TEĦID TA’ POŻIZZJONI TAL-AVUKAT ĠENERALI

CRUZ VILLALÓN

ippreżentat fis-6 ta’ Lulju 2015 ( 1 )

Kawża C‑237/15 PPU

Minister for Justice and Equality

vs

Francis Lanigan

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-High Court (l-Irlanda)]

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari — Kooperazzjoni mill-pulizija u ġudizzjarja f’materji kriminali — Deċiżjoni Qafas 2002/584/ĠAI — Mandat ta’ arrest Ewropew — Deċiżjoni dwar il-konsenja — Artikolu 15 — Persuna rikjesta li ma tagħtix kunsens għall-konsenja u t-tqegħid f’detenzjoni tagħha — Terminu għall-adozzjoni tad-deċiżjoni finali ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew — Artikolu 17 — Effetti tan-nuqqas ta’ osservanza tat-termini — Drittijiet tal-persuna rikjesta — Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea — Artikolu 6 — Dritt għal-libertà — Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali — Artikolu 5(1)(f) u 4 — Dritt għal rimedju ġudizzjarju malajr għall-finijiet tal-istħarriġ tal-legalità taż-żamma f’detenzjoni — Dritt li tiġi rrilaxxata — Spjegazzjonijiet dwar il-Karta — Artikolu 52(3) tal-Karta”

1. Deċiżjoni Kwadru [Qafas] tal-Kunsill 2002/584/ĠAI, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri ( 2 ), li kellha tiġi implementata mill-Istati Membri sal-31 ta’ Diċembru 2003, malajr qajmet talbiet għal deċiżjonijiet preliminari ( 3 ). Il-fatt li mhux l-Istati Membri kollha qablu, konformement mal-Artikolu 35(2) TUE fil-verżjoni tiegħu ta’ qabel it-Trattat ta’ Lisbona, li jiftħu l-mekkaniżmu tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari fil-qrati tagħhom, irriżulta madankollu sabiex huwa biss issa, li għadu kemm ingħalaq il-perijodu tranżitorju previst mill-Protokoll Nru 36 dwar id-dispożizzjonijiet tranżitorji, anness mat-Trattat TFUE, li għall-ewwel darba qed jiġu magħmula domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja li kultant huma speċifiċi għal ċerti Stati Membri.

2. Għal darba oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha quddiemha domandi ta’ importanza kunsiderevoli dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew permezz ta’ talba għal deċiżjoni preliminari b’urġenza ( 4 ). Wieħed jista’ jikkunsidra li dan huwa normali li jirriżulta hekk, peress li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inkluża fil-kuntest ta’ proċedura li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried li ssir b’urġenza ( 5 ). Madankollu, dan ma jistax jipprekludini, u bil-kontra għandu jinkoraġġini, sabiex nipproponi risposta li hija l-iktar qrib taċ-ċirkustanzi partikolari ta’ din il-kawża.

3. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-High Court (l‑Irlanda) tagħmel f’dan il-każ lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda dwar il-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ osservanza tat-termini, stabbiliti mill-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li fihom Stat Membru għandu jadotta deċiżjoni finali, f’sens wieħed jew f’ieħor, dwar l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ minn Stat Membru ieħor, b’mod partikolari meta l-imsemmi mandat ikun wassal għaċ-ċaħda tal-libertà tal-persuna rikjesta. Il-High Court tixtieq tkun taf, b’mod definittiv, jekk il-korpi ġudizzjarji nazzjonali, imsejħa sa issa sabiex jimplementaw id-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 mingħajr l-għajnuna tal-Qorti tal-Ġustizzja, interpretawx b’mod korrett ir-rekwiżiti tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 f’dan ir-rigward, sabiex ikunu jistgħu jaġixxu kif xieraq.

I – Il-kuntest ġuridiku

A – Id-dritt tal-Unjoni

4. Il-premessi 1, 5, 8, 12 u 13 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprovdu: “(1) Skond il-Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Tampere tal-15 u s-16 ta’ Ottubru 1999, u b’mod partikolari l-punt 35 tagħhom, il-proċedura formali ta’ l-estradizzjoni għandha tkun abolita fost l-Istati Membri fir-rigward ta’ persuni li qed jaħarbu mill-ġustizzja wara li jkunu ġew ikkundannati definittivament u l-proċeduri ta’ l-estradizzjoni għandhom jiġu mħaffin fir-rigward ta’ persuni suspettati li wettqu reat. […] (5) L-għan stabbilit biex l-Unjoni ssir żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja jwassal għall-abolizzjoni ta’ l-estradizzjoni bejn l-Istati Membri u li din tiġi sostitwita b’sistema ta’ konsenja bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji. Barra minn hekk, l-introduzzjoni ta’ sistema ssimplifikata ġdida ta’ konsenja ta’ persuni kkundannati jew suspettati għall-finijiet ta’ esekuzzjoni ta’ sentenzi kriminali jew biex jiġu sottoposti għal azzjoni kriminali, jagħmilha possibbli li jitneħħew il-komplessità u l-potenzjal għad-dewmien inerenti fil-proċeduri preżenti ta’ l-estradizzjoni. Ir-relazzjonijiet tradizzjonali ta’ kooperazzjoni li eżistew s’issa bejn l-Istati Membri għandhom jiġu sostitwiti b’sistema ta’ moviment liberu tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji fi kwistjonijiet kriminali, li tkopri kemm deċiżjonijiet qabel ma tingħata s-sentenza kif ukoll dawk finali, fi spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja. […] (8) Id-deċiżjonijiet dwar l-esekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew għandhom ikunu soġġetti għal kontrolli suffiċjenti, li jfisser li awtorità ġudizzjarja ta’ l-Istat Membru fejn il-persuna rikjesta ġiet arrestata jkollha tieħu d-deċiżjoni dwar il-konsenja tagħha. […] (12) Din id-Deċiżjoni [Qafas] tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tħares il-prinċipji rikonoxxuti mill-Artikolu 6 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u riflessi fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea (7), b’mod partikolari l-Kapitolu VI tiegħu. Xejn f’din id-Deċiżjoni [Qafas] ma jista’ jiġi interpretat bħala projbizzjoni tat-tiċħid tal-konsenja ta’ persuna li għaliha nħareġ mandat ta’ arrest Ewropew meta hemm raġunijiet biex jitwemmen, abbażi ta’ elementi oġġettivi, li l-mandat ta’ arrest imsemmi ġie maħruġ għall-fini ta’ l-issoktar ta’ l-azzjoni kriminali jew il-kastig ta’ persuna għal raġunijiet ta’ sess, razza, oriġini etnika, nazzjonalità, ilsien, opinjoni politika jew orjentazzjoni sesswali, jew li l-pożizzjoni ta’ dik il‑persuna tista’ tiġi ppreġudikata għal kwalunkwe minn dawn ir-raġunijiet. Din id-Deċiżjoni [Qafas] ma twaqqafx lil Stat Membru milli japplika r-regoli kostituzzjonali tiegħu relatati mal-proċess ġust, il-libertà ta’ assoċjazzjoni, il-libertà ta’ l-istampa u l-libertà ta’ l-espressjoni f’mezzi tax-xandir oħra. (13) L-ebda persuna m’għandha tiġi mneħħija, espulsa jew estradita lejn Stat fejn hemm riskju serju li tiġi soġġettata għall-piena tal-mewt, tortura jew trattament jew piena inumana jew degradanti.”

5. L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, intitolat “Definizzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew u l-obbligazzjoni li jiġi esegwit”, jipprevedi: “1. Il-mandat ta’ arrest Ewropew hija deċiżjoni ġudizzjarja maħruġa minn Stat Membru bl-iskop ta’ l-arrest u l-konsenja minn Stat Membru ieħor ta’ persuna rikjesta, għall-finijiet tat-tmexxija ta’ azzjoni kriminali jew l-esekuzzjoni ta’ piena ta’ kustodja jew ordni ta’ detenzjoni. 2. L-Istati Membri għandhom jesegwixxu kwalunkwe mandat ta’ arrest Ewropew abbażi tal-prinċipju tar-rikonoxximent reċiproku u skond id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Deċiżjoni [Qafas]. 3. Din id-Deċiżjoni [Qafas] m’għandhiex ikollha l-effett li timmodifika l-obbligu tar-rispett tad-drittijiet fundamentali u l-prinċipji legali fundamentali kif imniżżla fl-Artikolu 6 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.”

6. L-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li jiddefinixxi l-“[g]aranziji li għandhom jingħataw mill-Istat Membru [emittenti] f’każijiet partikolari” jipprevedi fil-paragrafu 3 tiegħu: “L-esekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew mill-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni tista’, mil-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni, tkun soġġetta għall-kondizzjonijiet li ġejjin: […] (3) fejn persuna li hi s-suġġett ta’ mandat ta’ arrest Ewropew għall-finijiet ta’ azzjoni kriminali hi ċittadina jew residenta ta’ l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni, il-konsenja tista’ tkun soġġetta għall-kondizzjoni li l-persuna, wara li tkun instemat, tiġi ritornata lill-Istat Membru ta’ esekuzzjoni sabiex tiskonta hemmhekk il-piena ta’ kustodja jew ordni ta’ detenzjoni mogħtija lilha fl-Istat Membru emittenti.”

7. L-Artikoli 11 u 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprevedu: “Artikolu 11 Drittijiet ta’ persuna rikjesta 1. Meta persuna rikjesta tiġi arrestata, l-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni kompetenti għandha, skond il-liġi nazzjonali tagħha, tinforma dik il-persuna bil-mandat ta’ arrest Ewropew u bil-kontenut tiegħu, u wkoll bil-possibbiltà li tagħti l-kunsens għall-konsenja lill-awtorità ġudizzjarja emittenti. 2. Persuna rikjesta li tiġi arrestata għall-fini ta’ l-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew għandu jkollha d-dritt li tkun assistita minn avukat u minn interpretu skond il-liġi nazzjonali ta’ l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni. Artikolu 12 Iż-żamma tal-persuna fid-detenzjoni Meta persuna tiġi arrestata abbażi ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, l-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni għandha tieħu deċiżjoni dwar jekk il-persuna rikjesta għandhiex tibqa’ f’ detenzjoni, skond il-liġi ta’ l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni. Il-persuna tista’ tiġi meħlusa proviżorjament fi kwalunkwe ħin f’konformità mal-liġi domestika ta’ l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni, bil-kondizzjoni li l-awtorità kompetenti ta’ dak l-Istat Membru tieħu l-miżuri kollha li tikkunsidra meħtieġa biex tippreveni li l-persuna taħrab.”

8. L-Artikolu 15 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 dwar id-deċiżjoni ta’ konsenja jipprovdi: “1. L-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni għandha tiddeċiedi, fil-limiti ta’ żmien u taħt il-kondizzjonijiet definiti f’din id- Deċiżjoni [Qafas], jekk il-persuna għandhiex tiġi kkonsenjata. 2. Jekk l-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni ssib li l-informazzjoni kkomunikata mill-Istat Membru emittenti mhijiex suffiċjenti biex tiddeċiedi dwar il-konsenja, għandha titlob li l-informazzjoni supplementarja meħtieġa, b’mod partikolari fir-rigward ta’ l-Artikoli 3 sa 5 u l-Artikolu 8, tiġi mogħtija bħala kwistjoni ta’ urġenza u tista’ tistabbilixxi limitu ta’ żmien għall-wasla tagħha, waqt li tittieħed f’konsiderazzjoni l-ħtieġa li jkunu mħarsin il-limiti ta’ żmien stabbiliti fl-Artikolu 17. 3. L-awtorità ġudizzjarja emittenti tista’ fi kwalunkwe ħin titrasmetti kwalunkwe informazzjoni utli addizjonali lill-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni.”

9. L-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, intitolat “Limiti ta’ żmien u proċeduri għad-deċiżjoni ta’ l-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew”, jipprevedi: “1. Mandat ta’ arrest Ewropew għandu jiġi ttrattat u esegwit b’urġenza. 2. F’każijiet fejn il-persuna rikjesta tagħti l-kunsens għall-konsenja tagħha, id-deċiżjoni finali dwar l-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew għandha tittieħed f’perjodu ta’ 10 ijiem mill-għoti tal-kunsens. 3. F’kazijiet oħra, id-deċiżjoni finali dwar l-esekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew għandha tittieħed f’perjodu ta’ 60 jum wara l-arrest tal-persuna rikjesta. 4. Fejn f’każijiet speċifiċi l-mandat ta’ arrest Ewropew ma jistax jiġi esegwit fil-limiti ta’ żmien stabbiliti fil-paragrafi 2 jew 3, l-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni għandha tinforma immedjatament lill-awtorità ġudizzjarja emittenti b’dan, u tagħti r-raġunijiet għad-dewmien. F’dan il-każ, il-limiti ta’ żmien jistgħu jiġu estiżi b’ 30 jum ieħor. 5. Sakemm l-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni ma tkunx ħadet deċiżjoni finali dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew, hija għandha tiżgura li l-kondizzjonijiet materjali meħtieġa għall-konsenja effettiva tal-persuna jibqgħu sodisfatti. 6. Għandhom jingħataw raġunijiet għal kwalunkwe ċaħda għall-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. 7. Fejn f’ċirkostanzi eċċezzjonali Stat Membru ma jistax iħares il-limiti ta’ żmien previsti f’dan l-Artikolu, huwa għandu jinforma [lill-Aġenzija Ewropea biex tissaħħaħ il-kooperazzjoni ġudizzjarja (Eurojust)], waqt li jagħti r-raġunijiet għad-dewmien. Barra dan, Stat Membru li esperjenza dewmien ripetut min-naħa ta’ Stat Membru ieħor fl-esekuzzjoni ta’ mandati ta’ arrest Ewropej għandu jinforma lil Kunsill bil-għan li tiġi evalwata l-implimentazzjoni ta’ din id-Deċiżjoni [Qafas] fil-livell ta’ l-Istati Membri.”

10. L-Artikolu 23 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li jiddefinixxi l-“[l]imiti ta’ żmien għall-konsenja tal-persuna” rikjesta, jippreċiża: “1. Il-persuna rikjesta għandha tiġi konsenjata malajr kemm jista’ jkun f’data miftehma bejn l-awtoritajiet ikkonċernati. 2. Il-persuna għandha tiġi konsenjata mhux aktar tard minn 10 ijiem wara d-deċiżjoni finali dwar l-esekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew. 3. Jekk il-konsenja tal-persuna rikjesta fil-perjodu stabbilit fil-paragrafu 2 ma tħallietx minħabba ċirkostanzi li mhumiex fil-kontroll ta’ l-ebda mill-Istati Membri, l-awtoritajiet ġudizzjarji ta’ esekuzzjoni u dawk emittenti għandhom jagħmlu immedjatament kuntatt ma’ xulxin u jiftehmu dwar data ta’ konsenja ġdida. F’dak il-każ, il-konsenja għandha ssir fi żmien 10 ijiem mid-data l-ġdida hekk miftehma. 4. Il-konsenja tista’ eċċezzjonalment tiġi posposta temporanjament għal raġunijiet umanitarji serji, per eżempju jekk hemm raġunijiet sostanzjali biex jitwemmen li dan ipoġġi manifestament f’perikolu l-ħajja jew is-saħħa tal-persuna rikjesta. L‑esekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew għandha sseħħ malli dawn ir-raġunijiet ma jibqgħux jezistu. L-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni għandha tinforma immedjatament lill-awtorità ġudizzjarja emittenti u tiftiehem fuq data ta’ konsenja ġdida. F’dak il-każ, il-konsenja għandha sseħħ fi żmien 10 ijiem mid-data l-ġdida hekk miftiehma. 5. Ma’ l-iskadenza tal-limiti ta’ żmien imsemmija fil-paragrafi 2 sa 4, jekk il-persuna għadha qed tinżamm f’kustodja hija għandha tinħeles.”

11. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 26 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, intitolat “Tnaqqis fil-perjodu ta’ detenzjoni skontat fl-Istat Membru ta’esekuzzjoni”, jipprovdi: “1. L-Istat Membru emittenti għandu jnaqqas il-perjodi kollha ta’ detenzjoni li jirriżultaw mill-esekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew mill-perjodu totali ta’ detenzjoni li għandu jiġi skontat fl-Istat Membru emittenti bħala riżultat ta’ piena ta’ kustodja jew ordni ta’ detenzjoni li qed tingħata. 2. Għal dak il-għan, l-informazzjoni kollha dwar it-tul tad-detenzjoni tal-persuna rikjesta abbażi tal-mandat ta’ arrest Ewropew għandha tkun trasmessa mill-awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni jew l-awtorità ċentrali nnominata skond l-Artikolu 7 lill-awtorità ġudizzjarja emittenti fil-ħin tal-konsenja.”

B – Id-dritt Irlandiż

12. Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ġiet trasposta fid-dritt Irlandiż permezz tal-European Arrest Warrant Act tal-2003 ( 6 ), kif emendat. It-Taqsima 13 tal-EAWA tipprovdi: “(1) Malli tirċievi mandat ta’ arrest Ewropew trażmess konformement mat-Taqsima 12, l-awtorità ċentrali Irlandiża tressaq kawża, jew tara li titressaq kawża, quddiem il-High Court sabiex din tiffirma l-mandat ta’ arrest Ewropew jew kopja awtentika tiegħu, għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ dan il-mandat. (2) Jekk, wara li titressaq kawża quddiemha taħt is-subtaqsima (1), il-High Court tikkonstata li d-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi ġew osservati fir-rigward tal-mandat ta’ arrest Ewropew, hija tista’ tiffirma l-imsemmi mandat għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tiegħu. (3) Meta d-dispożizzjonijiet tas-subtaqsima (2) ikunu ġew osservati, kull membru tal-Garda Síochána jista’ jeżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew fi kwalunkwe parti mit-territorju tal-Istat Membru, mingħajr ma jkun fil-pussess tal-mandat ta’ arrest Ewropew. Il-persuna suġġetta għall-arrest għandha tingħata, mal-arrest tagħha jew, jekk l-uffiċjal tal-pulizija jkun għadu mhux fil-pussess ta’ dawn id-dokumenti, mhux iktar tard minn 24 siegħa wara l-arrest tagħha, preżentazzjoni u kopja tal-mandat ta’ arrest Ewropew iffirmat konformement mad-dispożizzjonijiet tas-subtaqsima (2) jew, skont il-każ, kopja awtentika ta’ dan tal-aħħar. (4) Kull persuna arrestata b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew għandha tiġi informata, mal-arrest tagħha, bid-dritt tagħha li: (a) tikkunsenta għall-konsenja tagħha lill-Istat emittenti skont it-Taqsima 15; (b) tibbenefika mis-servizzi ta’ avukat u li tkun irrappreżentata minnu; (c) tibbenefika, skont il-każ, mis-servizzi ta’ interpretu. (5) Kull persuna arrestata b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew għandha, minn meta jkun possibbli wara l-arrest tagħha, titressaq quddiem il-High Court li, wara li jkun seta’ jiġi żgurat li din il-persuna fil-fatt hija dik li kontriha nħareġ mandat ta’ arrest għandha: (a) tordna l-kustodja jew il-pleġġ (għal dawn il-finijiet, u f’dak li jirrigwarda l-kustodja, il-High Court għandha l-istess setgħat daqs li kieku l-persuna kienet akkużata b’reat jew b’delitt); (b) tiffissa data għall-finijiet tat-Taqsima 16 (f’perijodu li ma jeċċedix 21 jum wara d-data tal-arrest); u (c) tinforma lill-persuna tad-dritt tagħha li: (i) tikkunsenta għall-konsenja tagħha lill-Istat li ħareġ il-mandat skont it-Taqsima 15; (ii) tibbenefika mis-servizzi ta’ avukat u tkun irrappreżentata minnu; u (iii) tibbenefika, skont il-każ, minn servizzi ta’ interpretu.”

13. It-Taqsima 16(1) tal-EAW 2003 tipprovdi: “Meta persuna ma tikkunsentax għall-konsenja tagħha lill-Istat li joħroġ l-mandat, il-High Court tista’, fid-data stabbilita skont it-Taqsima 13 jew f’data iktar tard li hija tħoss xierqa, tordna l-konsenja tal-persuna lil kwalunkwe persuna oħra debitament awtorizzata mill-Istat li joħroġ il-mandat sabiex tirċeviha, bil-kundizzjoni li: (a) il-High Court tkun żgurata li l-persuna li tressqet quddiemha hija tassew il-persuna li kontriha nħareġ il-mandat ta’ arrest Ewropew; (b) il-mandat ta’ arrest Ewropew, jew kopja awtentika tiegħu, ikun ġie ffirmat konformement mad-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 13 għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tal-mandat; […] (d) il-High Court ma għandhiex, skont it-Taqsimiet 21A, 22, 23 jew 24 [miżjuda bit-Taqsimiet 79, 80, 81 u 82 tal-Criminal Justice (Terrorist Offences) Act 2005] tirrifjuta li tikkonsenja lil din il-persuna skont din il-liġi; u li (e) il-konsenja tal-persuna ma tkunx ipprojbita mill-Parti 3.”

14. It-Taqsima 16(9) u (10) tal-EAW 2003 tipprevedi: “(9) Jekk, mal-iskadenza ta’ terminu ta’ 60 jum li jibda jiddekorri mill-arrest tal-persuna kkonċernata skont it-Taqsima 13 jew tat-Taqsima 14, il-High Court ma tkunx tat digriet skont is-subtaqsimiet (1) jew (2) jew skont it-Taqsima 15(1) jew (2), jew jekk hija tkun iddeċidiet li ma tagħtix digriet skont is-subtaqsimiet (1) jew (2), hija għandha tordna lill-awtorità ċentrali tal-Istat sabiex tinforma lill-awtorità ġudizzjarja emittenti dwar dan u, skont il-każ, Eurojust, billi tispeċifika r-raġunijiet invokati fid-digriet. L-awtorità ċentrali tal-Istat għandha teżegwixxi dan id-digriet. (10) Jekk, mal-iskadenza ta’ terminu ta’ 90 jum li jibda jiddekorri mill-arrest tal-persuna kkonċernata skont it-Taqsima 13 jew it-Taqsima 14, il-High Court ma tkunx tat digriet skont is-subtaqsima (1) jew (2) jew skont it-Taqsima 15(1) jew (2), jew jekk hija tiddeċiedi li ma tagħtix digriet skont is-subtaqsima (1) jew (2), hija għandha tordna lill-awtorità ċentrali tal-Istat sabiex tinforma dwar dan lill-awtorità ġudizzjarja emittenti u, skont il-każ, lil Eurojust, billi tispeċifika r-raġunijiet invokati fid-digriet. L-awtorità ċentrali tal-Istat għandha teżegwixxi dan id-digriet.”

II – Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali

15. Fis-17 ta’ Diċembru 2012, il-Magistrates’ Courts ta’ Dungannon, fil-kontea ta’ Tyrone fl-Irlanda ta’ Fuq (ir-Renju Unit) ( 7 ), konformement mad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, ħarġet mandat ta’ arrest Ewropew kontra F. Lanigan ( 8 ), fuq talba tal-Uffiċċju tal-Prosekutur tal-Irlanda ta’ Fuq, sabiex dan tal-aħħar ikun ipproċessat taħt il-kap ta’ akkuża ta’ qtil u ta’ pussess ta’ arma tan-nar bl-intenzjoni li jqiegħed il-ħajja ta’ ħaddieħor fil-periklu, liema reati kriminali huwa preżunt li wettaq fil-31 ta’ Mejju 1998 f’Dungannon fil-kontea ta’ Tyrone fl-Irlanda ta’ Fuq (ir-Renju Unit).

16. Fis-7 ta’ Jannar 2013, il-High Court (l‑Irlanda) iffirmat il-mandat ta’ arrest Ewropew għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tiegħu mill-forzi tal-pulizija Irlandiżi (An Garda Síochána).

17. Fis-16 ta’ Jannar 2013, il-konvenut fil-kawża prinċipali ġie arrestat b’eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew u tressaq quddiem il-High Court fl-istess ġurnata. Huwa rrifjuta li jikkunsenta għall-konsenja tiegħu lill-Istat li ħareġ il-mandat u tqiegħed taħt kustodja sakemm tingħata d-deċiżjoni finali dwar it-talba għal konsenja li tikkonċernah.

18. Is-seduta li tirrigwarda t-talba għal konsenja quddiem il-High Court, inizjalment iffissata għad-29 ta’ Jannar 2013, ġiet iddifferita diversi drabi għal raġunijiet differenti fosthom, b’mod partikolari, talba sabiex jingħata l-benefiċċju tal-għajnuna legali, imressqa fit-3 ta’ Lulju 2013 u finalment milqugħa fis-26 ta’ Lulju 2013.

19. Sadanittant, il-High Court ċaħdet, fis-26 ta’ Frar 2013, talba għal pleġġ tal-konvenut fil-kawża prinċipali.

20. Kien biss fis-26 ta’ Novembru 2013 li l-konvenut fil-kawża prinċipali qajjem ħdax-il oġġezzjoni (“points of objection”) għall-konsenja tiegħu, insostenn ta’ liema huwa ppreżenta affidavit maħluf tas-16 ta’ Diċembru 2013 u affidavit maħluf tal-avukat tiegħu f’Belfast, tad-19 ta’ Frar 2014.

21. Wara l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati fil-Qorti tal-Ġustizzja mir-rikorrent u mill-konvenut fil-kawża prinċipali, dan tal-aħħar essenzjalment sostna li ħajtu tkun f’periklu jekk ikun ikkonsenjat lill-Istat Membru emittenti. Membru sa mill-età ta’ sbatax-il sena tal-Provisional Irish Republican Army u wara tal-Irish National Liberation Army (INLA), huwa ddikjara li kien vittma, fis-7 ta’ Settembru 1993, tal-ewwel tentattiv ta’ qtil mill-organizzazzjoni unjonista paramilitari tal-Irlanda Ulster Freedom Fighters (UFF). Huwa kien ukoll vittma tat-tieni tentattiv ta’ qtil mill-INLA fl-1 ta’ Diċembru 1995. Huwa indika, fl-affidavit maħluf tiegħu, li ħamsa mis-sieħba tiegħu kienu nqatlu fis-snin 90 kemm mill-INLA fil-kuntest ta’ vendetta (“feud”) u kemm mill-paramilitari unjonisti. Huwa ddeċieda, konsegwentement, li jsib rifuġju fl-Irlanda, fejn huwa kien biddel ismu għal raġunijiet ta’ sigurtà. Huwa jirrifjuta għalhekk li jerġa’ jmur lura lejn l-Irlanda ta’ Fuq, bil-biża li hemmhekk ikun maqtul minn dissidenti leali u repubblikani, peress li kkunsidra li ma setax ikun protett mill-forzi tas-sigurtà jew mill-awtoritajiet tal-ħabs.

22. Fis-17 ta’ Diċembru 2013, il-kawża ġiet ittrasferita għand imħallef maħtur għal seduta, iffissata għat-3 ta’ Frar 2014. Din is-seduta madankollu ġiet iddifferita darbtejn, għat-28 ta’ April 2014 u wara għat-30 ta’ Ġunju 2014, fuq talba tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, sakemm tasal l-informazzjoni mitluba lill-awtoritajiet tar-Renju Unit fir-rigward tal-periklu għall-ħajja tal-konvenut fil-kawża prinċipali.

23. Fid-9 ta’ April 2014, fil-fatt, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali talab lill-awtorità ċentrali tal-Irlanda ta’ Fuq, the UK National Crime Agency, għal informazzjoni dwar il-proċeduri fis-seħħ fil-ħabsijiet tal-Irlanda ta’ Fuq intiżi li jipproteġu l-priġuniera f’riskju. Fl-10 ta’ April 2014, in-Northern Ireland Prison Service (NIPS) iddifferixxa din it-talba, filwaqt li ġab informazzjoni dwar il-proċeduri fis-seħħ fil-faċilitajiet korrettivi tal-Irlanda ta’ Fuq u intiżi sabiex jipproteġu u tittieħed responsabbiltà tal-priġuniera kkunsidrati li jistgħu jiġu mhedda mill-priġuniera l-oħrajn.

24. Fis-16 ta’ April 2014, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali għamel it-tieni talba għal informazzjoni lill-awtorità ċentrali tal-Irlanda ta’ Fuq, dwar ir-raġunijiet li għalihom il-mandat ta’ arrest Ewropew inħareġ biss fix-xahar ta’ Diċembru 2012, għal reati kriminali mwettqa fix-xahar ta’ Mejju 1988. Il-Crown Solicitor’s Office, rappreżentant tal-Gvern tar-Renju Unit fl-Irlanda ta’ Fuq, wieġeb għal din it-talba permezz ta’ ittra tal-24 ta’ April 2014, billi espona li, minkejja li l-konvenut fil-kawża prinċipali malajr kien identifikat bħala suspettat, kien biss fl-2011 li setgħu jinġabru provi biżżejjed sabiex tinbeda prosekuzzjoni kontra dan tal-aħħar, li nbdiet mill-Uffiċċju tal-Prosekutur tal-Irlanda ta’ Fuq (Public Prosecution Service for Northern Ireland) fl-4 ta’ Mejju 2012.

25. Kien biss fit-30 ta’ Ġunju 2014 li finalment infetħet is-seduta fir-rigward tat-talba għal konsenja quddiem il-High Court, li żvolġiet fi tlett ijiem, li matulha l-konvenut fil-kawża prinċipali qajjem diversi kwistjonijiet proċedurali u ta’ prova. B’mod partikolari huwa sostna li, fir-rigward tar-rekwiżiti tal-kontradittorju, il-High Court ma setgħetx tagħti deċiżjoni fuq il-bażi ta’ informazzjoni miksuba mill-Istat Membru emittenti, sakemm ma tkunx iċċertifikata bil-ġurament u li l-avukat tal-akkużat ikollu d-dritt li jinterroga kull xhud propost mir-rikorrent. It-talbiet differenti tal-konvenut fil-kawża prinċipali ġew miċħuda bħala inutli mill-High Court li, fl-4 ta’ Lulju 2014, iddifferiet il-kawża.

26. Fis-17 ta’ Novembru 2014, il-High Court ħadet deċiżjoni dwar il-kwistjonijiet interlokutorji mqajma quddiemha. Hija l-ewwel nett irrilevat li l-proċeduri dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew ma kinux suġġetti għar-regoli ta’ proċedura u ta’ prova ordinarji li jirregolaw il-proċeduri fid-dritt Irlandiż u li hija kienet fondata, fil-kwalità tagħha ta’ awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, li teżamina l-informazzjoni miksuba mill-Istat Membru emittenti. Sussegwentement, fir-rigward tal-provi prodotti mill-konvenut fil-kawża prinċipali intiżi li juru li ħajtu titpoġġa f’periklu jekk kellu jiġi kkonsenjat lill-Istat Membru emittenti, hija indikat li, qabel ma tiġi ordnata l-konsenja, hija kellha tiżgura ruħha kemm jista’ jkun li d-dritt għall-ħajja tal-akkużat skont il-Kostituzzjoni Irlandiża u skont l-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), jiġi osservat. Konsegwentement, hija stiednet lir-rikorrent fil-kawża prinċipali sabiex jeżamina l-imsemmija provi, mhux ikkontestati sa dakinhar, u sabiex jitlob lill-Istat Membru emittenti għal informazzjoni addizzjonali fir-rigward tal-biżgħat espressi mill-konvenut fil-kawża prinċipali. Il-High Court speċifikat li hija ddifferixxiet l-eżami tagħha tal-oġġezzjonijiet l-oħrajn tal-konvenut fil-kawża prinċipali sakemm l-informazzjoni mitluba tiġi ppreżentata lilha.

27. Fis-27 ta’ Novembru 2014, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali għalhekk ressaq talba ġdida għal informazzjoni lill-awtorità ċentrali tal-Irlanda ta’ Fuq, permezz ta’ ittra li fiha hija fakkret li l-konvenut fil-kawża prinċipali sostna li, jekk huwa jintbagħat il-ħabs fl-Irlanda ta’ Fuq, ħajtu tiġi mhedda minn dissidenti lealisti u repubblikani peress li l-awtoritajiet tal-ħabs ma jkunux kapaċi jiżguraw is-sigurtà tiegħu. Din l-ittra, flimkien mal-affidavit maħluf tal-konvenut fil-kawża prinċipali tas-16 ta’ Diċembru 2013 u dak tal-avukat tiegħu tad-19 ta’ Frar 2014, kienet stednitha tieħu pożizzjoni fir-rigward ta’ jekk kienx ipprovat riskju reali u immedjat għall-ħajja tal-konvenut fil-kawża prinċipali u, jekk wieħed jassumi li dan kien ipprovat, jekk in-NIPS kinitx fil-pożizzjoni li tiggarantixxi lill-persuna kkonċernata protezzjoni effettiva (Observations UK, punt 6). In-NIPS u s-servizzi tal-pulizija tal-Irlanda ta’ Fuq (Police Service of Northern Ireland) laqgħu din it-talba għal informazzjoni permezz ta’ żewġ ittri tat-3 ta’ Diċembru 2014 u li ġew trażmessi lir-rikorrent fil-kawża prinċipali fl-4 ta’ Diċembru 2014.

28. Permezz ta’ dikjarazzjoni bil-ġurament tat-28 ta’ Novembru 2014, li waslet fil-High Court fl-1 ta’ Diċembru 2014, il-konvenut fil-kawża prinċipali ressaq talba ġdida għal pleġġ.

29. Fit-8 ta’ Diċembru 2014, il-konvenut fil-kawża prinċipali ssottometta osservazzjonijiet intiżi għar-rifjut tal-konsenja tiegħu, għar-raġuni li, fir-rigward tar-regoli nazzjonali tal-proċeduri kriminali u tal-evidenza, iżda wkoll tal-Kostituzzjoni Irlandiża u tal-Karta, id-dokumenti miġjuba mir-rikorrent fil-kawża prinċipali ma setgħux jiġu ammessi bħala prova u, jekk wieħed jassumi li jistgħu, għandhom jiġu miċħuda peress li ma jistgħux jiġu kkontestati permezz tal-kontro-eżami (“cross-examination”). Din it-talba, madankollu, ġiet miċħuda mill-High Court sa fejn kienet relatata mad-domandi preliminari li dwarhom hija kienet diġà tat deċiżjoni.

30. Fit-8 ta’ Diċembru 2014, il-konvenut fil-kawża prinċipali qajjem oġġezzjoni addizzjonali fir-rigward tal-konsenja tiegħu.

31. Fil-15 ta’ Diċembru 2014, il-High Court żammet seduta oħra, li matulha l-avukat tal-konvenut fil-kawża prinċipali b’mod partikolari sostna li t-talba għal konsenja kellha tiġi miċħuda minħabba d-dewmien eċċessiv tal-proċeduri. Huwa ressaq ukoll talba sabiex isir rinviju għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kwistjoni tad-dewmien. Fl-aħħar nett, huwa talab pleġġ.

32. Fid-19 ta’ Diċembru 2014, il-High Court tat deċiżjoni dwar it-talba għal pleġġ tal-konvenut fil-kawża prinċipali. Il-konvenut fil-kawża prinċipali ma setax jissodisfa l-kundizzjonijiet imposti, peress li l-pleġġerija ġiet iffissata f’ammont lil hinn mill-mezzi tiegħu.

33. Fit-12 ta’ Jannar 2015, il-High Court żammet seduta oħra, li fiha r-rikorrent fil-kawża prinċipali indika li kien qed jopponi li d-dewmien tal-proċeduri jiġi invokat f’dan l-istadju, filwaqt li allega barra minn hekk li s-Supreme Court of Ireland kienet diġà ħadet deċiżjoni dwar din il-kwistjoni fis-sentenza tagħha tad-19 ta’ Diċembru 2005, Dundon vs The Governor of Cloverhill Prison ( 9 ). Il-konvenut fil-kawża prinċipali min-naħa tiegħu sostna li, mill-1 ta’ Diċembru 2014, il-qrati Irlandiżi kellhom il-possibbiltà li jagħmlu domandi preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, filwaqt li allega li l-interpretazzjoni mogħtija mis-sentenza Dundon ma kinitx għadha torbot lill-High Court.

34. Il-kawża għalhekk ġiet rrinvijata għat-18 ta’ Jannar 2015, data li fiha l-High Court b’mod partikolari ddeċidiet li tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja domanda fir-rigward tad-dewmien tal-proċeduri, filwaqt li osservat li s-sistema Irlandiża ma setgħetx tiffunzjona fil-limiti stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u li hija xtaqet, konsegwentement, kjarifika dwar l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.

35. Sussegwentement, il-kawża ġiet rrinvijata diversi drabi sabiex il-partijiet fil-kawża prinċipali setgħu jippreżentaw il-proposti tagħhom dwar il-formulazzjoni tad-domanda li kellha ssir quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u sabiex jifformulaw l-osservazzjonijiet tagħhom.

36. Matul dan iż-żmien, fit-2 ta’ Frar 2015, il-High Court semgħet talba għal modifika tal-kundizzjonijiet finanzjarji tal-pleġġerija stabbilita fid-19 ta’ Diċembru 2014, iżda din it-talba ġiet miċħuda fid-9 ta’ Frar 2015. Il-konvenut fil-kawża prinċipali għalhekk ressaq kawża quddiem il-Court of Appeal.

III – Id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

37. Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li, permezz ta’ deċiżjoni tad-19 ta’ Mejju 2015 li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fit-22 ta’ Mejju ta’ wara, il-High Court għamlet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ż-żewġ domandi preliminari li ġejjin: “1. X’inhuwa l-effet ta’ nuqqas ta’ osservanza tat-termini ta’ żmien stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584] moqrija flimkien mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15 tal-imsemmija deċiżjoni qafas? 2. In-nuqqas ta’ osservanza tat-termini ta’ żmien stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584] jagħti lok għal drittijiet min-naħa ta’ individwu li nżamm taħt kustodja sakemm tittieħed deċiżjoni dwar iċ-ċediment [konsenja] tiegħu/tagħha għal perijodu li jeċċedi dawn il-perijodi ta’ żmien?”

38. Il-High Court rat li tispeċifika li hija kienet tikkunsidra li s-sistema Irlandiża ma setgħetx tiffunzjona fil-limiti stabbiliti mill-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li l-konsegwenzi li joħorġu minn din l-inkapaċità jikkostitwixxu problema reali li tiġġustifika t-talba għal deċiżjoni preliminari u li l-interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ din id-dispożizzjoni tista’ taffettwa d-deċiżjoni finali li hija mitluba tagħti fil-kawża prinċipali.

39. Hija tenfasizza f’dan l-aħħar rigward li, fis-sentenza tagħha Dundon, is-Supreme Court ċaħdet it-talba għal habeas corpus ta’ persuna mqiegħda f’detenzjoni provviżorja taħt mandat ta’ arrest Ewropew f’kundizzjonijiet analogi għal dawk tal-kawża prinċipali.

40. Din il-persuna sostniet li, peress li l-High Court naqset milli tadotta deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew fit-terminu ta’ 60 jum previst mil-leġiżlazzjoni Irlandiża, hija kellha tiġi lliberata. Is-Supreme Court, madankollu, kienet iddeċidiet li d-detenzjoni kienet legali, billi indikat, l-ewwel nett, li l-persuna rikjesta ma għandhiex dritt tingħata l-libertà b’mod immedjat meta l-High Court ma tagħtix deċiżjoni fit-termini stabbiliti, peress li tali konsegwenza għandha tkun prevista b’mod ċar u mingħajr ambigwità, meta jittieħed inkunsiderazzjoni l-obbligu fundamentali impost fuq l-Istati Membri li jeżegwixxu mandat ta’ arrest Ewropew. Hija kienet enfasizzat, barra minn hekk, li l-obbligu li jiġi eżegwit il-mandat ta’ arrest Ewropew impost fuq il-High Court ma spiċċax mal-iskadenza ta’ dan it-terminu ta’ 60 jum. Hija żiedet li t-termini previsti kienu ġew stabbiliti għall-finijiet ta’ dixxiplina interna fl-Istati Membri u mhux bil-għan li jingħataw drittijiet lill-individwi. Hija kienet speċifikat, fl-aħħar nett, li hija kellha tinterpreta d-dritt nazzjonali b’mod konformi mad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.

41. Permezz tal-istess deċiżjoni, il-qorti tar-rinviju talbet ukoll lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tapplika għal dan ir-rinviju l-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha.

42. Hija sostniet, f’dan ir-rigward, li l-imsemmi rinviju qajjem wieħed jew diversi kwistjonijiet fir-rigward tal-oqsma msemmija fit-Titolu V tat-Tielet Parti tat-TFUE u li l-konvenut fil-kawża prinċipali kien ilu f’detenzjoni mis-16 ta’ Jannar 2013. Hija speċifikat, barra minn hekk, li hija kienet intiża li ssegwi s-sentenza Dundon tas-Supreme Court, iżda li xtaqet tieħu l-okkażjoni sabiex tivverifika l-pożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja qabel ma tagħti deċiżjoni f’dan is-sens.

43. Konsegwentement, ir-Raba’ Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fit-28 ta’ Mejju 2005, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li tilqa’ t-talba tal-qorti tar-rinviju intiża sabiex ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari jiġi suġġett għall-proċedura b’urġenza. Hija ddeċidiet ukoll, skont l-Artikolu 113(2) tar-Regoli tal-Proċedura, li tipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja r-rinviju tal-kawża għal kulleġġ ġudikanti iżjed importanti.

44. Skont l-Artikolu 109(2) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-Raba’ Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja stiednet lill-partijiet fil-kawża prinċipali, l-Istat Membru li l-qorti tar-rinviju tagħmel parti minnu kif ukoll l-istituzzjonijiet imsemmija fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, biex jippreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom sal-15 ta’ Ġunju 2015. Skont l-Artikolu 109(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja stiednet ukoll lir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq sabiex jippreżenta osservazzjonijiet bil-miktub sal-istess data jew sabiex jidher fis-seduta.

45. Ir-rikorrent u l-konvenut fil-kawża prinċipali, il-Gvern tar-Renju Unit kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom fi żmien it-terminu stabbilit.

46. Ir-rikorrent u l-konvenut fil-kawża prinċipali, il-Gvern Irlandiż, Ġermaniż, Spanjol, Franċiż, Olandiż u tar-Renju Unit, kif ukoll il-Kummissjoni, ukoll ippreżentaw osservazzjonijiet orali matul is-seduta li nżammet fl-1 ta’ Lulju 2015.

IV – Osservazzjonijiet magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja

A – Osservazzjonijiet tar-rikorrent fil-kawża prinċipali

47. Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, li jipproponi risposta separata għaż-żewġ domandi filwaqt li jeżaminahom flimkien, jikkunsidra li l-qorti tar-rinviju essenzjalment qed tfittex li tiddetermina l-konsegwenzi, fuq il-proċedura ta’ konsenja, tan-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Huwa jikkunsidra, billi jirreferi f’dan ir-rigward għas-sentenza Dundon tas-Supreme Court, li l-iskadenza ta’ dawn it-termini ma tagħti ebda dritt lill-konvenut fil-kawża prinċipali, la li jiġi lliberat u lanqas ebda dritt ieħor. Konformement mal-prinċipju tal-awtonomija proċedurali nazzjonali, hija l-qorti nazzjonali li għandha teżamina jekk it-tul tal-proċeduri ppreġudikax id-drittijiet tal-persuna rikjesta b’mod li l-konsenja tagħha tikser id-drittijiet fundamentali tagħha. Huwa żied waqt is-seduta li l-idea mressqa mill-konvenut fil-kawża prinċipali, li ċ-ċaħda tat-talba għal konsenja tikkostitwixxi s-sanzjoni l-iżjed dissważiva għall-Istati Membri ta eżekuzzjoni f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma ssib ebda bażi fl-imsemmija deċiżjoni qafas.

48. L-ewwel nett, huwa josserva li l-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jinkludi ebda dispożizzjoni dwar il-perijodu ta’ wara l-proċedura ta’ konsenja fir-rigward tat-termini li huwa jistabbilixxi u ma jipprevedix, b’differenza tal-Artikolu 23 tal-istess deċiżjoni qafas, il-ħelsien tal-persuna rikjesta. L-Artikolu 17(2) u (3) juża, mill-bqija, lingwaġġ li ma huwiex mandatorju iżda kondizzjonali ( 10 ). Anki jekk huwa minnu li l-Artikolu 15(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jispeċifika li “[l-]awtorità ġudizzjarja ta’ esekuzzjoni għandha tiddeċiedi [ ( 11 )], fil-limiti ta’ żmien u taħt il-kondizzjonijiet definiti f’din id-Deċiżjoni [Qafas], jekk il-persuna għandhiex tiġi kkonsenjata”, din id-dispożizzjoni għandha madankollu tinqara fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Artikolu 17(2) u (3) tal-imsemmija deċiżjoni qafas. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, f’dan ir-rigward, fis-sentenza tagħha F ( 12 ), li “t-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas għandhom jiġu interpretati bħala li jeħtieġu li d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, bħala prinċipju, issir jew fl-għaxart ijiem sussegwenti għall-[konsenja] tal-persuna rikjesta, jew, f’każijiet oħra, fi żmien sittin jum mill-arrest ta’ din tal-aħħar”. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li huwa legalment possibbli li tingħata d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew lil hinn mit-termini previsti u li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini ma jimplikax id-dekadenza tal-proċedura.

49. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ osservanza tat-termini ma huwiex mingħajr konsegwenzi, fejn dawn huma previsti fl-Artikolu 17(7) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Moqri fit-totalità tiegħu, l-Artikolu 17 jistabbilixxi b’hekk sistema li d-deċiżjonijiet definittivi ta’ eżekuzzjoni tal-mandati ta’ arrest Ewropew għandhom, bħala prinċipju, fil-każ li l-persuna rikjesta ma tikkunsentax, jingħataw fi żmien is-60 jum, terminu li jista’ jiżdied bi 30 jum, filwaqt li jispeċifika minn naħa li, jekk dan it-terminu ma jiġix osservat, l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandu jinforma lil Eurojust dwar dan u, min-naħa l-oħra, li jekk dan it-terminu ma jiġix osservat b’mod ripetut, l-Istat Membru emittenti jista’ jirreferi dan lill-Kunsill.

50. It-tieni nett, din l-interpretazzjoni tkun barra minn hekk konformi mal-iskop u mal-għanijiet tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 li, konformement mal-Artikolu 67 TFUE, tiżgura livell għoli ta’ sigurtà fi spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja permezz ta’ miżuri ta’ kooperazzjoni bejn awtoritajiet tal-pulizija u ġudizzjarji tal-Istati Membri f’materji kriminali. Issa, sistema li tagħti l-libertà lil persuna, rikjesta għall-finijiet ta’ prosekuzzjoni kriminali jew li nstabet ħatja ta’ reat, tkun l-oppost ta’ dak li jfittex dan il-għan. Barra minn hekk, l-għanijiet ta’ promozzjoni tal-kooperazzjoni fil-qasam kriminali jiġu kompromessi jekk persuni rikjesti jkunu lliberati għal għarrieda mal-iskadenza tat-termini previsti għall-proċedura ta’ konsenja. Li wieħed jobbliga lill-Istati Membri josservaw it-termini stabbiliti mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 minkejja li ma humiex fil-pożizzjoni li josservawhom ma huwiex ta’ natura li jippromwovi l-kooperazzjoni u jista’ jwassal fuq kollox għan-nuqqas ta’ konsenja tal-persuna rikjesta meta ma jkunx possibbli li jiġu osservati.

51. It-tielet nett, l-għanijiet ta’ effikaċja u ta’ ħeffa mfittxija mit-Titolu V tal-Ħames Parti tat-TFUE u mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma humiex imfassla sabiex jiġu protetti d-drittijiet fundamentali tal-persuna rikjesta. L-għan tagħhom huwa li jiggarantixxu, sa fejn possibbli, il-moviment liberu ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji b’mod li tiġi promossa l-amministrazzjoni tal-ġustizzja kriminali fl-Unjoni kollha u, b’hekk, li tiġi miġġielda aħjar il-kriminalità, b’mod partikolari dik organizzata. L-għan speċifiku tat-termini stabbiliti mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huwa li jiġi ggarantit li l-persuni li qed jaħarbu mill-ġustizzja jkunu jistgħu jitressqu quddiem il-qorti kriminali kemm jista’ jkun raġonevolment malajr. Il-fatt li awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tieħu iżjed minn 60 jew 90 jum sabiex tadotta deċiżjoni finali ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew konsegwentement ma jaffettwa ebda dritt tal-persuna rikjesta.

52. Ir-raba’ nett, bħalma jirriżulta mill-premessa 12 u mill-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, din tal-aħħar ma għandhiex bħala effett li temenda l-obbligu li jiġu rrispettati d-drittijiet fundamentali u l-libertajiet fundamentali bħal dawk stabbiliti fl-Artikolu 6 TUE. Il-premessa 10 ta’ din l-istess deċiżjoni qafas tmur iktar lil hinn billi tippreċiża li l-implementazzjoni tal-mekkaniżmu tal-mandat ta’ arrest Ewropew jista’ jiġi sospiż, mhux f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tat-termini stabbiliti, iżda biss f’każ ta’ ksur tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 6(1) TUE. Huwa ammetta f’dan ir-rigward, waqt is-seduta, li l-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-Artikolu 5 tal-KEDB kienet applikabbli, iżda biss dik li tikkonċerna l-Artikolu 5(1)(f) u mhux dik li tirrigwarda l-Artikolu 5(4), kuntrarjament għall-opinjoni li tiddefendi l-Kummissjoni. Issa, hemm ksur tal-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB biss meta l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, bi ksur tar-regoli proċedurali nazzjonali, ma jmexxux il-proċeduri b’diliġenza u konsegwentement itawlu d-detenzjoni tal-persuna lil hinn minn dak li huwa raġonevoli ( 13 ). Dan kien ikun differenti fil-każ li l-iskadenza tat-termini previsti sseħħ minħabba l-persuna rikjesta, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali. Fi kwalunkwe każ, il-ħelsien tal-persuna f’detenzjoni ma jistax ikun awtomatiku iżda bil-kontra jimplika, sabiex ma jiġix ippreġudikat l-għan tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, it-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha u, b’mod partikolari, ir-riskju li jaħrab, iż-żmien mgħoddi f’detenzjoni u l-kontribuzzjoni tal-persuna f’detenzjoni fiż-żieda fid-dewmien. Issa, fil-kawża prinċipali, huwa l-konvenut fil-kawża prinċipali li huwa prinċipalment responsabbli mid-dewmien tal-proċedura ta’ konsenja u għalhekk għat-tul ta’ żmien tad-detenzjoni provviżorja tiegħu.

53. Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali jikkonkludi f’dan ir-rigward li d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tinkludi ebda dispożizzjoni li ġġib il-mandat ta’ arrest Ewropew fix-xejn fil-każ meta l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tasalx li tagħti deċiżjoni fit-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 tagħha, peress li din tal-aħħar tista’ dejjem twettaq l-obbligi tagħha lil hinn minn dawn it-termini.

B – Osservazzjonijiet tal-konvenut fil-kawża prinċipali

54. Il-konvenut fil-kawża prinċipali sostna, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li d-diversi każijiet ta’ dewmien li seħħew waqt il-proċeduri quddiem il-High Court ma jistgħux jitqiesu li huma ċirkustanzi eċċezzjonali fis-sens tal-Artikolu 17(7) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Huwa jikkunsidra, f’dawn iċ-ċirkustanzi, diversi soluzzjonijiet għall-ksur tal-imsemmi Artikolu 17, li jistgħu jkunu xierqa b’mod separat jew kumulattiv, jiġifieri r-rifjut li jerga’ jiġi kkonsenjat lill-Istat Membru emittenti, it-tnaqqis ta’ żmien totali tad-detenzjoni provviżorja tiegħu, il-ħelsien tiegħu fuq pleġġ f’kundizzjonijiet raġonevoli u, fl-aħħar nett, l-għoti ta’ danni, li għandhom jitqassmu bejn iż-żewġ Stati Membri inkwistjoni, fi proporzjon tal-kontribuzzjoni rispettiva tagħhom għad-dewmien imġarrab.

55. Huwa jispeċifika f’dan ir-rigward li, fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għal dik tal-Artikolu 23(5) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, ir-rifjut tal-konsenja lill-Istat Membru emittenti, bħall-proċedura tal-habeas corpus li teżisti fis-sistemi ta’ “common law”, ikun jikkostitwixxi s-soluzzjoni l-iktar dissważiva kontra d-dewmien mhux immotivat tal-Istati Membri li jeżegwixxu mandati ta’ arrest Ewropej, filwaqt li ppreċiża li, fid-dritt Irlandiż, il-Criminal Law (Jurisdiction) Act 1976 tippermetti l-prosekuzzjoni fl-Irlanda tad-delitti mwettqa fl-Irlanda ta’ Fuq bħal dawk fil-kawża prinċipali. Huwa speċifika waqt is-seduta li d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma eskludietx tali possibbiltà, li tissodisfa barra minn hekk ir-rekwiżiti tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.

56. Il-konvenut fil-kawża prinċipali jsostni, barra minn hekk, li huwa kien għamel lill-High Court domandi preliminari oħrajn li finalment ma għaddewx quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u indika li huwa xtaq li l-Qorti tal-Ġustizzja teżaminahom.

57. Fl-osservazzjonijiet orali tiegħu, il-konvenut fil-kawża prinċipali żied li, skont hu, ir-raġuni prinċipali tat-tul tad-dewmien hija li r-rikorrent fil-kawża prinċipali qiegħed jipprova proċedura differenti, li ma għandhiex preċedent fil-qrati Irlandiżi.

C – Osservazzjonijiet tal-Gvern Ġermaniż

58. Fl-osservazzjonijiet orali tiegħu, il-Gvern Ġermaniż ippropona li r-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun fis-sens li l-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, moqri flimkien mal-Artikolu 15 tagħha, jobbliga lill-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li jsegwi l-proċedura ta’ konsenja, minkejja l-fatt li t-termini previsti jkunu skadew. Huwa dan li huwa deduċibbli minn qari grammatikali u sistematiku tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-deċiżjoni qafas kif ukoll mis-sentenza F ( 14 ). L-għan tad-Deċiżjoni Qafas huwa li titħaffef il-konsenja bejn awtoritajiet ġudizzjarji li jeżegwixxu ta’ persuni kkundannati jew issuspettati. In-nuqqas ta’ osservanza fil-ħin ta’ dawn it-termini ma jippreġudikax awtomatikament li jintlaħaq dan l-għan, sakemm dan id-dewmien ikun iġġustifikat. Dan huwa l-każ fil-kawża prinċipali, bl-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni Irlandiża li għandha l-obbligu li tivverifika jekk il-ħajja tal-konvenut fil-kawża prinċipali tkunx effettivament fil-periklu jekk huwa kellu jiġi kkonsenjat lill-Istat Membru emittenti.

59. F’dak li jirrigwarda t-tieni domanda, il-Gvern Ġermaniż isostni li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jagħtix dritt lill-persuna f’detenzjoni li tiġi meħlusa, għalkemm tali dritt jista’ jirriżulta fuq bażi oħra. L-analiżi tal-Gvern Ġermaniż f’dan ir-rigward għandha l-punt ta’ tluq tagħha fl-Artikolu 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li jagħti lill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni r-rwol li tiddeċiedi dwar iż-żamma taċ-ċaħda tal-libertà tal-persuna f’detenzjoni b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. Anki jekk huwa minnu li din id-deċiżjoni għandha tiġi adottata konformement mad-dritt nazzjonali, il-qorti nazzjonali għandha wkoll tapplika l-Karta u l-Artikolu 5 tal-KEDB, li għalih jirreferu l-Ispjegazzjonijiet dwar il-Karta fir-rigward tal-Artikolu 6 tagħha.

60. F’dan ir-rigward, il-Gvern Ġermaniż ifakkar li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, id-dritt għal-libertà tal-persuna li kontra tagħha hemm pendenti proċedura ta’ estradizzjoni jista’ jiġi llimitat, konformement mal-proċedura stabbilita mil-liġi, b’din il-limitazzjoni madankollu tkun ammissibbli biss sakemm it-tul taċ-ċaħda tal-libertà jkun raġonevoli, li għandu jiġi evalwat każ b’każ. Rekwiżit indispensabbli huwa li l-proċedura tkun f’kull każ immexxija b’diliġenza. Il-kontroll ta’ dan ir-rekwiżit jeħtieġ li l-proċedura tittieħed inkunsiderazzjoni fit-totalità, u fil-fażijiet, kollha tagħha. Minn din il-perspettiva, l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 hija biss waħda mill-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-konvenut fil-kawża prinċipali uża d-drittijiet proċedurali tiegħu b’mod estensiv, kif ukoll id-dewmien li bih donnhom ġew riżolti diversi kwistjonijiet proċedurali u d-differimenti suċċessivi tal-istanzi.

D – Osservazzjonijiet tal-Gvern Spanjol

61. Il-Gvern Spanjol jikkunsidra, f’dak li jirrigwarda l-ewwel domanda, li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew ma jimplikax li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha tiċħad it-talba għal konsenja. Huwa jikkunsidra, f’dak li jirrigwarda t-tieni domanda, li l-effetti eventwali ta’ dewmien fl-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali.

62. Huwa jirrileva l-ewwel nett li l-għan tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huwa li tistabbilixxi proċedura semplifikata ta’ konsenja ta’ persuni ssuspettati li wettqu reati kriminali sabiex tissaħħaħ, tiġi ffaċilitata u titħaffef il-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-Istati Membri fuq il-bażi tal-prinċipju tar-rikonoxximent reċiproku. Dan il-prinċipju jobbliga lill-Istati Membri biex jeżegwixxu l-mandati ta’ arrest Ewropej fil-każijiet kollha, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet previsti u l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 3, 4 u 5 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Il-Qorti tal-Ġustizzja barra minn hekk iddeċidiet ripetutament li la d-diffikultajiet ta’ natura interna u lanqas il-leġiżlazzjoni interna ma jistgħu jiġġustifikaw nuqqas ta’ Stati li jwettqu l-obbligi imposti fuqhom mid-dritt tal-Unjoni.

63. Il-Gvern Spanjol jinsisti, sussegwentement, fuq il-fatt li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jista’ bl-ebda mod iwassal għat-tmiem tal-obbligu tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni. Il-konsegwenzi tad-dewmien fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni finali ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew huma ddefiniti fl-Artikolu 17(7) tal-imsemmija Deċiżjoni Qafas, li jipprevedi obbligu ta’ informazzjoni lil Eurojust u, skont il-każ, lill-Kunsill. Dan l-obbligu ġie introdott sabiex jiġi stabbilit livell minimu ta’ dixxiplina bejn l-Istati Membri, fid-dawl tal-limiti għall-istħarriġ ġudizzjarju li kien jipprevedi l-ex Artikolu 35 TUE fil-qasam tal-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali. In-nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew minħabba l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 jikkomprometti l-effettività tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u jista’ jinkoraġġixxi lill-persuni suġġetti għal mandat ta’ arrest Ewropew biex jużaw tattiċi ta’ dewmien sabiex jopponu l-eżekuzzjoni tiegħu. Il-Gvern Spanjol jirreferi, f’dan ir-rigward, għas-sentenza F ( 15 ).

64. Fit-tielet u l-aħħar nett, il-Gvern Spanjol iqis li d-drittijiet ta’ persuna mċaħħda mil-libertà b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew huma ddefiniti fl-Artikoli 11 sa 14 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. L-effetti tad-dewmien ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew fuq is-sitwazzjoni tal-persuna rikjesta jiġu ddeterminati mid-dritt nazzjonali tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, sakemm jittieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jiġi evitat kull riskju li din il-persuna taħrab, konformement mal-Artikolu 12 tad-Deċiżjoni Qafas, u li jiġi ggarantit li l-kundizzjonijiet materjali meħtieġa għal konsenja effettiva tal-imsemmija persuna jiġu ssodisfatti, konformement mal-Artikolu 17(5) ta’ din id-deċiżjoni qafas. L-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tiddeċiedi jekk timponix id-detenzjoni provviżorja jew tagħtix il-ħelsien provviżorju lill-persuna rikjesta, konformement mad-dritt nazzjonali tagħha, peress li din il-materja ma hijiex armonizzata u tibqa’ rregolata mill-prinċipju tal-awtonomija proċedurali, sakemm ikunu ssodisfati l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Fiċ-ċirkustanzi fil-kawża prinċipali, dawn iż-żewġ prinċipji tal-aħħar kienu debitament osservati, bil-konvenut fil-kawża prinċipali li kellu l-possibbiltà, konformement mad-dritt nazzjonali, li jressaq talbiet għal-libertà taħt kundizzjoni fejn it-tieni waħda minnhom għadha pendenti.

E – Osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż

65. Il-Gvern Franċiż, matul is-seduta, esprima n-nuqqas ta’ qbil tiegħu mal-pożizzjoni tal-Kummissjoni. Huwa jikkunsidra, f’dak li jirrigwarda l-ewwel domanda, li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma għandux effett fuq l-obbligu għall-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li tieħu deċiżjoni fuq il-konsenja tal-persuna rikjesta u ma għandux bħala effett li jwassal għall-ħelsien tal-persuna rikjesta. Huwa jikkunsidra, f’dak li jirrigwarda t-tieni domanda, li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini ma jagħtix drittijiet partikolari lill-persuna rikjesta miżmuma f’detenzjoni lil hinn minn dawn it-termini.

66. Fir-rigward tal-ewwel domanda, huwa jfakkar, l-ewwel nett li, skont is-sentenza F ( 16 ) tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-osservanza ta’ dawn it-termini bħala prinċipju hija mandatorja. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddeċidietx fuq il-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ osservanza tagħhom. Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tipprevedi ebda sanzjoni f’dan ir-rigward, iżda biss l-informazzjoni lil Eurojust u, skont il-każ, lill-Kunsill, skont l-Artikolu 17(7). L-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tibqa’ għalhekk obbligata li tieħu deċiżjoni finali ladarba jiskadu dawn it-termini.

67. Huwa jenfasizza, sussegwentement, li ebda dispożizzjoni tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tipprevedi l-ħelsien tal-persuna rikjesta mal-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tagħha, li jikkuntrasta mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 23(5) tagħha, li jipprevedih espressament, bl-awtorità ġudizzjarja li bil-kontra tibqa’ obbligata, skont l-Artikolu 17(5), li tiżgura ruħha mill-kundizzjonijiet materjali meħtieġa għal konsenja effettiva. Din l-interpretazzjoni hija barra minn hekk ikkonfermata mix-xogħol preparatorju tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li ma żammitx il-proposta inizjali tal-Kummissjoni f’dan is-sens.

68. Huwa jikkunsidra, barra minn hekk, li din l-interpretazzjoni hija l-uniku mod sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li ċertament tħaffef il-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-Istati Membri, iżda wkoll li tiffaċilita l-imsemmija kooperazzjoni. Issa, jekk jiġi aċċettat li l-persuni rikjesti kellhom jinħelsu mal-iskadenza tat-termini, dan jinċentivahom li jirrikorru għal tattiċi ta’ dewmien.

69. Il-Gvern Franċiż jikkunsidra wkoll li l-bżonn li jiġi ggarantit ir-rispett tad-drittijiet fundamentali ma jistax iwassal għal dawn il-konsegwenzi. Ċertament, l-Artikolu 6 tal-Karta kif ukoll l-Artikolu 5(1)(f) u 4 tal-KEDB huma rilevanti, bħall-ġurisprudenza relatata magħhom tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal‑Bniedem. Huwa jikkunsidra madankollu li l-Kummissjoni tasal għal konklużjonijiet żbaljati minn din il-ġurisprudenza. Fil-fatt, jirriżulta minn din il-ġurisprudenza li l-evalwazzjoni tal-legalità ta’ detenzjoni għall-finijiet ta’ estradizzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, skont il-każ, iċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża, b’mod li ma jkunx possibbli li ż-żamma f’detenzjoni ta’ persuna rikjesta mal-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 titqies li hija inkompatibbli, fiha nnifisha u bħala prinċipju, mal-Artikolu 6 tal-Karta. Lanqas ma jista’ jiġi dedott minn din il-ġurisprudenza li l-iskadenza biss tat-termini previsti tippermetti li jiġi konkluż li l-proċedura ma saritx bid-diliġenza meħtieġa.

70. Fl-aħħar nett, u fi kwalunkwe każ, id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tipprekludix lill-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, jekk hija tqis li huwa xieraq li teħles lill-persuna rikjesta u miżmuma f’detenzjoni, skont id-dritt nazzjonali tagħha, anki qabel kif ukoll wara l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tagħha, konformement mal-Artikolu 12 tagħha.

71. Fir-rigward tat-tieni domanda, il-Gvern Franċiż ifakkar li d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 tipprovdi biss, fl-Artikolu 26 tagħha, li kull perijodu ta’ detenzjoni provviżorja mwettaq mill-persuna rikjesta fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandu jitnaqqas miż-żmien totali taċ-ċaħda tal-libertà mġarrba fl-Istat Membru emittenti. Dan ikun obbligu fuq l-Istat Membru emittenti, indipendentement mill-osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 mill-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni. Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tipprevedix, barra minn hekk, dritt għal kumpens minħabba n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini, bl-Istati Membri jkunu liberi li jipprovdu għal dan.

F – Osservazzjonijiet tal-Gvern Olandiż

72. Il-Gvern Olandiż jipproponi li tingħata risposta fin-negattiv għaż-żewġ domandi preliminari. Huwa jikkunsidra li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma għandu ebda konsegwenza fuq l-obbligu ta’ konsenja, b’din id-dispożizzjoni sempliċement timponi fuq l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni obbligu ta’ diliġenza. It-termini previsti għandhom ikunu ċari u għandhom jiġu osservati b’mod li tiġi ggarantita l-ħeffa fil-proċedura ta’ konsenja. Madankollu, fl-ipoteżi meta dawn ma jkunux hekk, dan ma jkollu ebda konsegwenza fuq id-drittijiet tal-persuna mċaħħda mil-libertà u sakemm tingħata deċiżjoni finali fuq il-konsenja tagħha.

73. Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 tistabbilixxi b’mod ċar li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini ma għandux riperkussjonijiet fuq l-obbligu li tiġi adottata deċiżjoni finali dwar il-konsenja. Barra minn hekk, l-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jagħti ebda dritt lill-persuna rikjesta u miżmuma f’każ ta’ skadenza tat-termini li huwa jipprevedi. Anki jekk in-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini għandu konsegwenzi fuq is-sitwazzjoni tal-persuna f’detenzjoni, dawn tal-aħħar huma indipendenti mill-Artikolu 17. Huma l-Kostituzzjonijiet nazzjonali u l-Artikolu 5 tal-KEDB li jimponu obbligu ta’ diliġenza fit-trattament tas-sitwazzjoni tal-persuni f’detenzjoni għall-finijiet ta’ estradizzjoni. Il-Karta ma tapplikax, peress li hija l-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, skont l-Artikolu 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li għandha tadotta deċiżjoni fuq is-sitwazzjoni ta’ detenzjoni, konformement mad-dritt nazzjonali. Konsegwentement, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, il-qorti nazzjonali ma tkunx qiegħda timplementa d-drittijiet iggarantiti mill-Karta.

74. Il-Gvern Olandiż jikkunsidra, madankollu, li l-Istati Membri għandhom josservaw l-obbligu ta’ diliġenza tagħhom f’relazzjoni mad-drittijiet tal-persuna f’detenzjoni. Minn din il-perspettiva, din il-persuna għandha tkun tista’ titlob għall-bidla fis-sitwazzjoni ta’ detenzjoni tagħha, b’din tal-aħħar tkun tista’ wkoll tiġi deċiża ex officio. Huwa għall-qorti nazzjonali kompetenti li teżamina jekk l-estensjoni taż-żmien ta’ detenzjoni jibqax proporzjonat, billi jittieħed inkunsiderazzjoni r-riskju li l-persuna rikjesta taħrab, billi jiġi ppreċiżat li t-terminu massimu ta’ 90 jum previst fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jistax jitqies li huwa sproporzjonat.

G – Osservazzjonijiet tal-Gvern tar-Renju Unit

75. Il-Gvern tar-Renju Unit, li kkonċentra l-osservazzjonijiet orali tiegħu fuq ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda, jikkunsidra li l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tagħtix lill-persuna rikjesta u f’detenzjoni dritt li tinħeles. Huwa jibbaża l-pożizzjoni tiegħu f’dan ir-rigward fuq interpretazzjoni grammatikali ta’ din id-dispożizzjoni, fuq ix-xogħol preparatorju tad-Deċiżjoni Qafas kif ukoll fuq l-istruttura ta’ din tal-aħħar, li tirregola espressament il-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini.

76. Huwa jżid li, anki kieku tali dritt jirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, quod non, il-persuni li, bl-aġir tagħhom stess, iwasslu għal dewmien ma jistgħux jinvokawh. Kull soluzzjoni kuntrarja taffettwa l-għan imfittex mid-Deċiżjoni Qafas. Fi kwalunkwe każ u jekk wieħed jippreżupponi, quod non, li tali dritt jeżisti, dan ma jistax jiġi invokat quddiem il-qrati nazzjonali, peress li d-Deċiżjoni Qafas, konformement mal-ex Artikolu 34(2)(b) TUE, ma għandhiex effett dirett.

77. Il-Gvern tar-Renju Unit jenfasizza wkoll li termini stretti jistgħu jippreġudikaw id-drittijiet fundamentali tal-persuna f’detenzjoni, sa fejn, bħal fil-kawża prinċipali pereżempju, hija tkun tista’ tiġi kkonsenjata lill-Istat Membru emittenti mingħajr ma jkun ġie vverifikat jew ħajjitha kinitx effettivament f’periklu jew le.

78. Huwa jenfasizza, f’dak li jirrigwarda d-dritt fundamentali għal-libertà tal-persuna f’detenzjoni, li l-qrati nazzjonali għandhom dejjem jistħarrġu, konformement mad-dritt nazzjonali, mal-KEDB u mal-Karta, meta d-dritt tal‑Unjoni jkun applikabbli, sa fejn hija ġġustifikata ċ-ċaħda tal-libertà. Dan ir-rekwiżit japplika wkoll qabel l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Fil-kuntest ta’ dan l-istħarriġ, il-qrati nazzjonali għandhom jevalwaw iċ-ċirkustanzi kollha, inkluż l-eżerċizzju mill-persuna f’detenzjoni tad-drittijiet proċedurali tagħha, ir-riskju li taħrab u l-possibbiltajiet għal din tal-aħħar li tikseb il-libertà taħt kundizzjoni.

79. Il-Gvern tar-Renju Unit jipproponi, b’mod definittiv li r-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun fis-sens li l-uniċi konsegwenzi li jirriżultaw min-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huma dawk irrikonoxxuti f’din l-istess dispożizzjoni, bl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni jibqa’ obbligat li jeżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew minkejja l-iskadenza ta’ dawn it-termini. Huwa jipproponi li r-risposta għat-tieni domanda tkun fis-sens li l-persuna rikjesta ma għandha ebda dritt għal ħelsien immedjat mal-iskadenza tat-termini previsti fl-isemmi artikolu.

H – Osservazzjonijiet tal-Kummissjoni

80. Il-Kummissjoni tfakkar, l-ewwel nett, li d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 stabbilixxiet sistema ssimplifikata ġdida u iżjed effettiva ta’ konsenja tal-persuni kkundannati jew rikjesti għall-finijiet ta’ prosekuzzjoni, billi tissostitwixxi l-proċeduri tradizzjonali ta’ estradizzjoni, li għalhekk jiffaċilita u jħaffef il-kooperazzjoni ġudizzjarja għat-twaqqif ta’ spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja fi ħdan l-Unjoni. Din is-sistema hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku, “pedament” tal-kooperazzjoni ġudizzjarja, li l-importanza fundamentali tagħha tfakkret mill-Qorti tal-Ġustizzja fl-Opinjoni 2/13 tagħha ( 17 ), li hija stess hija bbażata fuq l-aspettattivi reċiproċi bejn l-Istati Membri minħabba l-fatt li l-ordinamenti ġuridiċi rispettivi tagħhom ikunu jistgħu jagħtu protezzjoni ekwivalenti u effettiva tad-drittijiet fundamentali. Dan jimplika li l-Istati Membri bħala prinċipju għandhom jagħtu effett lil mandat ta’ arrest Ewropew, ħlief jekk ikun applikabbli motiv għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni. Hija enfasizzat ukoll, waqt is-seduta, li s-sistema tal-mandat ta’ arrest Ewropew tistrieħ essenzjalment, b’differenza mis-sistemi tradizzjonali ta’ estradizzjoni, fuq il-kooperazzjoni tal-awtoritajiet ġudizzjarji, bl-awtoritajiet politiċi ma jintervjenux ħlief bħala sostenn prattiku u amministrattiv.

81. Madankollu, il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ma huwiex intiż li jistabbilixxi reġim awtomatiku ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni, u l-preżunzjoni li l-Istati Membri kollha jirrispettaw id-drittijiet fundamentali hija waħda konfutabbli ( 18 ). F’ċerti każijiet, konsegwentement, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandu jkollha d-dritt li tikkonfuta din il-preżunzjoni.

82. Sussegwentement, hija tikkonċerna ruħha b’li tagħti risposta għaż-żewġ domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju.

1. Fuq l-ewwel domanda

83. Il-Kummissjoni, li tagħmel analiżi interpretattiva tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 15 u 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, tikkunsidra, l-ewwel nett, li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 ma jaffettwax il-validità ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, bl-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tibqa’ obbligata li tiddeċiedi jekk il-persuna rikjesta għandhiex tiġi kkonsenjata lill-Istat Membru emittenti, inkluż wara l-iskadenza ta’ dawn it-termini.

84. Hija teżamina, sussegwentement, il-kwistjoni jekk il-preokkupazzjonijiet espressi mill-persuna rikjesta f’dak li jirrigwarda s-sigurtà tagħha għandhomx effett fuq dan l-obbligu li tittieħed deċiżjoni dwar il-konsenja. Hija tirrileva, f’dan ir-rigward, li l-mekkaniżmu tal-mandat ta’ arrest Ewropew jista’ jiġi sospiż biss f’każ ta’ ksur gravi u persistenti minn Stat Membru tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 6(1) TUE, ikkonstatat mill-Kunsill skont l-Artikolu 7(1) TUE. Hija tikkonstata, madankollu, li d-deċiżjoni tar-rinviju ma ssemmix tali sitwazzjoni.

85. Hija tenfasizza, barra minn hekk, li l-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 sempliċement jirreferi għall-obbligu li jiġu rrispettati d-drittijiet fundamentali, li jista’ jwassal lill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni biex tipproċedi għal stħarriġ addizzjonali f’każ ta’ allegazzjonijiet kredibbli li jirrigwardaw riskju ta’ ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem wara l-konsenja. Matul is-seduta, hija insistiet fuq il-fatt li dan l-istħarriġ għandu jitlesta fi żmien it-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 tal-imsemmija Deċiżjoni Qafas 2002/584, bħalma jirriżulta mill-Artikolu 15(2) tagħha. Hija tirrileva, madankollu, li t-tweġiba miġjuba mill-Istat Membru emittenti għat-talbiet għal informazzjoni li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni indirizzatlu f’relazzjoni mal-preokkupazzjonijiet espressi mill-konvenut fil-kawża prinċipali, ma wasslitx lil din tal-aħħar biex tiddeċiedi li ma teżegwixxix il-mandat ta’ arrest Ewropew.

86. Hija tikkonkludi f’dan ir-rigward li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tibqa’ obbligata li tiddeċiedi jekk il-persuna rikjesta għandhiex tiġi kkonsenjata, inkluż wara l-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17(2) u (3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.

2. Fuq it-tieni domanda

87. Il-Kummissjoni tikkunsidra li r-risposta għat-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju għandha tkun fis-sens li n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jobbliga lill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li teħles lill-persuna msemmija f’mandat ta’ arrest Ewropew u mqiegħda f’detenzjoni sakemm tingħata d-deċiżjoni dwar il-konsenja tagħha, wara l-iskadenza tat-terminu msemmi fl-Artikolu 17(3) ta’ din id-Deċiżjoni Qafas 2002/584, sakemm ma jkunx hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, li ma jkunux imputabbli lill-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, li jeħtieġu ż-żamma f’detenzjoni.

88. Hija tosserva, l-ewwel nett, li l-fatt li l-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jipprevedix il-ħelsien tal-persuna mqiegħda f’detenzjoni mal-iskadenza tat-termini li huwa jistabbilixxi, b’differenza għal dak li huwa previst fl-Artikolu 23(5) tal-imsemmija deċiżjoni qafas għall-konsenja, ma jimplikax li ż-żamma f’detenzjoni tkun iġġustifikata awtomatikament.

89. L-ewwel nett, l-Artikolu 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jistabbilixxi, bħala regola ġenerali, li persuna “tista’” tiġi meħlusa provviżorjament fi kwalunkwe ħin konformement mal-liġi domestika tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, bil-kundizzjoni li l-awtorità kompetenti tieħu l-miżuri kollha li tikkunsidra neċessarji biex tipprevjeni l-persuna rikjesta milli taħrab. Hija tfakkar, barra minn hekk, li l-proposta tagħha ta’ deċiżjoni qafas kienet tinkludi dispożizzjoni li kienet tipprevedi espressament li, fl-assenza ta’ deċiżjoni dwar il-konsenja tal-persuna msemmija f’mandat ta’ arrest Ewropew f’terminu ta’ 90 jum, din tal-aħħar kellha tiġi meħlusa immedjatament. Madankollu, il-fatt li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma adottax din il-proposta ma jistax jiġi interpretat, a contrario, fis-sens li ma jeżisti ebda obbligu ta’ ħelsien f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tal-imsemmija deċiżjoni qafas.

90. Hija tfakkar, sussegwentement li, konformement mal-Artikolu 1(3) tagħha, id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma jistax ikollha bħala effett li tbiddel l-obbligu għall-Istati Membri li jirrispettaw id-drittijiet fundamentali, hekk kif stabbiliti fl-Artikolu 6 TUE, peress li d-Deċiżjoni Qafas għandha hija stess, konformement mal-premessa 12 tagħha, tirrispetta l-imsemmija drittijiet fundamentali u l-prinċipji rrikonoxxuti mill-Artikolu 6 TUE. Hija teżamina, konsegwentement, is-sitwazzjoni fil-kawża prinċipali fir-rigward tal-Artikolu 6 tal-Karta, li jistabbilixxi d-dritt għal-libertà u għas-sigurtà, fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward tal-Artikolu 5 tal-KEDB, b’mod partikolari l-Artikolu 5(1)(f), li jirrigwarda d-detenzjoni għall-finijiet ta’ estradizzjoni, l-Artikolu 5(3) li jistabbilixxi d-dritt li persuna tiġi ġġudikata f’terminu raġonevoli jew li tiġi meħlusa matul il-proċedura u l-Artikolu 5(4) li jistabbilixxi d-dritt li tittieħed deċiżjoni malajr dwar il-legalità tad-detenzjoni.

91. Il-Kummissjoni tenfasizza f’dan ir-rigward, l-ewwel nett, li l-mekkaniżmu speċifiku tal-mandat ta’ arrest Ewropew stabbilit mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huwa element rilevanti li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata n-natura raġonevoli taż-żmien ta’ detenzjoni provviżorja għall-finijiet ta’ konsenja. F’dan il-każ, il-leġiżlatur tal-Unjoni ddeċieda li d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew kellha tittieħed mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni f’terminu ta’ 60 jum, terminu meqjus li huwa biżżejjed fil-kuntest ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri bbażata fuq il-fiduċja reċiproka u l-istħarriġ limitat tal-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi. Huwa biss f’każijiet speċifiċi li l-leġiżlatur ippreveda terminu addizzjonali ta’ 30 jum, li jaffettwa wkoll l-evalwazzjoni tat-terminu raġonevoli ta’ detenzjoni.

92. Issa, l-obbligu għall-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li tittratta u teżegwixxi mandat ta’ arrest Ewropew bħala kwistjoni ta’ urġenza, konformement mal-Artikolu 17(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, jikkorrispondi, fir-rigward tad-detenzjoni tal-persuna rikjesta, mar-rekwiżiti tal-Artikolu 5(4) tal-KEDB. Konsegwentement, sakemm l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni taġixxi b’mod diliġenti f’dan it-terminu, id-detenzjoni tal-persuna rikjesta tkun tidher, prima facie, bħala kompatibbli mar-rekwiżit tat-terminu raġonevoli, billi huwa ppreċiżat li dawn it-termini huma massimi u ma jawtorizzaw ebda dewmien inġustifikat. Min-naħa l-oħra, ladarba jiskadu dawn it-termini, id-detenzjoni tal-persuna rikjesta tkun, prima facie, inkompatibbli ma’ dan ir-rekwiżit u l-kundizzjonijiet meħtieġa għal-“legalità” tagħha għalhekk ikunu nieqsa.

93. Id-detenzjoni tal-persuna rikjesta lil hinn mit-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 hija ġġustifikata biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali, li ma jistgħux jiġu imputabbli fuq l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni. L-unika każ identifikat sal-ġurnata tal-lum mill-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha F ( 19 ), huwa dak ta’ talba għal deċiżjoni preliminari. Meta l-Kummissjoni ntalbet tippreċiża dan il-punt matul is-seduta, il-Kummissjoni speċifikat li, skont l-interpretazzjoni tagħha tal-imsemmija sentenza F, kull detenzjoni lil hinn mit-terminu massimu ta’ 90 jum, fl-assenza ta’ “ċirkostanzi eċċezzjonali” fis-sens tal-Artikolu 17(7) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, “ma tkunx skond il-liġi”. Il-fatt li l-leġiżlatur ma pprevediex tali konsegwenza fl-imsemmija deċiżjoni qafas ma għandux rilevanza peress li d-dritt għal-libertà huwa, u jibqa’, applikabbli.

94. Il-fatti tal-kawża prinċipali huma kkaratterizzati minn detenzjoni provviżorja ta’ terminu ta’ kważi 30 xahar, għaxar darbiet iżjed mit-terminu massimu awtorizzat taħt l-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Huwa l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li huwa fl-oriġini ta’ dan id-dewmien eċċessiv, minħabba dewmien inġustifikat li affettwa l-proċedura. Il-Kummissjoni ssemmi, f’dan ir-rigward, il-proċedura twila tal-firma tal-mandat ta’ arrest Ewropew u d-differimenti suċċessivi tas-seduta tal-konsenja, in-natura kontradittorja tad-dibattiti dwar il-konsenja, li ma hijiex prevista mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 kif ukoll il-perijodi ta’ inattività ripetuti tal-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, fosthom l-erba’ xhur u nofs bejn is-seduta u d-deċiżjoni interlokutorja u l-erba’ xhur bejn id-deċiżjoni li jitressaq rinviju preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u d-deċiżjoni tar-rinviju nnifisha.

95. Il-Kummissjoni tikkonkludi li ż-żamma tal-persuna rikjesta fil-kawża prinċipali hija inkompatibbli mal-obbligu ta’ urġenza u li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha teħlisha sakemm ma jkunx hemm ċirkustanzi eċċezzjonali, li ma jkunux imputabbli fuq l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, li jeħtieġu d-detenzjoni estiża, liema ċirkustanzi ma jirriżultawx f’dan il-każ. Hija żiedet, waqt is-seduta li, fi kwalunkwe każ, l-obbligu li jiġi eżegwit il-mandat ta’ arrest Ewropew jibqa’, bħall-osservanza tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 12 u 17(5) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, b’mod li, jekk ma kienx possibbli li tinżamm is-sitwazzjoni ta’ ċaħda tal-libertà, ikun għalhekk meħtieġ li jsir użu minn soluzzjonijiet alternattivi li inqas jippreġudikaw il-libertà sabiex titnaqqas il-probabbiltà ta’ riskju ta’ ħarba.

96. Hija żżid li l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni ma jistax jibbaża ruħu fuq ir-regoli kostituzzjonali tiegħu dwar ir-rispett tad-dritt għal smigħ xieraq, imfakkar fil-premessa 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, sabiex jiġġustifika n-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-fatt, kienet iddeċidiet, fis-sentenza tagħha Melloni ( 20 ), li l-applikazzjoni ta’ standards nazzjonali ta’ protezzjoni tad-drittijiet fundamentali la tista’ tikkomprometti l-livell ta’ protezzjoni previst mill-Karta, u lanqas is-supremazija, l-unità u l-effettività tad-dritt tal-Unjoni.

V – Analiżi

A – Kunsiderazzjonijiet preliminari

1. Il-kuntest nazzjonali

97. Il-Qorti tal-Ġustizzja hija, f’dan il-każ, mitluba mill-High Court tagħti deċiżjoni, kif diġà għidt, fir-rigward ta’ talba għal deċiżjoni preliminari, għall-interpretazzjoni tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, ftit taż-żmien ħafna wara li għadda l-perijodu ta’ tranżizzjoni ta’ ħames snin previst mill-Protokoll Nru 36 dwar id-dispożizzjonijiet tranżitorji, adottat fl-1 ta’ Diċembru 2014, konformement mal-Artikolu 10(1) tiegħu. Qabel din id-data, u fl-assenza ta’ dikjarazzjoni tal-Irlanda f’dan is-sens, konformement ma’ dak li kien jipprevedi l-Artikolu 35(2) TUE qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, il-qrati Irlandiżi ma setgħux, fil-fatt, iressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja talbiet għall-interpretazzjoni tad-deċiżjonijiet qafas, b’mod partikolari, adottati fil-qasam tat-Titolu VI tat-TUE fir-rigward tal-kooperazzjoni mill-pulizija u ġudizzjarja f’materji kriminali.

98. Bħalma tesponi l-qorti tar-rinviju stess fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, hija kienet sa dak iż-żmien marbuta, fl-interpretazzjoni tagħha tal-leġiżlazzjoni nazzjonali u, b’mod definittiv, tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, bid-dottrina stabbilita mis-Supreme Court, b’mod partikolari fis-sentenza tagħha Dundon. Hekk, għalkemm tikkonferma li taqbel, bħala prinċipju, mal-imsemmija dottrina, il-High Court ikkunsidrat li jkun tajjeb li jkollha l-interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u li, b’mod iżjed konkret, issir taf bil-konsegwenzi li, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżultaw min-nuqqas ta’ osservanza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tagħha għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew. Fl-istess ħin, hija talbet li tiġi applikata l-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

99. It-tfakkir ta’ dan il-kuntest jagħmel sens, peress li jispjega l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja hija, f’din il-kawża, mitluba tagħti deċiżjoni dwar elementi bażiċi ħafna tal-mandat ta’ arrest Ewropew, iżjed minn għaxar snin wara li beda jitħaddem, f’kawża li ilha pendenti quddiem il-High Court kważi tletin xahar.

100. Għandu jiżdied li l-mandat ta’ arrest Ewropew ġie stabbilit permezz ta’ deċiżjoni qafas, att li inizjalment ma kellux effett dirett skont id-dritt primarju ( 21 ) u li jibqa’ mingħajr effett dirett skont l-Artikolu 9 tal-Protokoll Nru 36 dwar id-dispożizzjonijiet tranżitorji. Għandu sempliċement jitfakkar f’dan ir-rigward li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura restrittiva tagħhom, id-deċiżjonijiet qafas kienu jimponu fuq l-awtoritajiet u fuq il-qrati nazzjonali obbligu ta’ interpretazzjoni konformi tad-dritt nazzjonali ( 22 ).

2. Il-mandat ta’ arrest Ewropew

101. Ovvjament, bħalma diġà rrilevajt, din ma hijiex l-ewwel kawża li tirrigwarda l-interpretazzjoni ( 23 ) jew l-evalwazzjoni ta’ validità ( 24 ) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 li waslet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, din ma hijiex l-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja qed tiġi mitluba tagħti deċiżjoni f’termini ġenerali dwar l-importanza ta’ dan l-att ta’ kważi tlettax-il sena ilu fil-kuntest tal-ex “tielet pilastru” ( 25 ). Dan ingħad, fid-dawl tal-kontenut tad-domandi mgħoddija quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal risposta urġenti, jidhirli li huwa xieraq li jsiru xi osservazzjonijiet ta’ natura ġenerali dwar il-mekkaniżmu tal-mandat ta’ arrest Ewropew, ikklassifikat mill-premessa (6) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 bħala “l-ewwel miżura konkreta fil-qasam tal-liġi kriminali li timplimenta l-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku” u ta’ “l-bażi tal-kooperazzjoni ġudizzjarja”.

102. Il-mandat ta’ arrest u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri stabbiliti bid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 issostitwixxew diversi proċeduri ta’ estradizzjoni ( 26 ) li kienu jeżistu qabel il-31 ta’ Diċembru 2003 ( 27 ). Konsegwentement, l-istrumenti antiki ta’ estradizzjoni bejn l-awtoritajiet Statali ma baqgħux jeżistu bejn l-Istati Membri, favur sistema bbażata fuq il-kooperazzjoni diretta bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji.

103. Bħalma l-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat diversi drabi, jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 1(1) u (2), kif ukoll mill-premessi 5 u 7 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, li din tal-aħħar għandha bħala skop li tissostitwixxi s-sistema ta’ estradizzjoni multilaterali bejn l-Istati Membri b’sistema ta’ konsenja bejn awtoritajiet ġudizzjarji tal-persuni kkundannati jew issuspettati għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ sentenzi jew ta’ prosekuzzjoni, b’din is-sistema tal-aħħar hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ( 28 ).

104. Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 hija għalhekk intiża, permezz tal-introduzzjoni ta’ sistema ġdida ssemplifikata u iktar effikaċi ta’ konsenja ta’ persuni kkundannati jew issuspettati li kisru l-liġi kriminali, sabiex tiffaċilita u tħaffef il-kooperazzjoni ġudizzjarja bil-għan li tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq l-għan mogħti lill-Unjoni li ssir spazju ta’ libertà, ta’ sigurtà u ta’ ġustizzja msejsa fuq il-livell għoli ta’ fiduċja li għandu jkun hemm bejn l-Istati Membri ( 29 ). Il-premessa (10) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 tenfasizza l-fatt li l-“mekkaniżmu tal-mandat ta’ arrest Ewropew hu bbażat fuq livell għoli ta’ kunfidenza bejn l-Istati Membri” ( 30 ).

105. Il-mandat ta’ arrest Ewropew jippreżenta ruħu hekk bħala istituzzjoni ġdida, unika u speċifika għall-Unjoni ( 31 ). Huwa strument ġdid fis-sens li jiddistingwi ruħu mill-mekkaniżmi tradizzjonali li persuni rikjesti jgħaddu minn Stat Membru għal ieħor. Huwa ta’ natura differenti fir-rigward tal-proċeduri ta’ estradizzjoni li huwa ssostitwixxa. Il-kategoriji speċifiċi għall-estradizzjoni konsegwentement għandhom biss valur relattiv fi kwistjonijiet ta’ dan l-istrument ġdid tal-kooperazzjoni ġudizzjarja. Huwa fundamentali li wieħed iżomm dejjem din ir-realtà f’moħħu meta jiġu eżaminati l-problemi ta’ interpretazzjoni tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.

106. Huwa wkoll strument uniku fis-sens li, bla ħsara għall-karatteristiċi speċifiċi tad-Deċiżjoni Qafas bħala strument normattiv, huwa jistabbilixxi reġim uniformi fl-Istati Membri kollha. Il-mandat ta’ arrest Ewropew b’hekk sar għodda importanti fil-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali bejn l-Istati Membri, bil-prinċipju tal-fiduċja reċiproka li huwa fil-quċċata.

107. Fl-aħħar nett, huwa partikolari għall-Unjoni sa fejn huwa l-leġiżlatur tal-Unjoni li, permezz ta’ deċiżjoni qafas, fassal dan l-istrument, li joħloq l-obbligu għal kull Stat Membru li jdaħħlu fil-leġiżlazzjoni tiegħu. L-aġġettiv “Ewropew” li jikklassifika sistematikament il-mandat ta’ arrest stabbilit bid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huwa xhieda tal-provenjenza tiegħu fl-Unjoni.

108. Fl-aħħar nett, il-fatt li l-implementazzjoni ta’ dan l-istrument setgħet tirrikjedi xi riformi kostituzzjonali ( 32 ) jew wasslet għal teħid ta’ pożizzjonijiet mill-qrati superjuri jew kostituzzjonali tal-Istati Membri ( 33 ), skont il-każ, huwa xhieda tal-importanza tiegħu għall-ordinamenti kostituzzjonali nazzjonali differenti ( 34 ) u, definittivament, għall-Unjoni Ewropea stess.

3. Iż-żewġ “fażijiet” tal-proċedura ta’ konsenja tal-persuna rikjesta u s-“sistematiku” tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584

109. Għandu jitfakkar sussegwentement li l-konsenja ta’ persuna rikjesta skont mandat ta’ arrest Ewropew isseħħ, konformement mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, f’żewġ fażijiet distinti. Ladarba l-mandat ta’ arrest Ewropew huwa stabbilit mill-awtorità ġudizzjarja emittenti b’osservanza tar-rekwiżiti ta’ forma u ta’ kontenut previsti fl-Artikolu 8 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u, skont il-każ, tradott fil-lingwa tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, dan jiġi trażmess, skont iċ-ċirkustanzi, skont il-modalitajiet stabbiliti mill-Artikoli 9 jew 10 tal-imsemmija deċiżjoni qafas. Meta l-persuna rikjesta tiġi arrestata minn Stat Membru b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, il-proċedura ta’ konsenja tkompli f’żewġ fażijiet distinti, il-fażi ta’ adozzjoni mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, inkwistjoni fil-kawża prinċipali, u, meta t-talba għal konsenja tintlaqa’, il-fażi ta’ konsenja nnifisha tal-persuna rikjesta lill-Istat Membru emittenti.

110. Fil-kuntest tal-ewwel fażi, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li hija kompetenti għandha tinforma lill-persuna rikjesta bl-eżistenza u bil-kontenut tal-mandat ta’ arrest Ewropew, kif ukoll bil-possibbiltà offerta lilha li tagħti kunsens għall-konsenja tagħha lill-awtorità ġudizzjarja emittenti, konformement mal-Artikolu 11 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Huwa għall-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, sussegwentement, li tadotta deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 13 sa 21 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, b’din id-deċiżjoni għandha tiġi nnotifikata lill-awtorità ġudizzjarja emittenti, konformement mal-Artikolu 22 tal-imsemmija deċiżjoni qafas.

111. Jekk l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tiddeċiedi li tibgħat lill-persuna rikjesta fl-Istat Membru emittenti, dan għandu jsir malajr kemm jista’ jkun wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, billi ssegwi l-modalitajiet u konformement mal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikoli 23 u 24 tal-imsemmija deċiżjoni qafas. Jekk din il-konsenja ma tistax issir fit-termini previsti fl-Artikolu 23(2) u (4), il-persuna rikjesta għandha għalhekk tiġi meħlusa jekk hija tkun għadha f’detenzjoni, konformement mal-Artikolu 23(5).

112. Din il-kawża tikkonċerna biss it-termini li fihom għandha titmexxa l-ewwel fażi ta’ adozzjoni tad-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.

113. Għandu jiġi enfasizzat ukoll li d-dispożizzjonijiet kollha tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 imsemmija jistabbilixxu sistema kompleta tal-modalitajiet ta’ adozzjoni, mill-awtoritajiet ġudizzjarji li jeżegwixxu, tad-deċiżjonijiet definittivi dwar l-eżekuzzjoni tal-mandati ta’ arrest Ewropej, li l-qofol tagħhom huwa l-iffissar tat-termini.

114. Wara li jindika l-ewwel nett li l-mandat ta’ arrest “għandu jiġi ttrattat u esegwit b’urġenza” (paragrafu 1), dan l-artikolu jistabbilixxi sussegwentement iż-żewġ termini li fihom għandha tingħata din id-deċiżjoni, wara li l-persuna rikjesta tkun ikkonsentiet jew le għall-konsenja tagħha, l-ewwel terminu ta’ għaxart ijiem li jibdew jiddekorru mill-kunsens (paragrafu 2), it-tieni terminu ta’ sittin jum li jibdew jiddekorru mill-arrest (paragrafu 3), filwaqt li jipprovdi għal eċċezzjoni.

115. F’każijiet partikolari, fil-fatt, meta l-mandat ta’ arrest Ewropew ma jkunx jista’ jiġi eżegwit f’dawn it-termini ta’ għaxar u sittin jum, dawn jistgħu jiġu estiżi bi tletin jum addizzjonali, bl-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni jkollha mbagħad tinforma immedjatament u direttament lill-awtorità ġudizzjarja emittenti dwar dan, u tinformaha bir-raġunijiet għal dan (paragrafu 4). Żgur tista’ tikkostitwixxi tali każ partikolari s-sitwazzjoni meta l-persuna rikjesta topponi l-konsenja tagħha stess billi tinvoka riskju għal ħajjitha jew għas-sigurtà tagħha, u b’hekk tobbliga lill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni sabiex tagħmel il-verifiki xierqa ( 35 ) billi titlob, skont il-każ, lill-Istat Membru emittenti sabiex jipprovdi b’urġenza informazzjoni supplimentari skont l-Artikolu 15(2) tad-Deċiżjoni Qafas.

116. Fi kwalunkwe każ, sakemm tingħata din id-deċiżjoni finali, l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandu jiżgura ruħu li l-kundizzjonijiet materjali meħtieġa għall-konsenja effettiva tal-persuna rikjesta jiġu ssodisfatti (paragrafu 5).

117. L-obbligu ta’ ħeffa li jirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet tal-bidu huwa, evidentement, bla ħsara għall-fatt li t-talba għal konsenja għandha tiġi rrifjutata, skont l-Artikoli 3, 4 u 4(a) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, f’liema każ l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha tadotta deċiżjoni ta’ rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, li għandha tkun debitament immotivata u għandha, apparentement, tittieħed fit-termini previsti (paragrafu 6).

118. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 17(7) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprovdi għal żewġ sitwazzjonijiet li jinvolvu tipi differenti ta’ “anomalija”. Huwa jipprevedi l-ewwel nett, fl-ewwel sentenza tiegħu, ċirkustanzi eċċezzjonali li fihom l-Istat Membru “ma jistax” josserva t-termini stabbiliti. Dan jipprevedi sussegwentement, fit-tieni sentenza, l-ipoteżi ta’ nuqqas ripetut ta’ Stat Membru li jwettaq l-obbligi imposti fuqu fir-rigward ta’ ieħor, jiġifieri dik ta’ diversi sitwazzjonijiet ta’ dewmien fl-eżekuzzjoni ta’ mandati ta’ arrest Ewropej.

119. Billi jistabbilixxu t-termini ( 36 ) li fihom għandha tingħata d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, filwaqt li jiddefinixxu l-obbligi imposti kemm fuq l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni meta hija ma tkunx tista’ żżomm ma’ dawn it-termini f’każijiet speċifiċi, kif ukoll fuq l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni meta dan tal-aħħar ma jkunx jista’, f’ċirkustanzi eċċezzjonali, jiggarantixxi l-osservanza ta’ dawn it-termini, id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jistabbilixxu b’hekk sistema kompleta li hija intiża sabiex tirregola s-sitwazzjonijiet kollha li jistgħu jippreżentaw ruħhom, indipendentement mill-kwistjoni jekk il-persuna rikjesta hijiex f’detenzjoni jew le, bla ħsara għall-possibbiltà tat-tressiq ta’ talba għal domanda preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja matul il-proċedura ta’ adozzjoni tad-deċiżjoni finali ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew ( 37 ).

4. Iż-żewġ domandi preliminari

120. Qabel ma ssir l-analiżi ta’ kull waħda miż-żewġ domandi magħmula mill-High Court, jidhirli li huwa meħtieġ li jsiru xi osservazzjonijiet fuq il-livell ta’ konverġenza tal-kwistjonijiet li tqajjem kull waħda minnhom. L-ewwel domanda tqajjem is-sempliċi kwistjoni tal-effett li jirriżulta miċ-ċirkustanza li t-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, moqrija flimkien mal-Artikolu 15 tal-imsemmija deċiżjoni qafas, għall-adozzjoni mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew ma ġewx osservati. It-tieni domanda tipprevedi l-istess sitwazzjoni, dik tan-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn it-termini, iżda madankollu b’żewġ preċiżazzjonijiet: il-fatt li l-mandat ta’ arrest Ewropew wassal għat-tqegħid f’detenzjoni tal-persuna rikjesta, minn naħa, u l-fatt li l-effetti tan-nuqqas ta’ osservanza tat-termini inkwistjoni huma kkontemplati bħala “drittijiet” għall-persuna rikjesta u mqiegħda f’detenzjoni, min-naħa l-oħra.

121. Huwa, fil-fatt, diffiċli li tingħata risposta iżolata għall-ewwel domanda, jiġifieri mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanza li l-persuna rikjesta tista’ ssib ruħha, b’riżultat tat-talba għal konsenja li tirrigwardaha, imċaħħda mil-libertà. Jiena nemmen madankollu li huwa possibbli li tinżamm l-awtonomija taż-żewġ domandi, hekk kif ġew ifformulati mill-qorti tar-rinviju, billi tingħata risposta għall-ewwel domanda “bħallikieku” il-libertà individwali tal-persuna rikjesta ma kinitx inkwistjoni. B’hekk, huma d-dmirijiet reċiproċi li għandhom l-Istati Membri li ser ikunu fuq quddiem nett fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel domanda. Huwa għalhekk biss fil-kuntest tar-risposta tiegħi għat-tieni domanda li ser nieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna rikjesta hija miżmuma f’detenzjoni fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ kontriha. Jidhirli madankollu li huwa meħtieġ li jiġi enfasizzat li kemm l-osservanza mill-Istati Membri tal-impenji li huma ssottoskrittew reċiprokament għalihom bl-adozzjoni tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 kif ukoll ir-rispett tad-drittijiet fundamentali li huwa meħtieġ għall-implementazzjoni tagħha, għandhom dejjem jinżammu.

122. Għandi nispeċifika wkoll li ser nanalizza biss iż-żewġ domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju. Ċertament, il-konvenut fil-kawża prinċipali invoka, matul il-proċedura ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, ir-riskju għal ħajtu bil-konsenja tiegħu lill-Istat Membru emittenti, bil-kwistjoni tal-prova tal-eżistenza ta’ dan ir-riskju tkun fil-qalba tal-allegazzjonijiet tiegħu u li wasslitu biex jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għal domandi addizzjonali. It-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan ir-riskju mill-High Court huwa wkoll wieħed mill-elementi li jispjega, jekk ma jiġġustifikax, il-fatt li hija għadha ma adottatx deċiżjoni finali f’dan ir-rigward.

123. Madankollu bilkemm hemm bżonn jiġi speċifikat li d-domandi kif ifformulati mill-qorti tar-rinviju huma l-uniċi li għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti risposta, mingħajr ma għandha tieħu inkunsiderazzjoni dawk imsemmija mill-konvenut fil-kawża prinċipali. Fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, fil-fatt, huma biss il‑qrati nazzjonali li quddiemhom titressaq kawża u li għandhom jassumu r‑responsabbiltà tad‑deċiżjoni ġudizzjarja li tkun ser tingħata li għandhom jevalwaw, fid‑dawl tal‑karatteristiċi ta’ kull kawża, kemm in‑neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex ikunu f’pożizzjoni li jagħtu d‑deċiżjoni tagħhom kif ukoll ir‑rilevanza tad‑domandi li huma jagħmlu lill‑Qorti tal‑Ġustizzja, mingħajr ma l-partijiet ikunu jistgħu jbiddlu l-kontenut ta’ dawn id-domandi ( 38 ).

124. Li tagħti risposta għal eventwali domandi addizzjonali msemmija mill-partijiet fil-kawża prinċipali fl-osservazzjonijiet tagħhom ikun, barra minn hekk, inkompatibbli mar-rwol mogħti lill-Qorti tal-Ġustizzja mid-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq kif ukoll mal-obbligu tagħha li tiżgura l-possibbiltà lill-gvernijiet tal-Istati Membri u lill-partijiet ikkonċernati li jissottomettu osservazzjonijiet skont l-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tal-fatt li, bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni, huma biss id-deċiżjonijiet tar-rinviju li huma nnotifikati lill-partijiet ikkonċernati ( 39 ).

B – Fuq l-ewwel domanda

125. Permezz tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, f’termini ġeneriċi ħafna, dwar l-effett tan-nuqqas ta’ osservanza, mill-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni l-mandat ta’ arrest Ewropew, tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584.

126. In-natura ġenerika ta’ din id-domanda hija madankollu iktar apparenti milli reali. Jirriżulta, fil-fatt, mill-ispjegazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju li hija qed tistaqsi, b’mod definittiv, jekk mandat ta’ arrest Ewropew jiddekadi minħabba l-iskadenza tat-termini li fihom l-awtorità ġudizzjarja li teżegwixxi, f’dan il-każ il-High Court stess, għandha tadotta deċiżjoni finali, pożittiva jew negattiva, dwar l-eżekuzzjoni tal-imsemmi mandat.

127. Madankollu din ma hijiex, fil-fatt, l-unika problema li tqum. Fil-fatt, f’sitwazzjoni li fiha d-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma tispeċifikax liema huma l-effetti tan-nuqqas ta’ osservanza tat-termini li hija tistabbilixxi fl-Artikolu 17 tagħha, l-ewwel kwistjoni li għandha tiġi solvuta, peress li tqajmet, hija dik tas-saħħa vinkolanti ta’ dawn it-termini. Għalhekk ser neżamina, l-ewwel nett, din id-domanda sabiex sussegwentement neżamina l-konsegwenzi possibbli tan-nuqqas ta’ osservanza tagħhom.

128. B’mod inċidentali, għandu jitfakkar li t-termini ma għandhomx biss il-funzjoni li jiggarantixxu l-ħeffa tal-ġustizzja kriminali. Huma jikkontribwixxu wkoll, b’mod partikolari ħafna f’ċirkustanzi bħal dik tal-kawża prinċipali, sabiex jiggarantixxu li l-persuna rikjesta, li tgawdi mill-preżunzjoni tal-innoċenza, tkun tista’ tidher malajr quddiem il-qorti tal-Istat Membru emittenti.

129. Il-kwistjoni tas-saħħa vinkolanti tat-termini tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 għall-Istati Membri li jeżegwixxu għandha l-oriġini tagħha fid-domanda stess tal-qorti tar-rinviju. Id-deċiżjoni tar-rinviju, fil-fatt, tieħu bħala punt ta’ tluq l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni mogħtija mis-Supreme Court fis-sentenza tagħha Dundon, li ġiet annessa mad-deċiżjoni tar-rinviju. Is-Supreme Court, f’dak il-każ, iddeċidiet ( 40 ) li persuna mqiegħda f’detenzjoni provviżorja b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew ma kellha ebda dritt tikseb il-ħelsien tagħha immedjatament mal-iskadenza tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, peress li dawn it-termini ġew stabbiliti għall-finijiet ta’ “dixxiplina interna fl-Istati Membri” u mhux bil-għan li jingħataw drittijiet lill-individwi. Barra minn hekk, hija kkonkludiet dwar dan li l-High Court kienet għadha obbligata li teżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew minkejja l-iskadenza ta’ dawn it-termini.

130. L-osservazzjonijiet kollha ppreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja jiddefendu, minkejja ċerti differenzi żgħar, l-istess linja ta’ difiża. Huma jqajmu ripetutament l-istess argumenti, b’mod partikolari l-fatt li l-Artikolu 17(2) u (3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jistabbilixxi l-imsemmija termini billi juża l-kondizzjonali, li ma huwiex użat f’dispożizzjonijiet oħrajn, il-fatt li l-Artikolu 17 ma jinkludix dispożizzjonijiet espressi ekwivalenti għal dawk tal-Artikolu 23(5), kuntrarjament għal dak li kienet tipprevedi l-proposta inizjali tal-Kummissjoni ( 41 ) u, fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17 mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha F ( 42 ), b’mod partikolari fil-punt 64 tagħha.

131. Jiena ma naqbilx totalment ma’ dawn il-perspettivi, u dan minħabba r-raġunijiet li ġejjin.

132. L-ewwel nett, l-argument grammatikali jistħoqqlu li jiġi rrelattivizzat.

133. Ċertament, l-Artikolu 17(2) u (3) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jindika li d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew “għandha” ( 43 ) tittieħed, f’terminu jew ta’ għaxart ijiem jew ta’ sittin jum. Madankollu, l-Artikolu 17(1) tal-imsemmija deċiżjoni qafas jippreċiża, b’termini imperattivi, li mandat ta’ arrest Ewropew “għandu jiġi ttrattat u esegwit b’urġenza”. L-Artikolu 15(1) jippreċiża, billi juża l-indikattiv, li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni “għandha tiddeċiedi” dwar il-konsenja tal-persuna fit-termini u bil-kundizzjonijiet stabbiliti, b’mod partikolari fl-Artikolu 17 tagħha. L-użu tal-kondizzjonali għandu b’hekk essenzjalment jinftiehem bħala li jirreferi għaċ-ċirkustanzi eċċezzjonali li matulhom l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni ma jkunx jista’ josserva t-termini stabbiliti fl-Artikolu 17(7).

134. It-tieni nett, inqis li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17 mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha F ( 44 ) ma tistax tinqara bħala li tirrelattivizza n-natura vinkolanti tat-termini li din id-dispożizzjoni tistabbilixxi. Il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-fatt, tfakkar f’dan ir-rigward l-ewwel nett li l-Artikolu 17(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprevedi li l-mandat ta’ arrest Ewropew għandu jiġi “ttrattat bħala kwistjoni ta’ urġenza” u li l-Artikolu 17(2) u (3) “jistabbilixxi termini speċifiċi” ( 45 ). Hija tinvoka, sussegwentement, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17(4) u (7), li jippermettu rispettivament li jiġu estiżi t-termini previsti f’każijiet speċifiċi u li ma jiġux osservati f’ċirkustanzi eċċezzjonali ( 46 ). Barra minn hekk, hija tenfasizza, minn naħa, li “[l]-importanza tat-termini stabbiliti mill‑Artikolu 17 huwa espress mhux biss f’dan, iżda wkoll f’dispożizzjonijiet oħra tad-Deċiżjoni Qafas” ( 47 ) u tirrelattivizza, min-naħa l-oħra, is-sinjifikat tal-iżvilupp tat-test tal-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas li, fil-proposta inizjali tal-Kummissjoni, ma użax il-kondizzjonali iżda l-indikattiv ( 48 ).

135. Fl-aħħar nett hija tikkonkludi dawn il-kunsiderazzjonijiet billi tiddeċiedi li “t-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas għandhom jiġu interpretati bħala li jeħtieġu li d-deċiżjoni finali dwar l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew, bħala prinċipju, issir jew fl-għaxart ijiem sussegwenti għall-kunsens għall-konsenja tal-persuna rikjesta, jew, f’każijiet oħra, fi żmien sittin jum mill-arrest ta’ din tal-aħħar. Huwa biss f’każijiet speċifiċi li dawn it-termini jistgħu jiġu estiżi b’tletin jum addizzjonali u dan huwa biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali fejn it-termini speċifikati fl-Artikolu 17 jistgħu ma jkunux osservati minn Stat Membru” ( 49 ), b’mod partikolari jekk il-qorti kompetenti tiddeċiedi li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja ( 50 ).

136. It-tielet nett, it-tnaqqis tal-importanza tat-termini stabbiliti mill-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 idgħajjef kunsiderevolment l-effettività ta’ din id-dispożizzjoni, bir-riskju li jfixkel serjament it-twettiq tal-għanijiet li din id-deċiżjoni qafas tfittex li tilħaq.

137. Fid-dawl ta’ dan, nikkunsidra li madankollu għandu xorta waħda jiġi aċċettat element ta’ relattivazzjoni tan-natura strettament vinkolanti tat-termini stabbiliti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Il-mandat ta’ arrest Ewropew huwa strument ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-Istati Membri li tant huwa ġdid li ma jkunx għaqli li din il-kwistjoni titqiegħed taħt l-Artikolu 17(7) biss. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat mill-ewwel li din ir-relattivazzjoni ma tista’ bl-ebda mod twassal li jiġi kkunsidrat li dawn it-termini jikkostitwixxu biss element inċentiv intiż li jħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex jeżegwixxu l-mandati ta’ arrest Ewropej b’ħeffa.

138. Ladarba ġie ppreċiżat il-livell għoli tan-natura vinkolanti tat-termini previsti fl-Artikolu 17 tad-Deċiżjoni Qafa