2

Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddeskriviet fil-qosor il-kuntest fattwali li wassal għall-kawża quddiemha, kif ġej: “1. Tomra Systems ASA hija l-kumpannija parent tal-grupp Tomra. Tomra Europe AS tikkoordina l-attività tas-sussidjarji ta’ distribuzzjoni Ewropej fi ħdan il-grupp. Is-sussidjarji kkonċernati minn din il-kawża huma Tomra Systems GmbH fil-Ġermanja, Tomra Systems BV fil-Pajjiżi l-Baxxi, Tomra Leergutsysteme GmbH fl-Awstrija, Tomra Systems AB fl-Isvezja u Tomra Butikksystemer AS fin-Norveġja (iktar ’il quddiem, imsejħa flimkien ma’ Tomra Systems ASA u Tomra Europe AS, ir-‘rikorrenti’). Il-grupp Tomra jipproduċi magni ta’ rkupru awtomatiċi għall-kontenituri tax-xorb vojta (iktar ’il quddiem ir-‘RVM’), li huma magni intiżi għall-ġbir ta’ kontenituri tax-xorb użati li jidentifikaw il-kontenitur permezz ta’ ċerti parametri, bħall-forma u/jew il-kowd tal-linji, u li jikkalkulaw l-ammont tal-kunsinna li għandha tiġi rimbursata lill-klijent.[...] 2. Fis-26 ta’ Marzu 2001, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej irċeviet ilment minn Prokent AG, kumpannija Ġermaniża li topera wkoll fis-settur tal-ġbir tal-kontenituri tax-xorb vojta, kif ukoll fil-provvista ta’ prodotti u servizzi konnessi. Prokent talbet il-Kummissjoni sabiex tiddetermina jekk ir rikorrenti kinux wettqu abbuż minn pożizzjoni dominanti billi impedixxewhom milli jidħlu fis-suq. 3. Fis-26 u fis-27 ta’ Settembru 2001, il-Kummissjoni spezzjonat il-bini ta’ Tomra Systems GmbH, fil-Ġermanja u ta’ Tomra Systems BV, fil-Pajjiżi l Baxxi. L-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA) spezzjonat, fuq talba tal-Kummissjoni, il-bini ta’ Tomra Systema ASA u tas-sussidjarji tagħha, fil-Norveġja. [...] 4. Fit-23 ta’ Diċembru 2002, f’ittra indirizzata lill-Kummissjoni, ir-rikorrenti ddikjaraw li waqfu l-ftehim ta’ esklużività u li ma kinux għadhom japplikaw tnaqqis għal fedeltà. 5. Fit-30 ta’ Marzu 2004, ir-rikorrenti ppreżentaw programm ta’ konformità mal-kompetizzjoni għall-grupp Tomra, applikabbli mill-1 ta’ April 2004. 6. Fl-1 ta’ Settembru 2004, il-Kummissjoni indirizzat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lil Tomra Systems ASA, lil Tomra Europe AS u lis-sussidjarji tal-grupp Tomra fis-sitt Stati li jagħmlu parti miż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), li r-rikorrenti rrispondewha fit-22 ta’ Novembru 2004. [...] [...] 7. Fid-29 ta’ Marzu 2006, il-Kummissjoni adottat Deċiżjoni [inkwistjoni]. Hija fiha tikkonstata li r-rikorrenti kisru l Artikolu 82 KE u l-Artikolu 54 tal-Ftehim [dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea tas-2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3), iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”] matul il-perijodu 1998/2002, billi implementaw strateġija ta’ esklużjoni fis-suq Ġermaniż, Olandiż, Awstrijak, Norveġiż u Svediż tar-RVM, permezz ta’ ftehim ta’ esklużività, ftehim li kien fih impenji individwalizzati dwar il-kwantità jew skemi individwalizzati ta’ tnaqqis retroattiv, u b’hekk għalqu s-swieq għall-kompetizzjoni. I — Is-suq inkwistjoni 8. Fir-rigward tas-suq tal-prodotti inkwistjoni, id-deċiżjoni [inkwistjoni] tindika li għall-evalwazzjoni tagħha, il-Kummissjoni bdiet mill-premessa li jeżisti suq speċifiku għall-magni high end jew sistemi oħra, inklużi, b’mod partikolari r-RMV kollha li jistgħu jiġu installati minn ħajt u konnessi ma’ apparat fuq wara, u suq globali li jkopri kemm magni high end kif ukoll magni low end. Il-Kummissjoni ddeċidiet li tuża d-definizzjoni ta’ suq l iktar wiesa’ possibbli bħala bażi li fuqha hija għandha taħdem peress li din tat ċifri iktar favorevoli għar-rikorrenti. 9. Fir-rigward tas-suq ġeografiku inkwistjoni, id-deċiżjoni [inkwistjoni] tikkunsidra li l-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ma kinux l-istess fiż-ŻEE matul il-perijodu kkunsidrat u li s-swieq ġeografiċi inkwistjoni huma ta’ daqs nazzjonali. II — Pożizzjoni Dominanti 10. Fid-deċiżjoni [inkwistjoni], il-Kummissjoni, wara li kkunsidrat, inter alia , li l ishma mis-suq tar-rikorrenti fl-Ewropa kienu b’mod konsistenti ’l fuq minn 70 % qabel l-1997, li wara l-1997, dawn kienu jaqbżu 95 %, u li, fis-swieq kollha inkwistjoni, is-sehem mis-suq miżmum mir-rikorrenti kien diversi drabi ikbar minn dik tal-kompetituri tagħha, ikkonkludiet li l-grupp Tomra kien impriża f’pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 82 KE u l-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE. III — Aġir abbużiv 11. Id-deċiżjoni [inkwistjoni] tindika li r-rikorrenti kkonkludew strateġija li kellha għan jew effett anti-kompetittiv, kemm fil-prattika tagħhom fi ħdan id diskussjonijiet interni tal-grupp. Il-Kummissjoni fiha tafferma li r rikorrenti pprovaw iżommu l-pożizzjoni dominati tagħhom u l-ishma tagħhom fis-suq b’mezzi li kienu jikkonsistu, b’mod partikolari, f’li jimpedixxu d-dħul ta’ operaturi oħra fis-suq, f’li jżommu l-kompetituri tagħhom dgħajfa billi jillimitaw l-possibbiltajiet tagħhom ta’ tkabbir u f’li jdgħajfuhom jew jeliminawhom, jew billi jakkwistawhom jew permezz ta’ mezzi oħra. Din l-istrateġija ġiet implementata, kif ġie speċifikat, permezz tal-iffirmar ta’ 49 ftehim, bejn l-1998 u l-2002, bejn ir-rikorrenti u ċertu numru ta’ supermarket chains, li kienu ftehim ta’ esklużività, ftehim li jimponu mira kwantitattiva individwalizzata u ftehim li jistabbilixxu skemi ta’ tnaqqis retroattiv individwalizzat. 12. Jirriżulta wkoll mid-deċiżjoni [inkwistjoni] li, għalkemm il-ftehim, il-klawżoli u l-kundizzjonijiet inkwistjoni fihom elementi differenti, bħal klawżoli ta’ esklużività espliċiti jew de facto , rabtiet jew promessi, mill-parti tal-klijenti li jixtru kwantitajiet li jikkorrispondu għal proporzjon sinjifikattiv tal-bżonnijiet tagħhom jew skemi ta’ tnaqqis retroattiv marbuta mal-bżonnijiet tal-imsemmija klijenti, jew ukoll tgħaqqid ta’ dawn l-elementi, dawn għandhom kollha, skont il-Kummissjoni, jittieħdu fil-kuntest tal-politika ġenerali tar-rikorrenti intiża sabiex tostakola d-dħul fis-suq, aċċess tas-suq u possibbiltajiet ta’ tkabbir għal kompetituri eżistenti jew potenzjali u, fl-aħħar mill-aħħar, sabiex teliminahom mis-suq b’mod li tinħoloq sitwazzjoni ta’ kważi monopolju. 13. Qabel kollox, skont id-deċiżjoni [inkwistjoni], il-klawżoli ta’ esklużività, sa fejn dawn jobbligaw il-klijenti sabiex jordnaw il-provvisti minn fornitur dominanti sabiex ikopru t-totalità jew parti sinjifikattiva tal-bżonnijiet tagħhom, jistgħu, per se, ikollhom effett ta’ soppressjoni. F’dan il-każ, peress li r-rikorrenti jokkupaw pożizzjoni dominanti fis-suq u peress li dawn il-klawżoli ta’ esklużività ġew applikati għal parti mid-domanda totali li hija qieset li tista’ titqies sostanzjali, il-Kummissjoni ddeduċiet li dawn il ftehim ta’ esklużività, konklużi mir-rikorrenti, kienu ta’ natura li jkollhom, u li effettivament kellhom, effett ta’ soppressjoni li joħloq distorsjoni tas-suq. Issa, huwa kkonstatat fid-deċiżjoni [inkwistjoni] li ma jeżistux, f’dan il-każ, ċirkustanzi li jistgħu eċċezzjonalment jiġġustifikaw l esklużività jew klawżoli simili, u li r-rikorrenti wkoll naqsu milli jiġġustifikaw l-prattiki tagħhom għat-tnaqqis tal-ispejjeż. 14. Id-deċiżjoni [inkwistjoni] żżid, imbagħad, li l-iskontar mogħti għall-kwantitajiet individwalizzati li jikkorrispondi għat-totalità jew kważi t totalità tad-domanda għandu l-istess effett tal-klawżoli ta’ esklużività, fis-sens li huwa jwassal lill-klijent sabiex jordna l-provvisti għat-totalità jew għal kważi t-totalità tal-bżonnijiet tiegħu mingħand impriża f’pożizzjoni dominanti. Dan jgħodd ukoll għat-tnaqqis għal fedeltà, imsejjaħ ukoll tnaqqis li huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-klijenti jordnaw provvisti għat-totalità jew għall-biċċa l-kbira tal-bżonnijiet tagħhom minn fornitur f’pożizzjoni dominanti. Il-fatt li l-impenn dwar il-volum ta’ xiri kien espress f’termini assoluti jew f’perċentwali ma huwiex determinanti, għall-Kummissjoni, fir-rigward tan-natura ta’ esklużjoni tal-ftehim jew il-kundizzjonijiet inkwistjoni. Għal dak li jikkonċerna l-ftehim konklużi mir-rikorrenti, id deċiżjoni [inkwistjoni] tippreċiża li l-miri kwantitattivi stipulati jikkostitwixxu impenji individwalizzati li jvarjaw minn klijent għall-ieħor, indipendentement mid-daqs tiegħu u mill-volum ta’ xiri tiegħu, u li jikkorrispondu għat-totalità jew għall-biċċa l-kbira tal-bżonnijiet tal-klijent, u anki jaqbżuhom. Id-deċiżjoni [inkwistjoni] żżid li l-politika tar-rikorrenti li tikkonsisti f’li torbot lill-klijenti tagħhom, b’mod partikolari l-klijenti essenzjali tagħhom, bi ftehim li huma intiżi sabiex jeskludu l-kompetituri tas-suq u li twaqqaf kull opportunità ta’ espansjoni tagħhom, tirriżulta b’mod ċar mid-dokumenti relatati mal-istrateġija tar-rikorrenti, man-negozjati tagħhom u mal-offerti li huma kienu għamlu lill-klijenti tagħhom. Fid-dawl tan-natura tas-suq RVM u tal-karatteristiċi tal-prodott innifsu, b’mod partikolari t-trasparenza u n-natura relattivament prevedibbli tad-domanda ta’ RVM ta’ kull klijent u għal kull sena, il-Kummissjoni kkonstatat li r rikorrenti kellhom l-għarfien neċessarju tas-suq sabiex jistmaw b’mod realistiku d-domanda approssimattiva ta’ kull klijent. 15. Barra minn hekk, għal dak li jikkonċerna t-tnaqqis, il-Kummissjoni osservat, fid-deċiżjoni [inkwistjoni], li l-iskemi ta’ tnaqqis kienu mfassla individwalment għal kull klijent u li l-limiti kienu marbuta mat-totalità jew ma’ parti sinjifikattiva tal-bżonnijiet ta’ kull wieħed. Dawn kienu stabbiliti abbażi tal-bżonnijiet stmati tal-klijent u/jew volumi ta’ xiri magħmula fil-passat. Issa, l-inċentiv sabiex jiġu ordnati provvisti esklużivament jew kważi esklużivament mingħand ir-rikorrenti kien, skont id-deċiżjoni [inkwistjoni], partikolarment qawwi meta l-limiti, bħal dawk applikati mir-rikorrenti, kienu mgħaqqda ma’ sistema fejn il-ksib tal-limitu ta’ bonus jew limitu aktar vantaġġjuż huwa ta’ benefiċċju għax-xiri kollu magħmul mill-klijent fil-perijodu kkunsidrat u mhux esklużivament għall-volum ta’ xiri li jeċċedi l livell inkwistjoni. Għal klijent li beda jordna mingħand ir-rikorrenti, li huwa xenarju possibbli ħafna minħabba l-pożizzjoni b’saħħitha tagħhom fis-suq, skema retroattiva toħloq b’hekk inċentiv qawwi li jintlaħaq il-livell mixtieq sabiex inaqqas il-prezz tax-xiri tiegħu kollu mingħand ir-rikorrenti. Dan l-inċentiv żdied, kif ġie indikat, iktar ma l-klijent qorob lejn il-livell inkwistjoni. Issa, il-Kummissjoni kkonstatat li t-taħlita ta’ sistema ta’ tnaqqis retroattiv ma’ livell jew diversi livelli li jikkorrispondu mat-totalità jew proporzjon għoli ta’ bżonnijiet kienet tirrappreżenta inċentiv sinjifikattiv għax-xiri tat-tagħmir kollu jew kważi kollu meħtieġ mingħand ir-rikorrenti u għolla b’mod artifiċjali l-ispiża biex ikun hemm tibdil tal-fornitur, anki għal numru żgħir ta’ unitajiet. Il-Kummissjoni kkonkludiet minn dan li, skont il ġurisprudenza, l-iskemi ta’ tnaqqis inkwistjoni kellhom jitqiesu bħala mezzi sabiex tissaħħaħ il-fedeltà u, għalhekk, bħala tnaqqis għal fedeltà. 16. Fl-aħħar nett, id-deċiżjoni [inkwistjoni] tindika li, għalkemm [...], sabiex jiġi stabbilit abbuż fis-sens tal-Artikolu 82 KE, huwa biżżejjed li jintwera li l-aġir abbużiv tal-impriża f’pożizzjoni dominanti għandu tendenza li jirrestrinġi l-kompetizzjoni jew, fi kliem ieħor, li l-aġir kapaċi jkollu tali effett, il-Kummissjoni kkompletat l-analiżi tagħha billi eżaminat l-effetti probabbli tal-prattiki tar-rikorrenti fis-suq tar-RVM. F’dan ir-rigward, id-deċiżjoni [inkwistjoni] tindika li, matul il-perijodu kollu eżaminat, jiġifieri mill-1998 sal-2002, is-sehem tar-rikorrenti fil-ħames swieq nazzjonali kkunsidrati kollha baqa’ relattivament stabbli. Fl istess ħin, il pożizzjoni tal-kompetituri tagħhom baqgħet dgħajfa u instabbli sew. Wieħed minnhom, dak li ressaq l-ilment, li kien irnexxielu, telaq is-suq fl-2003 wara li wasal li jieħu 18 % tas-suq Ġermaniż fl-2001. Impriżi kompetituri oħra li wrew il-potenzjal u l-kapaċità tagħhom li jiksbu ishma mis-suq iktar sinjifikattivi ġew eliminati billi ġew akkwistati mir-rikorrenti, bħal Halton u Eleiko. Barra minn hekk, skont il-Kummissjoni, l-istrateġija ta’ esklużjoni pprattikata mir-rikorrenti matul il-perijodu 1998/2002 kellha effett li jintwera fil-bidla tal-ishma mis-suq marbut u l-bejgħ tal-atturi tas-suq. Barra minn hekk, skont id-deċiżjoni [inkwistjoni], ċerti klijenti bdew jixtru aktar mill-prodotti kompetituri wara li skadew il-ftehim esklużivi tagħhom mar rikorrenti. Minbarra n-nuqqas ta’ effiċjenza fl-ispejjeż li jistgħu jiġġustifikaw l-prattiki tar-rikorrenti, lanqas ma kien hemm xi benefiċċju għall-konsumaturi f’dan il-każ. Mid-deċiżjoni [inkwistjoni] jidher li l-prezz tar-RVM tar-rikorrenti ma waqax wara li żdied il-volum tal-bejgħ u li għall-kuntrarju, il-prezz baqa’ l istess u anki żdied waqt il-perijodu eżaminat. IV — Multa 17. Id-deċiżjoni [inkwistjoni] tippreċiża li fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-abbuż imwettaq mir-rikorrenti għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li huma implementaw apposta l-prattiki inkwistjoni fil-kuntest tal-istrateġija ta’ esklużjoni tagħhom, iżda wkoll il-portata ġeografrika ta’ dan l-abbuż, jiġifieri l-fatt li dan kien ikopri t-territorju ta’ ħames Stati li jagħmlu parti miż-ŻEE, il-Ġermanja, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Awstrija, l-Isvezja u n-Norveġja. Min-naħa l-oħra, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll, skont il Kummissjoni, il-fatt li l-ksur mhux dejjem kopra l-perijodu kollu f’kull wieħed mis-swieq nazzjonali kkunsidrati, u li f’kull wieħed mis-swieq nazzjonali, l-intensità tiegħu setgħet varjat maż-żmien. 18. B’mod partikolari, id-deċiżjoni [inkwistjoni] tippreċiża, fil-premessa 394 li l ksur jikkonċerna t-territorji u l-perijodi segwenti: — Il-Ġermanja: 1998-2002 — Il-Pajjiżi l-Baxxi: 1998-2002 — L-Awstrija: 1999-2001 — L-Isvezja: 1999-2002 — In-Norveġja: 1998-2001 19. Il-Kummissjoni kkonkludiet li dan jikkostitwixxi ksur serju u stabbilixxiet l ammont bażiku tal-multa ta’ EUR 16 miljun, billi bbażat ruħha fuq il perijodu ta’ ħames snin li jibda mill-1998 sal-2002. L-ammont inizjali tal-multa ġiet miżjuda b’10 % għal kull sena kompleta ta’ ksur. Fl-aħħar nett, id-deċiżjoni [inkwistjoni] indikat li ma kienx hemm ċirkustanzi aggravanti jew attenwanti. 20. Id-dispożittiv tad-deċiżjoni [inkwistjoni] tipprovdi li ġej: ‘Artikolu 1 [Ir-rikorrenti] kisru l-Artikolu 82 [KE] u l-Artikolu 54 tal-Ftehim taż-ŻEE fil-perijodu bejn l-1998 u l-2002 billi implementaw strateġija ta’ esklużjoni fis-swieq nazzjonali tar-[RVM] [fil-Ġermanja, fil-Pajjiżi l-Baxxi, fl-Awstrija, fl-Isvezja u fin-Norveġja], li tinvolvi ftehim ta’ esklużività, impenji ta’ kwantitajiet individwalizzati u skemi ta’ tnaqqis retroattiv individwalizzat, b’mod li eskludew il-kompetizzjoni fis-swieq. Artikolu 2 Għall-ksur imsemmi hawn fuq, multa ta’ EUR 24 miljun hi imposta fuq [ir-rikorrenti] in solidum. [...]’”