Kawża T-66/01

Imperial Chemical Industries Ltd

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Abbuż minn pożizzjoni dominanti — Suq tas-soda fir-Renju Unit — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 82 KE — Preskrizzjoni tas-setgħa tal-Kummissjoni li timponi multi jew sanzjonijiet — Terminu raġonevoli — Forom proċedurali sostanzjali — Awtorità ta’ res judicata — Eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti — Abbuż minn pożizzjoni dominati — Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri — Multa — Gravità u tul tal-ksur — Ċirkustanzi attenwanti”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Preskrizzjoni fil-qasam ta’ proċedimenti – Sospensjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 2988/74, Artikolu 3)

2. Dritt Komunitarju — Prinċipji — Osservanza ta’ terminu raġonevoli — Kamp ta’ applikazzjoni — Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Proċedura ġudizzjarja — Distinzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-osservanza ta’ terminu raġonevoli

(Regolament tal-Kunsill Nru 17)

3. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Obbligi tal-Kummissjoni — Osservanza ta’ terminu raġonevoli

(Regolament tal-Kunsill Nru 17)

4. Proċedura — Tul tal-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali — Terminu raġonevoli — Kriterji ta’ evalwazzjoni

5. Dritt Komunitarju — Prinċipji — Drittijiet tad-difiża — Kamp ta’ applikazzjoni — Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Portata tal-prinċipju wara l-annullament tal-ewwel deċiżjoni tal-Kummissjoni

(Artikoli 81 KE, 82 KE u 233 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 17)

6. Kummissjoni — Prinċipju ta’ kolleġjalità — Portata — Deċiżjoni dwar kompetizzjoni

7. Rikors għal annullament — Sentenza ta’ annullament — Portata — Awtorità assoluta ta’ res judicata

8. Rikors għal annullament — Sentenza ta’ annullament — Effetti

(Artikoli 82 KE, 230 KE u 233 KE)

9. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Karatterizzazzjoni permezz taż-żamma ta’ sehem estremament importanti tas-suq

(Artikolu 82 KE)

10. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Tnaqqis li għandu l-effett ta’ dekadenza fuq is-suq — Tnaqqis għal fedeltà

(Artikolu 82 KE)

11. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Tnaqqis għal kwantità — Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet — Natura abbużiva tas-sistema ta’ tnaqqis

(Artikolu 82 KE)

12. Kompetizzjoni – Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Kuntratti għal provvista esklużiva – Tnaqqis għal fedeltà

(Artikolu 82 KE)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 2988/74)

14. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni — Deċiżjoni li tikkonstata ksur u li timponi multa — Annullament għal difett proċedurali

(Regolament tal-Kunsill Nru 17)

15. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ksur ta’ gravità partikolari

(Artikolu 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

16. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi aggravanti — Reċidiva — Kunċett ta’ ksur tal-istess tip — Ksur tal-Artikolu 81 KE, minn naħa, u tal-Artikolu 82 KE, min-naħa l-oħra — Esklużjoni

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

17. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Obbligu li mill-ammont tal-multa jitnaqqsu l-ispejjeż sostnuti sabiex tiġi ggarantita l-applikazzjoni ta’ deċiżjoni annullata sussegwentement — Assenza

(Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

18. Kompetizzjoni — Regoli Komunitarji — Ksur — Twettiq b’mod intenzjonali — Kunċett

(Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15)

19. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

20. Kompetizzjoni — Multi — Impożizzjoni — Neċessità li l-impriża tkun ibbenefikat mill-ksur — Assenza — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi attenwanti — Ineżistenza ta’ benefiċċju — Esklużjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

21. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi aggravanti — Ħabi tal-akkordju — Nuqqas ta’ natura sigrieta li ma jikkostitwixxix ċirkustanza attenwanti

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2))

1. Skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74, li jikkonċerna l-perijodi ta’ limitazzjoni [preskrizzjoni] fil-proċedimenti u l-infurzar tas-sanzjonijiet fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-preskrizzjoni fil-proċedimenti għandha tiġi sospiża sakemm id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tkun suġġett għal “proċedimenti pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej”. Dan ir-riferiment għandu jinftiehem, wara l-ħolqien tal-Qorti Ġenerali, bħala intiż fl-ewwel lok għal proċeduri quddiemha, sa fejn ir-rikorsi jimponu sanzjoni jew multi fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni li jaqa’ taħt il-kompetenza tagħha.

Il-preskrizzjoni hija wkoll sospiża għat-tul tal-proċeduri ta’ appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Peress li l-Artikolu 60 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 għandhom kamp ta’ applikazzjoni differenti, in-nuqqas ta’ effett sospensiv ta’ appell ma huwiex tali li jneħħi għal kollox l-effett tal-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament, li jikkonċerna sitwazzjonijiet li fihom il-Kummissjoni għandha tistenna d-deċiżjoni tal-qorti Komunitarja. Barra minn hekk, l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 jipproteġi lill-Kummissjoni mill-effett tal-preskrizzjoni f’sitwazzjonijiet li fihom hija għandha tistenna d-deċiżjoni tal-qorti Komunitarja, fil-kuntest ta’ proċeduri li fir-rigward tagħhom hija ma tikkontrollax l-iżvolġiment, qabel ma tkun taf jekk l-att ikkontestat huwiex ivvizzjat b’illegalità jew le.

L-argument li, wara annullament ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni, din tal-aħħar ma tistax tieħu vantaġġ min-nuqqas tagħha nnifisha billi timponi multa wara l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni, ma jistax jintlaqa’. Fil-fatt, kull annullament ta’ att adottat mill-Kummissjoni huwa neċessarjament attribwibbli lilha, fis-sens li jirrifletti żball min-naħa tagħha. Għaldaqstant, li tiġi eskluża s-sospensjoni tal-preskrizzjoni tal-proċedimenti meta r-rikors iwassal sabiex jirrikonoxxi żball attribwibbli lill-Kummissjoni jneħħi minn kwalunkwe sens l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74. Huwa l-fatt stess li rikors huwa pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali jew il-Qorti tal-Ġustizzja li jiġġustifika s-sospensjoni, u mhux il-konklużjonijiet milħuqa minn dawk il-qrati fis-sentenza tagħhom.

Fl-aħħar nett, jekk il-Kummissjoni kellha tadotta deċiżjoni ġdida wara l-annullament ta’ deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali mingħajr ma tistenna s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jeżisti riskju li żewġ deċiżjonijiet li jkollhom l-istess suġġett jeżistu flimkien fl-ipoteżi fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza tal-Qorti Ġenerali. Jidher li jmur kontra r-rekwiżiti ta’ ekonomija tal-ġudizzju amministrattiv li fuq il-Kummissjoni tiġi imposta, bl-uniku għan li jiġi evitat li ma jkunx hemm preskrizzjoni, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida qabel ma tkun taf jekk id-deċiżjoni inizjali hijiex ivvizzjata b’illegalità jew le.

Peress li l-preskrizzjoni prevista fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 ġiet sospiża għat-tul kollu tal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata li kisret il-prinċipju ta’ terminu raġonevoli talli stenniet id-deċiżjonijiet tal-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja qabel ma adottat deċiżjoni ġdida, peress li dan il-fatt kien ġustifikat mill-osservanza tal-proċeduri ġudizzjarji u tas-sentenzi futuri.

(ara l-punti 73, 74, 77, 82, 85, 86, 88, 89, 132)

2. Fil-kuntest tal-eżami ta’ lment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli, għandu jkun hemm distinzjoni bejn proċeduri amministrattivi dwar kompetizzjoni skont ir-Regolament Nru 17 u l-proċeduri ġudizzjarji fil-każ ta’ rikors kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Il-perijodu li matulu l-qorti Komunitarja teżamina l-legalità tad-deċiżjoni u, fil-każ ta’ appell, il-validità tas-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza, ma jistax jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat it-tul tal-proċeduri quddiem il-Kummissjoni.

(ara l-punt 102)

3. Il-ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli waqt l-adozzjoni ta’ deċiżjoni fi tmiem proċeduri amministrattivi fil-qasam tal-kompetizzjoni jiġġustifika l-annullament ta’ deċiżjoni meħuda mill-Kummissjoni biss meta din twassal ukoll għal ksur tad-drittijiet tad-difiża tal-impriża kkonċernata. Fil-fatt, meta ma jkunx għadu ġie stabbilit li dewmien eċċessiv affettwa l-kapaċità tal-impriżi kkonċernati li jiddefendu ruħhom b’mod effettiv, in-nuqqas ta’ osservanza tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli ma jaffettwax il-validità tal-proċeduri amministrattivi.

(ara l-punt 109)

4. Il-prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jgħid li kull persuna għandha dritt għal smigħ xieraq, li huwa ispirat mill-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, u b’mod partikolari d-dritt għal smigħ f’terminu raġonevoli, huwa applikabbli fil-kuntest ta’ rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi fuq impriża multi għal ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni.

In-natura raġonevoli tat-terminu hija evalwata skont iċ-ċirkustanzi relatati ma’ kull kawża, u b’mod partikolari, skont l-importanza tal-kawża għall-parti kkonċernata, skont il-kumplessità tal-kawża kif ukoll skont l-aġir tar-rikorrent u dak tal-awtoritajiet kompetenti.

F’dan ir-rigward, il-lista ta’ dawn il-kriterji ma hijiex eżawrjenti u l-evalwazzjoni tan-natura raġonevoli taż-żmien ma teżiġix eżami sistematiku taċ-ċirkustanzi tal-kawża fid-dawl ta’ kull wieħed minnhom meta t-tul tal-proċedura jidher iġġustifikat fir-rigward ta’ wieħed biss. B’hekk, il-kumplessità ta’ kawża tista’ tiġi stabbilita sabiex tiġġustifika terminu li prima facie huwa twil wisq.

Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni li t-tul tal-proċeduri kellu effett fuq is-soluzzjoni tal-kawża, skadenza eventwali tat-terminu raġonevoli mill-qorti, anki jekk tiġi kkunsidrata stabbilita, ma għandha ebda effett fuq il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata. Din tista’ tiġġustifika l-ħlas ta’ kumpens jekk l-impriża tagħmel it-talba għalih.

(ara l-punti 114, 116, 117)

5. L-annullament ta’ att Komunitarju ma’ jaffettwax neċessarjament l-atti preparatorji, peress li l-proċedura intiża għas-sostituzzjoni tal-att annullat tista’, bħala prinċipju, titkompla fil-punt preċiż meta seħħet l-illegalità.

Peress li difett proċedurali seħħ fl-istadju finali tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni li tissanzjona impriża għall-ksur tar-regoli Komunitarji ta’ kompetizzjoni, l-annullament ta’ din id-deċiżjoni ma jaffettwax il-validità tal-miżuri preparatorji, li saru qabel l-istadju meta dan id-difett kien ġie kkonstatat. Meta tadotta deċiżjoni ġdida, b’kontenut sostanzjalment identiku u bbażat fuq l-istess oġġezzjonijiet, il-Kummissjoni għaldaqstant ma hijiex obbligata li tagħmel passi proċedurali ġodda.

B’mod partikolari, ma tistax tiġi kkritikata li ma għamiltx, qabel l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida, smigħ mill-ġdid tal-impriża kkonċernata, li ma tatx lir-rikorrenti l-opportunità li tippreżenta mill-ġdid l-argumenti tagħha, jew li ma bagħtitilhiex dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ġdida.

Fir-rigward tal-kwistjonijiet ta’ dritt li jistgħu jitqajmu fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 233 KE, bħal dawk relatati mad-dekorriment taż-żmien, mal-possibbiltà ta’ tkomplija tal-proċedimenti, mal-aċċess għall-fajl li huwa inerenti għat-tkomplija tal-proċeduri, mal-intervent tal-uffiċjal tas-seduta u mal-Kumitat Konsultattiv kif ukoll ma’ implikazzjonijiet eventwali tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 17, dawn ma jirrikjedux smigħ mill-ġdid, sakemm dawn ma jbiddlux il-kontenut tal-oġġezzjonijiet, peress li huma biss suġġetti, jekk ikun il-każ, għal stħarriġ ġudizzjarju ulterjuri.

Barra minn hekk, peress li seduta ġdida ma kinitx neċessarja, intervent ġdid tal-uffiċjal tas-seduta ma kienx iktar meħtieġ. Fil-fatt, mill-kontenut stess tal-missjoni fdata lill-uffiċjal tas-seduta jirriżulta li l-intervent tiegħu kien neċessarjament marbut mas-smigħ tal-impriżi, fil-perspettiva ta’ deċiżjoni eventwali.

Barra minn hekk, sa fejn id-deċiżjoni kkontestata ma fiha ebda tibdil sostanzjali meta mqabbla mad-deċiżjoni annullata, il-Kummissjoni, li ma hijiex obbligata li tisma’ mill-ġdid lill-impriża kkonċernata, lanqas ma hija obbligata li tikkonsulta mill-ġdid il-Kumitat Konsultattiv fuq il-Prattiki Ristrettivi u l-Monopolji.

Għall-istess raġunijiet, il-fajl ippreżentat lill-Kulleġġ tal-Kummissarji ma għandux jinkludi, b’mod partikolari, rapport ġdid mill-uffiċjal tas-seduta u rapport ġdid tal-konsultazzjoni tal-kumitat konsultattiv.

(ara l-punti 125, 126, 134, 135, 151, 153, 154, 161, 162, 168, 174)

6. Il-prinċipju ta’ kolleġjalità huwa bbażat fuq l-ugwaljanza tal-membri tal-Kummissjoni fil-parteċipazzjoni fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u jimplika b’mod partikolari li d-deċiżjonijiet jiġu deliberati flimkien u l-membri kollha tal-kulleġġ għandhom ikunu kollettivament responsabbli, mill-aspett politiku, għad-deċiżjonijiet kollha meħuda. L-osservanza ta’ dan il-prinċipju, u speċjalment in-neċessità li d-deċiżjonijiet ikunu ddeliberati flimkien, jinteressa b’mod partikolari s-suġġetti ta’ dritt ikkonċernati mill-effetti legali li huma jipproduċu, fis-sens li huma għandhom jiġu żgurati li dawn id-deċiżjonijiet kienu effettivament ittieħdu mill-kulleġġ u jikkorrispondu eżattament għar-rieda tiegħu. Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, tal-atti, ikkwalifikati espressament bħala deċiżjonijiet, li l-Kummissjoni għandha tadotta kontra impriżi jew assoċjazzjonijiet ta’ impriżi sabiex jiġu osservati r-regoli tal-kompetizzjoni u li għandhom bħala għan il-konstatazzjoni ta’ ksur ta’ dawn ir-regoli, li jingħataw ordnijiet fir-rigward ta’ dawn l-impriżi u li jiġu imposti sanzjonijiet pekunjarji fil-konfront tagħhom.

Is-sempliċi fatt li stqarrija għall-istampa li ma ħarġitx mill-Kummissjoni u li ma għandha ebda natura uffiċjali turi dikjarazzjoni magħmula minn kelliem tal-Kummissjoni li tispeċifika d-data li fiha ser tingħata deċiżjoni dwar kompetizzjoni u l-kontenut tagħha, ma jistax ikun suffiċjenti sabiex jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ kolleġjalità. Peress li l-Kulleġġ tal-Kummissarji ma kien marbut bl-ebda mod b’din id-dikjarazzjoni, huwa seta’ jiddeċiedi, wara deliberazzjoni konġunta, li ma jadottax tali deċiżjoni.

(ara l-punti 175-178)

7. Sabiex jiġu ggarantiti kemm l-istabbiltà tal-liġi u tar-relazzjonijiet ġuridiċi kif ukoll l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, huwa essenzjali li ma jkunx possibbli li jitqajmu dubji fir-rigward ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji li jkunu saru definittivi wara li jkunu ntużaw ir-rimedji kollha disponibbli għal appell jew wara li jkunu skadew it-termini previsti għal appell.

Peress li l-awtorità ta’ res judicata ta’ sentenza tista’ tostakola l-ammissibbiltà ta’ rikors jekk ir-rikors li kien ta lok għas-sentenza kkonċernata kien jinvolvi l-istess partijiet, ittratta l-istess oġġett u kellu l-istess bażi legali, dawn il-kundizzjonijiet għandhom neċessarjament natura kumulattiva L-awtorità ta’ res judicata hija konnessa biss mal-punti ta’ fatt u ta’ liġi li ġew effettivament jew neċessarjament deċiżi permezz tad-deċiżjoni ġudizzjarja inkwistjoni.

(ara l-punti 196-198)

8. L-istituzzjoni li l-att tagħha ġie annullat hija obbligata biss fil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju sabiex tiżgura l-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament. Il‑proċedura intiża li tissostitwixxi l-att annullat għandha bħala regola ġenerali titkompla mill-punt preċiż li fih saret l-illegalità.

Meta deċiżjoni tal-Kummissjoni li tissanzjona impriża minħabba abbuż ta’ pożizzjoni dominanti hija annullata minħabba li l-awtentikazzjoni tal-imsemmija deċiżjoni saret wara n-notifika tagħha, li kien jikkostitwixxi ksur ta’ forma proċedurali sostanzjali fis-sens tal-Artikolu 230 KE, il-Kummissjoni tista’ tkompli l-analiżi tagħha fl-istadju tal-awtentikazzjoni, mingħajr il-bżonn li teżamina jekk il-konklużjonijiet dwar is-suq rilevanti li hija kienet siltet matul l-adozzjoni tal-ewwel deċiżjoni għadhomx validi fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ fatt u ta’ liġi eżistenti fil-mument tal-adozzjoni tat-tieni deċiżjoni. Il-kunsiderazzjoni li tgħid li l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti tirriżulta minn analiżi tal-istruttura tas-suq u tal-kompetizzjoni li tipprevali fil-mument tal‑adozzjoni mill-Kummissjoni ta’ kull deċiżjoni ma timplikax li l-Kummissjoni għandha fil-każijiet kollha tagħmel analiżi ġdida tas-suq rilevanti fil-mument tal‑adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Il-Kummissjoni ma hijiex b’mod partikolari obbligata twettaq analiżi bħal din peress li ma hijiex meħtieġa għall-eżekuzzjoni tas-sentenza li tannulla d-deċiżjoni.

(ara l-punti 243-245)

9. Il-pożizzjoni dominanti msemmija mill-Artikolu 82 KE tikkonċerna sitwazzjoni ta’ saħħa ekonomika miżmuma minn impriża li tagħtiha s-setgħa li tostakola ż-żamma ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq inkwistjoni billi tagħtiha l-possibbiltà li taġixxi b’mod indipendenti b’mod kunsiderevoli fir-rigward tal-kompetituri tagħha, tal-klijenti tagħha u, finalment, tal-konsumaturi. Tali pożizzjoni, b’differenza ta’ sitwazzjoni ta’ monopolju jew ta’ kważi monopolju, ma teskludix l-eżistenza ta’ ċerta kompetizzjoni, iżda tippermetti lill-impriża li tgawdi minnha f’pożizzjoni li tiddeċiedi, jew għall-inqas li tinfluwenza b’mod kunsiderevoli l-kundizzjonijiet li taħthom il-kompetizzjoni ser tiżviluppa u, fi kwalunkwe każ, li ġġib ruħha ħafna drabi mingħajr ma jkollha teħodha inkunsiderazzjoni u mingħajr għaldaqstant ma tiġi ppreġudikata minn din l-attitudni.

L-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti tirriżulta b’mod ġenerali mill-għaqda ta’ diversi elementi li, meħuda waħedhom, ma humiex neċessarjament determinanti. L-eżami tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti fis‑suq rilevanti għandu jsir billi l-ewwel nett tiġi eżaminata l-istruttura tagħha u sussegwentement is-sitwazzjoni kompetittiva fis-suq ikkonċernat.

Ishma mis-suq kbar ħafna jikkostitwixxu minnhom infushom, u ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali, il-prova tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti. Fil-fatt, il-pussess ta’ sehem mis-suq kbir ħafna jqiegħed lill-impriża li żżommu matul perijodu partikolari, permezz tal-volum ta’ produzzjoni u tal-offerta li hija tirrappreżenta - mingħajr ma l-possessuri ta’ ishma kunsiderevolment inqas ikunu f’pożizzjoni li jissodisfaw malajr it-talba li huma jixtiequ jieħdu mill-impriża li għandha s-sehem kunsiderevolment ikbar -, f’sitwazzjoni ta’ saħħa li minnha tirriżulta sħubija obbligatorja u li, anki minħabba dan il-fatt, tiżguralha, tal-inqas matul perijodi relattivament twal, l-indipendenza ta’ aġir karatteristiku tal-pożizzjoni dominanti.

Bl-istess mod, sehem mis-suq minn 70 % sa 80 % jikkostitwixxi, minnu nnifsu, indikazzjoni ċara tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti. Bl-istess mod, sehem mis-suq ta’ 50 % jikkostitwixxi minnu nnifsu, u ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali, il-prova tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti.

(ara l-punti 254-257)

10. Sistema ta’ tnaqqis li għandha bħala effett l-esklużjoni mis-suq titqies li tmur kontra l-Artikolu 82 KE jekk tiġi applikata minn impriża f’pożizzjoni dominanti. Dan huwa l-każ ta’ tnaqqis għal fedeltà li jingħata bħala korrispettiv ta’ impenn tal-klijent li jikseb il-bżonnijiet tiegħu esklużivament jew kważi esklużivament mingħand impriża f’pożizzjoni dominanti. Tali tnaqqis iwassal, fil-fatt, sabiex jostakola, permezz tal-għoti ta’ vantaġġi finanzjarji, il-fornitura tal-klijenti mingħand produtturi kompetituri. Billi jwaqqaf l-aċċess għas-suq lil kompetituri, l-aġir ta’ tali impriża jista’ jkollu riperkussjonijiet fuq il-flussi tal-kummerċ u fuq il-kompetizzjoni fis-suq komuni.

(ara l-punti 296, 297, 337)

11. Is-sistemi ta’ tnaqqis kwantitattivi, marbuta esklużivament mal-volum tax-xiri mingħand impriża f’pożizzjoni dominanti, ġeneralment jitqiesu li ma għandhomx effett ta’ esklużjoni pprojbit mill-Artikolu 82 KE. Jekk iż-żieda tal-kwantità pprovduta tissarraf f’inqas spejjeż għall-fornitur, dan fil-fatt għandu d-dritt li jagħti benefiċċju lill-klijent tiegħu b’dan it-tnaqqis permezz ta’ tariffa iktar favorevoli. It-tnaqqis tal-kwantità għalhekk suppost għandu jirrifletti żieda ta’ effiċjenza u ekonomiji fil-kobor imwettqa mill-impriża f’pożizzjoni dominanti.

Minn dan isegwi li sistema ta’ tnaqqis li r-rata ta’ tnaqqis tiżdied skont il-volum mixtri ma tiksirx l-Artikolu 82 KE, ħlief jekk il-kriterji u l-kundizzjonijiet ta’ għoti tat-tnaqqis juru li s-sistema ma tistrieħx fuq korrispettiv ekonomikament ġustifikat, iżda twassal, permezz ta’ tnaqqis għal fedeltà u ta’ objettiv, sabiex tostakola l-fornitura tal-klijenti mingħand produtturi kompetituri.

Sabiex tiġi ddeterminata l-eventwali natura abbużiva ta’ sistema ta’ tnaqqis kwantitattiv, għandhom għalhekk jiġu evalwati ċ-ċirkustanzi kollha, u b’mod partikolari l-kriterji u l-kundizzjonijiet ta’ għoti tat-tnaqqis, u li jiġi eżaminat jekk it-tnaqqis iwassalx, permezz ta’ vantaġġ li ma jistrieħ fuq ebda prestazzjoni ekonomika li tiġġustifikah, li jitneħħa lix-xerrej, jew li jkun hemm restrizzjoni fir-rigward tiegħu, il-possibbiltà ta’ għażla f’dak li jikkonċerna s-sorsi ta’ provvista tiegħu, li jiġi miċħud l-aċċess tas-suq lill-kompetituri, u li jiġu applikati lis-sħab kummerċjali kundizzjonijiet mhux ugwali għal prestazzjonijiet ekwivalenti jew li tiġi msaħħa l-pożizzjoni dominanti permezz ta’ kompetizzjoni distorta.

(ara l-punti 298-300)

12. Għal impriża li ssib ruħha f’pożizzjoni dominanti f’suq, il-fatt li torbot xerrejja - anki jekk fuq it-talba tagħhom - permezz ta’ obbligu jew ta’ wegħda li jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom esklużivament mingħand l-imsemmija impriża jikkostiwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 82 KE, kemm jekk l-obbligu inkwistjoni huwa stipulat mingħajr kwalifika oħra, kemm jekk dan ikollu l-korrispettiv tiegħu fl-għoti ta’ tnaqqis. L-istess iseħħ meta din l-impriża, mingħajr ma torbot lix-xerrejja permezz ta’ obbligu formali, tapplika, jew skont ftehim magħmul ma’ dawn ix-xerrejja, jew inkella unilateralment, sistema ta’ tnaqqis għal fedeltà, jiġifieri tnaqqis marbut mal-kundizzjoni li l-klijent jikseb esklużivament il-bżonnijiet kollha tiegħu jew parti kbira minnhom mingħand l-impriża f’pożizzjoni dominanti. Fil-fatt, l-impenji ta’ kisba esklużiva ta’ bżonnijiet ta’ din in-natura, bi jew mingħajr il-korrispettiv ta’ tnaqqis jew l-għoti ta’ tnaqqis għal fedeltà sabiex ix-xerrej jiġi inċentivat jikseb esklużivament mingħand l-impriża f’pożizzjoni dominanti, huma inkompatibbli mal-għan ta’ kompetizzjoni mhux distorta fis-suq komuni peress li dawn ma jibbażawx fuq prestazzjoni ekonomika li tiġġustifika din l-impożizzjoni jew dan il-vantaġġ, iżda li għandha tendenza li ċċaħħad lix-xerrej, jew li tirrestrinġi fir-rigward tiegħu, il-possibbiltà ta’ għażla f’dak li jikkonċerna s-sorsi ta’ kisba tiegħu ta’ bżonnijiet u li tostakola l-aċċess tas-suq lill-produtturi.

(ara l-punt 315)

13. Fid‑determinazzjoni tal-ammont tal-multi għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, il‑Kummissjoni ma għandhiex tieħu biss inkunsiderazzjoni l-gravità tal-ksur u ċ‑ċirkustanzi partikolari tal-każ, iżda wkoll il-kuntest li fih twettaq dan il-ksur u għandha tħares sabiex l-azzjoni tagħha tkun ta’ natura dissważiva, speċjalment għat-tipi ta’ ksur partikolarment dannużi għat-twettiq tal-għanijiet tal-Komunità. Barra minn hekk, meta l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni fl‑osservanza tar-Regolament Nru 2988/74, li jikkonċerna l-perijodi ta’ limitazzjoni [preskrizzjoni] fil-proċedimenti u l-infurzar tas-sanzjonijiet fil-qasam tad-dritt ta’ kompetizzjoni, kif ukoll tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli, ma tistax tiġi kkritikata talli damet sabiex tadotta d-deċiżjoni kkontestata. F’tali ċirkustanzi, ma hemmx lok li tiġi annullata multa, imposta permezz ta’ deċiżjoni adottata wara l-annullament tal-ewwel deċiżjoni, minħabba ż-żmien li ddekorra bejn l-adozzjoni taż-żewġ deċiżjonijiet.

(ara l-punti 354, 355)

14. Ġaladarba deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar kompetizzjoni tiġi annullata minħabba difett proċedurali, il-Kummissjoni għandha d-dritt li tadotta deċiżjoni ġdida, mingħajr ma tinbeda proċedura amministrattiva ġdida. Peress li l-kontenut tad-deċiżjoni ġdida huwa kważi identiku għal dak tad-deċiżjoni preċedenti u li dawn iż-żewġ deċiżjonijiet huma bbażati fuq l-istess motivi, id-deċiżjoni l-ġdida hija suġġetta, fil-kuntest tal-iffissar tal-ammont tal-multa, għar-regoli fis-seħħ fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni preċedenti. Fil-fatt, il-Kummissjoni tkompli l-proċedura fl-istadju fejn l-iżball ta’ proċedura twettaq u, mingħajr ma tagħmel evalwazzjoni ġdida tal-każ fid-dawl ta’ regoli li ma kinux jeżistu fi żmien l-adozzjoni tal-ewwel deċiżjoni.

(ara l-punti 366-368)

15. Sabiex tiġi evalwata l-gravità tal-ksur tar-regoli Komunitarji imputabbli lil impriża, sabiex jiġi stabbilit ammont ta’ multa li jkun proporzjonali miegħu, il-Kummissjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni t-tul partikolarment twil ta’ ċertu ksur, tan-numru u tad-diversità tal-ksur, li kkonċerna l-prodotti kollha jew kważi kollha tal-impriża inkwistjoni u fejn ċerti elementi tiegħu affettwaw l-Istati Membri kollha, tal-gravità partikolari ta’ ksur li jaqa’ taħt strateġija deliberata u koerenti intiża, permezz ta’ prattiki eliminatorji diversi fir-rigward tal-kompetituri u premezz ta’ politika ta’ fedeltà tal-klijenti, li żżomm artifiċjalment jew li ssaħħaħ il-pożizzjoni dominanti tal-impriża fis-swieq fejn il-kompetizzjoni kienet diġà limitata, tal-effetti ta’ abbuż partikolarment dannuż mill-perspettiva tal-kompetizzjoni u tal-vantaġġ meħud mill-impriża mill-ksur tagħha.

Il-Kummissjoni tista’, ġustament, tikkwalifika bħala partikolarment gravi l-prattiki ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti li, meta tagħti tnaqqis fuq it-tunnellaġġ marġinali lill-klijenti tagħha u meta tikkonkludi ftehim ta’ fedeltà magħhom, tagħlaq għal żmien twil il-possibbiltajiet ta’ bejgħ lill-kompetituri tagħha kollha u tagħmel ħsara fit-tul fl-istruttura tas-suq, għad-detriment tal-konsumaturi.

(ara l-punti 370, 372, 374)

16. L-analiżi tal-gravità ta’ ksur tar-regoli Komunitarji ta’ kompetizzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni reċidiva eventwali. Il-kunċett ta’ reċidività, hekk kif inhu mifhum f’ċertu numru ta’ sistemi legali nazzjonali, jimplika li persuna tkun wettqet ksur mill-ġdid wara li kienet ġiet sanzjonata għal ksur simili. Il-Linji gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA għandhom l-istess sens meta jirreferu għal “ksur tal-istess tip”. Il-Kummissjoni ma tistax għalhekk tikkunsidra ċirkustanza aggravanti għal reċidiva kontra impriża li tuża b’mod abbużiv l-pożizzjoni dominanti li hija għandha fis-suq fis-sens tal-Artikolu 82 KE minħabba prattiki ta’ kollużjoni minn qabel marbuta mal-Artikolu 81, li barra minn hekk huma differenti ħafna minn dak li wassal għall-ksur tal-Artikolu 82 KE.

(ara l-punti 377-381)

17. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, meta impriża tagħmel spejjeż sabiex jiġu kkostitwiti garanziji għall-ħlas ta’ multa imposta fid-deċiżjoni li hija sussegwentement annullata mill-qorti Komunitarja u sabiex jiġi stabbilit li din id-deċiżjoni kienet illegali, il-Kummissjoni ma għandhiex l-obbligu li tieħu dawn l-ispejjeż inkunsiderazzjoni meta tistabbilixxi l-multa fid-deċiżjoni adottata wara s-sentenza ta’ annullament, peress li l-impriża tista’ titlob ir-rimbors tagħhom b’rikors għad-danni.

(ara l-punt 383)

18. Sabiex ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat jista’ jiġi kkunsidrat bħala li twettaq b’mod intenzjonali, ma huwiex neċessarju li l-impriża tkun taf li qed tikser projbizzjoni stabbilita minn dawn ir-regoli; huwa suffiċjenti li hija ma setgħetx tinjora li l-aġir illegali kellu l-għan jew l-effett li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq komuni.

(ara l-punt 412)

19. L-elementi li jaqgħu taħt l-għan ta’ aġir jistgħu jkunu iktar importanti għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multa minn dawk relatati mal-effetti tiegħu.

(ara l-punt 435)

20. Għalkemm l-ammont tal-multa imposta għal ksur tar-regoli Komunitarji għandu jkun proporzjonali mat-tul tal-ksur u mal-elementi oħra li jistgħu jaffettwaw l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, fosthom il-profitt li l-impriża kkonċernata setgħet tieħu mill-prattiki tagħha, il-fatt li impriża ma għamlet ebda qliegħ mill-ksur ma jistax jipprekludi l-impożizzjoni ta’ multa, inkella din tal-aħħar titlef mill-effett dissważiv tagħha. B’hekk il-Kummissjoni ma hijiex obbligata, sabiex tiffissa l-ammont tal-multi, li tieħu inkunsiderazzjoni n-nuqqas ta’ qligħ mill-ksur inkwistjoni. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ vantaġġ finanzjarju marbut mal-ksur ma jistax jiġi kkunsidrat bħala ċirkustanza attenwanti.

(ara l-punt 443)

21. Il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra n-natura sigrieta bħala ċirkustanza aggravanti fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur skont l-Artikoli 81 KE jew 82 KE. Madankollu ma jistax jiġi dedott li n-nuqqas ta’ natura sigrieta jikkostitwixxi ċirkustanza attenwanti.

(ara l-punti 446, 447)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla)

25 ta’ Ġunju 2010 ( )

“Kompetizzjoni – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Suq tas-soda fir-Renju Unit – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 82 KE – Preskrizzjoni tas-setgħa tal-Kummissjoni li timponi multi jew sanzjonijiet – Terminu raġonevoli – Forom proċedurali sostanzjali – Awtorità ta’ res judicata – Eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti – Abbuż minn pożizzjoni dominati – Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri – Multa – Gravità u tul tal-ksur – Ċirkustanzi attenwanti”

Fil-Kawża T‑66/01,

Imperial Chemical Industries Ltd, li kienet Imperial Chemical Industries plc, stabbilita f’Londra (ir-Renju Unit), irrappreżentata inizjalment minn D. Vaughan, D. Anderson, QC, S. Lee, barrister, S. Turner, S. Berwick u R. Coles, solicitors, sussegwentement minn Vaughan, Lee, Berwick u S. Ford, barrister,

rikorrenti,

vs

Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn J. Currall u P. Oliver, bħala aġenti, assistiti minn J. Flynn, QC, u C. West, barrister,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett, prinċipalment, talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/7/KE, tat-13 ta’ Diċembru 2000, dwar proċediment skont l-Artikolu 82 [KE] (Każ COMP/33.133 – D : Kaorbonat tas-soda – ICI) (ĠU 2003, L 10, p. 33), u, sussidjarjament, talba għall-annullament jew għat-tnaqqis tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla),

komposta minn A. W. H. Meij, President, V. Vadapalas (Relatur) u A. Dittrich, Imħallfin,

Reġistratur: K. Pocheć, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-26 ta’ Ġunju 2008,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1 Ir-rikorrenti, Imperial Chemical Industries Ltd, li kienet Imperial Chemical Industries plc, hija kumpannija taħt id-dritt tar-Renju Unit attiva fil-qasam tal-kimika. Hija kienet tipproduċi fil-mument tal-fatti b’mod partikolari l‑karbonat tas-sodju.

2 Il-karbonat tas-sodju jew huwa preżenti fin-natura fil-forma ta’ mineral tat-trona (soda naturali), jew jinkiseb permezz ta’ proċess kimiku (soda sintetika). Is-soda naturali tinkiseb permezz tat-tifrik, tal-purifikazzjoni u tal-kalċinazzjoni tal-mineral tat-trona. Is-soda sintetika tiġi mir-reazzjoni tal-melħ ordinarju u tal-kalċju permezz tal-proċess kimiku “ammonja-soda ”, żviluppat mill-aħwa Solvay fl-1863.

3 F’April 1989 il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej wettqet investigazzjonijiet għand diversi produtturi tal-karbonat tas-sodju tal-Komunità, skont l‑Artikolu 14(3) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-Ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81 KE] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), fil-verżjoni tiegħu applikabbli fil-mument tal-fatti.

4 Fid-19 ta’ Ġunju 1989, il-Kummissjoni bagħtet talba għal informazzjoni lir-rikorrenti skont l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 17, li r-rikorrenti rrispondiet fl-14 ta’ Settembru 1989.

5 Fid-19 ta’ Frar 1990, il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda proċeduri ex officio kontra r-rikorrenti, kontra Solvay u kontra Chemische Fabrik Kalk (iktar ’il quddiem “CFK”), skont l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 17.

6 Fit-13 Marzu 1990, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet lir-rikorrenti, lil Solvay u lil CFK. Kull waħda minn dawn il-kumpanniji rċeviet biss il-parti jew il-partijiet tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet dwar il-ksur li kien jikkonċernaha, li magħhom kienu mehmuża l-provi kontrihom.

7 Il-Kummissjoni stabbilixxiet fajl wieħed għall-ksur kollu kopert mid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet.

8 F’dak li jikkonċerna din il-kawża, il-Kummissjoni kkonkludiet taħt it-Titolu V tat-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li r-rikorrenti kienet abbużat mill‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-suq tal-karbonat tas-sodju fir-Renju Unit.

9 Fil-31 ta’ Mejju 1990, ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha b’risposta għall-oġġezzjonijiet imqajma mill-Kummissjoni. Hija nstemgħet mill-Kummissjoni fis-26 u s-27 ta’ Ġunju 1990.

10 Fid-19 ta’ Diċembru 1990, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni 91/300/KEE, dwar proċedura skont l-Artikolu [82 KE] (IV/33.133 – D : Karbonat tas-sodju – ICI) (ĠU 1991, L 152, p. 40). F’din id-deċiżjoni, innotifikata lir-rikorrenti permezz ta’ ittra tal-1 Marzu 1991, hija kkonstatat li “[r-rikorrenti kienet] kisret id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu [82 KE] sa minn madwar l-1983 sa llum permezz ta’ mġiba li teskludi jew tillimita ħafna l-kompetizzjoni u li tikkonsisti [...] f’li tagħti tnaqqis sostanzjali u inċentivi finanzjarji oħra relatati ma’ tunnellaġġ marġinali sabiex tiżgura li l-klijent jikseb id-domanda kollha tiegħu jew parti kunsiderevoli tagħha mingħand[ha, li] jiżgura l-ftehim tal-klijenti li jixtru mingħand[ha] sabiex ikopru d-domanda kollha tagħhom jew kważi d-domanda kollha tagħhom mill-kompetituri għal kwantità speċifika [u,] f’mill-inqas każ wieħed, li jissuġġetta l-għoti ta’ tnaqqis u benefiċċji finanzjarji oħra għall-ftehim tal-klijent li jixtri minngħand[ha] għad-domanda kollha tiegħu.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

11 Skont l-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni 91/300, “multa ta’ ECU [għaxar] miljun [ġiet] imposta fuq [ir-rikorrenti] minħabba l-ksur [ikkonstatat]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

12 Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll id-Deċiżjoni 91/297/KEE, dwar proċedura skont l-Artikolu [81 KE] (IV/33.133 – A : Karbonat tas‑sodju – Solvay, ICI) (ĠU 1991 L 152, p. 1), li fiha kkonstatat li “Solvay u [r-rikorrenti] [kienu] kisru d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu [81 KE] peress li ħadu sehem, mill-1 ta’ Jannar 1973 [u] sa mill-inqas il-bidu ta’ dawn il-proċeduri, fi prattika miftiehma li biha huma llimitaw il-bejgħ tagħhom tas-soda fil-Komunità għas-swieq interni rispettivi tagħhom, jiġifieri l-Ewropa tal-Punent kontinentali għal Solvay u r-Renju Unit u l-Irlanda għar-[rikorrenti]”. [traduzzjoni mhux uffiċjali] Solvay u r-rikorrenti kienu kkundananti multa ta’ ECU 7 miljun rispettivament.

13 Fl-istess jum, il-Kummissjoni, barra minn hekk adottat id-Deċiżjoni 91/298/KEE, dwar proċedura skont l-Artikolu [81 KE] (IV/33.133 – B: Karbonat tas-sodju – Solvay, CFK) (ĠU 1991, L 152, p. 16), li fiha hija kkonstatat li “Solvay u CFK [kienu] kisru d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu [81 KE], billi pparteċipaw sa minn madwar l-1987 sa llum, għal ftehim ta’ qsim tas-suq li permezz tiegħu Solvay iggarantiet lil CFK tunnellaġġ annwali minimu ta’ bejgħ ta’ soda fil-Ġermanja, ikkalkolat b’riferiment għall-bejgħ li sar minn CFK fl-1986, u kkumpensat kull defiċit lil CFK billi xtrat mingħandha t-tunnellaġġi sabiex il-bejgħ tagħha jammonta għall-minimu ggarantit”. [traduzzjoni mhux uffiċjali] Solvay u CFK ġew ikkundannati għal multa ta’ ECU 3 miljun u ta’ ECU 1 miljun rispettivament.

14 Fl-istess jum, il-Kummissjoni, barra minn hekk, adottat id-Deċiżjoni 91/299/KEE dwar proċedura skont l-Artikolu [82 KE] (IV/33.133 – C: Karbonat tas-sodju – Solvay) (ĠU 1991, L 152, p. 21), li fiha hija kkonstatat li “Solvay [kienet] kisret id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu [82 KE], sa minn madwar l-1983, sa llum, permezz ta’ aġir intiż li jeskludi jew jillimita l-kompetizzjoni b’mod kunsiderevoli u li jikkonsisti f’li [...] jiġu konklużi ftehim ma’ klijenti li jobbligawhom li jiksbu tagħhom mingħand Solvay għad-domanda ta’ soda tagħhom kollha jew parti kbira ħafna minnha għal perijodu indefinit jew eċċessivament twil [, li] jagħti tnaqqis sostanzjali u inċentivi finanzjarji oħra skont it-tunnellaġġ marġinali li jeċċedi t-tunnellaġġ kuntrattwali bażiku tal-klijent sabiex jiġi żgurat li jiksbu mingħand Solvay għad-domanda kollha tagħhom jew l-ikbar parti tagħhom [u, li] tissuġġetta l-għoti tat-tnaqqis għall-kunsens tal-klijent li jikseb [minn għandha] il-bżonnijiet kollha tiegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Solvay ġiet ikkundannata multa ta’ ECU 20 miljun.

15 Fit-2 ta’ Mejju 1991, Solvay talbet l-annullament tad-Deċiżjonijiet 91/297, 91/298 u 91/299. Fl-14 ta’ Mejju 1991, ir-rikorrenti ippreżentat rikorsi quddiem il-Qorti Ġenerali għall-annullament tad-Deċiżjonijiet 91/297 u 91/300.

16 Permezz ta’ sentenza tad-29 ta’ Ġunju 1995, ICI vs Il‑Kummissjoni (T‑37/91, Ġabra p. II-1901, iktar ’il quddiem is-“sentenza ICI II”), il-Qorti tal-Prim’Istanza (li issa saret il-“Qorti Ġenerali”) ddeċidiet li l-motiv ibbażat fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża fir-rigward ta’ aċċess għall-fajl għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu qabel ma tannulla d-Deċiżjoni 91/300 peress li l-awtentikazzjoni tal-imsemmija deċiżjoni saret wara n-notifika tagħha, li jikkostitwixxi ksur ta’ forma proċedurali essenzjali fis-sens tal-Artikolu 230 KE.

17 Fl-istess jum, il-Qorti Ġenerali annullat ukoll id-Deċiżjoni 91/297 (sentenzi Solvay vs Il‑Kummissjoni, T‑30/91, Ġabra p. II-1775, iktar ’il quddiem “is-sentenza Solvay I”, u ICI vs Il-Kummissjoni, T‑36/91, Ġabra p. II‑1847, iktar ’il quddiem “is-sentenza ICI I”), sa fejn tikkonċerna l-partijiet rikorrenti f’dawn iż-żewġ kawżi, għal ksur tad-dritt ta’ aċċess għall-fajl. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali annullat id-Deċiżjoni 91/298 (sentenza Solvay vs Il‑Kummissjoni, T‑31/91, Ġabra p. II‑1821, iktar ’il quddiem “is-sentenza Solvay II”), sa fejn din tirrigwarda Solvay kif ukoll id-Deċiżjoni 91/299 (sentenza Solvay vs Il‑Kummissjoni, T‑32/91, Ġabra p. II‑1825, iktar ’il quddiem “is-sentenza Solvay III”), minħabba l-awtentikazzjoni irregolari tad-deċiżjonijiet ikkontestati.

18 Permezz ta’ rikorsi ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-30 ta’ Awwissu 1995, il-Kummissjoni ppreżentat appelli mis-sentenzi ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, Solvay II u Solvay III, punt 17 iktar ’il fuq.

19 Permezz ta’ sentenzi tas-6 ta’ April 2000, Il‑Kummissjoni vs ICI (C‑286/95 P, Ġabra p. I‑2341), u Il‑Kummissjoni vs Solvay (C‑287/95 P u C‑288/95 P, Ġabra p. I‑2391), il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-appelli kontra s-sentenzi ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, Solvay II u Solvay III, punt 17 iktar ’il fuq.

20 It-Tlieta 12 ta’ Diċembru 2000, aġenzija tal-istampa ppubblikat stqarrija għall-istampa miktuba kif ġej:

“Il-Kummissjoni Ewropea ser timponi multa fuq il-kumpanniji tal-industrija tal-kimika li huma Solvay SA u Imperial Chemical Industries plc [...] nhar l-Erbgħa minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni Ewropea, iddikjarat kelliema għall-istampa llum it-Tlieta.

Il-multi għall-allegat abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-suq tal-karbonat tas-sodju kienu ġew imposti oriġinarjament għaxar snin ilu, iżda dawn kienu ġew annullati mill-ogħla qorti Ewropea minħabba raġunijiet ta’ proċedura.

Il-kelliema għall-istampa ddikjarat li l-Kummissjoni ser tadotta mill-ġdid l-istess deċiżjoni nhar l-Erbgħa, iżda f’forma korretta.

Is-sustanza tad-deċiżjoni ma ġiet qatt ikkontestata mill-kumpanniji. Aħna ser nadottaw mill-ġdid l-istess deċiżjoni, qalet din.”

21 Fit-13 ta’ Diċembru 2000, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni 2003/7/KE, dwar proċedura skont l-Artikolu 82 [KE] (COMP/33.133 – B: Karbonat tas-sodju – ICI) (ĠU 2003, L 10, p. 33, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).

22 Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll id-Deċiżjonijiet 2003/5/KE, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] (COMP/33.133 – C: Karbonat tas-sodju – Solvay, CFK) (ĠU 2003, L 10, p. 1), u 2003/6/KE dwar proċedura skont l-Artikolu 82 [KE] (COMP/33.133 – D: Karbonat tas-sodju – Solvay) (ĠU 2003, L 10, p. 10).

23 Id-deċiżjoni kkontestata għandha d-dispożittiv li ġej:

“Artikolu 1

[Ir-rikorrenti] kisret id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu [82 KE] minn madwar l-1983 u sa tmiem l-1989 mill-inqas permezz ta’ aġir intiż li jeskludi jew li jirrestrinġi ħafna l-kompetizzjoni u li jikkonsisti f’li:

a) tagħti tnaqqis sostanzjali u inċentivi oħra fuq it-tunnellaġġ marġinali [...] b’mod li l-klijent jikseb il-bżonnijiet tiegħu kollha jew il-parti l-kbira ta’ din id-domanda [mingħand ir-rikorrenti];

b) jikseb il-kunsens tal-klijenti li jiksbu [mir-rikorrenti] sabiex ikopru d-domanda kollha tagħhom jew il-biċċa l-kbira tagħha jew li jirrestrinġu x-xiri tagħhom mingħand kompetituri għal ammont speċifiku;

ċ) f’mill-inqas każ wieħed, li jissuġġetta l-għoti ta’ tnaqqis u ta’ benefiċċji finanzjarji oħra għall-kunsens tal-klijent li jiksbu [mingħand ir-rikorrenti] għad-domanda kollha tiegħu.

Artikolu 2

Multa ta’ EUR [għaxar] miljun hija imposta fuq [ir-rikorrenti] għall-ksur speċifikat fl-Artikolu [1].

[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

24 Id-deċiżjoni kkontestata hija miktuba prattikament fl-istess termini bħad-Deċiżjoni 91/300. Il-Kummissjoni għamlet biss xi bidliet ta’ kitba u żiedet parti ġdida intitolata “Proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u l-Qorti tal-Ġustizzja”.

25 F’din il-parti l-ġdida tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni, filwaqt li rreferiet għas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ April 1999, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni (T‑305/94 sa T‑307/94, T‑313/94 sa T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 u T‑335/94, Ġabra p. II‑931, iktar ’il quddiem is-“sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali”) ikkunsidrat li hija kellha “id-dritt li tistabbilixxi [mill‑]ġdid deċiżjoni li kienet ġiet annullata minħabba difetti proċedurali puri, mingħajr ma nbdiet proċedura amministrattiva ġdida” u li hija ma kinitx “obbligata li torganizza seduta ġdida jekk it-test tad-deċiżjoni l-ġdida ma [kienx fih] oġġezzjonijiet oħra jekk mhux dawk ifformulati fl-ewwel deċiżjoni” (premessa 164) [traduzzjoni mhux uffiċjali].

26 Il-Kummissjoni ppreċiżat ukoll fid-deċiżjoni kkontestata li t-terminu ta’ preskrizzjoni kellu jiġi estiż mill-perijodu li matulu r-rikors kontra d-Deċiżjoni 91/300 kien is-suġġett ta’ proċedura pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2988/74, tas-26 ta’ Novembru 1974, li jikkonċerna l-perijodi ta’ limitazzjoni [preskrizzjoni] fil-proċedimenti u l-infurzar tas-sanzjonijiet taħt ir-regoli tal-Komunità Ekonomika Ewropea dwar it-trasport u l-kompetizzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 61) (premessi 169 u 170). Għalhekk, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, il-Kummissjoni kkunsidrat li hija kellha sal-aħħar tas-sena 2003 sabiex tagħti deċiżjoni ġdida (premessa 172). Minbarra dan, hija indikat li ma kienx hemm ksur tad-drittijiet tad-difiża jekk id-deċiżjoni ġdida tingħata f’terminu raġonevoli (premessa 164).

27 Fir-rigward tal-hekk imsejjaħ ksur, il-Kummissjoni ppreċiżat fid-deċiżjoni kkontestata li “s-suq tal-prodott u s-suq ġeografiku li fuqhom [għandha] tiġi evalwata s-setgħa ekonomika tar-rikorrenti [kien] is-suq tas-soda tar-Renju Unit” (premessa 125).

28 Sabiex jiġi evalwat kemm ir-rikorrenti għandha setgħa fis-suq għall-finijiet ta’ din il-kawża, il-Kummissjoni osservat li s-sehem li għandha r-rikorrenti mis-suq rilevanti kienet tradizzjonalment ogħla minn 90 % matul il-perijodu kkunsidrat, li fih innifsu kien indikazzjoni qawwija ta’ livell sinjifikattiv ta’ setgħa fis-suq (premessa 127). Sussegwentement, hija eżaminat il-fatturi ekonomiċi rilevanti u kkonkludiet fid-deċiżjoni kkontestata, li, fil-mumenti essenzjali kollha, ir-rikorrenti kellha pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 82 KE (premessi 128 sa 136).

29 Fir-rigward tal-abbuż minn pożizzjoni dominanti, il-Kummissjoni indikat fid-deċiżjoni kkontestata li r-rikorrenti kienet stabbilixxiet “prattika li tikkonsisti f’li torbot” lill-klijenti tagħha permezz ta’ ċertu numru ta’ mekkaniżmi li kollha kellhom l-istess għan ta’ esklużjoni (premessa 138). F’dan ir-rigward, hija spjegat, fil-premessa 139 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-iskonti fuq it-tunnellaġġ marġinali kienu intiżi sabiex jeskludu l-kompetizzjoni effettiva bil-mezzi li ġejjin:

– tinċentiva lill-konsumaturi sabiex jixtru mingħand ir-rikorrenti t-tunnellaġġ marġinali li jista’ jinkiseb mingħand fornitur ieħor;

– timminimizza jew tinnewtralizza l-impatt kompetittiv tal-General Chemical filwaqt li żżomm il-preżenza tagħha fis-suq, f’termini ta’ prezzijiet, ta’ kwantitajiet u ta’ klijenti, fil-limiti li jiggarantixxu ż-żamma tal-monopolju effettiv tar-rikorrenti;

– telimina lil Brenntag mis-suq jew għall-inqas timminimizza l-effetti kompetittiv tagħha;

– tnaqqas għall-mimimu r-riskju li l-klijenti jduru lejn sorsi oħra ta’ forniment;

– iżżomm jew ittejjeb il-monopolju virtwali tar-rikorrenti fuq is-suq tas-soda fir-Renju Unit.

30 Barra minn hekk, fil-punt 147 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni spejgat li “l-ftehim bejn [ir-rikorrenti] mal-klijenti l-kbar tagħha jfisser li huma kienu marbuta magħha għal kważi l-bżonnijiet kollha tagħhom (u f’każ wieħed mill-inqas għall‑bżonnijiet kollha), filwaqt li l-effett kompetittiv ta’ fornituri oħra kien tnaqqas għall-minimu”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

31 Il-Kummissjoni indikat ukoll fid-deċiżjoni kkontestata li inċentivi finanzjarji oħra jikkonsolidaw il-pożizzjoni dominanti tar-rikorrenti b’mod inkompatibbli mal-kunċett ta’ kompetizzjoni li hemm fl-Artikolu 82 KE (premessa 149).

32 Fir-rigward l-effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri, il-Kummissjoni indikat fid-deċiżjoni kkontestata li, għalkemm il-miżuri meħuda mir-rikorrenti sabiex tiżgura l-pożizzjoni dominanti tagħha u l-monopolju effettiv tagħha fir-Renju Unit kienu fl-ewwel lok intiżi għall-kompetizzjoni diretta minn barra l-Komunità (l-Istati Uniti u l-Polonja) iktar milli l-produtturi l-oħra tal-Komunità, t-tnaqqis fuq it-tunnellaġġ marġinali u l-mekkaniżmi oħra ta’ esklużjoni għandhom madankollu jiġu eżaminati fil-kuntest globali tal-fenomenu ta’ iżolament strett tas-swieq nazzjonali fil-Komunità. F’dan ir-rigward, hija ppreċiżat li r-rikorrenti xtaqet ħafna li General Chemical tibqa’ fis-suq inkwistjoni bħala sors ieħor ta’ provvista u li, jekk din il-kumpannija kellha tħalli s-suq kompletament, il-konsumaturi setgħu jkunu inċentivati sabiex ifittxu sorsi oħra ta’ provvista, jista’ jkun bi prezz irħas, fl-Ewropa tal-Punent kontinentali. Barra minn hekk, hija osservat ukoll li ż-żamma u t-tisħiħ tal-pożizzjoni dominanti tar-rikorrenti fir-Renju Unit kienu affettwaw l-istruttura kollha tal-kompetizzjoni fis-suq komuni u kienu jiggarantixxu ż-żamma tal-istatus quo, ibbażata fuq l-iżolament tas-suq (premessi 151 sa 154).

33 Il-Kummissjoni spjegat fid-deċiżjoni kkontestata li l-ksur kien partikolarment gravi peress li dan “kien jagħmel parti minn politika deliberata intiża li tikkonsolida l-kontroll eżerċitat mir-rikorrenti f[is-suq tas-soda fir-Renju Unit] b’mod totalment kontra l-għanijiet fundamentali tat-Trattat” u “intiża speċifikament sabiex tillimita jew li taffettwa l-attività ta’ kompetituri speċifiċi” (premessa 156). [traduzzjoni mhux uffiċjali]

34 Barra minn hekk il-Kummissjoni indikat ukoll fid-deċiżjoni kkontestata li l-ksur kien beda minn madwar l-1983 u kompla sa mill-inqas tmiem is-sena 1989. Hija finalment spjegat li kienet ikkunsidrat il-fatt li r-rikorrenti kienet abbandunat is-sistema ta’ tnaqqis fuq it-tunnellaġġ marġinali mill-1 ta’ Jannar 1990 (premessi 160 u 161).

35 Permezz ta’ ittri tat-18 ta’ Jannar, tas-26 ta’ Jannar u tat-8 Frar 2001, ir-rikorrenti ppreżentat talba lill-Kummissjoni għal aċċess għall-fajl. Permezz ta’ ittra tal-14 ta’ Frar 2001, il-Kummissjoni ċaħdet din it-talba.

Proċedura

36 Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-20 ta’ Marzu 2001, ir-rikorrenti ppreżentat dan ir-rikors.

37 Fir-rikors, ir-rikorrenti talbet b’mod partikolari lill-Qorti Ġenerali tordna lill-Kummissjoni sabiex tipproduċi d-dokumenti li jinsabu fil-fajl tagħha fil-każ COMP/33.133.

38 Fl-4 ta’ Mejju 2001, il-kawża ġiet assenjata lir-Raba’ Awla tal-Qorti Ġenerali u nħatar Imħallef Relatur.

39 Wara awtorizzazzjoni mill-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti u l-Kummissjoni ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom rispettivament fit-18 u fit-23 ta’ Diċembru 2002 fuq il-konsegwenzi li kellhom jittieħdu f’din il-kawża tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni (C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P, Ġabra p. I‑8375, iktar ’il quddiem is-“sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja”). Fl-osservazzjonijiet tagħha, ir-rikorrenti informat lill-Qorti Ġenerali li hija kienet qed tirtira l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal‑prinċipju ne bis in idem.

40 Peress li l-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali nbidlet mill-1 ta’ Ottubru 2003, l-Imħallef Relatur ġie assenjat l-Ewwel Awla, u għaldaqstant il-kawża preżenti ġiet assenjata lilha fit-8 ta’ Ottubru 2003.

41 Peress li l-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali nbidlet mit-13 ta’ Settembru 2004, l-Imħallef Relatur ġie assenjat ir-Raba’ Awla fil-kompożizzjoni ġdida tagħha, u għaldaqstant din il-kawża ġiet konsegwentement assenjata lilha fid-19 ta’ Ottubru 2004.

42 Fil-11 ta’ Jannar 2005, il-Qorti Ġenerali stiednet lill-Kummissjoni sabiex tippreżenta fir-reġistru lista enumerattiva ddettaljata tad-dokumenti kollha li jinsabu fil-fajl amministrattiv. Din il-lista kellha tinkludi indikazzjoni konċiża li permezz tagħha jiġu identifikati l-awtur, in-natura u l-kontenut ta’ kull dokument. Il-Qorti Ġenerali talbet ukoll lill-Kummissjoni tindikalha liema minn fost dawn id-dokumenti kellhom ikunu aċċessibbli lir-rikorrenti, waqt li jiġi speċifikat, jekk ikun il-każ, ir-raġunijiet li, skont hi, jipprekludu l-iżvelar tagħhom.

43 Permezz ta’ ittri tat-28 ta’ Jannar 2005, il-Kummissjoni ppreżentat fir-reġistru l-lista enumerattiva mitluba mill-Qorti Ġenerali u indikat li d-dokumenti li għalihom ir-rikorrenti setgħet ikollha aċċess matul il-proċeduri amministrattivi kienu d-dokumenti li fuqhom hija bbażat ruħha għall-oġġezzjonijiet tagħha, li kienu għaldaqstant mehmuża mad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet. Hija indikat ukoll li hija “b’dispjaċir kellha tinforma lill-Qorti Ġenerali li [jidher għalhekk], b’konsegwenza, mingħajr ebda dubju, ta’ diversi ċaqliq tal-uffiċċji matul dawn l-aħħar għaxar snin li, minkejja riċerka estensiva [kien] impossibbli għaliha li ssib ċerti dokumenti” u li hija kkunsidrat li kellha d-dmir li tinforma minnufih lill-Qorti Ġenerali u lir-rikorrenti li “għalkemm il-lista mehmuża mal-[...] osservazzjonijiet telenka d-dokumenti tal-fajl li hija [kellha] fil-pussess tagħha, id-dokumenti neqsin ma kinux [jinstabu] hemm.” Skont il-Kummissjoni, il-proċedura segwita fl-1990 tosserva l-ġurisprudenza applikabbli dak iż-żmien għad-dritt ta’ aċċess għall-fajl. Hija żiedet li ma kien hemm ebda indikazzjoni f’dan l-istadju li, fil-fajl, kien hemm dokumenti li setgħu kellhom influwenza reali fuq l-eżitu tad-Deċiżjoni 91/300, anki meta jittieħed inkunsiderazzjoni l-iżvilupp tal-ġurisprudenza mill-1990.

44 Permezz ta’ ittra tat-13 ta’ April 2005, il-Qorti Ġenerali stiednet lir-rikorrenti sabiex tindika d-dokumenti li jinsabu fil-lista enumerattiva li ma ġietx ikkomunikata lilha matul il-proċedura amministrattiva u li, fil-fehma tagħha, setgħu jinkludu provi li setgħu jkunu utli għad-difiża tagħha.

45 Permezz ta’ ittra tad-9 ta’ Mejju 2005, ir-rikorrenti enfasizzat li wħud minn dawn id-dokumenti neqsin setgħu jkunu utli għad-difiża tagħha. Hija indikat ukoll, fost id-dokumenti elenkati fil-lista, dawk li dehrulha rilevanti għad-difiża tagha u li hija xtaqet tikkonsulta. Fil-fehma tagħha, dawn id-dokumenti setgħu jippermettulha tiżviluppa l-argumenti tagħha fir-rigward tad-definizzjoni tas-suq ġeografiku rilevanti, dwar l-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti, dwar l-abbuż ta’ din il-pożizzjoni dominanti u dwar l-effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri.

46 Permezz ta’ ittra tas-7 ta’ Ġunju 2005, il-Qorti Ġenerali talbet lill-Kummissjoni sabiex tippreżenta fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali d-dokumenti li jinsabu fil-fajl amministrattiv li jinsabu fil-“fajls sussidjarji” 2 sa 38, 50 sa 59 u 60 sa 65, ħlief għad-dokumenti interni. Il-Kummissjoni ġiet mistiedna wkoll sabiex tippreżenta verżjonijiet mhux kunfidenzjali jew taqsiriet mhux kunfidenzjali minflok u sabiex jissostitwixxu d-dokumenti li jinkludu sigrieti kummerċjali, informazzjoni li tkun ġiet ikkomunikata lill-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva, b’riżerva tal-osservanza tal-kunfidenzjalità jew informazzjoni kunfidenzjali oħra. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ġiet mistiedna tipproduċi l-verżjoni kompleta, inklużi l-elementi kunfidenzjali, tad-dokumenti msemmija iktar ’il fuq għall-finijiet tal‑verifika tan-natura kunfidenzjali tagħhom.

47 Fil-21 ta’ Ġunju 2005, il-Kummissjoni talbet lill-Qorti Ġenerali, fid-dawl tat-tul tad-dokumenti, sabiex tippreżenta oriġinal wieħed akkumpanjat minn CD-ROM. Din it-talba ġiet aċċettata fl-4 ta’ Lulju 2005.

48 Permezz ta’ ittra tal-20 ta’ Lulju 2005, il-Kummissjoni ppreżentat fir-reġistru d-dokumenti mitluba mill-Qorti Ġenerali. Wara dan ir-reġistratur bagħat lir-rikorrenti s-CD-ROMs ippreżentati mill-Kummissjoni.

49 Fit-13 ta’ Ottubru 2005, ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha fuq l-utilità għad-difiża tagħha tad-dokumenti li jinsabu fil-fajl amministrattiv. Il-Kummissjoni rrispondiet għall-osservazzjonijiet tar‑rikorrenti fis-26 ta’ Ottubru 2007.

50 Wara l-waqfien mill-funzjonijiet tal-Imħallef Relatur inizjalment maħtur, il-President tal-Qorti Ġenerali, b’deċiżjoni tat-22 ta’ Ġunju 2006, appunta Imħallef Relatur ġdid.

51 Peress li l-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali nbidlet mill-25 ta’ Settembru 2007, l-Imħallef Relatur ġie assenjat is-Sitt Awla, u għaldaqstant il-kawża preżenti ġiet assenjata lilha fit-8 ta’ Novembru 2007.

52 Fit-13 ta’ Frar 2008, minħabba l-impediment tal-Imħallef Tchipev, il-President tal-Qorti Ġenerali ħatar lill-Imħallef Dittrich sabiex jikkompleta l-Awla, skont l-Artikolu 32(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali.

53 Fuq rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, għamlet domandi bil-miktub lir-rikorrenti u lill-Kummissjoni. Ir-rikorrenti u l-Kummmissjoni rrispondewhom fit-terminu mogħti.

54 It-trattazzjoni tal-partijiet u r-risposti tagħhom għad-domandi orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-26 u tas-27 ta’ Ġunju 2008.

55 Waqt is-seduta, il-Qorti Ġenerali awtorizzat lir-rikorrenti sabiex tippreżenta l-ossevazzjonijiet tagħha dwar ir-risposti bil-miktub tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Ġunju 2008. Ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha fid-9 ta’ Lulju 2008 u l-Kummissjoni rrispondiet għal dan fit-3 ta’ Settembru 2008.

It-talbiet tal-partijiet

56 Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiddikjara r-rikors ammissibbli;

– tiddikjara li minħabba d-dekorriment tat-terminu il-Kummissjoni ma kinitx kompetenti sabiex tadotta d-deċiżjoni kkontestata jew, sussidjarjament, li hija ma kinitx kompetenti li timponi multa fuqha;

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

– tneħħi jew tnaqqas il-multa imposta fl-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata;

– tordna lill-Kummissjoni sabiex tipproduċi d-dokumenti interni kollha tagħha dwar l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata u b’mod partikolari l-minuti tal-laqgħa tal-Kulleġġ tal-Kummissarji u d-dokumenti kollha annessi, kif ukoll id-dokumenti kollha mressqa quddiem il-Kulleġġ tal-Kummissarji f’din l-okkażjoni;

– tordna lill-Kummissjoni sabiex tippreżenta d-dokumenti li jinsabu fil-fajl tagħha fil-Każ COMP/33.133;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż, fosthom l-ispejjeż, inklużi l-interessi, ta’ kull garanzija pprovduta mir-rikorrenti marbuta mal-multa imposta fid-deċiżjoni kkontestata.

57 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors bħala infondat;

– tiċħad it-talba għal aċċess tal-fajl imressqa mir-rikorrenti;

– tiddikjara inammissibbli t-talba għal ordni li speċifikament tikkundannaha għall-ħlas tal-ispejjeż tar-rikorrenti, inklużi l-ispejjeż u l-interessi li rriżultaw minħabba l-kostituzzjoni ta’ kwalunkwe garanzija pprovduta għall-multa jew, fi kwalunkwe każ, tiċħadha bħala infondata;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

58 It-talbiet tar-rikorrenti huma intiżi, prinċipalment, għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u, sussidjarjament, għall-annullament jew it-tnaqqis tal-multa imposta fuqha mill-imsemmija deċiżjoni.

1. Fuq it-talbiet intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata

59 Ir-rikorrenti tinvoka, essenzjalment, sitt motivi għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata. Dawn huma bbażati, l-ewwel nett, fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tadotta d-deċiżjoni kkontestata, it-tieni nett, fuq il-ksur ta’ forom proċedurali sostanzjali, it-tielet nett, fuq evalwazzjoni żbaljata tas-suq inkwistjoni, ir-raba’ nett, fuq in-nuqqas ta’ pożizzjoni dominati, il-ħames nett, fuq in-nuqqas ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti u, is-sitt nett, fuq in-nuqqas ta’ effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri.

Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tadotta d-deċiżjoni kkontestata

60 L-ewwel motiv huwa magħmul minn żewġ partijiet ibbażati rispettivament fuq applikazzjoni żbaljata tar-regoli tal-preskrizzjoni u fuq ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.

Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq applikazzjoni żbaljata tar-regoli tal-prekrizzjoni

– L-argumenti tal-partijiet

61 Ir-rikorrenti tosserva li, għalkemm il-perijodu ta’ preskrizzjoni, previst fir‑Regolament Nru 2988/74 japplika biss għall-parti rilevanti tad-deċiżjoni kkonċernata li timponi l-multa, din hija parti sinjifikattiva ħafna tal-imsemmija deċiżjoni.

62 Skont ir-rikorrenti, l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 ma għandux bħala effett li jestendi t-terminu ta’ preskrizzjoni fir-rigward ta’ proċeduri ġudizzjarji li għandhom bħala għan deċiżjoni finali tal-Kummissjoni. Fil-fatt, il-preskrizzjoni hija sospiża biss fil-każ ta’ rikorsi kontra deċiżjonijiet adottati matul il-proċedura amministrattiva, jiġifieri l-miżuri istruttorji, inkluża l-adozzjoni ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jew l-adozzjoni ta’ miżuri taħt is-setgħat ġenerali ta’ investigazzjoni mogħtija mir-Regolament Nru 17. L-interpretazzjoni adottata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata tmur kontra t-test tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74. Il-Kummissjoni interpretat ħażin l-espressjoni “fil-proċedimenti” li tinsab fl-Artikoli 1 sa 3 tar-Regolament Nru 2988/74 u kienet injorat il-fatt li d-deċiżjoni finali tagħha kellha tittieħed qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni tippreġudika l-applikazzjoni tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2988/74 u hija prova ta’ interpretazzjoni żbaljata tal-istruttura tal-imsemmi regolament sa fejn l-implikazzjonijiet tal-preskrizzjoni li jirriżultaw minn deċiżjoni huma ttrattati fl-Artikoli 4 sa 6 u mhux fl-Artikoli 1 sa 3. Fl-aħħar nett, tali interpretazzjoni tmur kontra l-prinċipju li jgħid li, sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali, il-Kummissjoni għandha ttemm il-proċedimenti tagħha f’terminu definit u tadotta d-deċiżjoni finali tagħha f’terminu strett ta’ għaxar snin mit-tmiem tal-ksur, ħlief fil-każ li l-Kummissjoni kienet ostakolata milli ttemm l-investigazzjonijiet u l-proċeduri tagħha minħabba rikorsi ġudizzjarji ppreżentati kontra deċiżjonijiet preliminari. Issa, f’dan il-każ, il-Kummissjoni ma ġietx ostakolata milli ttemm il-proċedimenti tagħha.

63 Ir-rikorrenti tikkunsidra li l-approċċ ikkunsidrat fis-sentenza PVC II mill-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, huwa inkompatibbli mad-dikjarazzjoni li tinsab fil-punt 1098 tal-imsemmija sentenza li l-għan tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 huwa li jippermetti s-sospensjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni meta l-Kummissjoni tkun ostakolata milli tintervjeni minħabba raġuni oġġettiva indipendenti minnha. Fil-fatt, rikors kontra deċiżjoni finali li timponi multa ma jostakolax lill-Kummissjoni milli taġixxi, peress li l-imsemmija deċiżjoni finali hija infurzabbli b’mod sħiħ sal-mument li din id-deċiżjoni hija annullata jew iddikjarata li ma teżistix mill-Qorti Ġenerali.

64 Fi kwalunkwe każ, l-argument li l-Kummissjoni ma kinitx ostakolata milli taġixxi ma jistax, f’dan il-każ, ikun applikabbli għall-appell ippreżentat kontra s-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq. Fil-fatt, il-Kummissjoni kienet perfettament ħielsa li tadotta mill-ġdid id-Deċiżjoni 91/300 immedjatament wara li ngħatat is-sentenza ICI II, punt 18 iktar ’il fuq. It-terminu addizzjonali li jirriżulta mill-appell għaldaqstant huwa kompletament “attribwibbli” lill-Kummissjoni. Barra minn hekk, dan l-appell huwa mingħajr skop fid-dawl tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Ġunju 1994, Il‑Kummissjoni vs BASF et (C‑137/92 P, Ġabra p. I‑2555), u fid-dawl tal-intenzjoni tal-Kummissjoni li tadotta mill-ġdid id-Deċiżjoni 91/300. B’hekk il-Kummissjoni ma tibbenefikax mill-“iżball proċedurali tagħha stess” u mid-dewmien ta’ ħames snin li hija stess ħolqot.

65 Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni hija kontra l-Artikolu 60 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, li jgħid li appell ma għandu ebda effett sospensiv. Skont ir-rikorrenti, anki jekk it-tul tal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali kellu jittieħed inkunsiderazzjoni, it-terminu ta’ preskrizzjoni kien ġie sospiż biss għal perijodu ta’ madwar erba’ snin, xahar u ħmistax-il ġurnata. Il-Kummissjoni jmissha, għalhekk, adottat mill-ġdid id-Deċiżjoni 91/300 qabel ix-xahar ta’ April 1999.

66 Barra minn hekk, mill-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 jirriżulta li, fil-każ ta’ appell, ma hijiex id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkostitwixxi l-oġġett tal-proċedura, iżda s-sentenza tal-Qorti Ġenerali.

67 Barra minn hekk, fis-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, ma kinitx ġiet speċifikament ittrattatata l-kwistjoni dwar jekk l-appell għandux jittieħed inkunsiderazzjoni fir-rigward tas-sospensjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni, sa fejn, fil-kawża li wasslet għal din is-sentenza, il-Kummissjoni kellha tistabbilixxi biss jekk it-tul tal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali jissospendix it-terminu ta’ preskrizzjoni. Għaldaqstant, l-osservazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali dwar l-effett tal-appell fuq is-sospensjoni tal-preskrizzjoni jikkostitwixxu biss obiter dictum.

68 Ir-rikorrenti żżid li deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni bi ksur tar-regoli interni tagħha ma jistax ikollha l-effett li jiġi estiż it-terminu ta’ preskrizzjoni. Fil-fatt, il-Kummissjoni ma awtentikatx b’mod korrett id-Deċiżjoni 91/300. Għaldaqstant, din id-deċiżjoni ma jistax ikollha l-effett li tiġi estiża l-ġurisdizzjoni tal-Kummissjoni sabiex timponi multi lil hinn mill-perijodu ta’ preskrizzjoni normali stabbilit mir-Regolament Nru 2988/74. Fil-fatt, tali riżultat imur kontra l-prinċipju li jgħid li parti ma tistax tieħu vantaġġ min-nuqqas tagħha u kontra l-prinċipju tal-ġustizzja naturali. Issa, id-dewmien kien għal kollox dovut għall-azzjoni tal-Kummissjoni u din ma tistax, fi kwalunkwe każ, tipprova tieħu vantaġġ mill-Artikolu 3 tar‑Regolament Nru 2988/74.

69 Fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni tal-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2988/74 adottata fis-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, tippermetti lill-Kummissjoni tadotta serje ta’ deċiżjonijiet sussegwenti mifruxa sa nofs is-seklu 21.Għaldaqstant tali interpretazzjoni hija illegali peress li tikser id-dritt għal ġudizzju f’termini raġonevoli.

70 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti mressqa mir-rikorrenti.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

71 Qabel kollox, għandu jiġi enfasizzat li r-Regolament Nru 2988/74 stabbilixxa leġiżlazzjoni kompleta li tirregola fid-dettall it-termini li fihom il-Kummissjoni għandha d-dritt, mingħajr ma tippreġudika r-rekwiżit fundamentali ta’ ċertezza legali, li timponi multi fuq l-impriżi suġġetti għal proċeduri ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Marzu 2003, CMA CGM et vs Il‑Kummissjoni, T‑213/00, Ġabra p. II‑913, punt 324, u tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoechst vs Il‑Kummissjoni, T‑410/03, Ġabra p. II‑881, punt 223).

72 B’hekk, skont l-Artikoli 1(1)b) u (2) tar-Regolament Nru 2988/74 kif ukoll l-Artikolu 2(3) tal-istess regolament, il-preskrizzjoni tal-proċedimenti skadiet ġaladarba l-Kummissjoni ma imponietx multa jew sanzjoni fil-ħames snin wara l-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni mingħajr ma, fil-frattemp, kien seħħ att ta’ interruzzjoni, jew, l-iktar, fl-għaxar snin wara l-istess bidu tad-dekorrenza jekk jitwettqu atti interuttivi. Madankollu, skont l-Artikolu 2(3) tar-regolament inkwistjoni, it-terminu ta’ preskrizzjoni hekk iddefinit huwa estiż mill-perjiodu li matulu l-preskrizzjoni hija sospiża skont l-Artikolu 3 tal-istess regolament (sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 140).

73 Skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/1974, il-preskrizzjoni fil-proċedimenti għandha tiġi sospiża sakemm id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tkun is-suġġett ta’ proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej.

74 Ir-riferiment fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 għal “proċedimenti pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej” għandu jinftiehem, wara l-ħolqien tal-Qorti Ġenerali, bħala intiża fl-ewwel lok għal proċeduri quddiemha, sa fejn ir-rikorsi jimponu sanzjoni jew multi fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni li jaqa’ taħt il-kompetenza tagħha.

75 F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma tikkontestax li, b’riżerva għall-kwistjoni tas-sospensjoni tal-preskrizzjoni skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74, il-perijodu ta’ ħames snin tal-preskrizzjoni kien skada matul is-sena 1995.

76 Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat biss jekk, skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74, il-Kummissjoni kellhiex dritt li tadotta d-deċiżjoni kkontestata fit-13 ta’ Diċembru 2000.

77 F’dan ir-rigward, mill-punt 157 tas-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq jirriżulta li, fis-sens tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74, il-preskrizzjoni hija sospiża sakemm id-deċiżjoni inkwistjoni tkun suġġetta għal proċeduri pendenti “quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja”. B’hekk, f’dan il-każ, il-preskrizzjoni ġiet ukoll sospiża matul it-tul tal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali kif ukoll matul it-tul tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal-appell, mingħajr ma hemm bżonn li tingħata deċiżjoni dwar il-perijodu minn meta ngħatat is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, sakemm tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

78 Issa, wara r-rikors ippreżentat mir-rikorrenti quddiem il-Qorti Ġenerali, fl-14 ta’ Mejju 1991, u s-sentenza mogħtija fid-29 ta’ Ġunju 1995, u mbagħad l-appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ippreżentat mill-Kummissjoni, fit-30 ta’ Awwissu 1995 u s-sentenza mogħtija fis-6 ta’ April 2000, il-preskrizzjoni ġiet sospiża għal perijodu minimu ta’ tmien snin, tmien xhur u tnejn u għoxrin jum, kif tosserva ġustament il-Kummissjoni fil-premessa 171 tad-deċiżjoni kkontestata.

79 Għaldaqstant, wara din is-sospensjoni tal-preskrizzjoni, ebda perijodu ta’ iktar minn ħames snin ma ddekorra, f’dan il-każ, sa minn tmiem il-ksur inkwistjoni jew wara interruzzjoni kwalunkwe tal-preskrizzjoni sal-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, fit-13 ta’ Diċembru 2000.

80 Għaldaqqstant, id-deċiżjoni kkontestata ġiet adottata fl-osservanza tar-regoli ta’ preskrizzjoni stabbiliti mir-Regolament Nru 2988/74.

81 Ebda wieħed mill-argumenti mressqa mir-rikorrenti ma jikkontesta din il-kunsiderazzjoni.

82 L-ewwel nett, mill-kliem tal-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 2988/74 bl-ebda mod ma jirriżulta li d-“deċiżjoni tal-Kummissjoni”, imsemmija fl-Artikolu 3, li hija suġġetta għal proċeduri pendenti quddiem il-qorti twassal għas-sospensjoni tal-preskrizzjoni tal-proċedimenti, ma tistax ma tkunx wieħed mill-atti elenkati fl-Artikolu 2 bħala li jinterrompu l-preskrizzjoni, li l-lista tagħhom hija eżawrjenti (sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 141). Fil-fatt, l-Artikolu 3 jipproteġi l-Kummissjoni mill-effett tal-preskrizzjoni f’sitwazzjonijiet li fihom hija għandha tistenna d-deċiżjoni tal-qorti, fil-kuntest tal-proċeduri li fir-rigward tagħhom hija ma tikkontrollax l-iżvolġiment, qabel ma tkun taf jekk l-att ikkontestat huwiex ivvizzjat b’illegalità jew le. Għalhekk l-Artikolu 3 jikkonċerna ipoteżijiet li fihom in-nuqqas ta’ azzjoni tal-istituzzjoni ma tkunx il-konsegwenza ta’ nuqqas ta’ diliġenza. Issa, dawn l-ipoteżijiet huma realizzati kemm fil-każ ta’ rikors kontra l-atti ta’ interruzzjoni elenkati fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2988/74 li jistgħu jkunu kkontestati, kif ukoll fil-każ ta’ rikors kontra deċiżjoni li timponi multa jew sanzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kemm il-formulazzjoni kif ukoll l-għan tal-Artikolu 3 jkopri kemm ir-rikorsi ppreżentati kontra l-atti msemmija fl-Artikolu 2 li jistgħu jiġu kkontestati u r-rikorsi li saru kontra d-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni. B’hekk, rikors kontra d-deċiżjoni finali li timponi sanzjonijiet jissospendi l-preskrizzjoni tal-proċedimenti sakemm il-qorti tiddeċiedi definittivament fuq l-imsemmi rikors (sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punti 144 sa 147).

83 It-tieni nett, ir-rikorrenti ssostni li l-preżentata ta’ rikors kontra deċiżjoni li timponi multi ma tipprekludix lill-Kummissjoni milli tadotta deċiżjoni ta’ dan it-tip. Madankollu, din l-interpretazzjoni timplika, li kieku kellha tiġi aċċettata, li l-istituzzjoni tirtira d-deċiżjoni kkontestata sabiex tissostitwiha b’deċiżjoni oħra li tieħu inkunsiderazzjoni l-kontenut tal-kontestazzjoni. Din twassal sabiex il-Kummissjoni ma jkollhiex id-dritt stess li titlob li l-qorti Komunitarja tikkonstata, jekk ikun il-każ, il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 149).

84 It-tielet nett, ir-rikorrenti ma tistax tibbaża ruħha fuq l-argument li d-deċiżjoni li timponi multi hija kompletament eżekuttiva sakemm din tiġi annullata b’mod ġudizzjarju. Bħala regola, atti li jeżegwixxu deċiżjoni li tippenalizza ksur ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala atti intiżi għall-investigazzjoni jew għat-teħid ta’ proċeduri kontra l-ksur. Tali atti, li l-legalità tagħhom hija barra minn hekk suġġetta għal dik tad-deċiżjoni li hija s-suġġett ta’ rikors, għaldaqstant ma jistgħu jipproduċu ebda effett li jinterrompi l-preskrizzjoni tal-proċedimenti fil-każ ta’ annullament tad-deċiżjoni kkontestata ġudizzjarjament. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 150).

85 Ir-raba’ nett, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 60 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 għandhom kamp ta’ applikazzjoni differenti. In-nuqqas ta’ effett sospensiv ta’ appell ma huwiex tali li jneħħi għal kollox l-effett tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74, li jikkonċerna sitwazzjonijiet li fihom il-Kummissjoni għandha tistenna d-deċiżjoni tal-qorti Komunitarja. It-teżi tar-rikorrenti li l-Kummissjoni ma kellhiex tieħu inkunsiderazzjoni l-perijodu li matulu appell kien għadu pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għaldaqstant ma tistax tintlaqa’, peress li din ikollha r-riżultat li ċċaħħad is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq appell mil-loġika u mil-effetti tagħha.

86 Il-ħames nett, ir-rikorrenti ma tistax tallega, li, wara l-annullament tad-Deċiżjoni 91/300 minħabba nuqqas ta’ awtentikazzjoni, il-Kummissjoni ma tistax tieħu vantaġġ min-nuqqas tagħha nnifisha billi timponi multa wara l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin stabbilit mir-Regolament Nru 2988/74. Fil-fatt, kull annullament ta’ att adottat mill-Kummissjoni huwa neċessarjament attribwibbli lilha, fis-sens li jirrifletti żball min-naħa tagħha. Għaldaqstant, li tiġi eskluża s-sospensjoni tal-preskrizzjoni tal-proċedimenti meta r-rikors iwassal sabiex jirrikonoxxi żball attribwibbli lill-Kummissjoni jneħħi minn kwalunkwe sens l-Artikolu 3 tar-regolament. Huwa l-fatt stess li rikors huwa pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali jew il-Qorti tal-Ġustizzja li jiġġustifika s-sospensjoni, u mhux il-konklużjonijiet milħuqa minn dawk il-qrati fis-sentenza tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 153).

87 Is-sitt nett, ir-rikors għal annullament huwa intiż sabiex il-Qorti Ġenerali teżamina jekk l-att ikkontestat huwiex ivvizzjat b’illegalità jew le (ara, f’dan is-sens, is-sentenza PVC II, punt 39 iktar ’il fuq, punt 144).

88 Is-seba’ nett, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 proposta mir-rikorrenti twassal għal diffikultajiet prattiċi serji. Fil-fatt, għalkemm il-Kummissjoni għandha tadotta deċiżjoni ġdida wara l-annullament ta’ deċiżjoni mill-Qorti Ġenerali mingħajr ma tistenna s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hemm riskju li żewġ deċiżjonijiet li għandhom l-istess suġġett jeżistu flimkien fl-ipoteżi li l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza tal-Qorti Ġenerali.

89 It-tmien nett, jidher kuntrarju għar-rekwiżiti tal-ekonomija tal-ġudizzju amministrattiv li tiġi imposta fuq il-Kummissjoni, sempliċement sabiex jiġi evitat li l-preskrizzjoni tiġi akkwiżita, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġdida qabel ma jkun magħruf jekk id-deċiżjoni hijiex ivvizzjata b’illegalità jew le.

90 Minn dan kollu jirriżulta li l-ewwel parti tal-ewwel motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tieni parti, ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli

– L-argumenti tal-partijiet

91 Ir-rikorrenti ssostni li, irrispettivament mill-kwistjonijiet ta’ preskrizzjoni, id-dekorriment tat-terminu wara l-allegat ksur jaffettwa l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tadotta d-deċiżjoni kkontestata u mhux biss il-parti relatata mal-multi.

92 B’riferiment għall-punt 121 tas-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, fil-punt 25 iktar ’il fuq, u għall-prinċipju ta’ terminu raġonevoli, ir-rikorrenti tikkunsidra li huwa neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-Kummissjoni adottatx id-deċiżjoni kkontestata f’terminu raġonevoli fi tmiem il-proċeduri amministrattivi fil-qasam tal-kompetizzjoni.

93 Skont ir-rikorrenti, jista’ jiġi preżunt li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ terminu raġonevoli meta iktar minn ħdax-il sena u nofs għaddew f’kawża bejn il-bidu tal-investigazzjoni u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.

94 Ir-rikorrenti tosserva li, għalkemm il-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali u dawk quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja damu 105 xhur b’kollox, il-Kummissjoni ħadet 35 xahar sabiex tadotta d-deċiżjoni tagħha, inklużi d-9 xhur bejn is-sentenza Il‑Kummissjoni vs ICI, punt 19 iktar ’il fuq, u d-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, huwa leġittimu li jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul tal-proċeduri ġudizzjarji, b’mod partikolari fejn dawn il-proċeduri jirrigwardaw deċiżjoni differenti u jippreċedu d-deċiżjoni kkontestata.

95 Skont ir-rikorrenti, it-teħid inkunsiderazzjoni tat-tul tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja huwa partikolarment inaċċettabbli. Wara s-sentenzi ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, u Il‑Kummissjoni vs BASF et, punt 64 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni kienet taf li d-Deċiżjoni 91/300 kienet ivvizzjata minn difett ta’ awtentikazzjoni. Jekk il-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li tadotta mill-ġdid id-deċiżjoni tagħha, hija jmissha għamlet hekk f’dan l-istadju, minflok ma ppreżentat appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li kellu l-effett li jtawwal l-adozzjoni tal-imsemmija deċiżjoni b’ħames snin u nofs.

96 Ir-rikorrenti, waqt li rreferiet għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem Garyfallou AEBE vs Il‑Greċja tas-27 Settembru 1997 (Ġabra ta’ sentenzi u ta’ deċiżjonijiet, 1997‑V, p. 1821), tikkunsidra li huwa neċessarju li jiġu eżaminati l-proċeduri kollha sabiex jiġi mistħarreġ jekk il-kawża ġietx deċiża f’terminu raġonevoli.

97 Barra minn hekk, ir-rikorrenti ssostni li d-dekorriment tat-terminu wara l-allegat ksur jipprekludiha milli teżerċita b’mod sħiħ id-drittijiet tad-difiża tagħha. Qabel kollox, hija ssostni li biegħet id-diviżjoni tagħha “Karbonat tas-sodju” lil xerrej indipendenti, fis-6 ta’ Ottubru 1991, u ma kinitx għadha attiva fis-suq tal-karbonat tas-sodju fir-Renju Unit. Sussegwentement, hija ssostni li l-membri tal-persunal tagħha responsabbli mill-fajl f’dak iż-żmien kienu telqu mill-kumpannija u ma kinux iktar disponibbli sabiex jagħtuhom l-għajnuna neċessarja. Barra minn hekk, il-fatt li għadda t-terminu wara l-allegat ksur aggrava t-telf finanzjarju tagħha, peress li pereżempju żdiedu l-ispejjeż għall-garanzija tal-ispejjeż u/jew l-effetti tal-interessi moratorji. Fi kwalunkwe każ, is-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, hija kuntrarja għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li tgħid li l-protezzjoni tal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), ma tiddependix fuq il-prova li t-terminu ikkawża dannu effettiv għall-interessi ta’ rikorrent. Il-ksur ta’ obbligu fundamentali tal-KEDB jista’ jagħti lok biss għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u mhux sempliċiment għall-ħlas tad-danni.

98 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti mressqa mir-rikorrenti.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

99 Qabel kollox, għandu jiġi mfakkar li l-osservanza tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli għandu japplika, fil-qasam tal-kompetizzjoni, għall-proċeduri amministrattivi li saru skont ir-Regolament Nru 17 u li jistgħu jwasslu għas-sanzjonijiet stabbiliti minnha, u għall-proċeduri ġudizzjarji (sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 179).

100 Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti ssostni li t-tul tal-proċeduri amministrattivi, meħuda kollha f’daqqa, jiġifieri bejn il-bidu tal-investigazzjoni u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kontestata, jeċċedi terminu raġonevoli.

101 Dan l-argument għandu jiġi miċħud.

102 Fil-fatt, fil-kuntest tal-eżami ta’ lment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli, għandu jkun hemm distinzjoni bejn proċeduri amministrattivi u proċeduri ġudizzjarji. B’hekk, il-perijodu li matulu l-qorti teżamina l-legalità tad-Deċiżjoni 91/300 kif ukoll il-validità tas-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, ma jistax jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat it-tul tal-proċeduri quddiem il-Kummissjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, punt 123).

103 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tikkritika t-tul tal-proċeduri amministrattivi bejn l‑għoti tas-sentenza Il‑Kummissjoni vs ICI, punt 19 iktar ’il fuq, u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.

104 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li dan il-perjodu beda fis-6 ta’ April 2000, id-data tal-għoti tas-sentenza Il‑Kummissjoni vs ICI, punt 19 iktar ’il fuq, u ntemm fit-13 ta’ Diċembru 2000 bl-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Dan l-istadju tal-proċeduri amministrattivi għalhekk dam tmien xhur u sebat ijiem.

105 Matul dan il-perijodu, il-Kummissjoni għamlet biss bidliet ta’ sustanza tad-Deċiżjoni 91/300 b’mod partikolari bl-introduzzjoni ta’ silta ġdida dwar “il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u l-Qorti tal-Ġustizzja”, dwar l-evalwazzjoni tal-osservanza tat-termini ta’ preskrizzjoni. Barra minn hekk, l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata ma kienet ippreċeduta minn ebda att ta’ istruzzjoni addizzjonali, peress li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq ir-riżultati tal-investigazzjoni mwettqa għaxar snin qabel. Madankollu, għandu jiġi rrikonoxxut li, anki f’dawn iċ-ċirkustanzi, ċertu stħarriġ u konsultazzjonijiet fi ħdan l-amministrazzjoni jistgħu jkunu essenzjali sabiex jintlaħaq tali riżultat.

106 Minn din il-perspettiva, ma hemmx iktar lok li jiġi kkunsidrat li t-terminu ta’ tmien xhur u sebat ijiem li ddekorra minn meta ngħatat is-sentenza Il‑Kummissjoni vs ICI, punt 19 iktar ’il fuq, u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata għandu jiġi kkunsidrat bħala li ma kienx raġonevoli.

107 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tikkritika, essenzjalment, it-tul tal-proċeduri amministrattivi li wasslu għall-adozzjoni tad-Deċiżjoni 91/300 (ara l-punt 94 iktar ’il fuq).

108 Madankollu, jekk jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul tal-proċeduri amministrattivi sa mid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet kif ukoll it-tul tal-proċeduri quddiemha (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Settembru 2006, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnische vs Il‑Kummissjoni, C‑105/04 P, Ġabra p. I‑8725, punt 51), għandu jiġi osservat li dan it-tul ta’ terminu ma huwiex twil wisq, fid-dawl tal-istħarriġ imwettaq sa mix-xahar ta’ April 1989, tat-talbiet għal informazzjoni magħmula sussegwentement u tal-bidu tal-proċeduri ex officio tad-19 ta’ Frar 1990. F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tul tal-proċeduri amministrattivi li wasslu għall-adozzjoni tad-Deċiżjoni 91/300 ma jistax jiġi kkunsidrat li ma kienx raġonevoli.

109 Għandu jingħad ukoll li, fi kwalunkwe każ, il-ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli jiġġustifika l-annullament ta’ deċiżjoni meħuda fi tmiem proċeduri amministrattivi fil-qasam tal-kompetizzjoni biss meta din twassal ukoll għal ksur tad-drittijiet tad-difiża tal-impriża kkonċernata. Fil-fatt, meta ma jkunx għadu ġie stabbilit li t-tul eċċessiv taż-żmien affettwa l-kapaċità tal-impriżi kkonċernati li jiddefendu ruħhom b’mod effettiv, in-nuqqas ta’ osservanza tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli ma jaffettwax il-validità tal-proċeduri amministrattivi (ara, f’dan is-sens, PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, punt 122).

110 F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti tallega li kien diffiċli għaliha li teżerċita d-drittijiet tad-difiża tagħha ladarba hija kienet biegħet id-diviżjoni tagħha “Karbonat tas-sodju” lil bejjiegħ indipendenti, fis-6 ta’ Ottubru 1991, ma baqgħetx iktar attiva fis-suq tal-karbonat tas-sodju fir-Renju Unit u ma setgħetx tikkuntattja lill-membri tal-persunal responsabbli għall-fajl f’dak it-terminu, peress li dawn kienu telqu mill-kumpanija, sabiex tikseb l-għajnuna neċessarja.

111 Madankollu, għandu jiġi osservat li l-Kummissjoni ma għamlitx att istruttorju bejn l-għoti tas-sentenza Il‑Kummissjoni vs ICI, punt 19 iktar ’il fuq, u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.

112 Għaldaqstant, fir-rigward tal-ewwel perijodu li wassal għad-Deċiżjoni 91/300, u peress li ma ntwera ebda inkonvenjent mill-aspett tal-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża, ebda prova ġdida ma ttieħdet inkunsiderazzjoni mill‑Kummissjoni li teħtieġ l-eżerċizzju ta’ dritt tad-difiża.

113 F’dawn iċ-ċirkustanzi d-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti ma nkisrux.

114 Fir-raba’ lok, fir-rigward tal-proċeduri ġudizzjarji, għandu jiġi mfakkar li l-prinċipju ġenerali ta’ dritt Komunitarju li jgħid li kull persuna għandha dritt għal smigħ xieraq, li huwa ispirat mill-Artikolu 6(1) tal-KEDB, u b’mod partikolari d-dritt għal smigħ f’terminu raġonevoli, huwa applikabbli fil-kuntest ta’ rikors ġudizzjarju kontra deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi fuq impriża multi għal ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. In-natura raġjonevoli tat-terminu hija evalwata skont iċ-ċirkustanzi relatati ma’ kull kawża, u b’mod partikolari, skont l‑importanza tal-kawża għall-parti kkonċernata, skont il-kumplessità tal-kawża kif ukoll skont l-aġir tar-rikorrent u dak tal-awtoritajiet kompetenti. Il-lista ta’ dawn il-kriterji ma hijiex eżawrjenti u l-evalwazzjoni tan-natura raġjonevoli ta’ terminuma tirrikjedix eżami sistematiku taċ-ċirkustanzi tal‑kawża fid-dawl ta’ kull waħda minnhom peress li t-tul tal-proċeduri jidher iġġustifikat fir-rigward ta’ waħda biss. B’hekk, il‑kumplessità tal-kawża tista’ tiġi stabbilita sabiex tiġġustifika terminu li prima facie huwa twil wisq (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Jannar 2007, Sumitomo Metal Industries u Nippon Steel vs Il‑Kummissjoni, C‑403/04 P u C‑405/04 P, Ġabra p. I‑729, punti 115 sa 117, u l-ġurisprudenza ċċitata).

115 Barra minn hekk, fis-sentenza tas-17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il‑Kummissjoni (C‑185/95 P, Ġabra p. I‑8417), il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li kkonstatat li l-Qorti Ġenerali kienet kisret ir-rekwiżiti marbuta mal-osservanza ta’ terminu raġonevoli, għal raġunijiet ta’ ekonomija tal-ġudizzju u sabiex tiżgura rimedju immedjat u effettiv kontra tali irregolarità proċedurali, iddikjarat li l-aggravju ibbażat fuq it-tul eċċessiv tal-proċeduri huwa fondat għall-finijiet tal-annullament tas-sentenza appellata sa fejn din tistabilixxi l-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti fis-somma ta’ ECU 3 miljun. Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni li t-tul tal-proċeduri kellu effett fuq is-soluzzjoni tal-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dan l-aggravju ma jistax iwassal għall-annullament tas-sentenza appellata fl-intier tagħha, iżda li ammont ta’ ECU 50 000 kien jikkostitwixxi sodisfazzjon ekwu, minħabba t-tul eċċessiv tal-proċeduri, u għalhekk naqqset l-ammont tal-multa imposta fuq l-impriża kkonċernata.

116 Konsegwentement, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni li t-tul tal-proċeduri kellu effett fuq is-soluzzjoni tal-kawża, skadenza eventwali tat-terminu raġonevoli mill-qorti f’dan il-każ, anki jekk tiġi kkunsidrata stabbilita, ma għandha ebda effett fuq il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata (din is-soluzzjoni ġiet adottata fil-punt 140 tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-17 ta’ Diċembru 2009, Solvay vs Il‑Kummissjoni, T‑57/01, Ġabra p. II‑4621).

117 Għandu jingħad ukoll li, fir-rikors, ir-rikorrenti ma għamlitx talba għad-danni.

118 Għaldaqstant, it-tieni parti tal-ewwel motiv għandha tiġi miċħuda u, għaldaqstant l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.

Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq ksur tal-forom proċedurali sostanzjali

119 It-tieni motiv huwa, essenzjalment, maqsum f’ħames partijiet, ibbażati, l-ewwel nett, fuq in-natura illegali tal-istadji preparatorji tad-Deċiżjoni 91/300, it-tieni nett, fuq it-terminu eċċessiv bejn il-proċedura amministrattiva u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, it-tielet nett, fuq l-obbligu li jsiru passi proċedurali ulterjuri, ir-raba’ nett, fuq ksur tad-dritt ta’ aċċess għall-fajl u, l-ħames nett, fuq ksur tal-Artikolu 253 KE.

Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq in-natura illegali tal-istadji preparatorji tad-Deċiżjoni 91/300

– L-argumenti tal-partijiet

120 Ir-rikorrenti ssostni li l-passi proċedurali meħuda mill-Kummissjoni qabel ma tiġi adottata deċiżjoni huma biss stadji preparatorji u ma jistgħux, fihom infushom, ikunu s-suġġett ta’ rikors għal annullament. Huwa dedott min‑natura inċidentali tal-istadji proċedurali li saru qabel l-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni li, kuntrarjament għal dak li jistabbilixxi l-punt 189 tas-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, l-annullament tal-imsemmija deċiżjoni għandha wkoll twassal għall-annullament ta’ dawn l-istadji proċedurali preċedenti. F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma tistax għaldaqstant tinvoka l-imsemmija stadji proċedurali li saru qabel id-Deċiżjoni 91/300 bħala li jikkostitwixxu l-passi proċedurali neċessarji għall-adozzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata.

121 Barra minn hekk, skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni fetħet proċedura amministrattiva waħda biss għall-ksur allegat tal-Artikoli 81 KE u 82 KE. Iż-żewġ każijiet kienu separati biss fl-istadju tal-adozzjoni tad-Deċiżjonijiet 91/297 u 91/300. Ir-rikorrenti tosserva wkoll li, fis-sentenza ICI I, punt 17 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li d-drittijiet tad-difiża kienu nkisru fl-istadju tal-proċeduri amministrattivi. Issa, din id-deċiżjoni kellha konsegwenzi fuq id-Deċiżjoni 91/300, peress li l-Kummissjoni segwiet eżattament l-istess proċedura amministrattiva. B’hekk, il-Qorti Ġenerali kellha tikkonkludi, fil-kawża li wasslet għas-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, għall-annullament tad-Deċiżjoni 91/300 minħabba ksur tad‑drittijiet tad-difiża.

122 Fir-replika tagħha, ir-rikorrenti żżid li, fis-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali kienet kritika ħafna fir-rigward tal-analiżi tas-suq inkwsitjoni li saret mill-Kummissjoni, li kienet tikkonsisti f’li jiġu separati l-provi dwar l-allegazzjonijiet relatati mal-Artikolu 81 KE, minn naħa waħda, u mal-Artikolu 82 KE min-naħa l-oħra, u li jsiru proċeduri separati.

123 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti mressqa mir-rikorrenti.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

124 Qabel kollox, għandu jiġi mfakkar li d-Deċiżjoni 91/300 ġiet annullata minħabba difett formali, jiġifieri n-nuqqas ta’ awtentifikazzjoni, li tikkonċerna biss il-metodi tal-adozzjoni finali ta’ din id-deċiżjoni mill-Kummissjoni.

125 Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, l-annullament ta’ att Komunitarju ma’ jaffettwax neċessarjament l-atti preparatorji, peress li l-proċedura intiża għas-sostituzzjoni tal-att annullat tista’ bħala prinċipju titkompla fil-punt preċiż meta seħħet l-illegalità (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Novembru 1998, Spanja vs Il‑Kummissjoni, C‑415/96, Ġabra p. I‑6993, punti 31 u 32, u s-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 73).

126 F’dan il-każ, peress li d-difett proċedurali kkonstatat seħħ fl-istadju finali tal‑adozzjoni tad-Deċiżjoni 91/300, l-annullament ma affettwax il-validità tal-miżuri preparatorji ta’ din id-deċiżjoni, li saru qabel l-istadju meta dan id-difett kien ġie kkonstatat (ara f’dan is-sens, is-sentenza PVC II tal-Qorti tal-Ġustizzja, punt 39 iktar ’il fuq, punt 75).

127 Barra minn hekk, fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li jgħid li, fis-sentenza ICI I, punt 17 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali annullat id-Deċiżjoni 91/297 minħabba ksur tad-drittijiet tad-difiża, għandu jiġi mfakkar li, fis-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq, li hija l-oriġini ta’ din il-kawża, il-Qorti Ġenerali eżaminat ukoll b’mod dettaljat il-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża u hija ċaħditu fl-intier tiegħu (ara l-punt 73). Il-Qorti tal-Ġustizzja sussegwentement ċaħdet l-appell li sar kontra din l-aħħar sentenza.

128 Barra minn hekk, anki jekk il-fajl amministrattiv huwa l-istess għall-każijiet COMP/33.133, id-Deċiżjonijiet 91/297 u 91/300 jikkonċernaw ksur ta’ natura differenti, fuq żewġ swieq differenti. Issa, il-ksur tad-drittijiet tad-difiża għandu jiġi eżaminat fid-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull każ, peress li jiddependi essenzjalment fuq l-oġġezzjonijiet imqajma mill-Kummissjoni sabiex tistabbilixxi l-ksur attribwit lill-impriża kkonċernata (sentenzi ICI II, punt 17, iktar ’il fuq, punt 70, u s-sentenza ICI II, punt 25 iktar ’il fuq, punt 50; ara wkoll, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P u C‑219/00 P, Ġabra p. I‑123, punt 127).

129 Għaldaqstant l-ewwel parti tat-tieni motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq iż-żmien eċċessiv bejn il-proċeduri amministrattivi u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata

– L-argumenti tal-partijiet

130 Ir-rikorrenti ssostni li għaddew għaxar snin bejn l-istadji proċedurali li jippreċedu l-adozzjoni tad-Deċiżjonijiet 91/297 u 91/300, minn naħa, u d-deċiżjoni kkontestata, min-naħa l-oħra, li jikkostitwixxi ċaħda tal-protezzjoni tad-drittijiet tad-difiża. Fil-fehma tagħha, l-impriżi għandhom ikollhom l-opportunità li jesprimu l-opinjoni tagħhom u li jiddefendu l-interessi tagħhom b’mod effettiv. Għaldaqstant, huwa biss possibbli li jiġu adottati deċiżjonijiet, b’mod partikolari meta dawn jimponu multi, f’terminu raġonevoli wara li l-impriżi kellhom l-opportunità li jagħmlu l-osservazzjonijiet tagħhom. Dan ma seħħx f’dan il-każ.

131 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti mressqa mir-rikorrenti.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

132 Fl-ewwel lok, kif indikat fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, il-preskrizzjoni prevista fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/74 ġiet sospiża għat-tul kollu tal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja wara l-preżentatata tal-appell kontra s-sentenza ICI II, punt 16 iktar ’il fuq. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata talli stenniet id-deċiżjonijiet tal-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja qabel ma adottat id-deċiżjoni kkontestata. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-Kummissjoni ma adottatx id-deċiżjoni kkontestata waqt il-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja huwa ġġustifikat mill-osservanza tal-proċeduri ġudizzjarji u tas-sentenzi futuri.

133 Fit-tieni lok, kif jirriżulta mill-eżami tal-tieni parti tal-ewwel motiv, il-Kummissjoni ma kisritx il-prinċipju ta’ terminu raġonevoli fl-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata fit-13 ta’ Diċembru 2000.

134 Fit-tielet lok, mill-eżami tat-tielet parti tat-tieni motiv, li ser isir iktar ’il quddiem (punti 151, 153 u 168), jirriżulta li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata, f’dan il-każ, li twettaq passi proċedurali ġodda wara l-annullament tad-Deċiżjoni 91/300, li seħħ minħabba difett ta’ forma li jikkonċerna esklużivament il-metodi tal-adozzjoni finali tal-imsemmija deċiżjoni.

135 Għalhekk, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata talli ma tatx lir-rikorrenti l-opportunità li tippreżenta mill-ġdid l-argumenti tagħha wara l-annullament tad-Deċiżjoni 91/300.

136 Għaldaqstant, it-tieni parti tat-tieni motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq ksur tal-obbligu li jsiru passi proċedurali ġodda

– L-argumenti tal-partiijiet

137 Ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni jmissha ħadet passi proċedurali ġodda qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.

138 L-ewwel nett, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni jmissha bagħtitilha dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ġdida. Fil-fehma tagħha, l‑allegazzjonijiet li jinsabu fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet innotifikata fl-1990 saru fil-kuntest ta’ “l‑akkuża li tgħid li l-‘iżolament tas-swieq’ bejn ir-Renju Unit u l-Ewropa tal-Punent kontinentali kif ukoll il-prinċipju tas-‘suq domestiku’ [kienu] l-konsegwenza ta’ ftehim jew ta’ prattika miftiehma bejn Solvay u [r‑rikorrenti].” Issa, ir-rikorrenti tosserva li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar dan l-akkordju ġiet annullata mill-Qorti Ġenerali u hija ma hijiex iktar suġġetta għal proċedimenti f’dan ir-rigward. Għaldaqstant, ir-rikorrenti tikkunsidra li kienet intitolata li tirċievi, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet li ma tirriproduċix l-allegazzjoni ta’ prattiki miftiehma. Din id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jmissha wkoll spjegat l‑oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni fid-dawl tal-iżvilupp tad-dritt bejn l-1990 u l-2000, b’mod partikolari fir-rigward tad-definizzjoni tas-suq rilevanti.

139 It-tieni nett, ir-rikorrenti tiddikjara li l-Kummissjoni jmissha semgħatha mill-ġdid u tagħtha l-opportunità li tiżviluppa l-argumenti tagħha. Hija tikkunsidra li, fis-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, fil-punt 25 iktar ’il fuq, hija ma setgħetx tinvoka l-fatt li ma saret ebda oġġezzjoni ġdida. Fil-fatt, l‑impriżi għandhom ikollhom l-opportunità sabiex jippreżentaw osservazzjonijiet dwar l-oġġezzjonijiet kollha mqajma kontrihom, b’mod partikolari fid-dawl ta’ kwistjonijiet ġodda li jistgħu jkunu rilevanti għad-difiża tagħha.

140 Skont ir-rikorrenti, id-dritt għal smigħ jikkonċerna mhux biss il‑punti ta’ fatt, iżda wkoll il-punti ta’ liġi, kif il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet fis-sentenzi ICI I, punt 17 iktar ’il fuq, u PVC II, punt 25 iktar ’il fuq. Barra minn hekk, fis‑sentenzi tagħha tat-3 ta’ Ottubru 1991, L‑Italja vs Il‑Kummissjoni (C‑261/89, Ġabra p. 4437), u tal-4 ta’ Frar 1992, British Aerospace u Rover vs Il‑Kummissjoni (C‑294/90, Ġabra p. 1‑493), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li d-dritt għal smigħ japplika qabel l-adozzjoni tat-tieni deċiżjoni li hija sostanzjalment identika għall-ewwel waħda. Issa, f’dan il-każ, diversi elementi, jiġifieri l-fatt li hija telqet mis-suq rilevanti fl-1991, l-annullament tad-Deċiżjoni 91/297, kif ukoll il-konklużjonijiet tad-deċiżjonijiet antidumping fis-snin 90, kellhom influwenza fuq il-mod ta’ kif għandhom jiġu kkunsidrati l-oġġezzjonijiet.

141 Barra minn hekk, id-dritt għal smigħ mill-ġdid jirriżulta mir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. Fil-fatt, fl-ipoteżi fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi każ lill-Qorti Ġenerali, l-Artikolu 119(1) tar-Regoli tal-Proċedura jagħti lill-partijiet id-dritt li jippreżentaw noti ta’ osservazzjonijiet bil-miktub minkejja l-fatt li l-proċedura bil-miktub normalment hija kkunsidrata magħluqa. Bl-istess mod, l-Artikolu 4 tal-Protokoll Nru 7 tal-KEDB jipprovdi li deċiżjoni ġdida, adottata wara deċiżjoni finali preċedenti, tista’ tiġi adottata biss meta l-kawża tinfetaħ mill-ġdid skont il-liġi u l-proċeduri kriminali tal-Istat ikkonċernat.

142 Ir-rikorrenti tiddeduċi minn dan li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li d-drittijiet tad-difiża tagħha kienu protetti b’mod adegwat mid‑dritt għal smigħ mogħti lira matul il-proċedura amministrattiva.

143 It-tielet nett, ir-rikorrenti tfakkar ir-rwol essenzjali tal-uffiċjal tas-seduta li għandu jiżgura li, qabel l-adozzjoni ta’ deċiżjoni, il-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jeżerċitaw għal kollox id-drittijiet tad-difiża tagħhom kif ukoll li l-punti essenzjali ta’ liġi jew ta’ fatt li huma jqajmu jiġu kkomunikati lid-Direttur Ġenerali tal-Kompetizzjoni, lill-membri tal-Kummissjoni u lill-Kumitat Konsultattiv. Hija ssostni wkoll li, peress li d-drittijiet tad-difiża tagħha jimplikaw id-dritt għal smigħ mill-ġdid qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, hija jmissha wkoll gawdiet mid-dritt għall-involviment tal-uffiċjal tas-seduta, liema dritt ma ngħatax lilha.

144 Ir-raba’ nett, ir-rikorrenti tikkunsidra li, meta jittieħed inkunsiderazzjoni d-dritt tagħha għal smigħ mill-ġdid qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni jmissha wkoll ikkonsultat mill-ġdid lill-Kumitat Konsultattiv. Fis-sentenza PVC II tal-Qorti Ġenerali, punt 25 iktar ’il fuq, din l-istess qorti ddeċidiet b’mod żbaljat li l-konsultazzjoni mal-Kumitat Konsultattiv kien neċessarju biss f’sitwazzjonijiet fejn impriżi kellhom jinstemgħu. Barra minn hekk, mir-Regolament Nru 17 jirriżulta li konsultazzjoni separata hija rikjesta għal kull deċiżjoni separata, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk l-impriżi nstemgħux ukoll u l-grad ta’ xebh tad-deċiżjonijiet. Għaldaqstant, anki jekk id-deċiżjoni kkontestata kellha biss tibdiliet fil-formulazzjoni fir-rigward tad-Deċiżjoni 91/300, il-Kummissjoni jmissha kkonsultat mill-ġdid lill-Kumitat Konsultattiv qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, il-kompożizzjoni tal-Kumitat Konsultattiv mingħajr dubju kienet inbidlet sostanzjalment u l-opinjoni tiegħu fl-2000 ma kienx neċessarjament jikkoinċidi ma’ dik espressa fl-1990.

145 Il-ħames nett, ir-rikorrenti ssostni li, meta adottat id-deċiżjoni kkontestata, il-Kulleġġ tal-Kummissarji jmissu kellu l-opportunità li jeżamina l-fatti, iċ-ċirkustanzi u l-kwistjonijiet