QORTI TAL-APPELL  
 
IMĦALLFIN  
 
ONOR. IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO  
Aġent President  
ONOR. IMĦALLEF NOEL CUSCHIERI  
ONOR. IMĦALLEF ANTHONY ELLUL 
 
 
  Seduta ta’ nhar it-Tnejn 30 ta’ Ottubru  2017 
 
Numru  1 
 
Rikors maħluf  numru 1096/2015  
 
 
Avukat Edward D ebono bħala  
mandatarju f’isem is -soċjetà  
BNP Paribas (Suisse) SA  
v. 
Jean Pierre sive Jean Borg  
 
 
 
1. Din is -sentenza hija dwar talba magħmula minn Jean Pierre Borg (“ id-
debitur ”) biex jinstema’ mill -ġdid appell maqtugħ b’deċiżjoni  ta’ din il -
qorti tat-30 ta’ Settembru  2016, wara li titħassar dik i d-deċiżjoni  għax 
l-intimat  igħid illi applikat il -liġi ħażin (art. 811 para. (e) tal-Kodiċi ta’ 
Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili).  
Rikors numru 1096/2015   30/10/2017  
 2 2. Il-fatti relevanti huma dawn:  
3. B’sentenza mog ħtija fid-19 ta’ Ottubru 2015 il -Qorti tal-Ewwel Grad ta’ 
Ġinevra fl -Isvizzera iddeċidiet hekk:  
»The Court of First Instance  
»1.  hereby orders Jean -Pierre B org to pay the amount o f 
CHF 6,382,769.50 plus interest at 12% from 8 February 2012 to BNP 
Paribas (Suisse) SA ; 
»2.  hereby orders Jean -Pierre B org to pay an amount of CHF  49,650 
to BNP Par ibas (Suisse) SA ; 
» … … …  
»4. hereby orders Jean -Pierre B org to pay an amount of CHF  40,000 
by way of legal costs to BNP Par ibas (Suisse) SA .« 
4. B’rikors tad -19 ta’ Novembru 2015 , mag ħmul “a tenur tal -artiko lu 825A 
tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u tar-Regolament 17 
tar-Regoli Dwar il -Prattika u l -Proċedura tal -Qrati u l -Bon-Ordni (L.S. 
12.09) dwar l -eżekuzzjoni ta’ sentenzi ta’ tribunali ta’ pajjiżi barra minn 
Malta u tar -Regolament tal -Kunsill ( KE) Numru 44/2001 tat -22 ta’ 
Diċembru 2000 u ta ħt l-artikoli 54 u 58 tal -Konvenzjoni ta' Lugano 
dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u esekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji 
ċivili u kummerċjali ”, is-soċjetà BNP Paribas (Suisse) SA  [“il-kreditriċi”] 
talbe t illi l-Prim’Awla tal -Qorti Ċivili : 
»… … … jogħġobha tordna l-esekuzzjoni ġewwa Malta (1) tal -ordni 
għal ħlas tal -kapital, interessi u spejje ż tal-Qorti Lokali ta ’ Geneva tar -
Repu bblika Helvetika datata 17  ta’ Lulju 2015, numru ta ’ riferenza 
JTP1/8455/201 5 otte nuta mir-rikorrenti BNP Paribas (Suisse) SA  
kontra Jean Pierre Borg, u (ii) tal -ordni għal ħlas tal -kapital, interessi u 
spejje ż tal-Qorti Lokali ta ’ Geneva tar -Repu bblika Helvetika datata 17  
ta’ Lulju 20151, u tawtorizza lill -istess esponenti nomine  jesegwixxi l-
istess ordnijiet kontra l-intimat Jean Pierre Borg bil -fakoltajiet u drittijiet  
kollha illi l-liġi Maltija takkorda g ħall-esekuzzjoni ta ’ sentenzi ġewwa 
Malta. « 
                                                           
1  Ma jidhirx li kien hemm żewġ ordnijiet għall -ħlas ta’ kapital, imgħax u spejjeż. It -tieni 
ordni  li tirreferi għaliha s -soċjetà rikorrenti x’aktarx hija l -ordni għall -ħlas tal -ispejjeż 
tal-qorti. Dawk l -ispejjeż iżda jitħallsu lill -qorti u mhux lir -rikorrenti.  
Av. Edward Debono nomine v.  Jean Pierre Bo rg 
 3 5. Bi provvediment  tal-15 ta’ Diċembru 2015 il -Prim’Awla tal -Qorti Ċivili 
laqgħet it -talbiet tal-kreditriċi . 
6. Id-debitur  appella b’rikors tad -19 ta’ Frar 2016 li għalih i l-kreditriċi  
wieġbet fl -14 ta’ Marzu 2015. B’deċiżjoni  tat-30 ta’ Settem bru 2016 , li 
tagħha qiegħed issa jintalab it -tħassir, din il -qorti irriformat i d-deċiżjoni 
tal-15 ta’ Diċembru 2015:  
»… … …  billi tħassarha fejn ordnat l -esekuzzjoni tas -sentenza estera 
tas-17 ta’ Lulju 2015, u tikkonfermaha għall -bqija; tordna li l -istess 
sentenza estera hija e segwibbli hawn Malta, b’dan li l -imgħax irid jiġi 
ikkalkulat kif stabbiliet  il-Qorti Svizzera, i żda b’rata ta’ tmienja fil -mija 
(8%).  
»L-ispejjeż tal -kawża jitħa llsu kollha inkluż dawk in prim’ istanza, in 
kwantu għall -kwart ( ¼) mill -attur nomine  u tliet kwarti ( ¾) mill -
konvenut. « 
7. Ir-raġunijiet li wasslu lil din il -qorti għal din  id-deċiżjoni ġew imfissra 
hekk:  
»… … … f’din il -kawża l -attur nomine  talab li tkun enforzabbli 
lokalment sentenza li ngħatat favur tiegħu gewwa l -Iżvizzera datata 17 
ta’ Lulju 2015. L -ewwel qorti, wara li qieset li saret il -prova dokument -
ali kif rikjest mir-Regolament relattiv, laqgħet it -talba.  
»Il-konvenut appella mis -sentenza, u ressaq tl iet aggravji: (i) li l -ordni 
ta’ esekuzzjoni tas -sentenza hija irrita u nulla; (ii) li s -sentenza estera 
tmur kontra l -ordni pubbliku Malti peress illi (a) kien hemm nuqqas ta’ 
liċenzja skont l -Att dwar is -Servizzi Finanzjarji sabiex is -soċjetà estera 
topera bħala istituzzjoni ġudizzjarja  [recte , finanzjarja] , u (b) ordnat 
ħlas ta’ mgħax kontra d -dispozizzjonijiet tal -liġi Maltija.  
»Trattat l -appell, din il -qorti trid  tirrileva, fl -ewwel lok, illi bis -saħħa tar - 
Regolament stess hija prekluża milli teżamina mill -ġdid il-każ għal dak 
li hi s -sustanza tiegħu, u lanqas ma tista’ tagħmel stħarriġ ġudizzjarju 
(fis-sens ta’ “ review ”) tad -deċiżjoni estera.  
»Dwar l -ewwel aggr avju, din il -qorti tgħid li fil -waqt li hu veru li din il -
Qorti, fis -sentenza tagħha tat -22 ta’ Frar 2013, fil -kawża fl -ismijiet 
Zammit Maempel nomine v. European Insurance Group Ltd , għamlet 
distinzjoni bejn li tiddikjara e sekwibbli s -sentenza estera u li  tordna l -
esekuzzjoni tal -istess sentenza, u osservat li l -aħħar ordni mhux 
permessibbli taħ t ir-Regolament,  f’dan il -każ, apparti talba għal ordni 
għall -esekuzzjoni, saret talba wkoll għal awtorizzazzjoni biex ir -
rikorrenti nomine  jesegwixxi sentenza este ra, li tista’ tiġi assimilata 
għal dikjarazzjoni ta’ e sekwibbilità tas -sentenza estera. Għalhekk, 
Rikors numru 1096/2015   30/10/2017  
 4 filwaqt li l -ewwel talba attriċi tista’ titqies mhux ammissibbli, mhux l -
istess jista’ jingħad dwar it -tieni talba li tista’ allura, tiġi milqugħa.  
»Fil-kuntest tal -aggravju marbuta man -nuqqas ta’ liċenzja da parti tas -
soċjetà estera għall -għoti ta’ self, jirriżulta, bħala fatt, li dik is -soċjetà 
ma kellhiex liċenzja għal dak il -għan kif meħtieġ  skont l -artikolu 3(1) 
tal-Att dwar is -Servizzi Finanzjarji (Kap. 376 tal -Liġijiet ta’ Malta). 
Jirriżulta wkoll li l -attività prinċipali tas -soċjetà estera huwa “ to grant 
loans ”. Il-konvenut jissottometti wkoll illi s -self li ngħata lill -konvenut 
mis-soċjetà estera effettivament ingħata ġewwa Malta, u mhux ġewwa 
l-Isvizz era, u s -self, isostni, huwa null għax milqut b’kawża illeċita. 
Apparti l -kwistjoni dwar jekk din il -liġi Maltija għandhiex tingħata effett 
extra -territorjali biex tolqot ukoll soċjetajiet esteri, l -aħħar ġuris -
prudenza ta’ din il -qorti hi fis -sens li ksur  ta’ dik il -liġi tista’ twassal 
għat-teħid ta’ proċeduri kriminali fil -konfront ta’ min ikun hekk aġixxa, 
però ma jwassalx biex is -self, ossija il -kuntratt innifsu, jitqies bħala null 
jew attività illeċita. Dan qalitu din il -qorti fil -kawża Bonett v. Borg  
deċiża fis -6 ta’ Ottubru 1999. Dak kien każ taħt il -liġi tal -banek (Att XV 
tal-1994) li wkoll kienet tirrikjedi liċenzja għal min jeżerċita negozju ta’ 
istituzzjoni finanzjarja. Din il -qorti qalet li l -validità tas -self kienet ħaġa 
li ma tiddipendix mill -konsegwenzi legali li jistgħu jitnisslu mill -ksur ta’ 
liġi amministrattiva. L -istess osservat il -qorti Svizzera f’dan il -każ.  
»Fir-rigward tal -aggravju marbut mal -imgħax, il -liġi ta’ Malta tipproj -
bixxi r -reklam ta’ mgħax li jaqbeż it -8%, u talba għall -ħlas ta’ mgħax in 
eċċess hija meqjusa bħala użura kondannabbli anke bil -liġi kriminali; 
tali restrizzjoni hija meqjusa ta’ ordni pubbliku tant li lanqas tista’ 
twassal għall -ħolqien ta’ obbligazzjoni naturali (ara Farrugia v. Direttur 
tas-Sigurtà Soċjali , deċ iża minn din il -qorti, sede inferjuri, fid -19 ta’ 
Ottubru 2005). Hu veru li fit -termini tar -Regolamenti dwar Eżenzjoni 
mir-Rata ta’ Imgħax (Avviż Legali 142/2009) il -gvern qies validu ftehim 
ma’ ċerti entitajiet esteri li jikkontempla ħlas ta’ mgħax aktar għoli mit - 
8%, daqs kemm jippermetti imgħax li jeċċedi l -ammont ta’ kapital 
dovut. Din il -qorti, per ò, ma għandhiex il -prova li s -soċjetà attriċi 
tissodisfa l -kriterji li l -avviż legali jqis meħtieġa biex soċjetà estera tista’ 
titqies bħala “entità magħżula”  għall -fini ta’ dik il -liġi, u ma tistax , allura, 
taċċetta l -validità tal -ordni tal -qorti Svizzera għall -ħlas ta’ mgħax bi 
12%. Bħala fatt, anzi, jirriżulta li s -soċjetà attriċi ma għandhiex liċenzja 
bankarja lanqas ġewwa l -Isvizzera. Il -fatt li l -leġislatur Malti illimita l -
każijiet fejn ftehim fuq imgħax ta’ akta r minn 8% jista’ jitqies validu  
jikkonferma kemm din ir -restrizzjoni hija meqjusa ta’ interess nazzjon -
ali u ta’ ordni pubbliku.  
»Kif osservat il -Prim’Awla tal -Qorti Civili fil -kawża Schoeller 
International GmbH v. Ellul et, deċiża fis -26 ta’ Ottubru 2001:  
»“Sentenza ma titqiesx li tmur kontra l -ordni pubbliku ta’ Malta 
għar-raġuni biss illi, li kieku l -kawża nstemgħet u nqatgħet hawn 
Malta, kienet tinqata’ mod ieħor; tmur kontra l-ordni pubbliku jekk 
toħloq konflitt ma’ dawk il -prinċipji ewlenin tal -ordni ġuridiku li 
huma l -qofol tas -sistema legali billi jħarsu l -valuri l -aktar fonda -
mentali tas -soċjetà fejn ikun fis -seħħ dak l -ordni.”  
»Fil-fehma ta’ din il -qorti, talba għall -ħlas ta’ mgħax li teċċedi t -8% hi 
milquta bl -użura, u dik l -ordni hija soġġetta għar -riduzzjoni skont il -liġi. 
L-użura huwa kunċett fondamentali fl -ordinament ġuridiku Malti, u ħlief 
fil-każijiet espressament eżenti mil -liġi l-qorti ma tistax tqis es egwibbli 
sentenza estera safejn ordnat ħlas ta’ mgħax li jeċċedi t -8%.« 
Av. Edward Debono nomine v.  Jean Pierre Bo rg 
 5 8. B’rikors tal-4 ta’ Novembru 2016 id-debitur  talab illi l -appell jinstema’ 
mill-ġdid wara li titħassar i d-deċiżjoni  tal-15 ta’ Diċembru 2015 għax 
igħid illi applikat il -liġi ħażin (art. 811 para . (e) tal-Kodiċi ta’ Organizz -
azzjoni u Proċedura Ċivili).  Il-kreditriċi  wieġbet fl -14 ta’ Novembru 
2016.  
9. Billi l-kreditriċi  ressqet eċċezzjoni illi l -proċedura ta’ ritratt azzjoni taħt l -
artt. 811 et seqq. tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Pro ċedura Ċivil i ma 
tgħoddx għall -każ tallum, il -qorti sejra tibda billi tqis dik l -eċċezzjoni 
għax, jekk tintlaqa’, il -każ jieqaf hawn.  L-eċċezzjoni ġiet imfissra hekk:  
»Illi s-sentenza tal -Qorti tal -Appell tat -30 ta’ Settembru 2016 fil -kawż a 
fl-ismijiet  premessi  hija f inali u m ’hemmx  lok għ al ritrattazzioni stante  
illi d-disposittivi tal -artikolu 811 (e) tal-Kap. 16 tal -Liġijiet ta’ Malta ma 
japplikawx f il-każ in eżami stante  illi preliminarjament ir -Regolame nt 
44 tal-2001 tal -Kunsill Ewropew tat -22 ta’ Diċembru  2000 fl -artikolu 43 
tal-istess Regolament kif ukoll l -artikolu 54 u 58 tal -Konvenzjoni  ta’ 
Lugano ma jagħti ebda dritt għal ritrattazzjoni . 
»Illi r-raġuni hija sempliċi stante  li hawn si tratta  ta’ rikonoxximent u 
infurzar ta’  sentenzi ta ’ deċiżjonijiet ċivili u k ummerċjali mill -Unjoni 
Ewropea u mill -Unjoni  Helvetika  [recte , Konfederazzjoni Elvetika] . Kif 
jirriżulta mis -sentenza tal -Qorti tal -Appell ai termini  tal-artikolu 36 tar -
Regolament 44 tal-2001  tal-Kunsill Ewropew kif ukoll tal -artikolu 36 
tal-Konvenzjoni  ta’ Lugano, bis -saħħa tar -regolamenti fuq imsemmij a 
l-qorti maltija hija prekluż a milli  teżamina  mill-ġdid il-każ għal dak li hi 
s-sustanza tiegħu u lanqas ma tista’  tagħmel  stħarriġ ġudizzjarju fis -
sens ta’ review  tad-deċiż joni estera.  
»Illi dan if isser li  l-kundanna għal  ħlas ta’ debitu dovut lil [recte , minn] 
Jean Pierre Borg hija finali u  dak li ġie deċi ż mill-qrati Maltin huwa l -
awtorizzazz joni għall -esekuzz joni tas-sentenza  estera Ii torbot in kon -
front mal -intimat fil -ġurisdizzjoni Maltija.  
»Illi l-artikolu 43 tar -Regolament 44 ta l-2001 tal -Kunsill Ewropew u l -
artikolu 43 tal -Konvenzjoni ta’ Lugano  jagħti d -dritt għall -appell minn  
deċiż joni tal -Prim’Awla tal -Qorti  Ċivili pe rò ma tagħtix id -dritt ta’ ri -
trattazzioni ai termini  tal-istess li ġi. 
»Illi eff ettivament ċerti ġ urisdizzjoni jiet fl-Ewropa għandhom id -dritt ta’ 
appell ogħla  quddiem qrati ogħla f ’pajjiżhom b ħal Qorti ta’ Kassazzjoni 
u dan kif jirri żulta mir -Regolament 44 tal -2001 tal -KunsilI tal -Ewropa  
[sic.] 
»Illi r-Regolament 44 - Annex IV tal -Konvenzjoni ta’ Lugano tistipula  
b’mod ċar u  inekwivoku illi “the judgment given on the appeal may be 
ċontested only by the appeal  referred to Annex I V”. Isegwi illi Annex IV 
Rikors numru 1096/2015   30/10/2017  
 6 tal-istess Konvenzjoni ta’ Lugano tgħid illi  “in Malta no further  appeal 
lies to an y other court”. 
»Illi ġaladarba l -ebda q orti Maltija ma tista’ te żamina mill -ġdid il-każ ta’ 
dak li hi s -sustanza tiegħu ossij a l-kundanna tal -pagament dovut mir -
ritrattant lir -ritrattat ergo jsegwi illi l -Prim’Awla tat -Qorti Ċivili u l-Qorti 
tal-Appell di ġà eżaminat il -każ in mertu ai termini  tar-Regolament 44 
tal-2001 tal -Kunsill Ewropew u tal -artikolu 54 u 58  tal-Konvenzjoni ta’ 
Lugano u g ħalhekk il -lanjanzi mtella ’ mir-ritrattant huma frivoli u  
vessatorji f ’dan l-istadju u huma inti żi biss b ħala tentatt iv għad-
delungar tal -proċeduri u  ma jistg ħux jer ġgħu jitqajjmu fl -istadju ta l-
appell wisq inqas li ter ġa’ tintalab ir -ritrattazzjoni ġaladarba l-Qorti tal -
Appell di ġà eżaminat dawn il -lanjanzi intavolati mir -ritrattant. « 
10. Għandu jingħad, qabel xejn, illi pe ress illi l -Isvizzera  mhijiex stat 
membru tal -Unjoni Ewropea, ir-Regolament tal -Kunsill (KE) numru 
44/2001 tat -22 ta’ Di ċembru 2000 (u r -Regolament (UE) numru 
1215/2012 tal -Parlament Ewropew u tal -Kunsill tat -12 ta’ Diċembru 
2012 li daħal fis -seħħ flok ir -Regolament 44/2001  għal “proċedimenti 
legali istitwiti … wara l -10 ta’ Jannar 2015”) ma jgħoddux għall -każ, u 
l-materja hija regolata bil -Konvenzjoni dwar il -Ġurisdizzjoni u r -Riko-
noxximent u l -Esekuzzjoni ta’ Sentenzi f’Materji Ċivili u Kummerċ jali 
[“il-Konvenzjoni ta’ Lugano tal -2007”].  
11. L-artt. 43 u 44 tal -Konvenzjoni ta’ Lugano tal -2007 igħidu hekk, fil -parti 
relevanti:  
»ARTIKOLU  43 
»1. Id-deċiżjoni dwar l -applikazzjoni għal dikjarazzjoni ta’ eżekutorjetà 
tista’ tiġi appellata minn kwalunkwe parti.  
»… … …  
» ARTIKOLU  44 
»Is-sentenza mog ħtija fl -appell tista’ tiġi kkontestata biss bl -appell 
imsemmi fl -Anness IV. « 
12. L-Anness IV imbagħad igħid illi:  
» f'Malta: ma jistax isir appell ie ħor quddiem ebda qorti o ħra; … … … « 
Av. Edward Debono nomine v.  Jean Pierre Bo rg 
 7 13. Peress illi talba għal ritrattazzjoni hi ja “kontestazzjoni”, il -proċedura 
tintlaqat bl -art. 44. Billi, f’Malta, ma hemmx grad ieħor ta’ appell ma 
tistax issir kontestazzjoni ulterjuri, la b’appell u lanqas b’talba għal 
ritrattazzjoni.    
14. Għal din ir -raġuni t -talba għat -tħassir tad -deċiżjoni tat -30 ta’ Settem -
bru 2016 la setgħet issir u lanqas tista’ tintlaqa’ . Ma jibqax meħtieġ li l -
qorti tqis il -meritu tal -aggravji tad-debitur . 
15. Il-qorti għalhekk tiċħad it -talbiet magħmula bir -rikors tal -4 ta’ Novem -
bru 2016. L-ispejjeż ta ’ dan l-episodju  jħallash om id-debitur  Jean 
Pierre sive Jean Borg.  
 
Giannino Caruana Demajo  Noel Cuschieri  Anthony  Ellul 
Aġent President   Imħallef  Imħallef  
 
 
 
 
Deputat Reġistratur  
df