KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI SAUGMANDSGAARD ØE

ippreżentati fil-15 ta’ Lulju 2021 ( 1 )

Kawża C‑401/19

Ir-Repubblika tal-Polonja

vs

Il-Parlament Ewropew,

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea

“Rikors għal annullament – Direttiva (UE) 2019/790 – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Użu ta’ kontenut protett mill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni tal-kontenut online – Komunikazzjoni lill-pubbliku – Responsabbiltà ta’ dawn il-fornituri – Artikolu 17 – Eżenzjoni mir-responsabbiltà – Paragrafu 4(b) u (c) in fine – Filtrazzjoni tal-kontenut imtella’ online mill-utenti – Libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni – Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 11(1) – Kompatibbiltà – Garanziji li jirregolaw din il-filtrazzjoni”

I. Introduzzjoni

1. Permezz ta’ dan ir-rikors, ippreżentat abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, ir-Repubblika tal-Polonja titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja, prinċipalment, biex tannulla l-Artikolu 17(4)(b) u (c) in fine, tad-Direttiva (UE) 2019/790 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ April 2019 dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali u li temenda d-Direttivi 96/9/KE u 2001/29/KE ( 2 ) u, sussidjarjament, biex tannulla dan l-Artikolu 17 fl-intier tiegħu.

2. Dan ir-rikors jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja teżamina l-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni tal-kontenut online meta l-kontenut protett mid-dritt tal-awtur jew mid-drittijiet relatati jittellgħu ( 3 ) mill-utenti ta’ dawn is-servizzi.

3. Din il-problema diġà ġiet miġjuba għall-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawżi magħquda C‑682/18, YouTube, u C‑683/18, Cyando, mill-aspett tal-qafas magħmul mid-Direttiva 2000/31 dwar ċerti aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà tal-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (“Direttiva dwar il-kummerċ elettroniku”) ( 4 ) u mid-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni ( 5 ). Din id-darba, għandu jiġi eżaminat l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790, li jipprovdi sistema ġdida ta’ responsabbiltà applikabbli għall-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni online.

4. Kif ser jiġi spjegat f’dawn il-konklużjonijiet, din id-dispożizzjoni timponi fuq dawn il-fornituri, obbligi ta’ monitoraġġ tal-kontenut li l-utenti tas-servizzi tagħhom ipoġġu online, bil-għan li tipprevjeni l-uploads ta’ xogħlijiet u oġġetti protetti li d-detenturi tad-drittijiet ma jkunux iridu jirrendu aċċessibbli f’dawn is-servizzi. Dan il-monitoraġġ preventiv jieħu, bħala regola ġenerali, il-forma ta’ filtrazzjoni ta’ dan il-kontenut, imwettqa bl-għajnuna ta’ għodda diġitali.

5. Issa, din il-filtrazzjoni tqajjem kwistjonijiet kumplessi, imressqa mir-rikorrenti, fir-rigward tal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni tal-utenti tas-servizzi ta’ kondiviżjoni ta’ kontenut online, iggarantita mill-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem “il-Karta”). Il-Qorti tal-Ġustizzja ser ikollha, b’kontinwazzjoni mas-sentenzi tagħha Scarlet Extended ( 6 ), SABAM ( 7 ) kif ukoll Glawischnig-Piesczek ( 8 ), tiddetermina jekk ikun il-każ, taħt liema kundizzjonijiet, tali filtrazzjoni hija kompatibbli ma’ din il-libertà. Dan ifisser, għaliha, li tieħu inkunsiderazzjoni l-vantaġġi, imma wkoll ir-riskji li tali filtrazzjoni tinvolvi u, f’dan il-kuntest, tiżgura li jinżamm “bilanċ ġust” bejn, min-naħa, l-interess tad-detenturi tad-drittijiet għall-protezzjoni effettiva tal-proprjetà intellettwali tagħhom u, min-naħa l-oħra, l-interess ta’ dawn l-utenti, u tal-pubbliku inġenerali, għall-moviment liberu tal-informazzjoni online.

6. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nispjega li, fil-fehma tiegħi, il-leġiżlatur tal-Unjoni jista’, filwaqt li josserva l-libertà tal-espressjoni, jimponi ċerti obbligi ta’ monitoraġġ u ta’ filtrazzjoni fuq ċerti intermedjarji online, bil-kundizzjoni, madankollu, li dawn l-obbligi jkunu mdawrin b’garanziji suffiċjenti biex jimminimizzaw l-impatt ta’ tali filtrazzjoni fuq din il-libertà. Peress li l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 jinkludi, fil-fehma tiegħi, tali garanziji, ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi li din id-dispożizzjoni hija valida u, konsegwentement, tiċħad ir-rikors tar-Repubblika tal-Polonja ( 9 ).

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-Direttiva 2000/31

7. L-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31, intitolat “Hosting”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu: “Meta servizz għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni jkun provdut li jikkonsisti fiż-żamma ta’ informazzjoni ipprovduta minn dak li jirċievi s-servizz, Stati Membri għandhom jassiguraw li dak li jipprovdi s-servizz ma jkunx responsabbli għall-informazzjoni miżmuma fuq it-talba ta’ dak li jirċievi s-servizz, bil-kundizzjoni li: a) dak li jipprovdi [il-fornitur] attwalment ma jkollux tagħrif ta’ attività jew [ta’] informazzjoni illegali u, fir-rigward ta’ ħsarat [talbiet għad-danni], ma jkunx konxju tal-fatti jew taċ-ċirkostanzi li minnhom l-attività jew l-informazzjoni illegali tkun apparenti; jew b) dak li jipprovdi [il-fornitur], malli jakkwista t-tagħrif jew meta jsir konxju, jaġixxi mingħajr dewmien biex ineħħi jew iwaqqaf l-aċċess għall-informazzjoni”.

8. L-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, intitolat “L-ebda obbligu ġenerali li jsir monitoraġġ”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu: “L-Istati Membri m’għandhomx jimponu obbligu ġenerali fuq dawk li jipprovdu [il-fornituri], meta jipprovdu s-servizzi koperti mill-Artikoli 12, 13 u 14, li jagħmlu monitoraġġ ta’ l-informazzjoni li huma jittrasmettu jew iżommu, l-anqas obbligu ġenerali biex ikunu mfittxija fatti jew ċirkostanzi li jindikaw attività illegali”.

B. Id-Direttiva 2001/29

9. L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2001/29, intitolat “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu: “1. L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħolijiet tagħhom, bil-fili jew mezzi mingħajr fili [wireless], inklużi li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku x-xogħolijiet tagħhom b’mod li membri tal-pubbliku jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom. 2. L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv biex jawtorizzaw jew jipprojbixxu li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku, permezz tal-fili jew mingħajr fili, b’mod li l-membri tal-pubbliku jkunu jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom: a) għall-artisti, [fir-rigward] ta’ l-iffissar tal-wirjiet tagħhom; b) għall-produtturi ta’ fonogrammi, tal-fonogrammi tagħhom; c) għall-produtturi ta’ l-ewwel iffissar tal-films, ta’ l-oriġinal u l-kopji tal-films tagħhom; d) għall-organizzazzjonijiet tax-xandir, ta’ l-iffissar tax-xandiriet tagħhom, sew jekk dawn ix-xandirijiet ikunu trasmessi bil-fili jew bl-arja, magħduda bil-cable jew bis-satellita”.

10. L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, intitolat “Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet”, jipprovdi, fil-paragrafu 3 tiegħu: “L-Istati Membri jistgħu jipprovdu għal eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-drittijiet li hemm provdut dwarhom fl-Artikoli 2 u 3 fil-każi li ġejjin: […] d) kwotazzjonijiet għal skopijiet bħal kritika jew riċensjoni […]; […] k) użu għal skop ta’ karikatura, parodija jew pastiċċ; […]”

C. Id-Direttiva 2019/790

11. L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790, intitolat “L-użu ta’ kontenut protett minn fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online”, jipprovdi: “1. L-Istati Membri għandhom jipprevedu li fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online jagħmel att ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku jew f’att ta’ disponibbiltà għall-pubbliku għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva meta jagħti aċċess pubbliku għal xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur jew materjal protett ieħor imtella’ mill-utenti tiegħu. Fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online għandu għaldaqstant jikseb awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva 2001/29/KE, pereżempju billi jikkonkludi ftehim ta’ liċenzjar, sabiex jikkomunika lill-pubbliku jew jagħmel disponibbli lill-pubbliku xogħlijiet jew materjal ieħor. 2. L-Istati Membri għandhom jipprevedu li, fejn fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online jikseb awtorizzazzjoni, pereżempju billi jikkonkludi ftehim ta’ liċenzjar, dik l-awtorizzazzjoni għandha tkopri wkoll atti mwettqa mill-utenti ta’ servizzi li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2001/29/KE meta ma jkunux qed jaġixxu fuq bażi kummerċjali jew fejn l-attività tagħhom ma tiġġenerax dħul sinifikanti. 3. Meta fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online jagħmel att ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku jew għad-disponibbiltà tagħhom lill-pubbliku skont il-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-Direttiva, il-limitazzjoni ta’ responsabbiltà stabbilita fl-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31/KE m’għandhiex tapplika għas-sitwazzjonijiet koperti minn dan l-Artikolu. L-ewwel subparagrafu ta’ dan il-paragrafu m’għandux jaffettwa l-possibbiltà tal-applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31/KE għal dawk il-fornituri ta’ servizz għal finijiet li jaqgħu barra l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva. 4. Jekk ma tingħata l-ebda awtorizzazzjoni, il-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online għandhom ikunu responsabbli għal atti ta’ komunikazzjoni mhux awtorizzati lill-pubbliku, inkluż li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku, ta’ xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur u materjal ieħor, sakemm il-fornituri ta’ servizz ma jurux li huma: a) għamlu l-aħjar sforzi biex jiksbu awtorizzazzjoni, u b) f’konformità mal-istandards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija, għamlu l-aħjar sforzi biex jiżguraw li ma kienx hemm disponibbli xogħlijiet speċifiċi u materjal ieħor li għalihom id-detenturi tad-drittijiet ikunu pprovdew l-informazzjoni rilevanti u neċessarja lill-fornituri ta’ servizz; u fi kwalunkwe każ, c) aġixxew malajr, malli rċevew notifika sostanzjata biżżejjed mid-detenturi tad-drittijiet, biex jiddiżattivaw l-aċċess għal, jew ineħħu, mis-siti web tagħhom ix-xogħlijiet jew materjal ieħor notifikati, u għamlu l-aħjar sforzi biex jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom skont il-punt (b). 5. Meta jkun irid jiġi ddeterminat jekk il-fornitur ta’ -servizz huwiex konformi mal-obbligi tiegħu skont il-paragrafu 4, u fid-dawl tal-prinċipju tal-proporzjonalità, għandhom, fost oħrajn, jitqiesu l-elementi li ġejjin: a) it-tip, l-udjenza u d-daqs tas-servizz u t-tip ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor imtella’ mill-utenti tas-servizz; u b) id-disponibbiltà ta’ mezzi xierqa u effikaċi u l-ispiża tagħhom għall-fornituri ta’ servizz. […] 7. Il-kooperazzjoni bejn il-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online u d-detenturi tad-drittijiet m’għandhiex tirriżulta fil-prevenzjoni tad-disponibbiltà ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor imtella’ mill-utenti li ma jiksrux id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati, inkluż fejn tali xogħlijiet jew materjal ieħor ikunu koperti minn eċċezzjoni jew limitazzjoni. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-utenti f’kull Stat Membru jkunu jistgħu jserrħu fuq kwalunkwe mill-eċċezzjonijiet jew il-limitazzjonijiet eżistenti li ġejjin meta jtellgħu u jagħmlu disponibbli l-kontenut iġġenerat mill-utenti dwar is-servizzi tal-kondiviżjoni tal-kontenut online: a) kwotazzjoni, kritika jew riċensjoni; b) użu għal skop ta’ karikatura, parodija jew pastiċċ; 8. L-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu m’għandhiex twassal għal obbligu ġenerali ta’ monitoraġġ. L-Istati Membri għandhom jipprevedu li l-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online jipprovdu lid-detenturi tad-drittijiet, fuq talba tagħhom, b’informazzjoni adegwata dwar il-funzjonament tal-prattiki tagħhom fir-rigward tal-kooperazzjoni msemmija fil-paragrafu 4 u, fejn jiġu konklużi ftehimiet ta’ liċenzjar bejn il-fornituri ta’ servizz u d-detenturi tad-drittijiet, informazzjoni dwar l-użu tal-kontenut kopert mill-ftehimiet. 9. L-Istati Membri għandhom jipprevedu li fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online jistabbilixxu mekkaniżmu effettiv u rapidu għat-tressiq tal-ilmenti u ta’ rimedju li jkun disponibbli għall-utenti tas-servizzi tagħhom f’każ ta’ tilwim dwar id-diżattivazzjoni tal-aċċess għal, jew it-tneħħija ta’, xogħlijiet jew materjal ieħor imtella’ minnhom. Fejn id-detenturi tad-drittijiet jitolbu li l-aċċess għax-xogħlijiet speċifiċi jew materjal ieħor tagħhom jiġi diżattivat jew li dawk ix-xogħlijiet jew materjal ieħor jitneħħew, dawn għandhom jiġġustifikaw debitament ir-raġunijiet għat-talbiet tagħhom. L-ilmenti mressqa taħt il-mekkaniżmu previst fl-ewwel subparagrafu għandhom jiġu pproċessati mingħajr dewmien żejjed, u d-deċiżjonijiet biex jiġi diżattivat jew jitneħħa l-aċċess għall-kontenut imtella’ għandhom ikunu soġġetti għal rieżami minn bniedem. L-Istati Membri għandhom jiżguraw ukoll li l-mekkaniżmi ta’ rimedju alternattivi jkunu disponibbli għas-soluzzjoni tat-tilwim. Tali mekkaniżmi għandhom jippermettu li t-tilwim jiġi solvut b’mod imparzjali u m’għandhomx iċaħħdu lill-utent mill-protezzjoni legali mogħtija mil-liġi nazzjonali, mingħajr preġudizzju għad-drittijiet tal-utenti li jkollhom rikors għal rimedji ġudizzjarji effiċjenti. B’mod partikolari, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-utenti jkollhom aċċess għal qorti jew awtorità ġudizzjarja rilevanti oħra biex isostnu l-użu ta’ eċċezzjoni jew limitazzjoni għar-regoli tad-drittijiet tal-awtur u ta’ drittijiet relatati. Din id-Direttiva bl-ebda mod m’għandha taffettwa l-użi leġittimi, bħalma huma l-użi taħt l-eċċezzjonijiet jew il-limitazzjonijiet previsti mil-liġi tal-Unjoni […]. Il-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online għandhom jinfurmaw lill-utenti fit-termini u l-kundizzjonijiet tagħhom li jistgħu jużaw xogħlijiet u materjal ieħor taħt eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati previsti mil-liġi tal-Unjoni. 10. Sa mis-6 ta’ Ġunju 2019 il-Kummissjoni, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri, għandha torganizza djalogi mal-partijiet ikkonċernati biex jiġu diskussi l-aħjar prattiki għall-kooperazzjoni bejn il-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online u d-detenturi tad-drittijiet. Il-Kummissjoni għandha, b’konsultazzjoni mal-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online, id-detenturi tad-drittijiet, l-organizzazzjonijiet tal-utenti u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra, u filwaqt li tqis ir-riżultati tad-djalogi mal-partijiet ikkonċernati, toħroġ gwida dwar l-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu, b’mod partikolari rigward il-kooperazzjoni msemmija fil-paragrafu 4. Meta jiġu diskussi l-aħjar prattiki, għandha titqies, fost l-oħrajn, il-ħtieġa li jintlaħaq bilanċ bejn id-drittijiet fundamentali u l-użu tal-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet. Għall-fini tad-djalogi mal-partijiet ikkonċernati, l-organizzazzjonijiet tal-utenti għandu jkollhom aċċess għal informazzjoni adegwata mill-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online dwar il-funzjonament tal-prattiki tagħhom fir-rigward tal-paragrafu 4”.

III. Il-fatti li wasslu għal dan ir-rikors

A. Il-proposta għal direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur fis-Suq Uniku Diġitali

12. Fl-14 ta’ Settembru 2016, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat Proposta għal Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur fis-Suq Uniku Diġitali ( 10 ). Din il-proposta kienet intiża li taddatta r-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-proprjetà letterarja u artistika – id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur –, b’mod partikolari d-Direttiva 2001/29, mal-evoluzzjoni tat-teknoloġiji diġitali ( 11 ). Hija kienet intiża wkoll li twassal għall-armonizzazzjoni f’dan il-qasam b’mod li, filwaqt li tkompli tiggarantixxi livell għoli ta’ protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, tiżgura disponibbiltà wiesgħa tal-kontenuti kreattivi fl-Unjoni kollha u żżomm, fl-ambjent diġitali, “bilanċ ġust” mal-interessi pubbliċi kollha.

13. F’dan il-kuntest, l-Artikolu 13 tal-imsemmija proposta kien intiż, b’mod iktar speċifiku, sabiex jirrimedja l-“Value Gap”, jiġifieri d-diskrepanza apparenti bejn il-valur li l-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni online jieħdu mix-xogħlijiet u l-oġġetti protetti u d-dħul li huma jgħaddu lid-detenturi tad-drittijiet ( 12 ).

14. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li s-servizzi inkwistjoni, li huma karatteristiċi tal-“Web 2.0” interattiv, fosthom YouTube ( 13 ), Soundcloud jew ukoll Pinterest huma l-eżempji l-iktar magħrufin, jippermettu lil kulħadd itella’ online b’mod awtomatiku, mingħajr għażla minn qabel mill-fornituri tiegħu, il-kontenut li huwa jkun jixtieq. Il-kontenut imqiegħed online mill-utenti ta’ dawn is-servizzi – magħruf komunement bħala “user-generated content” jew “user-uploaded content” – jista’ mbagħad wieħed jikkonsultah fl-għamla ta’ streaming (tixrid il-ħin kollu) mis-siti Internet jew mill-applikazzjonijiet għal tagħmir intelliġenti assoċjati mal-imsemmija servizzi – peress li din il-konsultazzjoni hija ffaċilitata bil-funzjonijiet tal-werrej, ta’ riċerka u ta’ rakkomandazzjoni li wieħed isib ġeneralment –, u dan l-iktar spiss b’xejn – il-fornituri ta’ dawn l-istess servizzi normalment jitħallsu bil-bejgħ tal-ispazju pubbliċitarju. Kwantità ġiganteska ta’ kontenut ( 14 ) jitpoġġa għaldaqstant mill-pubbliku fuq l-Internet, inkluż parti sinjifikattiva mix-xogħlijiet u mill-oġġetti l-oħra protetti.

15. Issa, b’effett mis-sena 2015, id-detenturi tad-drittijiet, b’mod partikolari dawk tal-industrija mużikali, sostnew li, filwaqt li dawn is-servizzi ta’ kondiviżjoni jokkupaw, fil-fatt, post importanti fid-distribuzzjoni online ta’ xogħlijiet u ta’ oġġetti oħra protetti u li l-fornituri tagħhom għandhom dħul pubbliċitarju konsiderevoli minnhom, dawn tal-aħħar ma jħallsux b’mod ġust lill-imsemmija detenturi. Id-dħul li dawn il- fornituri jgħaddu lil dawn l-istess detenturi jkun partikolarment insinjifikattiv meta mqabbel ma’ dak li il-fornituri tas-servizzi ta’ streaming mużikali – bħalma huwa Spotify – iħallsuhom, minkejja li l-konsumaturi spiss jaraw dawn iż-żewġ tipi ta’ servizzi bħala sorsi ekwivalenti ta’ aċċess għall-imsemmija oġġetti. Minn dan jirriżulta wkoll kompetizzjoni żleali bejn l-imsemmija servizzi ( 15 ).

16. Biex wieħed jifhem sew l-argument tal-“Value Gap”, irridu nirritornaw għall-kuntest ġuridiku li kien applikabbli qabel l-adozzjoni tad-Direttiva 2019/790 u għall-inċertezzi li kienu jirrigwardawhom.

17. Min-naħa, l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29 jirrikonoxxi għall-awturi d-dritt esklużiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull “komunikazzjoni lill-pubbliku” tax-xogħlijiet tagħhom, inkluż “li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku” dawn ix-xogħolijiet b’mod li kulħadd ikun jista’ jkollu aċċess għalihom mill-post u fil-ħin li huwa jagħżel individwalment ( 16 ). Hemm drittijiet simili li huma rikonoxxuti lid-detenturi tad-drittijiet relatati fuq l-oġġetti protetti tagħhom ( 17 ) skont l-Artikolu 3(2) ta’ din id-direttiva ( 18 ). Fil-prinċipju ( 19 ), terza persuna ma tistax għaldaqstant “tikkomunika lill-pubbliku” biċċa xogħol jew oġġett protett mingħajr ma tkun kisbet, minn qabel, awtorizzazzjoni mingħand jew id-detenturi tad-drittijiet fuq dan ix-xogħol jew fuq l-oġġett, awtorizzazzjoni li ġeneralment tieħu l-forma ta’ ftehim ta’ liċenzja, minn utent, mogħtija kontra remunerazzjoni ( 20 ). Issa, għalkemm minn dejjem kien ċar li t-tqegħid online, minn utent, ta’ xogħol jew oġġett protett fuq servizz ta’ kondiviżjoni ta’ kontenut online jikkostitwixxi att ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” li jeħtieġ tali awtorizzazzjoni minn qabel, il-kwistjoni dwar jekk il-fornituri ta’ dawn is-servizzi kellhomx huma stess jikkonkludu ftehimiet ta’ liċenzjar u jħallsu lid-detenturi tad-drittijiet kienet is-suġġett ta’ kontroversja, bejn dawn il-fornituri u l-imsemmija detenturi ( 21 ).

18. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31 fih “sfera ta’ sikurezza” (safe harbour) għall-fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni li jikkonsistu fil-ħażna ta’ kontenut ipprovdut minn terzi persuni. Din id-dispożizzjoni tipprovdi, essenzjalment, li l-fornitur ta’ tali servizz huwa eżentat minn kull responsabbiltà li tista’ tirriżulta ( 22 ) mill-kontenut illegali li huwa jaħżen fuq talba tal-utenti ta’ dan is-servizz sakemm huwa ma kienx jaf bih jew sakemm, jekk ikun il-każ, huwa jħassru mill-ewwel. Issa, hemm ukoll, kien hemm kontroversja dwar il-punt dwar jekk il-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni ta’ kontenut online setgħux jibbenefikaw minn din l-eżenzjoni fil-qasam tad-drittijiet tal-awtur ( 23 ).

19. Dawn il-kontroversji kienu ħafna iktar qawwija peress li l-Qorti tal-Ġustizzja, sallum, ma kellhiex l-opportunità tiddeċidihom ( 24 ).

20. F’dan il-kuntest, ċerti fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni kienu sempliċiment irrifjutaw li jikkonkludu ftehimiet ta’ liċenzjar mad-detenturi tad-drittijiet għax-xogħlijiet u oġġetti protetti mpoġġija online mill-utenti tas-servizzi tagħhom, peress li kkunsidraw li ma kinux obbligati jagħmlu dan. Xi fornituri oħra kienu xorta waħda aċċettaw li jikkonkludu tali ftehimiet, imma l-kundizzjonijiet ta’ dawn il-ftehimiet ma kinux, skont id-detenturi tad-drittijiet, ġusti, peress li dawn tal-aħħar ma setgħux jinnegozjaw fuq bażi ugwali mal-imsemmija fornituri ( 25 ).

21. B’dan premess, il-proposta għal direttiva kienet intiża, għaldaqstant, min-naħa, sabiex id-detenturi tad-drittijiet ikunu jistgħu jiksbu remunerazzjoni aħjar għall-użu tax-xogħlijiet u oġġetti oħra protetti tagħhom fuq is-servizzi ta’ kondiviżjoni online, filwaqt li tafferma l-obbligu, għall-fornituri ta’ dawn is-servizzi, li jikkonkludu ftehimiet ta’ liċenzjar mal-imsemmija detenturi ( 26 ).

22. Min-naħa l-oħra, din il-proposta kienet intiża li tippermetti lid-detenturi tad-drittijiet li jikkontrollaw b’mod iktar faċli l-użu tax-xogħlijiet u oġġetti protetti tagħhom fuq is-servizzi inkwistjoni. L-Artikolu 13 tagħha kien jobbliga, f’dan ir-rigward, lill-fornituri tal-imsemmija servizzi, essenzjalment, sabiex jirrikorru għall-għodda ta’ rikonoxximent awtomatiku tal-kontenut diġà mtella’, b’mod volontarju, minn uħud minnhom, jiġifieri għodda diġitali, li l-funzjonament tagħhom ser jiġi deskritt iktar ’il quddiem ( 27 ), li jkunu jistgħu jintużaw b’mod partikolari fil-mument tat-tqegħid online ta’ kontenut minn xi utent – u għalhekk id-denominazzjoni komuni ta’ dawn l-għodda permezz tat-terminu “Upload filter” (filtrazzjoni tal-kontenut online) – biex jivverifikaw, permezz ta’ proċess awtomatizzat, jekk dan il-kontenut jinkludix xogħol jew oġġett ieħor protett u, jekk ikun il-każ, jimblokka t-tixrid tiegħu ( 28 ).

23. Il-proposta għal direttiva, b’mod partikolari l-Artikolu 13 tagħha, tat lok għal diversi dibattiti fi ħdan il-Parlament u l-Kunsill fil-kuntest tal-proċess leġiżlattiv. Dan il-proċess kien, barra minn hekk, immarkat b’kampanji intensi ta’ lobbying min-naħa tal-operaturi ekonomiċi kkonċernati u b’dimostrazzjonijiet ta’ oppożizzjoni min-naħa tas-soċjetà ċivili, miċ-ċirki akkademiċi u mid-difensuri tal-libertà tal-espressjoni, fejn argumentaw fuq l-effetti negattivi li l-obbligu, għall-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni, li jimplimentaw “upload filters” ikun jista’, fil-fehma tagħhom, ikollu fuq din il-libertà ( 29 ).

24. Il-proposta għal direttiva ġiet finalment approvata mill-Parlament fis-26 ta’ Marzu 2019 u mill-Kunsill fis-16 ta’ April 2019 ( 30 ). Din il-proposta ġiet uffiċjalment adottata bħala d-Direttiva 2019/790 fis-17 ta’ April 2019. Hija kellha tiġi trasposta mill-Istati Membri mhux iktar tard mis-7 ta’ Ġunju 2021 ( 31 ).

B. L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790

25. Matul il-proċess leġiżlattiv, l-Artikolu 13 tal-proposta għal direttiva kien is-suġġett ta’ diversi modifiki. Huwa ġie adottat, f’formulazzjoni sostanzjalment differenti, bħala l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790. Jidhirli xieraq li issa nippreżenta ċerti aspetti fundamentali.

26. Fl-ewwel lok, l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 huwa indirizzat, kif jindika t-titolu tiegħu, lill-“fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online” ( 32 ). Dan il-kunċett huwa ddefinit fl-ewwel paragrafu tal-punt 6 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva bħala li jindika kull “fornitur ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni li l-iskop prinċipali jew wieħed mill-iskopijiet prinċipali tiegħu huwa li jaħżen u jagħti aċċess lill-pubbliku għal ammont sinifikanti ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur jew materjal ieħor protett mtellgħin mill-utenti tiegħu, li s-servizz jorganizza u jippromwovi għal skopijiet ta’ qligħ”. Indipendentement min-natura wiesgħa tat-termini użati, jirriżulta b’mod ċar li dan l-Artikolu 17 jikkonċerna lill-fornituri l-“kbar” tas-servizzi ta’ kondiviżjoni li huma meqjusin li huma marbutin mal-“Value Gap” ( 33 ), u li d-definizzjoni tagħha hija intiża, evidentement, li tirrifletti l-funzjoni tagħha ( 34 ).

27. Fit-tieni lok, l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790, jipprovdi, fl-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu, li fornitur ta’ servizz ta’ kondiviżjoni “jagħmel att ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku jew []att ta’ [tqegħid għad‑]disponibbiltà għall-pubbliku għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva meta jagħti aċċess pubbliku għal xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur jew materjal protett ieħor imtella’ mill-utenti tiegħu”. Għaldaqstant, kif jippreċiża t-tieni subparagrafu ta’ dan il-paragrafu, dawn il-fornituri għandhom, fil-prinċipju, jiksbu awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet, pereżempju billi jikkonkludi ftehim ta’ liċenzjar, li jikkonċerna l-użu, fuq is-servizzi tagħhom, tal-kontenut protett imtella’ online mill-utenti ( 35 ). Għaldaqstant, il-leġiżlatur tal-Unjoni ddeċieda ex lege il-kontroversja msemmija fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet favur dawn id-detenturi ( 36 ).

28. Dan l-obbligu għandu rapport dirett mal-għan ġenerali mfittex mill-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790, jiġifieri “[s]abiex jinkiseb il-funzjonament tajjeb u ġust tas-suq għad-drittijiet tal-awtur” ( 37 ), billi jitrawwem l-iżvilupp tas-“suq tal-liċenzjar bejn id-detenturi tad-drittijiet u l-fornituri ta’ servizz tal-kondiviżjoni”. L-għan huwa li tissaħħaħ il-pożizzjoni ta’ dawn id-detenturi waqt in-negozjati (jew ir-rinegozjati) ta’ ftehimiet ta’ liċenzjar ma’ dawn il-fornituri, sabiex jiġi żgurat li dawn il-ftehimiet ikunu “ġusti” u jżommu “bilanċ raġonevoli bejn iż-żewġ partijiet” ( 38 ) – u, b’dan il-mod, li jiġi rrimedjat il-“Value Gap”. Il-pożizzjoni ta’ nnegozjar tal-imsemmija detenturi hija iktar msaħħa peress li, fil-prinċipju, min-naħa tagħhom ma humiex obbligati jikkonkludu tali ftehimiet ma’ dawn l-istess fornituri ( 39 ).

29. Fit-tielet lok, l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 jippreċiża, fil-paragrafu 3 tiegħu, li meta fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni jagħmel att ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” jew “[tqegħid] għad-disponibbiltà tagħhom lill-pubbliku” skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, l-eżenzjoni mir-responsabbiltà stabbilita fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31/KE m’għandhiex tapplika” ( 40 ).

30. Fir-raba’ lok, il-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu 17 jippreċiża li, meta l-fornituri ta’ servizz ta’ kondiviżjoni ma jkunux kisbu l-awtorizzazzjoni tad-detenturi tad-drittijiet, huma għandhom ikunu responsabbli għal atti ta’ komunikazzjoni “mhux awtorizzati” ( 41 ) lill-pubbliku, imwettqa permezz tas-servizzi tagħhom. F’dan ir-rigward, din hija l-konsegwenza loġika tas-suespost: peress li dawn il-fornituri jitqiesu llum li jwettqu atti ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” meta “jagħtu aċċess” għax-xogħlijiet u oġġetti protetti oħra mtella’ mill-utenti tas-servizzi tagħhom, huma jġorru responsabbiltà diretta (jew “primarja”) f’każ ta’ “komunikazzjoni” illegali.

31. Fil-prinċipju, ir-responsabbiltà diretta li taqa’ fuq il-persuna li twettaq att illegali ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” hija responsabbiltà oġġettiva ( 42 ). Il-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni għandhom, għaldaqstant, ikunu awtomatikament responsabbli kull darba li xi xogħol jew oġġett protett jittella’ online b’mod illegali fuq is-servizzi tagħhom. Għaldaqstant, huma jkunu jistgħu jiġu kkundannati b’mod partikolari sabiex iħallsu lid-detenturi tad-drittijiet ikkonċernati d-danni potenzjalment konsegwenti ( 43 ).

32. Madankollu, peress li, min-naħa, huma l-utenti tas-servizzi ta’ kondiviżjoni li jtellgħu il-kontenut li jkun jinsab online, mingħajr ma l-fornituri tagħhom jagħmlu xi selezzjoni minn qabel f’dan ir-rigward ( 44 ), u li, min-naħa l-oħra, dawn il-fornituri ma jkunux jistgħu probabbilment jiksbu l-awtorizzazzjoni ta’ kull detentur tad-drittijiet għax-xogħlijiet u oġġetti protetti kollha, attwali u futuri, li jkunu jistgħu jittellgħu online hemmhekk ( 45 ), tali responsabbiltà oġġettiva tobbliga lill-imsemmija fornituri sabiex ibiddlu kompletament il-mudell ekonomiku – u, b’dan il-mod, jabbandunaw il-mudell stess tal-“Web 2.0” interattiv.

33. Għaldaqstant, il-leġiżlatur tal-Unjoni kkunsidra li kien jeħtieġ li jiġi pprovdut, għal dawn l-istess fornituri, mekkaniżmu ta’ responsabbiltà speċifika ( 46 ). Skont l-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790, dawn jistgħu, f’każ ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” illegali mwettqa permezz tas-servizzi tagħhom, jeżentaw ruħhom minn kull responsabbiltà jekk juru li: – “a) għamlu l-aħjar sforzi biex jiksbu awtorizzazzjoni, u – b) f’konformità mal-istandards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija, għamlu l-aħjar sforzi biex jiżguraw li ma kienx hemm disponibbli xogħlijiet speċifiċi u materjal ieħor li għalihom id-detenturi tad-drittijiet ikunu pprovdew l-informazzjoni rilevanti u neċessarja lill-fornituri ta’ servizz; u fi kwalunkwe każ, – c) aġixxew malajr, malli rċevew notifika sostanzjata biżżejjed mid-detenturi tad-drittijiet, biex jiddiżattivaw l-aċċess għal, jew ineħħu, mis-siti web tagħhom ix-xogħlijiet jew materjal ieħor notifikati, u għamlu l-aħjar sforzi biex jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom skont il-punt (b)”.

34. Huma tnejn minn dawn il-kundizzjonijiet kumulattivi li huma fil-qalba ta’ dan ir-rikors. Il-paragrafi l-oħra tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ser jiġu diskussi hekk kif jiġi eżaminat dan ir-rikors ( 47 ).

IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet

35. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-24 ta’ Mejju 2019, ir-Repubblika tal-Polonja ppreżentat dan ir-rikors.

36. Ir-Repubblika tal-Polonja titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: – tannulla l-Artikolu 17(4)(b) u (c), in fine, jiġifieri fil-parti li fiha l-frażi “u għamlu l-aħjar sforzi biex jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom skont il-punt (b)” tad-Direttiva 2019/790; – sussidjarjament, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tikkunsidra li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jistgħux jiġu mifruda mid-dispożizzjonijiet l-oħra li jinsabu fl-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva mingħajr ma tinbidel is-sustanza tiegħu, tannulla dan l-artikolu fl-intier tiegħu; – tikkundanna lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea għall-ispejjeż.

37. Il-Parlament jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja: – tiċħad ir-rikors bħala infondat; – tikkundanna lir-Repubblika tal-Polonja għall-ispejjeż.

38. Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: – tiċħad it-talbiet prinċipali bħala inammissibbli; – sussidjarjament, tiċħad ir-rikors bħala infondat fl-intier tiegħu; – tikkundanna lir-Repubblika tal-Polonja għall-ispejjeż.

39. Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, tas-17 ta’ Ottubru 2019, ir-Renju ta’ Spanja, ir-Repubblika Franċiża, ir-Repubblika Portugiża u l-Kummissjoni Ewropea ġew ammessi jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Parlament u tal-Kunsill. Dawn l-intervenjenti kollha, ħlief għar-Repubblika Portugiża, ippreżentaw noti ta’ intervent.

40. Il-partijiet u l-intervenjenti, ħlief għall-Gvern Portugiż, kienu rrappreżentati waqt is-seduta għat-trattazzjoni li nżammet fl-10 ta’ Novembru 2020.

V. Analiżi

41. Insostenn tar-rikors tagħha, ir-Repubblika tal-Polonja tinvoka motiv wieħed, ibbażat fuq il-ksur tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni, iggarantit mill-Artikolu 11(1) tal-Karta ( 48 ). Qabel ma neżamina dan il-motiv fil-mertu (taqsima B), ser nanalizza fil-qosor l-ammissibbiltà tar-rikors (taqsima A).

A. Fuq l-ammissibbiltà

42. Il-Parlament, il-Kunsill, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni jsostnu li t-talbiet prinċipali tar-rikors, inkwantu huma intiżi li jiksbu l-annullament biss tal-punti (b) u (c) in fine, tal-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790, huma inammissibbli. Jien ta’ din il-fehma wkoll.

43. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-annullament parzjali ta’ att tal-Unjoni huwa possibbli biss sa fejn l-elementi li tagħhom ikun qiegħed jintalab l-annullament ikunu separabbli mill-kumplament tal-att. Dan ir-rekwiżit ma jkunx issodisfatt meta tali annullament parzjali jkollu l-effett li jbiddel is-sustanza tiegħu ( 49 ).

44. Issa, l-annullament tal-punti (b) u (c) in fine biss, tal-paragrafu 4 tiegħu jbiddel, evidentement, is-sustanza tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790. Kif isostnu l-Parlament, il-Kunsill, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni, id-dispożizzjonijiet differenti ta’ dan l-Artikolu 17 jikkostitwixxu, fit-totalità tagħhom, sistema “kumplessa” ta’ responsabbiltà, li tirrifletti l-bilanċ mixtieq mil-leġiżlatur tal-Unjoni bejn id-drittijiet u l-interessi tal-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni, tal-utenti tas-servizzi tagħhom u tad-detenturi tad-drittijiet. L-annullament biss tad-dispożizzjonijiet kkontestati jkollu bħala konsegwenza li jissostitwixxi, flok din is-sistema ta’ responsabbiltà, sistema li hija kemm kompletament differenti u kif ukoll ħafna iktar favorevoli għal dawn il-fornituri. Fi kliem ieħor, jekk isir tali annullament parzjali, dan ikun jammonta, għall-Qorti tal-Ġustizzja, li tirrevedi dan l-istess Artikolu 17, ħaġa li hija ma tistax tagħmel fil-kuntest ta’ proċedura ta’ annullament skont l-Artikolu 263 TFUE.

45. Min-naħa l-oħra, huwa paċifiku bejn il-partijiet li t-talbiet ifformulati b’mod sussidjarju mir-rikorrenti, li permezz tagħhom hija titlob l-annullament tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 fl-intier tiegħu, huma ammissibbli. Fil-fatt, hu kemm hu importanti dan l-artikolu, l-annullament tiegħu ma jbiddilx is-sustanza ta’ din id-direttiva. Id-diversi artikoli ta’ din id-direttiva għandhom għanijiet differenti u jinsabu mqassmin f’titoli u kapitoli differenti. L-Artikolu 17 tal-imsemmija direttiva huwa, f’dan ir-rigward, separabbli mill-artikoli l-oħra tagħha, li jistgħu fil-fatt jibqgħu jissussistu f’każ ta’ annullament tal-imsemmi Artikolu 17 ( 50 ).

B. Fuq il-mertu

46. Il-motiv waħdieni invokat mir-Repubblika tal-Polonja jista’ jinġabar fil-qosor fi ftit kliem. Essenzjalment, din issostni li, skont l-Artikolu 17(4)(b) u (c) in fine tad-Direttiva 2019/790, il-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni ikollhom, biex jeżentaw ruħhom minn kull responsabbiltà f’każ ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku” illegali ta’ xogħlijiet jew ta’ oġġetti protetti oħra fuq is-servizzi tagħhom, jipproċedu b’monitoraġġ preventiv tal-kontenut li l-utenti jkunu jixtiequ jtellgħu online. Biex jagħmlu dan, huma jkollhom jużaw għodda diġitali li tippermetti l-filtrazzjoni awtomatika tal-imsemmi kontenut. Issa, dan il-monitoraġġ preventiv ikun jikkostitwixxi limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni, iggarantit fl-Artikolu 11 tal-Karta. Din il-limitazzjoni ma tkunx kompatibbli ma’ dan l-istrument peress li tippreġudika l-“kontenut essenzjali” ta’ dan id-dritt fundamentali jew, talinqas, ma tkunx tirrispetta l-prinċipju ta’ proporzjonalità.

47. B’risposta, il-Parlament u l-Kunsill, sostnuti mill-Gvern Spanjol u Franċiż kif ukoll mill-Kummissjoni, jikkontestaw kull wieħed minn dawn il-punti. Għaldaqstant, jiena ser neżaminahom wieħed wieħed fit-taqsimiet li ġejjin. Għall-ewwel, jien ser nanalizza l-portata tad-dispożizzjonijiet ikkontestati (taqsima 1). Imbagħad, ser nittratta l-kwistjoni tal-limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni (taqsima 2) u, fl-aħħar nett, dik tal-kompatibbiltà ta’ din il-limitazzjoni mal-Karta (taqsima 3).

1. Fuq il-portata tad-dispożizzjonijiet ikkontestati

48. Sabiex tinftiehem sew il-portata tal-kundizzjonijiet għall-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 17(4)(b) u (c) in fine, tad-Direttiva 2019/790, huwa utli li wieħed iżomm f’moħħu, bħala punt ta’ paragun, dawk li jinsabu fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31. Essenzjalment, skont dan l-artikolu, fornitur ikun eżentat minn kull responsabbiltà li tista’ tirriżulta minn informazzjoni illegali li huwa jaħżen fuq talba ta’ utent tas-servizz tiegħu sakemm, fl-ewwel lok (a) ma jkunx konxju tagħha jew,fit-tieni lok (b) jekk ikun il-każ, ikun mingħajr dewmien neħħa din l-informazzjoni jew waqqaf l-aċċess għaliha. Fil-prattika, ma huwiex mistenni mingħand tali fornitur li huwa jagħmel monitoraġġ tal-informazzjoni ppreżentata fuq is-servers tiegħu u li jfittex, b’mod attiv, l-informazzjoni illegali li tkun tinsab hemmhekk ( 51 ). Min-naħa l-oħra, meta l-eżistenza u l-lokalizzazzjoni ta’ tali informazzjoni illegali tinġieb għall-konjizzjoni tiegħu, bħala regola ġenerali permezz ta’ notifika mibgħuta minn terza persuna, dan il-fornitur għandu jirreaġixxi billi jneħħi l-informazzjoni inkwistjoni u jimblokka l-aċċess għaliha – skont sistema ta’ “notifika u tneħħija” (notice- and- take- down) ( 52 ).

49. Min-naħa l-oħra, kif issostni r-rikorrenti, biex jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti fid-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni għandhom jagħmlu monitoraġġ preventiv tal-informazzjoni mtella’ online mill-utenti ta’ dawn is-servizzi (taqsima a)). Issa, biex isir tali monitoraġġ, dawn il-fornituri ikollhom, f’numru kbir ta’ sitwazzjonijiet, jużaw għodda diġitali li jippermettu l-filtrazzjoni awtomatika tal-imsemmi kontenut (taqsima b)).

a) Monitoraġġ preventiv tal-kontenut imtella’ online mill-utenti.

50. Fl-ewwel lok, infakkar li, min-naħa, skont l-Artikolu 17(4)(b) tad-Direttiva 2019/790, il-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni għandhom “f’konformità mal-istandards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija, [jagħmlu] l-aħjar sforzi” biex “jiżguraw li ma kienx hemm disponibbli” xogħlijiet u oġġetti speċifiċi oħra protetti li għalihom id-detenturi tad-drittijiet ipprovdew l-informazzjoni rilevanti u neċessarja lill-fornituri tas-servizz.

51. Min-naħa l-oħra, skont il-punt (c) ta’ dan il-paragrafu, meta huma jirċievu notifika suffiċjentement immotivata mid-detenturi tad-drittijiet, dwar il-preżenza ta’ xogħlijiet jew oġġetti protetti oħra fuq is-servizzi tagħhom, dawn l-istess fornituri għandhom mhux biss jaġixxu malajr biex jiddiżattivaw l-aċċess għal dawn l-oġġetti, jew ineħħuhom mis-siti Internet tagħhom ( 53 ), imma wkoll jagħmlu “l-aħjar sforzi” biex “jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom” – skont, din id-darba, il-loġika ta’ “notifika u bblukkar permanenti” (notice- and- stay- down).

52. Fi ftit kliem, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jitfgħu fuq il-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni obbligu ta’ diliġenza – jew, fi kliem ieħor, obbligi ta’ metodi ( 54 ) – fil-qasam tal-monitoraġġ tas-servizzi tagħhom. Biex “jiżguraw li ma jkunx hemm disponibbli” xogħlijiet u oġġetti protetti oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet u “jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom”, dawn il-fornituri għandhom jieħdu “l-passi kollha li jittieħdu minn operatur diliġenti” ( 55 ) biex jiskopru u jimblokkaw jew ineħħu, b’mod proattiv, mill-massa ta’ kontenut li l-utenti jtellgħu online, dak il-kontenut li jirriproduċi l-oġġetti inkwistjoni ( 56 ).

53. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermat mill-għan imfittex mill-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790. Fil-fatt, taħt il-kappa tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31, id-detenturi tad-drittijiet kellhom jagħmlu monitoraġġ tas-servizzi ta’ kondiviżjoni u jġibu għall-konjizzjoni tal-fornituri tagħhom, permezz ta’ notifiki, il-kontenut illegali li kien hemm fuqu sabiex dawn tal-aħħar ineħħuhom. Issa, kif fakkar il-Kunsill, il-leġiżlatur tal-Unjoni kkunsidra, waqt l-adozzjoni tal-imsemmi Artikolu 17, li tali sistema kienet titfa’ piż kbir wisq fuq id-detenturi tad-drittijiet u ma kinitx tippermetti li tikkontrolla b’mod effikaċi l-użu tax-xogħlijiet u oġġetti oħra protetti tagħhom fuq dawn is-servizzi ( 57 ). B’mod partikolari, il-kontenut li jitneħħa spiss reġa’ tqiegħed mill-ġdid online ftit żmien wara, ħaġa li obbligat lil dawn tal-aħħar jimmultiplikaw in-notifiki tagħhom ( 58 ). Sabiex jirrimedjaw din il-problema, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jittrasferixxu lil dawn l-istess fornituri l-obbligu li jagħmlu monitoraġġ tas-servizzi tagħhom ( 59 ).

54. Fit-tieni lok, kif issostni r-Repubblika tal-Polonja, sabiex jissodisfaw l-għanijiet imfittxija mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni għandhom jippruvaw jipprevjenu – ex ante – it-tqegħid online ta’ kontenut illegali, u mhux biss sempliċiment ineħħuh – ex post – minn tali kontenut.

55. F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-premessa 66 tad-Direttiva 2019/790 li, skont l-Artikolu 17(4)(b) ta’ din id-direttiva, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni għandhom jippruvaw “jevitaw” li x-xogħlijiet u oġġetti protetti oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet “jsiru disponibbli” fuq is-servizzi tagħhom. Il-punt (c) ta’ dan il-paragrafu huwa anki iktar espliċitu fir-rigward tan-natura tal-miżuri mistennija, peress li jindika li dawn il-fornituri għandhom jiżguraw li “jipprevjenu” li x-xogħlijiet jew oġġetti protetti li wasslu għan-notifika tad-detenturi tad-drittijiet isir “upload” tagħhom fil-futur. Il-preċiżazzjoni “skont il-punt (b)” tenfasizza, barra minn hekk, li l-istess ħaġa hija mistennija mill-imsemmija fornituri għal dawn iż-żewġ punti: huma għandhom jippruvaw jipprevjenu t-tqegħid online – jew it-tqegħid online mill-ġdid, fil-kuntest ta’ “stay-down” – ta’ ċerta kontenut illegali fuq is-servizzi tagħhom.

56. Din l-interpretazzjoni hija, anki hawnhekk, ikkonfermata mill-għan imfittex mill-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790, li jikkonsisti filli d-detenturi tad-drittijiet ikunu permessi jikkontrollaw b’mod iktar faċli l-użu tax-xogħlijiet tagħhom fuq is-servizzi ta’ kondiviżjoni. Kif isostni l-Kunsill, din id-dispożizzjoni hija intiża li terġa’ tafferma, fl-ambjent diġitali, in-natura esklużiva tad-dritt ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”. L-obbligi ta’ diliġenza imposta fuq il-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni mid-dispożizzjonijiet ikkontestati huma intiżi li jiżguraw li dawn id-detenturi jkunu jistgħu effettivament “jindaħlu bejn l-utenti potenzjali tax-xogħol tagħhom u l-komunikazzjoni lill-pubbliku li dawn l-utenti jistgħu jikkunsidraw li jwettqu” ( 60 ) fuq dawn is-servizzi. Kif enfasizzaw il-Parlament u l-Kunsill, il-fornituri għandhom għaldaqstant jippruvaw jintervjenu minn qabel it-tqegħid online tal-kontenut, jiġifieri qabel ma’ x-xogħol jew l-oġġetti protetti li huma jistgħu jirriproduċu jkunu effettivament “ikkomunikati lill-pubbliku” bi ksur ta’ dan id-dritt esklużiv.

b) … li jinneċessita, f’numru kbir ta’ sitwazzjonijiet, l-użu ta’ għodda ta’ filtrazzjoni

57. F’dan l-istadju ta’ dawn il-konklużjonijiet, jidhirli li jkun utli nispjega li ċerta numru ta’ għodda diġitali jippermettu li jiġi identifikat awtomatikament it-tqegħid online jew il-preżenza, fuq server, ta’ informazzjoni partikolari. B’mod partikolari, jeżistu, għal dan il-għan, għodda ta’ rikonoxximent awtomatiku ta’ kontenut (Automatic Content Recognition, jew “ACR”), li huma bbażati fuq tekniki differenti, jiġifieri – li jibdew mill-iktar sempliċi għall-iktar kumplessi – il-“hashing diġitali” (hashing), il-“watermarking” (watermarking) u l-“marki tas-swaba diġitali” (fingerprinting) ( 61 ).

58. Issa, mit-tieni nofs tas-snin 2000, tali għodda, li tuża b’mod partikolari din l-aħħar teknika ( 62 ), ġiet implimentata, b’mod volontarju, minn ċerti fornituri ta’ servizzi tal-kondiviżjoni, u dan b’mod partikolari ( 63 ) sabiex ifittxu b’mod attiv il-kontenut illegali fuq is-servizzi tagħhom ( 64 ). L-għodda ta’ rikonoxximent permezz tal-“fingerprinting” jistgħu, fil-fatt, jiffiltraw awtomatikament ix-xogħlijiet u l-oġġetti protetti l-oħra tad-detenturi tad-drittijiet fost il-kontenut imqiegħed online fuq l-imsemmija servizzi, billi dan il-kontenut jitqabbel, fil-mument tat-tqegħid online tiegħu jew malli jsir dan, ma’ informazzjoni ta’ riferiment ipprovduta mill-imsemmija detenturi ( 65 ). Meta dan it-tqabbil jistabbilixxi korrispondenza (“match”), l-imsemmija għodda jagħtu b’mod ġenerali lid-detenturi tad-drittijiet ikkonċernati l-għażla li jiddeċiedu, manwalment jew awtomatikament, li jibblukkaw il-kontenut inkwistjoni, li jawtorizzaw it-tqegħid online tiegħu u li jsegwu l-popolarità tiegħu permezz ta’ statistiċi tal-udjenza, jew ukoll li “jagħmlu l-flus” billi jdaħħlu fih ir-riklami ( 66 ).

59. Il-proposta għal direttiva ħaddnet dawn l-iżviluppi teknoloġiċi. L-analiżi tal-impatt kienet tenfasizza l-effikaċità tal-għodda ta’ rikonoxximent permezz tal-“marki tas-swaba diġitali” fil-qasam tal-kontrafazzjoni u d-disponibbiltà ikbar tagħhom fis-suq. Għaldaqstant, din il-proposta kienet intiża, infakkar jien ( 67 ), biex trendi obbligatorja l-implimentazzjoni ta’ tali għodda mill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, fejn l-għan kien li tobbliga lil dawn li kienu għadhom ma għamlux dan biex “jaġġornaw” u tobbliga lill-oħrajn sabiex jagħtu lid-detenturi tad-drittijiet aċċess trasparenti għall-għodda tagħhom ta’ rikonoxximent ( 68 ).

60. Kif enfasizzaw il-Parlament, il-Kunsill u l-Gvern Spanjol, il-verżjoni finali tad-Direttiva 2019/790 lanqas fiha referenzi espressi għall-għodda ta’ rikonoxximent awtomatiku tal-kontenut. Il-punti (b) u (c) tal-Artikolu 17(4) ta’ din id-direttiva huma fformulati f’termini ġenerali. Dawn id-dispożizzjonijiet ma jobbligawx, formalment, lill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni li jadottaw miżuri jew tekniki speċifiċi bil-għan li jilħqu l-għanijiet imfittxija minnhom ( 69 ).

61. Skont il-konvenuti u l-intervenjenti, id-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jobbligawx għaldaqstant lil dawn il-fornituri sabiex jużaw tali għodda. Dawn jgawdu minn “marġni ta’ diskrezzjoni” fir-rigward tal-miżuri u tekniki li jimplimentaw bil-għan li jilħqu l-għanijiet imfittxija minn dawn id-dispożizzjonijiet. F’dan il-kuntest, l-imsemmija fornituri jkunu jistgħu “jagħżlu” li jużaw tali għodda – jew li jkomplu jagħmlu dan, għal dawk li jużawhom diġà –, jew jiżviluppaw “soluzzjonijiet innovattivi” ( 70 ). Fi kwalunkwe każ, skont l-Artikolu 17(5) tad-Direttiva 2019/790, il-miżuri rikjesti minn dawn l-istess fornituri ikollhom jiġu eżaminati każ b’każ, fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.

62. Dan premess, kif issostni r-Repubblika tal-Polonja, jidhirli li d-dispożizzjonijiet ikkontestati jobbligaw fil-fatt lill-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni, f’numru kbir ta’ sitwazzjonijiet, biex jużaw dawn l-għodda ta’ rikonoxximent tal-kontenut ( 71 ). Fil-fehma tiegħi, il-leġiżlatur tal-Unjoni sempliċiment biddel il-metodu bejn il-proposta għal direttiva u l-adozzjoni tagħha bħala d-Direttiva 2019/790. Iktar milli ppreveda direttament obbligu biex jiġu implimentati tali għodda, huwa imponihom indirettament, permezz tar-rekwiżiti għall-eżenzjoni mir-responsabbiltà previsti f’dawn id-dispożizzjonijiet.

63. Fil-fatt, min-naħa, kif ġustament enfasizzat ir-rikorrenti, jeħtieġ li wieħed iżomm f’moħħu l-kuntest fattwali li fih jidħlu d-dispożizzjonijiet ikkontestati. L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 jikkonċerna lill-fornituri ta’ servizzi li jaħżnu jew jagħtu lill-pubbliku l-aċċess għal “ammont sinifikanti ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur jew materjal ieħor protett”. Fi kliem ieħor, dawn huma l-operaturi li jiġġestixxu volum kbir, jew ġigantesk, ta’ kontenut. Barra minn hekk, dawn is-servizzi tal-kondiviżjoni huma pprovduti b’mod mhux interrott u miftuħ għal numru konsiderevoli ta’ utenti, u għaldaqstant il-ħin kollu tista’ titqiegħed online kwantità kbira ta’ kontenut ġdid.

64. F’dan il-kuntest, jidhirli li huwa ċar li, kif issostni r-rikorrenti, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni ma jistgħux jivverifikaw permezz tal-aġenti tagħhom il-kontenut kollu li jitqiegħed online u lanqas il-parti kbira minnu ( 72 ) – ħaġa li, wara kollox, il-Parlament jammetti. Għaldaqstant, diffiċli nimmaġina b’liema mezzi, apparti bl-użu ta’ għodda għar-rikonoxximent awtomatiku li jippermettilhom jiffiltraw il-kontenut imtella’ fuq is-servizzi tagħhom, dawn il-fornituri setgħu raġonevolment “jiżguraw li ma jkunx hemm disponibbli” xogħlijiet u oġġetti protetti oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet u “jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom” fuq is-servizzi tagħhom skont l-għanijiet imfittxija mid-dispożizzjonijiet ikkontestati ( 73 ) – u r-riferiment tal-Parlament u tal-Kunsill għall-eventwali “soluzzjonijiet innovattivi” jġibu biss, f’dan id-dawl, għajnuna relattiva ħafna ( 74 ). Mill-bqija, il-konvenuti u l-intervenjenti ammettew, b’nofs qalb, waqt is-seduta, bi tweġiba għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja, li dawn l-għodda spiss ikunu, de facto, indispensabbli f’dan ir-rigward ( 75 ).

65. Min-naħa l-oħra, infakkar li l-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, biex jissodisfaw l-obbligi ta’ diliġenza li huma imposti fuqhom, skont il-formulazzjoni tal-Artikolu 17(4)(b) tad-Direttiva 2019/790, jadottaw miżuri li jirriflettu l-“istandards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija”. Kif jippreċiża t-tieni paragrafu tal-premessa 66 ta’ din id-direttiva, iridu jittieħdu inkunsiderazzjoni, f’dan ir-rigward, “l-aħjar prattiki tal-industrija” u l-“istat l-aktar avvanzat”.

66. Issa, kif spjegajt fil-punt 58 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-għodda ta’ rikonoxximent permezz tal-“marki tas-swaba diġitali” huma llum diġà użati minn diversi fornituri ta’ servizzi tal-kondiviżjoni, li jikkonċernaw diversi tipi ta’ kontenuti ( 76 ). Il-fornituri l-oħra li jaċċettaw tali kontenut fuq is-servizzi tagħhom jidhru għaldaqstant, obbligati, sabiex jissodisfaw l-obbligi ta’ diliġenza li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, li jikkonformaw ruħhom mal-“aħjar prattiki tal-industrija” u mal-“istat l-aktar avvanzat” billi jimplimentaw tali għodda biex jiffiltraw dawn il-kategoriji ta’ kontenuti.

67. Ċertament, kif enfasizzaw il-konvenuti u l-intervenjenti, skont l-Artikolu 17(5) tad-Direttiva 2019/790, il-miżuri mistennija mill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni għandhom, f’kull każ, ikunu konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. F’dan ir-rigward għandhom b’mod partikolari jittieħdu inkunsiderazzjoni, fl-ewwel lok, (a) “it-tip, l-udjenza u d-daqs tas-servizz u t-tip ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor imtella’ mill-utenti tas-servizz” u fit-tieni lok, (b) “id-disponibbiltà ta’ mezzi xierqa u effikaċi u l-ispiża tagħhom għall-fornituri ta’ servizz” ( 77 ). F’dan il-kuntest, ma jistax ikun eskluż li, f’ċerti każijiet partikolari, ikun kontra dan il-prinċipju li wieħed jeżiġi mill-fornituri li jużaw għodda ta’ rikonoxximent tal-kontenut. Jidher ukoll li fl-istat attwali tat-teknoloġija, dawn l-għodda ma humiex la adattati u lanqas effikaċi fir-rigward ta’ ċerti tipi partikolari ta’ xogħlijiet u ta’ oġġetti protetti ( 78 ).

68. Madankollu, apparti dawn il-każijiet partikolari, huwa ċar, fil-fehma tiegħi, li, fis-sitwazzjonijiet kollha fejn diversi għodda adegwati u effikaċi huma disponibbli fis-suq u ma jiswewx ammonti mhux raġonevoli, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni ikunu a priori obbligati jimplimentawhom sabiex juru li huma għamlu l-“aħjar sforzi”, biex jipprevjenu t-tqegħid online ta’ kontenut illegali u, għaldaqstant, ssodisfaw id-dispożizzjonijiet ikkontestati ( 79 ). Jekk ikun il-każ, huma jkunu jistgħu, skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità, jagħżlu fost l-għodda disponibbli dawk li huma l-iktar addattati għas-sitwazzjonijiet tagħhom u għar-riżorsi li huma għandhom ( 80 ) – jew, għal dawk l-iktar iffortunati minnhom, joħolqu tali għodda internament.

69. Fil-qosor, sabiex juri, skont id-dispożizzjonijiet ikkontestati, li huma għamlu l-“ [l-aħjar sforzi] f’konformità mal-istandards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija,” biex “jiżguraw li ma kienx hemm disponibbli” xogħlijiet u oġġetti protetti oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet u “jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom” fuq is-servizzi tagħhom, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, f’numru kbir ta’ każijiet, għandhom jimplimentaw għodda ta’ rikonoxximent awtomatiku tal-kontenut, sabiex jiffiltraw il-kontenut li l-utenti jtellgħu online u, jekk ikun il-każ, jibblukkaw xi kontenut minnhom qabel l-upload tiegħu ( 81 ).

2. Fuq l-eżistenza ta’ limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni

70. Wara li ġiet iċċarata l-portata tad-dispożizzjonijiet ikkontestati, iridu issa jiġu eżaminati dawn id-dispożizzjonijiet fid-dawl tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni.

71. Id-dritt iggarantit mill-Artikolu 11 tal-Karta li, “jinkludi l-libertà ta’ opinjoni u l-libertà li tirċievi jew tagħti informazzjoni u ideat mingħajr indħil mill-awtorità pubblika u indipendentement mill-fruntieri”, jikkorrispondi għal dak previst fl-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea tas-Salvagwardja tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il- “KEDB”) ( 82 ). Skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta, dawn iż-żewġ drittijiet għandhom għaldaqstant l-istess tifsira jew, talinqas, l-istess portata. Minn dan isegwi li l-Artikolu 11 tal-Karta għandu jiġi interpretat fid-dawl tal- Artikolu 10 tal-KEDB u tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”) li tirrigwardah.

72. Dan id-dritt fundamentali huwa bla ebda dubju rilevanti f’dan il-każ. Fil-fatt, kif ir-Repubblika tal-Polonja u l-Kummissjoni semmew fl-osservazzjonijiet rispettivi tagħhom, is-servizzi ta’ kondiviżjoni msemmija fl-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 huma ta’ importanza partikolari għal-libertà li tirċievi jew tagħti informazzjoni jew ideat.

73. Kif issostni r-rikorrenti, it-tqegħid online ta’ kontenut fuq l-imsemmija servizzi – kemm jekk huma vidjos, ritratti, testi, eċċ – jaqa’ għaldaqstant taħt l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni ( 83 ). Tali tqegħid online jista’ wkoll jikkonċerna libertajiet relatati oħra. B’mod partikolari, meta l-kontenut inkwistjoni jikkostitwixxi l-espressjoni artistika tal-utenti li jtellgħuh online, it-tqegħid online tiegħu jaqa’ taħt l-eżerċizzju tal-libertà tal-arti, iggarantit mill-Artikolu 13 tal-Karta kif ukoll mill-Artikolu 10 tal-KEDB ( 84 ).

74. Nippreċiża li dan japplika wkoll indipendentement mill-punt dwar jekk dan il-kontenut jiksirx jew le d-drittijiet tal-awturi. L-argument oppost imressaq mill-Parlament huwa, fil-fehma tiegħi, approssimazzjoni legali. Fil-fatt, il-fatt li l-informazzjoni tkun protetta bid-drittijiet tal-awtur ma għandux l-effett li jeskludiha immedjatament mill-kamp tal-libertà tal-espressjoni ( 85 ). Filwaqt li, bħala regola ġenerali, huwa ġġustifikat li t-tixrid ta’ tali informazzjoni tkun ristretta, dan huwa rilevanti biss fl-istadju tal-eżami tal-kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà ta’ restrizzjoni simili fuq din il-libertà ( 86 ).

75. Issa, skont ir-rikorrenti, il-miżuri ta’ filtrazzjoni li l-fornituri ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni jkunu obbligati li jimplimentaw biex jissodisfaw l-Artikolu 17(4)(b) u (c) in fine, tad-Direttiva 2019/790 jikkostitwixxu, min-natura tagħhom “miżuri preventivi” ta’ kontroll tal-informazzjoni tal-utenti. Dawn il-miżuri jinvolvu “restrizzjonijiet minn qabel”, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti EDB dwar l-Artikolu 10 tal-KEDB. Id-dispożizzjonijiet ikkontestati jinvolvu għaldaqstant l-implimentazzjoni, fuq is-servizzi ta’ kondiviżjoni, ta’ “ċensura ġenerali awtomatizzata ta’ natura preventiva” mħaddma mill-fornituri. L-imsemmija dispożizzjonijiet jikkaratterizzaw b’dan “indħil” partikolarment serju, tal-leġiżlatur tal-Unjoni fuq il-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni tal-imsemmija utenti.

76. Min-naħa l-oħra, il-konvenuti u l-intervenjenti jikkontestaw li d-dispożizzjonijiet ikkontestati jinvolvu tali “ċensura” jew kwalunkwe “indħil” fuq din il-libertà. B’mod partikolari, skont il-Kunsill, dawn id-dispożizzjonijiet – jew l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 b’mod ġenerali – ma għandhomx bħala għan li jirrestrinġu ex ante l-informazzjoni li tista’ tiġi mxerrda fuq dawn is-servizzi. L-utenti jibqgħu liberi li jagħmlu upload, fuq dawn is-servizzi, tal-kontenut li huma jkunu jixtiequ. Sempliċiment, fis-sitwazzjonijiet kollha fejn il-kontenut imtella’ online jkun protett bid-drittijiet tal-awtur, dawn l-istess fornituri għandhom jiksbu l-awtorizzazzjoni tad-detenturi tad-drittijiet ikkonċernati u, fin-nuqqas, ikunu responsabbli ex post.

77. L-istess bħar-rikorrenti, jidhirli li d-dispożizzjonijiet ikkontestati jinvolvu effettivament “indħil” fuq il-libertà tal-espressjoni tal-utenti tas-servizzi tal-kondiviżjoni. Madankollu irrid mill-ewwel nagħmel preċiżazzjoni ta’ natura terminoloġika. It-terminu “ċensura” huwa, ċertament polivalenti. Dan premess, jirriżulta ċar mill-osservazzjonijiet tar-rikorrenti li din biha tikkontempla l-idea ta’ kontroll minn qabel tal-informazzjoni qabel it-tixrid tagħha. F’dan il-kuntest, l-argumenti tal-Parlament, tal-Kunsill u tal-Gvern Spanjol li skonthom it-terminu “ċensura” ma huwiex rilevanti f’dan il-każ, minħabba li l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ma jinvolvi ebda kontroll “politiku jew morali” tal-informazzjoni mqiegħda online fuq is-servizzi tal-kondiviżjoni huma, fil-fehma tiegħi, barra mis-suġġett. Sabiex nevita kull konfużjoni oħra, ser nillimita ruħi biex, f’din it-taqsima, nuża t-termini “miżuri preventivi” u “restrizzjonijiet minn qabel”.

78. B’dan ippreċiżat, l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ma jipprevedix sempliċiment, kif isostni l-Kunsill, li l-fornituri ta’ servizzi tal-kondiviżjoni għandhom jiksbu awtorizzazzjoni għall-kontenut protett imqiegħed online mill-utenti tas-servizzi tagħhom u, fin-nuqqas, ikunu direttament responsabbli. Kif spjegajt fit-taqsima preċedenti, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jipprovdu wkoll li l-imsemmija fornituri jkunu eżentati minn din ir-responsabbiltà jekk huma jagħmlu “l-aħjar sforzi” biex jipprevjenu t-tqegħid online, minn dawn l-utenti, ta’ kontenut li jirriproduċi x-xogħol u l-oġġetti protetti l-oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet. Dawn l-istess fornituri huma għaldaqstant obbligati jagħmlu filtrazzjoni u bblukkar preventiv tal-kontenut inkwistjoni.

79. Issa, kif issostni r-rikorrenti, il-filtrazzjoni hija, min-natura tagħha, “miżura preventiva” ta’ kontroll tal-informazzjoni mxerrda fuq dawn is-servizzi, u l-miżuri ta’ bblukkar li jistgħu jirriżultaw minnha jikkostitwixxu “restrizzjonijiet minn qabel” fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti EDB dwar l-Artikolu 10 tal-KEDB ( 87 ): bil-għan mhux li trażżan, imma li tipprevjeni mill-eventwali ksur tad-drittijiet tal-awtur, fejn l-informazzjoni li l-utenti jkunu jridu jqiegħdu online tkun ikkontrollata, u dik ikkunsidrata bħala li hija suxxettibbli li tinvolvi tali ksur tkun ristretta minn qabel it-tixrid tagħha ( 88 ).

80. F’dawn is-sitwazzjonijiet, b’kuntrast ma’ dak li jsostni l-Kunsill, l-utenti ma humiex għaldaqstant “liberi” li, fuq is-servizzi ta’ kondiviżjoni, jtellgħu l-kontenut li huma jkunu jixtiequ. Il-miżuri ta’ filtrazzjoni u ta’ bblukkar implimentati mill-fornituri tagħhom jaħdmu biex jirrestrinġu l-kontenut li huma jistgħu itellgħu online. Minn dan jirriżulta “ndħil” fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ komunikazzjoni tal-imsemmija utenti. Il-filtrazzjoni u l-ibblukkar ta’ kontenut qabel it-tixrid tiegħu twassal, barra minn hekk, għal “indħil” fuq il-libertà tal-pubbliku li jirċievi l-informazzjoni ( 89 ).

81. Il-Parlament u l-Kunsill jirribattu li l-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni jistgħu, bħala operaturi privati, jagħżlu liberament l-informazzjoni li huma jkunu jixtiequ jaraw li tixxerred fuq is-servizzi tagħhom u, għaldaqstant, jiddeċiedu li jiffiltraw u li jibblukkaw il-kontenut. Anki jekk wieħed jipotizza li dan jikkostitwixxi “ndħil” fuq il-libertà tal-espressjoni tal-utenti, dan ma huwiex, fi kwalunkwe każ, imputabbli lil-leġiżlatur tal-Unjoni.

82. Dan l-argument jgħaqqad, fil-fehma tiegħi, żewġ sitwazzjonijiet. Huwa minnu li l-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, fil-kuntest tal-libertà ta’ intrapriża u tal-libertà kuntrattwali li huma ggarantiti lilhom permezz tal-Artikolu 16 tal-Karta, jiddefinixxu, fil-kundizzjonijiet għall-użu tas-servizzi tagħhom jew ukoll fir-“regoli tal-komunità”, politika fir-rigward tal-kontenut u jeżerċitaw, fuq inizjattiva tagħhom stess, forma ta’ “awtodixxiplina” billi jagħmlu filtrazzjoni u bblukkar ta’ kontenut li, fil-fehma tagħhom, jikser dawn ir-regoli. F’din is-sitwazzjoni, ma hemmx “indħil mill-awtorità pubblika”, fis-sens tal-Artikolu 10 tal-KEDB u tal-Artikolu 11 tal-Karta fil-libertà tal-espressjoni tal-utenti ( 90 ).

83. Madankollu, f’dan il-każ, ma hijiex kwistjoni, fil-fehma tiegħi, ta’ “awtodixxiplina” tal-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni. Indipendentement mill-punt dwar jekk il-projbizzjoni fuq it-tqegħid online tal-kontenut illegali tkunx tinsab fil-kundizzjonijiet ġenerali tal-użu jew fir-“regoli tal-komunità”, il-filtrazzjoni u l-ibblukkar tal-kontenut isir biex jissodisfa id-dispożizzjonijiet ikkontestati ( 91 ).

84. Għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, l-“indħil” fuq il-libertà tal-espressjoni tal-utenti huwa fil-fatt imputabbli lil-leġiżlatur tal-Unjoni. Huwa, fil-fatt, l-istigatur tal-imsemmi ndħil. Mill-bqija, il-Parlament u l-Kunsill jirrikonoxxu huma stess li d-dispożizzjonijiet ikkontestati huma intiżi, essenzjalment, biex jattribwixxu lill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni l-obbligu li jikkontrollaw il-ksur tad-drittijiet tal-awtur imwettaq fuq is-servizzi tagħhom. B’xi mod, il-leġiżlatur iddelega lil dawn il-fornituri r-responsabbiltà li jikkontrollaw l-applikazzjoni tajba tad-drittijiet tal-awtur fl-ambjent diġitali. Issa, il-leġiżlatur ma jistax fl-istess ħin jagħmel tali delega u jitfa’ kull responsabbiltà fuq l-imsemmija fornituri għall-indħil fid-drittijiet fundamentali tal-utenti li jirriżultaw minnha ( 92 ).

85. Il-fehma tiegħi f’dan ir-rigward ma hijiex imxejna mill-argument tal-Kunsill li skontu d-dispożizzjonijiet kkontestati “ma jobbligawx” lill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni biex jipproċedu bil-filtrazzjoni u l-ibblukkar tal-kontenut imtella’ online mill-utenti tas-servizzi tagħhom, minħabba li l-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790 ma jimponi, stricto sensu, ebda “obbligu” fuq dawn il-fornituri, imma jillimita ruħu biex jipprovdi mekkaniżmu ta’ eżenzjoni mir-responsabbiltà li huma jkollhom il-“possibbiltà” li jużaw meta huma ma jkunux kisbu awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet.

86. Fil-fatt, fil-fehma tiegħi, biex wieħed jevalwa l-kompatibbiltà tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 mal-Artikolu 11 tal-Karta, irid jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss it-termini tiegħu, imma wkoll l-effetti konkreti tiegħu. Issa, meħud kont tal-fatt li, min-naħa, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni ma jkunux jistgħu jiksbu awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet għal ċertu numru ta’ xogħlijiet u ta’ oġġetti protetti oħra ( 93 ) filwaqt li, min-naħa l-oħra, l-utenti jkunu jistgħu, potenzjalment, xorta waħda jqiegħdu online kwantità ta’ kontenut li jirriproduċi l-oġġetti inkwistjoni, fejn l-użu tal-mekkaniżmu ta’ eżenzjoni previst fl-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790 ikun, għal dawn il-fornituri, mhux “possibbiltà”, imma neċessità, altrimenti jġorru riskju sproporzjonat ta’ responsabbiltà. Għaldaqstant, f’numru kbir ta’ każijiet, il-kundizzjonijiet għall-eżenzjoni previsti fid-dispożizzjonijiet ikkontestati jkunu jikkostitwixxu, fil-prattika, obbligi ċari fuq l-imsemmija fornituri. Mill-bqija, nosserva li il-paragrafu (5) tal-imsemmi Artikolu 17 jirreferi huwa stess għall-“obbligi [tal-fornituri tas-servizzi ta’ kondiviżjoni] skont il-paragrafu 4” (enfasi miżjud minni).

87. Fil-fehma tiegħi, tali mekkaniżmu ta’ responsabbiltà/eżenzjoni huwa teknika daqstant effikaċi bħall-obbligu dirett li jobbliga lill-operaturi ekonomiċi kkonċernati biex jagħmlu filtrazzjoni preventiva tal-kontenut tal-utenti tagħhom. Kif indikajt fil-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-leġiżlatur tal-Unjoni sempliċiment biddel il-metodu f’dan ir-rigward. Madankollu, dawn il-metodi differenti għandhom l-istess effetti u għandhom, għal din ir-raġuni, jitqiesu bl-istess mod fir-rigward tad-drittijiet fundamentali ( 94 ).

3. Fuq il-kompatibbiltà ta’ din il-limitazzjoni mal-Karta

88. Jirriżulta mit-taqsima preċedenti li, kif issostni r-Repubblika tal-Polonja, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jagħmlu limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni, kif iggarantita mill-Artikolu 11 tal-Karta.

89. Dan premess, il-libertà tal-espressjoni ma hijiex prerogattiva assoluta. Skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta, il-limitazzjonijiet fuq l-eżerċizzju ta’ din il-libertà huma ammissibbli bil-kundizzjoni li dawn, fl-ewwel lok ikunu “previsti mil-liġi”, fit-tieni lok jirrispettaw “l-essenza” ta’ dik il-libertà, u, fit-tielet lok josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità.

90. B’mod simili, skont l-Artikolu 10(2) tal-KEDB u l-ġurisprudenza tal-Qorti EDB relatata miegħu, l-indħil fuq il-libertà tal-espressjoni huwa ammissibbli safejn dan, fl-ewwel lok ikun “previst mil-liġi”, fit-tieni lok, ikollu għan jew diversi għanijiet leġittimi ddefiniti fl-imsemmi paragrafu 2 u, fit-tielet lok jkun “neċessarju f’soċjetà demokratika” ( 95 ). Għalkemm dawn il-kundizzjonijiet ivarjaw parzjalment, fil-formulazzjonijiet tagħhom, minn dawk previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, huma għandhom, mill-ġdid, jitqiesu bħala li għandhom l-istess tifsira jew, talinqas, l-istess portata ( 96 ).

91. Għaldaqstant, ser neżamina, fit-taqsimiet li ġejjin, l-osservanza tat-tliet kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, filwaqt li ninterpreta dawn fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti EDB. F’dan il-kuntest, ser nesponi r-raġunijiet li għalihom il-limitazzjoni inkwistjoni hija “prevista mil-liġi” (taqsima (a)), għaliex hija tirrispetta l-“essenza” tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni (taqsima (b)) u għaliex, safejn l-artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ikun interpretat b’mod tajjeb, hija tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità (taqsima (ċ)).

a) Il-limitazzjoni inkwistjoni hija “prevista mil-liġi”

92. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rekwiżit li kull limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali għandha tkun “prevista mil-liġi” fis-sens tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, moqri fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti EDB li tikkonċerna r-rekwiżit ekwivalenti previst fl-Artikolu 10(2) tal-KEDB jimplika mhux biss li din il-limitazzjoni għandu jkollha bażi legali (“eżistenza tal-liġi”), imma wkoll li din il-bażi legali għandu jkollha ċerti kwalitajiet ta’ aċċessibbiltà u ta’ prevedibbiltà (“kwalita tal-liġi”) ( 97 ).

93. F’dan il-każ, min-naħa, il-limitazzjoni inkwistjoni għandha manifestament bażi legali, peress li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni.

94. Għal dak li jirrigwardja, min-naħa l-oħra, il-“kwalità” ta’ din il-bażi legali, infakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 98 ) u dik tal-Qorti EDB ( 99 ), il-bażi legali li twassal għal-limitazzjoni tal-eżerċizzju ta’ dritt fundamentali għandha tkun suffiċjentement aċċessibbli u prevedibbli fl-effetti tagħha, jiġifieri tkun stabbilita b’mod tant ċar u preċiż biex tippermetti lill-persuni kkonċernati, bl-għajnuna, jekk hemm bżonn, ta’ pariri studjati, biex jirregolaw il-kondotta tagħhom.

95. Issa, nikkunsidra li d-dispożizzjonijiet ikkontestati huma ċari u preċiżi biżżejjed biex jissodisfaw dan l-istandard. Ċertament, id-definizzjoni tal-“fornitur ta’ servizz tal-kondiviżjoni tal-kontenut online” prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2019/790 u d-dispożizzjonijiet ikkontestati fihom diversi kunċetti wiesgħa – “ammont sinifikanti ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur jew materjal ieħor protett”; “l-aħjar sforzi”; “standards għoljin ta’ diliġenza professjonali tal-industrija”, eċċ – li jiġġeneraw livell ta’ inċertezza fir-rigward tal-operaturi ekonomiċi kkonċernati u fir-rigward tal-obbligi li huma imposti fuqhom f’kull sitwazzjoni. Madankollu, skont l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Parlament u mill-Kunsill, l-użu ta’ dawn il-kunċetti huwa intiż li jiggarantixxi li dawn id-dispożizzjonijiet ikunu jistgħu jiġu addattati għal tipi differenti ta’ operaturi u ta’ sitwazzjoni, kif ukoll għall-evoluzzjoni tal-prattika u tat-teknoloġiji, u dan bil-għan li jirreżistu għall-prova taż-żmien. Issa, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti EDB, il-leġiżlatur tal-Unjoni jista’, mingħajr ma jikser ir-rekwiżit ta’ “prevedibbiltà”, jagħmel l-għażla li jagħti lit-testi li huwa jadotta ċerta flessibbiltà iktar milli ċertezza legali assoluta ( 100 ). Barra minn hekk, il-kjarifiki magħmula f’dawn il-konklużjonijiet, kif ukoll dawk li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tagħmel fis-sentenza tagħha fil-futur u f’deċiżjonijiet futuri, ser jikkontribwixxu biex jiġu ppreċiżati dawn il-kunċetti u biex jiġu eliminati d-dubji li jirrigwardawhom – ħaġa li, hemm ukoll, tissodisfa r-rekwiżit ta’ “prevedibbiltà” ( 101 ).

96. Dan premess, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja ( 102 ) u l-Qorti EDB ( 103 ) jorbtu wkoll mar-rekwiżit ta’ “prevedibbiltà” l-punt dwar jekk il-bażi legali li toħloq l-indħil tagħtix garanziji suffiċjenti kontra r-riskju ta’ ksur arbitrarju jew abbużiv tad-drittijiet fundamentali (skont il-prinċipju tas-“supremazija tad-dritt”). Dan l-aspett huwa kkontestat mir-rikorrenti f’dan il-każ.

97. Madankollu, il-punt dwar jekk id-dispożizzjonijiet ikkontestati jagħtux garanziji suffiċjenti biex jipproteġu l-libertà tal-espressjoni tal-utenti tas-servizzi tal-kondiviżjoni kontra l-miżuri ta’ filtrazzjoni u ta’ bblukkar eċċessivi jew arbitrarji jirrigwarda wkoll in-natura proporzjonata tal-limitazzjoni li tirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet ( 104 ). Għaldaqstant, biex nevita r-repetizzjonijiet, nirriżerva din il-kwistjoni għall-eżami tar-rekwiżit dwar l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità ( 105 ).

b) Il-limitazzjoni inkwistjoni tirrispetta l-“essenza” tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni

98. Għandu jitfakkar li r-rekwiżit, stipulat fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, li kull limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-drittijiet jew il-libertajiet irrikonoxxuti minn dan l-istrument għandha “tirrispetta l-essenza ta’ dawk id-drittijiet jew libertajiet” jimplika li, meta miżura tikser din l-“essenza”, hija ma tistax tkun iġġustifikata. Din il-miżura għalhekk titqies li tmur kontra l-Karta u, peress li hija att tal-Unjoni, għandha tiġi annullata jew iddikjarata invalida, mingħajr il-bżonn li jiġi eżaminat ir-rekwiżit li jirrigwarda l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità ( 106 ).

99. Fil-fatt, il-leġiżlatur tal-Unjoni jista’ jillimita l-eżerċizzju ta’ ċerti drittijiet fundamentali fl-interess komuni, sabiex jipproteġi drittijiet u interessi oħra. Dan jista’ jagħmlu, b’mod partikolari, sabiex jipproteġi dritt fundamentali ieħor. F’dan il-kuntest, huwa għandu ċerta marġni ta’ diskrezzjoni biex iwieżen u jsib “bilanċ ġust” bejn id-drittijiet u interessi differenti preżenti ( 107 ). Madankollu, dan il-marġni ta’ diskrezzjoni għandu limitu assolut. L-“essenza” ta’ dritt fundamentali tikkostitwixxi “nukleu li ma jistax jintmiss”, li jrid jibqa’ ħieles minn kull indħil. Għaldaqstant, ebda għan, ikun kemm ikun leġittimu, ma jiġġustifika ċerti ksur – eċċezzjonalment serji – tad-drittijiet fundamentali. Fi kliem ieħor, l-għan ma jiġġustifikax l-użu ta’ kull mezz.

100. F’dan il-każ, skont ir-Repubblika tal-Polonja, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jiksru l-“essenza” tad-dritt tal-libertà tal-espressjoni. Fil-fatt, il-monitoraġġ preventiv għandu, skont dawn id-dispożizzjonijiet, isir mill-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni fuq il-kontenut imtella’ online mill-utenti tagħhom, u għaldaqstant jippreġudika dan id-dritt bħala tali, minħabba li jimplika l-indħil f’dan il-kontenut, u l-ibblukkar eventwali tiegħu, qabel it-tixrid tiegħu.

101. L-istess bħall-konvenuti u l-intervenjenti, jien minix ta’ din il-fehma.

102. Ċertament, il-miżuri preventivi ta’ kontroll tal-informazzjoni huma ġeneralment meqjusa bħala ndħil partikolarment serju fil-libertà tal-espressjoni ( 108 ), minħabba eċċessi li huma jistgħu jinvolvu. Dawn il-miżuri preventivi jkunu, fil-prinċipju, mċanfra, f’soċjetà demokratika, minħabba li, bil-fatt li ċerta informazzjoni tkun ristretta qabel it-tixrid tagħha, dawn jipprekludu kull dibattitu pubbliku fuq il-kontenut, u jċaħħdu għaldaqstant il-libertà tal-espressjoni mill-funzjoni proprja tagħha bħala vettur tal-pluraliżmu ( 109 ). Għal dawn ir-raġunijiet, kif tenfasizza r-rikorrenti, diversi Stati Membri jipprojbixxu l-kontroll ġenerali minn qabel tal-informazzjoni fil-kostituzzjonijiet rispettivi tagħhom.

103. Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma għal kollox rilevanti għal dak li jikkonċerna l-Internet. Kif issostni r-rikorrenti, dan in-network għandu importanza partikolari għal-libertà li wieħed jirċievi jew jikkomunika l-informazzjoni jew l-ideat ( 110 ). L-istess japplika, b’mod iktar speċifiku, għall-pjattaformi kbar u networks soċjali, li peress li jippermettu lil kulħadd jippubblika online il-kontenut li jixtieq u lill-pubbliku biex jaċċedi għalih, jikkostitwixxu għodda “bla preċedent” għall-eżerċizzju ta’ din il-libertà ( 111 ). Dawn il-pjattaformi jipparteċipaw, b’dan il-mod, għal forma ta’ “demokratizzazzjoni” tal-produzzjoni tal-informazzjoni u, għalkemm amministrati minn operaturi privati, huma saru, fil-fatt, infrastutturi essenzjali għall-espressjoni tal-ideat online ( 112 ). Fl-istat attwali tal-mezzi ta’ komunikazzjoni, id-dritt għal-libertà tal-espressjoni jimplika għaldaqstant, b’mod iktar partikolari, il-libertà ta’ aċċess għal dawn il-pjattaformi u li wieħed jesprimi ruħu fuqhom, fil-prinċipju, mingħajr indħil tal-awtoritajiet pubbliċi ( 113 ).

104. Issa, kieku l-imsemmija awtoritajiet, direttament jew indirettament ( 114 ), imponew fuq il-fornituri intermedjarji li jikkontrollaw dawn l-infrastrutturi ta’ espressjoni, l-obbligu li jagħmlu monitoraġġ b’mod preventiv, b’mod ġenerali, tal-kontenut tal-utenti tas-servizzi tagħhom biex ifitxxu kull tip ta’ informazzjoni illegali jew sempliċement mhux mixtieqa, din il-libertà ta’ komunikazzjoni tkun ippreġudikata bħala tali. L-“essenza” tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni, kif previst fl-Artikolu 11 tal-Karta, jkun, fil-fehma tiegħi, mittiefes.

105. F’dan il-kuntest, l-Artikolu 15 tad-Direttiva 2000/31 huwa, fil-fehma tiegħi, ta’ importanza fundamentali. Billi tipprevedi li l-fornituri intermedjarji ma jistax jiġi impost fuqhom l-“obbligu ġenerali […] li jagħmlu monitoraġġ ta’ l-informazzjoni li huma jittrasmettu jew iżommu”, din id-dispożizzjoni tipprekludi li l-informazzjoni online tkun suġġetta għal monitoraġġ preventiv ġenerali, iddelegat lill-intermedjarji. Hija tiggarantixxi, b’dan il-mod, li l-internet jibqa’ spazju ħieles u miftuħ ( 115 ).

106. Għal din ir-raġuni, intendi li nikkunsidra l-projbizzjoni prevista f’dan l-Artikolu 15 bħala prinċipju ġenerali tad-dritt li jirregola l-internet, inkwantu jikkonkretizza, fl-ambjent diġitali, il-libertà fundamentali ta’ komunikazzjoni ( 116 ). Nosserva wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà approssimat, fil-ġurisprudenza tagħha, l-osservanza ta’ din il-libertà u din il-projbizzjoni ( 117 ). Fil-fatt, il-waħda ma tmurx mingħajr l-oħra. Minn dan isegwi, fil-fehma tiegħi, li l-imsemmija projbizzjoni teċċedi l-qafas tal-imsemmi Artikolu 15 u hija obbligatorja mhux biss għall-Istati Membri, imma wkoll għal-leġiżlatur tal-Unjoni.

107. Madankollu, b’kuntrast ma’ dak li ssostni r-rikorrenti, id-dritt fundamentali għal-libertà tal-espressjoni, kif ikkonkretizzat mill-projbizzjoni tal-“obbligi ġenerali ta’ monitoraġġ”, ma jipprekludix it-tipi kollha ta’ obbligi ta’ monitoraġġ.

108. Fil-fatt, kif tfakkar il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-ġurisprudenza tagħha dwar l-ordnijiet li jistgħu jingħataw lill-intermedjarji online ( 118 ), aċċettat li huwa possibbli li tingħata ordni lil tali intermedjarju biex “jipprevjeni” ċerti ksur, billi jeżerċita forma ta’ monitoraġġ speċifiku tas-servizz tiegħu ( 119 ). Hija ddistingwiet, għaldaqstant, l-obbligi ta’ monitoraġġ “ġenerali” minn dawk applikabbli f’każijiet “speċifiċi” ( 120 ). Bl-istess mod, il-Qorti EDB ma tikkunsidrax il-miżuri preventivi ta’ monitoraġġ tal-informazzjoni, inkluż l-obbligi ta’ bblukkar, bħala inkompatibbli minnhom infushom mal-Artikolu 10 tal-KEDB, sakemm dawn jidħlu taħt qafas speċifiku ( 121 ). Din il-qorti aċċettat ukoll, fis-sentenza tagħha Delfi AS. vs L-Estonja, li ċerti intermedjarji jistgħu jkunu mistennija li jagħmlu monitoraġġ b’mod attiv fuq is-servizzi tagħhom biex ifittxu ċerti tipi ta’ informazzjoni illegali ( 122 ).

109. Ir-rikorrenti tirribatti li, preċiżament l-obbligu ta’ monitoraġġ impost fuq il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni skont id-dispożizzjonijiet ikkontestati huwa “ġenerali”. Fil-fatt, sabiex “jiżguraw li ma kienx hemm disponibbli” xogħlijiet u oġġetti protetti oħra identifikati mid-detenturi tad-drittijiet u “biex jipprevjenu kwalunkwe upload futur tagħhom” fuq dawn is-servizzi, dawn il-fornituri għandhom, fil-prattika, jiffiltraw l-il-kontenut kollu imtella’ mill-utenti kollha.

110. Madankollu, l-istess bħall-konvenuti u l-intervenjenti, jidhirli li dawn id-dispożizzjonijiet jimponu, fir-realtà, obbligu “speċifiku” ta’ monitoraġġ ( 123 ). Madankollu, irrid nirrikonoxxi li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 124 ) rat evoluzzjoni reċenti fir-rigward tal-kriterju li jiddistingwi l-“ġenerali” mill-“ispeċifiku”.

111. Inizjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja dehret tibbaża ruħha fuq il-kwantità tal-informazzjoni li trid tiġi analizzata. Fis-sentenza L’Oréal et ( 125 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-operatur ta’ suq online ma setax ikun obbligat jagħmel “sorveljanza attiva tad-data kollha ta’ kull wieħed mill-klijenti tiegħu bil-għan li jiġi evitat kull ksur futur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali”. Fis-sentenza Scarlet Extended, hija kkunsidrat li fornitur ta’ aċċess għall-internet ma setax ikun obbligat, permezz ta’ ordni, li jimplimenta sistema ta’ filtrazzjoni li tapplika għall-“komunikazzjonijiet elettroniċi kollha li jgħaddu mis-servizzi tiegħu” u għaldaqstant,“tapplika mingħajr distinzjoni fir-rigward tal-klijentela kollha tiegħu” u għal dan il-għan, “li tista’ tidentifika fuq in-netwerk ta’ dan il-fornitur iċ-ċirkolazzjoni ta’ fajls elettroniċi li jinkludu xogħol mużikali, ċinematografiku jew awdjoviżiv u li fir-rigward tiegħu, min jitlob dan ix-xogħol jallega li għandu drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, bil-għan li tibblokka t-trasferiment ta’ fajls li l-iskambju tagħhom jippreġudika d-drittijiet tal-awtur” ( 126 ). Fis-sentenza SABAM ( 127 ), il-Qorti tal-Ġustizzja adottat l-istess raġunament fir-rigward tal-obbligu, għall-operatur ta’ pjattaforma ta’ network soċjali, li jimplimenta sistema ta’ filtrazzjoni simili. Fl-aħħar nett, fis-sentenza Mc Fadden ( 128 ), hija kkunsidrat li l-operatur ta’ network wireless lokali ma jistax jiġi impost fuqu l-obbligu li jagħmel monitoraġġ “tal-informazzjoni kollha trażmessa” permezz ta’ dan in-network, anki jekk dan kien jirrigwarda l-ibblukkar tal-kopji ta’ biċċa xogħol mużikali waħda identifikata mid-detentur tad-drittijiet ( 129 ).

112. Illum-il ġurnata, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li trid il-preċiżjoni ta’ dak li jkun imfittex. F’dan ir-rigward, fis-sentenza Glawischnig-Piesczek ( 130 ), li kien jikkonċerna din id-darba l-qasam tal-malafama, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-obbligu, għall-operatur ta’ network soċjali, li jissorvelja l-informazzjoni kollha mqiegħda online fuq dan in-network ( 131 ) kellu jitqies bħala “speċifiku” minħabba li kien jinvolvi t-tiftix u l-ibblukkar ta’ informazzjoni defamatorja “preċiża” ( 132 ), li l-fornitur ma kienx obbligat jagħmel “evalwazzjoni awtonoma” tal-legalità tal-informazzjoni ffiltrata u li, min-naħa l-oħra, huwa seta’ “jirrikori għal tekniki u għal mezzi ta’ tfittix awtomatizzati” ( 133 ).

113. Din l-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 134 ) hija, fil-fehma tiegħi, iġġustifikata. Għalkemm ser nippreċiża l-limiti tagħha iktar ’il quddiem ( 135 ), jiena nindika hawnhekk li, jekk obbligu ta’ monitoraġġ jitqies “ġenerali” meta jobbliga, de facto, lil xi fornitur intermedjarju jagħmel filtrazzjoni, bl-għajnuna ta’ għodda diġitali, tal-informazzjoni kollha li titqiegħed online mill-utenti tas-servizz tiegħu, meta jkun qed isir tiftix tal-ksur speċifiku, dan ikun ifisser, sfortunatament, li jkunu qegħdin jiġu injorati l-iżviluppi teknoloġiċi li jrendu possibbli tali filtrazzjoni u biex iċaħħdu lil-leġiżlatur tal-Unjoni minn mezz utli biex jiġu miġġielda ċerti tipi ta’ kontenuti illegali.

114. F’dan il-każ, biex jintlaħqu l-għanijiet imsemmija fid-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni għandhom ċertament, jagħmlu monitoraġġ tal-kontenut kollu li l-utenti tagħhom jqiegħdu online. Madankollu, dan ikun ifisser li fost il-kontenut, isir tiftix għax-“xogħlijiet speċifiċi u materjal ieħor” li għalihom id-detenturi tad-drittijiet ikunu pprovdew minn qabel l-“informazzjoni rilevanti u neċessarja” (Artikolu 17(4)(b)) jew “notifika sostanzjata biżżejjed” (punt c tal-imsemmi paragrafu 4)). Jien ser nispjega b’mod iktar preċiż liema kontenut ikun irid jiġi bblukkat iktar ’il quddiem f’dawn il-konklużjonijiet ( 136 ). Madankollu, f’dan l-istadju tal-analiżi, dawn l-elementi huma suffiċjenti, fil-fehma tiegħi, biex juru li dawn id-dispożizzjonijiet jipprevedu fil-fatt, indirettament, obbligu ta’ monitoraġġ “speċifiku” u biex jeskludu l-ksur tal-“essenza” tad-dritt tal-libertà tal-espressjoni ( 137 ).

115. Biex nikkonkludi, nippreċiża li, għalkemm il-leġiżlatur tal-Unjoni ma jistax jiddelega lill-intermedjarji online ir-responsabbiltà li jagħmlu monitoraġġ preventiv ġeneralizzat tal-informazzjoni subdiviża jew trażmessa grazzi għas-servizzi tagħhom, huwa jista’, fil-fehma tiegħi, mingħajr ma jikser l-“essenza” tal-libertà tal-espressjoni, jagħmel l-għażla li jimponi ċerti miżuri ta’ monitoraġġ attiv, li jikkonċerna ċerta informazzjoni illegali speċifika, fuq ċerti intermedjarji online. Nosserva wkoll li l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 huwa, f’dan ir-rigward, fl-istess linja ta’ sensiela ta’ komunikazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni ( 138 ) kif ukoll ta’ leġiżlazzjonijiet ġodda ( 139 ) li jtendu, f’dan is-sens, sabiex jikkontribwixxu ċerti intermedjarji – b’mod partikolari l-“pjattaformi” kbar– għall-ġlieda kontra ċerti tipi ta’ kontenut illegali. Madankollu, f’kull każ, l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità għandha tkun żgurata. Tali forma ta’ delega tal-monitoraġġ tal-legalità tal-kontenut online ( 140 ) lil ċerti intermedjarji tkun akkumpanjata, b’mod partikolari, b’riskji għal-libertà tal-espressjoni tal-utenti tas-servizzi tagħhom u ma tistax għaldaqstant issir mingħajr garanziji suffiċjenti għal dawn tal-aħħar ( 141 ).

c) Il-limitazzjoni inkwistjoni tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità

116. Jibqa’ issa li jiġi eżaminat ir-rekwiżit marbut mal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, li jinqasam, skont it-termini tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, f’żewġ partijiet: il-limitazzjoni inkwistjoni għandha tkun, fl-ewwel lok “meħtieġa” u, fit-tieni lok, “ġenwinament [tilħaq] l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn”.

117. L-osservanza tat-tieni parti tar-rekwiżit ma toħloqx diskussjoni bejn il-partijiet. Fid-dawl tal-għan ġenerali mfittex mill-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ( 142 ), il-limitazzjoni inkwistjoni tindirizza l-“ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn”, jiġifieri d-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati tad-detenturi tad-drittijiet. Infakkar li l-proprjetà intellettwali hija protetta bħala dritt fundamentali, b’mod partikolari ( 143 ), fl-Artikolu 17(2) tal-Karta u fl-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tal-KEDB ( 144 ). Id-dispożizzjonijiet ikkontestati jikkostitwixxu, għaldaqstant “miżuri pożittivi ta’ protezzjoni” adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jiggarantixxi lill-imsemmija detenturi tad-drittijiet l-eżerċizzju reali u effikaċi tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali tagħhom fir-relazzjonijiet tagħhom mal-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni ( 145 ).

118. Il-partijiet, madankollu, ma jaqblux fuq il-punt dwar jekk il-limitazzjoni inkwistjoni tosservax l-ewwel parti tar-rekwiżit. F’dan ir-rigward, nippreċiża li l-eżami tan-natura “meħtieġa”, fis-sens tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, ta’ limitazzjoni tal-eżerċizzju ta’ dritt fundamentali ggarantit minn din jinkludix, fir-realtà l-istħarriġ ta’ tliet rekwiżiti kumulattivi: fil-fatt, irid jiġi vverifikat jekk din il-limitazzjoni hijiex (1) “xierqa”, (2) “meħtieġa” kif ukoll (3) “proporzjonata”stricto sensu ( 146 ). Jien ser neżamina wieħed wieħed dawn it-tliet rekwiżiti fit-taqsimiet li ġejjin.

1) Il-limitazzjoni inkwistjoni hija “xierqa”

119. Ir-rekwiżit marbut man-natura “xierqa” tal-limitazzjoni inkwistjoni ma jidhirx li huwa kkontestat mir-Repubblika tal-Polonja. Fi kwalunkwe każ, l-istess bħall-Parlament u l-Kunsill, jien nikkunsidrah issodisfatt.

120. Fil-fatt, fil-kuntest tal-analiżi tan-natura xierqa ta’ miżura partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tivverifika mhux jekk din il-miżura tikkostitwixxix l-aħjar mezz biex jintlaħaq l-għan imfittex, imma jekk din hijiex xierqa biex tikkontribwixxi biex jintlaħaq dan l-għan ( 147 ).

121. Issa, f’dan il-każ, l-obbligi ta’ monitoraġġ li jaqgħu fuq il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ikkontestati huma xierqa biex jikkontribwixxu għall-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Bil-fatt li ttrasferixxew lil dawn il-fornituri l-obbligu li jissorveljaw is-servizzi tagħhom u li jiġġieldu b’mod attiv kontra l-kontenut ta’ kontrafazzjoni li jista’ jkun jinsab hemm, dawn id-dispożizzjonijiet, min-naħa, iħajru b’mod qawwi lill-imsemmija fornituri biex jikkonkludu ftehimiet ta’ liċenzja mad-detenturi tad-drittijiet ( 148 ) u, min-naħa l-oħra, jippermettu lill-imsemmija detenturi li jikkontrollaw b’mod iktar faċli l-użu tax-xogħlijiet u l-oġġetti protetti tagħhom fuq dawn is-servizzi ( 149 ).

2) Il-limitazzjoni inkwistjoni hija “meħtieġa”

122. Ir-Repubblika tal-Polonja ssostni, min-naħa l-oħra, li l-limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni li tirriżulta mill-punt (b) u punt (c) in fine, tal-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790 tmur lil’hinn minn dak li hu “meħtieġ” biex jintlaħaq l-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Skontha, l-obbligi previsti fil-punt (a) u fil-punt (c), in principio, ta’ dan il-paragrafu huma suffiċjenti f’dan ir-rigward. Min-naħa, l-obbligu li għandhom il-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, skont il-punt (a), li jagħmlu l-“aħjar sforzi” biex jiksbu awtorizzazzjoni mingħand id-detenturi tad-drittijiet isaħħaħ il-pożizzjoni ta’ negozjar ta’ dawn tal-aħħar. Min-naħa l-oħra, l-obbligu li għandhom dawn l-istess fornituri, skont il-punt (c), in principio, li jaġixxu mill-ewwel, malli jirċievu notifika ssostanzjata biżżejjed biex jiddiżattivaw l-aċċess għax-xogħlijiet jew materjal protett ieħor li jkun is-suġġett tan-notifika jew biex ineħħuhom mis-siti internet tagħhom jiggarantixxi protezzjoni effikaċi tad-drittijiet ta’ dawn id-detenturi.

123. Jien m’inix ta’ din il-fehma.

124. F’dan ir-rigward, infakkar li t-test ta’ kemm limitazzjoni hija “meħtieġa” jwassal biex jiġi vverifikat jekk jeżistux miżuri alternattivi li jkunu daqstant effikaċi bħall-miżuri magħżula biex jintlaħaq l-għan imfittex filwaqt li jkunu inqas restrittivi ( 150 ).

125. Issa, kif isostnu, essenzjalment, il-Parlament u l-Kunsill, sistema ta’ responsabbiltà li timponi biss l-obbligi previsti fil-punt (a) u fil-punt (c), in principio, tal-Artikolu 17(4) tad-Direttiva 2019/790 ma tkunx manifestament daqstant effikaċi biex tilħaq l-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni bħal sistema li tipprevedi, barra minn hekk, l-obbligi li jirriżultaw mill-punt (b) u mill-punt (c), in fine, ta’ dan il-paragrafu – anki jekk l-ewwel obbligi huma effettivament inqas restrittivi fuq id-dritt għal-libertà tal-espressjoni mit-tieni obbligi ( 151 ).

126. Fil-fatt, min-naħa waħda, għalkemm, kif issostni r-rikorrenti, l-obbligu tal-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni li jagħmlu l-“aħjar sforzi” tagħhom biex jiksbu l-awtorizzazzjoni mid-detenturi tad-drittijiet isaħħaħ, diġà, minnu nnifsu, il-pożizzjoni ta’ dawn id-detenturi għan-negozjar tal-ftehimiet ta’ liċenzja ma’ dawn il-fornituri, l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790 ma huwiex intiż biss li jiżgura li l-imsemmija detenturi tad-drittijiet jirċievu remunerazzjoni ġusta għall-użu tax-xogħlijiet tagħhom u oġġetti protetti oħra fuq dawn is-servizzi. B’mod iktar wiesa’, dan jinvolvi li jiġi ggarantit li dawn l-istess detenturi jkunu jistgħu jikkontrollaw effettivament tali użu u, b’mod partikolari, jekk ikunu jixtiequ, jipprekludu li dawn l-oġġetti jkunu disponibbli fuq tali servizzi.

127. F’dan id-dawl, ma hemmx dubju, min-naħa l-oħra, kif jenfasizzaw il-konvenuti, li sistema ta’ notifika u tneħħija, kif tirriżulta mill-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31 u riprodotta, essenzjalment, fl-Artikolu 17(4)(c), in principio, tad-Direttiva 2019/790, ma tippermettix lid-detenturi kkonċernati li jopponu għall-użu illegali tax-xogħlijiet tagħhom fuq is-servizzi tal-kondiviżjoni b’mod daqstant effikaċi bħal sistema, bħalma hija dik li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, li timponi, ukoll, fuq il-fornituri ta’ dawn is-servizzi obbligi ta’ monitoraġġ.

3) Il-limitazzjoni inkwistjoni hija “proporzjonata” stricto sensu

128. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, limitazzjoni fuq l-eżerċizzju ta’ dritt fundamentali ggarantit mill-Karta titqies “proporzjonata”, fis-sens strett tal-kelma, jekk l-inkonvenjenti kkawżati mill-miżura inkwistjoni ma jkunux sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxija ( 152 ).

129. F’dan il-każ, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jikkontrastaw, min-naħa, id-dritt għal-libertà tal-espressjoni ggarantit mill-Artikolu 11 tal-Karta u, min-naħa l-oħra, id-dritt għall-proprjetà intellettwali, protett fl-Artikolu 17(2) ta’ dan l-istrument. Kif ifakkru l-Parlament, il-Kunsill u l-Gvern Spanjol, ma hemmx “supremazija awtomatika” tal-ewwel dritt fuq it-tieni wieħed ( 153 ). L-evalwazzjoni tal-proporzjonalità ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għandha għaldaqstant issir, biex nirriproduċi t-termini użati mill-Qorti tal-Ġustizzja, “fl-osservanza tar-rikonċiljazzjoni neċessarja tar-rekwiżiti marbuta mal-protezzjoni tad-diversi drittijiet u prinċipji inkwistjoni” u ta’ “bilanċ xieraq” bejniethom ( 154 ). Barra minn hekk, fil-qasam tad-dritt tal-awtur, il-Qorti tal-Ġustizzja insistiet partikolarment fuq in-neċessità li jinżamm, fl-ambjent diġitali, dan il-“bilanċ xieraq” ( 155 ).

130. Issa, ir-Repubblika tal-Polonja ssostni li l-leġiżlatur tal-Unjoni proprju ma żammx dan il-bilanċ fl-Artikolu 17 tad-Direttiva 2019/790. Skontha, il-preġudizzju kkawżat lil-libertà tal-espressjoni mid-dispożizzjonijiet ikkontestati huwa sproporzjonat meta mqabbel mal-vantaġġi li dawn jistgħu joħolqu f’termini ta’ protezzjoni tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali.

131. Min-naħa tiegħi, nikkunsidra, l-istess bħall-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni, li l-leġiżlatur tal-Unjoni seta’ jagħmel l-għażla li jaqleb il-bilanċ inerenti għas-sistema ta’ responsabbiltà applikabbli għall-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni (sezzjoni (i)). Is-sistema l-ġdida ta’ responsabbiltà adottata tinvolvi madankollu riskji kbar għal-libertà tal-espressjoni (sezzjoni (ii)), li tinneċessita li jkunu previsti garanziji suffiċjenti biex jiġu mminimizzati dawn ir-riskji (sezzjoni (iii)), ħaġa li, fil-fehma tiegħi, għamel il-leġiżlatur tal-Unjoni (sezzjoni (iv)).

i) Il-leġiżlatur tal-Unjoni seta’ leġittimament jissostitwixxi bilanċ ġdid flok dak li huwa kien implimenta inizjalment

132. L-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista, għall-fornituri intermedjarji, fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31 tirrifletti bilanċ bejn, partikolarment, il-libertà tal-espressjoni u d-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, mixtieq mil-leġiżlatur tal-Unjoni waqt l-adozzjoni ta’ din id-direttiva. Fiż-żmien, dan ried jiffavorixxi l-iżvilupp ta’ dawn il-fornituri, sabiex jistimula b’mod iktar ġenerali t-tkabbir tal-kummerċ elettroniku u s-“servizzi minn soċjetà tal-informazzjoni” fis-suq intern. Għaldaqstant, din kienet kwistjoni li ma jiġix impost fuq dawn il-fornituri responsabbiltà ta’ natura li tipperikola l-vijabbiltà tal-attività tagħhom. L-interessi tad-detenturi tad-drittijiet kellhom jiġu ssalvagwardati u bbilanċjati mal-libertà ta’ espressjoni tal-utenti tal-imsemmija servizzi fil-kuntest tal-proċeduri ta’ “notifika u ta’ tneħħija” kif ukoll fil-kuntest tal-ordnijiet li jistgħu jingħataw fil-konfront ta’ dawn l-istess fornituri ( 156 ).

133. Kif isostni l-Kunsill, iċ-ċirkustanzi indubbjament inbidlu minn dakinhar. It-twelid tas-servizzi tal-“Web 2.0” ġab vantaġġi kif ukoll riskji ekonomiċi u soċjali ġodda, li jaffettwaw id-diversi interessi inkwistjoni. F’dan il-kuntest, kien permess li l-leġiżlatur tal-Unjoni jeżamina mill-ġdid l-għażliet li huwa kien għamel kważi għoxrin sena qabel, li jevalwa dan it-tibdil ta’ ċirkustanzi u jevalwa dawn il-vantaġġi u dawn ir-riskji ( 157 ).

134. F’dan ir-rigward, kif enfasizza l-Parlament, il-Kunsill u l-Gvern Franċiż, il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ fl-oqsma fejn l-azzjoni tiegħu timplika għażliet ta’ natura kemm politika kif ukoll ekonomika jew soċjali, u fejn huwa mitlub jagħmel evalwazzjoni u evalwazzjonijiet kumplessi ( 158 ). Biex id-drittijiet tal-awtur jiġi adattat għall-ambjent diġitali u biex, f’dan il-qasam, tiġi stabbilita sistema ta’ responsabbiltà għas-servizzi tal-kondiviżjoni tal-kontenut online li tiżgura bilanċ xieraq bejn id-drittijiet u l-interessi kollha inkwistjoni, huwa bla ebda dubju, kompitu “kumpless” ( 159 ).

135. Similarment, il-Qorti EBD irrikonoxxiet lill-awtoritajiet pubbliċi marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ meta huma jkollhom joħolqu bilanċ bejn id-diversi drittijiet protetti mill-KEDB ( 160 ). Dan il-marġni ta’ diskrezzjoni kien iktar importanti, f’dan il-każ, peress li kien jinvolvi, għal-leġiżlatur tal-Unjoni, li jirregola, fil-prinċipju, mhux id-diskors politiku, imma l-użu ta’ xogħlijiet u oġġetti protetti oħra ( 161 ).

136. F’kuntest diskuss ħafna ( 162 ), il-leġiżlatur tal-Unjoni għamel l-għażla politika favur l-industriji kreattivi. Huwa kkunsidra li l-bilanċ preċedenti bejn id-drittijiet u l-interessi involuti ma kienx għadu sodisfaċenti u li kien jeħtieġ, sabiex ikompli jiġi żgurat lid-detenturi tad-drittijiet livell għoli ta’ protezzjoni ( 163 ), li tiġi adottata sistema ġdida ta’ responsabbiltà għal ċerti fornituri ta’ servizzi tal-“Web 2.0”, billi jiġu imposti lilhom ċerti obbligi ta’ monitoraġġ tal-kontenut imqiegħed online mill-utenti tas-servizzi tagħhom. Meħud kont tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li kellu l-leġiżlatur, nikkunsidra li tali għażla ma kinitx, fil-prinċipju tagħha, sproporzjonata.

137. B’mod iktar speċifiku, in-natura proporzjonata tad-dispożizzjonijiet ikkontestati qiegħda, fil-fehma tiegħi, fil-ġabra ta’ elementi mressqa mill-konvenuti u mill-intervenjenti, jiġifieri, fl-ewwel lok, l-importanza tad-dannu ekonomiku kkawżat lid-detenturi tad-drittijiet permezz tat-tqegħid online illegali tax-xogħlijiet tagħhom fuq is-servizzi tal-kondiviżjoni tal-kontenut online, fid-dawl tal-kwantità ġiganteska ta’ kontenut imtella’ fuq dawn is-servizzi u l-ħeffa tal-iskambju tal-informazzjoni fuq l-internet ( 164 ), fit-tieni lok, il-fatt li, għal dawn l-istess raġunijiet, is-sistema ta’ “notifika u tneħħija” tippermetti diffiċilment biss lil dawn id-detenturi li jikkontrollaw l-użu tax-xogħlijiet tagħhom fuq l-imsemmija servizzi, fit-tielet lok, id-diffikultajiet li huma jkollhom biex ifitxxu lill-utenti responsabbli u, fir-raba’ lok, il-fatt li l-obbligi ta’ monitoraġġ jikkonċernaw lill-fornituri intermedjarji partikolari. Fuq dan l-aħħar punt, nosserva li l-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni, permezz tal-promozzjoni tal-kontenut li huma jagħmlu ( 165 ), jeżerċitaw ċerta influwenza fuq l-informazzjoni li l-pubbliku jaċċedi għaliha. Dawn l-aspetti għandhom it-tendenza, sa ċertu punt ( 166 ), li jqarrbu lil dawn il-fornituri mal-intermedjarji tradizzjonali bħalma huma l-edituri, b’mod li jista’ jkun proporzjonat li tiġi adottata, għal dak li jikkonċernahom, sistema ta’ responsabbiltà speċifika, differenti minn dik applikabbli għall-ospitanti oħra ( 167 ).

138. Barra minn hekk, kif isostnu l-Gvern Spanjol u Franċiż, il-Qorti EDB, fis-sentenza tagħha Delfi AS vs L-Estonja, iddeċidiet li ma kienx sproporzjonat, fil-kuntest tal-ibbilanċjar bejn il-libertà tal-espressjoni, fis-sens tal-Artikolu 10 tal-KEDB, u d-dritt għall-unur, iggarantit mill-Artikolu 8 ta’ din il-konvenzjoni, li portal kbir tal-aħbarijiet online jinżamm responsabbli li ma pprekludiex il-pubblikazzjoni ta’ ċerti tipi ta’ kummenti illegali mħollija mill-utenti fuq is-sit internet tiegħu wara artiklu, jew talinqas, li ma neħħihomx fuq inizjattiva tiegħu stess fi ftit żmien.

139. Issa, f’din is-sentenza, il-Qorti EDB iffokat fl-ewwel lok fuq il-portata tad-dannu kkawżat b’tali kummenti, meħud kont tal-ħeffa fiċ-ċirkolazzjoni tal-informazzjoni online ( 168 ) u, fit-tieni lok, tal-fatt li, għalkemm is-sistema ta’ “notifika u tneħħija” tista’ tikkostitwixxi, f’ċerti każijiet, għodda xierqa għall-ibbilanċjar tad-drittijiet u interessi tal-persuni kkonċernati kollha, din ma kinitx suffiċjenti biex twaqqaf id-dannu kbir li jirriżulta minn tali kummenti ( 169 ). Il-Qorti EDB enfasizzat ukoll, fit-tielet lok, li kien ikun diffiċli għall-vittma jfittex lill-awturi tal-kummenti u, fir-raba’ lok, li l-operatur tal-portal tal-aħbarijiet kien jeżerċita ċerta influwenza fuq il-kummenti mħollija mill-utenti, b’mod li jista’ jkun iġġustifikat li jiġi adottat approċċ speċifiku fil-qasam tar-responsabbiltà għal dak li jikkonċerna lil tali intermedjarju ( 170 ). Għaldaqstant, hemm ċerta analoġija li hija possibbli li ssir ma’ din il-kawża ( 171 ).

ii) Ir-riskji inerenti għas-sistema ta’ responsabbiltà bħalma hija dik li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet ikkontestati

140. Kif isostni, essenzjalment, il-Parlament, inkwantu l-filtrazzjoni li għandhom jagħmlu l-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni skont id-dispożizzjonijiet ikkontestati tipprekludi t-tixrid, fuq dawn is-servizzi, ta’ kontenut li jikser id-drittijiet tal-awtur jew id-drittijiet relatati, il-limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-dritt għal-libertàtal-espressjoni li tirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet hija, għal dak li jikkonċerna dan il-kontenut, iġġustifikata.

141. Madankollu, ir-rabta li l-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa, fl-imsemmija dispożizzjonijiet, bejn ir-responsabbiltà tal-fornituri tas-servizzi tal-kondiviżjoni u l-effikaċità ta’ din il-filtrazzjoni tinvolvi riskju kbir għal-libertà tal-espressjoni, jiġifieri dak ta’“ibblukkar eċċessiv” ta’ kontenut legali.

142. Tali riskju ta’ “b