KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

BOBEK

ippreżentati fis-17 ta’ Mejju 2017 ( 1 )

Kawża C-217/16

Il-Kummissjoni Ewropea

vs

Dimos Zagoriou

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Monomeles Efeteio Athinon (qorti tal-appell b’imħallef uniku ta’ Ateni, il-Greċja)]

“Eżekuzzjoni forzata ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi obbligu pekunjarju skont l-Artikolu 256 KE - Determinazzjoni tal-qorti kompetenti - Locus standi bħala konvenut fi proċeduri ta’ eżekuzzjoni forzata - Prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’effettività”

I. Introduzzjoni

1. Fl-2006, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni ( 2 ) indirizzata lil impriża proprjetà tal-komun ta’ Aristi Zagorio fil-Greċja, li kienet intiża li tirkupra għajnuna mogħtija lil dik l-impriża fl-1993. Wara li kienet ingħatat l-għajnuna iżda qabel ma d-deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet adottata, l-impriża kienet ġiet xolta. Barra minn dan, il-komun ta’ Aristi Zagorio kien ġie integrat f’entità muniċipali ikbar, Kentriko Zagorio.

2. Il-Kummissjoni riedet teżegwixxi d-deċiżjoni tagħha kontra Kentriko Zagorio, li oġġezzjonat għall-eżekuzzjoni forzata quddiem il-qrati ċivili nazzjonali. Matul dawk il-proċeduri ġudizzjarji, Kentriko Zagorio kienet ukoll ġiet integrata f’entità muniċipali oħra ikbar, Dimos Zagorio, li hija l-konvenuta fil-kawża prinċipali. L-oġġezzjoni ntlaqgħet b’sentenza tal-ewwel istanza mogħtija fl-2013. Il-qorti nazzjonali ddeċidiet li l-eżekuzzjoni forzata ma setgħetx issir kontra Dimos Zagorio.

3. Il-Kummissjoni appellat minn dik id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, qorti ċivili tal-appell, fejn sostniet li l-qrati amministrattivi nazzjonali u mhux il-qrati ċivili nazzjonali kienu kompetenti jisimgħu l-kawża. Barra dan, hija sostniet ukoll li setgħet tintalab eżekuzzjoni forzata kontra Dimos Zagorio bħala s-suċċessura tal-impriża.

4. F’dan il-kuntest proċedurali kemxejn kumpless, il-qorti tar-rinviju issa qiegħda tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk in-natura tat-tilwima ewlenija hijiex waħda privata jew pubblika; kif għandha tiġi ddeterminata l-qorti kompetenti u kontra liema entitajiet tista’ tintalab l-eżekuzzjoni forzata.

II. Il-qafas ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

1. It-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

5. L-Artikolu 299 TFUE jgħid dan li ġej: “L-atti tal-Kunsill, tal-Kummissjoni jew tal-Bank Ċentrali Ewropew li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni li mhumiex l-Istati, ikollhom forza eżekuttiva. L-eżekuzzjoni tiġi regolata bir-regoli tal-proċedura ċivili li sseħħ f’dak l-Istat fejn għandha titwettaq. Id-digriet ta’ l-eżekuzzjoni għandu jiġi ffirmat, mingħajr ebda formalità oħra ħlief il-verifika ta’ l-awtentiċità tad-dokument, mill-awtorità nazzjonali li l-Gvern ta’ kull Stat Membru jaħtar għal dan l-għan u jgħarraf biha lill-Kummissjoni u lill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea. Wara t-twettiq ta’ dawn il-formalitajiet fuq it-talba tal-parti konċernata, din ta’ l-aħħar tista’ tipproċedi bl-eżekuzzjoni skond il-liġi nazzjonali, billi jressaq il-kwestjoni direttament quddiem l-awtorita kompetenti. L-Eżekuzzjoni tista’ tiġi sospiża biss b’ deċiżjoni tal-Qorti. Madankollu, il-verifika tar-regolarità tal-miżuri ta’ eżekuzzjoni tkun fil-kompetenza ta’ l-awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali.”

2. Ir-Regolamenti Nru 2052/88 ( 3 ) Nru 4253/88 ( 4 ) u Nru 4256/88 ( 5 )

6. Ir-Regolament (KEE) Nru 2052/88 huwa l-att bażiku li jirregola l-fondi strutturali tal-Unjoni, kif jirrelataw ma’ xulxin u r-relazzjoni tagħhom ma’ strumenti finanzjarji oħra (iktar ’il quddiem ir-“Regolament dwar il-Fondi Strutturali”).

7. Ir-Regolament (KEE) Nru 4253/88 huwa r-regolament ewlieni li jimplementa r-Regolament dwar il-Fondi Strutturali (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali”).

8. Ir-Regolament (KEE) Nru 4256/88 jikkumplementa r-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali b’rabta mal-Fond Agrikolu Ewropew dwar Gwida u Garanzija [iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali (FAEGG)”]. Għalhekk, l-Artikolu 1(1) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali (FAEGG) jipprevedi li t-Taqsima Gwida tal-FAEGG tista’ tintuża għall-finanzjament ta’ miżuri sabiex jitwettqu kompiti skont ir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali. L-Artikolu 1(2) ġeneralment japplika, għal tali każijiet, ir-regoli msemmija fir-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali.

9. It-Titolu VI tar-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali, intitolat “Dispożizzjonijiet Finanzjarji”, jinkludi b’mod partikolari l-Artikolu 24 li jipprevedi dan li ġej: “Tnaqqis, sospensjoni jew kanċellament ta’ għajnuna 1. Jekk operazzjoni jew miżura tidher li tiġġustifika biss parti mill-għajnuna allokata, il-Kummissjoni għandha twettaq eżami adegwat tal-każ fil-kuntest tas-sħubija, b’mod partikolari billi titlob lill-Istat Membru, jew lill-awtoritajiet indikati minnu sabiex jimplementaw l-operazzjoni, sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom fi żmien terminu preċiż. 2. Wara li jkun sar dan l-eżami, il-Kummissjoni tista’ tnaqqas jew tissospendi l-għajnuna fir-rigward tal-operazzjoni jew tal-miżura kkonċernata jekk l-eżami juri irregolarità u b’mod partikolari bidla sinjifikattiva li tkun taffettwa n-natura jew il-kundizzjonijiet tal-operazzjoni jew tal-miżura li għaliha ma tkunx intalbet l-approvazzjoni tal-Kummissjoni. 3. Kwalunkwe somma li tkun ingħatat indebitament u li jkollha tiġi rkuprata għandha titħallas lura lill-Kummissjoni. Interessi moratorji jistgħu jiġu imposti fuq somom li ma jkunux tħallsu lura inkonformità mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament dwar il-Fondi Strutturali u inkonformità mal-arranġamenti li għandhom jitfasslu mill-Kummissjoni skont il-proċeduri msemmija fit-Titolu VIII ta’ dak ir-regolament.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

III. Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari

10. Fl-1993, Dimotiki Epicheirisi Touristikis Anaptyxis Aristis Zagoriou Ioanninon, impriża proprjetà kollha kemm hi tal-komun ta’ Aristi Zagorio u responsabbli għall-iżvilupp tar-reġjun ta’ Aristi (iktar ’il quddiem l-“impriża”) applikat għal u ngħatat għajnuna mill-Fond Agrikolu Ewropew dwar Gwida u Garanzija (“FAEGG”). Il-proġett twaqqaf qabel żmienu, u, għalhekk, il-Kummissjoni pprovat tirkupra parti mill-għajnuna.

11. Għal dan l-għan, fl-2006, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni indirizzata lill-impriża li biha talbet il-ħlas lura (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal-Kummissjoni”) ( 6 ). L-eżekuzzjoni forzata ta’ dik id-deċiżjoni ntalbet skont l-Artikolu 256 KE (illum l-Artikolu 299 TFUE), li jipprevedi li atti li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni minbarra Stati huma eżegwibbli. Mehmuż mad-deċiżjoni kien hemm digriet ta’ eżekuzzjoni forzata.

12. Madankollu, qabel ma kienet adottata d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, il-komun ta’ Aristi Zagorio kien ġie integrat fil-muniċipalità ta’ Kentriko Zagorio ( 7 ). Barra minn dan, l-impriża kienet ġiet xolta ( 8 ).

13. Skont it-talba tal-qorti tar-rinviju, fil-31 ta’ Awwissu 2008 nħarġet ordni għall-ħlas tad-dejn flimkien mal-interessi kontra Kentriko Zagorio, is-suċċessor legali ta’ Aristi Zagorio u l-unika azzjonista tal-impriża (iktar ’il quddiem l-“ordni”). Fil-15 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni kisbet mandat ta’ sekwestru għall-ammont fir-rigward ta’ assi bankarji ta’ Kentriko Zagorio.

14. Il-flus kienu ttrasferiti lill-Kummissjoni.

15. Fit-23 ta’ Ottubru 2008, Kentriko Zagorio oġezzjonat għall-ordni quddiem il-Monomeles Protodikeio Athinon (qorti ċivili tal-ewwel istanza b’imħallef uniku ta’ Ateni, il-Greċja).

16. Matul il-proċeduri quddiem dik il-qorti, Kentriko Zagorio ġiet integrata fil-muniċipalità ta’ Dimos Zagorio ( 9 ).

17. B’sentenza tal-14 ta’ Mejju 2013, il-qorti ċivili tal-ewwel istanza laqgħet l-oġġezzjoni għar-raġuni li l-eżekuzzjoni forzata tad-dejn dovut mill-impriża ma setgħetx issir kontra Dimos Zagorio.

18. Il-Kummissjoni appellat quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Monomeles Efeteio Athinon (qorti tal-appell b’imħallef uniku ta’ Ateni, il-Greċja).

19. Fl-appell tagħha, il-Kummissjoni essenzjalment tissottometti li l-qorti li semgħet it-tilwima fl-ewwel istanza (qorti ċivili) ma kinitx kompetenti tisma’ l-kawża minħabba li t-tilwima hija ta’ natura amministrattiva u kellha tinstema’ mill-qrati amministrattivi. Il-Kummissjoni ssottomettiet ukoll li l-eżekuzzjoni forzata setgħet tintalab kontra Dimos Zagorio.

20. Fid-dawl ta’ dan, il-Monomeles Efeteio Athinon (qorti tal-appell b’imħallef uniku ta’ Ateni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja: “(1) X’inhi n-natura tal-atti tal-Kummissjoni Ewropea fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħha stabbiliti fir-Regolamenti [Nri] 2052/88, 4253/1988 u 4256/1988 u, b’mod iktar speċifiku, tali atti tal-Kummissjoni huma atti tad-dritt pubbliku u jagħtu lok, fi kwalunkwe każ, għal tilwimiet amministrattivi fuq il-mertu, b’mod partikolari jekk l-oġġett tas-sekwestru mill-Kummissjoni Ewropea ta’ assi miżmuma minn terzi huwa kreditu privat, filwaqt li t-talba inizjali li għas-sodisfazzjon tagħha ssir il-proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata toriġina minn relazzjoni ġuridika ta’ dritt pubbliku, li tirriżulta mill-atti msemmija iktar ’il fuq tal-Kummissjoni Ewropea, jew huma atti ta’ dritt privat li joħolqu tilwimiet ta’ natura privata? (2) Fid-dawl tal-Artikolu 299 TFUE, li skontu l-eżekuzzjoni forzata ta’ atti tal-Kummissjoni Ewropea li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni li ma humiex l-Istati Membri hija rregolata mir-regoli tal-proċedura ċivili fis-seħħ fl-Istat li fi[t]-territorju tiegħu tkun qed titwettaq l-eżekuzzjoni forzata u fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, li skontu l-istħarriġ tar-regolarità tal-miżuri eżekuttivi għandu jaqa’ fil-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali, kif inhi ddeterminata l-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali f’tilwimiet li joriġinaw minn tali eżekuzzjoni, meta skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali dawn it-tilwimiet jikkostitwixxu kwistjonijiet amministrattivi fuq il-mertu, jiġifieri fejn ir-relazzjoni msemmija hija ta’ dritt pubbliku? (3) Fil-każ ta’ eżekuzzjoni forzata ta’ atti tal-Kummissjoni Ewropea adottati b’eżekuzzjoni tar-Regolamenti [Nri] 2052/88, 4253/1988 u 4256/1988 u li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni li ma humiex l-Istati Membri, il-leġittimazzjoni passiva tad-debitur hija ddeterminata abbażi tad-dritt nazzjonali jew tad-dritt tal-Unjoni? (4) Meta l-persuna obbligata li twettaq obbligu pekunjarju li jirriżulta mill-att tal-Kummissjoni Ewropea adottat għall-implementazzjoni tar-Regolamenti [Nri] 2052/88, 4253/1988 u 4258/1988 tkun impriża komunali li sussegwentement tiġi xolta, il-komun li din il-kumpannija tappartjeni għalih huwa responsabbli għat-twettiq finanzjarju tal-obbligu pekunjarju inkwistjoni fil-konfront tal-Kummissjoni Ewropea skont ir-regolamenti ċċitati iktar ’il fuq?”

21. Osservazzjonijiet bil-miktub kienu sottomessi minn Dimos Zagorio, mill-Gvern Grieg u mill-Kummissjoni. Dawn il-partijiet ippreżentaw ukoll sottomissjonijiet orali fis-seduta tat-8 ta’ Marzu 2017.

IV. Analiżi

A. Fuq l-ammissibbiltà

22. Għalkemm jista’ jkun hemm dubji dwar l-ammissibbiltà tad-domandi magħmula mill-qorti nazzjonali, ċertament dawn ma jistgħux jitqiesu li ma humiex relatati mat-tilwima ewlenija. Għalhekk huma għandhom il-benefiċċju tal-preżunzjoni ta’ rilevanza ( 10 ). Barra minn dan, għalkemm f’xi partijiet minnhom id-domandi jistgħu jidhru li qegħdin jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta liġi nazzjonali, li ċertament ma huwiex il-kompitu tagħha ( 11 ), huma tabilħaqq iqanqlu wkoll iktar domandi ġenerali dwar ir-relazzjoni bejn id-dritt tal-Unjoni u d-dritt nazzjonali. Fl-aħħar nett, jekk it-talba tal-qorti nazzjonali ma hijiex għalkollox ċara, jew hija nieqsa minn xi dettall dwar dispożizzjonijiet nazzjonali rilevanti, dan ma żammx lill-partijiet ewlenin fit-tilwima u lill-Gvern Grieg milli jissottomettu osservazzjonijiet.

23. Għal dawn ir-raġunijiet, id-domandi huma fil-fehma tiegħi ammissibbli. Madankollu, kif ser nuri iktar ’il quddiem, ma nqisx li d-dettall limitat mogħti mill-qorti tar-rinviju fit-talba għal deċiżjoni preliminari jillimita b’mod sinjifikattiv il-livell ta’ dettall li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ fil-prattika tadotta fir-risposta tagħha.

B. Fuq il-mertu

1. Fuq l-ewwel u t-tieni domandi

24. Il-kawża prinċipali tinvolvi oġġezzjoni għall-eżekuzzjoni forzata ta’ dejn dovut lill-Unjoni, stabbilit b’deċiżjoni tal-Kummissjoni li imponiet obbligu pekunarju. Nuqqas importanti ta’ ftehim bejn il-partijiet fil-proċeduri quddiem il-qorti nazzjonali huwa jekk għandhomx ikunu l-qrati amministrattivi jew il-qrati ċivili li jkunu kompetenti li jittrattaw dawn it-tipi ta’ proċeduri.

25. Dimos Zagoriou u l-Gvern Grieg jissottomettu li għandhom ikunu l-qrati ċivili. Il-Kummissjoni tinvoka l-prinċipju ta’ ekwivalenza, billi tgħid li talbiet relatati ma’ eżekuzzjoni forzata ta’ dejn għandhom jinstemgħu mill-istess qrati irrispettivament minn jekk id-dejn ikunx dovut lill-Istat Grieg jew lill-Kummissjoni. Nifhem li għall-Kummissjoni dan ifisser li l-qrati amministrattivi għandhom ikunu kompetenti fiż-żewġ każijiet. Dan huwa l-kuntest tal-ewwel żewġ domandi tal-qorti tar-rinviju.

26. It-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi kif għandu jiġi ddeterminat liema qorti nazzjonali tkun kompetenti f’kawżi bħal dik quddiemha. Il-qorti tar-rinviju hija mħassba speċifikament dwar l-effett fuq dik l-għażla tan-natura tar-relazzjonijiet legali li taw bidu għat-tilwima (pubblika jew privata). Nifhem li huwa għal din ir-raġuni li l-qorti tar-rinviju tistaqsi fl-ewwel domanda tagħha jekk ir-relazzjonijiet legali li taw bidu għat-tilwima quddiemha humiex ta’ natura pubblika jew privata.

27. Għalhekk jidhirli li kemm l-ewwel kif ukoll it-tieni domanda tal-qorti nazzjonali għandhom l-għan li jinftiehem liema qrati jkunu kompetenti jisimgħu kawżi relatati mal-eżekuzzjoni forzata ta’ dejn dovut lill-Unjoni. Għalhekk, ser nindirizza dawn id-domandi flimkien.

28. Għandu jerġa’ jingħad li ċertament ma hijiex il-funzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tinterpreta liġijiet nazzjonali relatati mal-kompetenza tal-qrati u, abbażi ta’ dan, li tiddeċiedi f’liema sistema ta’ qrati għandha tinstema’ kawża li tkun tinsab quddiem imħallef nazzjonali. Madankollu, apparti l-kuntest tar-regoli nazzjonali, l-ewwel u t-tieni domandi tal-qorti nazzjonali jqajmu kwistjoni iktar ġenerali: liema huma r-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni b’rabta ma’ eżekuzzjoni forzata nazzjonali ta’ djun dovuti lill-Unjoni?

29. Il-qofol tad-domandi tal-qorti tar-rinviju hija l-interpretazzjoni tal-Artikolu 299 TFUE li jipprevedi li l-atti tal-Kummissjoni li jimponu obbligi pekunjarji fuq persuni, minbarra Stati, huma eżegwibbli ( 12 ). Din id-dispożizzjoni hija kemm oriġinali, kif ukoll minimalista. Hija oriġinali ( 13 ) minħabba li dawk li jkunu deċiżjonijiet essenzjalment ta’ korp internazzjonali tagħmilhom direttament eżegwibbli fil-livell nazzjonali, mingħajr ma tkun meħtieġa proċedura ta’ rikonoxximent mill-Istat Membru ( 14 ). Hija minimalista minħabba li l-materji kollha relatati ma’ eżekuzzjoni forzata tagħmilhom suġġetti għad-dritt nazzjonali.

30. F’dak l-ispirtu minimalista, ma hemm xejn fl-Artikolu 299 TFUE li jitlob li d-dritt nazzjonali jagħżel qrati speċifiċi sabiex jisimgħu tilwimiet rilevanti (amministrattivi, ċivili jew ta’ xorta oħra).

31. Huwa minnu li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE verament jipprovdi li l-eżekuzzjoni forzata ta’ deċiżjonijiet li jimponu obbligi pekunarji għandha tkun irregolata skont “regoli tal-proċedura ċivili” nazzjonali.

32. Madankollu, kif innotat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, din id-dispożizzjoni hija relatata biss mal-proċedura sabiex jinħareġ digriet ta’ eżekuzzjoni. Dan, fil-fehma tiegħi, huwa tabilħaqq ikkonfermat mill-istruttura tal-Artikolu 299 TFUE. L-Artikolu 299 TFUE jagħmel riferiment għal regoli tal-proċedura ċivili fl-ewwel sentenza biss tat-tieni paragrafu tiegħu. Il-kumplament tal-istess paragrafu mbagħad jagħmel riferiment għall-istadju fil-proċedura li jinvolvi l-ħruġ tad-digriet ta’ eżekuzzjoni. Il-paragrafi l-oħra tad-dispożizzjoni (it-tielet u r-raba’ paragrafi tal-Artikolu 299 TFUE) ikopru stadji sussegwenti tal-eżekuzzjoni forzata. Dawn il-paragrafi ma għandhomx tali limitazzjoni. Għalhekk, ladarba d-digriet ikun inħareġ, l-eżekuzzjoni forzata ssir “skond il-liġi nazzjonali” (it-tielet paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE) u tkun suġġetta għal kontroll ġudizzjarju “ta’ l-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti” (ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE).

33. Jidher, għalhekk, li r-riferiment għar-“regoli tal-proċedura ċivili” kien intiż li jkun limitat għall-proċedura tal-ħruġ tad-digriet ta’ eżekuzzjoni. Għall-bqija u għall-istadji l-oħra kollha, it-test tal-Artikolu 299 TFUE huwa kompletament newtrali fir-rigward tal-istituzzjonijiet nazzjonali li huma intiżi li jeżegwixxu l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni li jimponu obbligi pekunarji fuq persuni li ma jkunux Stati.

34. Lanqas ma nara (u, tabilħaqq, ebda waħda mill-partijiet ma invokat) xi dispożizzjoni fir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali, fir-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali jew fir-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Fondi Strutturali (FAEGG) li titlob li jkunu indikati tipi speċifiċi ta’ qrati.

35. Fin-nuqqas ta’ xi forma ta’ speċifikazzjoni fid-dritt tal-Unjoni dwar il-qrati kompetenti nazzjonali, u skont ġurisprudenza stabbilita, id-determinazzjoni ta’ dawk il-qrati taqa’ fl-ambitu tal-awtonomija proċedurali nazzjonali, bħala ħsara għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività ( 15 ).

36. Din hija r-risposta qasira għad-domandi tal-qorti tar-rinviju dwar kif il-qorti kompetenti għandha tiġi ddeterminata. Madankollu, sabiex ngħin mill-aħjar li nista’ lill-qorti tar-rinviju, inqis li jkun siewi f’dan l-istadju li neżamina f’iktar dettall għaliex il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jistgħu jkunu rilevanti f’din il-kawża. Jiena u nagħmel dan ser inqis it-tħassib speċifiku tal-qorti tar-rinviju dwar l-għażla bejn qrati amministrattivi u ċivili u l-impatt tan-natura tad-dritt pubbliku/privat tar-relazzjonijiet legali bejn il-partijiet li wasslu għat-tilwima.

37. Naqbel mal-Kummissjoni li ma hemm xejn fit-talba li jindika l-eżistenza ta’ kwistjoni taħt il-prinċipju ta’ effettività b’rabta mad-determinazzjoni tal-qorti kompetenti ( 16 ). B’mod partikolari ma hemmx ħjiel li jista’ jkun hemm problema ta’ aċċess għall-qrati nazzjonali. Huwa pjuttost it-tip ta’ qrati – ċivili jew amministrattivi – li huwa inkwistjoni.

38. Madankollu, l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ekwivalenza għall-kawża ineżami hija forsi inqas ovvja. Din hija, tabilħaqq, il-punt ewlieni tal-Kummissjoni b’rabta mat-tieni domanda. Il-Kummissjoni bażikament tissottometti li l-għan tal-proċeduri huwa l-irkupru ta’ għajnuna mħallsa indebitament u l-eżekuzzjoni forzata ta’ dan l-irkupru. Skont il-Kummissjoni, irrispettivament minn jekk tali proċeduri jkunux relatati ma’ għajnuna mogħtija minn riżorsi nazzjonali mill-Istat Grieg, jew ma’ għajnuna mogħtija minn riżorsi tal-Unjoni mill-Kummissjoni, il-prinċipju ta’ ekwivalenza jitlob li l-istess qrati għandhom ikunu kompetenti. Jew għandhom ikunu qrati amministrattivi fiż-żewġ każijiet, jew qrati ċivili fiż-żewġ każijiet.

39. Fil-fehma tiegħi, ir-risposta ma hijiex daqstant ċara. Sabiex tingħata risposta huwa meħtieġ li jitqies b’mod iktar iddettaljat x’jimplika l-prinċipju ta’ ekwivalenza f’każ bħal dan inkwistjoni.

40. B’mod ġenerali, il-prinċipju ta’ ekwivalenza jitlob paragun doppju ( 17 ). L-ewwel nett, hemm l-identifikazzjoni ta’ “proċeduri” jew “azzjonijiet” komparabbli u, it-tieni nett, hemm l-evalwazzjoni ta’ jekk azzjonijiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni jkunux ittrattati b’mod inqas favorevoli minn azzjonijiet komparabbli bbażati fuq id-dritt nazzjonali.

41. Il-komparabbiltà ta’ proċeduri hija ddeterminata billi jitqiesu “kemm l-għan, kif ukoll l-elementi essenzjali ta’ azzjonijiet domestiċi allegatament simili” ( 18 ). F’xi kawżi l-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel riferiment għalihom mill-angolu “tal-għan tagħhom, tal-kawża tagħhom u tal-elementi essenzjali tagħhom” ( 19 ). Meta azzjonijiet jiġu ddeterminati li jkunu simili, huma għandhom jiġu ttrattati b’mod simili. Sabiex jiġi ddeterminat jekk ikunx hemm trattament simili u sabiex jiġi osservat il-prinċipju ta’ ekwivalenza, il-qorti nazzjonali għandha “tivverifika b’mod oġġettiv, fl-astratt, jekk ir-regoli inkwistjoni jkunux simili billi titqies il-funzjoni li dawk ir-regoli jaqdu fil-proċedura kollha kemm hi, kif ukoll l-operazzjoni ta’ dik il-proċedura u kull element speċjali ta’ dawk ir-regoli” ( 20 ).

42. Jista’ jingħad li l-ġurisprudenza hija kemxejn ambigwa dwar x’jimplika trattament “ekwivalenti” jew “simili”. F’xi kawżi l-Qorti tal-Ġustizza ħadet pożizzjoni “stretta”, li mid-dehra kienet titlob trattament identiku (applikazzjoni “mingħajr distinzjoni” għal talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni u fuq id-dritt nazzjonali ( 21 )). F’oħrajn (li, tabilħaqq, hija l-varjazzjoni iktar komuni) il-Qorti tal-Ġustizzja tuża lingwa iktar “flessibbli”, u titkellem dwar trattamenti li ma “humiex inqas favorevoli” għal talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni ( 22 ). Il-varjazzjoni tal-aħħar b’mod ċar timplika li hemm lok għal differenzi, sakemm dawn id-differenzi ma jipproduċux effetti negattivi fuq talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni meta mqabbla ma’ talbiet ibbażati fuq id-dritt nazzjonali.

43. Fl-opinjoni tiegħi, l-ekwivalenza sempliċement titlob similarità u “trattamenti li ma huwiex inqas favorevoli”. Ma tistax tfisser identità stretta bejn ir-regoli. Mhux biss tali approċċ, li jista’ jingħad li huwa iktar raġonevoli u konvenjenti, huwa rifless b’mod ġenerali fil-ġurisprudenza, iżda jirrikonoxxi wkoll il-parti “awtonoma” tal-“awtonomija proċedurali nazzjonali” u jagħmel tajjeb għall-fatt li xi regoli ma jistgħux faċilment jitqabblu b’mod oġġettiv.

44. Issa li ċċarajt il-portata tal-prinċipju, nagħmel l-osservazzjonijiet li ġejjin b’rabta ma’ din il-kawża.

a) Similarità ta’ proċeduri

45. L-ewwel stadju fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ekwivalenza f’din il-kawża huwa li jiġi ddeterminat liema tipi ta’ proċeduri għandhom jitqabblu. Meta jsir hekk, għandhom jitqiesu “l-għan, il-kawża u l-elementi essenzjali” ( 23 ) tal-azzjoni.

46. L-azzjoni oriġinali li tat lok għal dan ir-rinviju kienet azzjoni li kienet toġġezzjona għall-eżekuzzjoni forzata mill-Kummissjoni – permezz ta’ ordni u ta’ mandat ta’ sekwestru – ta’ obbligu pekunjarju.

47. L-azzjoni, għalhekk, ma tippruvax tistabbilixxi jew tikkontesta l-eżistenza ta’ dejn jew tistaqsi kif oriġina iżda hija pjuttost relatata mal-eżekuzzjoni forzata tiegħu. Naf li, fil-kuntest ta’ tali azzjonijiet relatati ma’ eżekuzzjoni forzata, xi Stati Membri f’xi każijiet jistgħu jipprevedu l-possibbiltà li tiġi kkontestata l-eżistenza stess tad-dejn. Madankollu, ma huwiex ċar mill-proċess jekk dan huwiex hekk fil-Greċja bħala punt ġenerali jew speċifikament f’din il-kawża. F’kull każ, ninnota li f’din il-kawża: (a) attwalment ma tqajjimx dubju dwar l-eżistenza tad-dejn minn Dimos Zagoriou; u (b) anki kieku sar hekk, il-qorti tar-rinviju ma hijiex kompetenti minnha nfisha sabiex tiddubita mill-eżistenza tad-dejn, minħabba li dan huwa stabbilit b’att tal-Unjoni (id-deċiżjoni tal-Kummissjoni), li l-validità tagħha tista’ tkun mistħarrġa biss mill-Qorti tal-Ġustizzja ( 24 ).

48. Il-punt tiegħi hawnhekk huwa dan: fl-identifikazzjoni “tal-għan, tal-kawża u tal-elementi essenzjali” ta’ azzjoni relatata ma’ eżekuzzjoni forzata, ma jkunx ovvju minnufih li n-natura tar-relazzjoni bażika li tkun tat lok għad-dejn tkun attwalment rilevanti u, jekk hu hekk, kif.

49. Minn aspett differenti, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tista’ titqies bħal kwalunkwe titolu eżegwibbli ieħor skont id-dritt nazzjonali, fejn l-oriġini (pubbliċi jew privati) tagħha jkunu ta’ ftit importanza. Kollox jiddependi mir-regoli proċedurali nazzjonali relatati ma’ eżekuzzjoni forzata: tabilħaqq, jista’ jkun hemm ordinamenti ġuridiċi nazzjonali fejn l-eżekuzzjoni forzata ta’ kull “titolu tad-dritt pubbliku” taqa’ esklużivament quddiem qrati amministrattivi. Madankollu, jista’ jkun hemm sistemi legali fejn l-eżekuzzjoni forzata quddiem qrati amministrattivi titwettaq biss fir-rigward ta’ deċiżjonijiet meħuda mill-qrati amministrattivi nfushom. Deċiżjonijiet li jiġu minn barra dik is-sistema b’hekk jeħtieġu li jinħareġ digriet ta’ eżekuzzjoni fir-rigward tagħhom. Dan minnu nnifsu ma jkunx komparabbli ma’ deċiżjoni amministrattiva nazzjonali finali li qatt ma tkun ser teħtieġ tali trattament. Madankollu, f’sistemi oħra, kull eżekuzzjoni forzata ta’ deċiżjonijiet finali li jimponu obbligi pekunjarji, kemm jekk ikunu ġejjin minn qorti amministrattiva jew ċivili jew anki kriminali ( 25 ), jistgħu jintbagħtu quddiem qrati ċivili, jew anki quddiem uffiċjali oħra tal-liġi li ma jkunux jagħmlu parti (direttament) mis-sistema tal-qrati.

50. Dawn il-mudelli potenzjali kollha ssemmew fil-qosor għal raġuni waħda biss: sabiex ikun enfasizzat li ma hijiex xi ħaġa awtomatika li n-natura ta’ relazzjoni bażika għandha tkun il-fattur ewlieni jew determinanti fl-evalwazzjoni tas-similarità ta’ azzjonijiet jew fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ekwivalenza. Skont il-parametri tas-sistema nazzjonali, ladarba d-digriet ta’ eżekuzzjoni jkun ġiet anness mad-deċiżjoni, u dik id-deċiżjoni tkun saret eżegwibbli skont il-liġi nazzjonali, l-oriġini tal-obbligu pekunjarju tista’ tkun ta’ ftit rilevanza.

51. Fl-aħħar mill-aħħar hija l-qorti nazzjonali li għandha tagħmel l-evalwazzjoni tal-ekwivalenza preċiżament minħabba li hija “biss taf b’mod dirett ir-regoli proċedurali” ( 26 ) li jippermettulha tqis b’mod ċar dik it-tip ta’ domanda.

52. Madankollu, filwaqt li nżommu f’moħħna dawn it-twissijiet kollha, permezz tal-ewwel domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar in-natura tar-relazzjoni bażika bejn il-partijiet f’din il-kawża, filwaqt li timplika li hija tqis dik ir-relazzjoni bħala rilevanti sabiex ikun iddeterminat jekk hemmx ekwivalenza fil-kawża quddiemha. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dik ir-relazzjoni u d-dejn għandhomx ikunu kklassifikati bħala “pubbliċi” jew “privati”.

53. Id-dritt tal-Unjoni ma jagħmilx distinzjoni formali bejn id-dritt “pubbliku” u “privat” ( 27 ). Madankollu, sa fejn jista’ jkun utli għall-qorti tar-rinviju fl-evalwazzjoni tagħha ta’ similarità ta’ proċeduri, ninnota li l-att bażiku – il-deċiżjoni tal-Kummissjoni – “jimponi” obbligu pekunjarju (sabiex nuża l-istess kelma tal-Artikolu 299 TFUE). Issa, tkun fejn tkun il-linja preċiża bejn “pubbliku” u “privat” fis-sistema legali nazzjonali individwali ( 28 ), u jkun xi jkun it-tip tad-definizzjoni iktar komuni ta’ “pubbliku” li wieħed jista’ jikkontempla (bażi ta’ setgħa, bażi ta’ interess jew ta’ funzjoni, jiġifieri teorija bbażata fuq struttura), “l-impożizzjoni” ta’ obbligu pekunjarju b’deċiżjoni unilaterali meħuda minn istituzzjoni li tipprova tirkupra għajnuna mħallsa minn fondi pubbliċi ċertament tikkwalifika bħala “pubblika” skont kull wieħed minn dawk il-modi.

54. Nenfasizza li ma nixtieqx nissuġġerixxi li hemm xi distinzjoni legali formali bejn dritt pubbliku u privat skont id-dritt tal-Unjoni jew kemm tali distinzjoni taqbel ma’ dritt(ijiet) nazzjonali. Minflok, irrid biss insemmi l-fatt ovvju u kważi inkontestabbli li meta imponiet unilateralment obbligu pekunjarju sabiex titħallas lura għajnuna finanzjarja, il-Kummissjoni b’mod ċar eżerċitat setgħa “speċjali” distinta min-normi applikabbli f’relazzjonijiet bejn individwi privati ( 29 ). X’funzjoni jaqdi dak il-fatt fl-evalwazzjoni tal-ekwivalenza hija domanda għall-qorti tar-rinviju, bla ħsara għat-twissijiet l-oħra msemmija fil-qosor iktar ’il fuq f’din it-taqsima.

b) Similarità ta’ regoli

55. La darba l-qorti tar-rinviju tkun iddeterminat, abbażi tal-għan, tal-kawża tal-azzjoni u tal-elementi essenzjali, ma’ liema tip ta’ proċeduri dawk fil-kawża prinċipali għandhom jitqabblu, hija jkollha tiddetermina jekk ir-regoli proċedurali applikabbli jkunux simili. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tkun speċifikament interessata dwar l-għażla tal-qorti kompetenti, il-qorti amministrattiva jew il-qorti ċivili.

56. Jekk nassumi għall-mument li l-qorti tar-rinviju tqis li proċeduri “simili” għal dik fil-kawża prinċipali normalment f’kull każ jinstemgħu mill-qrati ċivili, allura jkun jidher li ma hemmx differenza fit-trattament fir-rigward tal-qorti kompetenti. Il-kawża prinċipali diġà qiegħda tinstema’ minn qorti ċivili, kif jinstemgħu proċeduri “simili”.

57. Jekk, min-naħa l-oħra, nassumi li l-qorti tar-rinviju tqis li proċeduri “simili” għal dik fil-kawża prinċipali normalment jinstemgħu mill-qrati amministrattivi, allura tabilħaqq ikun jidher li hemm differenza fit-trattament: proċeduri “simili” jinstemgħu minn qrati ċivili meta l-Kummissjoni tkun parti fil-proċeduri, u minn qrati amministrattivi f’(ċerti) każijiet oħra.

58. Dik l-applikazzjoni ta’ regoli proċedurali differenti fi proċeduri simili twassal awtomatikament għal ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza?

59. Sabiex tagħti risposta għal din id-domanda, il-qorti nazzjonali għandha tqis jekk ir-regoli applikati “humiex simili billi tqis l-irwol li dawk ir-regoli jaqdu fil-proċedura fl-intier tagħha, kif ukoll il-mod kif taħdem dik il-proċedura u kull element speċjali ta’ dawk ir-regoli” ( 30 ). Ma jkunx hemm ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza sakemm l-applikazzjoni ta’ regoli li ma jkunux simili tirriżulta fi trattament inqas favorevoli ta’ talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni.

60. Madankollu, sabiex din l-evalwazzjoni tkun tista’ ssir, għandu jkun hemm ċarezza u konkretezza dwar ir-regola preċiża li tkun qiegħda tiġi eżaminata. Is-similarità ta’ regoli tista’, minnha nfisha, tiġi evalwata biss fir-rigward ta’ regola speċifika u l-mod kif topera (bħal permanenza, preskrizzjoni, skadenza, tariffi, rappreżentazzjoni u l-bqija). Għall-kuntrarju, l-evalwazzjoni tas-similarità, fis-sens ta’ assenza ta’ trattament inqas favorevoli fir-rigward ta’ sistema sħiħa ta’ ġurisdizzjoni tista’ tkun biċċa xogħol li tkun tixraq lil imħallef b’saħħa ta’ Erkole, iżda wieħed bilkemm jista’ jimmaġina li tista’ titwettaq minn xi ħadd ieħor.

61. Għalhekk, jekk ma jkunx hemm provi konkreti u speċifiċi, regola li tindika qrati amministrattivi bħala kompetenti, għall-kuntrarju ta’ qrati ċivili, fiha nfisha ma tkunx b’mod manifest favorevoli jew sfavorevoli għal xi parti. Nixtieq inżid li ma hemm xejn fit-talba għal deċiżjoni preliminari jew fl-osservazzjonijiet tal-partijiet f’din il-kawża li jindika b’mod preċiż għaliex jista’ jkun sfavorevoli li l-kompetenza tingħata lil qrati ċivili minflok lil dawk amministrattivi fil-Greċja.

62. Is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Baczó u Vizsnyiczai ċertament issostni dik il-konklużjoni. F’dik il-kawża, id-domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja kienet jekk l-indikazzjoni ta’ qrati provinċjali bħala kompetenti f’ċerti tilwimiet bbażati fuq id-dritt tal-Unjoni fejn qrati lokali kienu jkunu kompetenti f’tilwimiet simili bbażati fuq id-dritt nazzjonali kinitx tikser il-prinċipju ta’ ekwivalenza. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li ma kinitx tiksru minħabba li “[l-indikazzjoni] tal-qrati provinċjali sabiex jieħdu konjizzjoni tar-rikorsi li jiġu ppreżentati għal raġunijiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni ma tikkostitwixxix neċessarjament modalità proċedurali li tista’ tiġi kklassifikata bħala ‘sfavorevoli’” ( 31 ).

63. Bħala riżultat, fl-opinjoni tiegħi, l-indikazzjoni ta’ qrati ċivili u qrati amministrattivi sabiex jisimgħu proċeduri simili bbażati fuq id-dritt tal-Unjoni u fuq id-dritt nazzjonali rispettivament fiha nfisha ma tikkostitwix ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza. Tagħmel hekk fejn dan manifestament ikun jikkostitwixxi, f’wieħed jew iktar mill-elementi konkreti tal-proċedura tagħha, trattament inqas favorevoli għal talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni. Fl-aħħar mill-aħħar, jekk l-għażla ta’ qrati ċivili flok qrati amministrattivi tkunx tista’ titqies bħala “sfavorevoli” f’dan is-sens hija kwistjoni li għandha tiġi deċiża mill-qorti tar-rinviju.

64. Dwar l-idea li r-regoli applikati, inklużi r-rimedji offruti minn qrati ċivili, jistgħu, allegatament, ikunu sfavorevoli għall-Kummissjoni meta jitqabblu ma’ dawk applikati minn qrati amministrattivi, ninnota biss li attwalment ma ġie ssottomess xejn dwar dan mill-Kummissjoni, u li l-Qorti tal-Ġustizja min-naħa l-oħra ma rċeviet ebda informazzjoni dwar din il-kwistjoni.

c) Konklużjoni

65. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti hawn fuq, nipproponi li r-risposta għall-ewwel u għat-tieni domandi tal-qorti tar-rinviju għandha tkun kif ġej: huwa d-dritt nazzjonali, bla ħsara għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, li għandu jiddetermina liema qrati jkunu kompetenti sabiex jisimgħu kawżi fejn titqajjem oġġezzjoni għall-eżekuzzjoni forzata ta’ atti tal-Kummissjoni Ewropea li jimponu obbligu pekunjarju fuq persuni li ma humiex Stati Membri, skont l-Artikolu 299 TFUE. Meta tiġi sabiex tiddetermina jekk ikunx hemm xi ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, il-qorti nazzjonali għandha, l-ewwel nett, taċċerta jekk il-proċeduri kkonċernati jkunux simili fir-rigward tal-għan, tal-kawża tal-azzjoni u tal-elementi essenzjali tagħhom, u, it-tieni nett, teżamina jekk ir-regoli proċedurali għall-azzjonijiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni jkunux inqas favorevoli minn dawk għall-azzjonijiet ibbażati esklużivament fuq id-dritt nazzjonali.

2. Fuq it-tielet u r-raba’ domandi

66. Permezz tat-tielet domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, meta l-Kummissjoni tipprova tirkupra għajnuna mħallsa indebitament taħt ir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali u r-regolamenti ta’ implementazzjoni tiegħu, il-grupp ta’ persuni li kontrihom l-eżekuzzjoni forzata tista’ tintalab ( 32 ) ikunx iddeterminat mid-dritt nazzjonali jew mid-dritt tal-Unjoni.

67. Permezz tar-raba’ domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, meta impriża jkollha tħallas lura fondi li tkun irċeviet skont ir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali u r-regolamenti ta’ implementazzjoni tiegħu, u wara tkun ġiet sussegwentement xolta, l-awtorità pubblika li kienet is-sid tal-impriża għandhiex tagħmel hi l-ħlas lura.

68. Minħabba r-relazzjoni mill-qrib bejn it-tielet u r-raba’ domandi, ser nittrattahom flimkien.

69. Il-Kummissjoni tissottometti li huwa l-att tal-Unjoni msemmi fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE (u, għalhekk, id-dritt tal-Unjoni) li jindika l-persuna li fuqha jkun impost l-obbligu pekunjarju.

70. Naqbel. Dan isegwi b’mod ċar mill-kliem tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE nnifsu. F’din il-kawża, dak l-att – id-deċiżjoni tal-Kummissjoni – kien indirizzat lill-impriża biss.

71. F’dan il-każ, madankollu, is-sitwazzjoni ssir iktar ikkumplikata minħabba l-fatt li dik l-impriża sadanittant kienet ġiet xolta. B’riżultat ta’ dan, l-ordni nħarġet kontra xi ħadd ieħor – Kentriko Zagorio – u kienu l-assi bankarji ta’ Kentriko Zagorio li kienu suġġetti għall-mandat ta’ sekwestru.

72. Infakkar li l-oġġezzjoni saret minn Kentriko Zagorio. Madankollu, qabel ma dik l-azzjoni kienet ġiet deċiża fl-ewwel istanza, Kentriko Zagorio kienet ġiet integrata f’Dimos Zagoriou.

73. Jekk eżekuzzjoni forzata tintalab kontra persuna li ma tkunx dik li lilha d-deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet indirizzata, il-bażi legali għal din is-sostituzzjoni tal-partijiet tinsab fid-dritt nazzjonali jew fid-dritt tal-Unjoni?

74. Inqis li r-risposta hija b’mod ċar ħafna d-dritt nazzjonali. L-Artikolu 299 TFUE jgħid espliċitament li eżekuzzjoni forzata, b’mod ġenerali, hija rregolata mid-dritt nazzjonali. Barra minn dan, ma nara li hemm ebda bażi legali fir-Regolament dwar il-Fondi Strutturali jew fir-regolamenti ta’ implementazzjoni tiegħu sabiex fuqha jkun infurzat obbligu fuq persuna B, li kien impost fuq persuna A skont dawk ir-regolamenti u skont l-Artikolu 299 TFUE.

75. Bi tweġiba għal mistoqsijiet speċifiċi dwar dan il-punt matul is-seduta orali, il-Kummissjoni fatt ma setgħet tidentifika ebda bażi legali fid-dritt sekondarju tal-Unjoni ( 33 ).

76. Biex inkun ċar, id-domanda magħmula hija dwar l-għażla tal-persuna li kontriha ssir l-eżekuzzjoni forzata (f’dan il-każ il-persuna li kontriha nħarġet l-ordni u li l-assi bankarji tagħha kienu ssekwestrati, Kentriko Zagorio). Ma nikkonkludi xejn hawnhekk dwar id-destinatarji potenzjali ta’ atti tal-Kummissjoni msemmija fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE. Jekk il-Kummissjoni setgħetx jew le tindirizza d-deċiżjoni tagħha lill-azzjonist tal-impriża (jew lill-muniċipalità li fiha l-impriża kienet sussegwentement ġiet integrata) u l-bażi legali għall-għażla ta’ destinatarju hija kwistjoni ipotetika u ma taqax fil-portata tat-talba għal deċiżjoni preliminari.

77. Jekk eżekuzzjoni forzata tistax issir jew le kontra persuna differenti minn dik li lilha d-deċiżjoni tal-Kummissjoni tkun indirizzata tkun allura kwistjoni għad-dritt nazzjonali, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali nazzjonali.

78. Madankollu, skont il-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 15, l-awtonomija proċedurali nazzjonali hija wkoll suġġetta għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.

79. F’dan ir-rigward il-Kummissjoni ssostni li, sabiex tħares il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, hija għandha titħalla teżegwixxi d-deċiżjoni tagħha kontra Dimos Zagoriou ( 34 ). Hija essenzjalment tissottometti li r-regoli rilevanti Griegi jippermettu lil muniċipalitajiet jieħdu l-assi kollha ta’ impriżi muniċipali (xolti) u jagħżlu l-aħjar djun. Madankollu, hemm eċċezzjoni fir-rigward ta’ kif jintirtu ċerti djun dovuti lill-Istat Grieg u lill-entitajiet tas-sigurtà soċjali, proċedura li hija obbligatorja. Għalhekk, djun vis-à-vis l-Istat Grieg u l-entitajiet tas-sigurtà soċjali jiġu ttrattati b’mod preferenzjali.

80. Skont il-Kummissjoni, sakemm il-mod kif Dimos Zagoriou wirtet id-dejn tal-impriża favur l-Unjoni jiġi eskluż minħabba dawk ir-regoli nazzjonali, l-applikazzjoni tal-Artikolu 299 TFUE tisfa’ impossibbli jew estremament diffiċli u l-prinċipju ta’ effettività jiġi b’hekk ippreġudikat. Sakemm il-mod kif Dimos Zagoriou wirtet djun dovuti lill-Istat Grieg u lill-entitajiet tas-sigurtà soċjali jkun żgurat, iżda d-djun dovuti lill-Unjoni ma jkunux, il-prinċipju ta’ ekwivalenza jiġi ppreġudikat.

81. L-evalwazzjoni ta’ jekk il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività humiex imħarsa f’din il-kawża fl-aħħar mill-aħħar għandha titwettaq mill-qorti tar-rinviju. Kull gwida li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħti f’din il-kawża hija mfixkla mill-fatt li t-talba għal deċiżjoni preliminari ma tagħti ebda ħjiel dwar ir-regoli tas-suċċessjoni li l-Kummissjoni u Dimos Zagoriou jsemmu fl-osservazzjonijiet tagħhom. Madankollu, sabiex ngħin lill-qorti tar-rinviju fl-evalwazzjoni tagħha, nagħmel l-osservazzjonijiet li ġejjin.

a) L-Artikolu 299 TFUE u r-regoli nazzjonali tas-suċċessjoni

82. Bħala osservazzjoni preliminari, wieħed jista’ jistaqsi jekk ir-regoli tas-suċċessjoni ta’ responsabbiltà jistgħux ikunu s-suġġett ta’ evalwazzjoni skont il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Tabilħaqq ma huwiex ċar preċiżament għal x’tip ta’ regoli dawk il-prinċipji japplikaw.

83. Ir-rekwiżit doppju ta’ ekwivalenza u ta’ effettività kienu żviluppati fil-ġurisprudenza bħala limiti għall-awtonomija proċedurali nazzjonali. Tabilħaqq, dawn sikwit jiġu applikati f’dak il-kuntest. Dawn ir-rekwiżiti jevalwaw l-ekwivalenza u l-effettività ta’ trattament proċedurali permezz tal-applikazzjoni ta’ regoli proċedurali simili. Madankollu, dawn huma sikwit espressi bħala li b’mod usa’ jqiegħdu limiti fuq l-awtonomija ġudizzjarja u rimedjali ( 35 ) u wkoll b’rabta ma’ regoli li b’mod ċar ma humiex proċedurali jew rimedjali ( 36 ). Eżempji ovvji jinkludu l-applikazzjoni tagħhom għall-kawżalità ( 37 ), għal konsegwenzi kuntrattwali minħabba nuqqas ta’ konformità ma’ direttiva ( 38 ) u għall-għażla ta’ organi kompetenti ( 39 ). Dan iqanqal il-mistoqsija jekk il-prinċipji jistgħux jiġu applikati għal regoli dwar suċċessjoni, li jistgħu jitqiesu bħala regoli purament sostantivi tad-dritt, minn tal-inqas f’xi sistemi nazzjonali.

84. Fil-fehma tiegħi, filwaqt li nirrikonoxxi l-evoluzzjoni gradwali tal-ġurisprudenza f’dan il-qasam, ir-rekwiżit doppju ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jista’ llum jingħad li japplika “orizzontalment” għal kull għażla leġiżlattiva magħmula mill-Istati Membrti f’dak li għandu x’jaqsam ma’ rimedji u ma’ eżekuzzjoni forzata tad-dritt tal-Unjoni fil-livell nazzjonali, fin-nuqqas ta’ regoli tal-Unjoni. Għal din ir-raġuni nqis li l-prinċipji għall-inqas jistgħu potenzjalment jiġu applikati għal regoli ta’ suċċessjoni.

85. Madankollu, it-tħassib fundamentali tiegħi fil-fatt huwa dwar l-applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji għar-regoli tas-suċċessjoni f’dan il-każ. Fi kliem sempliċi, dawk ir-regoli jidhirli li huma remoti wisq sabiex jiġu kkontestati b’suċċess skont il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Minkejja l-applikabbiltà ġeneralment wiesgħa tagħhom kif diskuss fil-punt ta’ qabel dan, għandu jkun hemm rabta ċara bejn id-dritt jew l-obbligu oriġinali bbażati fuq id-dritt tal-Unjoni u r-regola nazzjonali speċifika li tfixkel milli huma jitwettqu fil-livell nazzjonali f’każijiet konkreti. Dawk il-prinċipji ma humiex u ma għandhomx isiru “opportunità tad-deheb” sabiex tiġi kkontestata kull regola proċedurali u sostantiva tad-dritt nazzjonali li sempliċiment ma tkunx taqbel, tkun kemm tkun remota mill-portata tal-obbligu oriġinali ( 40 ).

86. L-Artikolu 299 TFUE huwa dispożizzjoni relatata mal-eżekuzzjoni forzata ta’ atti li jimponu obbligu pekunjarju. Wieħed, għalhekk, raġonevolment jistenna li r-regoli nazzjonali li jaqgħu fl-ambitu tiegħu jkunu dawk relatati mal-eżekuzzjoni forzata ta’ tali atti quddiem l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli. Madankollu, minn hemmhekk, jidher li huwa wisq sabiex f’daqqa waħda wieħed jirrikorri għar-regoli nazzjonali, li fis-sustanza ma humiex relatati, dwar is-suċċessjoni ta’ djun fil-kuntest ta’ xoljiment ta’ impriżi u integrazzjoni ta’ muniċipalitajiet.

87. Għalhekk nissuġġerixxi li, fil-kuntest ta’ din il-kawża, ir-rekwiżit doppju ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, jekk jiġi eżaminat fil-kuntest tal-implementazzjoni nazzjonali tal-Artikolu 299 TFUE, sempliċement ma jkoprix regoli nazzjonali dwar kif jintirtu djun, fil-kuntest tax-xoljiment ta’ impriżi u tal-integrazzjoni ta’ muniċipalitajiet.

88. Madankollu jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jistgħu japplikaw f’din il-kawża b’rabta mar-regoli nazzjonali dwar suċċessjoni, jiena ser noffri wkoll suġġerimenti dwar l-applikazzjoni taż-żewġ prinċipji għat-tielet u għar-raba’ domandi. Mill-aspett ta’ ekwivalenza, l-isfida ewlenija hija li tiġi stabbilita komparabbiltà valida ta’ proċeduri u ta’ trattament b’rabta ma’ aspett tant speċifiku ta’ eżekuzzjoni forzata. Mill-aspett ta’ effettività, huwa dubjuż jekk tali regola remota tistax tirrendi talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni “impossibbli jew eċċessivament diffiċli”.

89. Indur fuq kull wieħed mill-prinċipji f’iktar dettall hawn taħt.

b) Il-prinċipju ta’ ekwivalenza

90. Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, l-argument tal-Kummissjoni essenzjalment huwa li hija għandha tiġi ttrattata bl-istess mod bħall-Istat Grieg ( 41 ) għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ regoli ta’ suċċessjoni, fil-kuntest ta’ azzjonijiet ta’ eżekuzzjoni forzata għall-irkupru ta’ dejn.

91. Id-dgħjufija fundamentali li nara f’dak l-argument hija li l-prinċipju ta’ ekwivalenza ma jintużax sabiex jitqabblu persuni ġuridiċi, jew Stati u istituzzjonijiet, u t-trattament li jirċievu. Dan ma huwiex dwar ugwaljanza fit-trattament ta’ kredituri ( 42 ). Għall-kuntrarju, il-prinċipju ta’ ekwivalenza huwa dwar li jkun żgurat trattament komparabbli ta’ proċeduri, bil-għan li jkun żgurat li jiġi applikat id-dritt tal-Unjoni. Dan il-prinċipju jitlob li talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni ma jiġux ittrattati b’xi mod inqas favorevoli minn talbiet simili bbażati fuq id-dritt nazzjonali ( 43 ).

92. Madankollu, sa fejn l-argument tal-Kummissjoni jista’ jiġi interpretat bħala li jipprova jqabbel proċeduri, kif spjegat iktar ’il fuq fil-punti 25 u 38 sa 41, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk proċeduri jkunux simili, abbażi tal-għan, tal-kawża ta’ azzjoni u tal-elementi essenzjali tagħhom. Meta tagħmel hekk, il-qorti tar-rinviju tista’ tqis il-fatt li l-eżekuzzjoni forzata inkwistjoni fil-kawża prinċipali tirriżulta mill-eżerċizzju mill-Kummissjoni ta’ setgħat speċjali distinti min-normi applikabbli f’relazzjonijiet bejn individwi privati. F’dan ir-rigward, nagħmel riferiment għar-raġunament diġà msemmi iktar ’il fuq fil-punt 54.

93. Malli l-qorti tar-rinviju tkun identifikat proċeduri simili, hija għandha tevalwa s-similarità tar-regoli u għandha tiddetermina jekk tabilħaqq ikunx hemm trattament sfavorevoli ta’ talbiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni, kif tallega l-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, huwa ovvjament importanti li wieħed ikun ċar dwar in-natura preċiża tar-regola li tkun qiegħda tiġi invokata u evalwata fid-dawl tal-prinċipju ta’ ekwivalenza.

c) Il-prinċipju ta’ effettività

94. Regola nazzjonali tista’ tikser il-prinċipju ta’ effettività jekk tagħmel l-eżerċizzju tad-drittijiet li joħorġu mid-dritt tal-Unjoni impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Mingħajr ma kienet kontradetta mill-Kummissjoni, Dimos Zagoriou ssottomettiet li l-impriża attwalment għadha teżisti u kienet ukoll is-sid ta’ assi, li kienu miżmuma f’bank. Sakemm dan tabilħaqq huwa l-każ, u l-Kummissjoni setgħet jew għadha tista’ tirkupra l-għajnuna kollha mingħand l-impriża, ma nqisx li jista’ jkun hemm xi ksur tal-prinċipju ta’ effettività.

95. L-eżistenza kontinwa tal-impriża u l-fatt li hija s-sid tal-assi huma punti fattwali li għandhom jiġu vverifikati mill-qorti nazzjonali. Madankollu, jekk l-impriża ma teżistix u ma għandhiex assi, kif Dimos Zagoriou tallega, irrid inżid dan li ġej b’rabta mal-prinċipju ta’ effettività.

96. Jekk regoli nazzjonali rilevanti dwar suċċessjoni jipprevedu l-possibbiltà li awtorità pubblika, li tikkontrolla kumpannija li tkun irċeviet indebitament għajnuna mill-Unjoni, tillikwida dik il-kumpannija u bażikament tittrasferixxi l-assi kollha tagħha, inkluża l-għajnuna nfisha, filwaqt li jkollha d-diskrezzjoni tirrinunzja kull dejn tal-kumpnnija magħżul minnha, allura, tabilħaqq, sitwazzjoni bħal din tista’ toħloq kwistjonijiet fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività.

97. Filwaqt li dan jidher li huwa l-aqwa argument tal-allegazzjoni tal-Kummissjoni, ma nafx jekk sitwazzjoni bħal din taqbilx b’xi mod mar-regoli li japplikaw fil-livell nazzjonali fil-kawża prinċipali. Tabilħaqq, għall-inqas abbażi tal-osservazzjonijiet bil-miktub u tas-sottomissjonijiet orali magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, hemm nuqqas ta’ qbil dwar l-applikazzjoni ratione materiae, ratione personae u ratione temporis ta’ dawk ir-regoli. B’riżultat ta’ dan, fl-opinjoni tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja sempliċement ma għandhiex l-elementi meħtieġa sabiex tkun f’qagħda tagħti xi gwida dettaljata dwar dan.

98. Żewġ punti oħra magħmula matul il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jixirqilhom attenzjoni hawnhekk, jiġifieri r-rilevanza tal-liġi tal-Unjoni dwar għajnuna mill-Istat u l-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva. Ser inqis dawn issa taħt (d) u (e).

d) Għajnuna mill-Istat u kooperazzjoni leali

99. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha l-Kummissjoni taqbel li l-liġi nazzjonali tiddetermina l-identità tal-persuna li kontriha għandha ssir l-eżekuzzjoni forzata ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi obbligu pekunjarju. Madankollu, il-Kummissjoni żżid li applikazzjoni analoga tar-regoli tas-suċċessjoni skont il-liġi tal-Unjoni dwar għajnuna mill-Istat – ispirata, b’mod partikolari, mill-actio pauliana tad-dritt Ruman ( 44 )– timmilita wkoll favur li l-Kummissjoni tista’ żżomm lil Dimos Zagoriou responsabbli in solidum għad-djun tal-impriża. Il-Kummissjoni hija wkoll ispirata f’dan ir-rigward mill-prinċipju tad-dritt tal-Unjoni ta’ kooperazzjoni leali.

100. Filwaqt li ċertament għandu jingħata kreditu għal kreattività argumentattiva, naħseb li għandu jitqies hawnhekk l-istat tad-dritt u l-prinċipju tad-dritt tal-Unjoni ta’ ċertezza legali, li bla dubju għandu dixxendenza ugwalment illustri ( 45 ).

101. L-Artikolu 299 TFUE jagħmilha ċara li l-eżekuzzjoni forzata hija kwistjoni tad-dritt nazzjonali. L-invokazzjoni ta’ analoġiji ma’ regoli tal-Unjoni dwar għajnuna mill-Istat – li huma sett għalkollox separat ta’ regoli legali – tmur kontra l-kliem ċar ta’ dik id-dispożizzjoni. Tali invokazzjoni tattakka wkoll frontalment iċ-ċertezza legali. Kif ikkonfermat minn din il-Qorti tal-Ġustizzja “il-prinċipju ta’ ċertezza legali jitlob li regoli li jimponu imposti fuq dawk li jħallsu t-taxxa għandhom ikunu ċari u preċiżi sabiex huma jkunu jafu mingħajr ambigwità x’inhuma d-drittijiet u l-obbligi tagħhom u jieħdu l-miżuri adatti” ( 46 ). L-istess japplika, a fortiori, meta jkollhom jiġu eżegwiti talbiet għal ħlas kontra partijiet terzi Il-bażi legali għal tali eżekuzzjoni forzata għandha tkun ċara. Infakkar li l-Kummissjoni kkonfermat li hija ma kienet invokat ebda dispożizzjoni ta’ liġi sekondarja tal-Unjoni sabiex tiġġustifika s-suċċessjoni.

102. Fir-rigward tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, il-Kummissjoni ma tagħmel xejn iktar minn sempliċi riferiment għalih. Ma nqisx li dan huwa biżżejjed sabiex djun jibdew jiġu addebitati lil partijiet terzi, fejn ebda bażi legali speċifika skont id-dritt tal-Unjoni jew nazzjonali ma tipprevedi dik il-possibbiltà.

103. Nista’ nżid biss li l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali jaqta’ minn żewġt ixfar. Dan l-obbligu jitlob ukoll diliġenza kif imiss min-naħa tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Dwar dan infakkar li l-Kummissjoni ma adottatx id-deċiżjoni li talbet il-ħlas lura tal-għajnuna qabel l-2006, jiġifieri sitt snin wara li kienet mgħarrfa li l-proġett li għalih kienet ingħatat l-għajnuna ma kienx ser jitkompla ( 47 ). Kieku l-Kummissjoni aġixxiet f’ħin iktar f’waqtu sabiex tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-Unjoni, forsi issa ma kienx ikun jeħtiġilha tirrikorri fl-osservazzjonijiet tagħha għal analoġiji pjuttost ġodda mal-liġi dwar għajnuna mill-Istat u mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività kontra partijiet terzi sabiex tagħmel hekk ( 48 ).

e) Protezzjoni ġudizzjarja effettiva

104. L-aħħar kwistjoni li ma tqajmitx b’mod espliċitu mill-qorti nazzjonali iżda li ġiet diskussa fis-seduta għas-sottomissjonijiet orali u li jixirqilha osservazzjoni bħala konklużjoni hija l-protezzjoni ġudizzjarja effettiva ta’ Dimos Zagoriou. F’dan ir-rigward, la Dimos Zagoriou u lanqas Kentriko Zagorio ma kienu destinatarji tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni u bħala prinċipju ma setgħux jikkontestawha direttament skont l-Artikolu 263 TFUE ( 49 ). Id-domanda li tqum hija jekk l-entità li kontriha d-deċiżjoni tal-Kummissjoni qiegħda tiġi eżegwita għandhiex ikollha l-possibbiltà li tikkontesta l-legalità ta’ dik id-deċiżjoni meta kienet indirizzata lil entità oħra?

105. L-implikazzjoni ta’ dik id-domanda hija ċara: jekk il-prinċipju tad-dritt tal-Unjoni ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva jitlob li kull entità li kontriha tintalab eżekuzzjoni forzata ta’ deċiżjoni skont l-Artikolu 299 TFUE, għandha tkun tista’ tikkontesta dik id-deċiżjoni, u Kentriko Zagoriou (illum Dimos Zagoriou) ma setgħetx, allura ma setgħetx tintalab eżekuzzjoni forzata kontriha bħala punt tad-dritt tal-Unjoni.

106. Sa fejn dan għandu x’jaqsam, il-punt huwa rilevanti fil-kuntest tat-tielet u tar-raba’ domandi tal-qorti tar-rinviju, li essenzjalment tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni jew nazzjonali jiddeterminax il-grupp ta’ entitajiet li kontrihom tista’ tintalab eżekuzzjoni forzata u jekk dawn jinkludux lil Kentriko Zagoriou u/jew Dimos Zagoriou. Jekk il-prinċipju tad-dritt tal-Unjoni ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva verament jinfluwenza dak il-grupp ta’ entitajiet, allura bla dubju jeħtieġ li jiġi indirizzat hawnhekk.

107. Madankollu, huwa wkoll il-każ li l-punt ma tqajjimx espliċitament mill-qorti tar-rinviju u ma huwiex ċar li Kentriko Zagoriou jew Dimos Zagoriou qatt ikkontestaw il-legalità tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Għal din ir-raġuni, u, għalkemm is-suġġett ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva kien, tabilħaqq, diskuss fis-seduta għas-sottomissjonijiet orali, din il-linja partikolari ta’ stħarriġ hija, fl-opinjoni tiegħi, ipotetika.

108. Jekk, madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja, tagħżel li tindirizza dak il-punt speċifiku, irrid nagħmel fil-qosor l-osservazzjonijiet li ġejjin.

109. L-ewwel nett, jidhirli li huwa ovvju bħala propożizzjoni ġenerali li, jekk istituzzjoni tal-Unjoni titlob li taqbad l-assi ta’ persuna, dik il-persuna għandha, bħala prinċipju, ikollha d-dritt li tikkontesta l-legalità tal-qbid fil-mertu. Minħabba li l-kaxxa ta’ Pandora tal-Latin legali hija diġà miftuħa: ubi jus ibi remedium.

110. It-tieni nett, huwa inqas ċar kif dik il-propożizzjoni ġenerali tapplika f’sitwazzjonijiet li jinvolvu suċċessjoni. Għalhekk, nista’ nimmaġina sewwa sitwazzjonijiet fejn persuna tiret id-dejn ta’ ħaddieħor iżda, posssibbilment b’mod tabilħaqq leġittimu, ma tkunx tista’ tikkontesta dak id-dejn ( 50 ). Tali kunsiderazzjonijiet diġà jġibu lil dak li jkun wiċċ imb’wiċċ ma’ kwistjonijiet potenzjalment kumplessi tad-dritt nazzjonali u mal-modalitajiet tas-suċċessjoni. Għal darba oħra, fil-fehma tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex it-tagħrif meħtieġ sabiex tagħmel osservazzjonijiet dettaljati dwar kif il-prinċipju tal-Unjoni ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva japplika fil-prattika f’kuntest bħal dan.

111. It-tielet nett, la Kentriko Zagoriou u lanqas Dimos Zagoriou ma setgħu jikkontestaw id-deċiżjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 263 TFUE jew direttament quddiem qrati nazzjonali, li ma għandhomx il-kompetenza jinvalidaw atti tal-Unjoni ( 51 ). Huwa inqas ċar jekk il-waħda jew l-oħra setgħetx tikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni indirettament billi titlob deċiżjoni preliminari dwar il-validità fil-kuntest ta’ proċeduri nazzjonali ta’ eżekuzzjoni forzata ( 52 ) jew, kieku setgħet, kemm il-possibbiltà li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jintuża sabiex tiġi kkontestata d-deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet adatta u adegwata. Huma kemm huma importanti dawn id-domandi, huma ma humiex, madankollu, is-suġġett ta’ din il-kawża.

f) Konklużjoni

112. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li nagħti lill-qorti tar-rinviju r-risposti li ġejjin għat-tielet u għar-raba’ domandi tagħha. Fil-każ ta’ eżekuzzjoni forzata ta’ att, adottat skont ir-Regolamenti Nru 2052/88, Nru 4253/88 u Nru 4256/88 u l-Artikolu 299 TFUE, li jimponi obbligu pekunjarju fuq impriża proprjetà ta’ awtorità lokali, liema impriża sussegwentement tkun ġiet xolta, l-Artikolu 299 TFUE u r-regolamenti tal-Unjoni msemmija iktar ’il fuq ma jitolbux lil dik l-awtorità lokali tonera l-obbligu pekunjarju impost fuq l-impriża. Huwa d-dritt nazzjonali li għandu jiddetermina l-persuni li kontrihom tkun tista’ tintalab eżekuzzjoni forzata, bla ħsara għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.

V. Konklużjoni

113. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti din ir-risposta għad-domandi magħmula mill-Monomeles Efeteio Athinon (qorti tal-appell b’imħallef uniku ta’ Ateni): Fuq l-ewwel u t-tieni domandi Huwa d-dritt nazzjonali, bla ħsara għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, li għandu jiddetermina liema qrati jkunu kompetenti sabiex jisimgħu kawżi fejn titqajjem oġġezzjoni għall-eżekuzzjoni forzata ta’ atti tal-Kummissjoni Ewropea li jimponu obbligu pekunjarju fuq persuni li ma humiex Stati Membri, skont l-Artikolu 299 TFUE. Meta tiġi sabiex tiddetermina jekk ikunx hemm xi ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, il-qorti nazzjonali għandha, l-ewwel nett, taċċerta jekk il-proċeduri kkonċernati jkunux simili fir-rigward tal-għan, tal-kawża tal-azzjoni u tal-elementi essenzjali tagħhom, u, it-tieni nett, teżamina jekk ir-regoli proċedurali għall-azzjonijiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni jkunux inqas favorevoli minn dawk għall-azzjonijiet ibbażati esklużivament fuq id-dritt nazzjonali. Fuq it-tielet u r-raba’ domandi Fil-każ ta’ eżekuzzjoni forzata ta’ att, adottat skont ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 2052/88, tal-24 ta’ Ġunju 1988, dwar il-kompiti tal-Fondi Strutturali u l-effettività tagħhom u dwar il-koordinazzjoni tal-attivitajiet tagħhom bejniethom u mal-operazzjonijiet tal-Bank tal-Investiment Ewropew u mal-istrumenti finanzjarji eżistenti l-oħra, (KEE) Nru 4253/88, tad-19 ta’ Diċembru 1988, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2052/88, u (KEE) Nru 4256/88, tad-19 ta’ Diċembru 1988, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2052/99 fir-rigward tat-Taqsima Gwida tal-FAEGG, u l-Artikolu 299 TFUE, li jimponi obbligu pekunjarju fuq impriża proprjetà ta’ awtorità lokali, liema impriża sussegwentement tkun ġiet xolta, l-Artikolu 299 TFUE u r-regolamenti tal-Unjoni msemmija iktar ’il fuq ma jitolbux lil dik l-awtorità lokali tonera l-obbligu pekunjarju impost fuq l-impriża. Huwa d-dritt nazzjonali li għandu jiddetermina l-persuni li kontrihom tkun tista’ tintalab eżekuzzjoni forzata, bla ħsara għall-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.

( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.

( 2 ) Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2006) 4798.

( 3 ) Regolament tal-Kunsill, tal-24 ta’ Ġunju 1988, dwar il-kompiti tal-Fondi Strutturali u l-effettività tagħhom u dwar il-koordinazzjoni tal-attivitajiet tagħhom bejniethom u mal-operazzjonijiet tal-Bank tal-Investiment Ewropew u mal-istrumenti finanzjarji eżistenti l-oħra (ĠU 1988, L 185, p. 9).

( 4 ) Regolament tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1988, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2052/88 fir-rigward tal-koordinazzjoni tal-attivitajiet tad-diversi Fondi Strutturali bejniethom u mal-operazzjonijiet tal-Bank tal-Investiment Ewropew u mal-istrumenti finanzjarji eżistenti l-oħra (ĠU 1988, L 374, p. 1).

( 5 ) Regolament tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1988, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2052/88 fir-rigward tat-Taqsima Gwida tal-FAEGG (ĠU 1988, L 374, p. 25)..

( 6 ) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 2.

( 7 ) Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Dimos Zagoriou dan seħħ skont liġi adottata fl-1997 (Liġi Nru 2359/1997).

( 8 ) Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Dimos Zagoriou dan seħħ fl-2005. Madankollu, jidher li l-proċess kien għadu għaddej u li l-impriża kienet għadha teżisti meta sar ir-rinviju.

( 9 ) Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Dimos Zagoriou dan seħħ skont liġi adottata fl-2010 (Liġi Nru 3852/2010).

( 10 ) Sentenza tas-16 ta’ Ġunju 2015, Gauweiler et (C-62/14, EU:C:2015:400, punt 25).

( 11 ) Sentenza tat-13 ta’ Lulju 2006, Manfredi et (C-295/04 sa C-298/04, EU:C:2006:461, punt 70).

( 12 ) Strettament id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tagħmel riferiment għall-Artikolu 256 KE, li abbażi tiegħu kienet oriġinarjament intalbet l-eżekuzzjoni forzata. Minbarra aġġornamenti meħtieġa, din id-dispożizzjoni hija identika għall-Artikolu 299 TFUE (it-test il-ġdid tal-artikolu jagħmel riferiment għal “atti”, u mhux għal “deċiżjonijiet”, tal-Kunsill, tal-Kummissjoni u tal-Bank Ċentrali Ewropew). B’riżultat ta’ dan, ma huwiex meħtieġ li jiġu indirizzati hawnhekk kwistjonijiet ta’ applikazzjoni ratione temporis u ser nagħmel riferiment għall-Artikolu 299 TFUE, bħalma tagħmel il-qorti tar-rinviju fid-domanda tagħha.

( 13 ) Jiġifieri innovattiva, iktar milli ġdida, minħabba li kienet fit-Trattat sa mill-1957.

( 14 ) Ħlief il-verifika tal-awtentiċità tad-deċiżjoni.

( 15 ) Ara, dwar dan il-punt b’rabta mal-għażla ta’ qrati, is-sentenzi tal-24 ta’ April 2008, Arcor (C‑55/06, EU:C:2008:244, punt 170), u tat-12 ta’ Frar 2015, Baczó u Vizsnyiczai (C-567/13, EU:C:2015:88, punti 43 sa 47).

( 16 ) Madankollu, il-punt jeħtieġlu iktar attenzjoni fil-kuntest tat-tielet u tar-raba’ domandi tal-qorti tar-rinviju.

( 17 ) Prechal, S. u Cath, K., “The European acquis of Civil Procedure: Constitutional aspects”, Uniform Law Review, Vol. 19, Oxford University Press, 2014, p. 182.

( 18 ) Sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C-326/96, EU:C:1998:577, punt 43).

( 19 ) Sentenzi tas-27 ta’ Ġunju 2013, Agrokonsulting-04 (C-93/12, EU:C:2013:432, punt 39), u tat-12 ta’ Frar 2015, Baczó u Vizsnyiczai (C-567/13, EU:C:2015:88, punt 44).

( 20 ) Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2000, Preston et (C-78/98, EU:C:2000:247, punt 63).

( 21 ) Sentenzi tas-26 ta’ Jannar 2010, Transportes Urbanos y Servicios Generales (C-118/08, EU:C:2010:39, punt 33), u tat-8 ta’ Lulju 2010, Bulicke (C-246/09, EU:C:2010:418, punt 26).

( 22 ) Sentenza tat-12 ta’ Frar 2015, Baczó u Vizsnyiczai (C-567/13, EU:C:2015:88, punt 45).

( 23 ) Ara iktar ’il fuq fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 18 u 19.

( 24 ) Niġi lura għal din il-kwistjoni iktar ’il quddiem fil-punti 104-111.

( 25 ) Ċertament applikabbli biss għal obbligi ta’ natura pekunjarja, bħal multi, jew pereżempju, l-obbligu tal-persuna kkundannata li tħallas danni lill-vittma ta’ reat jekk dak l-obbligu jkun ġie ddikjarat minn qorti kriminali.

( 26 ) Sentenza tal-1 ta’ Diċembru 1998, Levez (C-326/96, EU:C:1998:577, punt 43).

( 27 ) Ara dwar dan, pereżempju, Reich, N., “The Public/Private Divide in European Law”, European Private Law after the Common Frame of Reference, Edward Elgar Publishing, Cheltenham 2010, p. 56-89.

( 28 ) Għal diskussjoni komparattiva b’rabta ma’ Franza u r-Renju Unit, ara, pereżempju, “The Public Law/Private Law Divide: une entente assez cordiale?”, La distinction du droit public et du droit privé: regards français et britanniques, editjat minn Auby, J. B,. u Freedland, M., Hart Publishing, 2006.

( 29 ) Ara, b’analoġija, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ Stat sabiex jiġi ddeterminat l-effett dirett ta’ direttivi (sentenza tat-12 ta’ Lulju 1990, Foster et, C-188/89, EU:C:1990:313, punt 20). Ara wkoll il-ġurisprudenza dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2012, dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012 L 351, p. 1) li ma japplikax għal dħul, dwana jew materji amministrattivi jew għar-responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċizzju tal-awtorità tal-Istat (acta iure imperii). Ara wkoll is-sentenza tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni (C-506/13 P, EU:C:2015:562, punt 20), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddistingwiet relazzjonijiet kuntrattwali normali konklużi mill-Kummissjoni minn dawk li jkunu jinvolvu “l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika mogħtija lill-istituzzjoni kontraenti fil-kwalità tagħha ta’ awtorità amministrattiva”.

( 30 ) Sentenza tas-16 ta’ Mejju 2000, Preston et (C-78/98, EU:C:2000:247, punt 63).

( 31 ) Sentenza tat-12 ta’ Frar 2015, Baczó u Vizsnyiczai (C-567/13, EU:C:2015:88, punt 46).

( 32 ) Fid-digriet tar-rinviju tagħha, il-qorti nazzjonali tuża l-frażi “locus standi ta’ konvenut” fir-rigward “tal-persuna responsabbli”. Nifhem li b’“persuna responsabbli” dak li huwa intiż hija “il-persuna li kontriha tintalab l-eżekuzzjoni forzata”, jiġifieri l-muniċipalità, mhux l-impriża.

( 33 ) Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha l-Kummissjoni, madankollu, tagħmel analoġija mar-regoli tas-suċċessjoni tal-Unjoni dwar għajnuna mill-Istat u ssemmi l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali. Nerġa’ niġi għal dan iktar ’il quddiem fil-punti 99 sa 103.

( 34 ) Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha l-Kummissjoni tagħmel riferiment biss għal Dimos Zagoriou, mhux għal Kentriko Zagorio. Kif spjegat iktar ’il fuq, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni kienet fil-fatt diġà eżegwita kontra Kentriko Zagoriou imma din tal-aħħar kienet ġiet integrata f’Dimos Zagoriou.

( 35 ) Ara f’dan is-sens, pereżempju, is-sentenza tal-24 ta’ April 2008, Arcor (C-55/06, EU:C:2008:244, punt 170) b’riferiment għall-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ “il-qorti kompetenti, in-natura tal-kawżi u, għaldaqstant, il-modalitajiet tal-istħarriġ ġudizzjarju”.

( 36 ) Ara dwar dan pereżempju Prechal, S. u Cath, K., The European acquis of Civil Procedure: Constitutional aspects, p. 180-181.

( 37 ) Sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2011, Danfoss u Sauer-Danfoss (C-94/10, EU:C:2011:674).

( 38 ) Sentenzi tas-6 ta’ Ġunju 2002, Sapod Audic (C-159/00, EU:C:2002:343), u tat-30 ta’ Mejju 2013, Genil 48 u Comercial Hostelera de Grandes Vinos (C-604/11, EU:C:2013:344).

( 39 ) Ara l-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 15 b’rabta mal-indikazzjoni ta’ qrati kompetenti.

( 40 ) B’analoġija, il-Qorti tal-Ġustizzja dan l-aħħar iddeċidiet ukoll pereżempju li, anki minkejja d-dispożizzjoni probabbli wisq iktar espliċita tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94/KE, li titlob li “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li jittieħdu l-miżuri meħtieġa għall-protezzjoni ta’ l-interessi ta’ l-impjegati […] fid-data tal-bidu tal-insolvenza [tal-persuna li timpjega]” [Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ottubru 2008, dwar il-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ ta’ l-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU 2008, L 283, p. 36)], dik id-dispożizzjoni ma tistax tiġġebbed tant li jkunu meħtieġa bidliet fir-regoli nazzjonali dwar l-insolvenza sabiex pagamenti dovuti mill-persuna li timpjega jiġu iżolati u esklużi minn proċeduri ta’ insolvenza. Ara s-sentenza tal-24 ta’ Novembru 2016, Webb-Sämann (C-454/15, EU:C:2016:891).

( 41 ) Il-Kummissjoni tqabbel ukoll it-trattament tagħha ma’ dak tal-entitajiet ta’ sigurtà soċjali.

( 42 ) Hemm regoli speċifiċi li verament jitolbu “ugwaljanza fit-trattament” tal-Unjoni u tal-awtoritajiet pubbliċi ta’ Stat Membru bħala kredituri, iżda ebda waħda ma tidher rilevanti jew kienet invokata f’din il-kawża. Pereżempju, l-Artikolu 82 tar-Regolament Finanzjarju fil-verżjoni attwali tiegħu, li jipprevedi li “[f]il-każ ta’ proċedimenti ta’ insolvenza, l-intitolamenti tal-Unjoni għandhom jingħataw l-istess trattament preferenzjali bħall-intitolamenti tal-istess natura dovuti lil korpi pubbliċi fl-Istati Membri fejn ikunu qed isiru l-proċedimenti ta’ rkupru” [Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ottubru 2012, dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU 2012 L 298, p. 1)].

( 43 ) Forsi, tabilħaqq, kien minħabba li r-regoli tas-suċċessjoni huma remoti u minħabba d-diffikultajiet li jirriżultaw minn tqabbil ta’ proċeduri li l-Kummissjoni f’din il-kawża bbażat ruħha fuq dak li jidhirli huwa iktar paragun ta’ trattament ta’ kredituri milli ta’ talbiet. Ara l-punti 85 sa 87 iktar ’il fuq.

( 44 ) Jiġifieri rimedju legali rregolat mil-liġi ċivili li jipproteġi lill-kredituri kontra t-trasferimenti ta’ assi magħmula mid-debituri tagħhom bl-intenzjoni li jiffrodawhom (ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer fil-kawża Deko Marty Belgium, C-339/07, EU:C:2008:575, punti 23 sa 29), li jevoka wkoll l-actio per manus iniectio, azzjoni li hija iktar antika u iktar interessanti u prattika, li għall-kuntrarju ma kinitx invokata mill-Kummissjoni). Għandi nassumi li l-Kummissjoni qiegħda tagħmel riferiment, sa fejn fil-fatt huwa possibbli, ġeneralment għal strument legali tad-dritt Ruman, mingħajr bl-ebda mod ma tintima li t-tip ta’ sitwazzjoni li nissel dak l-istitut legali (jiġifieri frodi b’dannu għall-kredituri) tinsab ukoll f’din il-kawża.

( 45 ) The Oxford Handbook of Roman Law and Society, editjat minn Du Plessis, P, J., Ando, C., u Tuori, Kaius., Oxford University Press, Oxford, 2016, p. 25 sa 26.

( 46 ) Sentenzi tad-9 ta’ Lulju 1981, Gondrand u Garancini (169/80, EU:C:1981:171, punt 17), u tat-23 ta’ Settembru 2003, BGL (C-78/01, EU:C:2003:490).

( 47 ) Il-Kummissjoni kkonfermat ukoll waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li hija kienet naqset milli tippreżenta f’waqta d-difiża tagħha għall-azzjoni ta’ oġġezzjoni ta’ Kentriko Zagorio.

( 48 ) Ara, dwar l-importanza li partijiet juru diliġenza fl-eżerċizzju tad-drittijiet legali tagħhom, is-sentenza tal-24 ta’ Marzu 2009, Danske Slagterier (C-445/06, EU:C:2009:178, punti 61-64).

( 49 ) Anki kieku teoretikament Kentriko Zagorio kellha l-kapaċità li tikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, l-eżekuzzjoni forzata ntalbet kontra Kentriko Zagorio ferm wara li d-data tat-terminu ta’ xahrejn sabiex tikkontestaha skont l-Artikolu 263 TFUE kien skada.

( 50 ) Pereżempju, is-suċċessur universali ta’ patrimonju jista’ jiret dejn fiskali u djun oħra li jkunu ilhom pendenti għal xi żmien u ma jkunux għadhom jistgħu jiġu kkontestati.

( 51 ) Sentenza tat-22 ta’ Ottubru 1987, Foto-Frost (314/85, EU:C:1987:452).

( 52 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat-18 ta’ Frar 2016, Finanmadrid EFC (C-49/14, EU:C:2016:98, punt 55), li kienet ukoll dwar il-possibbiltà li jsiru sottomissjonijiet dwar il-mertu fil-kuntest ta’ proċeduri ta’ eżekuzzjoni forzata. Ara, b’mod iktar ġenerali dwar l-użu tal-mekkaniżmu ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tiġi kkontestata l-legalità ta’ miżuri tal-Unjoni li jkunu l-bażi ta’ atti nazzjonali: is-sentenzi tal-15 ta’ Ġunju 1976, Frecassetti (113/75, EU:C:1976:89, punti 8 u 9); tat-13 ta’ Diċembru 1989, Grimaldi (C-322/88, EU:C:1989:646, punt 8); u tat-8 Marzu 2007, Roquette Frères (C-441/05, EU:C:2007:150, punti 39 u 40);