KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA

ippreżentati fit-28 ta’ Novembru 2017 ( 1 )

Kawżi Magħquda C‑259/16 u C‑260/16

Confederazione Generale Italiana dei Trasporti e della Logistica (Confetra),

Associazione Nazionale Imprese Trasporti Automobilistici,

Società Fercam SpA,

Associazione non Riconosciuta Alsea,

Associazione Fedit,

Società Carioni Spedizioni Internazionali Srl,

Federazione Nazionale delle Imprese di Spedizioni Internazionali — Fedespedi,

Società Tnt Global Express SpA (C‑259/16),

Associazione Italiana dei Corrieri Aerei Internazionali (AICAI),

DHL Express (Italy) Srl,

Federal Express Europe Inc.,

United Parcel Service Italia Ups Srl (C‑260/16)

vs

Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni,

Ministero dello Sviluppo Economico,

bl-intervent ta’:

Poste Italiane SpA

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lazio, l-Italja))

“Domanda preliminari — Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Servizzi postali fl-Unjoni Ewropea — Kumpanniji li joperaw fis-settur tal-kunsinni ta’ merkanzija, it-trasport bit-triq jew it-tqassim ta’ pakketti espressi — Awtorizzazzjonijiet għall-provvista lill-pubbliku ta’ servizzi postali — Kontribut għall-ispiża tas-servizz universali”

1. Il-liberalizzazzjoni progressiva tas-suq intern tas-servizzi postali, essenzjali għall-koeżjoni ekonomika u soċjali, ippermettiet li impriżi ta’ natura differenti jipprovduhom, minbarra l-operaturi storiċi li ġew fdati lilhom tradizzjonalment. Din is-sitwazzjoni l-ġdida tagħmel neċessarju li jiġi speċifikat, inter alia, meta għandu jkun mifhum li l-kumpanniji tat-trasport u tal-posta espressa, fir-realtà, jipprovdu servizzi postali.

2. Dan l-istess fenomenu ta’ liberalizzazzjoni kellu l-korrispettiv li l-Istati Membri għandhom jiggarantixxu lill-utenti d-dritt li jibbenefikaw minn offerta minn dawn is-servizzi (b’mod partikolari, uħud mis-servizzi tagħhom ikklassifikati bħala bażiċi) b’ċertu livell ta’ kwalità, b’mod permanenti fit-territorju kollu u bi prezzijiet raġonevoli. Dan huwa l-kunċett ta’ servizz universali. Madankollu, il-kunsens dwar il-karatteristiċi ċentrali tiegħu huwa maqsum fid-deċiżjoni ta’ min u kif għandu jiġi ffinanzjati.

3. It-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lazio, l-Italja) tixtieq tkun taf, fil-qosor: a) jekk id-Direttiva 97/67/KE ( 2 ) hijiex applikabbli għall-attivitajiet ta’ trasport u ta’ posta espressa; b) jekk, jekk jitqies li huma suġġetti għal din id-direttiva, il-kumpanniji li jwettqu dawn l-attivitajiet għandhomx bżonn awtorizzazzjoni sabiex joperaw; u ċ) jekk għandhomx jikkontribwixxu għall-finanzjament tas-servizz universali fl-Italja.

4. It-tilwima tirriżulta mill-appelli kontenzjużi ppreżentati minn sensiela ta’ kumpanniji ta’ trasport u ta’ posta espressa, kif ukoll minn assoċjazzjonijiet relatati, li jitolbu l-annullament ta’ Deċiżjoni u ta’ Regolament adottati mill-Autorità per le garanzie nelle Comunicazioni ( 3 ), kif ukoll ta’ Digriet tal-Ministro dello Sviluppo Economico ( 4 ), dwar ir-reġim tal-għoti ta’ ċertifikati kwalifikattivi għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku ( 5 ).

I. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

Id-Direttiva 97/67 ( 6 )

5. Il-premessi 22 u 23 jipprovdu kif ġej: “(22) Billi l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jirregolaw bi proċeduri ta’ awtorizzazzjoni approprjati, fuq it-territorju tagħhom, il-provvista ta’ servizzi postali li m’humiex riżervati għall-fornituri ta’ servizz universali; billi dawn il-proċeduri għandhom ikunu trasparenti, mhux diskriminatorji, proporzjonati u bbazati fuq kriterji oġġettivi; (23) Billi l-Istati Membri għandu jkollhom l-għażla li jagħmlu l-għoti tal-liċenzji suġġetti għall-obbligzzjoni ta’ servizz universali jew kontribuzzjonijiet lejn fond ta’ kumpens intenzjonat biex jikkumpensa lill-fornitur ta’ servizz universali għall-provvista ta’ servizzi li jirrappreżentaw piż finanzjarju mhux ġust; […]”.

6. L-Artikolu 2 jiddefinixxi: “Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, it-tifsiriet li ġejjin għandhom japplikaw: 1) ‘servizzi postali’: servizzi li jinvolvu l-clearance, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim ta’ oġġetti postali; 1a) ‘fornitur ta’ servizz postali’: impriża li tipprovdi servizz postali wieħed jew aktar”.

7. Fil-paragrafu 6 tiegħu, dan l-artikolu jirreferi għall-oġġetti postali bit-termini li ġejjin: “‘oġġett postali’: oġġett indirizzat fil-forma finali li fiha ser jinġarr minn fornitur ta’ servizz postali. Minbarra l-oġġetti ta’ korrispondenza, dawk l-oġġetti jinkludu wkoll, per eżempju, kotba, katalogi, gazzetti, perjodiċi u pakketti postali li jkun fihom merkanzija b’valur kummerċjali jew mingħajru”.

8. Skont il-punt 19 tal-Artikolu 2, “rekwiżiti essenzjali” huma: “raġunijiet ġenerali mhux ekonomiċi li jistgħu jġiegħlu lil Stat Membru jimponi kondizzjonijiet fuq il-forniment ta’ servizzi postali. Dawn ir-raġunijiet huma l-kunfidenzjalità tal-korrispondenza, is-sigurtà tan-netwerk fir-rigward tat-trasport ta’ merkanzija perikoluża, rispett għat-termini u l-kondizzjonijiet ta’ l-impjieg, skemi tas-sigurtà soċjali, stabbiliti minn liġi, regolament jew dispożizzjoni amministrattiva u/jew bi ftehim kollettiv innegozjat bejn imsieħba soċjali nazzjonali, skond id-dritt Komunitarju u nazzjonali u, fejn iġġustifikat, il-protezzjoni tad-data, il-protezzjoni ta’ l-ambjent u l-ippjanar reġjonali […]”.

9. L-Artikolu 7 jindika: “1. […] L-Istati Membri jistgħu jiffinanzjaw il-forniment ta’ servizz universali skond wieħed jew aktar mill-modi previsti fil-paragrafi 2, 3 u 4, jew skond kwalunkwe mezz ieħor kompatibbli mat-Trattat. […] 3. Jekk Stat Membru jqis li l-obbligi ta’ servizz universali, kif previsti minn din id-Direttiva, jinvolvu spiża netta, ikkalkolata b’kont meħud ta’ l-Anness I, u jirrappreżentaw piż finanzjarju inġust għall-fornitur(i) ta’ servizz universali huwa jista’ jintroduċi: a) mekkaniżmu maħsub biex jikkumpensa lill-impriża/i konċernata/i mill-fondi pubbliċi; jew b) mekkaniżmu għall-kondiviżjoni ta’ l-ispiża netta ta’ l-obbligi ta’ servizz universali bejn il-fornituri tas-servizzi u/jew l-utenti. 4. Jekk l-ispiża netta tinqasam skond il-paragrafu 3(b), l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu fond ta’ kumpens li jista’ jiġi ffinanzjat mill-fornituri tas-servizz u/jew mill-miżati ta’ l-utenti […]. L-Istati Membri jistgħu jagħmlu l-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet lill-fornituri tas-servizz skond l-Artikolu 9(2) suġġett għall-obbligu li tingħata kontribuzzjoni finanzjarja lil dak il-fond jew li tikkonforma ma’ l-obbligi ta’ servizz universali. […]”

10. Skont l-Artikolu 9: “1. Għal servizzi li jaqgħu barra l-ambitu tas-servizz universali, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu awtorizzazzjonijiet ġenerali sal-limitu meħtieġ sabiex tiġi garantita konformità mar-rekwiżiti essenzjali. 2. Għal servizzi li jaqgħu fl-ambitu tas-servizz universali, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu proċeduri ta’ awtorizzazzjoni, inklużi liċenzji individwali, sal-limitu meħtieġ biex tiġi garantita konformità mar-rekwiżiti essenzjali u biex jiġi żgurat il-forniment tas-servizz universali. L-għoti ta’ l-awtorizzazzjonijiet jista’: […] – fejn xieraq, ikun soġġett għal obbligu li jingħata kontribut finanzjarju lill-mekkaniżmi ta’ kondiviżjoni msemmijin fl-Artikolu 7, jekk il-forniment tas-servizz universali jkun jimplika spiża netta u jirrappreżenta piż inġust għall-fornitur(i) ta’ servizz universali, innominat skond l-Artikolu 4, […] — fejn xieraq, jiġi magħmul soġġett għal jew jimponi obbligu għar-rispett tal-kondizzjonijiet tax-xogħol stabbiliti mil-leġislazzjoni nazzjonali. […] Ħlief fil-każ ta’ impriżi li ġew innominati bħala fornituri ta’ servizz universali skond l-Artikolu 4, l-awtorizzazzjonijiet ma jistgħux: – ikunu limitati fin-numru, – għall-istess elementi ta’ servizz universali jew ta’ partijiet tat-territorju nazzjonali, jimponu obbligi ta’ servizzi universali u, fl-istess ħin, kontributi finanzjarji għal mekkaniżmu ta’ kondiviżjoni, – jirduppjaw il-kondizzjonijiet li japplikaw għal impriżi minħabba leġislazzjoni nazzjonali oħra mhux speċifika għas-settur, […]”

Id-Direttiva 2008/6

11. Skont il-premessa 17 tagħha: “It-trasport waħdu m’għandux jitqies bħala servizz postali. […]”

12. Il-premessa 27 tipprovdi: “Il-fornituri ta’ servizz postali jistgħu jkunu meħtieġa jikkontribwixxu għall-finanzjament tas-servizz universali f’każ fejn ikun hemm dispożizzjoni għal fond ta’ kumpens. Sabiex jiġu ddeterminati liema impriżi jistgħu jkunu meħtieġa jikkontribwixxu għal fond ta’ kumpens, l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw jekk is-servizzi fornuti minn tali impriżi, mill-perspettiva ta’ l-utent, jistgħux jitqiesu bħala servizzi li jaqgħu fl-ambitu tas-servizz universali, minħabba l-fatt li juru interskambju f’livell suffiċjenti mas-servizz universali, b’kont meħud tal-karatteristiċi tas-servizzi, inklużi aspetti b’valur miżjud, kif ukoll l-użu intenzjonat u l-prezz. Dawn is-servizzi m’għandhomx neċessarjament ikopru l-karatteristiċi kollha tas-servizz universali, bħall-kunsinna ta’ kuljum jew il-kopertura nazzjonali kompleta.”

B. Id-dritt Taljan

13. It-traspożizzjoni tad-Direttiva 97/67 fl-ordinament ġuridiku Taljan saret permezz tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261, tat-22 ta’ Lulju 1999 ( 7 ). L-emendi introdotti f’din id-direttiva permezz tad-Direttiva 2008/6 ( 8 ) ġew trasposti fil-liġi domestika permezz tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 58 tal-31 ta’ Marzu 2011 ( 9 ).

14. L-Artikolu 6(1) u (1a) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261, kif emendat bid-Digriet Leġiżlattiv Nru 58, jipprovdi: “1 Il-provvista tas-servizzi lill-pubbliku li ma jaqgħux taħt is-servizz universali, inkluża l-provvista ta’ kaxxi postali privati għat-tqassim ta’ korrispondenza, għandha tkun suġġetta għal awtorizzazzjoni ġenerali. 1a L-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali, inkluż fil-każ ta’ fornituri tas-servizz universali, fid-dawl tas-sitwazzjoni tas-suq u l-organizzazzjoni tas-servizzi postali, jista’ jkun suġġett għat-twettiq ta’ obbligi speċifiċi ta’ servizz universali […] fosthom l-obbligu li ssir kontribuzzjoni finanzjarja għall-mekkaniżmi tat-tqassim tal-ispejjeż imsemmija fl-Artikolu 10 ta’ dan id-digriet. […]”

15. Konformement mal-Artikolu 10(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999: “2. Id-detenturi ta’ liċenzji individwali u ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali relatati mas-servizzi li jissostitwixxu dawk inklużi fis-servizz universali għandhom l-obbligu li jikkontribwixxu għall-fond imsemmi fil-paragrafu 1, b’ammont li ma jistax jaqbeż għaxra fil-mija tad-dħul gross mill-attività suġġetta għall-awtorizzazzjoni.”

16. Ir-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku, approvat mill-AGCom ( 10 ) (iktar ’il quddiem, ir-“regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi”) jipprovdi dan li ġej fl-Artikolu 1(1)(g) u (r): “1. Għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: […] g) ‘servizzi postali’: is-servizzi li jinkludu l-clearance, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim tal-oġġetti postali, inklużi dawk li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizz postali universali; […] i) ‘servizzi postali b’valur miżjud’: is-servizzi li jistgħu jiġu integrati fl-ambitu tas-servizz postali universali li huma kkaratterizzati minn benefiċċji addizzjonali, anki jekk huma marbutin biss ma’ xi wħud mill-fażijiet tas-servizz postali (pereżempju, il-kunsinna lid-destinatarju, il-garanzija ta’ riċeviment f’ċertu ħin, il-ġbir mid-dar, ir-rikonoxximent tal-irċevuta, il-possibbiltà ta’ bidla fl-indirizz, ir-rintraċċar elettroniku ta’ kunsinni); […] r) ‘attivitajiet ta’ trasport waħdu’: attivitajiet relatati mal-fażi tat-trasport li ma jinkludux it-twettiq ta’ attivitajiet oħra li jikkorrispondu għall-fażijiet tal-proċess ta’ ġestjoni tas-servizzi postali kif iddefiniti fis-subparagrafu (g).”

17. Skont l-Artikolu 8(4) tar-regolament, “għall-attività ta’ trasport waħdu ma tkun meħtieġa ebda awtorizzazzjoni ġenerali”.

18. Skont l-Artikoli 11(1)(f) u 15(2) tar-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi, il-benefiċjarju ta’ awtorizzazzjoni ġenerali għandu l-obbligu li jikkontribwixxi għall-fond ta’ kumpens għal tariffi għal servizz universali meta jintlaħqu l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6 u fl-Artikolu 10(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999.

19. Id-Digriet tal-Ministru għall-Iżvilupp Ekonomiku ( 11 ), fl-Artikolu 9 tiegħu, jiddikjara li d-detenturi ta’ liċenzji individwali jew ġenerali għandhom jirrispettaw l-obbligi tal-Artikolu 11 tar-Regolament.

II. Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-domandi preliminari

20. Ir-rikorrenti huma kumpanniji u assoċjazzjonijiet ta’ kumpanniji li jwettqu attivitajiet ta’ trasport, spedizzjoni u posta espressa ( 12 ). Għalkemm huma jallegaw li ma jipprovdux servizzi postali, huma jgawdu mill-awtorizzazzjoni ġenerali msemmija fl-Artikolu 6 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, li kienu talbu bħala prekawzjoni, minħabba l-allegat nuqqas ta’ definizzjoni fid-dritt Taljani dwar il-portata ta’ dawn is-servizzi.

21. Fl-2015, huma appellaw quddiem il-qorti tar-rinviju sabiex jiġu annullati d-Deċiżjoni Nru 129/15 u r-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi. Huma argumentaw li l-attivitajiet tagħhom ta’ trasport, ta’ aġenti tat-trasport jew burdnara, kif ukoll ta’ posta espressa, ma jistgħux jiġu deskritti bħala servizz postali, fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 u tal-Artikolu 1 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999. Huma kkritikaw ukoll ir-regolamenti kkontestati minħabba li kienu jimponu piż fuqhom, kontra d-dritt tal-Unjoni, kif ukoll minħabba li kienu sproporzjonati fir-rigward tal-interessi li jipproteġu u l-attivitajiet tagħhom stess. Huma jikkritikaw, b’mod partikolari, li hija meħtieġa awtorizzazzjoni għal servizzi li għandhom ikunu eżentati u jirrifjutaw l-obbligu li jikkontribwixxu għall-fond ta’ kumpens għal servizz universali.

22. Il-qorti msemmija, wara li pprovdiet l-opinjoni tagħha fid-digriet tar-rinviju (f’termini ġenerali, favur l-approċċ tar-rikorrenti), iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin: “1) Id-dritt tal-Unjoni Ewropea b’mod partikolari, [il-punti 1, 1a u 6 tal-Artikolu 2 ( 13 )], tad-Direttiva 97/67/KE kif sussegwentement ikkompletata u emendata bid-Direttiva 2008/6/KE, jipprekludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali, b’mod partikolari, l-Artikolu 2(a) u (f) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, kif ukoll l-Artikolu 1(1)(g) u (r) flimkien u (i) tar-‘Regolament dwar l-awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’ inkluż fl-Anness A tad-Deċiżjoni AGCom 129/15/CONS tat-23 ta’ Marzu 2015 u r-Regoli dwar il-proċeduri għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku, relatati, li għalihom isir riferiment fid-Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, tad-29 ta’ Lulju 2015, sa fejn huma intiżi li jinkludu wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizz postali, is-servizzi ta’ posta espressa? 2) Id-dritt tal-Unjoni Ewropea b’mod partikolari, l-Artikoli 9(1) u [2].19 tad-Direttiva 97/67 […] kif ukoll il-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ raġonevolezza, jipprekludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali, b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, kif ukoll l-Artikolu 8 tar-‘Regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’ inkluż fl-Anness A tad-Deċiżjoni AGCOM 129/15/CONS tat-23 ta’ Marzu 2015 u r-‘Regoli dwar il-proċeduri għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’, relatati, li għalihom isir riferiment fid-Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, tad-29 ta’ Lulju 2015, sa fejn dawn jimponu fuq il-fornituri tas-servizzi ta’ posta espressa r-rekwiżit ta’ awtorizzazzjoni ġenerali anki f’sitwazzjonijiet minbarra dawk li huma intiżi li jiggarantixxu r-rekwiżiti essenzjali fil-qasam tal-provvista tas-servizzi postali? 3) Id-dritt tal-Unjoni Ewropea b’mod partikolari, l-Artikoli 7(4) u 9(2) tad-Direttiva 97/67 […] jipprekludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali, b’mod partikolari, l-Artikoli 6(1a) u 10(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, kif ukoll l-Artikoli 11(1)(f) u 15(2) tar-‘Regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’, inkluż fl-Anness A tad-Deċiżjoni AGCOM 129/15/CONS, tat‑23 ta’ Marzu 2015, u l-Artikolu 9 tar-‘Regoli dwar il-proċeduri għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’, relatati, li għalihom isir riferiment fid-Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku tad-29 ta’ Lulju 2015, sa fejn jimponu fuq il-fornituri tas-servizzi ta’ posta espressa, l-obbligu li jikkontribwixxu għall-fond ta’ kumpens tas-servizz universali? 4) Id-dritt tal-Unjoni Ewropea b’mod partikolari, l-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 97/67/KE […] jipprekludi l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali, b’mod partikolari, l-Artikoli 6 u 10 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, kif ukoll l-Artikoli 11(1)(f) u 15(2) tar-tar-‘Regolament dwar l-awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’ inkluż fl-Anness A tad-Deċiżjoni AGCOM 129/15/CONS, tat-23 ta’ Marzu 2015, u l-Artikolu 9 tar-‘Regoli dwar il-proċeduri għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għall-provvista ta’ servizzi postali lill-pubbliku’, relatati, li għalihom isir riferiment fid-Digriet tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku tad-29 ta’ Lulju 2015, sa fejn ma jinkludu ebda evalwazzjoni dwar il-każijiet li fihom il-kontribuzzjoni għall-fond ta’ kumpens tal-ispejjeż tas-servizz universali tista’ titqies adegwata, u sa fejn ma jipprevedu ebda mezz ta’ applikazzjoni differenti dipendenti fuq is-sitwazzjoni suġġettiva tal-kontribwenti u dik tas-swieq?”

III. Proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

23. Id-digriet tar-rinviju tal-Kawża C‑259/16 wasal ir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-10 ta’ Mejju 2016 u dak tal-Kawża C‑260/16, l-għada, fil-11 ta’ Mejju. Minħabba l-konnessjoni bejniethom, ġie deċiż li jiġu magħquda.

24. Ġew sottomessi osservazzjonijiet bil-miktub minn Confetra et ( 14 ), AICAI et ( 15 ), UPS Italia, Poste ItalianeSpA, il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni. Kollha kemm huma, kif ukoll il-Gvern Franċiż, intervjenew waqt is-seduta, li saret fl-20 ta’ Settembru 2017.

IV. Analiżi ġuridika

A. Osservazzjonijiet preliminari

25. Fl-erba’ domandi preliminari jissemma d-Digriet, sabiex tiġi ċċarata l-kompatibbiltà tiegħu mad-Direttiva 96/67. Madankollu, din id-dispożizzjoni tirregola l-aspetti proċedurali, pjuttost milli dawk sostantivi, tal-għoti ta’ liċenzji u awtorizzazzjonijiet fis-settur postali Taljan. Għall-aspetti sostantivi, fil-fatt, jipprevalu ż-żewġ dispożizzjonijiet l-oħra (jiġifieri, id-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 u r-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi).

26. Fi kwalunkwe każ, peress li l-ewwel u t-tieni domandi ma jindikawx artikolu speċifiku tad-Digriet, din l-analiżi hija kważi impossibbli. It-tielet u r-raba’ domandi jirreferu għall-Artikolu 9, imma ma naħsibx li huwa essenzjali li dan jiġi eżaminat peress li sempliċement jirreferi għall-obbligi ta’ dawk li għandhom awtorizzazzjonijiet ġenerali, stabbiliti fl-Artikolu 11 tar-regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi. Għalhekk, ser niffoka fuq il-kumplament tar-regoli nazzjonali msemmija fid-digriet tar-rinviju.

27. Fil-fażi bil-miktub ta’ dawn il-proċeduri preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kawża DHL Express (Austria) ( 16 ), iddeċidiet dwar l-obbligu ta’ kumpannija ta’ servizzi courier u posta espressa sabiex jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-awtorità regolatorja nazzjonali responsabbli għas-settur, fid-dawl tal-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 97/67. L-impatt ta’ dik is-sentenza u tas-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 2017, Ilves Jakelu ( 17 ) fuq dawn ir-rinviji ġie diskuss waqt is-seduta.

B. Fuq l-ewwel domanda preliminari

1. Sunt tal-pożizzjoni tal-partijiet

28. Għal Confetra, id-Direttiva 97/67 tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tinkludi s-servizzi tat-trasport, ta’ aġenzija tat-trasport u ta’ posta espressa fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizzi postali. La d-definizzjoni ġuridika u lanqas in-natura ta’ kwalunkwe waħda minnhom ma huma relatati mas-servizz postali. B’mod partikolari, it-trasportaturi involuti fil-clearance jew it-tqassim ta’ oġġetti postali, li normalment ikunu kompiti awżiljarji tal-attività prinċipali tagħhom (trasport), ma jaqgħux taħt din id-direttiva.

29. Sostnuta minn AICAI et, kif ukoll minn UPS, Confetra tiffoka fuq il-karatteristiċi tas-servizz tal-posta espressa, bħall-flessibbiltà fit-trattament tal-pakkett, il-prezz individwali tiegħu, il-ħlas wara li jintbagħat, is-servizz “minn bieb għal bieb” u fatturi oħra analogi, li jagħmluh differenti mis-servizz postali li jaqa’ taħt is-sistema tas-servizz universali, għalkemm jikkostitwixxi wieħed mis-setturi tiegħu.

30. Fl-opinjoni ta’ ACAI et, ir-risposta għall-ewwel domanda ngħatat fis-sentenza Corbeau ( 18 ), u jirriżulta mill-premessa 18 tad-Direttiva 97/67 li l-attivitajiet tal-posta espressa ma jiffurmawx parti mis-servizz universali. Huma jżidu li d-definizzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 2(1) ta’ din id-direttiva tixbah dik tas-servizzi postali tradizzjonali, jiġifieri, servizzi standard maħsuba għal klijentela ġenerali. Madankollu din il-premessa tagħmel l-iżball li l-aspetti tipiċi tal-posta espressa tnaqqashom għal dawk ta’ sempliċi servizz postali b’valur miżjud.

31. UPS tosserva li s-servizzi postali ta’ interess ekonomiku ġenerali huma espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/123/KE dwar is-servizzi fis-suq intern ( 19 ), permezz tal-qari flimkien tal-Artikoli 1 u 17(1)(a) tagħha. Konsegwentement, a contrario sensu, dawn is-servizzi postali jibqgħu suġġetti għad-Direttiva 97/67, filwaqt li l-bqija, inkluż dak tal-posta espressa, ikunu rregolati mid-Direttiva 2006/123. Hija tirrimarka li l-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-konċentrazzjonijiet ekonomiċi, tikkorrobora d-differenzi bejn is-suq għal pakketti standard u dak għal pakketti espressi ( 20 ). Fil-fatt, il-Kummissjoni enfasizzat il-preżenza skarsa tal-operaturi tradizzjonali tas-servizzi tal-posta standard fis-suq tal-posta espressa ( 21 ).

32. Poste Italiane, il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni jaqblu li, mill-qari flimkien tal-punti 1 u 1a tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 flimkien mal-premessa 17 tad-Direttiva 2008/6, jirriżulta li d-definizzjoni ta’ servizzi postali tinkludi l-impriżi kollha tat-trasport li jwettqu wkoll xi operazzjonijiet tipiċi tas-servizz postali, bħall-clearance, l-issortjar jew it-tqassim tal-oġġetti postali. L-uniċi attivitajiet li ma jaqgħux taħt din id-definizzjoni huma dawk ta’ sempliċi trasport ( 22 ). Għalhekk, il-kumpanniji li jipprovdu servizzi ta’ posta espressa ma jistgħux jiġu esklużi, peress li jwettqu operazzjoni waħda jew iktar ta’ servizzi postali ( 23 ). L-attivitajiet ta’ valur miżjud li huma tipiċi tal-posta espressa ma jaffettwawx il-fatt li dawn jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizzi postali.

33. Il-Gvern Taljan jiġbed l-attenzjoni, ukoll, dwar il-perspettivi tal-evoluzzjoni tal-leġiżlazzjoni sekondarja li jikkorroboraw din l-interpretazzjoni. Għalhekk, il-proposta għal Regolament 2016/149 ( 24 ) ma tagħmilx distinzjoni bejn pakketti “sempliċi” u pakketti “postali”, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju.

2. Analiżi ġuridika

34. Fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva 97/67 tistabbilixxi regoli komuni dwar il-kundizzjonijiet applikabbli għall-provvista ta’ “servizzi postali” li jinkludu, skont id-definizzjoni, ta’ natura eżawrjenti ( 25 ), tal-Artikolu 2(1), ta’ din id-direttiva, “l-clearance, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim ta’ oġġetti postali”. Nenfasizza bil-korsiv, minn issa, it-trasport minħabba l-importanza li għandu sabiex tingħata risposta għad-domanda.

35. Il-kunċett ta’ “oġġett postali” huwa rregolat fil-punt 6 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67. Dan jikkonsisti f’kunsinna, b’destinatarju speċifiku, li tiġi ppreżentata fil-forma finali li għandha tiġi ttrasportata fiha mill-fornitur tas-servizz postali. L-oġġetti postali jistgħu, ovvjament, ikunu ittri ( 26 ), iżda jistgħu jkunu wkoll kotba, katalogi, gazzetti, perjodiċi u pakketti postali li jkun fihom merkanzija b’valur kummerċjali jew mingħajru”.

36. Peress li kwalunkwe kumpannija li tipprovdi wieħed jew iktar minn wieħed mis-servizzi elenkati fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 titqies bħala fornitur ta’ servizz postali, interpretazzjoni preliminari konġunta tad-dispożizzjonijiet imsemmija hawn fuq tagħmilha possibbli li jiġi dedott li t-trasport ta’ oġġetti postali jagħmel parti mis-servizzi postali. Għalhekk, sabiex impriża titqies li qed twettaq trasport tal-imsemmija oġġetti postali għall-iskopijiet tad-Direttiva 97/67, mingħajr ma jkun meħtieġ, ukoll, li din twettaq attività oħra minn dawk imsemmija fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tagħha.

37. Madankollu, meta emendat id-Direttiva 97/67, id-Direttiva 2008/6 ipprovdiet, fl-ewwel sentenza tal-premessa 17 tagħha, li s-sempliċi trasport ma għandux jinftiehem bħala servizz postali. Għalkemm din id-dikjarazzjoni ma ġietx inkorporata fl-artikoli ( 27 ), wieħed jista’ jaħseb li huwa konformi mal-intenzjoni tal-leġiżlatur oriġinali, fejn it-trasport separat mill-bqija tal-attivitajiet postali ma kienx, mill-bidu, jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 97/67.

38. Fil-kawża prinċipali, il-klassifikazzjoni possibbli tal-fornituri tas-servizzi postali tirrigwarda żewġ kategoriji ta’ kumpanniji: dawk li joperaw fit-trasport u bħala burdnara, minn naħa, u dawk tal-posta espressa, min-naħa l-oħra. Il-korpi jew aġenziji nfushom li jirregolaw is-servizzi postali ġibdu l-attenzjoni lejn id-diffikultà li jiġi ddelimitat il-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli trasversali (bħal dawk li jirregolaw it-trasport) fir-rigward ta’ dawk li ġustament jittrattaw is-servizzi postali, meta t-tnejn li huma jirrigwardaw dawn iż-żewġ kategoriji ta’ kumpanniji ( 28 ). Ser nirreferi għal kull waħda minnhom separatament.

a) L-impriżi tat-trasport

39. F’dawn l-aħħar snin, l-evoluzzjoni tas-suq tas-servizzi postali turi tendenza ċara lejn id-diversifikazzjoni, ikkawżata prinċipalment miż-żieda fil-kummerċ elettroniku. L-impriżi tradizzjonali tas-settur postali jikkompetu ma’ dawk tal-loġistika u t-trasport, u anki l-operaturi tat-trasport industrijali tal-merkanzija jsiru kumpanniji tal-kunsinna ta’ pakketti. Il-klijenti tagħhom ma għadhomx jitolbu biss is-servizzi klassiċi tat-trasport tal-merkanzija (mill-fabbriki saċ-ċentri kummerċjali), iżda wkoll it-tqassim ta’ pakketti individwali. Għalhekk joħorġu tipi ġodda ta’ kumpanniji li ma humiex kompletament konformi mal-idea ta’ operaturi postali, iżda li joffru servizzi simili li jissostitwixxuhom ( 29 ).

40. L-impriżi tat-trasport u tal-burdnara jitolbu li d-Direttiva 97/67 tiġi interpretata b’mod li tbegħidhom mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha. Huma jiddikjaraw li, meta jipprovdu s-servizzi tagħhom għat-trasport ta’ oġġetti postali, it-twettiq eventwali ta’ kompiti oħra (bħall-clearance u t-tqassim ta’ dawn l-oġġetti) isir biss bħala attività sekondarja għal dik prinċipali. Għalhekk, ma għandhomx jiġu mqabbla mal-fornituri ta’ servizzi postali ( 30 ).

41. Jien ma naqbilx ma’ din it-teżi, għal diversi raġunijiet.

42. Fl-ewwel lok, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni oħra fil-ħidmiet preparatorji għad-Direttiva 2008/6 ( 31 ), l-iktar interpretazzjoni loġika tal-ewwel sentenza tal-premessa 17 tagħha ( 32 ) hija li din tispjega l-punti 1 u 6 tal-Artikolu 2, liema dispożizzjoni “tiċċara iżda ma tibdilx” ( 33 ), fis-sens li l-provvista ta’ servizz limitat għal trasport waħdu ta’ oġġetti postali, mingħajr ma ssir ebda attività oħra minn dawk li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ servizz postali (clearance, issortjar jew tqassim), ma hijiex suġġetta għar-regolamenti tas-settur postali ( 34 ).

43. Fit-tieni lok, jekk jiġi aċċettat li n-natura sekondarja tal-attivitajiet ta’ clearance jew tqassim ta’ oġġetti postali teskludi lill-impriżi tat-trasport mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 97/67, id-diffikultajiet fl-interpretazzjoni jimmultiplikaw. Minflok il-fatt oġġettiv, u faċilment verifikabbli, ta’ jekk sarux il-clearance, l-issortjar jew it-tqassim ta’ oġġetti postali, għandha tiġi evalwata ad casum il-proporzjon ikbar jew inqas tas-servizzi “aċċessorji” meta mqabbla ma’ dawk prinċipali (it-trasport) ipprovduti minn dawn il-kumpanniji, sabiex tiġi ddelimitata s-sistema ġuridika applikabbli.

44. Fil-fehma tiegħi, dak li huwa importanti fid-Direttiva 97/67 ma huwiex il-perċentwali rrappreżentat mis-servizzi “sekondarji” fir-rigward tas-servizzi tat-trasport, iżda l-fatt li operatur jipprovdi dawk is-servizzi flimkien magħhom fil-kuntest tad-definizzjoni tas-servizzi postali ( 35 ). Minbarra n-nuqqas ta’ ċertezza legali li toħloq l-interpretazzjoni ssuġġerita minn Confetra, ma hemm ebda element fid-Direttiva 97/67 li jappoġġja din l-interpretazzjoni.

45. Fl-aħħar nett, l-ispjegazzjoni li niffavorixxi hija sostnuta fil-proposta għal Regolament dwar servizzi ta’ konsenja tal-pakketti transfruntiera ( 36 ), fejn skont il-premessa 8 tagħha, “f’konformità mal-prattika attwali u d-Direttiva [97/67] [ ( 37 )], kull stadju fil-katina postali, jiġifieri l-ġbir, l-issortjar u l-konsenja għandhom ikunu kkunsidrati bħala servizzi ta’ konsenja tal-pakketti” u “[i]t-trasport waħdu li ma jsirx flimkien ma’ wieħed minn dawk l-istadji għandu jaqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ servizzi ta’ konsenja tal-pakketti peress li f’dan il-każ jista’ jiġi preżunt li din l-attività hija parti mis-settur tat-trasport” ( 38 ).

b) L-impriżi ta’ posta espressa

46. Fir-rigward tal-fornituri ta’ servizzi ta’ posta espressa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrathom bħala operaturi ta’ servizz postali f’mill-inqas erba’ okkażjonijiet: i) billi kklassifikathom bħala servizzi “speċifiċi” fis-sentenza Corbeau ( 39 ); ii) billi kkunsidrat li kien applikabbli għalihom ir-rekwiżit li jissuġġettaw lilhom infushom għal proċedura esterna ta’ tressiq ta’ lmenti, bħal dik imsemmija fl-Artikolu 19 tad-Direttiva 97/67, fis-sentenza DHL International ( 40 ); iii) billi interpretat l-Artikolu 9(2) tal-imsemmija direttiva fis-sens li liġi nazzjonali tista’ tobbligahom, bl-istess mod bħal operaturi postali oħra, sabiex jiffinanzjaw lill-awtorità regolatorja responsabbli mis-settur postali, fis-sentenza DHL Express (Austria) ( 41 ); u iv) billi ddikjarat li l-provvista ta’ dawn is-servizzi tista’ tkun suġġetta għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjoni ġenerali, fis-sentenza Ilves Jakelu ( 42 ). Dawn is-sentenzi ma jkunux jagħmlu sens kieku l-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx aċċettat bħala preżuppost li l-posta espressa taqa’ taħt is-servizzi postali.

47. Għalkemm il-posta espressa hija differenti, xi kultant b’mod importanti, mis-servizz postali tal-ittri, il-qalba tal-attività tagħha xorta taqa’ taħt l-istrumenti ta’ komunikazzjoni u skambju ta’ informazzjoni li huma tipiċi tas-servizzi postali ( 43 ). Din tirrappreżenta, realment, segment tas-suq postali, ikkaratterizzat mill-attivitajiet tal-ogħla standard tiegħu, debitament irremunerati mill-klijenti. Barra minn hekk, id-definizzjonijiet tad-Direttiva 97/67, bħal dik tas-“servizzi postali” jew dik tal-“oġġett postali” ( 44 ), huma wiesgħa biżżejjed sabiex jakkomodaw dawn is-servizzi speċifiċi ta’ valur miżjud għoli ( 45 ).

48. Fuq il-bażi ta’ dawn il-premessi, għalkemm hija l-qorti a quo dik li għandha finalment tiddeċiedi fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali mad-Direttiva 97/76, fid-dawl tas-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja, jiena nemmen li d-dispożizzjonijiet imsemmija fl-ewwel domanda tad-digriet tar-rinviju huma konformi magħha. Minn naħa, din l-istess qorti kkonfermat it-traspożizzjoni letterali tal-punti 1, 1a u 6 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 fl-Artikolu 2(a) u (f) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999. Min-naħa l-oħra, l-Artikoli 1(1)(g), (i) u (r) u 8(4) tar-regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi, huma favur l-interpretazzjoni tas-servizzi postali u tat-trasport li nipproponi.

49. B’mod partikolari, dan huwa dovut għall-fatt li dan ir-regolament (l-Artikolu 8(4)) ma jirrikjedix awtorizzazzjoni ġenerali għall-attività ta’ sempliċi trasport. Skont l-Artikolu 1(1)(r), dan il-kunċett huwa ddefinit bħala “it-twettiq ta’ attivitajiet relatati mal-fażi tat-trasport li ma jinkludux it-twettiq ta’ attivitajiet oħra li jaqgħu taħt is-sekwenza tas-servizzi postali kif iddefiniti fis-subparagrafu (g)”, liema subparagrafu jispeċifika t-tifsira ta’ “servizzi postali”.

C. Fuq it-tieni domanda preliminari

1. Sunt tal-pożizzjonijiet tal-partijiet

50. Confetra jallegaw li l-impożizzjoni tal-obbligu li tingħata awtorizzazzjoni ġenerali lill-kumpanniji li ma jipprovdux servizz universali hija suġġetta, fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 97/67, għall-ħtieġa li tiġi żgurata l-osservanza tar-rekwiżiti essenzjali, kif elenkati fil-punt 19 tal-Artikolu 2. Fil-fehma tagħha, l-awtorizzazzjoni kienet ġiet imposta fl-Italja mingħajr ma l-awtoritajiet wettqu ebda evalwazzjoni tal-ħtieġa li jiġu adottati miżuri regolatorji bbażati fuq dawk ir-rekwiżiti. Barra minn hekk, hija tqis li l-obbligi meħtieġa minnha huma sproporzjonati.

51. AICAI et u UPS jaqblu ma’ dawn il-kritiki. Huma jżidu li s-suq postali għandu livell għoli ta’ kompetizzjoni u ma juri ebda dgħjufija li timponi li jiġu mħarsa r-raġunijiet ta’ interess ġenerali (rekwiżiti essenzjali) li jiġġustifikaw l-impożizzjoni tal-kundizzjonijiet. Il-fatt li l-Artikolu 1 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 jikklassifika l- attivitajiet ta’ clearance, issortjar, trasport u tqassim tal-oġġetti postali bħala ta’ interess ġenerali, ma jiġġustifikax sistema ta’ awtorizzazzjoni obbligatorja, peress li jekk isir dan titneħħa l-effettività tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 97/67. Barra minn hekk, ħafna mill-obbligi ta’ dan id-Digriet Leġiżlattiv diġà jinsabu f’regolamenti settorjali oħra.

52. Skont Poste Italiane, il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa li tagħti d-Direttiva 97/67 lill-Istati Membri sabiex jadottaw sistemi ta’ awtorizzazzjoni ġenerali u sabiex jinnominaw servizzi postali mhux universali li jkunu suġġetti għal awtorizzazzjoni tagħmel lis-sistema Taljana kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Hija ssostni li l-leġiżlatur nazzjonali evalwa l-ħtieġa għal miżuri regolatorji fid-dawl tar-rekwiżiti essenzjali, permezz tal-Artikolu 6 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 u tal-klassifikazzjoni bħala “servizzi ta’ interess ġenerali b’mod prominenti” fl-Artikolu 1 tiegħu. Fir-rigward tal-proporzjonalità, tingħata enfasi lin-natura legali tal-għan tar-rispett tal-leġiżlazzjoni dwar ix-xogħol, skont il-punt 19 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67. Barra minn hekk, il-proċedura ta’ għoti tillimita bl-inqas mod possibbli l-libertajiet fundamentali, peress li l-fornitur tas-servizzi postali jista’ jibda l-attività tiegħu 45 ġurnata wara li jressaq it-talba.

53. Il-Gvern Taljan jaqbel ma’ Poste Italiane dwar id-diskrezzjoni wiesgħa tal-Istati Membri, speċjalment fid-dawl tan-natura ta’ armonizzazzjoni tar-rekwiżiti minimi tad-Direttiva 97/67. Għalhekk, is-setgħa regolatorja mogħtija lill-Istati Membri ma hijiex limitata għas-servizz universali, iżda pjuttost l-awtoritajiet għandhom jiżguraw l-interess ġenerali tas-settur kollu ( 46 ).

54. Għall-Kummissjoni, sistema bħal dik inkwistjoni f’din it-tilwima għandha tiġi aċċettata jekk din tkun iġġustifikata minn wieħed mir-rekwiżiti essenzjali tal-punt 19 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67, tkun proporzjonata u tkun konformi mal-kundizzjonijiet tal-Artikolu 9(3) tagħha.

2. Analiżi ġuridika

55. Bħala prinċipju, l-Istati Membri jistgħu jissuġġettaw l-awtorizzazzjonijiet ġenerali għall-provvista ta’ servizzi postali li ma humiex inklużi fis-servizz universali: l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 97/67 huwa ċar f’dan ir-rigward ( 47 ). Sa fejn l-impriżi ta’ trasport postali ( 48 ) u ta’ posta espressa jipprovdu dawk is-servizzi, kif għadni kif spjegajt, is-sistema ta’ awtorizzazzjoni ġenerali hija applikabbli għalihom.

56. Naqbel ma’ Poste Italiane u mal-Gvern Taljan, li l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 97/67, meta jinqara flimkien mal-premessa 22 li jippreċedih, jagħti lill-awtoritajiet nazzjonali ċertu marġni ta’ diskrezzjoni sabiex: a) jiddeċiedu jekk jimplementawx is-sistema ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali; u b) f’każ affermattiv, sabiex jirregolaw il-kundizzjonijiet tagħhom, skont kif ipprovdut fil-linji gwida tad-direttiva nnifisha.

57. Skont din l-istess dispożizzjoni, l-għoti tal-awtorizzazzjonijiet ikun ammissibbli biss sa fejn huwa meħtieġ sabiex tiġi żgurata l-konformità mar-rekwiżiti essenzjali. Peress li l-marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istati Membri jiddependi fuq il-preċiżjoni tad-dispożizzjonijiet tad-direttiva li għaliha għandhom jadattaw l-ordinament ġuridiku nazzjonali ( 49 ), hawnhekk huwa mnaqqas b’mod sinjifikattiv, minħabba li r-rekwiżiti essenzjali huma fformulati espressament u b’mod eżawrjenti ( 50 ) fil-punt 19 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67.

58. Konsegwentement, l-Istat Membru li jiddeċiedi li jagħmel l-aċċess għas-suq tas-servizzi postali suġġett għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni ġenerali għandu jiġġustifika dan permezz ta’ riferiment għal wieħed jew iktar minn wieħed minn dawn ir-rekwiżiti li, fir-realtà, jirriżultaw f’raġunijiet ta’ interess ġenerali, differenti ħafna ( 51 ). Ma huwiex essenzjali li l-Istat Membru jappella għal kull waħda minn dawn ir-raġunijiet ta’ interess ġenerali u ta’ natura mhux ekonomika li tinkludi d-dispożizzjoni. Ikun biżżejjed li jagħżel li jiġġustifika s-sistema tal-awtorizzazzjonijiet ġenerali f’waħda jew uħud minnhom.

59. Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 iddikjara l-clearance, l-issortjar, it-trasport u t-tqassim ta’ oġġetti postali bħala “attivitajiet ta’ interess ġenerali prominenti”. Id-Deċiżjoni Nru 129/15 sussegwenti, ippreċeduta minn memorandum ta’ spjegazzjoni li jinkorpora analiżi wiesgħa u ġustifikattiva tar-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi ( 52 ), tispjega li saret konsultazzjoni pubblika dwar, inter alia, l-obbligu li jiġu osservati l-kundizzjonijiet tax-xogħol.

60. Il-kontroversja għalhekk tirrigwarda l-fatt jekk, meta ssuġġettaw l-attività tal-fornituri ta’ servizzi postali mhux inklużi fis-servizz universali għal awtorizzazzjoni ġenerali, l-awtoritajiet Taljani għamlux użu tajjeb tal-marġni ta’ diskrezzjoni mogħtija lilhom mid-Direttiva 97/67.

61. Id-Direttiva 97/67 ma tirrikjedix spjegazzjoni ddettaljata tal-opportunità (dipendenti fuq il-kriterji ta’ evalwazzjoni ta’ kull Stat Membru) li tiġi introdotta din is-sistema, iżda li jiġu osservati l-linji gwida msemmija fl-Artikolu 9(1) flimkien mal-punt 19 tal-Artikolu 2. Fi kliem ieħor, jekk Stat Membru jixtieq jissuġġetta l-provvista ta’ dawk is-servizzi għas-sistema ta’ awtorizzazzjoni, huwa għandu jorbot l-implementazzjoni tagħha ma’ wieħed mir-raġunijiet ta’ interess ġenerali tad-Direttiva 97/67.

62. Madankollu, skont dan il-każ, fid-definizzjoni tal-“ħtiġijiet essenzjali” li jwasslu lil-leġiżlatur Taljan jissuġġetta l-attività ta’ impriżi bħal dawk tar-rikorrenti għal sistema ta’ awtorizzazzjoni ġenerali, l-Artikolu 1(2)(u) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 jiddikjara bosta minn dawk li jinsabu fid-Direttiva 97/67 (pereżempju, il-garanzija tas-sigriet tal-korrispondenza jew il-protezzjoni tad-data personali, inter alia).

63. Din il-lista tinkludi wkoll l-għan li jiġu ppreżervati l-obbligi soċjali tal-impjegati tal-operaturi postali, kif ukoll il-leġiżlazzjoni tax-xogħol nazzjonali u l-ftehimiet kollettivi fis-settur. Fuq il-bażi ta’ dan l-għan speċifiku hemm indikazzjonijiet fit-testi regolatorji sussegwenti għad-Digriet Leġiżlattiv, li jippermettu lil Poste Italiane ( 53 ) tenfasizza li l-leġiżlazzjoni Taljana tikkonforma ruħha ma’ waħda mir-raġunijiet ta’ interess ġenerali (ir-“rispett għat-termini u l-kondizzjonijiet ta’ l-impjieg, skemi tas-sigurtà soċjali, stabbiliti minn liġi, regolament jew dispożizzjoni amministrattiva u/jew bi ftehim kollettiv”) imsemmija fil-punt 19 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 ( 54 ).

64. Minħabba li l-eżistenza nnifisha ta’ awtorizzazzjoni ġenerali għas-servizzi postali suġġetti ta’ din it-tilwima ġiet għalhekk iġġustifikata, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-awtoritajiet Taljani ssuġġettawx dik l-awtorizzazzjoni għat-twettiq ta’ obbligi mhux raġonevoli. Id-digrieti tar-rinviju, għalhekk, ma humiex preċiżi ( 55 ) meta jindikaw, b’mod speċifiku, liema obbligi (ħlief dak relatat mal-finanzjament tas-servizz universali ( 56 ), li ser nirreferi għalih iktar tard) jistgħu jitqiesu li huma eċċessivi.

65. Fl-opinjoni tiegħi, ma jidher li hemm ebda sproporzjon fl-obbligi tal-Artikolu 11 tar-regolament dwar iċ-ċertifikati kwalifikattivi. Jidhirli li dawk relatati mal-utenti, kif stabbilit fil-paragrafu 2 tiegħu (li jitqiesu s-sinjali distintivi tal-impriża, il-pubblikazzjoni tal-ittra ta’ servizzi u r-rispett tar-regoli ġenerali f’dan ir-rigward) huma pjuttost loġiċi. Dan huwa l-każ ukoll tal-obbligi “ta’ informazzjoni” imsemmija fis-subparagrafu 3 (li tintbagħat data dwar l-attività u dwar l-ilmenti lil AGCom jew lill-Ministeru kompetenti, kif ukoll li tingħata informazzjoni dwar tibdiliet li saru wara l-ħin inizjali tal-awtorizzazzjoni).

66. Fir-rigward tal-Artikolu 11(1) ta’ dan ir-regolament, l-obbligu li l-iktar ġie diskuss fid-dibattitu huwa dak fis-subparagrafu (f), li se nittratta iktar ’il quddiem. Ma naħsibx li l-obbligi l-oħrajn ta’ dan il-paragrafu huma sproporzjonati: uħud minnhom [(a) u (b)] jaffettwaw ir-reklutaġġ u s-sistema tal-persunal, li ma għandu jkollhom ebda preċedenti kriminali rilevanti, u l-konformità ma’ standards u ftehimiet nazzjonali fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol; l-oħrajn [(c), (d) u (e)] jindirizzaw ir-relazzjonijiet tal-operaturi mal-awtoritajiet amministrattivi, inkluż il-ħlas ta’ miżati pagabbli għall-verifika u l-istħarriġ tagħhom jew il-kontribuzzjoni għall-ispejjeż ta’ AGCom, kif ukoll id-dmir li jinformawhom dwar tibdiliet possibbli fir-rekwiżiti inizjali.

67. Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li tieħu d-deċiżjoni finali, nirrepeti li, fil-fehma tiegħi, l-obbligi msemmija hawn fuq huma xierqa u mhux ta’ piż eċċessiv, għall-provvista tas-servizzi postali f’kuntest li jorbot il-libertà imprenditorjali tal-operaturi mal-issuġġettar għal regoli minimi ta’ funzjonament tajjeb, taħt is-superviżjoni tal-awtoritajiet pubbliċi li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tagħhom.

D. Fuq it-tielet u r-raba’ domandi preliminari

1. Sunt tal-pożizzjoni tal-partijiet

68. Confetra ( 57 ) tappoġġja interpretazzjoni letterali tal-Artikoli 9(1) u (2) u 7(4) tad-Direttiva 97/67, skont liema tikkonkludi li l-obbligu li tingħata kontribuzzjoni għall-fond ta’ kumpens għas-servizz universali jista’ jiġi impost biss fuq l-operaturi li jipprovduh (u, għalhekk, mhux fuq ir-rikorrenti). Id-dritt tal-Unjoni jmur kontra leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi obbligu awtomatiku li tingħata kontribuzzjoni lil dak il-fond mingħajr ma ssir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni tal-kontribwenti jew dik tas-swieq rilevanti.

69. AICAI et, kif ukoll UPS, għandhom l-istess opinjoni bħal Confetra. Huma jżidu li mill-perspettivi letterali, teleoloġiċi, sistematiċi u storiċi, ir-riferiment fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 97/67 għal “awtorizzazzjonijiet” ma tinkludix dawk tal-paragrafu 1, u għalhekk il-kontribuzzjoni għall-fond tal-kumpens għandha ssir biss mill-operaturi tas-servizz universali. Huma tal-fehma li l-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6 tappoġġja dik l-interpretazzjoni.

70. Min-naħa l-oħra, għal Poste Italiane u għall-Gvern Taljan, l-Artikolu 3(12), tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999, dwar il-kontribuzzjoni għall-fond ta’ kumpens tas-servizz universali tal-fornituri ta’ servizzi postali li ma humiex inklużi f’dak universali, ma japplikax direttament. Dan huwa suġġett għal verifika minn AGCom tal-ispiża netta u tan-natura inġusta tal-piż finanzjarju tal-fornitur ta’ dak is-servizz u għall-metodu ta’ finanzjament tiegħu. Huma jirrilevaw li, skont l-Artikoli 11(1)(f) u 15(2) tar-regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi, il-kontribuzzjoni għal dak il-fond tiġi evalwata skont il-każ u tiddependi minn kemm ikunu interkambjabbli s-servizzi offruti, fir-rigward ta’ dawk tas-servizz universali, li l-karatteristiċi tagħhom jiżviluppaw skont il-fatturi ekonomiċi, teknoloġiċi u soċjali.

71. Huma jindikaw li minkejja n-nuqqas ta’ ċarezza fil-kliem tal-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 96/67, dan jirreferi għall-awtorizzazzjonijiet f’termini ġenerali u ma huwiex limitat għal dawk ta’ servizz universali msemmija fil-paragrafu 1, minkejja li r-rabta bejn iż-żewġ paragrafi tista’ tagħti dik l-impressjoni. L-interpretazzjoni letterali, sistematika, loġika u teleoloġika tad-dispożizzjoni jikkonfermaw dik il-perspettiva.

72. Il-Gvern Franċiż, li intervjena fis-seduta orali biss sabiex iwieġeb dawn iż-żewġ kwistjonijiet, isostni li, b’kunsiderazzjoni tan-natura speċifika tal-kumpanniji tal-posta espressa, il-valur miżjud tas-servizzi tagħhom, l-użu li jagħmlu minnhom il-klijenti tagħhom u t-tariffi tagħhom, dawn ma jistgħux jiġu obbligati jikkontribwixxu għall-fond ta’ kumpens.

73. Il-Kummissjoni għandha dubji fir-rigward tal-ammissibbiltà tad-domandi, minħabba li tqis li dawn huma ipotetiċi, peress li AGCom, attwalment, għadha ma adottatx deċiżjoni li tobbliga lil dawn il-kumpanniji jikkontribwixxu għall-fond ta’ kumpens. Fir-rigward tal-kumplament, hija taqbel mal-pożizzjoni ta’ Poste Italiane u tal-Gvern Taljan fuq il-possibbiltà li dan il-fond jiġi assoċjat ma’ kumpanniji li joffru servizzi interkambjabbli ma’ dawk ipprovduti fil-qafas tas-servizz universali.

2. Analiżi ġuridika

a) Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari

74. L-oġġezzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tan-natura ipotetika tad-domandi preliminari twassal sabiex tiġi eżaminata l-ammissibbiltà ta’ din il-parti tar-rinviju.

75. Fir-rapport tas-seduta ġie enfasizzat li AGCom għadha ma ddeċidietx li toħloq il-fond ta’ kumpens għas-servizz universali u, għalhekk, ma obbligat lil ebda impriża sabiex tikkontribwixxi għalih ( 58 ). Jekk dan ikun il-każ — li għandu jiġi vverifikat mill-qorti a quo — it-tielet u r-raba’ domandi tat-talba għal deċiżjoni preliminari huma bbażati fuq ipoteżi futura, b’kontenut li għadu inċert, u għalhekk dan jagħmilhom inammissibbli ( 59 ).

76. It-tielet domanda preliminari tista’ tiġi aċċettata biss jekk tinftiehem bħala formulazzjoni astratta ta’ dubju fir-rigward tal-kompatibbiltà tad-Direttiva 97/67 ma’ regoli interni li, għall-futur, jippermettu — iżda ma jimponux — obbligu ta’ kontribuzzjoni għall-fond ta’ kumpens fuq min għandu awtorizzazzjoni ġenerali.

77. Fi kwalunkwe każ, f’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li tirrifjuta l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, se nagħti l-opinjoni tiegħi fuq iż-żewġ domandi, li jistgħu jingħataw risposta konġunta.

b) Fuq il-mertu

78. L-applikabbiltà tal-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 97/67 għall- awtorizzazzjonijiet ġenerali diġà ġiet ikkonfermata fis-sentenza DHL Express (Austria) ( 60 ). B’mod speċifiku, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9 (2) tad-Direttiva 97/67 jirriżulta li t-terminu “awtorizzazzjonijiet” jirreferi kemm għal dawk tal-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu (dawk individwali), kif ukoll għal dawk tal-paragrafu 1 tiegħu (dawk ġenerali).

79. Għalkemm id-domanda preliminari f’dik il-kawża kienet tirrigwarda r-raba’ inċiż tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 9(2) tal-istess direttiva, id-dubju kien madwar it-tifsira tat-terminu “awtorizzazzjonijiet”, li l-Qorti tal-Ġustizzja analizzat fir-rigward tal-inċiżi kollha ta’ din l-istess dispożizzjoni.

80. Konsegwentement, ma hemm ebda ostakolu ta’ prinċipju li l-Istati Membri jissuġġettaw l-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali għall-obbligu li tingħata kontribuzzjoni fil-fond ta’ kumpens.

81. L-istabbiliment ta’ fond ta’ dan it-tip, taħt il-kundizzjonijiet deskritti fl-Artikolu 7(4) tad-Direttiva 97/67, jikkostitwixxi wieħed mill-metodi offruti lill-Istati Membri sabiex jiffinanzjaw is-servizz universali. Dan tal-aħħar, kif diġà semmejt, fir-realtà, huwa mekkaniżmu ta’ bilanċ fil-proċess ta’ liberalizzazzjoni u ftuħ għall-kompetizzjoni mwettaq mid-Direttiva 2008/6. Permezz tal-kontribuzzjoni fih mill-fornituri tas-servizzi postali, tinħoloq ċerta ekwità bejniethom, li tillimita l-parteċipanti l-ġodda, li ma jħallsux l-istess piżijiet bħall-operaturi tas-servizz universali ( 61 ), sabiex jiffinanzjaw dan il-fond u jikkontribwixxu għall-finanzjament ta’ obbligi bbażati fuq il-prinċipju ta’ solidarjetà.

82. Il-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6 tippermetti li l-fornituri tas-servizzi postali jintalbu jikkontribwixxu għall-finanzjament ta’ dak il-fond. Naturalment, din tinkludi lill-operaturi li għandhom awtorizzazzjonijiet ġenerali. Huwa biżżejjed li s-servizzi postali li joffru taħt dawn l-awtorizzazzjonijiet (u li “ma għandhomx għalfejn jissodisfaw il-karatteristiċi kollha tas-servizz universali”) jistgħu jiġu kklassifikati, mill-perspettiva tal-utent, bħala “interkambjabbli biżżejjed” fir-rigward ta’ dawk tas-servizz universali.

83. Jekk l-utent jista’ jirċievi s-servizz ta’ kumpannija postali bħala alternattiva għal dik offruta mill-fornitur tas-servizz universali, jista’ jiġi dedott li it-tnejn li huma huma sostitwibbli, li, nirrepeti, huwa biżżejjed sabiex ikun ammissibbli li dawk tal-ewwel jiġu ssuġġettati għall-fond ( 62 ).

84. Nemmen li l-leġiżlazzjoni Taljana li tirreferi għaliha l-qorti tar-rinviju hija konformi ma’ dan il-mudell. Minn naħa, l-Artikoli 6(1a) u 10(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999 jipprovdu għall-parteċipazzjoni tad-detenturi ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali fil-fond ta’ kumpens tas-servizz universali meta joffru servizzi li jistgħu jissostitwixxu dawk koperti f’dan tal-aħħar.

85. Min-naħa l-oħra, u dan huwa element regolatorju essenzjali, l-Artikolu 11(1)(f) u l-Artikolu 15(2), it-tnejn tar-regolament dwar ċertifikati kwalifikattivi, jirregolaw f’termini identiċi ( 63 ) l-obbligu li ssir kontribuzzjoni f’dak il-fond, filwaqt li jirreferu għar-rekwiżiti tal-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6. Ma narax kif dispożizzjoni nazzjonali tista’ titqies kuntrarja għal din id-direttiva, meta, speċifikament, hija suġġetta għal dak li huwa stabbilit fiha sabiex tiġi ddeterminata l-portata tal-obbligu li jiġi ffinanzjat il-fond ta’ kumpens.

86. Konsegwentement, f’dawn id-dispożizzjonijiet tal-liġi Taljana ma nara ebda kontradizzjoni tad-Direttiva 97/67. Jekk, fil-futur, AGCom tiddeċiedi li timplementa dan il-mekkaniżmu u titlob il-kontribuzzjoni ta’ xi impriża, huwa hemmhekk, u mhux issa, fejn għandu jiġi vverifikat sa fejn tosserva l-kriterji dderivati mid-Direttiva 97/67.

V. Konklużjoni

87. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi preliminari magħmula mit-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lazio, l-Italja) kif ġej: “1) Il-punti 1, 1a u 6 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Diċembru 1997, dwar regoli komuni għall-iżvilupp tas-suq intern tas-servizzi postali tal-Komunità u t-titjib fil-kwalità tas-servizz, kif emendata bid-Direttiva 2008/6, ma tipprekludix l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali dwar is-settur postali li jinkludu fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu s-servizzi ta’ trasport u ta’ spedizzjoni, kif ukoll dawk ta’ posta espressa, meta jwettqu attivitajiet ta’ clearance, issortjar, trasport u tqassim ta’ oġġetti postali, u li jeskludu minn dak il-kamp ta’ applikazzjoni s-servizzi ta’ ‘trasport waħdu’. 2) L-Artikolu 9(1) u l-punt 19 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 97/67 u l-prinċipju ta’ proporzjonalità, ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik applikata fil-kawża prinċipali, li timponi fuq l-operaturi postali tas-servizzi ta’ trasport, ta’ spedizzjoni u ta’ posta espressa, l-obbligu li jiksbu awtorizzazzjoni ġenerali. 3) L-Artikoli 7(4) u 9(2) tad-Direttiva 97/67 ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik applikata fil-kawża prinċipali, li tippermetti li jiġi impost obbligu fuq id-detenturi ta’ awtorizzazzjonijiet ġenerali sabiex jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-fond ta’ kumpens tal-ispiża tas-servizz universali, meta jiġu sodisfatti r-rekwiżiti msemmija fil-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6”.

( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.

( 2 ) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Diċembru 1997, dwar regoli komuni għall-iżvilupp tas-suq intern tas-servizzi postali tal-Komunità u t-titjib fil-kwalità tas-servizz (iktar ’il quddiem, id-“Direttiva 97/67”) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 71).

( 3 ) Awtorità tal-Komunikazzjoni, l-Italja; iktar ’il quddiem, “AGCom”.

( 4 ) Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, l-Italja.

( 5 ) Ara d-dettalji ta’ dawn ir-regoli fil-punti 14 sa 19.

( 6 ) Kif emendata permezz tad-Direttiva 2008/6/KE, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Frar 2008 (ĠU 2008, L 52, p. 3, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva 2008/6”).

( 7 ) GURI Nru 182, tal-5 ta’ Awwissu 1999.

( 8 ) Il-qorti tar-rinviju tqis li l-Artikolu 2(a) u (f) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 261 jirriproduċu d-definizzjonijiet tal-Artikolu 2(1), (1a) u (6) tad-Direttiva 97/67 (l-aħħar paragrafu tal-punt 2.5.1. tad-digriet tar-rinviju).

( 9 ) GURI Nru 98, tal-24 ta’ April 2011. Iktar ’il quddiem, id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 261/1999”.

( 10 ) L-Anness A għad-Deċiżjoni Nru 129/15/CONS (iktar ’il quddiem, “Deċiżjoni Nru 129/15”).

( 11 ) Disciplinare delle procedure per il rilascio dei titoli abilitativi per l’offerta al pubblico dei servizi postali (Digriet li japprova s-sistema applikabbli għall-proċeduri għall-għoti ta’ ċertifikati kwalifikattivi għall-provvista tas-servizzi postali lill-pubbliku), tad-29 ta’ Lulju 2015 (GURI Nru 189, tas-17 ta’ Awwissu 2015, iktar ’il quddiem, id-“Digriet”).

( 12 ) Fil-Kawża C‑260/16, ir-rikorrenti joperaw biss fis-segment tal-posta espressa.

( 13 ) Id-digrieti tar-rinviju jirreferu letteralment għall-Artikoli 1 u 6, iżda għandhom jiġu ttrattati l-Artikolu 2(1), (1a) u (6).

( 14 ) L-osservazzjonijiet ġew ippreżentati b’mod konġunt minn Confetra u l-kumpanniji u l-assoċjazzjonijiet li ġejjin: Fedespedi, Associazione Fedit, Associazione non Riconosciuta Alsea, Società Tnt Global Express SpA, Associazione Nazionale Imprese Trasporti Automobilistici, Società Fercam SpA, Società Carioni Spedizioni Internazionali Srl; bi ħtieġa ta’ semplifikazzjoni, ser nirreferi għalihom kollha bħala “Confetra”.

( 15 ) L-osservazzjonijiet huma ffirmati wkoll mir-rappreżentanti tal-kumpanniji DHL Express (Italy) Srl, Federal Express Europe Inc. u United Parcel Service Italia Ups Srl.

( 16 ) Sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, C‑2/15, EU:C:2016:880.

( 17 ) Kawża C‑368/15, EU:C:2017:462.

( 18 ) Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Mejju 1993, C‑320/91, EU:C:1993:198.

( 19 ) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006, dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2006/123”).

( 20 ) Hija ssemmi d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Awwissu 1998, Deutsche Post vs DHL, IV/M 1168, punt 17; tat-23 ta’ Frar 1999, Deutsche Post vs Securicor, VI/M11347; u tat-30 ta’ Jannar 2013, UPS/TNT, M6570.

( 21 ) Hija tirreferi għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ April 2009, TNT Post UK (C‑357/07, EU:C:2009:248), paragrafu 46.

( 22 ) Huma jsostnu li din hija l-pożizzjoni adottata fis-sentenzi tas-17 ta’ Mejju 2001, TNT Traco (C‑340/99, EU:C:2001:281); u tat-13 ta’ Ottubru 2011, DHL International (C‑148/10, EU:C:2011:654); kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża DHL Express (Austria), C‑2/15, EU:C:2016:168.

( 23 ) Il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni jirreferu għall-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni għas-servizz postali u dwar l-evalwazzjoni ta’ ċerti miżuri statali dwar servizzi postali (ĠU 1998, C‑39, p. 2).

( 24 ) Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Mejju 2016, dwar servizzi ta’ konsenja tal-pakketti transfruntiera [COM(2016) 285 final].

( 25 ) Sentenza tat-22 ta’ Ottubru 2015, Easy Pay u Finance Engineering (C‑185/14, EU:C:2015:716, punt 29).

( 26 ) Skont il-punt 7 tal-Artikolu 2, jinkludi “komunikazzjoni bil-miktub dwar kull xorta ta’ mezz fiżiku li għandha tinġarr u titwassal fl-indirizz indikat mill-mittenti fuq l-oġġett innifsu jew fuq it-tgeżwir tiegħu. Il-kotba, katalogi, gazzetti u perjodiċi m’għandhomx jitqiesu bħala oġġetti ta’ korrispondenza”.

( 27 ) B’differenza minn dak li jiġri fil-proposta għal regolament dwar is-servizzi ta’ konsenja tal-pakketti transfruntiera, li semmejt fin-nota ta’ qiegħ il-paġna numru 24.

( 28 ) European Regulators Group for Postal Services (ERGP), Medium Term Strategy (2017-2019) — Discussion paper for Public Consultation [ERGP (16) 16], p. 7: “NRAs are currently tasked with overseeing ‘postal services’ provided by ‘postal services providers’, which generally covers some but not always all parcel delivery operators and the scope of which varies across Member States. The courier, parcel and express (CEP) services are not only covered by the European regulation (and specifically by the postal directive) applying to the postal sector, but also by other transversal legislation, for instance transport law. The boundaries as regards applicable law for these services may not always be clear”.

( 29 ) Ara l-Commission Staff Working Document, [SWD(2015) 207 finali, tas-17 ta’ Novembru 2015] — Accompanying the document — Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the application of the Postal Services Directive (Directive 97/67/CE as amended by Directive 2002/39/CE and Directive 2008/6/EC), COM(2015) 568 final, p. 66 (iktar ’il quddiem, “SWD(2015) 207 finali”).

( 30 ) Jista’ jkun il-każ li l-impriżi tal-burdnara ma jwettqux servizzi postali, skont is-servizzi speċifiċi tagħhom. Is-sottomissjoni possibbli tagħhom għall-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 97/67 ma tiddependix mid-definizzjoni ta’ dan it-tip ta’ impriżi li tagħmel il-liġi, ċivili jew kummerċjali tal-Istati Membri, iżda mill-fatt li jipprovdu wieħed mis-servizzi postali msemmija mill-imsemmija direttiva.

( 31 ) Sakemm m’iniex sejjer żball, il-frażi tidher għall-ewwel darba, fil-qafas leġiżlattiv, fil-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill tat-8 ta’ Novembru 2007 [Dokument tal-Kunsill Nru 13593/6/07 REV 6] u mingħajr ebda spjegazzjoni. Il-Kummissjoni kkonfermat din l-impressjoni waqt is-seduta.

( 32 ) L-interpretazzjoni sistematika ta’ din il-frażi ma tipprovdix informazzjoni utli, peress li tinsab fil-bidu ta’ paragrafu dwar it-trattament bħala kunsinna ta’ ittra pubbliċitarja diretta f’ċirkustanzi speċifiċi.

( 33 ) Din l-espressjoni grafika ntużat mir-rappreżentant ta’ Confetra waqt is-seduta.

( 34 ) It-teknika leġiżlattiva (frażi moħbija fi premessa) ma hijiex l-iktar waħda xierqa u forsi kienet tiġi ċċarata li kieku l-kriterju kien inkorporat fit-test tad-Direttiva 97/67. Madankollu, dan l-element formali ma jnaqqasx l-interpretazzjoni loġika tal-fond.

( 35 ) Ir-regolatur Taljan uża termini simili, kif jirriżulta minn ERGP 2015 report to the European Commission on Legal regimes applicable to European domestic or cross-border e-commerce parcel delivery [ERGP PL (15) 28], p. 12.

( 36 ) Proposta tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Mejju 2016 [COM(2016) 285 finali].

( 37 ) Enfasi miżjuda.

( 38 ) Hemm eku regolatorju fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tagħha, li jistipula li “it-trasport waħdu ma għandux jitqies bħala servizz ta’ konsenja tal-pakketti”.

( 39 ) Sentenza tad-19 ta’ Mejju 1993, C‑320/91, EU:C:1993:198, punt 19; fis-sens li huma “dissoċjabbli mis-servizz ta’ interess ġenerali, li jirrispondu għall-bżonnijiet speċifiċi tal-operaturi ekonomiċi u li jeħtieġu ċerti benefiċċji addizzjonali […] bħall-clearance fid-domiċilju, iktar veloċità jew affidabbiltà fit-tqassim jew, saħansitra, il-possibbiltà li tinbidel id-destinazzjoni matul il-vjaġġ […]”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

( 40 ) Sentenza tat-13 ta’ Ottubru 2011, C‑148/10, EU:C:2011:654, punti 30 u 52. Il-paragrafu 20 jgħid li l-impriża rikorrenti f’dik il-kawża kienet tal-fehma li s-servizzi tagħha ta’ posta espressa ma setgħux jiġu kklassifikati bħala servizzi postali.

( 41 ) Sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, C‑2/15, EU:C:2016:880, punt 31.

( 42 ) Sentenza tal-15 ta’ Ġunju 2017, C‑368/15; EU:C:2017:462, punt 29.

( 43 ) Ara l-ħames premessa tad-Direttiva 2008/6.

( 44 ) Għandu jiġi nnotat li fost dawk l-oġġetti hemm pakketti postali li fihom merkanzija b’valur kummerċjali jew mingħajr valur kummerċjali, settur li fih joperaw il-kumpanniji tal-posta espressa.

( 45 ) Għalhekk, id-Direttiva 2006/123, dwar is-servizzi fis-suq intern, ma hijiex applikabbli għalihom, kuntrarjament għal dak li ssostni AICAI.

( 46 ) Huwa jirreferi għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża DHL Express (Austria), C‑2/15, EU:C:2016:168, punt 44.

( 47 ) Il-provvista ta’ servizzi mhux inklużi taħt is-servizz universali tista’ tkun suġġetta biss għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjoni ġenerali. Ara s-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 2017, Ilves Jakelu (C‑368/15, EU:C:2017:462), paragrafu 30.

( 48 ) Nirreferi għal dak li diġà ntqal dwar l-attività ta’ trasport waħdu, eskluża mid-Direttiva 97/67 u mir-regolamenti postali nazzjonali.

( 49 ) Sentenza tat-8 ta’ Mejju 2008, Danske Svineproducenter (C‑491/06, EU:C:2008:263), punt 31.

( 50 ) Il-kliem letterali tad-dispożizzjoni ma jħalli ebda dubju dwar in-natura magħluqa tal-għażliet validi bħala rekwiżiti essenzjali.

( 51 ) Fosthom hemm interessi pubbliċi eteroġeni daqs l-invjolabbiltà tal-ittri, is-sigurtà tat-trasport ta’ sustanzi perikolużi, il-protezzjoni tad-data, il-ħarsien ambjentali u l-ippjanar territorjali.

( 52 ) Ara l-punti 65 u 66 tal-preambolu tad-Deċiżjoni Nru 129/15. Fl-opinjoni tiegħi, din id-deċiżjoni tissodisfa d-dmir ta’ kull awtorità pubblika li tispjega l-azzjonijiet tagħha, li f’dan il-każ, kienet ippreċeduta mill-konsultazzjoni mal-partijiet interessati dwar il-kontenut tar-regolamenti postali li jirrigwardaw iċ-ċertifikati kwalifikattivi.

( 53 ) Fil-punt 55 tal-osservazzjonijiet tiegħu u b’riferiment għall-Artikoli 10(4)(c) u 11(1)(b) u (c) tar-regolament.

( 54 ) Din ir-raġuni ġiet introdotta mill-Pożizzjoni Komuni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-riforma tad-Direttiva 97/67 permezz tad-Direttiva 2008/6, minħabba “l-importanza politika tal-kunsiderazzjonijiet soċjali fil-kuntest tal-proċess ta’ ftuħ totali tas-suq” [Pożizzjoni Komuni (KE) Nru 19/2007 adottata mill-Kunsill fit-8 ta’ Novembru 2007 bi qbil mal-proċedura msemmija f’Artikolu 251 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, bil-għan li jadotta d-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 97/67/KE dwar it-tlestija kompleta tas-suq intern tas-servizzi postali Komunitarji (ĠU 2007, C 307 E, p. 22)].

( 55 ) Fl-intestaturi 2.5.2.2, 2.5.2.3 u 2.5.2.4 ta’ dawn id-digrieti ma jiġi identifikat l-ebda piż speċifiku li jista’ jitqies bħala “sproporzjonat, illoġiku jew eżorbitanti”.

( 56 ) Intestatura 2.5.2.5 et seq tad-digrieti tar-rinviju.

( 57 ) Qabel kollox, hija ssostni li ż-żewġ domandi tqajmu sussidjarjament, f’każ li t-tnejn l-oħra jkunu ngħataw risposta fin-negattiv.

( 58 ) Id-difiża ta’ AICAI irrikonoxxiet waqt is-seduta li t-tħassib tal-operaturi kien fir-riskju li dan il-fond ikun stabbilit u l-operaturi jiġu obbligati, fil-futur, sabiex jiffinanzjawh. Wara li ddikjarat li l-leġiżlazzjoni postali Taljana kienet in itinere, hija qablet li, f’din is-sitwazzjoni regolatorja, dawk l-operaturi ma kellhomx ostakolu kurrenti, iżda wieħed ipotetiku.

( 59 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2011, Unió de Pagesos de Catalunya (C‑197/10, EU:C:2011:590), paragrafi 17 u 18 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 60 ) Sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, C‑2/15, EU:C:2016:880, punti 22 sa 28. Ara wkoll il-punti 28 et seq tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi f’dik il-kawża, EU:C:2016:168.

( 61 ) Skont il-Kummissjoni, fl-2015, il-fornitur tas-servizz universali fl-Istati Membri kollha kien għadu l-operatur postali pubbliku storiku [SWD(2015) 207 final, p. 13].

( 62 ) Kif inhu loġiku, f’din l-ipoteżi, għandhom jiġu osservati l-ħtiġijiet l-oħra tad-Direttiva 97/67 dwar is-suġġett (fosthom, li ma jkunx legali li jiġu imposti obbligi ta’ servizz universali u, fl-istess ħin, li jiġu imposti kontribuzzjonijiet finanzjarji għal mekkaniżmu għall-qsim tal-ispejjeż, għall-istess elementi tas-servizz universali jew partijiet tat-territorju nazzjonali).

( 63 ) Infakkar li, skont dawn id-dispożizzjonijiet, il-kontribuzzjoni għall-finanzjament tal-ispiża sabiex jiġi pprovdut is-servizz universali hija kundizzjonali fuq it-twettiq tal-kundizzjonijiet indikati fil-premessa 27 tad-Direttiva 2008/6.