex rari li l-proġetti jiġu mmodifikati, u li l-istimi tal-baġit jirriżultaw li ma jkunux biżżejjed. Fil-każ ta’ proġetti ta’ infrastruttura, din tista’ tkun ir-regola aktar milli l-eċċezzjoni.

(224) Interpretazzjoni bħal din tista’ twassal għal diskriminazzjoni mhux intenzjonata bejn it-titjib ta’ infrastruttura eżistenti u infrastruttura li qed tinbena bħalissa. Barra minn hekk, proġetti li jaf diġà kkunsmaw ammont konsiderevoli ta’ riżorsi pubbliċi jista’ jkollhom jitwaqqfu jew jitnaqqsu b’mod sinifikanti f’nofs il-proċess.

(225) Minbarra dan, l-awtoritajiet Norveġiżi nnutaw li tali interpretazzjoni jista’ jkollha konsegwenzi mhux mixtieqa u mhux intenzjonati fil-forma ta’ ppjanar tal-baġit b’kawtela, li jistgħu jwasslu għall-għoti ta’ ammonti ta’ għajnuna ogħla.

(226) Fl-aħħar nett, l-awtoritajiet Norveġiżi jinnutaw li l-Awtorità f’għadd ta’ każijiet approvat għajnuna li saret applikazzjoni għaliha wara t-tnedija ta’ proġett. L-awtoritajiet Norveġiżi jikkunsidraw li l-Artikolu 6 tal-GBER jista’ jiġi interpretat b’tali mod li jippermetti li din is-sitwazzjoni tkun koperta wkoll (141).

(227) L-awtoritajiet Norveġiżi kkonfermaw li x-xogħlijiet fuq Trondheim Spektrum inbdew qabel it-talba ta’ TS għal żieda fil-kapital mill-Muniċipalità. Il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet approċċ strett fl-interpretazzjoni tal-GBER. Il-Qorti sabet li n-nuqqas li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet tal-GBER ikun ifisser li l-eżenzjoni li tiġi nnotifikata ma tapplikax għall-miżura (142).

(228) Fir-rigward ta’ possibbiltà ta’ punt tal-bidu aktar tard tal-proġett, l-Awtorità tinnota li l-kost tal-kostruzzjoni addizzjonali ffinanzjat mill-injezzjoni ta’ kapital ma jistax jiġi kkunsidrat bħala proġett separat mir-rinnovazzjoni u l-estensjoni tal-infrastruttura. Dawn il-kostruzzjonijiet addizzjonali huma kontinwazzjoni tar-rinnovazzjoni oriġinali u xogħlijiet ta’ estensjoni fuq Trondheim Spektrum, u ma kinux jiġu implimentati kieku ma kienx għall-proġett oriġinali. Fil-fehma tal-Awtorità, li l-kostruzzjoni addizzjonali tiġi vvalutata bħala “punt ta’ deċiżjoni ġdid” ikun ifisser li din tiġi kkunsidrata bħala “proġett” ġdid. Kwalunkwe qasma artifiċjali ta’ proġett ta’ infrastruttura bħal din twassal għar-riskju li ddgħajjef il-kriterju strett tal-effett ta’ inċentiv misjub fl-Artikolu 6 tal-GBER, u tmur kontra l-għan tal-GBER.

(229) Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Awtorità tikkonkludi li l-injezzjoni ta’ kapital ma ngħatatx f’konformità mal-GBER. L-għajnuna mill-Istat fis-sens tat-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE mhux koperta mill-GBER tibqa’ soġġetta għar-rekwiżit ta’ notifika. L-awtoritajiet Norveġiżi ma nnotifikawx l-injezzjoni ta’ kapital lill-Awtorità. Għalhekk, l-Awtorità tikkonkludi li l-awtoritajiet Norveġiżi ma rrispettawx l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-SCA. Għalhekk, l-għoti tal-għajnuna fil-5 ta’ Diċembru 2018 kien illegali. F’dan li ġej, l-Awtorità se tivvaluta l-kompatibbiltà tal-miżura direttament skont l-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE.

8. KOMPATIBBILTÀ TAL-MIŻURI TA’ GĦAJNUNA

(230) L-Awtorità tista’ tiddikjara l-għajnuna mill-Istat kompatibbli mal-funzjonament tal-Ftehim ŻEE skont l-Artikolu 61(3)(c) tiegħu sakemm jiġu ssodisfati ċerti kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà.

(231) Għall-biċċa l-kbira tal-każijiet, dawn il-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà huma deskritti fil-linji gwida tal-Awtorità dwar l-għajnuna mill-Istat. Madankollu, f’dan il-każ m’hemm l-ebda linja gwida eżistenti dwar l-għajnuna mill-Istat applikabbli għall-miżura inkwistjoni. Għalhekk, l-Awtorità se tivvaluta l-ftehimiet ta’ kiri (miżuri 4 u 5) u l-injezzjoni ta’ kapital (miżura 6) direttament skont l-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE.

(232) Il-valutazzjoni tal-Awtorità hija bbażata fuq il-prinċipji ta’ valutazzjoni komuni: — il-kontribut lejn għan ta’ interess komuni li huwa definit sew; — il-ħtieġa għal intervent mill-Istat; — l-adegwatezza tal-għajnuna mill-Istat bħala strument ta’ politika; — l-eżistenza ta’ effett ta’ inċentiv; — il-proporzjonalità tal-ammont ta’ għajnuna (għajnuna limitata għall-minimu neċessarju); — l-evitar ta’ effetti negattivi bla bżonn fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ; u — t-trasparenza.

8.1. GĦAN TA’ INTERESS KOMUNI

(233) L-għajnuna mill-Istat trid timmira lejn għan ta’ interess komuni li huwa definit sew li ġie rikonoxxut mill-Partijiet Kontraenti.

(234) Il-promozzjoni tal-isport mhijiex imsemmija direttament fil-Ftehim ŻEE bħala għan komuni. Madankollu, il-promozzjoni tal-isport tista’