App. Civ.  351/17  
 1  
 
 
 
 
QORTI   TAL -APPELL  
 
IMHALLFIN  
 
S.T.O. PRIM IMHALLEF JOSEPH AZZOPARDI  
ONOR. IMHALLEF JOSEPH R. MICALLEF  
ONOR. IMHALLEF TONIO MALLIA  
 
Seduta ta’ nhar  it-Tnejn 16 ta’ Diċembru 2019  
 
Numru  7 
 
Rikors   numru 351/17 LM  
 
eHealth Limited (C68844)  
 
v. 
 
Sergio G iglio, Bruno Giglio and S.S. Giovanni e Paolo S.r.l. u 
Permira Advisers Holding Limited, Permira Advisers LLP, 
Pantheon Holdco Limited u b’digriet tas -17 ta’ Settembru, 2019, 
stante li s -soċjet à Pantheon Holdco Limited bidlet isimha, l-atti 
ġew trasfużi f’isem is -soċjet à Althea Group SpA kif rappreżentata 
mill-mandatarju speċjali tagħha l -Avukat Antoine Cremona, u 
Permira Associati SpA  
 
Il-Qorti:  
 
1. Dawn huma żewġ appelli mressqin mill -kumpanniji intimati Permira 
Advisers Holding Limited, Permira Advisers LLP, Althea Group SpA u 
Permira Associati SpA (minn issa ’l hemm imsejħin “l -ewwel appellanti”) 
u  mill -intimati Sergio Giglio, Bruno Giglio u S.S. Giovanni e Paolo S.r.l. 
App. Civ.  351/17  
 2 (minn issa ’l hemm imsej ħin “it -tieni appellanti”) minn sentenza in parte  
mogħtija mill -Prim’Awla tal -Qorti Ċivili fit -23 ta’ Mejju, 2018, (minn issa ’l 
hemm imsejħa “s -sentenza appellata”) li biha u għar -raġunijiet hemm 
imfissra, dik il -Qorti ċaħdet l -ewwel żewġ eċċezzjonijiet p reliminari 
tagħhom biex tissoprassjedi fuq il -proċedimenti ta’ din il -kawża għall -
finijiet tal -artikolu 29(1) tar -Regolament (Riformulat) tal -UE Nru 
1215/2012 tal -Parlament Ewropew u tal -Kunsill tat -12 ta’ Diċembru, 
2012, dwar il -Ġurisdizzjoni u r -Rikonoxx iment u l -Eżekuzzjoni ta’ 
Sentenzi fi Kwistjonijiet Ċivili u Kummerċjali (minn issa ’l hemm imsejħa 
“ir-Regolament”) u dan għaliex ma kinitx il -qorti invokata l -ewwel sabiex 
tisma’ u tiddetermina l -kwistjoni ladarba hemm proċedimenti mexjin 
quddiem il -Qorti ta’ Milan mibdija qabel din il -kawża u li jinvolvu l -istess 
kawża ta’ azzjoni bejn l -istess partijiet, jew li tuża d -diskrezzjoni tagħha li 
tissoprassjedi fuq il -proċedimenti ta’ din il -kawża għall -finijiet tal -artikolu 
30(1) tar -Regolament minħabba li d awn il -proċedimienti jikkwalifikaw 
bħala “azzjonijiet relatati” mal -imsemmija proċedimenti quddiem l -
imsemmija qorti barranija;  
 
2. Biex l -ewwel Qorti waslet għad -deċiżjoni tagħha, għamlet il -
kunsiderazzjonijiet li ġejjin:  
 
“Il-kwistjoni bejn il-partijiet  
 
“Fis-7 ta’ Novembru, 2014 is -soċjetà attriċi EHealth Limited kienet ġiet 
assenjata d -drittijiet tas -soċjetà Vertical Group Holding Limited naxxenti 
mill-ftehim tal -11 ta’ Lulju, 2014 li din kellha biex takkwista 100% tal -
App. Civ.  351/17  
 3 ishma tal -aħwa Sergio  u Bruno Giglio fis -soċjetà S.S. Giovanni e Paolo 
S.r.l. u fis -soċjetajiet sussidjarji u affiljati tagħha. Fil -kors tan -negozju 
tas-soċjetà Vertical Group Holding Limited, din daħlet fi ftehim ieħor, 
datat ukoll 7 ta’ Novembru, 2014, għal sub -licensing, ma rketing u 
distribution mas -soċjetà Inobis Consulting Group Limited. Fil -ftehim 
bejn is -soċjetà Vertical Group Holding Limited u l -aħwa Giglio, kien 
kemm klawsola ta’ esklussività għal perijodu determinat favur Vertical 
Group Holding Limited rigward trattat ivi għall -bejgħ tal -ishma 
imsemmija. Irriżulta li l -Ewwel Konvenuti sussegwentement infurmaw 
lis-soċjetà Vertical Group Holding Limited li ma kinux lesti jkomplu bit -
trattattivi għall -bejgħ tal -imsemmija ishma u n -negozju ma ġiex konkluż. 
Is-soċjetà Vertic al Group Holding Limited għaldaqstant allegat li kellha 
tikser il -ftehim ma’ Inobis Consulting Group Limited li konsegwentement 
istitwiet kawża kontra tagħha għad -danni fis -somma ta’ erbatax -il miljun 
Euro u nofs. Għaldaqstant is -soċjetà attriċi li kienet ġiet assenjata d -
drittijiet tas -soċjetà Vertical Group Holding Limited f’din il -kawża 
qiegħda taġixxi ġudizzjarjament kontra l -konvenuti aħwa Giglio u kontra 
s-soċjetà konvenuta S.S. Giovanni e Paolo S.r.l., għad -danni li 
allegatament sofriet u qiegħda taġ ixxi wkoll kontra s -soċjetajiet 
konvenuti Permira Advisors Holdings Limited, Permira Advisers LLP, 
Pantheon Holdco Limited u Permira Associati SpA li kienu qed 
jinnegozjaw mal -Ewwel Konvenuti għax -xiri tal -istess ishma meta l -
Ewwel Konvenuti suppost li kie nu qegħdin jinnegozjaw mas -soċjetà 
Vertical Group Holding Limited dwar il -bejgħ tal -imsemmija ishma. Min -
naħa tagħhom il -konvenuti kollha qegħdin jallegaw, fost affarijiet oħra, 
illi kwalsiasi danni li allegatament sofriet is -soċjetà attriċi in konnessjoni  
mal-Inobis Agreement huma sempliċiment fabrikati fis -sens li kien 
hemm kollużjoni u messa in scena bejn is -soċjetà attriċi u Inobis 
Consulting Group Limited. Barra minn hekk il -konvenuti kollha jilqgħu 
għat-talbiet attriċi billi jeċċepixxu diversi eċċezzj onijiet preliminari, bl -
ewwel żewġ eċċezzjonijiet preliminari tal -konvenuti li skont il -verbal tal -
udjenza tat -12 ta’ Lulju, 2017 kellhom jiġu ttrattati qabel kull ħaġa oħra.  
 
“Permezz ta’ dawn iż -żewġ eċċezzjonijiet preliminari l -konvenuti jitolbu:  
 
“1.  Is-soprasessjoni minn din il -Qorti ai termini tal -Artikolu 29(1) tar -
Regolament tal -UE Nru 1215/2012 tal -Parlament Ewropew u tal -Kunsill 
tat-12 ta’ Diċembru, 2012 dwar il-Ġurisdizzjoni u r -Rikonoxximent u l -
Eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet Ċivili u Kummerċjali  minħabba l -
fatt illi din il -Qorti mhix il -Qorti invokata l -ewwel sabiex tisma’ u 
tiddetermina din il -materja għaliex proċedimenti li jinvolvu l -istess 
kawża ta’ azzjoni u bejn l -istess partijiet, definiti ai termini tal -
ġurisprudenza applikabbli tal -Qorti tal -Ġustizzja tal -Unjoni Ewropea, 
bħalissa jinsabu pendenti quddiem il -Qrati ta’ Milan, fl -Italja 
(Proċedimenti bin -numru ta’ reġistrazzjoni 27821/2016); u  
 
“2.  Jekk din l -Qorti tidde ċiedi illi ma tissoprasjedix fuq dawn il -
proċedimenti odjerni ai termini tal -Artikolu 29(1) t al-imsemmija 
Regolamenti, il -Qorti g ħandha tu ża d-diskrezzjoni tag ħha sabiex 
tissoprasjedi fuq dawn il -proċedimenti odjerni ai termini tal -Artikolu 
App. Civ.  351/17  
 4 30(1) tal -istess  Regolamenti għaliex dawn il -proċedimenti jikkwalifikaw 
bħala “azzjonijiet relatati” mal -proċedimenti pendenti quddiem il -Qorti 
ta’ Milan u jekk din il -Qorti tisma’ din il -kawża, ser ikun hemm ir -riskju 
ta’ sentenzi irrikon ċiljabbli li jirri żultaw minn pro ċedimenti separati, li hija 
eżattament is -sitwazzjoni illi dan ir -Regolament jipprova jevita.  
 
“Provi u riżultanzi  
 
“Fl-udjenza tat -23 ta’ Ottubru, 2017 il -partijiet qablu li kienu qed 
jeżentaw reċiprokament lill -xulxin min -neċessità tal -proċedura tal -
ġurament konfermat quddiem il -Konsolat ta’ Malta fil -ġurisdizzjonijiet 
rispettiv i tagħhom u dan japplika sija għax -xhieda tal -atturi u sija għax -
xhieda tal -konvenuti.  
 
“It-Tieni Konvenuti ppreżentaw opinjoni legali1 dwar id -dritt Taljan 
mħejjija mill -avukati Prof. Stefano Alberto Sillato u Sirio D’Amanzo 
b’diversi dokumenti relatati m al-proċeduri fl -Italja. Dawn ikkonfermaw li 
huma l -avukati li qed jidhru għat -Tieni Konvenuti fil -proċeduri quddiem 
il-Qorti ta’ Milan preseduta mill -Imħallef Mambriani. L -avukati Sillato u 
D’Amanzo jispjegaw li fit -22 ta’ Lulju, 2015 abbażi ta’ allegat ks ur tal -
letter of intent tal -11 ta’ Lulju, 2014 bejn Vertical Group Holding Limited 
u L-Ewwel Konvenuti, Vertical Group Holding Limited talbet lill -Qorti ta’ 
Genoa biex tinibixxi lill -aħwa Giglio milli jittrasferixxu l -ishma tagħhom 
fis-soċjetà S.S. Giovann i u Paolo S.r.l. lil terzi. Din it -talba ġiet miċħuda 
fis-17 ta’ Awwissu, 2015, billi dik il -Qorti qalet li l -letter of intent ma kinitx 
torbot lill -partijiet.2 Sussegwentement il -konsulenti legali Ingliżi ta’ 
Vertical Group Holding Limited kienu bagħtu it tra legali lit -Tieni 
Konvenuti3 u fit-2 ta’ Mejju, 2016, it -Tieni Konvenuti flimkien mas -
soċjetà Higea S.p.a. fetħu kawża ta’ jattanza kontra Vertical Group 
Holding Limited u l -aħwa Sergio u Bruno Giglio quddiem il -Qorti ta’ 
Milan dwar l -imsemmija pretensj onijiet tagħhom. Fit -28 ta’ Diċembru, 
2016, Vertical Group Holding Limited (“Vertical”) ippreżentat l -
eċċezzjonijiet tagħha iżda ma kkontestatx anzi aċċettat espressament 
il-ġurisdizzjoni tal -Qorti ta’ Milan.4 Mal-eċċezzjonijiet tagħha Vertical 
għamlet uko ll kontrotalba fejn qalet li l -atturi f’dik il -kawża għandhom 
jinżammu responsabbli għad -danni in solidum mal -aħwa Giglio u s -
soċjetà S.S. Giovanni u Paolo S.r.l. u kkjamathom fil -kontrotalba 
tagħha. L -aħwa Giglio5 ppreżentaw l -eċċezzjonijiet tagħhom f’dik  il-
kawża fit -30 ta’ Diċembru, 20166, u wara li ġew kjamati fil -kontrotalba 
ta’ Vertical7 daħlu l -eċċezzjonijiet tagħhom għal dik il -kontrotalba.8 
                                                           
1 A fol. 220 sa 225.  
2 Kopja tad -digriet a fol. 251 u 252.  
3 A fol. 227 sa 250 datata 19.04.2016, bid -dokumentazzjoni relattiva annessa.  
4 A fol. 276 sa 316, bi traduzzjoni bl -Ingliż a fol.  317 sa 356. Din kienet tinkludi kontro -talba u 
talba biex jiġu kjamati l -Ewwel Konvenuti.  
5 Flimkien mas -soċjetà S.S. Giovanni e Paolo S.r.l.  
6 A fol. 357 sa 377.  
7 Digriet a fol. 378 sa 382.  
8 A fol.  383 sa 395.  
App. Civ.  351/17  
 5  
“L-avukati Sillato u D’Amanzo jispjegaw ukoll kif il -Qorti ta’ Milan ġiet 
infurmata mill -avukati tat-Tieni Konvenuti bil -proċeduri odjerni li ġew 
istitwiti f’Malta, u kkontendew li (i) l -causa petendi tal -kawża odjerna 
kienet l -istess bħal dik tal -kawża quddiem il -Qorti ta’ Milan; (ii) li l -kawża 
f’Malta kienet tirrigwardja l -istess drittijiet prekont rattwali u li għandha l -
istess raġuni għat -talba għad -danni allegati minn Vertical Group 
Holding Limited; (iii) li Ehealth, is -soċjetà konvenuta fil -kawża 
imsemmija, kienet tappartjeni lil Vertical Group Holding Limited. Vertical 
ikkontestaw dan u ngħata ż mien biex il -partijiet jifformulaw is -
sottomissjonijiet tagħhom.9 Saru sottomissjonijiet rispettivament mit -
Tieni Konvenuti, mill -Ewwel Konvenuti u minn Vertical Group Holding 
Limited.10 L-avukati Sillato u D’Amanzo jispjegaw li t -Tieni Konvenuti 
ssottomett ew elementi soġġettivi u oġġettivi li juru kif il -proċedimenti 
f’Malta jikkoinċidu mal -proċedimenti fl -Italja:  
 
“L-elementi soġġettivi in suċċint huma: a) li EHealth hi proprjetà ta’ 
Vertical; b) EHealth ġiet kkostitwita fit -30 ta’ Jannar, 2015 wara li 
Vertical kienet allegat ksur tal -obbligi kuntrattwali da parti tal -aħwa 
Giglio; ċ) EHealth għalhekk aċċettat l -assenjazzjoni tad -drittijiet ta’ 
Vertical meta kienet konsapevoli tal -allegat ksur; d) EHealth, Vertical u 
Inobis għandhom l -istess registered addre ss u e) għandhom l -istess 
direttur u rappreżentant legali Uwe Schonfeld; f) Minnehaha Holding 
Limited li għandha 50% tal -ishma ta’ Inobis, għandha shareholder lil 
Ruth Schonfeld, li għandha r -residenza tagħha fl -istess indirizz ta’ Uwe 
Schonfeld, li hu uko ll direttur u rappreżentant legali ta’ Minnehaha 
Holding Limited, u din tal -aħħar għandha l -istess registered address 
bħat-tliet soċjetajiet imsemmija; g) EHealth u Inobis fil -kawża kontra 
xulxin għandhom avukati mill -istess uffiċju legali ta’ Farrugia, Ga tt & 
Falzon; h) EHealth iddikjarat li hi suċċessur fit -titlu ta’ Vertical għar -
rigward il -ftehim/letter of intent; i) EHealth ammettiet it -talbiet fil -
proċeduri istitwiti kontriha minn Inobis; j) il -konvenuti fiż -żewġ proċeduri 
huma l -istess; k) EHealth u Vertical allura huma l -istess persuna. L -
elementi oġġettivi huma: l) fil -proċeduri istitwiti minn EHealth u Vertical 
rispettivament f’Malta u f’Milan, dawn qegħdin jirreklamaw danni dwar 
l-istess kwistjoni kontra l -istess konvenuti; m) il -petitum fiż -żewġ kawżi 
hi l-kompensazzjoni għal ħsarat allegati b’konsegwenza tal -istess 
azzjonijiet tal -konvenuti; u n) is -sub-licensing agreement ma’ Inobis 
kien dwar prodotti u servizzi li ma kinux jeżistu. Wara dawn is -
sottomissjonijiet u s -sottomissjonijiet tal -partij iet l-oħra, il -Qorti ta’ Milan 
għalkemm ma awtorizzatx il -kjamata in kawża ta’ EHealth Limited fil -
proċeduri11, peress li skont ir -Regolamenti dwar il-Ġurisdizzjoni u r -
Rikonoxximent u l -Eżekuzzjoni ta’ Sentenzi fi Kwistjonijiet Ċivili u 
Kummerċjali hija il -Qorti ta’ Malta fejn il -proċeduri bdew wara dawk fl -
Italja, li trid tiddeċiedi l -kwistjoni ta’ lis alibi pendens, ingħad obiter 
dictum:  
 
                                                           
9 A fol. 396 sa 401.  
10 Rispettivament a fol. 402 sa 424, 425 sa 430 u 431 sa 442.  
11 Digriet a fol. 443 sa 451.  
App. Civ.  351/17  
 6 “It is well known, following the succession in the disputed right, 
that the subject -matter of the proceedings is no lo nger the 
original relationship, but the one between the successor in title 
and the counterparty of the trasferor; specifically the trasferor 
continues the proceedings in its quality as procedural 
substitute and thus no longer claim a right of its own but a  right 
of the asignee. For the same reasons the different identity 
between the asignee (party to the second proceedings) , and 
the assignor (party to the first proceedings) is irrelevant in the 
evaluation of the lis pendens. Thus, there is lis pendens 
betw een the on -going proceedings and any possible future 
proceedings initiated by or against the successor in title for the 
same claim; lis pendens that, anyhow, as already said, may 
only be declared by the judge of the second proceedings”.  
 
“Il-Qorti ta’ Milan fid -digriet tagħha tal -31 ta’ Lulju, 2017, ma ddeċidietx 
għaldaqstant dwar il -kjamata in kawża tas -soċjetà EHealth Limited u 
dan sabiex tistenna jekk il -Qorti Malta kinitx ser tordna s -soprasessjoni.  
 
“L-Ewwel Konvenuti ppreżentaw opinjoni legali12 dwar id -dritt Taljan 
mħejjija mill -avukat Roberto Rovero flimkien ma’ diversi dokumenti 
relatati mal -proċeduri fl -Italja fejn prattikament ġew ripetuti l -istess 
sottomissjonijiet li saru fl -opinjoni legali tal -avukati Sillato u D’Amanzo 
għat-Tieni Konvenuti.  
 
“Is-soċjetà attriċi ppreżentat opinjoni legali13 dwar id -dritt Taljan mħejjija 
mill-avukat Simone Ciccotti dwar il -proċeduri li hemm pendenti fl -Italja 
fejn jiġi premess illi: a) il -kawża odjerna ġiet istitwita quddiem din il -Qorti 
minn EHealth li mhijiex  parti fil -kawża fl -Italja u li lanqas għandha 
interess fil -kuntratt ta’ akkwist bejn is -soċjetà Vertical Group Holding 
Limited u l -aħwa Giglio; b) il -kawża f’Malta saret wara li Inobis 
Consulting Group Limited istitwiet kawża kontra Ehealth dwar ksur ta’ 
kuntratt; ċ) Vertical Group Holding Limited mhux parti fil -kawża f’Malta; 
d) EHealth hija parti fil -kawża li saret minn Inobis; e) quddiem il -Qorti 
Taljana intalab mill -konvenuti li tiġi kjamata EHealth biss u mhux Inobis; 
f) il-Qorti ta’ Milan ċaħdet il -kjamata in kawża ta’ EHealth Limited u l -
Qorti ma rriżervatx li tiddeċiedi dwar dan fi stadju ulterjuri u mhux kif 
ingħad mill -parti l -oħra; g) fil -proċeduri fl -Italja ladarba daħlu fil -mertu 
bid-discovery proceedings, m’hemmx il -possibilità li jiddaħħal xi  
ħaddieħor fil -kawża skont l -artikolu 269 tal -Kodiċi tal -Proċedura Ċivili 
Taljana.  
 
“L-avukat Simone Ciccotti jsostni li fil -kawżi fl -Italja u f’Malta, la l -partijiet 
ma huma l -istess u lanqas il -kawżali u jikkritika l -opinjoni legali tal -
konvenuti li jarg umentaw li EHealth u Vertical huma l -istess persuna. 
Apparti minnhekk, qal ukoll li filwaqt li fl -Italja hemm kawża ta’ jattanza, 
f’Malta l -kawża hija għad -danni minħabba ksur ta’ klawsoli kuntrattwali 
                                                           
12 A fol. 500 sa 504.  
13 A fol. 873 sa 880.  
App. Civ.  351/17  
 7 li taqa’ taħt il -ġurisdizzjoni tal -Qrati Maltin, liema  kawża ġiet istitwita 
wara li saret il -kawża minn Inobis. L -avukat Simone Ciccotti jasal 
għalhekk għall -konklużjoni li ma hemmx lis alibi pendens u ma 
japplikawx l -Artikoli 29 u 30 tar -Regolament (EU) 1215 tal -2012. L -
avukat Ciccotti jikkritika l -opinjonij iet legali ppreżentati mill -konvenuti 
billi jsostni wkoll li huma bbażati fuq erba’ premessi legali skorretti:  
 
“a) Li tingħata l -impressjoni żbaljata li l -kawża ta’ jattanza tinkludi talba 
għad -danni li Inobis qiegħda titlob mingħand EHealth, li mhuwiex i l-każ. 
L-avukat Ciccotti jgħid ukoll li anki kieku hemm xi interessi reċiproċi bejn 
Permira, EHealth u Vertical, dan xorta ma jagħtix lok għal lis alibi 
pendens taħt l -Artikolu 29 tar -Regolamenti imsemmija;  
“b) Fil -kawża l -Italja, l -Ewwel Konvenuti u t -Tieni Konvenuti qed jitolbu 
biss il -kjamata ta’ EHealth u mhux ta’ Inobis. Apparti dan, bħala parti fil -
proċeduri fl -Italja hemm ukoll Higea S.p.A., li ma tinkwadrax fil -
proċeduri f’Malta u għalhekk il -partijiet fiż -żewġ kawżi żgur li huma 
differenti;  
“ċ) Il-Qorti l -Italja diġà bdiet discovery procedures li taw bidu għas -
smigħ tal -provi fil -mertu, bil -konsegwenza li ma jistax f’dan l -istadju 
jiddaħħlu partijiet ġodda;  
“d) l-azzjoni li istitwiet EHealth f’Malta ma tiffurmax u ma tistax tifforma 
parti mis -sentenza li se tingħata mill -Qorti ta’ Milan għax kif ingħad il -
kawżali, l -“causa petendi” f’dik il -kawża u f’din il -kawża huma totalment 
differenti.  
 
“L-avukat Ciccotti jikkonkludi li m’hemm l -ebda elementi proċedurali taħt 
il-liġi Taljana li jirrikjedu li l -Qorti f’Malta ma taġġudikax il -kawża li tinsab 
quddiemha. Għal kuntrarju l -Qorti f’Malta għandha ġurisdizzjoni 
esklussiva li tisma’ l -kawża li ġiet istitwita minn EHealth wara li ġiet 
kjamata bħala konvenuta f’kawża oħra konnessa u relatata mressqa 
minn s oċjetà attriċi Maltija (Inobis) kontra EHealth Limited.  
 
“Konsiderazzjonijiet legali  
 
“Fl-ewwel lok l -Artikoli 29 u 30 tar -Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal -
Parlament Ewropew u tal -Kunsill tat -12 ta’ Diċembru 2012 dwar il -
Ġurisdizzjoni u r-Rikonoxximent u l -Eżekuzzjoni ta’ Sentenzi fi 
Kwistjonijiet Ċivili u Kummerċjali jittrattaw mhux biss is -soprasessjoni 
mandatorja f’każ ta’ lis alibi pendens iżda anki s -soprasessjoni 
fakoltattiva fl -eventwalità meta l -azzjonijiet ikunu relatati għalkemm  ma 
jagħtux lok għal lis pendens.  
 
“L-Artikoli rilevanti tal -imsemmi Regolament jgħidu:  
 
“TAQSIMA 9  
 
“Lis pendens — azzjonijiet relatati  
 
“Artikolu 29:  
App. Civ.  351/17  
 8  
“1. Mingħajr preġudizzju għall -Artikolu 31(2), meta 
proċedimenti li jinvolvu l -istess kawża ta’ azzjoni u bejn l -istess 
partijiet ikunu miġjuba quddiem qrati ta’ Stati Membri differenti, 
kull qorti apparti l -ewwel qorti li jkollha quddiemha l -każ għandha 
fuq i nizjattiva tagħha stess tissospendi l -proċedimenti ta’ 
quddiemha sa dak iż -żmien li fih tiġi stabbilita l -ġurisdizzjoni tal -
ewwel qorti invokata.  
“2. Fil-każijiet imsemmija fil -paragrafu 1, fuq talba ta’ qorti li 
tieħu konjizzjoni tal -kawża, kwalunkwe qor ti invokata għandha 
mingħajr dewmien tinforma lill -ewwel qorti bid -data meta tressqu 
l-proċedimenti quddiemha skont l -Artikolu 32.  
“3. Meta tiġi stabbilita l -ġurisdizzjoni tal -ewwel qorti invokata, 
kull qorti oħra apparti l -ewwel qorti invokata għandha ta stjeni 
mill-ġurisdizzjoni favur dik il -qorti.  
 
“Artikolu 30:  
 
“1. Meta azzjonijiet relatati jkunu pendenti fi qrati ta’ 
Stati Membri differenti, kwalunkwe qorti apparti l -qorti li tkun 
l-ewwel invokata għandha tissospendi l -proċedimenti ta’ 
quddiemha.  
 
“2. Fejn l -azzjoni tkun pendenti fil -prim’istanza quddiem 
l-ewwel qorti, kwalunkwe qorti oħra tista’ wkoll, fuq talba ta’ 
waħda mill -partijiet, tiċħad il -ġurisdizzjoni jekk il -qorti l -
ewwel invokata jkollha ġurisdizzjoni fuq l -azzjonijiet 
ikkonċernati u li l -liġi tagħha tippermetti l -konsolidazzjoni 
tagħhom.  
 
“3. Għall -finijiet ta’ dan l -Artikolu, azzjonijiet huma 
meqjusa li jkunu relatati meta jkunu konnessi hekk mill -qrib 
illi jkun aktar konvenjenti illi jinstemgħu u jiġu determinati 
flimkien sabiex ikun evi tat ir -riskju ta’ sentenzi 
irrikonċiljabbli li jirriżultaw minn proċedimenti separati.”  
 
“Wara li rat id -dokumentazzjoni li ġiet esebita, partikolarment dik li 
tikkonċerna l -proċeduri quddiem il -Qorti ta’ Milan, għalkemm jeżistu 
indizji ta’ rabtiet evident i bejn is -soċjetajiet Vertical Group Holdings 
Limited u Ehealth Limited u dan mhux biss għal dak li jirrigwardja r -
rappreżentanza u t -tmexxija tagħhom iżda anki minħabba l -fatt li d -
drittijiet ta’ Vertical Group Holdings Limited naxxenti mil -Letter of Inte nt 
tal-11 ta’ Lulju, 2014 kienu ġew assenjati lill -EHealth Limited, tqis illi 
xorta waħda ma jeżistux l -elementi ta’ lis alibi pendens bejn iż -żewġ 
kawżi. Qabelxejn għandu jiġi premess li din il -Qorti għandha quddiemha 
biss il -kawża odjerna u m’għandhiex q uddiemha wkoll il -kawża istitwita 
mis-soċjetà Inobis Consultancy Group Limited kontra s -soċjetà Ehealth 
App. Civ.  351/17  
 9 Limited14 u ma tistax għalhekk hija u tqis l -ewwel żewġ eċċezzjonijiet 
preliminari tal -konvenuti tieħu konjizzjoni wkoll tal -kawża Rikors Maħluf 
Nru 230/2017 TA . 
  
“Tqis li l -Artikolu 29 tar -Regolamenti 1215 tal -2012 tal -UE jitħaddet 
esklussivament dwar lis alibi pendens u jekk tiġi milqugħha t -talba għas -
soprasessjoni, din twassal għall -astensjoni tal -Qorti Maltija mill -
ġurisdizzjoni tagħha favur il -Qorti  Taljana, jekk il -kawża f’Malta tkun ġiet 
istitwita wara li tkun ġiet istitwita l -kawża quddiem il -Qorti Taljana. Fil -
liġi Maltija l -kunċett ta’ lis alibi pendens huwa regolat bl -artikolu 792 tal -
Kap. 12, fejn il -Qorti tista’ tibgħat kawża quddiem Qorti oħ ra lokali jekk 
titressaq quddiemha kawża wara li tkun tressqet kawża oħra fuq l -istess 
mertu quddiem Qorti oħra. Iżda nonostante d -diċitura tal -liġi, ġie 
stabbilit mill -ġurisprudenza li għalkemm il -liġi tħalli għażla lill -Qorti jekk 
tgħaddix jew le t -tieni kawża lill -Qorti li qiegħda tisma’ l -ewwel kawża 
fuq l-istess mertu, tali għażla mhux suppost tissussisti jekk kemm -il 
darba l -elementi tal -litis pendentia jseħħu u jiġu ppruvati wara li tingħata 
eċċezzjoni bħal dik. Jingħad ukoll li dan huwa, fil -qofol, dak li jagħraf lil 
din l-eċċezzjoni minn dik li tixxi ebah magħha tal -konnessjoni ta’ kawżi.15 
Fir-Regolament 29 tal -Unjoni Ewropea, din it -tassatività hija stabbilita 
mil-liġi nnifisha.  
 
“Skont l -insenjament tal -Qorti tal -Appell fis -sentenza fl -ismijiet 
Crocifissa Sammut et vs. Joseph Spiteri16, sabiex tirnexxi l -
eċċezzjoni ta’ lis alibi pendens, iridu jikkonkorru neċessarjament l -
elementi rekwiżiti segwenti:  
 
“1. Li l -kawża trid tkun bejn l -istess partijiet - eadem personae;  
“2. Irid ikun hemm l -istess oġġett - eadem res;  
“3. It-talbiet irid ikollhom l -istess meritu - eadem causa petendi.17 
 
“Fil-kawżi quddiem din il -Qorti u quddiem il -Qorti ta’ Milan, mhux talli 
ma jikkonkorrux l-elementi kollha msemmija, iżda ma jeżisti l -ebda 
wieħed mill -imsemmija elementi rikjesti. Is -sentenza tal -Qorti ta’ Milan 
ma tista’ qatt isservi bħala res judicata kontra s -soċjetà attriċi u 
għaldaqstant is -sentenza tal -Qorti ta’ Milan ma tista’ qatt tku n 
irrinkonċiljabbli mas -sentenza tal -Qorti ta’ Malta għax ma taffettwax lill -
istess partijiet. Għaldaqstant l -ewwel eċċezzjoni preliminari tal -
konvenuti kollha qed tiġi respinta stante li ladarba ma jissussistix l -ebda 
wieħed mir -rekwiżiti ta’ lis alibi pe ndens, id -dispożizzjonijiet tal -Artikolu 
29 tar -Regolament m’għandhomx jiġu applikati.  
  
                                                           
14 Inobis Consulting Group Limited vs. EHealth Limited (Rik. Ġur. 230/2017TA).  
15 P.A., 13.08, 2015.  
16 10.10.2003.  
17 Ara wkoll Marsaxlokk Sailing Club Company Limited vs. J and H Company Limited,  
P.A., 30.06.2004, Balzan vs. Argento et, 01.02.1990 (Kollez. Vol. LXXIV, Pt. 3, pġ .429), 
Reznikow et vs . Kotivov , 24.03.1994 (Kollez. Vol. LXXVIII, Pt.3, pġ. 170) u Fenech Oil and 
Petroleum Company Limited vs. MIB Holding Limited, P.A.,  24.02.2017.  
App. Civ.  351/17  
 10 “Illi inkwantu ta’ jekk iż -żewġ kawżi għandhomx jitqiesu li huma relatati 
jew le, l -Artikolu 30 tar -Regolamenti 1215 tal -2012 tal -UE, fis -sub-
paragrafu (3) tiegħu jagħ tina d -definizzjoni tal -kliem ‘azzjonijiet relatati’, 
u ċjoè meta kawżi jkunu konnessi hekk mill -qrib illi jkun aktar 
konvenjenti illi jinstemgħu u jiġu determinati flimkien sabiex ikun evitat 
ir-riskju ta’ sentenzi irrikonċiljabbli li jistgħu jirriżultaw minn proċedimenti 
separati. Fit -tieni eċċezzjoni mhux qed jintalab li jiġi applikat is -
subparagrafu (2) ta’ dak l -Artikolu, iżda li jkun hemm soprasessjoni 
sakemm tinqata’ l -kawża estera li bdiet qabel il -kawża odjerna f’Malta.  
 
“Illi fis-sentenza fl -ismijiet Emanuel Azzopardi vs. Sea Malta 
Company Limited ,18 intqal illi:  
 
“fuq kollox, kif ingħad, huwa dejjem mogħti lill -Qorti l -jedd li 
tissoprasjedi l -kawża jekk tinġabilha raġuni tajba biex tagħmel 
dan.”  
 
“Illi fis -sentenza fl -ismijiet  Valfracht Roro Line Limited vs. Dr Louis 
Cassar Pullicino ,19 intqal ukoll li:  
 
“l-Qrati jqisu s -soprasessjoni bħala provvediment ordinatorju 
mħolli fid -dehen tal -Qorti li quddiemha titressaq talba bħal 
dik.20 Provvediment bħal dan huwa meqjus bħala wieħed 
interlokutorju21 u, għalhekk, ma jorbotx lill -Qorti li tkun tagħtu 
jekk tqum il -ħtieġa li tibdel il -fehma tagħha aktar ’il quddiem, 
jekk tintwera raġuni tajba biex tagħmel dan.”  
 
“Illi għalhekk biex tissoprass jedi, il -Qorti m’għandhiex bżonn ta’ 
eċċezzjoni formali li tiġi mogħtija fir -Risposta Maħlufa, għaliex is -
soprasessjoni tista’ tintalab anke verbalment waqt is -smigħ tal -kawża 
billi kif ġjà ngħad is -soprassessjoni hija provvediment ordinatorju, digriet 
interlokutorju, li ma jbiddel xejn mill -kontroversja sottomessa quddiem 
il-Qorti, la rigward it -talbiet u lanqas dwar l -eċċezzjonijiet.  
 
“Illi hemm diversi sitwazzjonijiet li fihom ġie deċiż mill -Qrati tagħna li l -
Qorti għandha tilqa’ talba għas -soprasessjoni, fosthom meta hu 
spedjenti li tagħmel hekk22, u meta jkun hemm lok għas -soluzzjoni ta’ xi 
punt li jiddependi minn kawża oħra23, li minnu tiddependi 
neċessarjament il -kontinwazzjoni tal -kawża li tiġi soprasseduta sa din 
                                                           
18 P.A.(JRM), 06.06.2006.  
19 P.A. (JRM), 10.04.2003.  
20 Ara, per eżempju, App., 23.06.1869, German et vs.  Scicluna et (Kollez. Vol. V. pġ. 157); 
P.A., 23.01.1946, Bugeja vs. Zammit (Kollez. Vol. XXXII. Pt.ii, pġ. 197) u App. Kum., 
26.03.1984, Dr. Leslie Grech noe vs.  Dr. Emanuel Buttigieg et noe . 
21 Q.A., 22.05.1989, Mallia et vs.  Bezzina et (Kollez. Vol.LXXIII, Pt.ii, pġ.  338).  
22 Galea vs. Galea  (Kollez. Vol. 39, Pt.1, pġ. 467), Q.A., 12.03.1973, Cassar vs. Xuereb , P.A.  
u deċiżjoni ta’ din l -istess Qorti kif presjeduta, 19.10.2016, fl -ismijiet Carmelo Stivala Group 
Ltd vs. Maria Carmela sive Marlene Borg noe et . 
23 Kollez. Vol. XLVI, Pt.II, pġ. 591.  
App. Civ.  351/17  
 11 is-soluzzjoni.24 Tali provvediment ordinatorju huwa rimess għad -
diskrezzjoni tal -ġudikant skont iċ -ċirkostanzi speċjali tal -każ.25 
 
“Illi huwa prinċipju kardinali fil -proċedura ċivili li kawża għandha tinbeda 
u għandha tinstema’ sa ma tinqata’. Il -provvediment ta’ soprasessjoni  
hu miżura eċċezzjonalissima billi twaqqaf l -andament normali ta’ kif il -
kawżi għandhom jimxu. Is -soprasessjoni hu rimedju straordinarju u 
għandu jigi applikat biss jekk hu neċessarju fl -amministrazzjoni tal -
ġustizzja.26 Il-Qorti m’għandhiex tordna s -sopras essjoni jekk il -parti l -
oħra tkun ser tbati preġudizzju.  
 
“Din il -Qorti f’dan l -istadju ma tarax li teżisti xi neċessità impellenti li 
minħabba fiha tissoprassjedi fuq din il -kawża sakemm tiġi deċiża il -
kawża ta’ jattanza u l -kontrotalba li jinsabu pendent i quddiem il -Qorti ta’ 
Milan bejn uħud mill -partijiet f’din il -kawża. Fil -każ odjern ma jeżistix r -
riskju ta’ sentenzi irrikonċiljabbli li jirriżultaw minn proċedimenti separati 
meta l -partijiet fiz -żewġ proċedimenti huma distinti u separati u s -
sentenza t al-Qorti ta’ Milan ma tistax fiċ -ċirkostanzi attwali tagħmel stat 
fil-konfront tas -soċjetà attriċi odjerna li mhijiex parti fil -kawża quddiem 
il-Qorti ta’ Milan. Madankollu din il -Qorti ser tkun viġilanti sabiex tiżgura 
li ma jkunx hemm xi duplikazzjoni ta ’ danni fuq l -istess mertu favur xi 
parti jew partijiet. Fi kwalunkwe każ, din il -Qorti tista’ dejjem 
tissoprassjedi aktar ’l quddiem jekk jinbidlu ċ -ċirkostanzi u jkun hekk 
meħtieġ li jsir. ”; 
 
3. Wara l -għoti tas -sentenza appellata, l -ewwel appellanti talbu lill-
ewwel Qorti b’rikors imressaq minnhom fit -28 ta’ Mejju, 201827, biex 
tħallihom jappellaw minnha għall -finijiet tal -artikolu 231(1) tal -Kodiċi tal -
Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili.  L -ewwel Qorti laqgħet it -talba 
b’degriet mogħti waqt is -smigħ tad-9 ta’ Lulju, 201828; 
 
4. Fir-Rikors tal -Appell imressaq minnhom fis -27 ta’ Lulju, 2018, l -
ewwel appellanti għar -raġunijiet hemm imfissra, talbu li din il -Qorti tħassar 
                                                           
24 App. Inf., 10.10.2005,  Francis Xuereb pro et noe. vs.  Kontrollur tad -Dwana . 
25 Kollez. Vol. XXXII, Pt. II, pġ. 197.  
26 Kollez. Vol. XLI., Pt.I, pġ. 507.  
27 Paġġ. 1070 – 1 tal-proċess  
28 Paġ. 1081 tal -proċess  
App. Civ.  351/17  
 12 għal kollox is -sentenza appellata u, filwaqt li tilqa’ l -ewwel jew 
sussidjarjament it -tieni eċċezzjonijiet prelim inari tagħhom, tordna s -
soprasessjoni tal -proċeduri, bl -ispejjeż taż -żewġ istanzi kontra l -
kumpannija attriċi eHealth Limited;  
 
5. Min-naħa tagħhom, it -tieni appellanti wkoll ressqu rikors quddiem l -
ewwel Qorti fid -29 ta’ Mejju, 201829 biex jitolbuha tħallihom  jappellaw mis -
sentenza appellata.  L -ewwel Qorti laqgħet it -talba wkoll waqt l -imsemmi 
smigħ tad -9 ta’ Lulju, 2018;  
 
6. Fir-Rikors tal -Appell imressaq minnhom fit -30 ta’ Lulju, 2018, u 
għar-raġunijiet hemm imsemmija, it -tieni appellanti  talbu li din il -Qorti 
tħassar għal kollox is -sentenza appellata u, filwaqt li tilqa’ l -ewwel jew 
sussidjarjament it -tieni eċċezzjonijiet preliminari tagħhom, tordna s -
soprasessjoni tal -proċeduri, bl -ispejjeż taż -żewġ istanzi kontra l -
kumpannija attriċi eHealth Limited;  
 
7. Il-kumpannija attriċi (minn issa ’l hemm imsejħa “l -appellata”) ma 
ressqitx Risposta formali għall -imsemmija Rikorsi tal -Appell, minkejja li 
laqgħet in -notifika tagħhom;  
 
                                                           
29 Paġġ. 1075 – 6 tal-proċess  
App. Civ.  351/17  
 13 8. Wara li din il -Qorti appuntat l -appell għas -smigħ, l -ewwel appellanti 
ressqu talba f’rikor s tagħhom tal -21 ta’ Frar, 201930, biex din il -Qorti ssib 
li għandha tressaq Referenza Preliminari quddiem il -Qorti tal -Ġustizzja 
tal-Unjoni Ewropeja(minn issa ’l hemm imsejħa “QĠUE”) dwar il -kwestjoni 
tat-tifsir u t -tħaddim tal -artikoli 29 u 30 tar -Regolam ent.  Bi provvediment 
mogħti fid -19 ta’ Lulju, 201931, u għar -raġunijiet hemm imfissra, din il -Qorti 
ma laqgħetx it -talba;  
 
9. Semgħet it -trattazzjoni tal -appelli waqt is -smigħ tal -15 ta’ Ottubru, 
2019, u ħadet konjizzjoni tan -Nota mressqa mill -ewwel appellant i waqt 
dak is -smigħ u tad -dokumenti mehmuża;  
 
10. Rat l-atti kollha tal -kawża rilevanti għall -kwestjoni preżenti;  
 
11. Rat li l -appelli tħallew għal -lum għas -sentenza;  
 
Ikkunsidrat:  
 
12. Illi l-qofol ta’ dawn l -appelli jirrigwarda kwestjoni proċedurali.  
Għalhekk, mhux il -każ li l -Qorti tidħol fil -mertu tal -każ li tressaq quddiem 
l-ewwel Qorti u li l -istess Qorti kienet għadha ma bdietx tistħarreġ, ladarba 
s-sentenza appellata kienet marbuta sewwasew ma’ eċċezzjonijiet li l -
                                                           
30 Paġġ. 1130 – 8 tal-proċess  
31 Paġġ. 1222 – 5 tal-proċess  
App. Civ.  351/17  
 14 għan tagħhom kien li jżommu lill -Qrati f’Malta milli jisimgħu dan il -każ.  Ir -
raġuni miġjuba ’l quddiem mill -appellanti hija li hemm kawża oħra miexja 
quddiem qorti f’Milan, fl -Italja, li huma jgħidu li tolqot l -istess ħaġa tal -
kawża tallum bejn l -istess partijiet u li nfetħet qabel ma n fetħet din il -
kawża u li, skond ir -Regolament, imissha tirbaħ fuq il -kawża miftuħa 
f’Malta.  Is -sentenza appellata sabet li ma kienx hemm bejn din il -kawża 
u dik miftuħa fl -Italja dak ix -xebh u dik l -identit à li jitkellem dwaru r -
Regolament u għalhekk ma kienx il -każ li l -Qrati f’Malta jieqfu milli jkomplu 
jisimgħu u jiddeċiedu din il -kawża, lil hinn minn dak li jista’ jiġri fil -kawża 
fl-Italja ; 
 
13. Illi l-appelli huma wkoll dwar punt ta’ Dritt Komunitarju.  L -
eċċezzjonijiet preliminari li dwarhom ingħatat is -sentenza preliminari 
kienu jistrieħu fuq dispożizzjonijiet tar -Regolament li, għalhekk, jgħoddu 
awtomatikament bħala liġi nazzjonali.  Kemm hu hekk, l -aggravju ewlieni 
tal-appellanti ġej mill -fatt li huma jqi su li s -sentenza appellata naqset li tqis 
dawk iż -żewġ eċċezzjonijiet skond id -Dritt Komunitarju, u minflok straħet 
biss fuq il -kunċetti tad -dritt nazzjonali u l -ġurisprudenza dwaru marbuta 
mal-istitut tas -soprasessjoni kif żviluppat matul iż -żmien;  
 
14. Illi l-aggravji tal-ewwel appellanti huma li l -ewwel Qorti ħaddmet 
ħażin il -liġi li tgħodd għall -każ u li tbiegħdet mill -interpretazzjoni 
konsistenti u xierqa taż -żewġ dispożizzjonijiet tar -Regolament imsemmija 
App. Civ.  351/17  
 15 fl-eċċezzjonijiet preliminari tagħhom, fil -qafas t a’ punt legali proċedurali 
b’dimensjoni u tifsira awtonoma u indipendenti min -normi domestiċi.  
B’mod partikolari, huma jgħidu li l -ewwel Qorti ma setgħetx tħaddem ir -
regoli tal -liġi Maltija dwar il -litispendenza u twarrab mit -tħaddim tad -Dritt 
Komunitarju  tal-kunċett ta’ lis pendens u dan minħabba li l -każ tallum 
huwa milqut mill -aspett ta’ litigazzjoni li mhijiex qiegħda sseħħ biss fil -
ġurisdizzjoni tal -Qrati ta’ Malta.  Huma jgħaddu mbagħad biex ifissru 
dawn l -aggravji kemm dwar dak li jolqot l -artikolu 29 tar -Regolament (li 
jitkellem dwar soprasessjoni obbligatorja) u kif ukoll l -artikolu 30 tiegħu (li 
jitkellem dwar soprasessjoni diskrezzjonali);  
 
15. Illi ladarba t -tieni appellanti ressqu l -aggravji tagħhom fuq l -istess 
tifsila li l -ewwel appellanti ressqu  l-aggravji tagħhom mis -sentenza 
appellata, din il -Qorti tara li għandha tqishom ilkoll flimkien biex ma 
toqgħodx tirrepeti kunsiderazzjonijiet jew osservazzjonijiet li jolqtu liż -
żewġ appellanti.  Sejra tqis ukoll is -sottomissjonijiet magħmulin mill -
appel lata permezz tal -għaref difensur tagħha waqt it -trattazzjoni tal -
appelli, għalkemm ma ressqet l -ebda Risposta formali għaż -żewġ rikorsi 
tal-Appell;  
 
16. Illi l-appellata tisħaq li l -ewwel Qorti qieset sewwa l -elementi tal -liġi 
applikabbli u sabet li ma jeżistu x iċ-ċirkostanzi li jwassluha milli tieqaf 
tisma’ din il -kawża.   Għall -kuntrarju, l -ewwel Qorti sabet li l -ebda wieħed 
App. Civ.  351/17  
 16 mill-elementi mitluba mil -liġi ma kienu jirriżultaw.  B’mod partikolari, l -
appellata tgħid li din il -kawża u l -oħra mressqa quddiem il -Qorti f’Milan 
jitkellmu dwar kwestjonijiet li mhumiex l -istess.  Tisħaq li l -partijiet f’din il -
kawża mhumiex l -istess partijiet fil -kawża barranija u li, f’kull każ, jekk 
kellha tingħata sentenza mill -Qorti f’Milan, din ma tista’ qatt tagħmel stat 
fil-konfront tal -appallata għaliex mhijiex waħda mill -partijiet f’dik il -kawża, 
u l-Qorti f’Milan ċaħdet it -talba tal -appellanti biex il -kumpannija appellata 
tissejjaħ fil -kawża li miexja hemmhekk.  Għall -kuntrarju, l -appellata tgħid 
li jekk kemm -il darba l -appell anti jqisuha bħallikieku kienet l -istess 
kumpannija li kontriha nfetħet il -kawża f’Milan (Vertical Group Holding 
Ltd.) x’kienet ir -raġuni li talbu sewwasew is -sejħa fil -kawża tal -kumpannija 
appellata f’dik il -kawża wkoll;  
 
17. Illi qabel kull ħaġ’oħra, huwa fa tt li l-ebda parti ma tiċħdu li, minbarra 
din il -kawża, hemm kawża oħra f’qorti ta’ Stat Imsieħeb ieħor tal -Unjoni 
Ewropeja li qed jingħad li tolqot l -istess kwestjoni tal -kawża tal -lum.  Dik 
il-kawża (ta’ jattanza) nfetħet quddiem il -Qorti ta’ Milan fit -2 ta’ Mejju, 
2016, filwaqt li din il -kawża nfetħet quddiem l -ewwel Qorti fid -19 ta’ April, 
2017.  Il -kawża quddiem il -Qorti f’Milan infetħet mill -ewwel appellanti u 
Higea S.p.A. kontra Vertical Holdings Limited li hija l -azzjonist waħdien 
tal-appellata (kum pannija inkorporata f’Malta f’Jannar tal -2015) u kontra 
t-tieni appellanti.  Din il -Qorti tqis li din iċ -ċirkostanza ġġib fix -xena lir -
Regolament.  Ladarba nġibdet l -attenzjoni tal -ewwel Qorti (sewwasew 
App. Civ.  351/17  
 17 bis-saħħa taż -żewġ eċċezzjonijiet li huma l -mertu tas -sentenza appellata) 
dwar din iċ -ċirkostanza, kien mistenni li dik il -Qorti tqis id -dispożizzjonijiet 
relattivi tar -Regolament għaliex l -artikolu 29 tiegħu jagħmilha ċara li malli 
qorti fi Stat Imsieħeb issir taf b’ħaġa bħal dik, għandha minn jeddha (‘ ex 
ufficio’) tara jekk jikkonkorrux iċ -ċirkostanzi biex tissoprassjedi jew, wara 
l-eżami li tkun wettqet, li tara jekk għandhiex tastjeni mill -ġurisdizzjoni 
favur il -qorti li tkun l -ewwel adita bil -każ; 
 
18. Illi biex dan jiġri, l -artikolu 29 jitlob li jirriżultaw  tliet (3) ħwejjeġ:  fl -
ewwel lok, li jkun hemm kawża li tkun tressqet quddiem qorti fi Stat 
Imsieħeb qabel il -kawża l -oħra fi Stat Imsieħeb ieħor u li l -qorti fl -ewwel 
kawża (li r -Regolament isejħilha “l -ewwel qorti” jew “il -qorti l -ewwel 
invokata”) tkun sabet li għandha s -setgħa li tismagħha u taqtagħha; fit -
tieni lok, il -kawżi jkunu jitkellmu dwar l -istess kawża ta’ azzjoni; u, fit -tielet 
lok, li l -kawżi jkunu bejn l -istess partijiet.  Il -Qorti hija tal -fehma li t -tliet 
ħwejjeġ imsemmija jridu jikkonkorr u u mhux biżżejjed li tirriżulta xi waħda 
u mhux l -oħrajn ukoll;  
 
19. Illi din il -Qorti taqbel mal -appellanti li jekk jikkonkorru ċirkostanzi 
bħal dawn, ir -Regolament jitqies bħala l -liġi nazzjonali minħabba l -effett 
dirett li jitnissel min -natura tiegħu u, sa fejn mhux kompatibbli ma’ xi 
dispożizzjoni ta’ liġi domestika Maltija, d -dispożizzjonijiet tar -Regolament 
jirbħu fuq id -dispożizzjonijiet l -oħra.  Dan iġib il -konsegwenza li t -tifsir u t -
App. Civ.  351/17  
 18 tħaddim tad -dispożizzjonijiet tar -Regolament għandhom isiru fuq is -
saħħa tat -tifsir u t -tħaddim tagħhom magħmul mill -Qrati tal -Istituzzjonijiet 
Komunitarji u bl -awtorit à tagħhom, biex b’hekk ikun garantit it -tħaddim 
uniformi u ċ -ċirkolazzjoni ħielsa ta’ sentenzi maqtugħa mill -qrati tal -Istati 
Msieħba dwar kwestjonijiet ċivi li u kummerċjali, l -għarfien reċiproku 
tagħhom32 u biex ma jitħalliex li parti toqgħod tagħżel qorti li jaqblilha 
(“forum shopping ”) imma li ma jkollhiex is -setgħa li tisma’ l -każ; 
 
20. Illi l-Qorti tagħraf li t -tliet ċirkostanzi li fuqhom joqgħod l-imsemmi 
artikolu 29 jikkostitwixxu kunċetti awtonomi Komunitarji u għalhekk huwa 
meħtieġ li jitqiesu fid -dawl tat -tifsira mogħtija lilhom kif għadu kif ingħad;  
 
21. Illi f’dak li jirrigwarda l -aspett tal -ewwel Qorti invokata , jidher li 
kronoloġikament il -kawża miftuħa quddiem il -Qorti f’Milan tressqet aktar 
minn sena qabel din il -kawża u l -partijiet kollha f’dik il -kawża qagħdu 
għall -ġurisdizzjoni tagħha.  Kemm hu hekk, il -kumpannija mħarrka (f’dik 
il-kawża) Vertical Holdings Limited mhux biss ikkontestat l -azzjoni tal -
millantazzjoni, iżda ressqet ukoll talba rikonvenzjonali u għalhekk il -
partijiet kollha f’dik il -kawża qagħdu għall -ġurisdizzjoni ta’ dik il -qorti;  
 
                                                           
32 QĠEU 30.11.1976 fil-kawża fl -ismijiet Jozef De Wolf  vs  Harry Cox BV (C – 42/76) §§ 10 – 
1   
App. Civ.  351/17  
 19 22. Illi f’dak li jirrigwarda l -element ta l-istess kawża tal -azzjoni , jew 
aħjar, l -istess raġuni jew  oġġett tat -talba33, huwa stabbilit li dan għandu 
jitfisser bħala l -għan li l -azzjonijiet huma maħsuba li jilħqu u l -qofol tal -
kwestjoni bejn il -partijiet, bla ma wieħed iqis l -eċċezzjonijiet imqajma mill -
parti mħarrka fir -rispettivi kawżi.  Għalhekk, mhuwi ex mitlub li żewġ kawżi 
jkunu tabilfors tal -istess sura jew bl -istess talbiet, u jkun hemm dak ix -
xebh li jsemmi r -Regolament meta t -talbiet li jsiru fil -kawżi nvoluti jistgħu 
jwaqqgħu jew jikkontradiċu waħda lill -oħra jekk kemm -il darba kellhom 
jintlaqgħu  t-tnejn34.  Kemm hu hekk ingħad li “ The ‘object of the action’ for 
the purposes of Article 2135 means the end the action has in view.  .. .. .. 
an action seeking to have the defendant held liable for causing loss and 
ordered to pay damages has the same caus e of action and the same 
object as earlier proceedings brought by that defendant seeking a 
declaration that he is not liable for that loss ”36; 
 
23. Illi, jekk wieħed iħaddem dawn il -kunsiderazzjonijiet fil -każ li din il -
Qorti għandha quddiemha, għandu jirriżulta li kemm din il -kawża u kif 
ukoll dik miexja quddiem il -Qorti f’Milan jissejsu fuq il -ftehim li sar bil -
Letter of Intent  tal-11 ta’ Lulju, 201437, l-assenjazzjonijiet tal -jeddijiet 
rispettivi fl -imsemmi ftehim u r -riperkussjonijiet u l -pretensjonijiet (ta’ 
                                                           
33 Ara f’dan ir -rigward P.A. GM 3.12.2019  fil-kawża fl -ismijiet Classic Group Ltd  vs  Bianchi 
di Bianchi Romano & C. SAS  
34 QĠEU 6 6.12.1994  fil-kawża fl -ismijiet The Owners of the cargo lately laden on board the 
ship ‘Tatry’  vs  The owners of the ship ‘Maciej Rataj’  (C-406/92) §§ 32 – 6  
35 L-art. 29 tar -Regolament Rif ormulat  
36 QĠUE The ‘Tatry’  op. cit §§ 41 u 45  
37 Ara Dok “EH1” f’paġġ. 9 et seq  tal-proċess  
App. Civ.  351/17  
 20 danni) reċiproċi minħabba li dak il -ftehim ma seħħx.  Fil -fehma meqjusa 
tal-Qorti, dan ifisser mhux biss li hemm konnessjoni bejn il -kawża miexj a 
quddiem il -Qorti f’Milan u din li tinsab quddiem din il -Qorti, imma 
saħansitra li l -oġġett taż -żewġ azzjonijiet huwa l -istess għall -finijiet tar -
Regolament;  
 
24. Illi f’dak li jirrigwarda l -element tal -identit à tal-partijiet  jibda biex 
jingħad lil, f’dan ir -rigward u bħalma jgħodd taħt il -liġi Maltija fil -każ tal -
litispendenza jew il -konnessjoni tal -kawżi,  ikun hemm tali identit à wkoll 
jekk il -partijiet f’kawża waħda jkunu atturi u l -partijiet l -oħrajn ikunu 
mħarrkin, u fil -kawża l -oħra bil -maqlub38.  Minbarra dan, il -kunċett 
Komunitarju ta’ identit à tal-partijiet jgħodd ukoll meta l -partijiet fiż -żewġ 
kawżi jkunu l -istess, għalkemm f’kawża jew f’oħra jkun hemm partijiet 
oħrajn li ma jkunux partijiet fiż -żewġ kawżi.  Fejn jidħlu persuni mhux fiżiċi, 
huwa stabbilit ukoll li wieħed ma għandux iħares biss lejn il -forma tal -
personalit à ġuridika awtonoma, imma wkoll lejn ir -rejalt à oġġettiva li tista’ 
tirriżulta bejn persuna w oħra fiż -żewġ kawżi39.  Kemm hu hekk, 
b’riferenza għall -artikoli 29 u 30 tar -Regolam ent, ingħad: “ although the 
parties must be ‘identical’, this identity is not destroyed by the mere fact 
of there being separate legal entities involved .. .. .. the parties must be 
‘identical’, but this does not mean that two separate legal entities cannot  
                                                           
38 QĠEU 8.12.1987 fil-kawża fl -ismijiet Gubisch Machinenfabrik KG  vs  Giulio Palumbo  (C-
144/86) §§ 11 u 19  
39 C of A 18.2.1994  fil-kawża fl -ismijiet Berkeley Adminis tration Inc. et  vs  McClelland et  
(1995) J.L. Pr. 201 per Dillon, Stuart -Smith, Hobhouse L.Jj § 30  
App. Civ.  351/17  
 21 be ‘identical’ for this purpose, as is shown by the rulings of those 
cases40”41; 
 
25. Illi b’mod partikolari, fir -rigward ta’ kumpannija li hija sussidjarja ta’ 
oħra ingħad kif ġej fir -rigward tal -element tal -identit à tal-partijiet g ħall-
finijiet tar -Regolament : “It is submitted that those licensees should be 
regarded as the ‘same party’ as Mecklermedia itself.  I do not see why.  
I can understand that a wholly -owned subsidiary might be so regarded .. 
.. that it was ‘wholly unreal’ to separate a wholly -owned sub sidiary from 
its parent.. .. ”42; 
 
26. Illi fil -każ li l -Qorti għandha quddiemha, din kienet x’aktarx il -
kwestjoni l -aktar kontroversjali bejn il -partijiet għaliex l -appellata tisħaq li 
hija ma hix waħda mill -partijiet fil -kawża quddiem il -Qorti f’Milan liema 
kawża saret bejn l -appellanti nfushom (minn u kontra oħrajn).  Tistrieħ 
ħafna fuq il -fatt li hija kumpannija reġistrata f”Malta b’personalit à ġuridika 
għaliha u li ma jmisshiex titqies ħaġa waħda ma’ Vertical Holdings.  
Minbarra dan, tgħid li meta l -appellanti ittantaw isejħulha fil -kawża fil -
proċeduri quddiem il -Qorti taljana, dik il -Qorti ma laqgħetx it -talba 
                                                           
40 Hawnhekk kienet qiegħda ssir riferenza għall -każijiet Tatry  u QĠUE 19.5.1998 fil-kawża fl -
ismijiet Drouot Assurances SA  vs  Consolidated Metallurgical In dustries et (C – 351/96) 
§ 19 
41 C. of A. 21.1.2008 per Collins L.J. fil -kawża fl -ismijiet Kolden Holdings Ltd.  vs  Rodette 
Commerce Ltd. et  (2008 EWCA Civ. 10)  §§ 85 u 87  
42 Chancery Div. per Jacob J  26.2.1997 fil-kawża fl -ismijiet Mecklermedia Corp. et  vs  D.C. 
Congress G.m.b.H   (Ch. 40 (1998) M. 7266)  
App. Civ.  351/17  
 22 tagħhom.  B’dan hija tgħid li b’hekk l -appellanti nfushom jistqarru u 
jemmnu li hi u Vertical Holdings mhumiex l -istess persuna;  
 
27. Illi l-appel lanti jwarrbu dawn l -argumenti u jgħidu li għalkemm huwa 
minnu li l -appellata hija kumpannija b’personalit à ġuridika għaliha, mill -
atti joħroġ ukoll li l -istess appellata twaqqfet mill -istess azzjonisti ta’ 
Vertical u l -istess Vertical hija l -azzjonist waħ dieni tal -appellata;  it -
tmexxija tal -appellata hija fl -istess persuna li tmexxi lil Vertical;  li l -
appellata kienet assenjata l -jeddijiet li Vertical kellha fil -ftehim tal -11 ta’ 
Lulju, 2014  (filwaqt li jiġbdu l -attenzjoni wkoll għall -fatt li dik l -
assen jazzjoni jidher li seħħet fi żmien qabel mal -appellata kienet 
reġistrata);  li, minkejja li l -appellata ġiet assenjata l -jeddijiet ta’ Vertical 
taħt il -ftehim imsemmi, kienet Vertical li, sa żmien wara, xorta waħda 
baqgħet tidher u tressaq pretensjonijiet dwar il -ftehim u l -ksur tiegħu; u, 
fuq kollox, meta Vertical ressqet f’isimha l -pretensjonijiet rikonvenzjonali 
quddiem il -Qorti f’Milan, suppost li kien ilha żmien li assenjat il -jeddijiet 
tagħha lill -appellata.  Fi kliem ieħor, l -appellanti jisħqu li l -appellata mhijiex 
għajr “paraventu” jew “ alter ego ” maħluq minn Vertical biex jagħti x’jifhem 
li fil-kwestjoni daħlet persuna ġdida li ma għandhiex x’taqsam mal -każ 
mistħarreġ quddiem il -Qorti fl -Italja.  Dwar il -provvediment mogħti mill -
Qorti f’Milan li ċa ħad it -talba tagħhom għas -sejħa fil -kawża tal -appellata, 
l-appellanti jgħidu li dak il -provvediment ingħata sakemm dik il -Qorti tara 
App. Civ.  351/17  
 23 x’għandhom x’jgħidu l -Qrati Maltin dwar din il -kwestjoni tat -tħaddim tar -
Regolament;  
 
28. Illi wara li din il -Qorti rat sewwa l -atti tal -kawża u qabblithom mal -
bixra ta’ ġurisprudenza (kemm tal -QĠUE u kif ukoll ta’ qrati nazzjonali li 
kienet imsejsa fuq dik tal -QĠUE) li tgħodd għall -każ, issib li ċ -ċirkostanza 
tal-appellata f’din il -kawża ma tagħmilhiex tabilħaqq persuna oħra minn  
waħda mill -partijiet fil -kawża li miexja quddiem il -qorti l -ewwel invokata 
(Vertical Holdings Limited).  Għalhekk, għall -kuntrarju tal -fehma li waslet 
għaliha l -ewwel Qorti fis -sentenza appellata, dan l -element tal -identit à tal-
partijiet jirriżulta wkoll;  
 
29. Illi għalhekk jidher li l -aggravju ewlieni tal -appellanti huwa mistħoqq 
u sejjer jintlaqa’;  
 
30. Illi ladarba din il -Qorti waslet għal din il -fehma, ma jidhirx li huwa 
meħtieġ li tqis ukoll hemmx raġunijiet biex titqies soprasessjoni 
diskrezzjonarja taħt l -artikolu 30 tar -Regolament marbuta mal -kunċett ta’ 
“azzjonijiet relatati”.  Ma hemmx dubju li jekk il -kawża li l -Qorti għandha 
quddiemha llum hija dwar l -istess oġġett bħall -kawża miexja quddiem il -
Qorti f’Milan, aktar u aktar jista’ jingħad li l -azzjonijie t huma relatati;  
 
App. Civ.  351/17  
 24 31. Illi l-Qorti tqis, madankollu, li fl -appelli tagħhom l -appellanti qegħdin 
jitlobu t -tħassir tas -sentenza appellata u li din il -Qorti tordna s -
soprasessjoni.  Minkejja li l -artikolu 29(3) tar -Regolament jagħti aktar 
minn hekk jekk jirriżul taw iċ -ċirkostanzi msemmija fih, din il -Qorti ser 
tipprovdi adeżivament mat -talba tal -appellanti biex ma tinkorrix l -
ultrapetizzjoni;       
 
Decide  
 
32. Għal dawn ir -raġunijiet il -Qorti qiegħda taqta’ u tiddeċiedi billi:  
 
Tilqa’ l -appelli mressqa mill -intimati mis -sentenza preliminari mogħtija 
mill-Prim’Awla tal -Qorti Ċivili fit -23 ta’ Mejju, 2018, fil -kawża fl -ismijiet 
premessi u għalhekk tħassar l -imsemmija sentenza u tordna s -
soprasessjoni ta’ din il -kawża għall -finijiet tal -artikoli 29( 1) tar -
Regolament sakemm tinqata’ l -kawża mressqa quddiem il -Qorti ta’ Milan 
jew sakemm dak il -proċediment ma jitwaqqafx mod ieħor qabel l -għoti 
tas-sentenza;  
 
Tordna li l-atti tal -kawża jintbagħtu lura lill -ewwel Qorti biex tirregola 
ruħha skond din is -sentenza; u  
 
 
App. Civ.  351/17  
 25 Tordna li l-kumpannija attriċi appellata tħallas l -ispejjeż taż -żewġ istanzi  
marbuta ma’ dan l -episodju.  
 
 
 
Joseph Azzopardi  Joseph R. Micallef  Tonio Mallia  
Prim Imhallef  Imhallef  Imhallef  
 
 
 
 
Deputat Registratur  
mb