Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 1 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  
 
MALTA  
QORTI TA' L -APPELL  
S.T.O. PRIM IMHALLEF  
SILVIO CAMILLERI  
 
ONOR. IMHALLEF  
TONIO MALLIA  
 
ONOR. IMHALLEF  
JOSEPH AZZOPARDI  
 
Seduta tas -27 ta' Marzu, 2015  
Appell Civili Numru. 832/2009/1  
 
 
 
Maltrad (Holdings) Limited [C -28800]  
 
v. 
 
Norbert Coll  
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 2 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja   
 
Il-Qorti; 
 
Rat ir -rikors guramentat li ressqet is -socjeta` attrici fis -26 ta’ Awwissu, 2009, u 
li jaqra hekk:  
 
“Dikjarazzjoni tal -Fatti 
 
“1. Illi l-intimat hu debitur tas -socjeta` rikorrenti fl -ammont ta’ hamsa u ghoxrin 
elf Ewro u hamsin centezmu, (€25,000.50), ammont rapprezentanti self 
maghmul lill -istess intimat kif jirrizulta minn skrittura privata datata 14 ta’ 
April 2006, li kopja taghha tinsab hawn an nessa, esebita u mmarkata bhala 
Dok. A;  
 
“Ir-raguni tat -Talba  
 
“3. Illi minkejja li gie debitament u diversi drabi interpellat sabiex ihallas l -
ammonti minnu dovuti, l -initimat baqa’ ma ghamel l -ebda pagament entro t -
termini lilu koncessi permezz tal -klaws ola numru erbgha (4) tal -iskrittura, 
huwa tilef il -beneficcju tat -terminu;  
 
“4. Illi ghalhekk is -socjeta` rikorrenti kellha taghmel din il -kawza;  
 
“3. Illi dawn il -fatti huma a diretta konoxxenza tal -esponenti.  
 
“It-Talbiet  
 
“Jghid l -intimat ghaliex din il -Qorti ma ghandhiex:  
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 3 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja   
“1. Tikkundannah illi jhallas lis -socjeta` rikorrenti l -ammont ta’ hamsa u ghoxrin 
elf Euro (€25,000), ammont rapprezentanti self maghmul lill -istess, intimat 
skont kif jirrizulta mill -iskrittura privata datata 14 ta’ April 2006, kif fuq 
premess.  
 
 “Bl-ispejjez u bl -imghax legali kontra l -intimat, li jibqa’ minn issa ingunt 
ghas -subizzjoni.”  
 
Rat ir -risposta guramentata tal -konvenut li in forza taghha eccepixxa illi  
“1. Preliminarjament in -nuqqas ta’ gurisdizzjoni tal -Qrati Maltin sta nte illi l -
konvenut huwa cittadin Franciz residenti Franza.  Il -konvenut m’huwiex 
konxju tal -allegata skrittura Dok A, imma jekk din tezisti din giet iffirmata fl -
ufficcju tad -direttur tas -socjeta` attrici f’Lugano ghaliex il -ftehim kollu bejn il -
konvenut u d-direttur tas -socjeta` attrici dejjem sar f’Lugano u d -dokumenti 
kollha relattivi kienu jsiru f’dan l -ufficcju.  Fil -fatt il -konvenut qatt ma gie 
Malta hlief darba biss bhala turista bejn l -2002/2003 u ghalhekk ma 
ghandu l -ebda relazzjoni ma’ Malta.  Da n kif sejjer jigi ppruvat waqt it -
trattazzjoni tal -kawza.  
 
“2. Sussidjarjament, imma minghajr pregudizzju ghall -ewwel eccezzjoni, il -
konvenut qed jikkontesta il -validita` tal -iskrittura ta’ self li fuqha hija bbazata 
t-talba attrici minhabba vizzju ta’ kun sens stante illi huwa qatt ma ssellef 
flus minghand is -socjeta` attrici u li tali skrittura giet biss a konoxxenza 
tieghu bil -proceduri odjerni.  Ghal dan il -ghan proceduri opportuni ser jigu 
istitwiti skont il -ligi; 
 
“3. Salvi eccezzjonijiet ohra.”  
 
Rat i lli, bi qbil bejn il -partijiet, gie deciz li ghandha l -ewwel tinghata decizjoni 
fuq l-eccezzjoni preliminari tal -gurisdizzjoni;  
 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 4 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  Rat is -sentenza preliminari li tat il -Prim’ Awla tal -Qorti Civili fl -10 ta’ Gunju, 
2014, li in f orza taghha iddecidiet l -eccezz joni relattiva fis -sens li gej:  
“22.1.  Tirrespingi l -eccezzjoni  preliminari  sollevata mill -intimat;   
 
“22.2.  Tiddikjara li din il -qorti ghandha gurisdizzjoni tisma` u tiddeciedi il -
vertenza odjerna;  
 
“22.3.  Tirrizerva l -ispejjez fir -rigward ghall -istad ju finali ta’ din il -procedura;  
 
“22.4.  Tordna l -kontinwazzjoni tal -istess procedura biex jigi issa indirizzat il -
meritu tal -istess, u tirrizerva li tappunta l -kawza odjerna ghal data ohra 
wara li tisma` lill -abbli rapprezentanti legali tal -partijiet fir -rigward. ” 
 
Dik il -Qorti tat is -sentenza taghha wara li ghamlet is -segwenti 
konsiderazzjonijiet:  
“11. Illi il-procedura hi, f’dan l -istadju, limitata ghall -epurazzjoni ta’ leccezzjoni 
preliminari sollevata, senjatament li din il -qorti m’ghandiex gurisdizzjon i 
tisma` u tiddeciedi l -procedura odjerna;  
 
“12.0.  Illi din l -eccezzjoni qed tigi sostenuta mill -intimat stante li:  
 
“12.1.   Hu cittadin Franciz;  
 
“12.2.  Gie Malta bhala turista ghal tlett (3) ijiem biss fl -2003;  
 
“12.3.  Illi kien iffirma diversi dokumenti  fl-ufficcju tar -rapprezentant legali mas -
socjeta` rikorrenti f’ Lugano;  
 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 5 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  “12.4.  Illi jista` jaghti l -kaz li iffirma wkoll l -iskrittura privata in dizamina, (ara foll 
3);  
 
“13.0.  Illi in vista tal -premess l -intimat allura isostni s -segwenti:  
 
“13.1.  Illi m’ghandu l -ebda wahda mis -segwenti  karatteristici li jivvinkulawh ma 
Malta:  
 
“13.1.1.  Cittadinanza;  
 
“13.1.2.  Residenza;  
 
“13.1.3.  Domicilju;  
 
“14. Illi konsegwentement l -eccezzjoni preliminari minnu sollevata ghandha 
tigi akkolta;  
 
“Ikkunsidrat:  
 
“15.0.   Illi minn naha taghha s -socjeta` rikorrenti   isostni   sintetikament is -
segwenti fir -rigward:  
 
“15.1.   Illi l-kwistjoni preliminari hawn sollevata hi determinata mill -“Council 
Regulation” 44/2001, kif ampliata mill -“Council Regulation”  1215/2012, li 
sintetikament jistabilixxu s -segwenti:  
 
“15.1.1.  Illi l-principju li l -gurisdizzjoni hi dipendenti mid -domicilju tal -persuna, dan 
mhux principju assolut;  
 
“15.1.2.  Illi l-istess Regolamenti jistabilixxu li l -gurisdizzjoni effettiva hi ibbazata 
fuq konnessj oni cara bejn il -qorti u l -azzjoni, senjatament:  
 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 6 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja    “The existence of a close connection should ensure legal certainty and 
avoid the possibility of the defendant being sued in a court of a Member 
State which he could not reasonably have foreseen” ;  
 
“15.1. 3. Illi l-possibilita` li persuna domiciljata fi Stat Membru  tigi  mharrka  fi  Stat 
Membru iehor hi espressament kontemplata fl -artiklu 7 mit -Tieni Sezzjoni 
tar-Regolamenti fuq riferiti;  
 
“15.1.4.  Illi meta l -partijiet ikunu ftehmu fuq il -forum fejn tigi  rizolta l -vertenza li 
jkollhom, din il -klawsola trid tigi rispettata;  
 
“Ikkonsidrat:  
 
“16. Illi effettivament jirrizulta li l -klawsola numru disgha (9) tal -iskrittura privata 
patwita bejn il -partijiet tghid is -segwenti:  
 
  “The parties hereto agree that t he terms and conditions of this contract 
shall be governed under the laws of Malta”;  
 
“Ikkunsidrat:  
 
“17. Illi ghalkemm fix -xhieda tieghu l -intimat jipprova jitfa` xi dubji rigwardanti l -
konoxxenza reali u effettiva tieghu tal -fatt li allega l -firma tieghu  ghall -
iskrittura privata datata l -14 t’April, 2006, dan bl -ebda mod ma gie 
debitament ipprovat;  
 
“18. Illi ghalhekk din il -qorti, konxja mir -rigorozita` murija mill -intimat fl -
esekuzzjoni tad -drittijiet tieghu fil -procedura odjerna hi konvinta li espleta 
bl-istess mod skrupoluz l -obbligi tieghu precedentement ghall -
attestazzjoni tal -firma tieghu fuq l -istess skrittura privata in dizamina;  
 
“19. Illi ghalhekk hi tinsab konvinta li l -istess intimat, kuntrarju ghal dak li 
jipprova jinsinwa, kien ben konxju t al-obbligi u tad -drittijiet tieghu minnu 
assunti fl -iskrittura de quo fuq riferita;  
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 7 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja   
“Ikkunsidrat:  
 
“20. Illi rigward il -klawsola numru disgha (9) pattwita fl -iskrittura de quo , il-
kliem “governed under the laws of Malta” jinkludu wkoll l -aspett 
procedural i li fihom dawn il -ligijiet isibu l -milja taghhom;   
 
“21. Illi definizzjoni li tissepara l -aspett sostantiv minn dak procedurali la hu 
logiku u lanqas tenibbli stante li altrimenti wiehed ikun qed jissoggetta l -
interpretazzjoni tal -ligi Maltija ghal strutt uri li kulturalment, storikament u 
gurisprudenzjalment huma estranei ghall -istess;”  
 
Rat ir -rikors tal -appell tal -konvenut li in forza tieghu, ghar -ragunijiet minnu 
premessi, talab illi din il -Qorti joghgobha  :  
“... ... ... tilqa’ dan l -appell u konsegwen tement tirrevoka s -sentenza moghtija mill -
Prim’ Awla tal -Qorti Civili datata 10 ta’ Gunju 2014 fl -ismijiet premessi, tilqa’ l -
eccezzjoni preliminari u konsegwentement tichad it -talbiet attrici bl -ispejjez kollha 
kontra l -istess attrici appellata.”  
 
Rat ir -risposta tas -socjeta` attrici li in forza taghha, ghar -ragunijiet minnha 
premessi, tissottometti illi:  
 
“... ... ... l -appell tal -intimat ghandu jigi respint u s -sentenza moghtija mill -Onorabbli 
Prim’ Awla tal -Qorti Civili fl -10 ta’ Gunju 2014 li permezz t aghha giet respinta l -
eccezzjoni tal -intimat dwar in -nuqqas ta’ gurisdizzjoni tal -Qrati Maltin, ikkonfermata 
bl-ispejjez taz -zewg istanzi kontra l -istess intimat appellanti.”  
 
Semghet lid -difensuri tal -partijiet;  
 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 8 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  Rat l-atti kollha tal -kawza u d -dokumenti esebiti;  
 
Illi din il -kawza tikkoncerna self li sar mis -socjeta` attrici lill -konvenut permezz 
ta’ skrittura privata datata l -14 ta’ April, 2006.  Qed jigi allegat illi l -konvenut 
baqa’ ma ghamel ebda pagament fit -termini lilu koncessi fl -imsemmija 
skrittu ra, u ghalhekk saret din il -kawza fejn qed jintalab kundanna ghall -hlas.  
L-ewwel eccezzjoni tal -konvenut hi li l -qrati Maltin m’ghandhomx gurisdizzjoni 
jsimghu u jiddeciedu fuq il -materja.  L -ewwel Qorti cahdet din l -eccezzjoni li 
minnha qed isir l -appell . 
 
Din il -Qorti tibda biex tafferma li l -materja hi regolata bir -Regolament tal -
Kunsill tal -Unjoni Ewropea tat -22 ta’ Dicembru 2000, numru 44/2001, imsejjah 
“Regulation on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments 
in civil and commercia l matters ” li ghandu effett dirett bhala ligi hawn Malta, u 
jipprevali fuq kull ligi domestika li tista’ tkun f’konflitt mieghu.  Fis -sentenza tal -
ewwel Qorti saret referenza ghar -Regolament numru 1215/2012 tat -12 ta’ 
Dicembru, 2012, li irrevoka r -Regolame nt precedenti u jipprovdi xi tibdil fir -
regoli kif enuncjati fir -Regolament precedenti; dan l -ahhar regolament dahal 
fis-sehh fl -10 ta’ Jannar, 2015, u bhala ligi ta’ proceduri ghandu, ghalhekk, 
jitqies applikabbli anke ghall -kawzi in corso.  F’kull kaz, l -Artikolu 7 tat -II 
Sezzjoni ta’ dan l -ahhar Regolament u l -Artikolu 5 tar -Regolament precedenti 
huma simili.  
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 9 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja   
Issa, bhala fatti, jirrizulta illi l -konvenut huwa cittadin Franciz, gie Malta bhala 
turista ghal tlett ijiem biss fl -2003, u kwindi lanqas ma jis ta’ jitqies bhala 
domiciljat Malta.  Hu seta’ iffirma d -dokument in kwistjoni f’Lugano, fi Svizzera, 
pero`, il -kuntratt gie konkjuz Malta meta s -socjeta` attrici iffirmat hi bhala 
kreditrici.  Fuq dan il -punt jista’ jinghad li kull skrittura tehtieg, ghall -validita` 
taghha, li tkun iffirmata miz -zewg partijiet, li ma hux mehtieg li jsiru 
kontemporanjament, izda jridu jsiru fuq l -istess dokument (ara Vella v. Cassar  
deciza minn din il -Qorti fl -24 ta’ April, 1967).  
 
Il-kuntratt, allura, sar Malta u l -flus was lu ghand il -konvenut minn Malta.  Is -
socjeta` attrici hija s -socjeta` inkorporata u registrata taht il -ligi ta’ Malta.  Il -
konvenut intrabat li jrodd lura l -flus lilu mislufa, pero`, ma giex specifikat fejn 
ghandu jsir il -hlas.  
 
Fid-dawl tal -premess, jista ’ jinghad fic -cert li l -qrati Maltin ma ghandhomx 
gurisdizzjoni ordinarja fil -konfront tal -konvenut li la hu cittadin u lanqas 
domiciljat hawn Malta.  Is -socjeta` attrici tghid li, ai termini ta’ Sezzjoni II tar -
Regolament, il -qrati Maltin ghandhom gurisdi zzjoni specjali u jistghu jisimghu 
l-kaz.  Skont ir -regolament relattiv, persuna domiciljat f’pajjiz iehor, jista’ jigi 
mharrek f’pajjiz membru iehor tal -Unjoni Ewropea “ in matters relating to a 
contract, in the courts for the place of performance of the o bligation in 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 10 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  question ”.  Issa kif inghad, fil -ftehim ma kienx stabbilit il -“place of 
performance ” tal-obbligazzjoni li assuma l -konvenut li jrodd lura l -flus mislufa 
lilu.  Issa l -partijiet qablu li l -ftehim hu soggett ghal -ligi ta’ Malta, u skont l -
Artiko lu 1159(3) u (4) tal -Kodici Civili taghna, meta l -kreditur u d -debitur ma 
joqghodux fl -istess gzira, u “ f’kull kaz iehor, il -hlas ghandu jsir fejn ikun 
joqghod bid -dar id-debitur ”.  Il-konvenut/debitur ma joqghodx f’Malta u kwindi 
l-obbligazzjoni li assuma  m’ghandhiex issehh f’Malta.  Issegwi, li l -qrati Maltin 
m’ghandhomx gurisdizzjoni specjali jittrattaw dan il -kaz, ghax il -“place of 
performance ” mhux Malta.  
 
Il-preambolu tar -Regolament relattiv jghid li l -iskop tieghu huwa li, fl -ahhar mill -
ahhar, il -kaz jinstema’ mill -istat li ghandu “ close connection ” mal -kaz.  Apparti 
li, f’kul kaz, il -gurisdizzjoni hi bazata fuq ir -regolamenti relattivi u mhux fuq dak 
li jinghad fil -preambolu, f’dan il -kaz ma jistax jinghad li hemm xi konnessjoni 
intima ma’ Malta.  Il -ftehim, hu veru, gie konkjuz hawn Malta, pero` is -self sar 
barra minn Malta lill -persuna li m’ghandhiex rabta ma’ Malta, u bil -hlas lura 
previst li jsir fil -post tar -residenza tal -konvenut li hu gewwa Franza.  Ma hemm 
xejn x’jorbot is -self intimament ma’ Malta u, allura, x’jirradika l -gurisdizzjoni ta’ 
dawn il -qrati.  
 
L-ewwel Qorti, u anke s -socjeta` attrici, jargumentaw illi l -konnessjoni ma’ 
Malta tohrog mill -fatt li l -partijiet ghazlu li l -ligi applikabbli hi dik Maltija.  Ic -
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 11 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  choice of law clause  hija p ero`, differenti mic -choice of jurisdiction clause , u 
meta partijiet fuq kuntratt ma jiftehimx fuq gurisdizzjoni, l -ghazla ta’ ligi 
applikabbli hi biss wahda  mill-fatturi li jridu jittiehdu in konsiderazzjoni biex jigi 
deciz mill -qorti l -gurisdizzjoni komp etenti biex tisma’ l -kaz.  Mhux l -ewwel 
darba li qrati Maltin jiddeciedu kawza a bazi ta’ “ proper law ” estera.  Hekk, fil -
kawza Mifsud noe v. Lemos noe , deciza minn din il -Qorti fl -20 ta’ Novembru, 
1959, il -kawza giet deciza a bazi tal -ligi Ingliza li nsta b li kienet il -“proper law 
of contract. ”  Ricentiment, din il -Qorti fil -kawza Carmelo Caruana Freeport 
Operations Ltd. V. Medoffshore Ltd et , deciza fit -30 ta’ Novembru, 2012, 
intqal li “ il-fatt illi ntghazlet il -ligi ingliza bhala l -ligi applikabbli ma jf issirx illi l -
qrati Inglizi biss jistghu japplikaw dik il -ligi.” 
 
Il-fatti tal -ghazla tal -ligi Maltija biex tirregola l -kuntratt u li dan gie konkjuz 
Malta, ma jwasslux biex jirradikaw il -gurisdizzjoni tal -qrati Maltin, meta tqis li l -
konvenut ma ghandu eb da konnessjoni ma’ Malta u l -obbligazzjoni ghandha 
tigi esegwita fi Franza.  
Il-partijiet ghamlu referenza wkoll ghall -Artikolu 742 tal -Kodici ta’ 
Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal -Ligijiet ta’ Malta), pero`, dan 
mhux aktar applikabbli fejn ik un japplika ir -Regolament tal -Unjoni Ewropea.  
Fil-fatt, jinghad fir -regolamenti illi “ Persons domiciled in a Member State may 
be sued in the Courts of another Member State only by virtue of the rules set 
out in sections 2 to 7 of this chapter ”, li jitratt aw sitwazzjonijiet fejn il -qrati 
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 12 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja  jistghu jirradikaw gurisdizzjoni specjali, li kif rajna, pero`, ma jghoddux ghall -
kaz in ezami.  
 
Apparti dan, din il -Qorti ma tarax li s -socjeta` attrici wriet li jezistu l -elementi 
mehtiega biex tigi irradikata l -gurisdizz joni tal -qrati Maltin a bazi tal -artikolu fuq 
riferit.  Ma hemmx ftehim li l -pagament kellu jitwettaq Malta, u ghalkemm l -
obbligazzjoni hija a favur socjeta` registrata hawn Malta, ma saretx il -prova li l -
eventwali sentenza “ tista’ tkun esegwita f’Malta ”.  Darba s -socjeta` attrici trid 
tirradika l -gurisdizzjoni tal -qrati Maltin, trid hi tipprova li jezistu f’Malta assi 
bizzejjed fuqhiex, jekk tirbah il -kawza, tkun tista’ tesegwixxi s -sentenza; dan, 
is-socjeta` attrici, ma ghamlitux.  Lanqas ma jirrizulta li  l-konvenut 
volontarjament qieghed jew qabel li joqghod ghall -gurisdizzjoni tal -qrati Maltin.  
 
Ghaldaqstant, ghar -ragunijiet premessi, tiddisponi mill -appell tal -konvenut billi 
tilqa’ l -istess, thassar u tikkancella s -sentenza li tat l -ewwel Qorti, u minfl ok 
tghaddi biex tilqa’ l -eccezzjoni preliminari tal -konvenut, tiddikjara illi dawn il -
qrati ma ghandhomx gurisdizzjoni jistharrgu dan il -kaz, u ghalhekk, tillibera lill -
konvenut mill -osservanza tal -gudizzju.  
 
L-ispejjez kollha tal -kawza, inkluzi dawk in prim istanza, jithallsu mis -socjeta` 
attrici appellata.  
Kopja Informali ta' Sentenza  
Pagna 13 minn 13 
Qrati tal -Gustizzja   
 
 
 
< Sentenza Finali > 
 
--------------------------------- TMIEM -------------------------------- -