KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

KOKOTT

ippreżentati fis-7 ta’ Novembru 2019 ( 1 )

Kawża C‑584/17 P

ADR Center SpA

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Appell – Ftehimiet ta’ sussidju bejn il-Kummissjoni u l-benefiċjarji tas-sussidji – Adozzjoni ta’ deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv skont l-Artikolu 299 TFUE (deċiżjoni eżekuttiva) għall-irkupru ta’ sussidji mogħtija kuntrattwalment – Setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali – Evalwazzjoni ġudizzjarja – Ġurisdizzjoni u setgħa għal stħarriġ ġudizzjarju tal-qorti tal-Unjoni”

Werrej

I. Introduzzjoni II. Il-kuntest ġuridiku A. It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea B. Ir-Regolament Finanzjarju tal-Unjoni Ewropea III. Il-fatti li wasslu għall-kawża A. Il-ftehimiet ta’ sussidju konklużi B. Id-deċiżjoni ta’ rkupru mill-Kummissjoni C. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali IV. Il-proċedura tal-appell u t-talbiet tal-partijiet V. Evalwazzjoni A. Fuq it-tieni aggravju 1. Fuq is-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali. a) Fuq l-Artikolu 299 TFUE b) Fuq l-Artikolu 299 flimkien mal-Artikoli 263, 272 u 274 TFUE c) Fuq l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 d) Konklużjoni intermedja 2. Fuq il-kompatibbiltà tal-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali mad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni a) Fuq l-aspettattivi leġittimi b) Id-dritt għal rimedju effettiv 1) Fuq il-klassifikazzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali bħala atti li, skont l-Artikolu 263 TFUE, huma kkontestati permezz ta’ rikors għal annullament 2) L-effett ta’ nuqqas ta’ sospensjoni ta’ azzjonijiet għal annullament kontra deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali 3) Fuq il-fehim tad-distinzjoni bejn rikorsi għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE u rikorsi skont l-Artikolu 272 TFUE fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali i) Fuq ir-rikorsi għal annullament kontra deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali skont l-Artikolu 263 TFUE – Fuq ir-rilevanza tal-kuntratt u tad-dritt nazzjonali fil-kuntest ta’ rikors għal annullament kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv – Id-dritt tal-Unjoni applikabbli għall-kuntratti konklużi mill-Unjoni – Konklużjoni ii) Fuq il-ħtieġa li jiġu eżaminati l-fatti u l-kwistjonijiet legali kollha rilevanti fil-kuntest ta’ dejn kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE c) Konklużjoni intermedja 3. Konklużjoni dwar it-tieni aggravju B. Fuq l-ewwel aggravju C. Fuq l-impatt tal-mertu tat-tieni appell fuq l-eżistenza tas-sentenza appellata VI. Fuq l-ispejjeż VII. Konklużjoni

I. Introduzzjoni

1. Tista’ l-Kummissjoni Ewropea tirkupra somom kuntrattwali dovuti mill-kokontraenti tagħha permezz ta’ deċiżjonijiet unilaterali eżekuttivi jew, għall-kuntrarju, għandha tippreżenta rikors quddiem il-qorti kuntrattwali rilevanti sabiex tikseb titolu eżekuttiv?

2. Din hija l-kwistjoni fundamentali ta’ dan l-appell. Tali kwistjoni tqum minħabba l-prattika tal-Kummissjoni, li ilha fis-seħħ madwar ħmistax-il sena, li tikkonsisti fl-invokazzjoni ta’ dejn kuntrattwali, b’mod partikolari kontra benefiċjarji ta’ sussidji, kulma jmur permezz ta’ deċiżjonijiet eżekuttivi unilaterali skont l-Artikolu 299 TFUE (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet eżekuttivi”) ( 2 ).

3. It-trattament ġudizzjarju ta’ dawn id-deċiżjonijiet huwa kkumplikat, b’mod partikolari minħabba t-tqassim tal-kompetenzi bejn il-qorti tal-Unjoni, li fil-prinċipju hija responsabbli għar-rikorsi għal annullament ta’ atti unilaterali tal-Unjoni, u l-qrati tal-Istati Membri li, fil-prinċipju, għandhom ġurisdizzjoni, jiġifieri, fin-nuqqas ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, fir-rigward ta’ tilwim relatat ma’ kuntratti konklużi mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni.

4. F’dan l-isfond, il-Qorti Ġenerali żviluppat ġurisprudenza kumplessa u xi drabi diverġenti sabiex tiddistingwi bejn, minn naħa, atti separabbli mill-kuntratti u, min-naħa l-oħra, atti tal-Unjoni purament kuntrattwali, kif ukoll bejn ir-rikorsi għal annullament u l-appelli kuntrattwali korrispondenti.

5. Fis-sentenza tagħha tal-20 ta’ Lulju 2017, ADR Center vs Il-Kummissjoni ( 3 ) li qiegħda tiġi kkontestata fil-kawża ineżami, u li ngħatat b’awla estiża, il-Qorti Ġenerali għalhekk ipprovat tistabbilixxi soluzzjoni uniformi bbażata fuq il-ġurisprudenza eżistenti. Dan essenzjalment jikkonsisti f’rikonoxximent tas-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv kontra l-kokontraenti tagħha filwaqt li tipprova tissuġġetta dawn id-deċiżjonijiet, kif ukoll ir-rekwiżiti kuntrattwali sottostanti għall-iktar stħarriġ ġudizzjarju wiesa’ possibbli, mingħajr madankollu ma tiġi eskluża l-ġurisprudenza preċedenti dwar is-separazzjoni stretta bejn rikorsi għal annullament u rikorsi kuntrattwali. Dan jikkumplika l-protezzjoni legali anki fil-kuntest ta’ din is-soluzzjoni.

6. Il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ dan l-appell, hija mitluba, għall-ewwel darba, tesprimi l-opinjoni tagħha dwar il-kwistjoni ta’ jekk il-Kummissjoni għandhiex is-setgħa li toħroġ deċiżjonijiet eżekuttivi għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali, u dwar il-kwistjoni ta’ rimedji ġudizzjarji li huma disponibbli għad-destinatarji ta’ tali deċiżjonijiet. Il-konklużjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja huma għalhekk ta’ importanza sistemika għolja. Dan huwa evidenzjat mhux l-inqas mill-fatt li l-Qorti Ġenerali bħalissa ssospendiet diversi proċeduri sa ma tinqata’ d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar dan l-appell ( 4 ).

II. Il-kuntest ġuridiku

A. It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

7. L-Artikoli 272, 274 u 299 TFUE jipprovdu kif ġej: “Artikolu 272 Il-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea hi kompetenti li tiddeċiedi bis-saħħa ta’ klawżola ta’ l-arbitraġġ li jkun hemm f’kuntratt li jkun sar, skond id-dritt pubbliku jew privat, mill-Unjoni jew f’isimha. Artikolu 274 Mingħajr preġudizzju għas-setgħat mogħtija lill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea fit-Trattati, it-tilwim li fih l-Unjoni tkun parti, m’għandhomx għal dik ir-raġuni jkunu esklużi mill-kompetenza ta’ qrati jew tribunali nazzjonali. Artikolu 299 L-atti tal-Kunsill, tal-Kummissjoni jew tal-Bank Ċentrali Ewropew li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni li mhumiex l-Istati, ikollhom forza eżekuttiva. L-eżekuzzjoni tiġi regolata bir-regoli tal-proċedura ċivili li sseħħ f’dak l-Istat fejn għandha titwettaq. […] […] L-Eżekuzzjoni tista’ tiġi sospiża biss b’deċiżjoni tal-Qorti. […]”

B. Ir-Regolament Finanzjarju tal-Unjoni Ewropea

8. L-Artikolu 79(2) tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (iktar ’il quddiem, ir-“Regolament Finanzjarju Nru 966/2012”) ( 5 ), applikabbli f’din il-kawża ( 6 ), jipprovdi kif ġej: “Artikolu 79 Awtorizzazzjoni tal-irkupru […] 2. L-istituzzjoni tista’ formalment tistabbilixxi ammont bħala riċevibbli minn persuni għajr Stati Membri permezz ta’ deċiżjoni li għandha tkun inforzabbli skont it-tifsira tal-Artikolu 299 TFUE. […]”

III. Il-fatti li wasslu għall-kawża

A. Il-ftehimiet ta’ sussidju konklużi

9. F’Diċembru 2008, il-Kummissjoni kkonkludiet, ma’ konsorzji li l-koordinatur tagħhom kienet ir-rikorrenti, ADR Center SpA (iktar ’il quddiem: ADR), tliet ftehimiet ta’ sussidju intiżi li jappoġġjaw studji dwar ir-riżoluzzjoni ta’ tilwim extraġudizzjarju u l-medjazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja ċivili ( 7 ). Dawn il-ftehimiet ta’ sussidju kienu jikkonsistu f’dispożizzjonijiet speċjali (punt I), f’dispożizzjonijiet ġenerali (punt II) u f’annessi ( 8 ).

10. Kull ftehim ta’ sussidju kien jindika l-ispejjeż eliġibbli totali kif ukoll l-ammont tas-sussidju li għandu jitħallas mill-Kummissjoni, li kienu jikkorrispondu għal ċertu perċentwal tal-ispejjeż eliġibbli ( 9 ). Skont l-Artikolu I.5 tal-ftehimiet ta’ sussidju, il-Kummissjoni kellha tagħmel pagament ta’ prefinanzjament lill-benefiċjarji filwaqt li l-bilanċ kellu jitħallas biss wara t-tlestija tal-azzjonijiet iffinanzjati, l-issodisfar tal-obbligi ta’ rapportar mill-benefiċjarji u l-approvazzjoni tar-rapporti mill-Kummissjoni ( 10 ).

11. L-Artikolu 1.9 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jipprovdi ( 11 ): “Is-sussidju huwa rregolat mill-istipulazzjonijiet tal-ftehim, mid-dispożizzjonijiet Komunitarji applikabbli u, b’mod sussidjarju, mil-leġiżlazzjoni Belġjana fil-qasam tas-sussidji. Id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tal-istipulazzjonijiet tal-ftehim kif ukoll il-modalitajiet tal-implementazzjoni tagħha jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors min-naħa tal-benefiċjarji quddiem il-Qorti tal-Ewwel Istanza tal-Komunitajiet Ewropej u, f’każ ta’ appell, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej.”

12. L-Artikolu II.19.5 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jipprovdi ( 12 ): “Il-benefiċjarji huma informati bil-fatt li bis-saħħa tal-Artikolu 256 tat-Trattat li jistitwixxi l-Komunità Ewropea, il-Kummissjoni tista’ tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ kreditu minn persuni barra mill-Istati f’deċiżjoni li tifforma titolu eżekuttiv. Din id-deċiżjoni hija soġġetta għal rimedju quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komnitajiet Ewropej.”

13. Skont l-Artikolu II.20 tal-ftehimiet ta’ sussidju, il-koordinatur kien jimpenja ruħu li jipprovdi l-informazzjoni kollha meħtieġa mill-Kummissjoni jew minn kwalunkwe korp barrani ieħor awtorizzat mill-Kummissjoni. Il-benefiċjarji aċċettaw ukoll li l-użu li jsir mis-sussidju jiġi vverifikat kemm direttament mill-persunal tal-Kummissjoni jew minn kwalunkwe korp barrani ieħor awtorizzat li jagħmel dan f’isem il-Kummissjoni, u aċċettaw is-setgħat tal-Kummissjoni li tordna l-irkupru fuq il-bażi tar-riżultati ta’ dawn il-verifiki. Fl-aħħar nett, il-benefiċjarji impenjaw ruħhom li jipprovdu aċċess xieraq lill-Kummissjoni u lil kwalunkwe korp barrani ieħor awtorizzat għall-post u s-siti fejn kienet qiegħda titwettaq il-ħidma kif ukoll aċċess għall-informazzjoni kollha meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-evalwazzjonijiet, inkluża d-data rreġistrata elettronikament ( 13 ).

B. Id-deċiżjoni ta’ rkupru mill-Kummissjoni

14. Fl-2009 u fl-2010, il-Kummissjoni għamlet pagamenti bil-quddiem fir-rigward tat-tliet ftehimiet ta’ sussidju kkonċernati, irċeviet ir-rapporti finali korrispondenti u ħallset il-bilanċ għal tnejn mill-ftehimiet, filwaqt li għat-tielet wieħed hija talbet frazzjoni tal-pagament bil-quddiem ( 14 ).

15. Fl-2011, fuq talba tal-Kummissjoni twettqet verifika minn ditta tal-awditjar esterna fl-uffiċċji ta’ ADR, skont l-Artikolu II.20 tal-ftehimiet ta’ sussidju, li kkonkludiet li parti sostanzjali tal-ispejjeż iddikjarati kellhom jiġu miċħuda bħala ineliġibbli.

16. Wara sottomissjonijiet ta’ ADR dwar l-abbozz oriġinali u rrevedut fl-2011 u fl-2012 tar-rapporti tal-awditjar, f’Ġunju 2013 il-Kummissjoni bagħtet ir-rapporti finali tal-awditjar ippreżentati mill-awdituri esterni lil ADR f’April 2012, li kkonkludew li parti kbira mill-ispejjeż mitluba kellha tiġi miċħuda bħala ineliġibbli. Il-Kummissjoni reġgħet tat lil ADR l-opportunità li tippreżenta dokumenti oħra u ħabbret li fi żmien qasir kienu ser jintbagħtu noti ta’ debitu u kien ser isir l-irkupru possibbli tal-ammonti mitluba ( 15 ).

17. Wara l-kummenti ta’-ADR dwar ir-rapporti ta’ verifika, il-Kummissjoni bagħtet tliet noti ta’ debitu lil ADR, fis-16 ta’ Ottubru 2013, għall-ammonti dovuti fid-29 ta’ Novembru 2013, li hija talbet lura fir-rigward tat-tliet ftehimiet ta’ sussidju inkwistjoni ( 16 ). Wara skambju ieħor ma’ ADR, il-Kummissjoni għarrfitha, fis-6 ta’ Diċembru 2013, li kienet ser tagħti bidu għal proċeduri ta’ rkupru għas-somom dovuti u bagħtet tfakkira fis-16 ta’ Diċembru 2013 u ittra ta’ intimazzjoni fis-26 ta’ Frar 2014, filwaqt li sadanittant saret laqgħa bejn il-Kummissjoni u ADR fil-21 ta’ Jannar 2014 ( 17 ).

18. Fl-aħħar nett, fis-27 ta’ Ġunju 2014, il-Kummissjoni, b’referenza għall-Artikolu 299 TFUE u l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Nru 966/2012, adottat id-Deċiżjoni C (2014) 4485 final dwar l-irkupru tal-ammont ta’ EUR 194 275.34 dovut minn ADR fl-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta’ sussidju, flimkien ma’ ammont ta’ EUR 3236 bħala mgħax għal ħlas tard sat-30 ta’ April 2014 u ammont addizzjonali ta’ EUR 21.30 għal kull jum ta’ dewmien mill-1 ta’ Mejju 2014 (iktar ’il quddiem, id-“deċiżjoni kkontestata”). L-Artikolu 4 tad-deċiżjoni kkontestata kien jippreċiża fost oħrajn, li din tal-aħħar tikkostitwixxi titolu eżekuttiv fis-sens tal-Artikolu 299 TFUE ( 18 ).

C. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali

19. B’ittra tat-30 ta’ Awwissu 2014, ADR ippreżentat rikors quddiem il-Qorti Ġenerali intiż għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u għall-kundanna tal-Kummissjoni għall-ħlas immedjat lil ADR tal-bilanċ dovut mill-ftehimiet ta’ sussidju fl-ammont ta’ EUR 49 172.52, bħala kumpens għad-dannu mġarrab u bħala spejjeż.

20. Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, talbet li l-Qorti tiċħad ir-rikors bħala infondat, tiċħad it-talbiet għall-ħlas tal-bilanċ u tad-danni abbażi tal-fatt li dawn it-talbiet kienu inammissibbli u, fi kwalunkwe każ, infondati u tikkundanna lil ADR għall-ispejjeż.

21. F’Diċembru 2015, il-Kummissjoni bdiet l-eżekuzzjoni forzata tad-deċiżjoni kkontestata. B’att tal-21 ta’ Jannar 2016, ADR talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tissospendi l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. Permezz ta’ digriet tat-22 ta’ Jannar 2016, il-President tal-Qorti Ġenerali ordna s-sospensjoni tal-eżekuzzjoni sal-adozzjoni tad-digriet fil-proċeduri għal miżuri provviżorji ( 19 ).

22. Permezz ta’ digriet fil-proċeduri għal miżuri provviżorji tas-7 ta’ April 2016, il-President tal-Qorti Ġenerali ċaħad it-talba għal miżuri provviżorji, peress li ADR ma kinitx spjegat biżżejjed li mhux biss hija stess, bħala kumpannija b’responsabbiltà limitata, iżda anki l-azzjonisti tagħha ma setgħux jissodisfaw it-talbiet għal ħlas tal-Kummissjoni ( 20 ).

23. Fis-sentenza tagħha tal-20 ta’ Lulju 2017, is-sentenza appellata ineżami, il-Qorti Ġenerali qabelxejn iddikjarat li t-talba ta’ ADR lill-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammont tal-bilanċ dovut kienet ammissibbli, peress li kienet tipprevedi li r-rikors mhux biss kien rikors għal annullament imressaq skont l-Artikolu 263 TFUE iżda wkoll rikors kuntrattwali bbażat fuq l-Artikolu 272 TFUE ( 21 ). Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li t-talba għall-kundanna tal-Kummissjoni għall-ħlas lil ADR ma kinitx sostanzjata biżżejjed u għalhekk inammissibbli ( 22 ). Fl-aħħar nett, fuq il-mertu, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors ta’ ADR u kkundannat lil ADR għall-ispejjeż tal-Kummissjoni u għal nofs l-ispejjeż tagħha, u kkundannat lill-Kummissjoni għal nofs l-ispejjeż ta’ ADR.

IV. Il-proċedura tal-appell u t-talbiet tal-partijiet

24. Permezz ta’ att tal-4 ta’ Ottubru 2017, ADR ippreżentat appell kontra s-sentenza appellata.

25. ADR titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza appellata u d-deċiżjoni kkontestata tal-Kummissjoni, tieħu deċiżjoni finali dwar it-tilwima u tilqa’ l-motivi tagħha fl-ewwel istanza, u tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

26. Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appell u tikkundanna lil ADR għall-ispejjeż.

27. Il-partijiet ippreżentaw sottomissjonijiet orali lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-appell waqt seduta fis-27 ta’ Frar 2019.

V. Evalwazzjoni

28. ADR tibbaża l-argumenti tagħha fuq żewġ aggravji, li l-ewwel wieħed minnhom jirrigwarda l-interpretazzjoni tal-prinċipji tad-dritt tal-Unjoni dwar l-eliġibbiltà tal-ispejjeż u t-tieni wieħed is-setgħa tal-Kummissjoni li tordna l-irkupru tad-dejn kuntrattwali. Dan it-tieni aggravju, li huwa iktar importanti, għandu jiġi eżaminat fl-ewwel lok.

A. Fuq it-tieni aggravju

29. Permezz tat-tieni aggravju, ADR issostni li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 299 TFUE u l-Artikolu 79 tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 (ara iktar ’il quddiem punt 1) u d-drittijiet fundamentali tal-Unjoni (ara l-punt 2 iktar ’il quddiem) billi kkonfermat is-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali.

1. Fuq is-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali.

30. Mill-punt 190 tas-sentenza appellata jirriżulta li ADR fl-ewwel istanza ( 23 ) kkontestat il-kompetenza tal-Kummissjoni li tadotta d-deċiżjoni kkontestata, billi sostniet li l-Kummissjoni ma setgħetx tieħu deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv f’materji kuntrattwali. Għall-kuntrarju, hija jkollha tikseb titolu eżekuttiv sabiex iġġiegħel lill-kontroparti tagħha tikkonforma mal-obbligi finanzjarji tagħha.

31. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punti 192 sa 198 tas-sentenza appellata, li l-bażijiet legali tad-deċiżjoni kkontestata huma l-Artikoli 299 TFUE u 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012. Dawn id-dispożizzjonijiet jagħtu s-setgħa lill-Kummissjoni tirkupra d-dejn billi tieħu deċiżjonijiet ta’ titolu mingħajr ma ssir distinzjoni bejn dejn kuntrattwali u mhux kuntrattwali u għalhekk huma rilevanti għaż-żewġ tipi ta’ dejn ( 24 ).

32. Skont ADR, dawn il-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali huma vvizzjati bi żball ta’ liġi, peress li l-Artikolu 299(1) TFUE u l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, li għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv, ma jindikawx b’mod espliċitu li l-awtonomija tas-setgħat għat-titolu prevista fiha tapplika wkoll għad-dejn kuntrattwali.

33. Madankollu, din il-fehma ma tistax tiġi milqugħa la fir-rigward tal-Artikolu 299 TFUE (iktar ’il quddiem (a)) u lanqas fir-rigward tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 (iktar ’il quddiem (c)). Madankollu, mill-Artikolu 299 flimkien mal-Artikoli 263, 272 u 274 TFUE jirriżulta li l-Kummissjoni tista’ tadotta biss deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali jekk il-kuntratt inkwistjoni jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni (iktar ’il quddiem (b)).

a) Fuq l-Artikolu 299 TFUE

34. L-ewwel nett, ma jistax jiġi dedott mill-formulazzjoni, min-natura sistematika jew mill-kuntest tal-Artikolu 299 TFUE li atti legali li jimponu obbligu pekunjarju kuntrattwali jkunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.

35. Fil-fatt, skont il-formulazzjoni tiegħu, l-Artikolu 299(1) TFUE jipprevedi biss li l-atti legali tal-Kunsill, tal-Kummissjoni jew tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) li jimponu obbligu pekunjarju huma titolu eżekuttiv, bl-unika eċċezzjoni li dan japplika għal persuni li ma humiex Stati.

36. Madankollu, fir-rigward tan-natura tal-atti legali li n-natura eżegwibbli tagħhom hija eżekuttiva, l-Artikolu 299 TFUE ma jipprevedi ebda rekwiżit. Għall-kuntrarju, mill-pożizzjoni sistematika tiegħu fit-Taqsima 2 (“Proċeduri għal adozzjoni u dispożizzjonijiet oħrajn”) tal-Kapitolu 2 (“Atti legali ta’ l-Unjoni, proċeduri ta’ adozzjoni u dispożizzjonijiet oħra”) tat-Titolu I (“Dispożizzjonijiet li jirregolaw l-Istituzzjonijiet”) tas-sitt Parti (“Dispożizzjonijiet Istituzzjonali u Finanzjarji”) tat-TFUE, segwit mit-Taqsima 1 (“L-Atti legali tal-Unjoni”) tal-istess kapitolu, l-Artikolu 299 TFUE japplika għall-atti kollha adottati mill-Kunsill, mill-Kummissjoni jew mill-BĊE skont it-Taqsima 1 tal-Artikolu 288 TFUE relatati mal-eżerċizzju tal-kompetenzi tal-Unjoni, u li jimponu obbligu pekunjarju.

37. Il-fatt li l-kuntratti konklużi mill-Unjoni ma humiex irregolati mill-atti legali msemmija fl-Artikolu 288 TFUE, iżda pjuttost, b’mod partikolari, fl-Artikolu 272 TFUE, li jinsab fit-Taqsima 5 (“Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea”) tal-Kapitolu 1 (“L-Istituzzjonijiet”) tat-Titolu I tas-Sitt Parti tat-TFUE, ma jispeċifikax mod ieħor.

38. Għalhekk, filwaqt li l-Artikolu 272 TFUE jipprevedi l-possibbiltà li l-Qorti tal-Unjoni ( 25 ) tingħata s-setgħa li tieħu deċiżjonijiet dwar il-kuntratti tal-Unjoni permezz ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, l-Artikolu 280 TFUE stess jipprovdi li s-sentenzi tal-Qrati tal-Unjoni huma mbagħad eżekuttivi skont l-Artikolu 299 TFUE. Madankollu, fir-rigward tal-eżegwibbiltà ta’ dejn taħt il-kuntratti tal-UE, dan jista’ jiġi inferit biss mill-fatt li dawn il-kuntratti bħala tali għadhom ma humiex fihom infushom titoli eżekuttivi fis-sens tal-Artikolu 299 TFUE. Madankollu, minn din il-pożizzjoni sistematika ma jistax jiġi dedott li l-pretensjonijiet li jirriżultaw mill-kuntratti tal-Unjoni jistgħu jiġu invokati biss fl-azzjoni legali u mhux eżekuttivi wkoll minn atti unilaterali li huma stess huma eżekuttivi skont l-Artikolu 299 TFUE.

39. Madankollu, ADR targumenta li l-fatt li l-Artikolu 299 TFUE jirreferi biss għal atti legali tal-Kunsill, tal-Kummissjoni u tal-BĊE jindika li l-eżekuzzjoni prevista f’dik id-dispożizzjoni ma hijiex intiża għal deċiżjonijiet dwar l-irkupru ta’ dejn kuntrattwali. Dan ifisser li tali eżekuzzjoni tista’ tingħata biss għal dejn li jirriżulta minn deċiżjonijiet ta’ awtorità pubblika, li jistgħu jittieħdu biss minn dawk l-istituzzjonijiet, bħal, pereżempju, multi fil-qasam tal-kompetizzjoni mill-Kummissjoni jew deċiżjonijiet ta’ sanzjonijiet superviżorji mill-BĊE. Li kieku l-leġiżlatur ried li anki dejn li joriġina minn kuntratti jista’ jkun infurzabbli skont l-Artikolu 299 TFUE, kieku kien jipprevedi l-eżekuzzjoni tal-atti legali tal-istituzzjonijiet kollha tal-Unjoni, peress li l-istituzzjonijiet kollha tal-Unjoni jikkonkludu kuntratti sabiex jiksbu riżorsi għat-twettiq tal-missjonijiet tagħhom.

40. L-ewwel nett, dan l-argument iqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-fatt li l-Artikolu 299 TFUE jirreferi biss għal atti legali tal-Kunsill, tal-Kummissjoni u tal-BĊE ifisser li atti legali ta’ istituzzjonijiet oħra jew korpi oħra tal-Unjoni ma jistgħux, fil-fatt, ikunu titoli eżekuttivi taħt l-Artikolu 299 TFUE, mingħajr l-inkorporazzjoni espliċita fid-dritt primarju, bħal fl-Artikolu 280 TFUE għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Din il-kwistjoni għadha ma ġietx imwieġba mill-Qorti tal-Ġustizzja ( 26 ). Madankollu, hija tista’ tibqa’ miftuħa fil-kuntest ta’ dan l-appell, peress li, f’kull każ, il-Kummissjoni hija l-awtur tad-deċiżjoni kkontestata.

41. Għalhekk, f’dan il-każ lanqas ma għandu jiġi deċiż jekk l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 għandux jiġi interpretat bħala li jawtorizza lill-istituzzjonijiet kollha tal-Unjoni għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament ( 27 ) jifformalizzaw l-istabbiliment ta’ dejn kontra debituri li ma jkunux Stati Membri permezz ta’ deċiżjonijiet li huma titoli eżekuttivi skont l-Artikolu 299 TFUE ( 28 ), u jekk dan ikunx kompatibbli jew le mal-Artikolu 299 TFUE. L-istess japplika għall-kwistjoni dwar jekk ir-regolamenti dwar ir-regolamentazzjoni finanzjarja ta’ qafas għal korpi stabbiliti f’konformità mat-TFUE u mat-Trattat Euratom, jiġifieri l-aġenziji deċentralizzati tal-Unjoni, għandhomx jinftiehmu fis-sens li dawn il-korpi jistgħu wkoll jadottaw deċiżjonijiet ta’ titolu ( 29 ) u, jekk dan ikun il-każ, jekk dan ikunx kompatibbli mal-Artikolu 299 TFUE.

42. Għall-kuntrarju, huwa biżżejjed, fil-kuntest ta’ dan l-istrument legali, li jiġi stabbilit li, anki jekk, mingħajr tibdil fid-dritt primarju, atti ta’ istituzzjonijiet u korpi oħra tal-Unjoni minbarra dawk imsemmija fl-Artikolu 299 TFUE ma jkunux jistgħu jiġu infurzati skont din id-dispożizzjoni ( 30 ), dan ma jfissirx li l-Kummissjoni ma tistax tirkupra dejn kuntrattwali permezz ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu.

43. Għalhekk, filwaqt li r-restrizzjoni tal-Artikolu 299 TFUE għal atti legali adottati mill-Kunsill, mill-Kummissjoni u mill-BĊE tista’ tabilħaqq tkun indikazzjoni li l-awturi kemm tal-verżjonijiet oriġinali ( 31 ) kif ukoll tal-bosta bidliet fit-Trattati tal-Unjoni, kellhom it-tendenza li jirriflettu l-eżekuzzjoni ta’ atti legali tipiċi ta’ dawk l-istituzzjonijiet, bħal deċiżjonijiet dwar il-kompetizzjoni tal-Kummissjoni minflok l-eżekuzzjoni unilaterali ta’ pretensjonijiet li jirriżultaw mill-kuntratti ta’ akkwist tal-istituzzjonijiet kollha tal-Unjoni.

44. Madankollu, ma jidhirx li din hija għażla deliberata tal-awturi tat-Trattati li ma jirrikonoxxux li l-eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 299 TFUE ma tinkludix deċiżjonijiet li jiddikjaraw dejn infurzabbli skont kuntratti konklużi mill-Kummissjoni. Kif ġie espost iktar ’il fuq ( 32 ), mis-sottomissjoni sistematika tal-Artikolu 299 TFUE jirriżulta li dan huwa intiż li jrendi l-atti legali kollha eżegwibbli li l-Kummissjoni taċċetta għall-eżerċizzju tal-kompetenzi tal-Unjoni u li jimponu obbligu pekunjarju.

45. Madankollu, l-atti legali jew l-atti li l-Kummissjoni twettaq sabiex teżegwixxi l-kompiti tal-Unjoni, b’mod partikolari fil-qasam tas-sussidji diretti, ma għadhomx jinkludu biss l-adozzjoni ta’ atti unilaterali, iżda kulma jmur il-konklużjoni ta’ kuntratti. Ma hemm l-ebda indikazzjoni li l-awturi tal-Artikolu 299 TFUE ma xtaqux jikkunsidraw id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jistabbilixxu pretensjonijiet li jirriżultaw minn tali kuntratti bħala atti legali li jimponu obbligu pekunjarju u jistgħu għalhekk ikunu eżekuttivi skont din id-dispożizzjoni, dment li l-Kummissjoni jkollha awtorizzazzjoni li tadotta tali deċiżjonijiet. Dan għaliex la d-dritt tal-Unjoni u lanqas is-sistemi legali tal-Istati Membri ma jistgħu jitqiesu bħala prinċipju ġenerali li permezz tiegħu d-djun li jirriżulta minn kuntratti konklużi mill-amministrazzjoni ma jistgħu qatt jiġu rkuprati b’mod unilaterali ( 33 ).

46. Barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġu rkuprati l-ammonti mħallsa indebitament taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni, kif stabbilit fl-Artikoli 317 u 325 TFUE, li tosserva l-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja tajba u l-ġlieda kontra azzjonijiet li huma ta’ detriment għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni ( 34 ). Dan huwa favur l-intenzjonijiet tal-awturi tat-Trattati li jipprovdu lill-Kummissjoni bi strumenti effettivi li jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-Unjoni, irrispettivament minn jekk dawn iservux mezzi unilaterali jew kuntrattwali sabiex iwettqu l-kompiti tagħhom.

47. Minn dan kollu jsegwi li l-Artikolu 299 TFUE huwa sempliċement ir-regola ġenerali bażika, li tistipula li l-atti legali tal-Kummissjoni li jimponu obbligi pekunjarji, jistgħu jkunu infurzabbli permezz ta’ forza eżekuttiva. Madankollu, l-Artikolu 299 TFUE ma jinkludix dikjarazzjoni dwar l-oqsma ta’ applikazzjoni sostantivi u l-kundizzjonijiet għall-adozzjoni ta’ dawn l-atti legali. Ma jistax jiġi dedott mill-Artikolu 299 TFUE li din id-dispożizzjoni ma tistax tkun applikabbli għal deċiżjonijiet li jimponu obbligi ta’ ħlas kuntrattwali.

b) Fuq l-Artikolu 299 flimkien mal-Artikoli 263, 272 u 274 TFUE

48. Is-setgħa tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ titolu hija madankollu limitata għal dejn kuntrattwali biss sa fejn il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha klawżola ta’ arbitraġġ għal tilwim taħt il-kuntratt. Fil-fatt, fil-każ kuntrarju, il-Kummissjoni tista’ tevita l-kompetenza tal-qorti nazzjonali billi tadotta deċiżjoni bħal din, peress li awtomatikament tistabbilixxi l-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni.

49. Din tal-aħħar hija dderivata mir-regoli dwar l-eżegwibbiltà ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv. Skont l-Artikolu 299(4) TFUE, l-eżekuzzjoni ta’ tali deċiżjoni tista’ tiġi sospiża biss b’deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, filwaqt li l-istituzzjonijiet ġudizzjarji nazzjonali huma kompetenti biss li jeżaminaw ir-regolarità tal-miżuri ta’ eżekuzzjoni. Barra minn hekk, ir-regoli ta’ proċedura kemm tal-Qorti Ġenerali kif ukoll tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprevedu li t-talbiet skont l-Artikolu 299 TFUE sabiex tiġi sospiża l-eżekuzzjoni forzata ta’ atti legali, huma ammissibbli biss b’rabta mal-proċedimenti quddiem il-Qorti Ġenerali jew il-Qorti tal-Ġustizzja ( 35 ). Dan jidher li huwa diffiċli li jiġi rrikonċiljat mal-kompetenza tal-qrati nazzjonali li jeżaminaw dawn l-atti legali fil-każ preżenti.

50. Barra minn hekk, kif iddeċidiet il-Qorti Ġenerali b’mod konsistenti fis-sentenza appellata ( 36 ) u fil-ġurisprudenza stabbilita tagħha ( 37 ), huwa ġust ( 38 ) li wieħed jassumi li deċiżjoni ta’ titolu tikkostitwixxi att li għandu jiġi kkontestat mid-destinatarju tagħha b’rikors għal annullament skont l-Artikolu 263(4) TFUE, kemm jekk hija deċiżjoni dwar l-irkupru ta’ dejn kuntrattwali jew mhux kuntrattwali.

51. B’hekk, il-ħruġ ta’ deċiżjoni ta’ titolu jistabbilixxi awtomatikament il-kompetenza tal-qorti tal-Unjoni meta din id-deċiżjoni tkun tirrigwarda l-irkupru ta’ somma dovuta taħt kuntratt.

52. Madankollu, skont l-Artikolu 272 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 274 TFUE, il-qorti tal-Unjoni hija kompetenti biss biex tisma’ u tiddetermina l-kuntratti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jekk tali kuntratti jkun fihom klawżola ta’ arbitraġġ għal dak il-għan. Kif jindika b’mod ċar l-Artikolu 274 TFUE, kwistjonijiet li fir-rigward tagħhom l-Unjoni hija parti, ma għandhomx jittieħdu mill-kompetenza tal-qrati nazzjonali, sa fejn ma jkunx hemm ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni skont it-Trattati tal-Unjoni.

53. Għaldaqstant, jekk il-kuntratt ma jkun fih ebda klawżola ta’ arbitraġġ, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ titolu jkollha l-konsegwenza li tevita t-tqassim tal-kompetenzi bejn il-qrati tal-Unjoni u l-qrati nazzjonali skont id-dritt primarju u testendi l-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni lil hinn mil-limiti tagħha tad-dritt primarju billi tistabbilixxi ġurisdizzjoni fir-rigward ta’ tilwima kuntrattwali, minkejja li, skont l-intenzjoni espressa mill-partijiet fin-nuqqas ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, il-qrati nazzjonali jkunu kompetenti ( 39 ).

54. Madankollu, l-Artikolu 299 TFUE ma jipprovdi sempliċement ebda bażi legali għal tali estensjoni tal-ġurisdizzjoni tal-Qrati tal-Unjoni. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni għandha bħala l-uniku għan, kif spjegat iktar ’il fuq ( 40 ), li teżegwixxi b’mod immedjat l-atti legali adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni skont l-Artikolu 288 TFUE u li jimponu obbligu pekunjarju. Għalhekk, l-Artikolu 299 TFUE sempliċement jiffaċilita l-eżekuzzjoni, li hija ġġustifikata mill-ħtieġa li jiġi żgurat li l-kompiti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jiġu infurzati b’mod effettiv u li l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jiġu protetti. B’mod partikolari, fid-dawl tal-prinċipju tal-attribuzzjoni tal-kompetenzi tal-Unjoni stabbilit fl-Artikoli 4 u 5 TUE, din il-faċilitazzjoni tal-eżekuzzjoni ma tipprovdix bażi għal deroga mid-distribuzzjoni tas-setgħat bejn l-Unjoni u l-qrati nazzjonali skont l-Artikoli 272 u 274 TFUE ( 41 ).

55. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-delimitazzjoni tar-rikorsi għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE u r-rikorsi kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE. Skont din il-ġurisprudenza, ma jkunx kompatibbli mal-Artikoli 272 u 274 TFUE jekk il-qrati tal-Unjoni jkollhom ġurisdizzjoni, fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE, li jkunu responsabbli għal rikorsi għal annullament ta’ atti ta’ natura esklużivament kuntrattwali. Fil-fatt, inkella, jekk il-kuntratt ma jkun fih l-ebda klawżola ta’ arbitraġġ, il- rati tal-Unjoni jkollhom ir-riskju li jestendu l-ġurisdizzjoni tagħhom lil hinn mil-limiti stabbiliti fl-Artikolu 274 TFUE ( 42 ). Għaldaqstant, kif enfasizzat il-Qorti tal-Ġustizzja, ma huwiex possibbli għal kontroparti tal-Kummissjoni li tbiddel unilateralment id-diviżjoni tal-kompetenzi bejn il-qrati tal-Unjoni u l-qrati nazzjonali, billi tadotta deċiżjoni negattiva dwar talba li l-Kummissjoni tkun għamlet, li hija tikkwalifika bħala deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE ( 43 ).

56. Għall-kuntrarju, dan għandu jfisser li l-Kummissjoni ma tistax tbiddel unilateralment it-tqassim tal-kompetenzi bejn il-qrati tal-Unjoni u l-qrati nazzjonali billi tadotta deċiżjoni ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali, li huwa att tal-Unjoni li jista’ jiġi kkontestat b’rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE, minkejja li l-kuntratt inkwistjoni ma jinkludi ebda klawżola ta’ arbitraġġ li tattribwixxi ġurisdizzjoni lill-qrati tal-Unjoni fir-rigward tal-obbligi kuntrattwali tal-partijiet.

57. F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali ma speċifikatx espressament fis-sentenza appellata li deċiżjoni ta’ titolu tista’ tiġi adottata għall-irkupru ta’ dritt kuntrattwali biss jekk il-kuntratt inkwistjoni jkun fih klawżola ta’ arbitraġġ favur il-qrati tal-Unjoni. Madankollu, il-ftehimiet ta’ sussidju kkonċernati kellhom tali klawżola fid-dispożizzjonijiet kuntrattwali speċifiċi tagħhom ( 44 ).

58. Għaldaqstant, f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali ma tistax tiġi akkużata li wettqet żball ta’ liġi sa fejn ikkonstatat li deċiżjonijiet meħuda mill-Kummissjoni dwar l-irkupru ta’ dejn kuntrattwali setgħu wkoll ikunu titoli eżekuttivi skont l-Artikolu 299 TFUE.

c) Fuq l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012

59. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja stess diġà rrilevat ( 45 ), l-Artikolu 299 TFUE ma jikkostitwixxix, fih innifsu, bażi ta’ awtorizzazzjoni għall-adozzjoni ta’ atti legali li jagħtu lok għal obbligu ta’ ħlas li huwa eżekuttiv skont din id-dispożizzjoni. Tali bażi ġuridika għandha pjuttost titfittex f’leġiżlazzjoni primarja jew sekondarja oħra.

60. F’dan il-każ, id-deċiżjoni kkontestata hija bbażata fuq il-bażi ta’ awtorizzazzjoni fl-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, li jipprovdi li l-istituzzjonijiet “[jistgħu] formalment [jistabbilixxu] ammont bħala riċevibbli […] permezz ta’ deċiżjoni li għandha tkun inforzabbli skont it-tifsira tal-Artikolu 299 TFUE” ( 46 ).

61. Fil-punt 195 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, skont l-istruttura tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, wieġbet għall-mistoqsija dwar jekk din is-sentenza tatx ukoll lill-Kummissjoni s-setgħa li tadotta deċiżjonijiet dwar l-eżekuzzjoni ta’ drittijiet kuntrattwali speċifiċi.

62. L-Artikolu 79(2) jinsab f’kapitlu intitolat “Operazzjonijiet ta’ dħul” u bħall-kapitlu ta’ warajh “Operazzjonijiet tan-nefqa” jaqa’ taħt it-Titolu IV (“Implimentazzjoni tal-baġit”), li min-naħa tiegħu jifforma parti minn Taqsima I (“Dispożizzjonijiet Komuni”) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012. Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li ż-żewġ kapitoli dwar l-operazzjonijiet ta’ dħul u nefqa għandhom japplikaw mhux biss għal qasam partikolari ta’ azzjoni tal-Unjoni, iżda għall-operazzjonijiet kollha koperti mill-baġit tal-Unjoni.

63. Ma hemm l-ebda żball ta’ liġi f’dawn id-dikjarazzjonijiet. B’mod partikolari, ma humiex imminati mill-argument imressaq minn ADR, li ma jistax jitqies li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 jawtorizza impliċitament lill-Kummissjoni sabiex taġixxi b’mod infurzabbli f’kuntest kuntrattwali, għalkemm din id-dispożizzjoni ma tistipulax espliċitament li hija wkoll applikabbli f’kuntest bħal dan. Kif qalet ġustament il-Qorti Ġenerali, l-Artikolu 79(2) ma jispeċifikax li din id-dispożizzjoni tirrigwarda speċifikament obbligi mhux kuntrattwali, u lanqas li huwa applikabbli speċifikament għal dejn kuntrattwali, li jirreferu preċiżament għall-applikabbiltà ġenerali tagħha.

64. Mill-Artikolu 90 tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, li skontu l-pagamenti tal-Unjoni għandhom isiru “mal-preżentazzjoni ta’ prova li l-azzjoni relevanti tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-att bażiku jew mal-kuntratt”, ma jirriżulta xejn iktar. Skont ADR, din id-dispożizzjoni turi li r-regoli tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, li huma applikabbli għall-kwistjonijiet kuntrattwali, huma assolutament espliċiti f’dan ir-rigward.

65. Minkejja dan, dawn l-argumenti ma jistgħux jintlaqgħu. L-Artikolu 90 tar-Regolament (KE) Nru 966/2012 sempliċement jistipula li ħlas mill-Unjoni jista’ jsir biss ladarba jkun ġie stabbilit li l-miżura li għaliha qiegħed isir il-ħlas tkun skont l-att legali li jipprovdi għal dik il-miżura. Dan jista’ jkun mhux biss att legali unilaterali ( 47 ), iżda jista’ jkun ukoll kuntratt.

66. L-Artikolu 90 għalhekk sempliċement isemmi t-tipi kollha ta’ atti legali li jirreferi għalihom, u għalhekk, kif inhu wkoll il-każ taħt l-Artikolu 79 tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, ma japplikax b’mod speċifiku għal kwistjonijiet kuntrattwali jew mhux kuntrattwali, iżda huwa pjuttost regola ġenerali. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 196 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 90 kien ibbażat fuq l-interpretazzjoni li d-dispożizzjonijiet tat-Titolu IV tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 japplikaw ukoll għal materji kuntrattwali.

67. L-interpretazzjoni tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, li huwa wkoll rilevanti għad-dejn kuntrattwali, hija kkonfermata wkoll mill-oriġini ta’ din id-dispożizzjoni ( 48 ).

68. Mill-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Kummissjoni dwar id-dispożizzjoni preċedenti tagħha fl-Artikolu 72(2) tar-Regolament Nru 1605/2002 ( 49 ), jirriżulta li s-setgħa tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, kif prevista minn din id-dispożizzjoni, ġiet stabbilita sabiex tippermetti li l-ordnijiet ta’ rkupru kollha jkunu jistgħu jiġu infurzati u mhux biss dawk adottati fuq il-bażi ta’ deċiżjoni formali meħuda minn qabel, bħal deċiżjoni dwar multi fid-dritt tal-kompetizzjoni. Dan għaliex l-għan huwa li jiġi ffaċilitat b’mod ċar l-irkupru tar-riżorsi proprji li l-irkupru ġudizzjarju tagħhom ikun twil wisq. Għaldaqstant, f’komunikazzjoni tal-2002, il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tagħmel użu mill-istrumenti ta’ rkupru infurzabbli, b’mod partikolari fil-qasam tal-ġestjoni diretta u b’hekk tal-proċedura ta’ sussidju (kuntrattwali wkoll) ( 50 ).

69. Minn dan jirriżulta li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tieħu deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv skont l-Artikolu 299 TFUE, għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali.

d) Konklużjoni intermedja

70. Konformement mal-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq, għandu jiġi nnotat li l-Artikolu 299 TFUE flimkien mal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 jagħti lill-Kummissjoni s-setgħa li tirkupra dejn kuntrattwali permezz ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu, sakemm il-kuntratti inkwistjoni jkun fihom klawżola ta’ arbitraġġ favur il-qrati tal-Unjoni skont l-Artikolu 272 TFUE. Peress li l-ftehimiet ta’ sussidju kkonċernati f’din il-kawża kienu jinkludu tali klawżola, il-Qorti tal-Ġustizzja setgħet tistabbilixxi mingħajr żball ta’ liġi li l-Kummissjoni kellha s-setgħa li tadotta d-deċiżjoni kkontestata fuq il-bażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

71. Għalhekk, l-ewwel parti tat-tieni aggravju ma tistax tintlaqa’.

2. Fuq il-kompatibbiltà tal-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali mad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni

72. Madankollu, ADR targumenta li, fil-każ ta’ dejn kuntrattwali, l-eżerċizzju tas-setgħa li jinħarġu deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru tad-djun kollha huwa inkompatibbli mad-dritt tal-kontropartijiet tal-Kummissjoni għall-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u għal rimedju effettiv.

73. Għall-kuntrarju tal-opinjoni ta’ ADR, mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża BayWa, invokata minn ADR, ma jirriżultax li r-regoli baġitarji kollha tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv. Fil-fatt, kif ġustament enfasizzat il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat biss f’dik is-sentenza li r-regoli li taw lok għal talba għal finanzjament mill-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod strett ( 51 ). Dan huwa konformi mal-importanza tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni kif espress fl-Artikolu 325 TFUE, fil-Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunitajiet Ewropej ( 52 ) u fid-Direttiva (UE) 2017/1371 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2017 dwar il-ġlieda kontra l-frodi tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni permezz tal-liġi kriminali ( 53 ).

74. Madankollu, kif issostni ADR fir-replika tagħha, dan ma jistax iwassal sabiex is-setgħat baġitarji li l-Kummissjoni tista’ tawtorizza sabiex tinterferixxi fid-drittijiet tal-kontropartijiet tagħha jkunu interpretati u eżerċitati mingħajr teħid inkunsiderazzjoni ta’ dawn id-drittijiet. Dan għaliex l-obbligu tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni ma jistax ikun kuntrarju għad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni ( 54 ).

75. F’dan ir-rigward, għandu jiġi eżaminat, f’dan il-każ, jekk il-ħruġ ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali jiksirx il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi (iktar ’il quddiem taħt (a)). Min-naħa l-oħra, għandu jiġi eżaminat jekk l-adozzjoni ta’ tali deċiżjonijiet hijiex kompatibbli mad-dritt għal rimedju effettiv (iktar ’il quddiem taħt (b)).

a) Fuq l-aspettattivi leġittimi

76. ADR tinvoka s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Lito Maieftiko Gyniccologko Gynaikologko Kentro vs Il-Kummissjoni ( 55 ) u Il-Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium et, u l-konklużjonijiet tiegħi f’din l-aħħar kawża ( 56 ) sabiex issostni li l-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet b’mod unilaterali l-azzjoni sovrana tal-Kummissjoni fil-kuntest kuntrattwali.

77. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza Lito Maieftiko Gynikologko Gynaikologko Kentro vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, esprimiet dubji dwar il-prattika tal-Kummissjoni li tinvoka unilateralment talbiet kuntrattwali. F’dan ir-rigward, hija sostniet li l-Kummissjoni, jekk tagħżel li tagħti kontribuzzjonijiet fuq bażi kuntrattwali, għandha l-obbligu li toqgħod f’dak il-qafas ( 57 ). Għaldaqstant, parti kontraenti ma tistax tassumi li l-Kummissjoni ser tħalli dan il-qafas kuntrattwali u taġixxi bħala awtorità pubblika.

78. Il-Qorti Ġenerali eżaminat fid-dettall is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Lito Maiftiko Gynaktiko Kentro vs Il-Kummissjoni, kif ukoll is-sentenza tal-Qorti Ġenerali ( 58 ), ibbażata fuq il-konklużjonijiet tas-sentenza Il-Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium et fil-punti 199 sa 208 tas-sentenza appellata. F’dan ir-rigward, hija waslet għall-konklużjoni li minn dawn is-sentenzi ma jirriżultax li l-qorti tal-Unjoni kienet ipprojbixxiet l-eżerċizzju tas-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu f’kuntest kuntrattwali.

79. Dan ir-raġunament ma huwa vvizzjat bl-ebda żball ta’ liġi. Kif qalet ġustament il-Qorti Ġenerali, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali rreferew fis-sentenzi inkwistjoni sempliċement għall-kwistjoni tan-natura legali u tal-kompensabbiltà tan-noti ta’ debitu ( 59 ) mibgħuta lid-debitur fil-kuntest tal-kuntratt, li l-Kummissjoni, skont l-Artikolu 78(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, bagħtet lid-debitur li kien qiegħed jitlobha tħallas dritt qabel ma tordna l-irkupru permezz ta’ strumenti ta’ eżekuzzjoni jew abbażi ta’ titolu ordnat mill-qorti ( 60 ).

80. Madankollu, fis-sentenzi kkonċernati, il-Qrati tal-Unjoni ma indirizzawx il-kwistjoni dwar jekk, fil-kuntest ta’ kuntratt, il-Kummissjoni tistax tirrikorri għas-setgħa tagħha, kif stabbilit fl-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 li tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ dritt permezz ta’ deċiżjoni ta’ titolu. Dan japplika wkoll għas-sentenza fil-kawża Il-Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium et, u għall-konklużjonijiet tiegħi f’din il-kawża, li indirizzaw il-kwistjoni ta’ jekk il-Kummissjoni għandhiex setgħa diskrezzjonali fir-rigward tar-rikonoxximent tal-ispejjeż ta’ sostituzzjoni tal-kontroparti tagħha ( 61 ).

81. Madankollu, is-sentenzi ċċitati minn ADR juru li r-rikonoxximent tas-setgħat sovrani li għandha l-Kummissjoni fir-rwol tagħha bħala kontroparti, tal-inqas, ma jidhirx b’mod evidenti. F’dawn is-sentenzi, il-qrati tal-Unjoni jidhru li bbażaw ruħhom iktar fuq mudell tal-kuntratt ta’ ġestjoni li fih iż-żewġ partijiet jiġu ttrattati bl-istess mod u l-amministrazzjoni ma jkollhiex privileġġi unilaterali li tista’ teżerċita bħala organiżmu barrani fil-qafas kuntrattwali.

82. Barra minn hekk, hemm ukoll fehmiet differenti ħafna fost l-Istati Membri tal-Unjoni fir-rigward tal-possibbiltà ta’ awtorità kontraenti li taġixxi bħala awtorità kontraenti ( 62 ). Filwaqt li d-dritt Ġermaniż jiċħad bil-qawwa tali setgħat, pereżempju, fid-dritt Franċiż huwa mhux biss irrikonoxxut li l-amministrazzjoni għandha setgħat unilaterali ta’ emenda u riżoluzzjoni bħala parti mit-tilwima amministrattiva, iżda wkoll li l-amministrazzjoni tista’ tiddependi fuq il-prerogattivi legali ġenerali statutorji tagħha, bħas-setgħa awtonoma ta’ talbiet monetarji fil-kuntest tal-implimentazzjoni ta’ kwalunkwe kuntratt taħt id-dritt privat ( 63 ).

83. Minn dawn id-diversi rappreżentazzjonijiet fl-Istati Membri dwar is-setgħat sovrani tal-awtoritajiet kontraenti ma jirriżultax li l-bażi legali għall-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu mill-Kummissjoni fl-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 ma għandhiex tiġi interpretata bħala rilevanti fil-kuntest kuntrattwali. Dan imur kontra l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni msemmija hawn fuq ( 64 ), li tiġi estiża l-possibbiltà ta’ rkupru unilaterali għal kulħadd u għalhekk ukoll għad-drittijiet kuntrattwali tal-Kummissjoni fil-qasam tal-irkupru tar-riżorsi proprji.

84. Barra minn hekk, is-soluzzjonijiet differenti fl-Istati Membri juru li ma hemm l-ebda prinċipju ġenerali li l-amministrazzjoni, meta tikkonkludi kuntratti ma’ partijiet privati, qatt ma tista’ tuża l-prerogattivi tagħha bħala awtorità pubblika jew inkella teżerċita setgħat pubbliċi fuq il-kontroparti tagħha. Għaldaqstant, is-setgħa tal-Kummissjoni li toħroġ deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali ma tistax tiġi miċħuda billi jintużaw prinċipji ġenerali tad-dritt kuntrattwali. Dan għaliex prinċipji bħal dawn ma japplikawx għal kuntratti ta’ ġestjoni fl-interess pubbliku; minflok, l-avukati minn Stati Membri differenti għandhom ideat differenti ħafna f’dan ir-rigward ( 65 ). Fl-aħħar nett, diversi dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni relatati mas-setgħat unilaterali tal-awtoritajiet kontraenti tal-Unjoni jindikaw il-fatt li l-leġiżlatur tal-Unjoni stess jidher li huwa pjuttost ibbażat fuq mudell tal-kuntratt ta’ ġestjoni li fih l-amministrazzjoni għandha setgħat sovrani ( 66 ).

85. Madankollu, fid-dawl tal-mudelli ta’ ġestjoni differenti ħafna tal-kuntratt ta’ ġestjoni fit-tradizzjonijiet legali differenti tal-Istati Membri, huwa perfettament possibbli li benefiċjarji ta’ sussidji li jikkonkludu, mal-Kummissjoni, ftehimiet ta’ sussidju bħal dak preżenti, ma jkunux jistgħu jassumu li l-Kummissjoni tista’ tirkupra l-fondi kuntrattwali mhux biss permezz ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, iżda wkoll permezz ta’ deċiżjonijiet sovrani direttament aċċessibbli għall-eżekuzzjoni forzata. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-kuntratti tal-Kummissjoni normalment ikun fihom klawżola ta’ ġurisdizzjoni li tiddelega t-tilwima kuntrattwali lill-imħallef jew lil qorti nazzjonali ( 67 ).

86. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija tikser il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jekk il-Kummissjoni tagħmel użu mis-setgħa tagħha, kif previst fl-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, jekk tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali, mingħajr ma tkun prevista minn klawżola speċifika fil-kuntratt jew fil-kundizzjonijiet ġenerali jew speċifiċi tal-kuntratt ( 68 ). Kif spjega l-Avukat Ġenerali Cosmas fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Duff et, dan il-prinċipju jobbliga lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni jeżerċitaw is-setgħat tagħhom b’tali mod li sitwazzjonijiet legali u relazzjonijiet legali li jirriżultaw abbażi tad-dritt tal-Unjoni ma jiġux affettwati b’mod li ma jkunx jista’ jiġi previst għal persuna diliġenti ( 69 ).

87. Klawżola kuntrattwali li tipprevedi l-addozzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu, għalkemm stabbilita b’mod korrett mill-Qorti Ġenerali fil-punt 207 tas-sentenza appellata, ma tagħtix lok għas-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta tali deċiżjonijiet. Din is-setgħa hija bbażata biss fuq l-Artikolu 299 TFUE flimkien mal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012. Madankollu, tali klawżola għandha r-rwol li tfakkar lill-kontroparti tal-Kummissjoni fil-possibbiltà ta’ rkupru unilaterali tad-dejn, b’tali mod li ssir taf bis-sitwazzjoni ġuridika rilevanti.

88. F’dan il-każ, il-ftehimiet ta’ sussidju kkonċernati kienu jinkludu, fid-dispożizzjonijiet kuntrattwali ġenerali tagħhom, klawżola li tinforma lill-benefiċjarji li l-Kummissjoni setgħet tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ dritt f’deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv ( 70 ).

89. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma tistax titqies li kisret il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi billi kkonstatat li l-ġurisprudenza tal-qrati tal-Unjoni ma tipprekludix lill-Kummissjoni milli tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ talbiet kuntrattwali.

b) Id-dritt għal rimedju effettiv

90. F’kuntest ta’ linja oħra ta’ argumenti, ADR targumenta li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-ħruġ ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv fil-każ ta’ dejn kuntrattwali ma jmurx kontra d-dritt għal rimedju effettiv stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta. Fil-fatt, dawn id-deċiżjonijiet ippermettew lill-Kummissjoni li ssir imħallef f’isimha stess fil-konfront tal-kokontraenti tagħha stess u li ċċaħħadhom minn kull effett ġudizzjarju quddiem imħallef kuntrattwali.

91. Dan l-argument iqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-Qorti Ġenerali setgħetx leġittimament tqis li l-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali ma tinvolvix ksur tad-dritt għal rimedju effettiv minħabba li r-rimedji legali disponibbli għall-Kummissjoni kontra tali deċiżjoni jissodisfaw ir-rekwiżiti tad-dritt għal rimedju effettiv.

92. Skont il-punt 190 tas-sentenza appellata, ADR fl-ewwel istanza essenzjalment argumentat li l-effettività ta’ rikorsi għal annullament imressqa kontra deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv adottati għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali hija affettwata mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali li skontha motivi relatati ma’ ksur tal-kuntratt u tad-dritt nazzjonali applikabbli huma inammissibbli fil-kuntest ta’ tali rikorsi. Dan ifisser li l-Kummissjoni tista’ tinforza ħlas tad-dejn tagħha kontra l-kontropartijiet tagħha anki jekk il-pretensjonijiet kuntrattwali sottostanti jkunu għadhom ma ġewx eżaminati.

93. Il-Qorti Ġenerali ċaħdet din it-talba fil-punti 209 sa 214 tas-sentenza appellata, billi qieset li r-rikors kien ibbażat fuq mhux biss fuq l-Artikolu 263, iżda wkoll fuq l-Artikolu 272 TFUE. Għaldaqstant, hija eżaminat kemm il-legalità formali tad-deċiżjoni kkontestata kif ukoll il-fondatezza tal-mertu tal-pretensjonijiet kuntrattwali tal-Kummissjoni kontra ADR, li kienu bbażati fuq din id-deċiżjoni.

94. Għandu għalhekk l-ewwel nett jiġi vverifikat, fis-segwenti, jekk il-Qorti Ġenerali qisitx korrettament li d-deċiżjoni kkontestata kienet tikkostitwixxi att li kien is-suġġett ta’ rikors għal annullament (1). Sussegwentement, għandu jiġi eżaminat jekk jikkostitwixxix ksur tad-dritt għal rimedju effettiv il-fatt li rikors għal annullament ta’ tali deċiżjoni ma jkollux awtomatikament effett sospensiv (2). Fl-aħħar nett, għandu jiġi eżaminat jekk il-Qorti Ġenerali kinitx korretta meta eżaminat biss il-validità formali tad-deċiżjoni kkontestata fil-kuntest ta’ tali rikors, filwaqt li l-eżami tal-mertu tat-talba kkontestata jista’ jsir biss mill-imħallef. Dan ifisser li huwa neċessarju li tiġi ddubitata l-interpretazzjoni tal-Qorti Ġenerali dwar is-separazzjoni bejn ir-rikorsi għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE u r-rikorsi kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE (3).

1) Fuq il-klassifikazzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali bħala atti li, skont l-Artikolu 263 TFUE, huma kkontestati permezz ta’ rikors għal annullament

95. Kif diġà ssemma ( 71 ), skont l-Artikolu 272 TFUE, flimkien mal-Artikolu 274 TFUE, il-qrati tal-Unjoni għandhom ġurisdizzjoni f’azzjonijiet relatati mal-kuntratti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni biss jekk dawn ikun fihom klawżola ta’ arbitraġġ għal dak il-għan. Madankollu, kif imsemma wkoll iktar ’il fuq ( 72 ), il-kawża preżenti turi li l-qrati tal-Unjoni jistgħu jittrattaw ukoll azzjonijiet tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni b’rabta ma’ kuntratti fil-kuntest ta’ rikorsi għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE.

96. L-Artikolu 272 TFUE ma jipprekludix dan. Għandu jiġi nnotat li la l-kliem, la l-pożizzjoni sistematika u lanqas it-tifsira u l-għan ta’ din id-dispożizzjoni ma jistgħu jiġu interpretati fis-sens li l-qrati tal-Unjoni jistgħu biss ikollhom ġurisdizzjoni sabiex jittrattaw tilwim relatat ma’ kuntratti konklużi mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Kif spjegat iktar ’il fuq ( 73 ), l-Artikolu 272, flimkien mal-Artikolu 274 TFUE, sempliċement jiddikjara li l-Kummissjoni ma tistax tbiddel id-diviżjoni tal-kompetenzi bejn il-qrati tal-Unjoni u l-qrati nazzjonali billi tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv, b’mod li tali deċiżjonijiet ikunu ammissibbli biss jekk il-kuntratt inkwistjoni jkun fih klawżola ta’ arbitraġġ favur il-qrati tal-Unjoni. Madankollu, f’dan il-każ, l-eżistenza ta’ tali klawżola tfisser biss li l-qrati tal-Unjoni u mhux il-qrati nazzjonali jkollhom ġurisdizzjoni sabiex jittrattaw it-tilwim skont il-kuntratt, iżda mhux li l-qrati tal-Unjoni jistgħu jiddeċiedu dwar tali tilwim abbażi biss tal-Artikolu 272 TFUE.

97. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każ ta’ kuntratt li jkun jorbot lir-rikorrent ma’ waħda mill-istituzzjonijiet, tista’ biss titressaq kawża kontra l-qrati tal Unjoni skont l-Artikolu 263 TFUE jekk l-att ikkontestat ikun intiż li jipproduċi effetti legali vinkolanti li ma jaqgħux taħt ir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet u li jimplikaw l-eżerċizzju tas-setgħat sovrani mogħtija lill-istituzzjoni kontraenti fil-kapaċità tagħha ta’ awtorità amministrattiva ( 74 ).

98. Mill-ġurisprudenza tal-Qrati tal-Unjoni jirriżulta li, tal-inqas bħala regola, żewġ kategoriji biss ta’ atti jissodisfaw dawn il-kriterji: – minn naħa, atti li huma relatati ma’ relazzjoni kuntrattwali bejn istituzzjoni tal-Unjoni u l-kontroparti tagħha, iżda li l-effett tagħhom huwa kompletament barra minn din ir-relazzjoni kuntrattwali, bħall-esklużjoni temporanja ta’ kontroparti li tkun wettqet ksur tal-kuntratt jew l-inklużjoni tat-tali kontroparti f’lista sewda f’database ċentrali tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni ( 75 ). – min-naħa l-oħra, id-deċiżjonijiet ta’ tpaċija ( 76 ) u d-deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv ( 77 ) fir-rigward ta’ dejn kuntrattwali.

99. Fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, madankollu, ADR tgħid li la l-Kummissjoni u lanqas il-Qorti Ġenerali ma spjegaw f’dan il-każ sa liema punt id-deċiżjoni kkontestata kellha effetti legali vinkolanti barra mir-relazzjoni kuntrattwali tal-partijiet. Għall-kuntrarju, skont ADR, huwa ċar li l-effetti legali ta’ din id-deċiżjoni huma marbuta mar-relazzjonijiet kuntrattwali tal-partijiet.

100. Huwa minnu li l-effetti legali ta’ deċiżjoni ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali, naturalment iseħħu wkoll fil-kuntest tar-relazzjoni kuntrattwali: meta tadotta deċiżjoni bħal din, il-Kummissjoni, l-ewwel nett, tiddetermina l-ammont li, fl-opinjoni tagħha, għandu jingħata lill-kontroparti tagħha fuq il-bażi tal-obbligi kuntrattwali tagħha u għandha titlob lill-kontroparti tħallas dak l-ammont. It-tieni nett, fin-nuqqas ta’ rikors għal annullament (milqugħ), id-deċiżjoni inkwistjoni tkun legalment stabbilita, b’tali mod li l-eżistenza ta’ obbligi kuntrattwali korrispondenti tkun legalment stabbilita u ma jkunx hemm iktar oġġezzjoni għall-eżistenza ta’ dawn l-obbligi. It-tielet nett, l-eżekuzzjoni forzata b’suċċess tad-deċiżjoni twassal għat-twettiq tal-obbligi kuntrattwali inkwistjoni.

101. Minbarra dawn l-effetti legali tal-partijiet, deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv adottata mill-Kummissjoni fl-eżerċizzju tas-setgħat sovrani tagħha taħt l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju 966/2012, tipproduċi wkoll effetti legali vinkolanti li jmorru lil hinn mir-relazzjoni kuntrattwali tal-partijiet.

102. Kif għadu kemm ġie osservat ( 78 ), il-Qorti tal-Ġustizzja għandha quddiemha att tal-Unjoni li, għalkemm fil-kuntest ta’ kuntratt, huwa suġġett għal rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE, għandu jiġi kkontestat b’effetti legali barra mir-relazzjoni kuntrattwali tal-partijiet u jirrikjedi l-eżerċizzju ta’ awtorità pubblika li ma tkunx ġiet iddelegata lill-awtorità kontraenti fil-kapaċità tagħha ta’ kontroparti, iżda fil-kapaċità ġenerali tagħha bħala awtorità ta’ ġestjoni.

103. Fil-każ ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv, iż-żewġ komponenti ta’ din id-definizzjoni jaġixxu flimkien sa fejn in-natura mhux kuntrattwali tal-effetti legali ta’ tali deċiżjoni tkun ibbażata fuq l-oriġini sovrana mhux kuntrattwali ta’ dawn l-effetti legali. Dan peress li l-effetti legali mhux kuntrattwali ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv huma bbażati fuq il-fatt li, permezz ta’ att unilaterali adottat mill-Kummissjoni stess, il-Kummissjoni tiġġustifika l-infurzabbiltà ta’ dritt kuntrattwali. Tali effett legali ma jaqax taħt ir-relazzjoni kuntrattwali peress li ma huwiex ibbażat fuq id-drittijiet u l-obbligi kuntrattwali tal-partijiet, bħall-ġustifikazzjoni tal-eżegwibbiltà ta’ dritt kuntrattwali minn awtorità ġudizzjarja, iżda fuq setgħa sovrana u mhux kuntrattwali ġenerali tal-Kummissjoni ( 79 ).

104. Dan ġie korrettament irrikonoxxut mill-Qorti Ġenerali fil-punt 207 tas-sentenza appellata meta kkonstatat li d-deċiżjoni kkontestata tikkostitwixxi rikors intiż sabiex jipproduċi effetti legali vinkolanti barra mir-relazzjoni kuntrattwali tal-partijiet u li jippresupponi l-eżerċizzju ta’ setgħat uffiċjali mogħtija lill-Kummissjoni bħala awtorità amministrattiva, peress li n-natura ġuridika ta’ din id-deċiżjoni ma hijiex iddeterminata mill-kuntratti kkonċernati, iżda mill-Artikolu 299 TFUE u mill-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012. Għalhekk, ma jistax jiġi allegat li l-Qorti Ġenerali naqset milli tispjega sa liema punt id-deċiżjoni kkontestata għandha effetti legali vinkolanti barra mir-relazzjoni kuntrattwali tal-partijiet.

105. Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kienet intitolata tikkontesta d-deċiżjoni kkontestata bħala miżura tal-Unjoni li tikkontesta ADR permezz ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE.

2) L-effett ta’ nuqqas ta’ sospensjoni ta’ azzjonijiet għal annullament kontra deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali

106. Madankollu, ADR tqis li jikkostitwixxi ksur tad-dritt għal rimedju effettiv il-fatt li rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE intiż kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dritt kuntrattwali li ma għandhiex effett sospensiv, minkejja li l-eżekuzzjoni forzata ta’ tali deċiżjoni tista’ twassal sabiex il-kokontraenti tal-Kummissjoni jfalli.

107. Skont l-Artikolu 278 TFUE, rikorsi quddiem il-qrati tal-Unjoni ma għandhomx effett sospensiv. Il-qorti tal-Unjoni tista’, madankollu, jekk tikkunsidra li ċ-ċirkustanzi hekk jeħtieġu, tordna s-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-att li kontra tiegħu jkun ġie ppreżentat ir-rikors. Bl-istess mod, kif imsemmi iktar ’il fuq ( 80 ), l-eżekuzzjoni forzata ta’ att legali, li jimponi ħlas u li huwa infurzabbli taħt l-Artikolu 299 TFUE, jista’ jiġi sospiż b’deċiżjoni tal-qorti tal-Unjoni skont l-Artikolu 299(4) TFUE. Il-possibbiltà ta’ applikazzjoni għal tali sospensjoni ta’ eżekuzzjoni forzata ntużat ukoll minn ADR f’dan il-każ, iżda mingħajr suċċess ( 81 ).

108. Il-fatt li t-talbiet quddiem il-qrati tal-Unjoni ma għandhomx awtomatikament effett sospensiv ma jikkostitwixxix ksur tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u kompluta minħabba l-eżistenza ta’ tali possibbiltà li tinkiseb miżura ġudizzjarja provviżorja. Il-possibbiltà li tiġi pprovduta protezzjoni temporanja meta dan ikun meħtieġ għall-effettività sħiħa tad-deċiżjoni finali futura tipprevjeni lakuna fil-protezzjoni legali mogħtija mill-qrati tal-Unjoni ( 82 ).

109. Dan l-argument ta’ ADR iqajjem il-kwistjoni ta’ jekk, madankollu, jikkostitwixxix ksur tad-dritt għal rimedju effettiv il-fatt li rikors għal annullament kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv li tordna l-irkupru ta’ dejn kuntrattwali ma jkollux effett sospensiv. Fi kliem ieħor: l-irkupru forzat ta’ talba qabel l-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ din it-talba huwa inaċċettabbli fil-kuntest kuntrattwali f’każijiet fejn ma tingħatax miżura provviżorja?

110. Ir-raġunament ta’ ADR huwa bbażat fuq il-fatt li, taħt kuntratt, il-kokontraenti awtomatikament jibbenefika minn ħlas differit fir-rigward ta’ talba għall-ħlas ikkontestata mill-kokontraenti l-ieħor, sakemm qorti tkun iddeċidiet fuq it-talba inkwistjoni. Din il-bidla tista’ ssir biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali, jekk il-parti l-oħra tkun kisbet miżuri provviżorji sabiex tiżgura t-talba kkontestata.

111. Konsegwentement, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv, meta mqabbla ma’ rikors ippreżentat mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 272 TFUE, ma tfissirx biss inverżjoni tal-oneru kuntrattwali għall-kokontraenti, iżda wkoll li it-tnaqqis tal-effettività tal-protezzjoni ġuridika tagħha. Madankollu, din l-interferenza bi protezzjoni legali effettiva hija ġġustifikata mill-fatt li, fiż-żmien meta ġie konkluż il-kuntratt, il-kokontraenti kien ġie informat b’dak ir-riskju, iżda madankollu jista’ jitlob miżuri provviżorji u, fl-aħħar nett, ikun hemm interess leġittimu fil-protezzjoni effettiva tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni.

112. Għalhekk, l-argumenti mressqa minn ADR dwar in-nuqqas ta’ effett sospensiv awtomatiku ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE ma jidentifikawx żball ta’ liġi fis-sentenza appellata.

3) Fuq il-fehim tad-distinzjoni bejn rikorsi għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE u rikorsi skont l-Artikolu 272 TFUE fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali

113. Skont ADR, ir-rikonoxximent tas-setgħa tal-Kummissjoni li toħroġ deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali, li għandu jiġi kkontestat fil-kuntest ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE, qiegħed iċaħħad lill-qrati minn kull mezz possibbli sabiex jagħtu deċiżjoni dwar il-kuntratt.

114. Kif spjegat fil-qosor iktar ’il fuq ( 83 ), il-Qorti Ġenerali ċaħdet din it-talba fil-punti 209 sa 214 tas-sentenza appellata, fuq il-bażi li hija kienet ibbażat ir-rikors ADR mhux biss fuq l-Artikolu 263 iżda wkoll fuq l-Artikolu 272 TFUE. Dan kien ifisser li ma eżaminatx biss il-validità formali tad-deċiżjoni kkontestata, iżda wkoll il-merti sostantivi tad-dejn kuntrattwali tal-Kummissjoni kontra ADR, li kienu bbażati fuq dik id-deċiżjoni.

115. Dan l-eżami separat tal-proċeduri ta’ ADR fl-ewwel istanza fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, min-naħa, u azzjoni kuntrattwali min-naħa l-oħra, huwa bbażat fuq is-suppożizzjoni magħmula fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali u rriprodotta fil-punt 70 tas-sentenza appellata, li, fil-kuntest tal-Artikolu 263 TFUE, tista’ tiġi evalwata biss fuq il-bażi tad-dritt tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 272 TFUE, huwa biss il-ksur tal-kuntratt jew tad-dritt nazzjonali applikabbli għalih li jista’ jiġi invokat.

116. Fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali li fuqha hija bbażata s-sentenza appellata, isegwi li, fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, il-motivi kollha inkwistjoni bbażati fuq ksur tad-dispożizzjonijiet tal-kuntratt jew tad-dritt nazzjonali ddikjarati applikabbli fil-kuntratt huma inammissibbli. Dan ifisser li, bħala parti minn rikors għal annullament kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv, ma huwiex possibbli li jiġu eżaminati l-merti sostantivi ta’ din id-deċiżjoni u l-kwistjoni dwar jekk id-dritt kuntrattwali invokat tal-Kummissjoni huwiex legalment dovut lill-Kummissjoni ( 84 ).

117. Min-naħa l-oħra, jekk il-Qorti Ġenerali tixtieq twettaq tali eżami, hija għandha l-ewwel nett teżamina jekk ir-rikors li ġie ppreżentat quddiemha jistax jiġi “interpretat mill-ġdid” b’tali mod li ma jkunx biss intiż għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata, iżda wkoll li d-dritt kuntrattwali kkontestat ma jkollux effett fuq il-Kummissjoni. Jekk dan ikun il-każ, il-Qorti Ġenerali tista’ tikkunsidra r-rikors – bħal f’dan il-każ – li jkun ibbażat mhux biss fuq l-Artikolu 263, iżda wkoll fuq l-Artikolu 272 TFUE, u sussegwentement teżamina l-motivi li fuqhom ikun ibbażat l-appell. Madankollu, tali interpretazzjoni tista’ sseħħ biss taħt ċerti kundizzjonijiet ( 85 ).

118. Madankollu, fin-nuqqas ta’ att li jista’ jitqies li huwa separabbli mill-kuntratt u għalhekk li jista’ jiġi kkontestat skont l-Artikolu 263 TFUE, il-qorti tal-Unjoni, li taġixxi waħedha skont l-Artikolu 272 TFUE, tista’, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, teżamina biss l-ilmenti dwar “il-ksur tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat jew tal-liġi [nazzjonali] li tapplika għaliha”. Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 272 TFUE, l-hekk imsejħa “raġunijiet ta’ annullament” (“moyens d’annulation”), jiġifieri raġunijiet “li jappartjenu għal relazzjoni amministrattiva” jew “karatteristika ta’ rikors għal annullament”, bħal nuqqas ta’ motivazzjoni, il-ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrent jew il-ksur tad-dritt tiegħu għal amministrazzjoni tajba, għandhom jitqiesu inammissibbli ( 86 ).

119. ADR għandha raġun li ssostni li l-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali tikser id-dritt tal-kokontraenti tal-Kummissjoni li jkollhom rimedju effettiv, kemm fil-kuntest ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE (iktar ’il quddiem taħt (i)) kif ukoll fil-kuntest ta’ rikorsi kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE (iktar ’il quddiem taħt (ii)).

i) Fuq ir-rikorsi għal annullament kontra deċiżjonijiet ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali skont l-Artikolu 263 TFUE

120. Il-fehma tal-Qorti Ġenerali li t-talbiet kuntrattwali tal-partijiet skont il-kuntratt ma jistgħux jiġu eżaminati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv, hija bbażata fuq żewġ suppożizzjonijiet li fihom konsegwenzi serji: l-ewwel nett, l-istandards legali eżaminati f’rikors għal annullament huma biss standards tad-dritt tal-Unjoni u, it-tieni nett, id-dritt applikabbli għall-kuntratt jista’ biss ikun id-dritt nazzjonali.

– Fuq ir-rilevanza tal-kuntratt u tad-dritt nazzjonali fil-kuntest ta’ rikors għal annullament kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv

121. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li t-talbiet kuntrattwali tal-partijiet fil-kuntest ta’ rikors għal annullament ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv ma jistgħux jiġu eżaminati, sa fejn dan huwa evidenti, għall-ewwel darba, fis-sentenza tas-27 ta’ Settembru 2012, iċċitata fil-punt 70 tas-sentenza appellata, fil-kawża Applied Microengineering vs Il-Kummissjoni ( 87 ). Billi għamlet hekk, hija l-ewwel ibbażat ruħha fuq dikjarazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tas-17 ta’ Diċembru 1970 fil-kawża Internationale Handelsgesellschaft ( 88 ), li skontha l-validità ta’ atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni tista’ tiġi evalwata biss skont id-dritt tal-Unjoni, peress li l-applikazzjoni uniformi tagħha tkun affettwata jekk l-istandards jew il-prinċipji stabbiliti fid-dritt nazzjonali kellhom jintużaw sabiex tiġi ddeterminata l-validità ta’ dawn l-atti.

122. Madankollu, din id-dikjarazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-kwistjoni dwar jekk il-legalità ta’ regolament tal-Unjoni tistax tiġi eżaminata abbażi tal-liġi ta’ Stat Membru ( 89 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tinnega dan, peress li dan idgħajjef l-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, tali sitwazzjoni ma hijiex paragunabbli ma’ sitwazzjoni li fiha deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali għandha tiġi eżaminata fuq il-bażi tad-dritt nazzjonali, li l-kokontraenti ftiehmu kuntrattwalment dwar l-applikabbiltà tiegħu.

123. B’kuntrast ma’ regolament tal-Unjoni, tali deċiżjoni hija bbażata fuq id-dritt nazzjonali magħżul mill-kokontraenti sa fejn dan id-dritt jiddetermina l-eżistenza tat-talba li hija ddikjarata eżegwibbli permezz tad-deċiżjoni. Dan japplika wkoll għall-klawżoli tal-kuntratt kkonċernati. Dan għaliex il-Kummissjoni ma hijiex intitolata tiddikjara dritt kuntrattwali bħala infurzabbli li, skont it-termini tal-kuntratt u tad-dritt applikabbli għalih, ma jeżistix. B’hekk, it-termini kuntrattwali u d-dritt nazzjonali jsiru “r-regoli tal-liġi applikabbli għall-implimentazzjoni tat-Trattati” fis-sens tal-Artikolu 263(2) TFUE, li fuq il-bażi tagħhom il-qorti tal-Unjoni għandha teżamina l-legalità tad-deċiżjoni bħala parti minn rikors għal annullament.

124. Għalhekk, il-ksur tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni li jirriżulta mill-użu tad-dritt nazzjonali meta tittieħed deċiżjoni dwar il-validità ta’ att tal-Unjoni joriġina mill-possibbiltà prevista fl-Artikoli 335 u 340 TFUE li għalih kuntratt tal-Unjoni (ukoll) jiġi suġġett għad-dritt nazzjonali magħżul mill-partijiet. Din hija eċċezzjoni u tirreferi għal każ speċifiku ta’ interdipendenza bejn id-dritt tal-Unjoni u d-dritt nazzjonali, li toriġina min-nuqqas ta’ dritt kuntrattwali komplet fil-livell tal-Unjoni.

125. Il-formula żviluppata mill-Qorti Ġenerali fil-punti 40 u 41 tas-sentenza tagħha fil-kawża Applied Microengineering vs Il-Kummissjoni, ibbażata fuq il-kliem tal-Artikolu 263(2) TFUE u tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Internationale Handelsgesellschaft, li permezz tagħha “il-Qorti tal-Unjoni li hija responsabbli għal rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE [tkun] irrikonoxxiet il-legalità tal-att ikkontestat abbażi tat-Trattat [tal-UE] u ta’ kwalunkwe regola tal-liġi relatata mal-applikazzjoni tagħha, jiġifieri d-dritt tal-Unjoni ( 90 )”, hija għalhekk żbaljata fir-rigward ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali ( 91 ).

– Id-dritt tal-Unjoni applikabbli għall-kuntratti konklużi mill-Unjoni

126. Għall-kuntrarju, l-assunzjoni tal-Qorti Ġenerali fil-punti 40 u 41 tas-sentenza fil-kawża Applied Microengineering vs Il-Kummissjoni, li tgħid li “l-liġi applikabbli għat-Trattat” tista’ tkun biss id-dritt nazzjonali, għandha tiġi miċħuda. Huwa żbaljat li wieħed jassumi li l-kuntratti tal-Istituzzjonijiet tal-Unjoni huma biss suġġetti għad-dispożizzjonijiet kuntrattwali u għad-dritt nazzjonali magħżula mill-partijiet. Għall-kuntrarju, id-dritt primarju u sekondarju ġenerali kif ukoll id-dispożizzjonijiet legali sekondarji speċifiċi rilevanti tad-dritt tal-Unjoni huma dejjem applikabbli għal dawn il-kuntratti.

127. B’mod partikolari, ir-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012 u bosta regolamenti settorjali, pereżempju fil-qasam tal-finanzjament tar-riċerka, issa jinkludu għadd ta’ dispożizzjonijiet rilevanti għall-kuntratti konklużi mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, b’mod partikolari għall-ftehimiet ta’ sussidju u l-akkwist pubbliku ( 92 ). Għaldaqstant, tali kuntratti għandhom jistabbilixxu, skont ir-regoli ta’ applikazzjoni tar-Regolament Finanzjarju Nru 966/2012, il-fatt li d-dritt tal-Unjoni, li jista’ jiġi kkompletat mil-liġi nazzjonali msemmija fil-kuntratt, japplika għalihom ( 93 ).

128. Kif qalet ġustament il-Qorti Ġenerali fil-punt 85 tas-sentenza appellata, id-dritt nazzjonali ddikjarat applikabbli mill-partijiet għal impriżi sussidjarji hija r-regola ġenerali tal-kuntratt nazzjonali magħżul u tal-liġi tal-obbligi maħsuba li jikkumpensaw in-nuqqas ta’ tali regoli fil-livell tal-Unjoni.

– Konklużjoni

129. Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-opinjoni espressa fil-punti 40 u 41 tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-kawża Applied Microengineering vs Il-Kummissjoni tiddikjara li l-istandards legali eżaminati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament huma biss standards tal-Unjoni u d-dritt applikabbli għall-kuntratt jista’ biss ikun id-dritt nazzjonali.

130. Għalhekk, l-idea sottostanti l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-separazzjoni ta’ rikorsi għal annullament u rikorsi kuntrattwali hija li t-tqassim tal-kompiti bejn il-qorti li tiddeċiedi dwar rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE, minn naħa, u l-qorti li tiddeċiedi dwar rikors għal annullament skont l-Artikolu 272 TFUE, min-naħa l-oħra, ikun li tal-ewwel hija kompetenti biss għall-finijiet tal-eżami tad-dritt tal-Unjoni u ta’ din tal-aħħar għall-finijiet biss tal-eżami tal-kuntratt u tad-dritt nazzjonali applikabbli.

131. Barra minn hekk, ma hemm ebda raġuni għal tħassib li eżami ta’ obbligi kuntrattwali u ta’ dritt nazzjonali fil-kuntest ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv jista’ jrendi l-Artikolu 272 TFUE superfluwu jew jinterferixxi fil-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali ( 94 ). Kif spjegat hawn fuq, l-eżistenza ta’ klawżola ta’ arbitraġġ li tinvolvi l-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali tippresupponi l-eżistenza ta’ klawżola ta’ arbitraġġ. Madankollu, dan huwa suġġett għall-Artikolu 272 TFUE ( 95 ).

132. Fl-aħħar nett, il-fehim tad-distinzjoni bejn ir-rikorsi għal annullament u r-rikorsi kuntrattwali bbażati fuq is-sentenza appellata lanqas ma huwa ġġustifikat mill-fatt li l-qorti ma tistax tagħti struzzjonijiet lill-Kummissjoni jew tassumi l-irwol assenjat lilha fil-kuntest ta’ rikors għal annullament kif tista’ fil-kuntest ta’ azzjoni kuntrattwali ( 96 ). Fil-fatt, l-annullament ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv minħabba n-nuqqas ta’ eżistenza tad-dritt kuntrattwali invokat taħt l-Artikolu 263 TFUE, għandu l-istess konsegwenzi bħall-konstatazzjoni li l-Kummissjoni ma hijiex intitolata għal dan id-dritt skont l-Artikolu 272 TFUE. Barra minn hekk, jekk rikorrent jitlob iktar ordnijiet mill-Kummissjoni, huwa jista’, minbarra t-talba tiegħu għal annullament tad-deċiżjoni kkontestata skont l-Artikolu 263 TFUE, xorta waħda jissottometti talba skont l-Artikolu 272 TFUE għall-adozzjoni ta’ tali ordnijiet.

133. Minn dan kollu jirriżulta li l-legalità ta’ deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali għandha tiġi evalwata fil-kuntest ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE kemm fuq il-bażi tad-dritt tal-Unjoni b’mod ġenerali kif ukoll fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet kuntrattwali u ta’ kwalunkwe dispożizzjoni applikabbli oħra tad-dritt tal-Unjoni u tad-dritt nazzjonali. Konsegwentement, il-qorti tal-Unjoni għandha teżamina, fil-kuntest ta’ rikors bħal dan, kemm il-legalità formali kif ukoll dik sostantiva tad-deċiżjoni kkontestata. L-evalwazzjoni tagħha b’hekk testendi, b’mod partikolari, għall-kwistjoni tal-fondatezza tad-dritt kuntrattwali invokat. Fil-passat, il-Qorti Ġenerali wettqet ukoll tali eżami parzjali ( 97 ).

134. Min-naħa l-oħra, l-approċċ fis-sentenza appellata, li jobbliga lill-kokontraenti tal-Kummissjoni jippreżenta rikors skont l-Artikolu 263 u rikors skont l-Artikolu 272 TFUE, sabiex jinkiseb eżami sħiħ ta’ deċiżjoni ta’ titolu mill-qorti tal-Unjoni, jikkostitwixxi ksur tad-dritt għal rimedju effettiv billi jikkumplika bla bżonn il-protezzjoni legali.

135. L-ewwel nett, ikun hemm ksur tad-dritt għal rimedju effettiv meta l-qorti tal-Unjoni ma teżaminax il-legalità sostantiva ta’ deċiżjoni fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv skont l-Artikolu 263 TFUE, jiġifieri jekk id-dritt ddikjarat eżekuttiv huwiex eżistenti.

136. Min-naħa l-oħra, dan jikkostitwixxi ksur tad-dritt għal rimedju effettiv, li jeżiġi li l-kokontraenti tal-Kummissjoni jippreżentaw, kontra deċiżjoni ta’ titolu eżekuttiv, kemm rikors skont l-Artikolu 263 kif ukoll rikors skont l-Artikolu 272 TFUE, anki jekk ma jkun hemm ebda ġustifikazzjoni għal tali rekwiżit li għadu kif ġie stabbilit. B’riżultat ta’ dan, il-kokontraenti tal-Kummissjoni jkollhom aċċess indebitament diffiċli wisq għall-qorti u diffikultajiet fl-eżerċitar tad-drittijiet tagħhom ( 98 ). Dan huwa iktar u iktar il-każ meta, fid-dawl tal-kumplessità tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali fuq dan il-punt, ir-rikorrenti jkunu f’riskju regolari li t-talbiet tagħhom jiġu ddikjarati inammissibbli peress li huma invokaw it-tip ta’ rikors żbaljat ( 99 ).

ii) Fuq il-ħtieġa li jiġu eżaminati l-fatti u l-kwistjonijiet legali kollha rilevanti fil-kuntest ta’ dejn kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE

137. Kif ġustament tenfasizza l-Qorti Ġenerali fil-punt 211 tas-sentenza appellata, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-dritt ta’ aċċess għal qorti skont l-Artikolu 47 tal-Karta huwa ggarantit biss jekk dik il-qorti jkollha s-setgħa li teżamina l-fatti u l-punti ta’ liġi kollha rilevanti għat-tilwima pendenti ( 100 ).

138. Madankollu, dan ir-rekwiżit ma jittiħidx inkunsiderazzjoni mill-Qorti Ġenerali f’rikorsi kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE konformement mal-ġurisprudenza tagħha dwar id-distinzjoni bejn rikorsi għal annullament u rikorsi kuntrattwali, iċċitata fil-punt 70 tas-sentenza appellata u li hija bbażata fuqha. Kif spjegat iktar ’il fuq, din il-ġurisprudenza tassumi li l-qorti tal-Unjoni ma tistax, fil-kuntest ta’ proċedura kuntrattwali, teżamina lmenti bbażati fuq il-ksur tad-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni ( 101 ).

139. Madankollu, kif intwera iktar ’il fuq, huwa pjuttost żbaljat li wieħed jassumi li l-kuntratti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma suġġetti biss għad-dispożizzjonijiet kuntrattwali u għad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali ddikjarati applikabbli mill-partijiet ( 102 ). Bl-istess mod, l-assunzjoni tal-Qorti Ġenerali li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma suġġetti għad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni u obbligi oħra taħt id-dritt tal-Unjoni fl-adozzjoni ta’ atti unilaterali biss, iżda mhux f’kuntest kuntrattwali ( 103 ), ma għandha l-ebda bażi. Huwa ċar li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma marbuta b’dawn l-obbligi, irrispettivament minn jekk humiex jaġixxu fuq bażi unilaterali jew kuntrattwali sabiex iwettqu l-kompiti tagħhom. B’mod partikolari, skont l-Artikolu 51 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, b’mod ġenerali, din tapplika għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji tal-Unjoni, mingħajr ebda differenzazzjoni taħt il-forma ta’ azzjoni magħżula. Kwalunkwe ħaġa oħra tkun tfisser li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkunu jistgħu jaħarbu mill-obbligi fundamentali tagħhom permezz ta’ “refuġju fid-dritt privat” ( 104 ).

140. Dan diġà ġie kkonfermat mill-Qorti tal-Ġustizzja, anki impliċitament, meta eżaminat l-argumenti bbażati fuq il-ksur tad-dritt għal amministrazzjoni tajba fil-kuntest ta’ rikorsi kuntrattwali ( 105 ).

141. Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali pprovat torbot tali argumenti mal-prinċipju ġenerali tal-liġi kuntrattwali tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratti b’bona fide u li tqis għalhekk li l-obbligi korrispondenti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom jitqiesu li huma ġġustifikati mill-kuntratt jew mid-dritt nazzjonali applikabbli għalih ( 106 ). Dan juri li l-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet id-diffikultajiet li tirrifjuta li torbot lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni b’tali obbligi. Dawn l-obbligi huma relatati biss mal-prinċipji tad-dritt kuntrattwali bħall-bona fide, iżda huma biss soluzzjoni ta’ emerġenza. B’dan il-mod, fil-fatt, tinżamm essenzjalment is-suppożizzjoni inġustifikata li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma komparabbli f’termini ta’ azzjoni kuntrattwali ma’ kokontraenti privati, u għalhekk huma suġġetti biss għall-prinċipji ġenerali tad-dritt kuntrattwali, u mhux għad-drittijiet fundamentali jew obbligi statutorji tagħhom skont id-dritt tal-Unjoni.

142. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali f’dan il-każ, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma suġġetti għal drittijiet fundamentali u obbligi statutorji oħra skont id-dritt tal-Unjoni “fl-eżerċizzju tal-kompiti amministrattivi tagħhom biss” ( 107 ). Madankollu, ma huwiex ċar għalfejn il-konklużjoni ta’ kuntratti ma taqax taħt il-funzjonijiet amministrattivi ta’ dawn l-istituzzjonijiet. Fil-fatt, kuntrarjament għal kokontraenti privati, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni dejjem jaġixxu fl-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet amministrattivi tagħhom.

143. Bl-istess mod, il-Kummissjoni stess insistiet f’dan il-każ fuq is-setgħa li tirrikorri għas-setgħat ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, anki fil-kuntest kuntrattwali għall-irkupru ta’ pretensjonijiet monetarji, għaliex dan ikun ifisser, fil-kuntest kuntrattwali, li ma tkunx marbuta wkoll bl-obbligi pubbliċi tiegħu, bħad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti u, b’mod iktar ġenerali, id-drittijiet fundamentali. Madankollu, in-natura regolatorja tal-Kummissjoni, li taġixxi taħt l-awtorità ta’ entità kontraenti, hija infondata.

144. Barra minn hekk, l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali inkwistjoni twassal għal riżultati inaċċettabbli: skontha, l-obbligu ta’ motivazzjoni fir-rigward tal-irkupru ta’ sussidju għandu japplika biss jekk l-għajnuna finanzjarja kkonċernata tkun ingħatat b’deċiżjoni unilaterali u mhux jekk tkun ingħatat b’kuntratt ta’ terminazzjoni ( 108 ). Bl-istess mod, kokontraenti għal istituzzjoni tal-Unjoni għandha tkun tista’ biss, pereżempju, tqajjem ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni jew tad-drittijiet tad-difiża jekk il-klawżoli tal-kuntratt jipprevedu tali obbligi u drittijiet ( 109 ), iżda mhux mod ieħor ( 110 ). Madankollu, dan ikun ifisser li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkunu jistgħu jaħarbu mill-obbligi tagħhom skont id-dritt primarju billi jagħtu sussidji milli deċiżjonijiet unilaterali u billi jonqsu milli jagħtu raġunijiet fil-kuntratti inkwistjoni bi ħsara għalihom jew drittijiet ta’ difiża għall-benefiċċju tal-kokontraenti tagħhom.

145. Il-Qorti Ġenerali kienet tal-fehma li, fil-kuntest ta’ tilwima kuntrattwali, rikorrent ma jistax jinvoka l-obbligi tad-dritt tal-Unjoni tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, fost oħrajn fuq il-bażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-distinzjoni bejn ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali u dik kuntrattwali ( 111 ). Għalhekk, is-sempliċi riferiment għal dispożizzjonijiet legali li ma jirriżultawx minn kuntratt ma jistax jaffettwa n-natura tar-responsabbiltà u, għaldaqstant, il-ġurisdizzjoni tal-qrati fil-każ ta’ tilwima legali. Madankollu, minn din il-ġurisprudenza ma jirriżultax li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma humiex suġġetti għall-obbligi tagħhom skont id-dritt tal-Unjoni fil-kuntest tal-kuntratt u li l-kokontraenti tagħhom ma jistgħux jinvokawhom.

146. Barra minn hekk, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, li tgħid li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma suġġetti għad-drittijiet fundamentali u għal obbligi legali oħra biss fil-kuntest ta’ aġir unilaterali iżda mhux kuntrattwali, oriġinarjament żviluppat fuq il-bażi li l-ilment ibbażat fuq ksur ta’ tali obbligi huwa “inopérant”, jiġifieri ineffettiv, fil-kuntest ta’ talbiet kuntrattwali, jiġifieri li ksur bħal dan jista’, fi kwalunkwe każ, ma jkollux effett fuq l-eżistenza ta’ dejn kuntrattwali tal-partijiet ( 112 ).

147. Dan huwa żbaljat, madankollu, minħabba li l-ksur tal-obbligu li jinżammu d-drittijiet fundamentali jew obbligi statutorji oħra tal-amministrazzjoni kontraenti, bl-ebda mod ma jisfaxxa fix-xejn fil-kuntest ta’ rikorsi kuntrattwali. Għall-kuntrarju, ksur bħal dan, kif diġà ġie stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja stess, jista’ jaffettwa d-dejn kuntrattwali tal-partijiet b’mod serju ( 113 ). Barra minn hekk, il-ġurisprudenza dwar il-ksur tad-drittijiet tad-difiża turi li l-ilment ibbażat fuq ksur b’mod ġenerali ma huwiex inammissibbli, b’mod ġenerali, minħabba li dan il-ksur ma huwiex neċessarjament rifless fid-dispożittiv tas-sentenza ( 114 ). Fl-aħħar nett, il-konstatazzjoni ta’ ksur tad-dritt tikkostitwixxi, fiha nnifisha, forma ta’ kumpens għar-rikorrent u effett dixxiplinarju fuq l-amministrazzjoni ( 115 ).

148. Fl-aħħar nett, il-fehma tal-Qorti Ġenerali li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni dwar il-kuntratti ma tistax teżamina, fil-kuntest tal-Artikolu 272 TFUE, ilmenti relatati mal-ksur tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni u obbligi oħra ta’ awtorità pubblika tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, hija inkompatibbli mad-diviżjoni tas-setgħat ġudizzjarji skont l-Artikoli 263, 272 u 274 TFUE.

149. B’mod partikolari, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każ ta’ kuntratt bejn ir-rikorrent u istituzzjoni tal-Unjoni, l-atti tal-Unjoni jistgħu jitqiesu bħala kumpensatorji biss f’każijiet eċċezzjonali, bħala rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE, minħabba li nkella l-qrati tal-Unjoni jkunu f’riskju li jrendu l-Artikolu 272 TFUE superfluwu u, fin-nuqqas ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, jestendu l-ġurisdizzjoni lil hinn mil-limiti stabbiliti fl-Artikolu 274 TFUE ( 116 ). Għalhekk, kif spjegat hawn fuq, huma biss id-deċiżjonijiet ta’ titolu u l-atti li jiżvolġu b’mod sħiħ barra r-relazzjoni kuntrattwali li jaqgħu fil-kategorija ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE ( 117 ).

150. Kif sostna l-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Lino Maieftiko Gynikologko Gynnologi Kentro vs Il-Kummissjoni, id-definizzjoni tal-atti ta’ rikors skont l-Artikolu 263 TFUE hija għalhekk iktar ristretta fil-kuntest kuntrattwali. F’dan il-kuntest, ma huwiex biżżejjed li l-annullabbiltà tal-att tipproduċi effetti legali vinkolanti fuq id-destinatarju tagħha ( 118 ). Għalhekk, pereżempju, noti ta’ debitu li bihom kokontraenti jkun meħtieġ iħallas dejn dovut minn dritt ( 119 ), rapporti ta’ verifika li jidentifikaw irregolaritajiet fl-użu ta’ fondi u talbiet li jirriżultaw minn dan ( 120 ), jew deċiżjonijiet sabiex il-kuntratt jiġi tterminat b’mod unilaterali ( 121 ), ma jikkostitwixxux atti li għalihom huwa disponibbli rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE fil-qafas kuntrattwali ( 122 ).

151. Dan jidher li huwa ġġustifikat sa fejn il-kokontraenti għandu rimedju quddiem il-qorti kompetenti kontra atti relatati ma’ kuntratti li ġew miċħuda fir-rigward ta’ kuntratti li għalihom id-dritt ta’ appell skont l-Artikolu 263 TFUE huwa miċħud. Madankollu, din l-“l-eċċezzjoni ta’ rimedju parallel” ( 123 ) taħdem biss jekk ir-rimedju jkun effettiv. Dan ifisser li l-imħallef kompetenti kuntrattwali għandu jkollu s-setgħa li jeżamina l-fatti u l-punti ta’ liġi kollha rilevanti għat-tilwima pendenti quddiemu ( 124 ).

152. Din il-fehma kienet ikkonfermata impliċitament mit-tweġiba tal-Kummissjoni għal mistoqsija tal-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta ta’ dan l-appell. Fil-fatt, għall-mistqosija dwar kif tista’ tiġi eżaminata l-konformità mad-drittijiet fundamentali fil-kuntest ta’ rikorsi kuntrattwali jekk, skont il-Qorti Ġenerali, ilmenti bbażati fuq din tal-aħħar ikunu inammissibbli, il-Kummissjoni wieġbet li tali lmenti jistgħu jiġu evalwati fil-kuntest tar-rikors għal annullament. Madankollu, dan ikun ifisser li mhux biss id-deċiżjonijiet ta’ titolu meħuda mill-Kummissjoni, iżda l-atti kollha tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni fir-rigward tal-kokontraenti tagħhom, ikollhom jiġu kklassifikati bħala li huma suġġetti għal att li jista’ jiġi kkontestat skont l-Artikolu 263 TFUE sabiex il-partijiet ikunu jistgħu jirrikorru għal rimedju effettiv. Madankollu, tali konklużjoni tkun inkompatibbli mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tgħid li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni f’kuntest kuntrattwali, bl-eċċezzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ titolu, ma jistgħux jitqiesu bħala kumpensatorji skont l-Artikolu 263 TFUE ( 125 ).

153. Minbarra l-kuntratt u d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni u d-dritt nazzjonali applikabbli fuq bażi sussidjarja, l-imħallef kuntrattwali rilevanti għandu jkun kapaċi jeżamina kwalunkwe ilment relatat ma’ ksur tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni jew ta’ obbligi regolatorji oħra skont id-dritt tal-Unjoni imposti mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni ( 126 ).

154. Dan huwa iktar u iktar il-każ meta l-atti inkwistjoni, bħall-verifika tal-kontijiet tal-kokontraenti, is-sospensjoni unilaterali tal-ħlasijiet, it-terminazzjoni unilaterali tal-kuntratt, jew l-impożizzjoni unilaterali ta’ somom li għandhom jitħallsu lura bin-nifs li jagħtu lok għal skadenzi, minkejja l-fatt li huma kuntrattwalment ikklassifikati skont it-termini tal-kuntratt, spiss jikkorrispondu għall-eżerċizzju ta’ setgħat unilaterali tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, li huma previsti mid-dispożizzjonijiet legali jew, fil-każ individwali, klawżoli kuntrattwali standard li ma jistgħux jiġu nnegozjati ( 127 ).

155. Dan jispjega wkoll għaliex, f’ħafna każijiet, il-kokontraenti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni jikkaratterizzaw b’mod intuwittiv azzjonijiet kontra tali atti bħala bħala rikorsi għal annullament. Konformement mas-soluzzjoni rrappreżentata hawn, rikors bħal dan taħt l-ebda ċirkustanza ma jista’ jiġi ddikjarat inammissibbli minħabba li r-rikorrent isostni li l-istituzzjoni inkwistjoni kisret id-drittijiet jew l-obbligi fundamentali statutorji oħrajn taħt id-dritt tal-Unjoni, jew iressaq kwalunkwe lment ieħor li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali sa issa, huma deskritti ( 128 ) bħala “rikors għal annullament” ( 129 ).

c) Konklużjoni intermedja

156. Minn dan jirriżulta li l-eżerċizzju tas-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet ta’ titolu għall-irkupru ta’ dejn kuntrattwali ma jmurx kontra l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jekk, bħal f’dan il-każ, il-parti kontraenti tkun ġiet innotifikata bl-eżistenza ta’ din il-possibbiltà.

157. Min-naħa l-oħra, hemm ksur tad-dritt għal rimedju effettiv kontra l-kokontraenti tal-Kummissjoni meta l-kokontraenti tal-Kummissjoni tkun obbligata tippreżenta rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 kif ukoll rikors kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE sabiex tikseb evalwazzjoni sħiħa tal-legalità ta’ din id-deċiżjoni.

158. Bl-istess mod, ikun hemm ksur tad-dritt għal rimedju effettiv meta, fil-kuntest ta’ rikors kuntrattwali skont l-Artikolu 272 TFUE, il-kokontraenti ma tkunx tista’ tallega ksur tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni u ta’ obbligi staturjorji oħra tal-Unjoni.

3. Konklużjoni dwar it-tieni aggravju

159. Konsegwentement, hemm lok li jiġi kkonstatat li t-tieni aggravju huwa parzjalment fondat: il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat, fil-punti 70 u 71 tas-sentenza appellata, li, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat skont l-Artikolu 263 TFUE, huwa possibbli li jiġu eżaminati biss il-motivi u l-argumenti li jqajmu dubju dwar il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fuq il-bażi tat-Trattati tal-Unjoni u ta’ kull regola ta’ dritt dwar l-applikazzjoni tiegħu, jiġifieri d-dritt tal-Unjoni, filwaqt li, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat skont l-Artikolu 272 TFUE, huma biss dawk il-motivi u l-argumenti kontra l-ksur tal-ftehim ta’ sussidju jew tad-dritt nazzjonali applikabbli li jistgħu jiġu eżaminati.

B. Fuq l-ewwel aggravju

160. Fil-qafas tal-ewwel aggravju, ADR targumenta li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta applikat sentenza li kienet stretta wisq u bbażata fuq interpretazzjoni sproporzjonata tal-prinċipju li jgħid li l-Unjoni tista’ tissussidja l-ispejjeż effettivament sostnuti biss ( 130 ).

161. Il-Qorti Ġenerali ma qisitx biżżejjed il-fatt li ADR wettqet proġetti ssussidjati b’riżultati tajbin. Dan jikkontradixxi l-intenzjoni tal-Kummissjoni u tal-Parlament Ewropew innifishom li fil-futur jiffaċilita l-ħajja tal-benefiċjarji tas-sussidji billi jiffoka iktar fuq ir-riżultati miksuba milli fuq il-ġustifikazzjoni tal-ispejjeż imġarrba.

162. Dan l-argument ma jistax jintlaqa’.

163. L-ewwel nett għandu jiġi nnotat li, fl-appell tagħha, ADR ma tikkontestax il-konstatazzjonijiet fattwali li fuq il-bażi tagħhom il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argumenti tagħha dwar l-ineliġibbiltà ta’ ċertu nfiq. Barra minn hekk, din l-evalwazzjoni fattwali hija fi kwalunkwe każ suġġetta għal stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja fuq appell, sakemm il-provi ppreżentati lill-Qorti Ġenerali ma jkunux ġew żnaturati jew sakemm il-fatt li l-Qorti Ġenerali ma tkunx eżatta ma jirriżultax mill-fatti tal-kawża ( 131 ), li ma huwiex il-każ hawnhekk.

164. Għalhekk hija biss kwistjoni ta’ jekk il-Qorti Ġenerali, minkejja l-fatti li fuq il-bażi tagħhom ikkonfermat li n-nefqa kkontestata hija ineliġibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettatx tali nefqa minħabba li huwa evidenti li ADR wettqet il-miżura ssussidjata b’riżultati tajbin.

165. Din id-domanda għandha tingħata risposta fin-negattiv. Għaliex kif iddikjarat il-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju li permezz tiegħu l-Unjoni tista’ tissussidja, fi ħdan il-qafas ta’ sussidju, infiq biss bħal dan effettivament imġarrab, ifisser li t-terminazzjoni b’suċċess tal-miżura ssussidjata sadanittant ma għandha l-ebda effett fuq l-obbligu tal-benefiċjarju li jagħti prova tal-użu magħmul mill-ammonti mħallsa lilu ( 132 ). Għalhekk, jekk l-ispejjeż iddikjarati mill-benefiċjarju ma jkunux verifikabbli, il-Kummissjoni ma jkollha l-ebda għażla ħlief li tipproċedi għall-irkupru tas-sussidju sal-ammont tas-somma mhux issostanzjata. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma tistax tastjeni milli tagħmel tali rkupru fuq il-bażi ta’ proporzjonalità ( 133 ).

166. F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali sabet li żewġ esperti kienu ġustament iddikjarati ineliġibbli minħabba li wieħed minn dawn l-esperti kien manifestament ħadem għal proġett ieħor f’jum li għalih l-ispejjeż ta’ ADR kienu kkalkolati għal wieħed mill-proġetti f’dan il-każ. Minħabba din l-indikazzjoni speċifika li l-kalkolu tal-ispejjeż inkwistjoni ma kienx konformi mar-realtà, ADR ma kinitx ipprovdiet l-evidenza mitluba li dan kien żball iżolat. Minflok, ir-riżervi tal-awdituri kienu kkonfermati minn aspetti oħra bħad-dewmien fil-pagamenti u l-evidenza nieqsa ( 134 ). Fl-aħħar nett, l-argumenti l-oħra kollha mressqa ta’ ADR kontra r-rapporti ta’ verifika ma wasslu għall-ebda interrogazzjoni tar-riżultati ta’ dawn ir-rapporti ( 135 ).

167. Il-Qorti Ġenerali waslet għall-konklużjoni li l-implimentazzjoni b’suċċess tal-azzjoni inkwistjoni b’riżultati tajbin ma kinitx biżżejjed sabiex l-ispejjeż jiġu aċċettati bħala eliġibbli, sakemm ma jkunux ġew issodisfatti l-kundizzjonijiet l-oħra għall-eliġibbiltà ( 136 ).

168. Ma hemm l-ebda żball ta’ liġi f’dawn id-dikjarazzjonijiet. B’mod partikolari, il-Qorti Ġenerali ma tistax tiġi akkużata b’interpretazzjoni stretta tal-prinċipju li l-Unjoni tista’ tissussidja biss l-ispejjeż effettivament imġarrba. Għall-kuntrarju, il-Qorti Ġenerali applikat b’mod korrett il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tgħid li, fin-nuqqas ta’ dokumenti ġustifikattivi għat-tnissil reali ta’ spejjeż, il-prova tat-twettiq ta’ proġett ma hijiex suffiċjenti sabiex tiġġustifika l-għoti ta’ sussidju speċifiku.

169. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma huwiex neċessarju li tiġi indirizzata d-distinzjoni magħmula mill-Kummissjoni bejn sussidji, li huma intiżi li jippermettu lill-benefiċjarju jwettaq attività strateġikament importanti għall-Unjoni, u kuntratti pubbliċi li jinvolvu provvista ta’ servizzi bi ħlas, li r-rilevanza tagħhom hija ddubitata f’dan il-każ ta’ ADR. Bl-istess mod, ma hemmx għalfejn tiġi diskussa l-kwistjoni dwar sa fejn ir-riżultati tal-proġett kienu użati u sfruttati mill-Kummissjoni stess jew minn ADR innifisha.

170. Fl-aħħar nett, il-fatt li l-Kummissjoni u l-Parlament, fl-abbozzar tar-Regolament Finanzjarju l-ġdid 2018/1046 ( 137 ), esprimew l-intenzjoni li jirsistu għal orjentazzjoni ikbar lejn ir-riżultati tal-pagamenti fil-qasam tas-sussidji ( 138 ), konformement mal-konstatazzjonijiet hawn fuq, u li dawn il-ħidmiet issa ser ikunu qegħdin jiġu riflessi fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament 2018/1046 ( 139 ) ma jbiddilx ir-riżultat konkluż hawn fuq. Ma huwiex ikkontestat li dawn id-dispożizzjonijiet ma japplikawx f’dan il-każ.

171. Miċ-ċirkustanzi preċedenti kollha jirriżulta li l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud.

C. Fuq l-impatt tal-mertu tat-tieni appell fuq l-eżistenza tas-sentenza appellata

172. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, żball legali tal-Qorti Ġenerali ma jwassalx għall-annullament tas-sentenza appellata jekk is-sentenza titqies li hija korretta għal raġunijiet legali oħra ( 140 ).

173. Dan huwa l-każ inkwistjoni. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali stess esponiet il-motivi li fuqhom kienet ibbażata s-sentenza, minkejja l-iżball ikkonstatat iktar ’il fuq ( 141 ).

174. Huwa minnu li l-Qorti Ġenerali b’mod żbaljat qasmet il-motivi u l-argumenti ta’ ADR fil-punti 71 sa 80 tas-sentenza appellata taħt “ilmenti kuntrattwali”, li jappartjenu għal rikors skont l-Artikolu 272 TFUE, u “ilmenti ta’ invalidità”, li jappartjenu għal rikors taħt l-Artikolu 263 TFUE. Bl-istess mod, il-Qorti Ġenerali wettqet eżami ulterjuri ta’ dawn il-motivi u argumenti f’eżami skont l-Artikolu 272 TFUE, li abbażi tiegħu hija eżaminat biss l-“ilmenti kuntrattwali” (punti 81 sa 188 tas-sentenza appellata), u eżami skont l-Artikolu 263 TFUE, li abbażi tiegħu hija analizzat biss “ilmenti ta’ invalidità” (punti 189 sa 218 tas-sentenza appellata).

175. Madankollu, fil-kuntest ta’ dawn il-verifiki formali separati, il-Qorti Ġenerali madankollu evalwat il-motivi u l-argumenti kollha mressqa minn ADR, u eżaminat il-mertu tal-kawża. Dan huwa iktar u iktar minnu peress li, fil-punt 75 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-ewwel ilment ta’ ADR, fit-tieni motiv tagħha, li skontu l-Kummissjoni bagħtet lil ADR rapporti ta’ verifika finali b’dewmien irraġonevoli, bi ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u tad-drittijiet tad-difiża ta’ ADR ( 142 ), kien intiż bħala sostenn tat-talbiet tal-konklużjonijiet magħmula minn ADR kemm abbażi tal-Artikolu 272 kif ukoll tal-Artikolu 263 TFUE.

176. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali eżaminat l-ewwel nett l-ilment ikkontestat fil-punti 172 sa 184 tas-sentenza appellata, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha tar-rikors skont l-Artikolu 272 TFUE. It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali reġgħet eżaminat l-argumenti ta’ ADR fil-punti 215 sa 218 tas-sentenza appellata fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha tar-rikors skont l-Artikolu 263.

177. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja wettqet l-eżami tagħha, minn perspettiva strutturali, wara separazzjoni stretta ta’ motivi għal annullament u għal kawżi kuntrattwali, u b’hekk wettqet żball ta’ liġi. Madankollu, din is-separazzjoni f’dan il-każ ma affettwatx l-ammissibbiltà tal-ilmenti ta’ ADR u l-evalwazzjoni tagħha dwar il-merti tal-każ.

178. Barra minn hekk, ADR ma wrietx u lanqas ma sostniet li l-eżami separat tal-argumenti tagħha fil-kuntest ta’ rikors skont l-Artikolu 272 TFUE, minn naħa, u ta’ rikors skont l-Artikolu 263 TFUE, min-naħa l-oħra, f’dan il-każ effettivament wassal għal evalwazzjoni inkompluta mill-Qorti Ġenerali tal-argumenti tagħha fl-ewwel istanza.

179. Barra minn hekk, ADR ma kkontestatx, jew ikkontestat mingħajr ebda suċċess il-konklużjonijiet tal-Qorti Ġenerali dwar il-fondatezza tal-motivi u tal-ilmenti tagħha, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li kienu s-suġġett tat-tieni aggravju, kif juri l-eżitu tal-eżami tal-ewwel aggravju ( 143 ).

180. B’hekk, l-iżball ta’ liġi kkonstatat iktar ’il fuq ( 144 ) ma kellux effett fuq id-dispożittiv tas-sentenza appellata. Għaldaqstant, minkejja l-fondatezza tiegħu, it-tieni aggravju ma jistax iwassal għall-annullament ta’ din is-sentenza.

VI. Fuq l-ispejjeż

181. Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, meta l-appell jiġi miċħud, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.

182. Skont l-Artikolu 138(3) ta’ dawn ir-regoli, applikabbli għall-proċedura ta’ appell bis-saħħa tal-Artikolu 184(1) tal-istess regoli, il-parti li titlef għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż jekk dawn ikunu ġew mitluba. Madankollu, jekk fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża jkun jidher iġġustifikat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li waħda mill-partijiet għandha, minbarra l-ispejjeż tagħha, tbati parti mill-ispejjeż tal-parti l-oħra.

183. F’dan il-każ, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-appell għandu jiġi miċħud minħabba li d-dispożittiv tas-sentenza appellata, kif deskritt, huwa korrett, minkejja l-iżball legali identifikat għal raġunijiet legali oħra.

184. Madankollu, minħabba dan l-iżball legali, it-tieni aggravju, li jirrappreżenta l-parti prinċipali tal-appell, kien iġġustifikat.

185. Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkustanzi, jidher iġġustifikat li jiġi deċiż li ADR għandha tbati żewġ terzi tal-ispejjeż tagħha stess u żewġ terzi tal-ispejjeż tal-Kummissjoni u l-Kumm