KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

MENGOZZI

ippreżentati fil-15 ta’ Ġunju 2017 ( 1 )

Kawża C-181/16

Sadikou Gnandi

vs

L-Istat tal-Belġju

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, il-Belġju)]

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2008/115/KE – Ritorn taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment – Ordni ta’ tluq mit-territorju – Ordni maħruġa hekk kif tiġi miċħuda l-applikazzjoni għall-ażil u qabel l-eżawriment tar-rimedji ġudizzjarji”

1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem, il-“Karta”) kif ukoll tal-Artikolu 5 u tal-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment ( 2 ).

2. Permezz tad-domanda preliminarja tiegħu, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat, il-Belġju) jistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-prinċipju ta’ non-refoulement u ta’ dritt għal rimedju effettiv jipprekludux li deċiżjoni ta’ ritorn fis-sens tad-Direttiva 2008/115 tiġi adottata fir-rigward ta’ applikant għall-ażil, hekk kif tingħata ċ-ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjoni mill-ewwel istanza ta’ eżami u għaldaqstant qabel l-eżawriment tar-rimedji ġudizzjarji li huwa għandu għad-dispożizzjoni tiegħu kontra tali ċaħda.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Id-Direttiva 2005/85/KE

3. L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2005/85/KE, tal-1 ta’ Diċembru 2005, dwar standards minimi għal proċeduri fl-Istati Membri għall-għoti u l-irtirar tal-istatus ta’ rifuġjat ( 3 ), jipprovdi: “1. L-applikanti [għal ażil] għandhom jitħallew jibqgħu fl-Istat Membru, għall-fini tal-proċedura biss, sa meta l-awtorità determinanti tkun ħadet id-deċiżjoni skond il-proċeduri fl-istadju ta’ prim’istanza stabbiliti fil-Kapitolu III. Dan id-dritt ta’ l-applikant li jibqa’ fl-Istat Membru ma jikkostitwixxix jedd għal permess ta’ residenza ( 4 ). […]”

4. L-Artikolu 39(1) ta’ din id-direttiva jqiegħed fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw lill-applikanti għall-ażil dritt għal rimedju effettiv. Il-paragrafu 3 ta’ din id-dispożizzjoni huwa redatt f’dawn it-termini: “L-Istati Membri għandhom, fejn ikun il-każ, jistabbilixxu regoli konformement ma’ l-obbligi internazzjonali tagħhom relatati ma’ dawn li ġejjin: a) il-kwistjoni jekk ir-rimedju skond il-paragrafu 1 għandux ikollu l-effett li l-applikanti jkunu permessi jibqgħu fl-Istat Membru konċernat sa l-eżitu tiegħu; b) il-possibbiltà ta’ rimedju legali jew ta’ miżuri protettivi fejn ir-rimedju skond il-paragrafu 1 ma jkollux l-effett li l-applikanti jkunu permessi jibqgħu fl-Istat Membru konċernat sa l-eżitu tiegħu. […] […]”

5. Id-Direttiva 2005/85 tħassret u ġiet issostiwita bid-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2013, dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali ( 5 ). L-Artikolu 46(5) ta’ din id-direttva tal-aħħar jipprovdi li “l-Istati Membri għandhom jippermettu lill-applikanti li jibqgħu fit-territorju tagħhom sakemm jiskadi ż-żmien li fih ikollhom id-dritt għal rimedju effettiv jew, meta tali dritt ġie eżerċitat fil-limitu ta’ żmien, sa meta joħroġ ir-riżultat tar-rimedju”. Madankollu, din id-dispożizzjoni ma tapplikax, ratione temporis, għall-fatti tal-kawża prinċipali ( 6 ).

Id-Direttiva 2008/115

6. L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2008/115, jippreċiża li din id-direttiva tapplika għaċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment fit-territorju ta’ Stat Membru.

7. Skont l-Artikolu 3(2), (4) u (5) ta’ din id-direttiva: “Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva: […] 2) ‘soġġorn illegali’: tfisser il-preżenza fit-territorju ta’ Stat Membru, ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li ma jissodisfax, jew m’għadux jissodisfa l-kondizzjonijiet ta’ dħul kif stabbiliti fl-Artikolu 5 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jew kondizzjonijiet oħrajn għal dħul, soġġorn jew residenza f’dak l-Istat Membru; […] 4) ‘deċiżjoni ta’ ritorn’: tfisser deċiżjoni jew att amministrattiv jew ġudizzjarju, li jgħid jew jiddikjara li s-soġġorn ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz hija illegali u li jimponi jew jiddikjara l-obbligu ta’ ritorn; 5) ‘tneħħija’: tfisser l-infurzar ta’ l-obbligu ta’ ritorn, jiġifieri t-trasport fiżiku barra mill-Istat Membru.”

8. L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/115 jimponi fuq l-Istati Membri r-rispett tal-prinċipju ta’ non-refoulement fl-implimentazzjoni tagħha.

9. L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, intitolat “Deċiżjoni ta’ ritorn” jiddisponi, fil-paragrafi 1 u 6 tiegħu: “1. L-Istati Membri għandhom joħorġu deċiżjoni ta’ ritorn għal ċittadin ta’ pajjiż terz li qed jissoġġorna illegalment fit-territorju tagħhom, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet imsemmijin fil-paragrafi 2 sa 5. […] 6. Din id-Direttiva m’għandhiex tipprekludi lill-Istati Membri milli jadottaw deċiżjoni dwar it-tmiem ta’ soġġorn legali flimkien ma’ deċiżjoni ta’ ritorn […] f’deċiżjoni jew att amministrattiv jew ġudizzjarju wieħed kif previst fil-leġislazzjoni nazzjonali tagħhom, mingħajr preġudizzju għas-salvagwardji proċedurali disponibbli taħt il-Kapitolu III u taħt dispożizzjonijiet rilevanti oħrajn ta’ liġi Komunitarja u nazzjonali.”

10. L-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva intitolat “Tneħħija” fil-paragrafu 3 tiegħu jipprovdi li: “L-Istati Membri jistgħu jadottaw deċiżjoni jew att amministrattiv jew ġudizzjarju separat li jordna t-tneħħija.”

11. L-Arikolu 9(1), tal-istess direttiva, intitolat “Posponiment ta’ tneħħija”, jiddisponi: “L-Istati Membri għandhom jipposponu t-tneħħija: a) meta hija tikser il-prinċipju ta’ non-refoulement, jew b) sakemm jingħata effett sospensiv skond l-Artikolu 13(2).”

12. L-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2008/115 jipprovdi: “Deċiżjonijiet ta’ ritorn u […] għandhom jinħarġu bil-miktub u jagħtu raġunijiet fil-fatt u fid-dritt kif ukoll informazzjoni dwar ir-rimedji legali disponibbli. […]”

13. Skont l-Artikolu 13(1) u (2) ta’ din id-direttiva: “1. Iċ-ċittadin konċernat ta’ pajjiż terz għandu jingħata dritt għal rimedju effettiv li jappella kontra jew li jitlob reviżjoni tad-deċiżjonijiet relatati mar-ritorn, kif imsemmi fl-Artikolu 12(1) quddiem awtorità ġudizzjarja jew amministrattiva kompetenti jew korp kompetenti magħmul minn membri imparzjali u li jgawdu minn salvagwardji ta’ indipendenza. 2. L-awtorità jew il-korp imsemmijin fil-paragrafu 1 hawn fuq għandhom ikollhom is-setgħa li jirrivedu deċiżjonijiet relatati mar-ritorn, kif imsemmi fl-Artikolu 12(1), inkluża l-possibbiltà li jiġi sospiż temporanjament l-infurzar tagħhom, dment li ma tkunx diġà applikabbli sospensjoni temporanja taħt il-leġislazzjoni nazzjonali.”

Id-dritt Belġjan

14. L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 39/70, tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, dwar l-aċċess għat-territorju, l-istabbiliment, ir-residenza u t-tneħħija tal-barranin (iktar ’il quddiem il-“liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980”), jipprovdi: “Ħlief bil-kunsens tal-persuna kkonċernata, ebda miżura ta’ tneħħija mit-territorju jew ta’ refoulement ma tista’ tiġi eżegwita b’mod forzat fil-konfront tagħha matul il-perjodu ffissat għall-preżentata ta’ appell u matul l-eżami tiegħu.”

15. L-ewwel u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 52/3, § 1 ta’ din il-liġi jistabbilixxu: “Meta l-Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides [(Kummissarju Ġenerali għar-refuġjati u l-persuni mingħajr stat) iktar ’il quddiem is-“CGRA”] ma jiħux inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni għall-ażil jew jiċħad li jirrikonoxxi l-istatus ta’ refuġjat jew li jagħti l-istatus ta’ protezzjoni sussidjarja lill-barrani u meta dan jirresjedi b’mod irregolari fir-Renju, il-ministru jew id-delegat tiegħu għandu jagħti mingħajr dewmien, ordni ta’ tluq mit-territorju mmotivata minn waħda mir-raġujiniet previsti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) sa (12). […] Meta l-Conseil du contentieux des étrangers [(il-Kunsill għal Proċeduri ta’ Ażil u ta’ Immigrazzjoni, iktar ’il quddiem is-“CCE”] jiċħad l-azzjoni ta’ barrani kontra deċiżjoni meħuda mis-[CGRA] bl-applikazzjoni tal-Artikolu 39/2, § 1(1) u meta dan jirresjedi b’mod irregolari fir-Renju, il-ministru jew id-delegat tiegħu għandu jiddeċiedi mingħajr dewmien sabiex jissospendi l-ordni ta’ tluq mit-territorju previst fl-ewwel subparagrafu.[…]”

16. Il-paragrafu 2 tal-Artikolu 75, tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981, dwar l-aċċess għat-territorju, ir-residenza, l-istabbiliment u t-tneħħija tal-barranin (iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981”), jipprovdi li: “Jekk is-[CGRA] jiċħad li jirrikonoxxi l-istatus ta’ refuġjat u ta’ protezzjoni sussidjarja għal barrani jew ma jiħux inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni għall-ażil, il-ministru jew id-delegat tiegħu għandu jagħti lill-parti interessata ordni ta’ tluq mit-territorju, b’konformita mal-Artikolu 52/3, § 1, tal-liġi [tal-15 ta’ Diċembru 1980].”

17. L-Artikolu 111 ta’ dan id-digriet irjali jipprovdi: “Meta appell suġġett għall-ġurisdizzjoni sħiħa tal-qorti jiġi ppreżentat quddiem is-[CCE] b’konformità mal-proċedura ordinarja […], l-amministrazzjoni komunali toħroġ għall-parti interessata dokument b’konformità mal-mudell li jinsab fl-Anness 35, fuq ordni tal-ministru jew tad-delegat tiegħu, jekk l-azzjoni hija diretta kontra deċiżjoni li twassal għat-tneħħija mir-Renju. Dan id-dokument huwa validu għal tliet xhur li jibdew jiddekorru mid-data li fiha jinħareġ u wara jiġi estiż xahar b’xahar sakemm tingħata deċiżjoni fuq l-azzjoni prevista fis-subparagrafu preċedenti.”

18. L-Anness 35 tal-imsemmi digriet irjali, intitolat “Dokument speċjali ta’ residenza”, jippreċiża li dak jew dik il-persuna li lilha jingħata d-dokument “ma hijiex ammessa, u lanqas awtorizzata sabiex tirresjedi iżda tista’ tgħix fit-territorju tar-Renju fl-istennija ta’ deċiżjoni tas-[CCE]”.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari

19. Fl-14 ta’ April 2011, Sadikou Gnandi, ċittadin tat-Togo u rikorrent fil-kawża prinċipali, ippreżenta applikazzjoni għall-ażil.

20. Fit-23 ta’ Mejju 2014, is-CGRA ċahad din l-applikazzjoni.

21. Fit-3 ta’ Ġunju 2014, l-Istat Belġjan, konvenut fil-kawża prinċipali, obbliga lir-rikorrent fil-kawża prinċipali sabiex jitlaq mit-territorju.

22. Fit-23 ta’ Ġunju 2014, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ressaq appell quddiem is-CCE kontra d-deċiżjoni tat-23 ta’ Mejju 2014 tas-CGRA li tiċħad l-applikazzjoni għall-ażil tiegħu. Fl-istess data, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali talab quddiem l-istess qorti, l-annullament kif ukoll is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014.

23. B’sentenza tal-31 ta’ Ottubru 2014, is-CCE ċaħad l-azzjoni kontra d-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014. Fid-19 ta’ Novembru 2014, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ressaq appell quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) kontra din is-sentenza. Fl-10 ta’ Novembru 2015, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) annulla l-imsemmija sentenza u rrinvija l-kawża quddiem is-CCE.

24. B’sentenza tad-19 ta’ Mejju 2015, is-CCE ċaħad ukoll l-azzjoni kontra l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014 minħabba l-fatt li l-interess tar-rikorrent fil-kawża prinċipali ma baqax jeżisti. Din il-qorti kkunsidrat b’mod partikolari li s-sentenza tagħha tal-31 ta’ Ottubru 2014 kienet temmet l-applikazzjoni għall-ażil ippreżentata mir-rikorrent fil-kawża prinċipali u li r-rikorrent ma kellux, għaldaqstant, iktar interess sabiex jinvoka l-benefiċċju tat-tkomplija ta’ applikazzjoni għall-ażil li kienet ingħalqet. Barra minn hekk, l-imsemmija qorti tqis li, peress li l-imsemmi ordni ta’ tluq mit-territorju ma kinitx segwita minn eżekuzzjoni forzata, ir-rikorrent kellu l-possibbiltà sabiex isostni l-argumenti tiegħu quddiem is-CCE wara d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil mis-CGRA u li ma weriex, għaldaqstant, iktar interess sabiex jinvoka l-ksur tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”).

25. Fit-2 ta’ Ġunju 2015, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kkontesta lis-sentenza tas-CCE tad-19 ta’ Mejju 2015, quddiem il-qorti tar-rinviju. Fil-kuntest ta’ dan l-appell, din il-qorti ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, billi qieset li l-ordni ta’ tluq mit-territorju kkontestat ippreġudika lir-rikorrent. Skont l-imsemmija qorti, filwaqt li ma jistax jiġi eżegwit temporanjament b’mod forzat, dan l-ordni jobbliga lir-rikorrent sabiex jitlaq mit-territorju. Barra minn hekk, il-projbizzjoni ta’ twettiq tal-eżekuzzjoni b’mod forzat ta’ din l-ordni hija biss temporanja u tista’ sseħħ mill-mument li fih is-CCE tkun ċaħdet mill-ġdid l-azzjoni imressqa kontra d-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014.

26. Fil-kuntest tal-istess appell, l-Istat Belġjan eċċepixxa minn eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, ibbażata wkoll fuq nuqqas ta’ interess ġuridiku fl-azzjoni, billi sostna b’mod partikolari li, fil-każ tal-annullament tal-ordni ta’ tluq mit-territorju, ma jkun hemm l-ebda għażla oħra għajr li tittieħed l-istess deċiżjoni. Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali toħloq l-obbligu li jinħareġ ordni ta’ tluq mit-territorju hekk kif tiġi miċħuda l-applikazzjoni għall-ażil mis-CGRA, indipendentement mill-punt dwarjekk din iċ-ċaħda hijiex definittiva jew le. S. Gnandi jissottometti li l-impożizzjoni ta’ obbligu ta’ tluq mit-territorju sa miċ-ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil, u, għaldaqstant, qabel l-eżawriment tar-rimedji ġudizzjarji kontra din iċ-ċaħda, tmur kontra d-dritt tal-Unjoni u b’mod partikolari d-dritt għal rimedju effettiv kif ukoll il-prinċipju ta’ non-refoulement. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, jekk id-dritt tal-Unjoni jopponi l-ħruġ ta’ ordni ta’ tluq mit-territorju qabel l-għeluq definittiv tal-applikazzjoni għall-ażil, ir-rikorrent ikun jiddisponi mill-interess meħtieġ għall-kassazzjoni tas-sentenza kkontestata.

27. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja: “L-Artikolu 5 tad-Direttiva [2008/115/KE], li jobbliga lill-Istati Membri josservaw il-prinċipju ta’ non-refoulement fl-implementazzjoni ta’ din id-direttiva, kif ukoll id-dritt għal rimedju effettiv, previst mill-Artikolu 13(1) tal-istess direttiva u mill-Artikolu 47 tal-[Karta], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, bħal dik prevista mill-Artikolu 6 tad-Direttiva [2008/115/KE] kif ukoll mill-Artikolu 52/3, § 1, tal-Liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 […] u mill-Artikolu 75, § 2, tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981 […], maċ-ċħid tal-applikazzjoni għal ażil mis-[CGRA] u għaldaqstant qabel ma l-azzjonijiet ġudizzjarji kontra din id-deċiżjoni ta’ ċaħda jkunu jistgħu jiġu eżawriti u qabel ma l-proċedura ta’ ażil tingħalaq b’mod definittiv?”

28. Wara d-deċiżjoni tal-qorti tar-rinviju li tagħmel din id-domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, is-CCE, permezz ta’ sentenza tal-11 ta’ Marzu 2016, annulla d-deċiżjoni tat-23 ta’ Mejju 2014 tas-CGRA li tiċħad l-applikazzjoni għall-ażil u tirrinvija lill-kawża quddiem is-CGRA. Dan, fit-30 ta’ Ġunju 2016, adotta deċiżjoni ġdida ta’ ċaħda ta’ ażil, li S. Gnandi kkontesta mill-ġdid quddiem is-CCE.

29. Barra minn hekk, indipendentement mill-applikazzjoni għall-ażil tiegħu, S. Gnandi, permezz ta’ deċiżjoni tat-8 ta’ Frar 2016, ġie awtorrizzat jirresjedi temporanjament fuq it-territorju Belġjan sal-1 ta’ Marzu 2017.

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

30. Bl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-qorti tar-rinviju ġiet indirizzata b’talba għal kjarifiki mill-Qorti tal-Ġustizzja, li ngħatat tweġiba għaliha mill-qorti tar-rinviju b’ittra tal-14 ta’ Frar 2017.

31. S. Gnandi, il-Gvern Belġjan, il-Gvern Ċek, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw xi osservazzjonijiet bil-miktub abbażi tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Instemgħu s-sottomissjonijiet orali ta’ dawn il-partijiet interessati, bl-eċċezzjoni tar-Repubblika Ċeka, waqt is-seduta tal-1 ta’ Marzu 2017.

32. Fit-2 ta’ Marzu 2017, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 62(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Belġjan ġie mistieden sabiex jippreżenta numru ta’ dokumenti. Huwa ssodisfa din it-talba fil-9 ta’ Marzu 2017.

Analiżi

Fuq l-utilità tar-risposta tad-domanda preliminari għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali

33. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Belġjan isostni, prinċipalment, li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni fuq id-domanda preliminari. Huwa jsostni, minn naħa, li l-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali sar mingħajr effett wara s-sentenza tas-CCE tal-11 ta’ Marzu 2016, li permezz tagħha din il-qorti annullat lid-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014, li tikkostitwixxi l-bażi ta’ dan l-ordni u, min-naħa l-oħra, li S. Gnandi kien ġie awtorizzat sabiex jirresjedi b’mod temporanju fil-Belġju sal-1 ta’ Marzu 2017. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-kawża prinċipali ma jkollhiex suġġett jew, mill-inqas, S. Gnandi ma baqalux interess ġuridiku fl-azzjoni tiegħu.

34. Mistiedna mill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tindika r-raġunijiet li minħabba fihom hija tqis li risposta għad-domanda preliminari għadha neċessarja, b’teħid inkusiderazzjoni tal-elementi mressqa mill-Gvern Belġjan, il-qorti tar-rinviju ppreċiżat li l-annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil ta’ S. Gnandu bis-sentenza tas-CCE tal-11 ta’ Marzu 2016, ma għandhiex fiha nnifisha effett ġuridiku fuq l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014.

35. Għall-kuntrarju, dan l-annullament kellu bħala konsegwenza li tinfetah mill-ġdid quddiem is-CGRA l-proċedura ta’ ażil ta’ S. Gnandi, fatt li wassal lill-awtoritajiet Belġjani sabiex jagħtuh awtorizzazzjoni ta’ residenza temporanja fl-istennija ta’ deċiżjoni ġdida fuq l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tiegħu.

36. Il-qorti tar-rinviju rrikonoxxiet li diġà kkunsidrat li awtorizzazzjoni ta’ residenza temporanja bħal dik mogħtija lil S. Gnandi tikkostitwixxi att kuntrarju għall-ordni ta’ tluq mit-territorju mogħtija preċedentement u timplika l-irtirar impliċitu tagħha. Madankollu, hija tirrileva li, fis-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84, punt 75), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-effett utli tad-Direttiva 2008/115 jista’ jeħtieġ li proċedura ta’ ritorn li infetħet abbażi ta’ din id-direttiva tkun tista’ titkompla mill-istadju li fih tkun ġiet interrotta minħabba l-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali malli din l-applikazzjoni tiġi miċħuda fl-ewwel istanza. B’teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan ir-rekwiżit li jiġi żgurat l-effett utli tad-Direttiva 2008/115, ma jistax jiġi kkunsidrat, skont il-qorti tar-rinviju, li l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014 sar mingħajr effett. Dan l-att jipproduċi mill-ġdid xi effetti wara t-tieni ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil ta’ S. Gnandi li seħħet fit-30 ta’ Ġunju 2016, sabiex tiġi permessa t-tkomplija tal-proċedura ta’ ritorn fil-fażi fejn din ġiet interrotta.

37. Skont ġurisprudenza stabbilita, il-proċedura stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li huma neċessarji għalihom sabiex tkun deċiża l-kawża li tkun tressqet quddiemhom ( 7 ). Fil-kuntest ta’ din il-kooperazzjoni, il-qorti nazzjonali adita bil-kawża hija, fir-rigward tal-karatteristiċi partikolari tal-kawża, dik li hija fl-aħjar pożizzjoni sabiex tevalwa kemm il-ħtieġa ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun tista’ tagħti s-sentenza tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja ( 8 ).

38. Xorta jibqa’ l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha, fejn ikun meħtieġ, teżamina ċ-ċirkustanzi li fihom tiġi adita minn qorti nazzjonali sabiex tevalwa jekk għandhiex ġurisdizzjoni u, b’mod partikolari, sabiex tiddetermina jekk l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li qed tintalab għandhiex relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, sabiex b’hekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma tkunx qiegħda tagħti opinjonijiet konsultattivi dwar kwistjonijiet ġenerali jew ipotetiċi ( 9 ). Jekk jidher li d-domanda magħmula hija manifestament irrilevanti sabiex tiġi deċiża din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tikkonstata li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni ( 10 ).

39. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni fuq talba għal domanda preliminari meta l-att li kontrieh hija diretta l-azzjoni fil-kawża prinċipali jkun sar ineffettiv wara serje ta’ avvenimenti li jseħħu wara l-introduzzjoni ta’ din id-domanda, b’tali mod li l-kawża prinċipali tkun tilfet is-suġġett tagħha ( 11 ).

40. Fil-kawża preżenti, fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-effetti tas-sentenza tas-CCE tal-11 ta’ Marzu 2016 li tannulla ċ-ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil ta’ S. Gnandi fuq l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014, il-qorti tar-rinviju llimitat ruħha sabiex tinnega li din is-sentenza kellha kwalunkwe effett ġuridiku fuq l-imsemmija ordni, madankollu mingħajr ma mmotivat id-deċiżjoni tagħha. Minn naħa tiegħu, il-Gvern Belġjan jibbaża l-allegazzjoni tiegħu, li tipprovdi li l-imsemmija sentenza kienet rendiet mingħajr effetti l-ordni msemmi iktar ’il fuq, fuq il-konstatazzjoni unika li din hija bbażata fuq id-deċiżjoni negattiva tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014.

41. F’dan ir-rigward, nirrileva li għalkemm l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014 jesponi, taħt it-titolu “Motiv tad-deċiżjoni”, li “deċiżjoni ta’ ċaħda tal-istatus ta’ refuġjat […] ingħatat mis-[CGRA] fis-26 [ta’ Mejju] 2014” ( 12 ), hija tindika, taħt dan l-istess titolu, li l-ordni ta’ tluq mit-territorju inħarġet “bl-eżekuzzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7, tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 […]” u minħabba r-raġunijiet li jidhru fil-punt 1 ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri “l-interessat(a) jgħix fir-Renju mingħajr ma għandu d-dokumenti meħtieġa skont l-Artikolu 2 [tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980], fil-fatt, l-interessat(a) na għandux passaport validu b’viża valida”. Għaldaqstant, mill-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014 jirriżulta li, bil-kontra ta’ dak li jagħti x’jinftiehem il-Gvern Belġjan, ma kinitx id-deċiżjoni tas-CGRA li mmotivat l-adozzjoni tagħha, iżda n-natura irregolari tar-residenza ta’ S. Gnandi fuq it-territorju Belġjan. Ċertament, b’konformità mad-dispożizzjonijiet relevanti tad-dritt Belġjan, din l-ordni ma setgħatx tinħareġ, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, ħlief wara li l-applikazzjoni għall-ażil ta’ S. Gnandi ġiet miċħuda mis-CGRA ( 13 ). Għaldaqstant, din iċ-ċaħda kienet neċessarja qabel l-adozzjoni tal-imsemmija ordni. Madankollu, ma tikkostitwix il-bażi, peress li dan kien, hekk kif jirriżulta mill-kontenut ta’ din l-ordni, ir-residenza irregolari ta’ S. Gnandi.

42. Barra minn hekk, l-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien ġie adottat skont l-Artikolu 75(2) tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981, li jirreferi għall-Artikolu 52/3(1) tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980. Issa, nirrileva li l-ebda minn dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprevedu li l-annullament sussegwenti tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-istatus ta’ refuġjat adottata mis-CGRA b’rinviju tal-kawża lejn dan tal-aħħar ma ċċaħħad minn kull effett ġuridiku l-ordni ta’ tluq mit-territorju adottat in eżekuzzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet. Id-dritt Belġjan jipprevedi barra minn hekk, xi sitwazzjonijiet oħrajn li fihom ordni ta’ tluq mit-territorju jikkoeżisti flimkien ma’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u proċedura ta’ rikonoxximent tal-istatus ta’ refuġjat mibdija ( 14 ). Fl-aħħar, nirrileva li, minbarra ż-żewġt artikoli msemmija, il-Gvern Belġjan ma jinvoka l-ebda dispożizzjoni oħra tad-dritt nazzjonali u lanqas l-ebda deċiżjoni ġudizzjarja insostenn tal-allegazzjonijiet tiegħu.

43. Fid-dawl ta’ dak li ntqal qabel, ma jidhirlix ovvju li l-kawża prinċipali tilfet l-iskop tagħha wara l-annullament tad-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jekk tiġi segwita l-opinjoni tal-Gvern Belġjan, minkejja l-pożizzjoni kuntrarja espressa mill-qorti tal-ġustizzja, minkejja li ma hijiex motivata, twassal sabiex jiddaħħlu inkwistjoni r-rwoli rispettivi tal-qorti nazzjonali u tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal-proċedura abbażi tal-Artikolu 267 TFUE. Huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li tiddikjara li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni minkejja x-xewqa tal-qorti tar-rinviju li tinżamm it-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha ( 15 ). Madankollu, dan iseħħ biss fil-każ fejn it-telf tal-iskop tal-kawża prinċipali jew it-talba għal deċiżjoni preliminari ma jkunx dubjuż, fis-sens li ż-żamma ta’ din it-talba tkun twassal manifestament lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għal domandi ipotetiċi jew nieqsa minn relevanza għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali. Issa, minħabba r-raġunijiet esposti hawn fuq, fl-opinjoni tiegħi, dan ma huwiex il-każ fil-kawża preżenti.

44. Fit-tieni lok, fir-rigward tal-impatt tal-awtorizzazzjoni temporanja ta’ residenza mogħtija lil S. Gnandi fuq l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014, mill-qari tar-risposta għat-talba għal kjarifika jidher li, skont il-Conseil d’État (kunsill tal-istat), l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2008/115, miżmuma mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), tipprojbixxi li jiġi kkunsidrat li tali awtorizzazzjoni twassal għall-irtirar impliċitu tal-imsemmija ordni.

45. F’dan ir-rigward, minn naħa nirrileva li, l-analiżi tad-domanda preliminari mressqa mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat) tirrekjedi, fost affarijiet oħrajn, l-eżami tal-punt dwar jekk, u taħt liema kundizzjonijiet, is-soluzzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), tistax tapplika għall-kawża prinċipali, b’tali mod li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għal din id-domanda żżomm l-utilità tagħha – fir-rigward ta’ dan il-punt biss – għad-deċiżjoni li l-qorti tar-rinviju ser tasal sabiex tieħu fil-kawża prinċipali. Min-naħa l-oħra, ninnota li mir-risposta għat-talba għal kjarifiki ma jirriżultax li applikazzjoni tar-regoli nazzjonali biss twassal neċessarjament lill-Conseil d’État (kunsill tal-istat) sabiex jikkonkludi l-ineffettività tal-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali minħabba l-fatt li awtorizzazzjoni ta’ residenza temporanja ngħatat lil S. Gnandi, peress li din il-qorti ma tirreferix għal prattika ġurisprudenzjali stabbilita f’dan ir-rigward. Għaldaqstant, ma jirriżultax b’mod manifest li l-kawża prinċipali tilfet l-iskop tagħha wara l-għoti ta’ tali awtorizzazzjoni.

46. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ma jistax jiġi sostnut, hekk kif jagħmel il-Gvern Belġjan, li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda preliminari ma jkollha l-ebda utilità għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.

Fuq id-domanda preliminari

47. Qabel kollox, għandu jiġi enfassizzat, li kemm il-qorti tar-rinviju u kemm il-partijiet interessati kollha li ppreżentaw xi osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jaqblu li jikklassifikaw l-ordni ta’ tluq mit-territorju tat-3 ta’ Ġunju 2014 bħala “deċiżjoni ta’ ritorn” abbażi tad-Direttiva 2008/115.

48. Jien wkoll għandi din l-opinjoni. L-imsemmi ordni jissodisfa d-definizzjoni li hemm fl-Artikolu 3(4) ta’ din id-direttiva: jirrigwarda att amministrattiv, li jiddikjara illegali lir-residenza ta’ S. Gnandi fuq it-territorju Belġjan u tordnah sabiex jitlaq mit-territorju fit-terminu indikat ( 16 ). Il-fatt li, skont l-Artikolu 39/70 tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, l-imsemmi ordni ma jistax termporanjament jiġi eżegwit b’forza ma jkollu l-ebda impatt fuq din il-klassifikazzjoni.

49. Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-kundizzjonijiet għall-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni ta’ ritorn humiex sodisfatti fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali u jekk l-adozzjoni tagħha kisritx il-prinċipji ta’ non-refoulement u ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva.

50. F’dan ir-rigward, infakkar li, skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2008/115, dan japplika għaċ-ċittadini terzi li jirresjedu b’mod irregolari fit-territorju ta’ Stat Membru. Skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2008/115, li l-kliem tagħha huwa riprodott fil-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sabiex deċiżjoni ta’ ritorn tkun tista’ tittieħed fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz, dan għandu jkun jinsab f’sitwazzjoni ta’ “soġġorn illegali”, fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat.

51. Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, S. Gnandi jistax jiġi kkunsidrat bħala li qiegħed jirresjedi b’mod irregolari fit-territorju Belġjan abbażi tad-Direttiva 2008/115 u jekk deċiżjoni ta’ ritorn tistax, jew għandhiex, tiġi adottata fil-konfront tiegħu mill-awtoritajiet Belġjani.

52. Il-kunċett ta’ “soġġorn irregolari” huwa ddefinit fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2008/115, riprodott fil-punt 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet ( 17 ). Minn din id-definizzjoni jirriżulta li jinsab f’soġġorn irregolari kull ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa preżenti fuq it-territorju ta’ Stat Membru mingħajr ma jissodisfa l-kondizzjonijiet ta’ dħul, soġġorn jew residenza f’dak l-Istat Membru ( 18 ).

53. Il-premessa 9 ta’ din id-direttiva, li tirreferi f’dan ir-rigward għad-Direttiva 2005/85, tistabbilixxi li ċittadin ta’ pajjiż terz li japplika għall-ażil fi Stat Membru ma għandux jiġi kkunsidrat bħala qiegħed fuq it-territorju ta’ dan l-Istati Membru irregolarment “sakemm ma tidħolx fis-seħħ deċiżjoni negattiva fir-rigward tal-applikazzjoni jew deċiżjoni li ttemm id-dritt ta’ soġġorn tiegħu jew tagħha biex ifittex asil”.

54. L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2005/85, applikabbli fiż-żmien meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, jirrikonoxxi fil-fatt effettivament għall-applikant għall-ażil, id-dritt li jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, mill-inqas sakemm l-applikazzjoni tiegħu tkun ġiet miċħuda fl-ewwel istanza. Fil-punt 48 tas-sentenza tagħha tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dan id-dritt jeskludi li tali applikant ikun jista’ jiġi kkunsidrat bħala li qiegħed f’“soġġorn irregolari” fis-sens tad-Direttiva 2008/115. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dan huwa minnu, indipendentement mill-fatt dwar jekk l-Istat Membru kkonċernat ikunx ta jew le lill-applikant għall-ażil, permess ta’ residenza, peress li l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2005/85 iħalli l-għoti ta’ tali permess fid-diskrezzjoni ta’ dan l-Istat Membru.

55. Issa, fl-opinjoni tiegħi, jirriżulta b’mod ċar mir-raġunament segwit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 44 sa 49 tal-motivi tas-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343), kif ukoll, b’mod iktar ġenerali, mir-rabta bejn id-Direttiva 2008/115 u d-Direttiva 2005/85 – li illum hija d-Direttiva 2013/32 – li ċittadin ta’ pajjiż terz applikant għall-ażil ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li qiegħed irregolarment fit-territorju tal-Istat Membru fejn huwa ppreżenta l-applikazzjoni sakemm id-dritt li jibqa’ fuq dan it-territorju – fl-istennija li tintemm il-proċedura li tirrigwarda lil din l-applikazzjoni – huwa rrikonoxxut lilu, kemm jekk dan jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni jew mid-dritt nazzjonali.

56. Barra minn hekk din il-konklużjoni hija kkonfermata impliċitament mill-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 2008/115, li jipprevedi li meta Stat Membru jiddeċiedi li jagħti dritt ta’ residenza awtonomu jew xi awtorizzazzjoni oħra li tagħti dritt ta’ residenza minħabba raġunijiet ta’ karità, umanitarji jew oħrajn lil ċittadin ta’ pajjiż terz li qiegħed legalment fit-territorju tiegħu, l-ebda deċiżjoni ta’ ritorn ma tista’ tittieħed kontrieh. Certament, id-dritt ta’ persuna li tgħix fuq it-territorju tal-Istat Membru fejn hija ppreżentat applikazzjoni għall-ażil, fl-istennija tal-eżami tagħha, ma jikkostitwixxix dritt għal permess ta’ residenza, hekk kif tippreċiża wkoll l-aħħar sentenza tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2005/85. Madankollu, hekk kif enfasizzat il-Kummissjoni waqt is-seduta u kif ippreċiżat fil-manwal fuq ir-ritorn adottat minn din l-istituzzjoni ( 19 ), kull ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa fiżikament preżenti fuq it-territorju ta’ Stat Membru huwa, fir-rigward tad-Direttiva 2008/115 jew persuna residenti legali jew persunaresidenti illegali. Ma hemmx it-tielet għażla ( 20 ).

57. Peress li ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li jqiegħed jirresjedi irregolarment, applikant għall-ażil li huwa awtorizzat sabiex jgħix fit-territorju ta’ Stat Membru fl-istennija tal-eżami tal-applikazzjoni tiegħu ma jistax jaqa’ taħt id-Direttiva 2008/115 ( 21 ), għall-inqas għall-perijodu li fih huwa jibbenefika minn tali awtorizzazzjoni. Għaldaqstant, ma jistax ikun id-destinatarju ta’ deċiżjoni ta’ ritorn abbażi tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva.

58. Hekk kif diġa fakkart f’dawn il-konklużjonijiet, fiż-żmien meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, id-Direttiva 2005/85 ma kinitx tipprovdi għad-dritt tal-applikant għall-ażil sabiex jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat saċ-ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu fl-ewwel istanza. Fil-każ ta’ S. Gnandi dan id-dritt intemm għaldaqstant fit-23 ta’ Mejju 2014, id-data li fiha ġiet adottata d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu mis-CGRA.

59. L-Artikolu 39(3)(a) tad-Direttiva 2005/85 tħalli l-lill-Istati Membri l-inizjattiva li jipprovdu għar-regoli li jirriżultaw mill-obbligi internazzjonali tagħhom li jikkonċernaw id-dritt tal-applikanti għall-ażil sabiex jibqgħu fl-Istat Membru li fih iddepożitaw l-applikazzjoni għall-ażil tagħhom fl-istennija tat-tmiem tal-azzjoni ġudizzjarja prevista fl-Artikolu 39(1) ta’ din id-direttiva, kontra ċ-ċaħda fl-ewwel istanza ta’ din l-applikazzjoni.

60. Issa, mill-proċess jirriżulta li, fil-11 ta’ Lulju 2014, l-awtoritajiet Belġjani ħarġu għal S. Gnandi id-dokument speċjali ta’ residenza li jinsab fl-Anness 35 tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 111 tal-imsemmi digriet, minħabba l-fatt li kien ippreżenta appell suġġett għall-ġurisdizzjoni sħiħa tal-qorti quddiem is-CCE. Dan id-dokument, inizjalment validu sal-10 ta’ Ottubru 2014 u li ġie estiż sussegwentement sal-10 ta’ Diċembru 2014, isemmi li “[l]-interessat ma huwiex ammess, u lanqas awtorizzat sabiex jirresjedi iżda jista’ jibqa’ fuq it-territorju tar-Renju fl-istennija ta’ deċiżjoni tas-[CCE]”.

61. Mingħajr ma huwa neċessarju sabiex li tittieħed pożizzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk ir-Renju tal-Belġju għamilx jew le użu mill-Artikolu 39(3)(a) tad-Direttiva 2005/85, għandu jiġi kkonstatat li d-dokument imsemmi iktar ’il fuq jagħti lil S. Gnandi dritt sabiex jibqa’ fuq it-territorju Belġjan fl-istennija li tintemm l-azzjoni tiegħu. Mill-ħruġ tiegħu, dan id-dokument għaldaqstant jostakola l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn abbażi tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2008/115 kontra S. Gnandi, peress li s-sitwazzjoni tiegħu fuq it-territorju Belġjan ma tistax jiġi kklassifikat bħala “illegali”.

62. Ninnota, madankollu, li l-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien ġie adottat fit-3 ta’ Ġunju 2014, jiġifieri qabel il-preżentazzjoni minn S. Gnandi, fit-23 ta’ Ġunju 2014, tal-azzjoni tiegħu quddiem is-CCE. Għaldaqstant, fil-mument li fih ġie adottat dan l-ordni, id-dritt Belġjan ma baqax jirrikonoxxi li S. Gnandi għandu dritt li jibqa’ fuq it-territorju Belġjan, peress li dan id-dritt ma nħoloqx ħlief fil-mument li fih ġie ppreżentat l-imsemmi appell ( 22 ).

63. Għandu jiġi kkunsidrat li fil-perijodu bejn id-data taċ-ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil mis-CGRA u d-data tal-preżentazzjoni tal-azzjoni tiegħu quddiem is-CCE, S. Gnandi – li ma kienx fil-pussess ta’ passaport u ta’ viża validi u ma kellux dritt li jibqa’ fuq it-territorju Belġjan bħala applikant għall-ażil la taħt id-Direttiva 2005/85, u lanqas taħt il-leġiżlazzjoni Belġjana – kien jinsab f’sitwazzjoni ta’ residenza irregolari, bil-konsegwenza li deċiżjoni ta’ ritorn abbażi tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2008/115 setgħat tiġi adottata fil-konfront tiegħu?

64. Għar-raġunijiet li ser nesponi, jiena konvint li r-risposta għal din id-domanda għandha tkun negattiva.

65. L-Artikolu 39(1)(a) tad-Direttiva 2005/85 jobbliga lill-Istati Membri sabiex jirrikonoxxu għall-applikanti għall-ażil “dritt għal rimedju effettiv” quddiem qorti kontra kwalunkwe deċiżjoni li tikkonċerna l-applikazzjoni għall-ażil tagħhom. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet fis-sentenza tagħha tas-17 ta’ Diċembru 2015, Tall (C-239/14, EU:C:2015:824, punti 51 sa 53), il-karatteristiċi ta’ dan ir-rimedju għandhom jiġu ddeterminati b’konformità mal-Artikolu 47 tal-Karta, li jikkostitwixxi affermazzjoni mill-ġdid tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, fid-dawl tal-prinċipju ta’ non-refoulement, stabbilit fl-Artikolu 19(2) tal-Karta ( 23 ).

66. Issa, infakkar li mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 52(3) tal-Karta, sabiex jiġu interpretati l-Artikolu 19(2) u l-Artikolu 47 tagħha, jirriżulta li meta Stat jiddeċiedi li jiddeporta barrani lejn pajjiż fejn jeżistu raġunijiet serji sabiex jitwemmen li jkun espost għal riskju reali ta’ trattamenti kuntrarju għall-Artikolu 3 tal-KEDB, l-effettività tar-rimedju eżerċitat, previst fl-Artikolu 13 tal-KEDB, tirrekjedi li din il-persuna barranija jkollha rimedju sospensiv ipso jure kontra l-eżekuzzjoni tal-miżura li tippermetti r-ritorn tagħha ( 24 ). L-istess prinċipji ġew affermati mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari fis-sentenzi tat-18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C-562/13, EU:C:2014:2453, punti 52 u 53), u tas-17 ta’ Diċembru 2015, Tall (C-239/14, EU:C:2015:824, punt 58).

67. Huwa minnu li l-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq tipprevedi biss l-azzjonijiet kontra l-miżuri fejn l-eżekuzzjoni tagħhom jirriskjaw li jesponu lill-persuni interessati għat-trattamenti li huma kuntrarju għall-Artikolu 3 KEDB u għall-Artikolu 19(2) tal-Karta. Issa, deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, li, fiha nnifisha, ma fihiex miżuri ta’ tneħħija ma tikkostitwixxix, bħala prinċipju, tali miżura. Huwa minħabba dan li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li n-nuqqas ta’ effett sospensiv ta’ appell ippreżentat kontra deċiżjoni ta’ dan it-tip huwa, bħala prinċipju, f’konformità mal-Artikolu 19(2) u l-Artikolu 47 tal-Karta. Fil-fatt, għalkemm tali deċiżjoni ma tippermettix lil ċittadin ta’ pajjiż terz li jirċievi protezzjoni internazzjonali, l-eżekuzzjoni tagħha ma tistax, bħala tali, twassal għat-tneħħija tal-imsemmi ċittadin ( 25 ).

68. Madankollu, l-effettività ta’ appell ġudizzjarju kontra tali deċiżjoni u r-rispett tal-prinċipju ta’ non-refoulement ma jkunux irrispettati lanqas jekk, waqt it-terminu għall-preżentata ta’ tali appell – u, ladarba jiġi ppreżentat, u sakemm tingħata d-deċiżjoni dwaru – l-applikant għall-ażil jiġi espost għall-eżekuzzjoni ta’ miżuri ta’ tneħħija.

69. Mill-bqija, sabiex nerġgħu niġu għall-kawża li qed niddiskuti, il-leġiżlazzjoni Belġjana tipprovdi b’mod espliċitu fl-Artikolu 39/70 tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, li l-ebda miżura ta’ tneħħija ma tista’ tiġi eżegwita b’mod forzat fil-konfront ta’ barrani waqt it-terminu stabbilit għall-preżentata tal-azzjoni suġġetta għall-ġurisdizzjoni sħiħa tal-qorti kontra d-deċiżjonijiet tas-CGRA.

70. Issa, għalkemm l-ebda miżura ta’ tneħħija ma tista’ tiġi eżegwita kontra ċittadin ta’ pajjiż terz waqt it-terminu għall-preżentata ta’ rikors kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali, taħt piena li titneħħa l-effettività kollha tal-azzjoni u li jiġi miksur il-prinċipju ta’ non-refoulement, fis-sens li tali ċittadin jkollu d-dritt li jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru fejn huwa ppreżenta din l-applikazzjoni waqt l-imsemmi perijodu.

71. Tali dritt jeskludi li din l-istess persuna tista’ tiġi kkunsidrata li qiegħda fil-pajjiż b’mod irregolari abbażi tad-Direttiva 2008/115 ( 26 ), hekk kif interpretata mis-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343), u għaldaqstant, li tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn fis-sens tal-Artikolu 6(1) tagħha.

72. Fl-opinjoni tiegħi, is-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), invokata mill-Gvern Belġjan, ma topponix lil tali konklużjoni.

73. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet li l-preżentata ta’ applikazzjoni għall-ażil minn ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa s-suġġett ta’ proċedura ta’ ritorn abbażi tad-Direttiva 2008/115 jista’ jkollha bħala effett li trendi infettiva kull deċiżjoni ta’ ritorn li kienet ġiet adottata fil-kuntest ta’ din il-proċedura ( 27 ). Iċ-ċirkustanza li, bħala applikant għall-ażil, tali ċittadin għandu d-dritt li jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat fl-istennija li tiġi deċiża l-applikazzjoni tiegħu u għaldaqstant li ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li qiegħed jirresjedi irregolarment fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2008/115, ma toħloqx ostakolu sabiex, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, din il-proċedura ta’ ritorn li diġà inbdiet kontrih, minkejja li ġiet interrotta, tibqa’ miftuħa, u terġa’ tinbeda fil-każ ta’ ċaħda tal-applikazzjoni għall-ażil.

74. Din il-pożizzjoni, li tidher diġà fil-punt 60 tas-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343), hija ġġustifikata, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, mir-rekwiżit li ma jiġix kompromess it-twettiq tal-għan segwit mid-Direttiva 2008/115, jiġifieri t-twaqqif ta’ politika effettiva ta’ tneħħija u ripatrijazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li qegħdin jirresjedu illegalment ( 28 ). Fil-fatt, l-obbligu impost fuq l-Istati Membri mill-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva li jipproċedu, fil-każijiet previsti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, għat-tneħħija – obbligu li għandu jiġi ssodisfatt fl-inqas żmien ‐ ( 29 ), ma jistax jiġi osservat jekk ikun hemm dewmien fit-tneħħija minħabba l-fatt li, wara ċ-ċaħda fl-ewwel istanza tal-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, proċedura ta’ ritorn ma għandhiex titkompla fil-fażi fejn ġiet interrotta, iżda mill-bidu nett ( 30 ).

75. Skont il-Gvern Belġjan, peress li, fl-applikazzjoni tas-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), proċedura ta’ ritorn tista’ tiġi segwita wara ċ-ċaħda fl-ewwel istanza tal-applikazzjoni għall-ażil, hija għandha tinbeda wkoll minn tali ċaħda.

76. Jien ma naqbilx. Iċ-ċirkustanzi fattwali u legali tal-proċedura prinċipali fil-kawża preżenti huma distinti b’mod ċar minn dawk li taw lok għall-kawża li wasslet għas-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), b’tali mod li ma tistax tiġi trasposta awtomatikament lejn l-ewwel kawża s-soluzzjoni miżmuma fit-tieni waħda.

77. Il-proċedura ta’ ritorn li infetħet kontra N. kienet inbdiet qabel il-preżentata minn dan tal-aħħar ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ( 31 ). B’hekk meta infetħet il-proċedura, N. ma kienx applikant għall-ażil ( 32 ) u ma kellu l-ebda dritt sabiex jibqa’, abbażi ta’ dan, fuq it-territorju Olandiż. Huwa jien qed jirresjedi irregolarment abbażi tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2008/115. Barra minn hekk, meta ppreżenta l-applikazzjoni għall-ażil tiegħu, id-deċiżjoni ta’ ritorn, kif ukoll il-projbizzjoni ta’ dħul mill-ġdid ta’ għaxar snin li kienu ġew adottati kontrih kienu saru definittivi ( 33 ).

78. Bil-kontra, meta l-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien ġie nnotifikat lil S. Gnandi, il-proċedura għall-ażil kienet pendenti, is-CGRA kienet adottat deċiżjoni ta’ ċaħda kontra l-applikazzjoni u t-terminu tal-azzjoni kontra din id-deċiżjoni kien qed jiddekorri. Ma setgħax jitneħħa waqt li kien qed jiddekorri dan it-terminu u, wara l-preżentata tal-azzjoni, sat-tmiem tagħha, S. Gnandi, hekk kif rajna iktar ’il fuq, kellu d-dritt jibqa’ fit-territorju Belġjan. Fil-mument li fih il-proċedura ta’ ritorn kien inbdiet, S. Gnandi ma setgħax, għaldaqstant, jitqies bħala li qed jirresjedi irregolarment skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2008/115.

79. Isegwi li applikazzjoni b’analoġija tas-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), fuq il-kawża preżenti mhux biss ma hijiex permessa fuq livell interprettativ, b’teħid inkunsiderazzjoni tad-differenzi eżistenti bejn il-kawżi prinċipali f’din il-kawża u dawk li taw lok għall-imsemmija sentenza, iżda jwasslu essenzjalment għar-riżultat inaċċettabbli li tiġi rikonoxxuta għall-Istati Membri l-possibbiltà li jibdew proċedura ta’ ritorn abbażi tad-Direttiva 2008/115 filwaqt li l-kundizzjonijiet rekwiżiti minn din id-direttiva ma jkunux sodisfatti.

80. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti tal-effikaċja u ta’ ħeffa li jifformaw il-bażi tas-soluzzjoni miżmuma mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din is-sentenza ma japplikawx ħlief għal proċedura ta’ ritorn diġà mibdija. F’tali każ, dawn ir-rekwiżiti jistgħu jiġġustifikaw li tali proċedura tiġi sospiża u mhux annullata. F’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84), hija koerenti mal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 2008/115, li jipprovdi li, meta Stat Membru jiddeċiedi li jagħti dritt ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz u fejn deċiżjoni ta’ ritorn tkun diġà ittieħdet, din tista’ sempliċiment tiġi sospiża sakemm idum dan id-dritt, jew, ukoll, mal-Artikolu 9 tal-istess direttiva, li jipprovdi li t-tneħħija tiġi “posposta” fil-kas fejn hija tikser il-prinċipju ta’ non-refoulement.

81. Fi kliem ieħor, proċedura ta’ ritorn mibdija regolarment tista’ tinżamm, filwaqt li tibqa’ sospiża, fir-rigward ta’ċittadin ta’ pajjiż terz li, fil-kors ta’ din il-proċedura, jakkwista dritt ta’ residenza jew li jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat.

82. Għall-kuntrarju, tali proċedura ma tistax tiġi mibdija fil-konfront ta’ tali ċittadin sakemm jeżisti tali dritt.

83. Lanqas ma jistgħu jiġu misluta xi argumenti kontra l-konklużjoni stabbilita fil-paragrafu 71 ta’ dawn il-konklużjonijiet mill-Artikolu 6(6) tad-Direttiva 2008/115, u mill-manwal fuq ir-ritorn, it-tnejn li huma invokati mill-Gvern Belġjan.

84. L-Artikolu 6(6) tad-Direttiva 2008/115, li l-kliem tiegħu huma riprodotti fil-punt 9 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jipprevedi li deċiżjoni ta’ ritorn tista’ tiġi adottata simultanjament u kuntestwalment mal-waqfien tar-residenza legali tal-parti interessata u mad-dikjarazzjoni ta’ dan il-waqfien.

85. Din id-dispożizzjoni tirrikonoxxi biss il-fakultà proċedurali ( 34 ) tal-Istat Membri, intiża sabiex tissemplifika l-proċedura f’żewġ fażijiet previsti mill-imsemmija direttiva ( 35 ) u li jistgħu jservu ruħhom minnha b’rispett għall-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tagħha. Issa, fost dawn il-kundizzjonijiet tidher dik relattiva għan-natura illegali tar-residenza taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat. Il-possibbiltà li jiġi applikat att uniku u waħdieni, minflok żewġ atti distinti, sabiex tintemm ir-residenza legali ta’ tali ċittadin, minn naħa, u d-deċiżjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn u/jew ta’ tneħħija min-naħa l-oħra, ma tawtorizzax lill-Istat Membri sabiex jinjoraw tali kundizzjoni u jibdew proċedura ta’ ritorn fil-konfront ta’ persuna li tiddisponi mid-dritt li tibqa’ fuq it-territorju tagħhom.

86. Din il-konklużjoni tirriżulta barra minn hekk b’mod ċar mill-kliem stess tal-Artikolu 6(6) tad-Direttiva 2008/115, li jippermetti li jingħaqdu flimkien id-deċiżjoni ta’ ritorn u/jew ta’ tneħħija flimkien ma’ “deċiżjoni dwar it-tmiem ta’ soġġorn regolari”, jiġifieri deċiżjoni li ttemm tali residenza u timmarka l-bidu tar-residenza irregolari tal-parti interessata. Issa, hekk kif diġà urejt iktar ’il fuq, ma jkunx il-każ ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għall-ażil meta, bl-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni jew tad-dritt nazzjonali, din iċ-ċaħda ma tkunx definittiva u l-applikant ikollu d-dritt jibqa’ fuq it-territorju tal-Istat Membru kkonċernat fl-istennija tat-tmiem tal-proċedura għall-ażil.

87. Barra minn hekk, nirrileva, hekk kif għamlet il-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet orali tagħha, li l-Artikolu 6(6) tad-Direttiva 2008/115 japplika “mingħajr preġudizzju [għad-] dispożizzjonijiet relevanti oħrajn ta’ liġi [tal-Unjoni] u nazzjonali”. Issa, fost dawn id-dispożizzjonijiet jidhru wkoll l-prinċipji tad-dritt tal-Unjoni mfakkra iktar ’il fuq u l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li jagħtu lill-applikant għall-ażil id-dritt li jibqa’ fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat waqt il-proċedura għall-ażil.

88. Il-manwal fuq ir-ritorn jippreċiża minn naħa tiegħu, li ċ-ċaħda ta’ applikazzjoni għall-ażil u deċiżjoni ta’ ritorn jistgħu jiġu adottati f’att wieħed b’konformità mal-Artikolu 6(6) tad-Direttiva 2008/115 ( 36 ). Dan il-manwal, li ma għandu l-ebda saħħa vinkolanti ( 37 ), ġie adottat wara d-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2013/32, li ssostitwixxiet lid-Direttiva 2005/85 u, hekk kif enfassizzat il-Kummissjoni waqt is-seduta, għandu jinqara fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tagħha. Issa, kif diġà fakkart iktar ’il fuq, l-Artikolu 46(5) tad-Direetiva 2013/32 jipprovdi li l-Istati Membri jawtorizzaw lill-applikanti għall-ażil sabiex jibqgħu fuq it-territorju tagħha sal-iskadenza tat-terminu previst għall-eżerċizzju tad-dritt tagħhom għal rimedju effettiv kontra d-deċiżjoni li tiċħad l-applikazzjoni tagħhom u, jekk dan id-dritt ġie eżerċitat fit-terminu previst, sat-tmiem tal-azzjoni. Għaldaqstant huwa ċar li, meta l-imsemmi manwal jafferma li deċiżjoni ta’ ċaħda li tikkonċerna applikazzjoni għall-ażil timponi wkoll obbligu ta’ ritorn, huwa ma jirreferix għad-deċiżjoni li kontriha ġie ppreżentat appell abbażi tal-Artikolu 46(1) tad-Direttiva 2013/32, peress li tali qari jmur kontra l-prinċipji stabbiliti fis-sentenza Arslan ( 38 ). Għaldaqstant tali affermazzjoni għandha tiġi kkunsidrata bħala li hija pjuttost intiża għal deċiżjoni ta’ ċaħda li kisbet natura definittiva jew, hekk kif spjegat ukoll il-Kummissjoni waqt is-seduta, deċiżjoni meħuda f’waħda mis-sitwazzjonijiet elenkati taħt l-Artikolu 46(6) ta’ dan id-direttiva, meta d-dritt tal-Istat Membru kkonċerna jew deċiżjoni ġudizzjarja ma jagħtux lill-applikant għall-ażil il-possibbiltà li jibqgħu fuq it-territorju ta’ dan l-Istat fl-istennija tat-tmien tal-azzjoni.

89. Mit-totalità tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-ebda deċiżjoni ta’ ritorn abbażi tad-Direttiva 2008/115 ma setgħetc tiġi adottata fir-rigward ta’ S. Gnandi matul it-terminu tal-azzjoni kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu, kif ukoll, ladarba ġiet ippreżentata din l-azzjoni, waqt id-dewmien kollu tal-eżami tagħha u sal-iskadenza tad-dokument speċjali ta’ residenza li jinsab fl-Anness 35 tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981.

90. Fir-rigward tal-perijodu sussegwenti għas-sentenza tas-CCE tal-31 ta’ Ottubru 2014 u għall-preżentata tal-appell ta’ kassazzjoni amministrattiv kontra din is-sentenza, għandu jitfakkar li, fis-sentenza tat-28 ta’ Lulju 2011, Samba Diouf (C-69/10, EU:C:2011:524), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li d-Direttiva 2005/85 ma timponix l-eżistenza ta’ livell doppju ta’ ġurisdizzjoni u li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva joffri lill-individwi dritt għal aċċess għal qorti u mhux għal diversi livelli ta’ ġurisdizzjoni ( 39 ).

91. Madankollu, mill-kunsiderazzjonijiet żviluppati s’issa jirriżulta li, meta l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru tipprevedi tali livell doppju ta’ ġurisdizzjoni u tawtorizza lill-applikant għall-ażil sabiex jibqa’ fuq it-territorju ta’ dan l-Istat fl-istennija tat-tmiem tal-azzjoni ta’ appell jew ta’ kassazzjoni, proċedura ta’ ritorn abbażi tad-Direttiva 2008/115 ma tistax tinbeda fil-konfront ta’ dan l-applikant. Issa, mill-proċess jirriżulta li, fit-8 ta’ Frar 2016, l-awtoritajiet Belġjani ħarġu għal S. Gnandi, awtorizzazzjoni temporanja ta’ residenza, valida sal-1 ta’ Marzu 2017, fuq il-bażi tal-Artikolu 9a tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, li tipprevedi l-possibbiltà li jinħareġ tali dokument, fost oħrajn, għall-applikanti għall-ażil li ppreżentaw appell ta’ kassazzjoni amministrattiv iddikjarat ammissibbli.

92. Qabel ma nikkonkludi, nixtieq niddiskuti fil-qosor żewġ domandi li, minkejja li ma humiex previsti direttament mit-talba għal domanda preliminari ġew madankollu diskussi mill-partijiet fl-osservazzjonijiet tagħhom u waqt is-seduta.

93. L-ewwel tikkonċerna l-konformità tal-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali mal-garanziji proċedurali tad-Direttiva 2008/115.

94. F’dan ir-rigward, nirrileva li l-att ta’ notifikazzjoni ta’ dan l-ordni jirreferi għall-possibbiltà li jiġi ppreżentat rikors għall-annullament abbażi tal-Artikolu 39/2(2), tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, kif ukoll ta’ talba għal sospensjoni b’konformità mal-Artikolu 39/82 ta’ din il-liġi, u jippreċiża li, “bla ħsara għall-applikazzjoni tal-Artikolu 39/79 tal-istess liġi”, la tali rikors u lanqas tali talba ma jkollhom bħala effett li jissospendu l-eżekuzzjoni tal-ordni nnotifikata. L-imsemmi att ta’ notifikazzjoni, għall-kuntrarju, ma jagħmel l-ebda riferiment għall-fatt li l-Artikolu 39/70 tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 jipprojbixxi l-eżekuzzjoni b’forza tal-imsemmi ordni waqt it-terminu għall-preżentata tal-appell mid-deċiżjoni ta’ ċaħda tar-rikonoxximent tal-istatus ta’ refuġjat, kif ukoll waqt l-eżami tal-appell sussegwenti kontra din id-deċiżjoni. Għall-kuntrarju, l-informazzjoni innotifikata lil S. Gnandi mal-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu ta’ natura li jsawwru fih it-twemmin li l-imsemmi ordni seta’ jiġi eżegwit b’mod forzat fit-tmiem tat-terminu stabbilit għat-tluq volontarju. Fil-fatt, l-att ta’ notifikazzjoni jindika li, fin-nuqqas ta’ konformità ma’ din l-ordni, S. Gnandi kien jesponi ruħu li jittieħed lejn il-fruntiera u li jiġi iddetenut għal dan il-għan. Skont dak li jiddikjara S.Gnandi li ma huwiex ikkontestat mill-Gvern Belġjan, l-istess informazzjoni tidher fuq dokument li ntbagħtlu flimkien mal-att ta’ notifikat.

95. F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-deċiżjoni ta’ ritorn innotifikata lil S. Gnandi ma jidhirlix li tista’ tiġi kkunsidrata bħala konformi mal-garanziji proċedurali stabbiliti mid-Direttiva 2008/115 u, b’mod partikolari mill-Artikolu 12(1) tagħha li jiddisponi li dawn id-deċiżjonijiet “[fihom] informazzjoni dwar ir-rimedji legali disponibbli” u mill-Artikolu 14(2) tagħha li jiddisponi li l-Istati Membri jikkonfermaw bil-miktub lill-persuni previsti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu ( 40 ) li d-deċiżjoni ta’ ritorn ma hijiex ser tiġi eżegwita temporanjament. B’mod iktar ġenerali, in-natura lakunarja u kontradittorja ( 41 ) ta’ din l-informazzjoni fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali ma tissodisfax, fl-opinjoni tiegħi, r-rekwiżiti ta’ proċedura ġusta u trasparenti, imsemmija fil-premessa 6 ta’ din id-direttiva.

96. It-tieni domanda li jistħoqqilha li tiġi indirizzata fil-qasir tikkonċerna l-effetti tal-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali fuq il-kundizzjonijiet ta’ residenza ta’ S. Gnandi fit-territorju Belġjan, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda d-drittijiet soċjali u ekonomiċi tiegħu.

97. Il-qorti tar-rinviju ma tipprovdix iktar minn ftit informazzjoni f’dan ir-rigward. Hija tillimita ruħha, essenzjalment, sabiex tindika li l-imsemmi ordni kien obbligatorju għal S. Gnandi li baqa’ marbut sabiex jeżegwixxieh voluntarjament, minkejja li l-ebda miżura ta’ tneħħija ma setgħat tiġi eżegwita b’mod forzat kontrih. Madankollu, mill-proċess jirriżulta li huwa stabbilit bejn il-partijiet li, bl-applikazzjoni taċ-ċirkolari tat-30 ta’ Awwissu 2013 ( 42 ), l-isem tar-rikorrent kien tħassar mir-reġistru tal-populazzjoni wara l-adozzjoni tal-imsemmi ordni, li jidher li jimplika li ma kellu l-ebda dritt għal ebda assigurazzjoni u lanqas għal ebda assistenza soċjali.

98. F’dan ir-rigward, infakkar li, minn naħa, id-Direttiva 2003/09 ( 43 ), kif ukoll id-Direttiva 2013/33 ( 44 ), li ssostitwietha mill-20 ta’ Lulju 2015, tistabbilixxi l-istandards minimi tal-akkoljenza li l-Istati Membri huma marbuta li jiżguraw favur iċ-ċittadini tal-pajjizi terzi u l-persuni mingħajr stat li ppreżentaw applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, sakemm ikunu awtorizzati jibqgħu fuq it-territorju bħala applikanti għall-ażil ( 45 ). Il-miżuri previsti minn dawn id-direttivi, jirrigwardaw b’mod partikolari l-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza u fuq il-kura tas-saħħa, li jimplikaw responsabbiltà għas-sitwazzjoni tal-applikant għall-ażil ( 46 ), li ma jistgħux jiġu mqabbla bl-ebda mod mal-garanziji sakemm iseħħ ir-ritorn, stabbiliti fl-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2008/115 ( 47 ).

99. Min-naħa l-oħra, hekk kif għamlet il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, infakkar li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, f’sentenza tas-sena 2015 ( 48 ), tippreċiża li l-fatt li jiġi forzat applikant għall-ażil sabiex imur lura lejn il-pajjiż li ħarab minnu mingħajr ma l-fondatezza tal-ilmenti tiegħu setgħu jiġu eżaminati minn qorti jimplika ksur tal-garanziji ta’ disponibbiltà u tal-aċċessibbiltà għal azzjonijiet fid-dritt bħalma huma fil-prattika rekwiżiti mid-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 3 u l-Artikolu 13 tal-KEDB ( 49 ). Issa, huwa minnu li l-Awla Manja tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li quddiemha ġiet irrinvijatha l-kawża li tat lok għal din is-sentenza, iddeċidiet għat-tħassir tal-applikazzjoni mir-reġistru, b’tali mod li l-imsemmija sentenza ma għad għandha l-ebda effett legali ( 50 ). Madankollu, inqis li l-interpretazzjoni tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva li din is-sentenza tat ħaqqha li tinżamm fir-rigward tal-Artikolu 47 tal-Karta moqri flimkien mal-Artikolu 19(2) tagħha. Dawn id-dispożizzjonijiet jipprojbixxu li applikant għall-ażil ikun forzat de facto sabiex jitlaq mit-territorju tal-Istat li fih ippreżenta appell miċ-ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu għall-ażil, qabel ma tintemm din l-azzjoni, minħabba l-impossibbiltà li jitqiegħed fiha sabiex jissodisfa l-ħtiġijiet bażiċi tiegħu.

Konklużjoni

100. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi lill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, il-Belġju) kif ġej: Id-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2008 dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1) u l-Artikolu 5 tagħha, kif ukoll il-prinċipji ta’ non-refoulement u ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, sanċiti rispettivament fl-Artikolu 19(2) u fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, jipprekludu l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, abbażi tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li ppreżenta applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, fis-sens tad-Direttiva 2005/85/KE tal-1 ta’ Diċembru 2005 dwar standards minimi għal proċeduri fl-Istati Membri għall-għoti u l-irtirar tal-istatus ta’ refuġjat, u li, bl-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u/jew tad-dritt nazzjonali, huwa awtorizzat sabiex jibqa’ fl-Istat Membru li fih ippreżenta l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali, matul it-terminu għall-preżentata tal-appell previst mill-Artikolu 39(1) tad-Direttiva 2005/85 miċ-ċaħda ta’ din l-applikazzjoni u, meta dan l-appell ikun ġie ippreżentat f’dawn it-termini, waqt l-eżami tiegħu. Għall-kuntrarju, id-Direttiva 2008/115, kif ukoll il-prinċipji ta’ non-refoulement u ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva ma jipprekludux l-addozzjoni ta’ tali deċiżjoni ta’ ritorn fil-konfront ta’ tali ċittadin wara ċ-ċaħda tal-imsemmi appell, sakemm, abbażi tad-dritt nazzjonali, dan iċ-ċittadin ma jiġix awtorizzat jibqa’ fl-Istat Membru kkonċernat fl-istennija tat-tmiem definittiv tal-proċedura tal-ażil.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) ĠU 2008 L 348, p. 98.

( 3 ) ĠU 2005 L 326, p. 13.

( 4 ) Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprevedi l-eċċezzjonijiet limitati għar-regola stabbilita fil-paragrafu 1. Dawn l-eċċezzjonijiet ma humiex applikabbli fil-kawża prinċipali.

( 5 ) ĠU 2013, L 180, p. 60.

( 6 ) Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 52, tad-Direttiva 2013/32, l-applikazzjonijiet ippreżentati qabel l-20 ta’ Lulju 2015 u l-proċeduri għall-irtirar tal-istatus ta’ rifuġjat mibdija qabel dik id-data għandhom ikunu rregolati mil-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi taħt id-Direttiva 2005/85.

( 7 ) Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-16 ta’ Lulju 1992, Meilicke (C-83/91, EU:C:1992:332, punt 22), tas-27 ta’ Novembru 2012, Pringle (C-370/12, EU:C:2012:756, punt 83), u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punt 36).

( 8 ) Is-sentenzi tas-16 ta’ Lulju 1992, Lourenço Dias (C-343/90, EU:C:1992:327, punt 15), tal-21 ta’ Frar 2006, Ritter-Coulais (C-152/03, EU:C:2006:123, punt 14), u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punt 37).

( 9 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1981, Foglia (244/80, EU:C:1981:302, punti 18 u 21), tat-30 ta’ Settembru 2003, Inspire Art (C-167/01, EU:C:2003:512, punt 45), u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punt 38).

( 10 ) Ara s-sentenzi tas-16 ta’ Lulju 1992, Lourenço Dias (C-343/90, EU:C:1992:327, punt 20), tal-21 ta’ Frar 2006, Ritter-Coulais (C-152/03, EU:C:2006:123, punt 15 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punt 38).

( 11 ) Ara d-digrieti tal-10 ta’ Ġunju 2011, Mohammad Imran (C-155/11 PPU, EU:C:2011:387, punti 16 sa 18), tat-3 ta’ Marzu 2016, Euro Bank (C-537/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:143, punti 31 sa 36). Ara wkoll is-sentenza tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punti 39 sa 46).

( 12 ) Id-data indikata ma tikkorrispondix għal dik indikata mill-qorti tar-rinviju u li tidher fuq il-kopja tad-deċiżjoni tas-CGRA li ntbagħtet lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Gvern Belġjan.

( 13 ) Dan ma huwiex dejjem il-każ. Fil-fatt, f’ċerti każijiet, b’mod partikolari f’dawk previsti fl-Artikolu 74/6(1)a tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980, l-ordni ta’ tluq mit-territorju jinħareġ waqt l-introduzzjoni tal-applikazzjoni għall-ażil [ara wkoll l-Artikolu 52/3(2) tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980].

( 14 ) B’mod partikolari, fil-każ ta’ applikazzjonijiet għall-ażil “sussegwenti”, ara l-Artikolu 74/6(1)a tal-liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980.

( 15 ) Ara, b’mod partikolari, id-digrieti tat-22 ta’ Ottubru 2012, Šujetová (C-252/11, mhux ippubblikat fil-Ġabra, EU:C:2012:653, punti 11 sa 20), tal-5 ta’ Ġunju 2014, Antonio Gramsci Shipping et (C-350/13, EU:C:2014:1516, punti 5 sa 12) u tat-23 ta’ Marzu 2016, Overseas Financial u Oaktree Finance (C-319/15, mhux ippubblikat fil-Ġabra, EU:C:2016:268, punti 28 sa 35). Ara wkoll, is-sentenzi tas-27 ta’ Ġunju 2013, Di Donna (C-492/11, EU:C:2013:428, punti 24 sa 31) u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Stoilov i Ko (C-180/12, EU:C:2013:693, punti 39 sa 46).

( 16 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2014, Abdida (C-562/13, EU:C:2014:2453, punt 39).

( 17 ) Fin-nuqqas ta’ referenza espliċita għad-dritt nazzjonali, dan il-kunċett għandu jiġi interpretat fuq il-bażi tad-dritt tal-Unjoni biss [ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan (C-467/08, EU:C:2010:620, punt 32)], u dan minkejja l-fatt li l-evalwazzjoni konkreta tan-natura regolari jew irregolari ta’ soġġorn ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz fuq it-territorju ta’ Stat Membru tista’, skont il-każ, tiddependi wkoll fuq l-applikazzjoni tar-regoli tad-dritt nazzjonali ta’ dan l-Istat.

( 18 ) Ara s-sentenza tas-7 ta’ Ġunju 2016, Affum (C-47/15, EU:C:2016:408, punt 48).

( 19 ) Ara r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-1 ta’ Ottubru 2015 li tistabbilixxi “manwal fuq ir-ritorn” komuni li għandu jintuża mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri meta jeżegwixxi xi kompiti marbuta mar-ritorn, [C(2015) 6250 finali] (iktar ’il quddiem il-“manwal fuq ir-ritorn”).

( 20 ) Ara l-manwal fuq ir-ritorn, punt 1.2.

( 21 ) Ara s-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343, punti 48 u 49).

( 22 ) Dokument speċjali ta’ residenza, li jinsab fl-Anness 35 tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981, ma ngħatax lil S. Gnandi qabel l-10 ta’ Lulju 2014, iżda d-dritt li jibqa’ fit-territorju Belġjan li huwa rikonoxxut f’dan id-dokument huwa marbut mal-preżentata tal-appell u jirriżulta mill-Artikolu 111 tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981.

( 23 ) Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi b’mod partikolari li ħadd ma jista’ jiġi ddeportat lejn Stat fejn jeżisti riskju serju li jkun suġġett għal trattament inuman jew degradanti. Fis-sentenza tagħha tat-28 ta’ Lulju 2011, Samba Diouf (C-69/10, EU:C:2011:524, punt 61), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li “l-għan tad-Direttiva 2005/85 huwa li jiġi stabbilit qafas komuni tal-garanziji li jippermetti li jiġi żgurat ir-rispett sħiħ tal-konvenzjoni [dwar l-istatus ta’ refuġjati, iffirmata f’Genève fit-28 ta’ Lulju 1951] u tad-drittijiet fundamentali”, fosthom id-dritt għal rimedju ġudizzjarju effettiv.

( 24 ) Ara, fl-aħħar lok, is-sentenza tal-Qorti EDB tal-14 ta’ Frar 2017,Allanazarova vs Ir-Russja (CE:ECHR:2017:0214JUD004672115, punti 96 sa 99 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 25 ) Ara, fir-rigward ta’ deċiżjoni li ma jitkomplix l-eżami ta’ applikazzjoni għall-ażil sussegwenti, is-sentenza tas-17 ta’ Diċembru 2015, Tall (C-239/14, EU:C:2015:824, punt 56).

( 26 ) Inċidentalment ninnota li, fis-sentenza Saadi vs Ir-Renju Unit, l-Awla Manja tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, fil-kuntest tal-Artikolu 5, § 1 f, tal-KEDB, adottat pożizzjoni differenti. Skont din il-Qorti, id-dħul ta’ applikant għall-ażil fuq it-territorju tal-Istat kontraenti huwa “irregolari” peress li ma ġiex “awtorizzat” minnu (ara s-sentenza tad-29 ta’ Jannar 2008, ECLI:CE:ECHR:2008:0129JUD001322903, punt 65), li qisu jfisser, għal din il-Qorti, li l-applikazzjoni għall-ażil intlaqat. Ara, madankollu, l-opinjoni komuni parzjalment kuntrarja ta’ sitt Imħallfin tal-Awla Manja.

( 27 ) Ara l-punt 75 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 28 ) Ara s-sentenza tat-28 ta’ April 2011, El Dridi (C-61/11 PPU, EU:C:2011:268, punt 59).

( 29 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Diċembru 2011, Achughbabian (C-329/11, EU:C:2011:807, punti 43 u 45).

( 30 ) Ara l-punt 76 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 31 ) Din tirrigwarda r-raba’ applikazzjoni għall-ażil ippreżentata minn N. L-ewwel u t-tielet kienu ġew miċħuda b’mod definittiv u t-tieni ġiet irtirata.

( 32 ) It-tlett applikazzjonijiet għall-ażil li kien ippreżenta N. preċedentement kienu kollha ġew miċħuda definittivament, b’tali mod li l-ebda proċedura għall-ażil ma kienet pendenti fil-mument li fih inħarġet deċiżjoni ta’ ritorn kontrih.

( 33 ) Ara, b’mod partikolari, il-punt 44 tas-sentenza tal-15 ta’ Frar 2016, N. (C-601/15 PPU, EU:C:2016:84).

( 34 ) Nirrileva inċidentalment li l-awtoritajiet Belġjani ma kellhomx rikors għal din il-fakultà fil-każ ta’ S. Gnandi. Fil-fatt, minn naħa, l-ordni ta’ tluq mit-territorju innotifikat lil S. Gnandi, fih innifsu ma temmx ir-residenza regolari tiegħu fil-Belġju iżda pjuttost ikkonstata lin-natura irregolari ta’ din ir-residenza u, min-naħa l-oħra, din l-ordni u d-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014 huma żewġ atti differenti, adottati minn żewġ awtoritajiet differenti.

( 35 ) Il-proposta tad-Direttiva 2008/115 imsemmija fil-punt 4 tagħha, ta’ din il-fakultà ġiet prevista sabiex tingħata risposta għat-tħassib espress minn diversi Stati Membri waqt il-konsultazzjonijiet minn qabel, li beżgħu li l-proċedura f’żewġ fażijiet kienet ser twassal għal dewmien fil-proċedura.

( 36 ) Ara l-manwal fuq ir-ritorn, punt 12.2.

( 37 ) Hekk kif ġie ppreċiżat fil-proposta minn qabel ta’ dan il-manwal, dan jibbaża ruħu fil-parti l-kbira tiegħu fuq ix-xogħol imwettaq mill-Istati Membri u l-Kummissjoni fil-kuntest ta’ “kumitat ta’ kuntatt fuq id-direttiva ritorn” bejn is-sena 2009 u s-sena 2014 u jesponi, b’mod sistematiku u fil-qosor, id-diskussjonijiet li twettqu fi ħdan dan il-forum, li ma jirriflettux neċessarjament kunsens fost l-Istati Membru fuq l-interpretazzjoni tal-atti ġuridiċi.

( 38 ) Ara s-sentenza tat-30 ta’ Mejju 2013, Arslan (C-534/11, EU:C:2013:343).

( 39 ) Ara l-punt 69. F’dak li jikkonċerna lill-Artikolu 13 tal-KEDB. Ara, fl-aħħar lok, is-sentenza tal-Qorti EDB tal-14 ta’ Frar 2017, Allanazarova vs Ir-Russja (CE:ECHR:2017:0214JUD004672115, punt 98), li fiha ġie kkonfermat li din id-dispożizzjoni ma tirrestrinġix lill-Istati kontraenti sabiex jistabbilixxu livell doppju ta’ ġurisdizzjoni fil-qasam tal-miżuri ta’ tneħħija u li huwa suffiċjenti li jeżisti mill-inqas rimedju nazzjonali li jissodisfa lill-kundizzjonijiet ta’ effettività mixtieqa mill-imsemmija dispożizzjoni, jiġifieri rimedju li jippermetti kontroll attentiv u l-eżami rigoruż ta’ allegazzjoni fir-rigward ta’ riskju ta’ trattament kuntrarju għall-Artikolu 3 tal-KEDB u li jiddisponi minn effett sospensiv ipso jure fir-rigward tal-miżura kkontestata.

( 40 ) Dan jirrigwarda, fost oħrajn, lill-persuni li fil-konfront tagħhom it-tneħħija ġiet posposta, b’konformità mal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2008/115, peress li hija kuntrarja għall-prinċipju ta’ non-refoulement.

( 41 ) L-ordni ta’ tluq mit-territorju inkwistjoni fil-kawża prinċipali ġiet innotifikata lil S. Gnandi xi ġranet biss wara d-deċiżjoni tas-CGRA tat-23 ta’ Mejju 2014 li informatu li l-ebda miżura ta’ tneħħija ma setgħat tiġi adottata kontrih waqt it-terminu tar-rikors quddiem is-CCE kontra din id-deċiżjoni. Issa, kif rajna, din l-ordni – adottata minn awtorità li ma kinitx is-CGRA – kif ukoll l-att ta’ notifikazzjoni li kien hemm magħha ma kellhom l-ebda referenza għall-fatt li l-eżekuzzjoni forzata tal-ordni ta’ tluq mit-territorju kienet ġiet sospiża, iżda kienu, bil-kontra, redatti b’mod li ħolqu t-twemmin kuntrarju, u kkontribwixxew b’hekk sabiex joħolqu konfużjoni għad-destinatarju, dwar l-obbligi imposti fuqu u fuq ir-rimedji ġudizzjarji li tqiegħdu għad-dispożizzjoni tiegħu.

( 42 ) Ċirkulari li tħassar liċ-ċirkulari tal-20 ta’ Lulju 2001 dwar il-portata ġuridika tal-anness 35 tad-Digriet Irjali tat-8 ta’ Ottubru 1981, (Moniteur belge tas-6 ta’ Settembru 2013, p. 63240).

( 43 ) Id-Direttiva tal-Kunsill, tas-27 ta’ Jannar 2003 li tistabbilixxi standards minimi għall-akkoljenza ta’ dawk li jfittxu ażil (ĠU L, p. 18).

( 44 ) Id-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (ĠU L 180 2013, p. 96.)

( 45 ) Ara l-Artikolu 3(1) taż-żewġ direttivi.

( 46 ) Ara s-sentenza tas-27 ta’ Frar 2014, Saciri et (C-79/13, EU:C:2014:103, punti 35 sa 42).

( 47 ) Skont l-Artikolu 14(1)(b) tad-Direttiva 2008/115, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi ma għandhomx id-dritt fil-kors tat-terminu ta’ tluq voluntarju, ħlief għal kura tas-saħħa f’emerġenza u trattament essenzjali ta’ mard. L-Artikolu 14(1)(d) jimponi li għandu jittieħed kont tal-bżonnijiet speċjali ta’ persuni vulnerabbli.

( 48 ) Sentenza tal-Qorti EDB tas-7 ta’ Lulju 2015, V.M. et vs Il-Belġju (CE:ECHR:2015:0707JUD006012511).

( 49 ) Sentenza tal-Qorti EDB, tas-7 ta’ Lulju 2015, V.M. et vs Il-Belġju (CE:ECHR:2015:0707JUD006012511, punti 197 et seq.).

( 50 ) Sentenza tal-Qorti EDB, tas-17 ta’ Novembru 2016, V.M. et vs Il-Belġju (ECLI:CE:ECHR:2016:1117JUD006012511).