1  
- Lis alibi pendens bejn Qorti ta’ pajjiż membru tal -Komunita` Ewropeja u Qorti Maltija  
- Xebħ u differenzi bejn il -kunċett ta’ lis alibi pendens fir -Regolament ta’ Brussel I bis u l - 
Kodiċi ritwali Malti  
 
 
 
QORTI ĊIVILI  
PRIM’AWLA  
ONOR. IMĦALLEF  
GRAZIO MERCIECA LL.D.  
 
SEDUTA TAT -3 TA’ DIĊEMBRU, 2019.  
 
Rik. Ġur.  811/2018  GM 
 
Classic Group Limited  (C13841)  
vs 
Bianchi di Bianchi Romano & C. SAS, soċjeta`  estera inkorporata taħt il -
Liġijiet tal -Italja b’indirizz ta’ Via dell’Industria, 106 – 61025 
Montelabbate (PU) Pesaro, fl -Italja.  
 

 2 Il-Qorti,  
 
Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu is -soċjeta` attriċi abbażi tal -premessi:  
 
1.  Illi hija kumpannija b’esperjenza twila u rinomata sew fis -suq lokali tal -
ġojjellerija ta’ lussu u topera numru ta’ ħwienet  ta’ kwalita`  f’diversi 
lokalitajiet f’Malta;  
 
2. Illi fil -prezent l -attriċi tinsab fil -proċess li tifta ħ ħanut ie ħor ta’ lussu 
ġewwa l -ajruport internazzjonali ta’ Malta u g ħal dan il -għan qieg ħdha 
tagħmel xog ħolijiet fl -istess ħanut sabiex jitlesta u jibda jopera mill -aktar 
fis; 
 
3. Illi fil -ħwienet tag ħha, inkluz f’dak in kw istjoni, l -attriċi tbieg ħ prodotti ta’ 
ditti ( brands ) ta’ kwalita` , liema d itti jkunu jirrikjedu inkondizzjonalment 
li l-ħwienet li minnhom l -attriċi tiddistribwixxi l -prodotti tag ħhom ikunu 
ta’ livell u kwalita`  ferm g ħolja u jkunu attrezzati b’materjali tal -ifjen 
kwalita` . Apparti dan, tali ditti jimponu zminijiet ċari li fih om il -ħwienet 
ikunu jridu jinfet ħu u jibdew joperaw, b’obbligi oneruzi fuq l -attriċi; 
 
4. Illi fix -xahar ta’ Mejju tas -sena elfejn u tmintax (2018) l -attriċi inga ġġat 
lill-konvenuta sabiex tforniha b’ir ħam biex jintuza’ u jitwa ħħal fil-ħanut in 
kwestjoni skond disinni spe ċifiċi in kwantu kemm g ħall-kwalita` , il-
kwantita’ u kif ukoll l -għazla ta’ kuluri tal -irħam; 
 
5. Illi fuq il -bazi ta’ dawn id -disinni, l -attriċi ordnat ming ħand il -konvenuta 
tlett tipi ta’ r ħam differenti, b’kuluri u qisien spe ċifiċi u f’ammonti 
 3 determinati [ara kopja tal -fattura relattiva annessa b ħala ‘Dok. A’], liema 
rħam kellu ji ġi konsenjat lill -attriċi f’konsenja wa ħda fi zmien miftiehem 
ta’ bejn tlieta (3) u erba’ (4) gimg ħat [ara kopja ta’ kommunikazzjoni  
annessa b ħala ‘Do k. B’];  
 
6. Illi l-konvenuta naqset mill -obbligi ta għha billi fost l -oħrajn ikkonsenjat 
kwantita’ ta’ r ħam inqas minn dak ordnat, ikkonsenjat ir ħam li kien ta’ qies 
differenti u ta’ kulur differenti minn dak ordnat, u ikkonsenjat il -materjal 
f’iktar minn kons enja wa ħda u tardivament, u dan kollu kif ser ji ġi ppruvat 
waqt is -smieg ħ tal-kawza;  
 
7. Illi senjatament in -nuqqasijiet tal -konvenuta huma s -segwenti – 
 
(i) L-attriċi ordnat 205 metri kwadri ta’ r ħam tat -tip Botticino tal -qies 
60x60x2, iżda ġew ikkonsenjati 198 metru kwadru, b’ ħafna minnu 
mkisser;  
(ii) L-attriċi ordnat ir ħam ie ħor tat -tip Sipollino Green ukoll tal -qies 
60x60x2, iżda ġie kkonsenjat ir ħam b’kulur a ħdar differenti u kif 
ukoll ta’ qies differenti 30x30x1, bil -konsegwenza li d -disinn tax -
xogħol ġie affettwat u ma baqax kif pjanat;  
(iii) L-irħam li ġie kkonsenjat, wasal fi tlett konsenji minflok 
f’konsenja wa ħda kif miftiehem min ħabba li mhux l -irħam kollu 
kien lest fl -istess ħin u mhux kollu kien jinsab fil -lok miftiehem 
fl-istess ħin sabiex ji ġi kkonsenjat f’daqqa lill -attriċi, bil -
konsegwenza zdiedu l -ispejjiż  tal-konsenji;  
(iv) L-attriċi ordnat ukoll ir ħam ieħor tat -tip Rosa Perlato, liema baqa’ 
qatt ma ġie kkonsenjat;  
 
 4 8. Illi sabiex tirrimedja g ħal din is -sitwazzjoni, u tenut kont li hija kellha tifta ħ 
il-ħanut b’mod imminenti, l -attriċi inkorriet spejjiż  ulterjuri konsistenti fost 
l-oħrajn minn spejjiż  ogħla għall-konsenji, spejjiż  ta’ ħaddiema li kellhom 
jagħmlu xog ħol izjed minn dak ippjanat inizzjalment skont il -pjanti u 
spejjiż  oħra ko nnessi ma’ kambjamenti fil -pjan tax -xogħol li ġie rez 
neċessarju in vista tan -nuqqasijiet fil -kwalita` u kwantita’ tal -irħam 
konsenjat mill -konvenuta. Inoltri, b’konsegwenza tal -aġir u nuqqasijiet tal -
konvenuta, l -attriċi sofriet danni o ħrajn konsistenti f ost l-oħrajn minn telf 
ta’ negozju min ħabba li l -ħanut spi ċċa ġie inawgurat wara z -zmien prefiss, 
effett fuq l -istokk li kien intiz g ħad-distribuzzjoni mill -ħanut min ħabba li 
in vista tad -dewmien dan kellu jinzamm ġo ma ħzen minflok ma ġie espost 
fil-ħanut, effetti o ħrajn in konnessjoni mal -obbligi li l -attriċi kellha fil -
konfront ta’ terzi liema obbligazzjonijiet kienu jiddependu fuq il -ftuħ tal-
ħanut, u danni o ħrajn li ser ji ġu ppruvati waqt is -smieg ħ tal-kawza;  
 
9. Illi g ħalhekk l -attriċi qieg ħdha titlo b minn g ħand il -konvenuta li ssir 
rifuzjoni tal -ammonti ġja’ m ħallsa mill -attriċi, inkluz rifuzjoni tad -depoziti 
mħallsa g ħal materjal li ma ġiex ikkonsenjat, oltre għal ħlas tad -danni li 
hija sofriet u spejjiż li hija nkorriet b’konsegwenza tal -aġir tal-konvenuta;  
 
10. Illi dan jammonta g ħas-somma ta’ sitta u g ħoxrin elf ħames mija u disa’ 
ewro u sitta u sittin ċentezmu (€26,509.66) konsistenti mis -segwenti – 
 
(i) In kwantu g ħal €15,375.50 depozitu m ħallas mill -attriċi lill -
konvenuta fit -23 ta’ Mejju  2018 [ara kopja tat -trasferiment 
bankarju annessa b ħala ‘Dok. C’];  
(ii) In kwantu għal €6226 pagament ie ħor m ħallas mill -attriċi lill-
konvenuta fit -28 ta’ Ġunju 2018 [ara kopja tat -trasferiment 
bankarju  annessa b ħala ‘Dok. D’];  
 5 (iii) In kwantu g ħal €4908 .16 spejjiż  tas-servizzi ta’ konsenja tal -
materjal konsistenti minn tlett konsenji [ara kopja tat -tlett fatturi 
relattivi  annessa bhala ‘Dok. E1’ sa ‘Dok. E3’ rispettivam ent; 
 
11. Illi minkejja li l -attriċi interpellat lill -konvenuta g ħall-hlas, addirittura 
b’offerta mag ħmulha ming ħajr pre ġudizzju bona gratia  tal-attriċi sabiex 
tittenta tag ħlaq din il -vertenza ming ħajr ma tirrikorri g ħal pro ċeduri 
ġudizzjarji [kopja ta’ ittra  nterpellatorja datata 13 ta’ Lulju 2018 annessa 
bħala ‘Dok. F’], il -konvenuta baqg ħet inadempjenti;  
 
Talbet lil din il -Qorti sabiex:  
 
1. Tiddik jara li s-soċjeta`  konvenuta naqset mill -obbligi tag ħha fil -konfront 
tas-soċjeta`  attriċi billi kkonsenjat materjal mhux kif miftiehem, in kwantu 
kemm g ħal kwalita`, kwantita` u modalita`  u termini ta’ konsenja, u billi in 
kwantu g ħal parti mill -materjal naqset milli tikkonsenja l -istess; u  
 
2. Tiddikjara illi bħala konsegwenza ta’ tali ksur, is -soċjeta`  attriċi sofriet 
danni;  
 
3. Tillikwida d -danni hekk sofferti, okkorrendo bil -ħatra ta’ perit i nominan di; 
 
4. Konsegwentement, tordna li s-soċjeta`  konvenuta tirrifondi l -ammont ta’ 
sitta u g ħoxrin elf ħames mija u disa’ ewro u sitta u sittin ċentezmu 
(€26,509.66) , oltre’ g ħal img ħaxijiet skond il -liġi, rapprezentanti ammonti 
mħallsa mi s-soċjeta`  attriċi lis-soċjeta`  konvenuta g ħal prezz ta’ materjal 
li ma ġiex ikkonsenjat kif miftiehem u/jew ma ġiex ikkonsenjat u spejjiż  
tal-konsenji, u/jew tordna lill -konvenuta tirrifondi jew tħallas kwalunkwe 
ammont ie ħor verjuri li din il -Qorti jog ħgobha tistabbilixxi;  
 6  
5. Tagħti kull rimedju u/jew dirrettiva o ħra opportuni.  
 
Rat li waqt l -udjenza tas -16 ta’ Lulju 2019 il -kawża ġiet differita għas -sentenza 
dwar l -ewwel żewġ eċċezzjonijiet imressqin mis -soċjeta` konvenuta li jaqraw 
hekk:  
 
1. Illi dina l -Qorti għandha tiddeklina milli tisma’ dawn il -proċeduri u dan 
billi l -istess mertu tal -proċeduri odjerna diġa ’ jinsabu pendenti quddiem 
il-Qorti ta’ Pesaro fl -Italja fl-ismijiet inversi iżda eżattament bejn l -istess 
partijiet, fuq l -istess mertu u saħansitra bl -istess talbiet u ċioe ’ b’tali mod 
li jissusistu l -elementi kollha ta’ lis alibi pendens ; 
 
2. Illi s -soċjeta ’ attriċi diġa’ ssottomettiet lilha nnifisha għal proċeduri bl -
istess mertu, bejn l -istess partijiet u bl -istess talbiet quddiem il -Qorti ta’ 
Pesaro, fl -Italja u l -proċeduri odjerni huma abbuż  tal-proċeduri bil -għan 
ewlieni li tfixkel il -proċeduri ġia mibdija u li diġa qedgħin jiġu mismugħa 
mil-Qorti estera hekk kif jidher miċ -ċertifikat maħruġ mill -istess Qorti u 
mmarkat bħala Dokument BB1;  
 
Rat l -atti tal -kawża partikolarment id -dokumenti esibiti;  
 
Rat in -noti ta’ sottomissjonijiet tal -partijiet kontendenti;  
 
Rat li l -kawża ġiet imħollija għallum għas -sentenza dwar l -ewwel żewġ 
eċċezz jonijiet;  
 
Ikkunsidrat:  
 7  
Illi ż-żewġ eċċezzjonijiet li l -Qorti trid tistatuwixxi dwarhom  huma proprjament 
eċċezzj oni waħda – dik tal -lis alibi pendens.  Din hija waħda mill -eċċezzjonijiet 
li huma  speċifikament rikonoxxuti u rregolati mill -kodiċi ritwali tagħna (K ap 12 
tal-Liġijiet ta’ Malta) permezz tal -Artiklu 792 tiegħu li jaqra hekk:   
 
“Meta titressaq kaw ża quddiem qorti kompetenti, wara li tkun tressqet 
kawża oħra fuq  l-istess o ġġett quddiem qorti kompetenti oħra, il -kawża 
mressqa l -aħħar tista ’ tiġi mibgħuta lil dik il -qorti l -oħra. ” 
Illi f’dan il -każ, l -ewwel kawża tinstab quddiem Qorti fl -Italja ; din il -kawża ġiet 
istitwita f’data iktar tard;  
 Illi l-partijiet jaqblu li trattandosi  ta’ kawża pendenti f’pajjiż ieħor tal -Komunita` 
Ewropeja, japplikaw i d-disposizzjonijiet  li ġejjin  tar-Regolament 1215/2012 :  
 
“TAQSIMA 9  
“Lis pendens — azzjonijiet relatati  
“Artikolu 29  
“1. Mingħajr pre ġudizzju għall -Artikolu 31(2), meta pro ċedimenti li jinvolvu l-
istess  kawża ta’ azzjoni  u bejn l -istess partijiet  ikunu mi ġjuba quddiem qrati 
ta’ Stati Membri differenti, kull qorti apparti l -ewwel qorti li jkollha quddiemha 
l-każ għandha fuq inizjattiva tagħha stes s tissospendi l -proċedimenti ta ’ 
quddiemha sa dak i ż-żmien li fih ti ġi stabbilita l -ġurisdizzjoni tal -ewwel qorti 
invokata.  
“2. Fil-każijiet imsemmija  fil-paragrafu1,  fuq talba  ta’qorti  li tieħu konjizzjoni 
tal-kawża, kwalunkwe qorti invokata għandh a mingħajr dewmien tinforma lill -
 8 ewwel qorti bid -data meta tressqu l -proċedimenti quddiemha skont l -Artikolu 32.  
“3. Meta ti ġi stabbilita l -ġurisdizzjoni tal -ewwel qorti invokata, kull qorti oħra 
apparti l -ewwel qorti invokata għandha tastjeni mill -ġurisdizzjoni favur dik il -
qorti; ” 
 
Illi dawn id -disposizzjoni jiet tar -Regolament f’ċerti aspetti jixbħu l -liġi ta’ Malta 
u f’ċerti aspetti oħrajn huma  kemmxejn differenti : 
(i)  Skont ir -Regolament, ikun hemm lis pendens  meta jkun hemm l -istess kawża  
ta’ azzjoni bejn l -istess partijiet.  Skont il -liġi tagħna, irid ikun kawża oħra fuq l-
istess o ġġett.  Il-frażi kawża ta ’ azzjoni  fit-test Malti tar -Regolament ma tagħmel 
l-ebda sens . It-test Ingliż  jaqra:  cause of action .  Fit-test Taljan insibuha:  
domande aventi il medesimo oggetto e il medesimo titolo.   Fit-test Franċiż:  
demandes ayant le même objet et la même cause .  Forsi kien ikun aħjar li l -frażi 
tiġi tradotta bħala fuq l -istess raġuni u oġġett tat -talba .  Huwa għajb għal l-
ordinament ġuridiku Malti  li jsiru traduzzjonijiet ta’ kafkaf bħal din.   Il-cause of 
action tikkonsisti, l -istess bħal fil -liġi Maltija,  fil-fatti “and the rule of law relied 
on as the basis of the action”1. In this respect  account should be taken only  of the 
claims of the respective applicants, to the exclusion of the defen ce submissions 
raised by a defendant. ”2  
 
(ii)  Skont ir -Regolament, it -tieni Qorti trid tissospendi l -proċediment  sakemm 
tiġi stabbilita l -ġurisdizzjoni tal -ewwel Qorti.  Ġaladarba din tiġi stabbilita,  it-
tieni Qorti tastjeni mill -ġurisdizzjoni favur l -ewwel Qorti.   Skont il -liġi tagħna,  
il-kawża mressqa l -aħħar tista ’ tiġi mibgħuta lil dik il -Qorti l -oħra;  
                                                           
1 Case 144/86  Gubish Maschinenfabrik KG v Giulio Palumbo (1987) ECR 4861  
2 Case C -111/01 Gantner Electronic GmbH v Basch Exploitatie Maatschappij BV (2003) ECR I -4207, para 31 iċċitata 
f’European Private International Law, Geert van Calster, 2nd ed., first published 2016, reprinted 2019, paġna 177  
 9  
Illi fiż -żewġ kawżi, il -partijiet huma l -istess iżda l -attriċ i fl-ewwel kawża hija 
konvenuta f’din – it-tieni – kawża u viċi versa.  Skont     “ The Tatry  was recently 
applied in Aertssen3.  The CJEU held among others that the question whether the 
parties are the same cannot depend on the position of one or other of the parties 
in the two proceedings”4; 
Illi d war l -oġġett tal -azzjoni, għall -finijiet tal -Art. 29 dan  jingħata 
interpretazzjoni wiesa5. Ifisser “the end the action has in view ( The Tatry6).  This 
cannot be restricted as to mean two claims which are entirely identical7.  Rather, 
they will more often than not be the flip sides of th e same coin: an action seeking 
declaration that a contract is invalid; and a competing action seeking enforcement 
of that very same contract; or an action seeking liability of a party; and a 
competing action seeking a declaration that a party is not liable.  Basically, and 
with a view to the enforcement issue, if the orders sought could contradict each 
other were they both granted, their object will be the same ”8; 
 
Illi bħala Regolament, japplika direttament bħala parti mil -liġi ta’ Malta, u, fejn 
huwa  applikabbli jissupera l -kodiċi ritwali Malti.  Għalhekk l -elementi tal -lis 
alibi pendens , l-interpretazzjoni tagħhom, u l -effetti tal -lis alibi pendens  huma 
lkoll regolati mir -Regolament.   Dan fl -interess tal -uniformita` sabiex tiġi 
assikurata ċ -ċirkolazzjoni libera ta’ sentenzi fi kwi stjonijiet ċivili u kummerċjali  
l-Istati Membr i kollha tal -Unjoni Ewropeja ; 
                                                           
3 Case  C -523/14  Aannemingbedriff Aertssen Terrassements v VSB Machineverhuur BV et al, ECLI:EU:C:2015:722  
4 European Private International Law, Geert van Calster, 2nd ed., first published 2016, reprinted 2019, paġna 176  
5 Civil Jurisdiction and Judgemen ts in Europe – Trevor Hartley, Oxford, first published 2017  
6 Case C -406/92 The owners of the cargo lately laden on board the ship ‘Tatry’ v the owners of the ship ‘Maciej Rataj’ (1994) 
ECR I -5439, para 40  
7 Case 144/86  Gubish Maschinenfabrik KG v Giulio Palumbo (1987) ECR 4861  
8 European Private International Law, Geert van Calster, 2nd ed., first published 2016, reprinted 2019, paġna 177  
 
 10 Illi fin -nota ta’ sottomissjonij iet tagħha, il -konvenuta tiċċita u tikkompara fid -
dettal il -premessi u t -talbiet tal -atturi rispettivi f’din il -kawża u f’dik tal -Qorti ta’ 
Pesaro u turi li t -talbiet huma prattikament identiċi.  Dan anke għaliex hija, bħala 
attriċi fl -ewwel kawża, mhux biss talbet il -ħlas tal -bilanċ tal -prezz tal -irħam 
mibjugħ u kku nsinnat minnha lil  Classic Group Limited (attur fit -tieni kawża) 
imma wkoll talbet dikjarazzjoni li ma kien hemm l -ebda nuqqas fil -konsenja, il -
kwantita`, kwalita` u kundizzjoni tal -irħam mibjugħ, u li ma ġew ikkawżati l -ebda 
danni minn Bianchi di Bianchi  Romano & C. SAS fir -rigward tal -fornitura ta’ 
rħam indikat fil -proforma invoice datata 16 ta’ Mejju 2018.  Fit -tieni kawża  (ċjoe` 
din il -kawża)  t-talba hi għal dikjarazzjoni li ġie kkonsenjat materjal mhux kif 
miftiehem, kwantu għall -kwalita`, kwantita`u modalita` u termini ta’ konsenja u 
billi in k wantu għal parti mill -materjal kien hemm nuqqas ta’ konsenja tiegħu.  
M’hemmx dubbju li, fit -termini wiesa tar -Regolament kif interpretat, il -kawżali 
hija wkoll  l -istess:  il -kunsinna jew kunsinni ta’ rħam u l -ħlas tiegħu ; 
Illi l-attriċi f’din il -kawża – Classic Group Limited – fin-nota ta’ sottomissjonijiet 
responsiva tagħha  sostniet li l -ewwel kawża hija ristretta għal tip wieħed ta’ rħam 
filwaqt li t -tieni kawża tkopri tlett tipi.  Dan iżda ma jirriżultax li huwa l -każ; 
anke fl -ewwel kawża ssir riferenza, fil -premessi għal tlett tipi ta’ rħam.  Tassew 
li m’hemmx identita` assoluta, imma l -kawżali u l -oġġett taż -żewġ azzjonijiet 
huma prattikament ide ntiċi; 
Illi m hux ikkontestat li l -Classic Group  Limited issottomettiet ruħha għall -
ġurisdizzjoni tal -Qorti ta’ Pesaro;    
Għal dawn il -motivi, din il -Qorti  tilqa’ l -ewwel żewġ eċċezzjonijiet tas -soċjeta` 
konvenuta u konsegwentement  tiddeklina l-ġurisdizzjoni tagħha favur it -
Tribunale Ordinario ta’ Pesaro, f l-Italja u konsegwentement tastjeni   milli tieħu 
konjizzjo ni ulterjuri tal -każ; 
 
 11 Spejjeż a kariku tas -soċjeta` attriċi.  
 
Moqrija  
 
 
 
ONOR. IMĦALLEF  
GRAZIO MERCIECA