MT
Ġabr atal-ġur isprudenza
ECLI:EU:F:2011 :9 1SENTENZA TAT-TRIBUNAL GĦAS-SERVIZZ PU BBLIKU
(It-Tieni Awla)
8 ta’ Frar 2011
Kawża F-95/09
Carina Sk areby
vs
Il-Kumm issjoni Ewropea
“Servizz pubbliku — Uffiċjali — Fastidju psikoloġiku m is-superjur dir ett — Artikoli 12a u 24 
tar-Regolamenti tal-Persunal — Talba għal assistenza — Terminu raġonevoli — Bidu tad-dekorrenza — 
Tul”
Suġġett: Rikors ippreżentat skont l-Artikoli 236 K E u 152 K EEA, li permezz tiegħu C. S kareby 
titlob, sostanzjalment, l-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, tal-4 ta’ Marzu 2009 , 
dwar ir -rifjut li tinfetaħ investigazzjoni amministrattiva dwar il-fatti allegati ta’ fastidju 
psikoloġiku a llegatament imwettqa minn w ieħed mill-ex superjuri dir etti tagħha.
Deċiżjoni:Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea, tal-4 ta’ Marzu 2009 , dwar ir -rifjut li tinfetaħ 
investigazzjoni amministrattiva dwar il-fatti allegati ta’ fastidju psikoloġiku a llegatament 
imwettqa m inn w ieħed m ill-ex s uperjuri dir etti tar-rikorrenti, h ija a nnullata. 
Il-Kummissjoni Ewropea għandha tbati l-ispejjeż ko llha.
Somm arju
1. Uffiċjali — Rikors — Interess ġ uridiku
(Regolamenti tal-Persunal, Artikolu 91)
2. Uffiċjali — Obbligu ta’ assistenza tal-amministrazzjoni — Implementazzjoni fil-qasam tal-fastidju 
psikoloġiku — Tressiq ta’ talba għal assistenza — Osservanza ta’ terminu raġonevoli
(Regolamenti tal-Persunal, Artikoli 12, 24 u 90 (1))
3. Uffiċjali — Obbligu ta’ assistenza tal-amministrazzjoni — Implementazzjoni fil-qasam tal-fastidju 
psikoloġiku — Tressiq ta’ talba għal assistenza — Bidu tad-dekorrenza tat-terminu li għandu jiġi 
osservat
(Regolamenti tal-Persunal, Artikolu 12a)
4. Uffiċjali — Obbligu ta’ assistenza tal-amministrazzjoni — Implementazzjoni fil-qasam tal-fastidju 
psikoloġiku — Tressiq ta’ talba għal assistenza — Osservanza ta’ terminu raġonevoli — Tul 
tat-terminu
(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 46; Regolamenti tal-Persunal, Artikolu 24)
2 ECLI:EU:F:2011 :9SOMM ARJU—KAWŻAF-95/09
SKAREBYvs IL-KUMM ISSJONI
1. Fir-rigward t a’ kwistjoni daqstant serja bħal ma hija l-fastidju psikoloġiku, għandu jiġi rrikono xxut li 
l-uffiċjal li jallega li huwa vittma ta’ fastidju psikoloġiku, li jikkon testa rifjut tal-istituzzjoni li teżamina 
fuq il-mertu talba għal assistenza, iżomm f il-prinċipju l-interess ġuridiku m itlub m ill-ġurisprudenza 
bħala rekwiżit ta’ ammissibbiltà ta’ rikors, anki me ta ma jkunx qed jitlob ku mpe ns għad-dannu li jkun 
sofra m ill-fastidju allegat, u l anqas il-ftuħ ta’ proċedura di xxiplinari f il-konfront tal-awtur preżunt 
tal-fastidju, u l-fastidju jkun me qjus li waqaf minn n umru ta’ snin.
Soluzzjoni bħal din hija neċessarja qabel ko llox m inħabba l-gravità stess tal-prattika t a’ fastidju 
psikoloġiku, prattika l i tista’ jkollha effetti estremament ko roh fuq is-saħħa ta’ persuna. Il-vittma 
allegata ta’ fastidju psikoloġiku żż omm l -interess ġuridiku t agħha, indipendentement mill-kwistjoni li 
jsir m agħruf jekk da n il-fastidju għadux iseħħ jew jekk il-persuna inkwistjoni tkunx qed tifformula, jew 
saħansitra jkollha d-dritt jew l-intenzjoni li tifformula, talbiet oħra, b’mod partikolari ku mpe nsatorji, 
b’relazzjoni mal-fastidju m orali. Ir-rikono xximent eve ntwali mill-amministrazzjoni tal-eżistenza ta’ 
fastidju psikoloġiku jista’, fih innifsu, ikollu effett benefiku g ħall-proċess terapewtiku ta’ rikostruzzjoni 
tal-persuna li tkun sofriet fastidju.
(ara l -punti 23, 25 u 26)
Referenza:
It-Tribunal għas-Servizz P ubbliku 30 ta’ Novembru 2009 ; Wenig vs Il-Kummissjoni, F-80/08, punt 35
2. L-osservanza ta’ terminu, li għandu jkun “raġonevoli”, hija m itluba fil-każijiet ko llha fejn, me ta 
t-testi ma jgħidu xejn, il-prinċipji ta’ ċertezza legali jew ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jkunu 
ta’ xkiel għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni u g ħall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi me ta jaġixxu mingħajr limitu 
ta’ żmien, u b ’hekk ikun hemm ir -riskju, b’mod partikolari, li jipperikolaw l-istabbiltà tas-sitwazzjonijiet 
ġuridiċi miksuba.
Sa fejn talba għal assistenza m inħabba fastidju p sikoloġiku a llegat twassal għall-konstatazzjoni 
tal-eżistenza ta’ aġir illegali u i lleċitu fil-konfront ta’ uffiċjal jew ta’ mem bru tal-persunal u f ejn m a 
jiġix eskluż li tali aġir, li jkun seħħ f l-eżerċizzju tal-funzjonijiet tal-awtur preżunt tal-fastidju, ikun 
jista’, jekk ikun il-każ, iwassal għar-responsabbiltà tal-istituzzjoni kkon ċernata, it-talba għal assistenza 
li tirrigwarda da n l -aġir i kollha r elazzjoni ġ uridika m at-talba ku mpe nsatorja s ottomessa 
lill-amministrazzjoni minn u ffiċjal bis-saħħa tal-Artikolu 90(1) tar-Regolamenti tal-Persunal. Iss a, 
fil-qasam ku mpe nsatorju, il-ġurisprudenza teżiġi l-osservanza ta’ terminu, li għandu jkun “raġonevoli”. 
Hemm u koll lok li tiġi rrikono xxuta l-eżistenza ta’ terminu neċessarju għall-uffiċjal sabiex jippreżenta 
talba għal assistenza fil-qasam tal-fastidju psikoloġiku.
(ara l -punti 41, 43 u 44)
Referenza:
Il-Qorti tal-Prim’Istanza 6 ta’ Lulju 2004 , H uygens vs Il-Kummissjoni, T-281/01, punti 42 u 46 s a 48; 
5 ta’ Ottubru 2004 , Eagle et vs Il-Kummissjoni, T-144/02, punti 57 u 66; It-Tribunal għas-Servizz P ubbliku 
11 ta’ Mejju 2010 , Nanopoulos vs Il-Kummissjoni, F-30/08, punt 117, li hija s-s uġġett ta’ appell pe ndenti quddiem 
il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea, Kawża T-308/10 P ; 9 ta’ Lulju 2010 , Marcuccio vs Il-Kummissjoni, F-91/09, 
punt 32, li hija s-s uġġett ta’ appell pe ndenti quddiem i l-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea, Kawża T-450/10 P
3. Skont l-Artikolu 12a(3) tar-Regolamenti tal-Persunal, il-fastidju psikoloġiku jimmanifesta ruħu tul 
iż-żmien, b’mod repetittiv jew b ’mod sistematiku. Il-fastidju psikoloġiku g ħaldaqstant huwa ks ur 
kontinwat fih innifsu, u j idher neċessarjament m atul iż-żmien u j ippreżumi l-eżistenza ta’ aġir 
irrepetut jew sistematiku s abiex jitqies li jkun twettaq. Barra m inn h ekk, i s-sintomi jistgħu jidhru biss
ECLI:EU:F:2011 :9 3SOMM ARJU—KAWŻAF-95/09
SKAREBYvs IL-KUMM ISSJONI
 wara ċ ertu żmien wara l i jseħħu l-ew wel atti ta’ fastidju psikoloġiku li bihom vittma tieħu kono xxenza 
sħiħa tas-sinjifikat ta’ dawn l-atti, peress li l-imsemm ija vittma spiss ikollha bżonn t a’ żmien sabiex 
tinduna b’dak li jkun qed jiġri u t irreaġixxi għall-influwenza ta’ min iwettaq il-fastidju.
B’hekk, ki en jidher xieraq, fid-dawl tal-kara tteristiċi tal-fastidju psikoloġiku u t al-eżiġenza taċ-ċertezza 
legali, li da k li jkun jibbaża ruħu fuq kri terji oġġettivi, billi jitqies bħala bidu tad-dekorrenza 
tat-terminu għat-tressiq ta’ talba għal assistenza fil-qasam tal-fastidju psikoloġiku l-aħħar att tal-awtur 
preżunt tal-fastidju psikoloġiku j ew, f’kull ka ż, il-mument li minnu l-awtur preżunt ma jkunx jista’ 
jġedded l-aġir tiegħu fil-konfront tal-vittma, u da n indipendentement kemm m ill-kono xxenza jew 
l-għarfien m ill-vittma tal-varji atti ta’ fastidju psikoloġiku ki f ukoll mill-att li bih il-kondotta abbużiva 
tal-awtur preżunt tal-fastidju psikoloġiku t ikseb in-natura ta’ “tul iż-żmien” jew “sistematika” mitluba 
sabiex twassal għall-eżistenza ta’ fastidju bħal dan.
(ara l -punti 47 u 49)
4. Fir-rigward t ar-relazzjoni ġuridika b ejn it-talba għal kumpe ns tal-uffiċjali u t -talba għal assistenza 
bbażata fuq l-eżistenza ta’ fastidju psikoloġiku, u f in-nuqqas ta’ kull ra ġuni rilevanti li biha jitneħħa 
l-paragun imsemm i iktar ’il fuq, hemm l ok li jintqal, l-ew wel nett, li t-terminu sabiex tiġi ppreżentata 
talba għal assistenza għandu jkun raġonevoli, it-tieni nett, li tul ta’ ħames snin, skont it-terminu indikat 
fl-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jitqies, bħala regola, li huwa raġonevoli sabiex 
wieħed ikun jista’ jirrapporta fastidju psikoloġiku q uddiem l -amministrazzjoni u j itlob l-assistenza 
tagħha, filwaqt li tintalab investigazzjoni amministrattiva f’dan ir-rigward. Fil-fatt, da n it-tul ta’ żmien 
jippermetti kemm l ill-amministrazzjoni tissodisfa ko mpletament id -dmir tagħha ta’ premura u 
l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 24 tar-Regolamenti tal-Persunal, filwaqt li tieħu eve ntwalment miżuri 
fuq l-inizjattiva tagħha, kif ukoll lill-persuna kkon ċernata jkollha perijodu ta’ żmien twil biżżejjed sabiex 
tinvoka l -pretensjonijiet tagħha q uddiem l -istituzzjoni; huwa jippermetti w koll li jittieħdu 
inkunsiderazzjoni l-kara tteristiċi tal-kunċett ta’ fastidju psikoloġiku, jiġifieri l-fatt li, minn n aħa, 
is-sintomi jkunu jistgħu jidhru biss w ara l i jkun għadda ċ ertu żmien wara l -ew wel atti li jikkostitwixxu 
fastidju psikoloġiku u , min-naħa l-oħra, il-vittma spiss ikollha bżonn t a’ żmien sabiex tinduna x’qed 
jiġrilha u t irreaġixxi għall-influwenza ta’ min iwettaq il-fastidju
Madankollu, u b ’analoġija għal dak li huwa rri kono xxut fil-qasam tar-rikorsi għad-danni tal-uffiċjali, 
it-terminu ta’ ħames snin sabiex tiġi ppreżentata talba għal assistenza fil-qasam tal-fastidju psikoloġiku 
ma għandux jitqies li huwa regola riġida l i ma tistax tinbidel. B’mod partikolari, jekk t alba għal 
assistenza fil-qasam tal-fastidju psikoloġiku pp reżentata fit-terminu hija bħala regola ammissibbli, tista’ 
tinqala sitwazzjoni differenti fil-każ ta’ ċirkustanzi partikolari, li għandhom jiġu ev alwati skont 
is-sitwazzjoni tat-tilwima, il-kumplessità tal-kawża u l -aġir tal-persuna kkon ċernata.
(ara l -punti 53 u 54)
Referenza:
It-Tribunal għas-Servizz P ubbliku 4 ta’ Novembru 2008 , Marcuccio vs Il-Kummissjoni, F-87/07, punt 30