Partijiet

Motivi tas-sentenza

Parti operattiva



Partijiet

Fil-Kawża T-588/08,

Dole Food Company, Inc., stabbilita f’Westlake Village, California (l-Istati Uniti),

Dole Germany OHG, stabbilita f’Hamburg (il-Ġermanja),

irrappreżentati minn J.-F. Bellis, avukat,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn X. Lewis u M. Kellerbauer, sussegwentement minn M. Kellerbauer u P. Van Nuffel, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2008) 5955 finali, tal-15 ta’ Ottubru 2008, dwar proċedimenti skont l-Artikolu 81 KE (Każ COMP/39 188 – Banana)

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla),

komposta minn L. Truchot, President, M. E. Martins Ribeiro (Relatur), u H. Kanninen, Imħallfin,

Reġistratur: N. Rosner, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-25 ta’ Jannar 2012,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Motivi tas-sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1. Dole Food Company, Inc. (iktar ’il quddiem “Dole”), hija kumpannija Amerikana li tipproduċi frott u ħaxix frisk kif ukoll frott ippakkjat minn qabel u ffriżat. Dole Germany OHG hija sussidjarja ta’ Dole (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, ir-“rikorrenti”), stabbilita f’Hamburg (il-Ġermanja), li qabel kien jisimha Dole Fresh Fruit Europe OHG (iktar ’il quddiem “DFFE”).

2. Fit-8 ta’ April 2005, Chiquita Brands International, Inc. (iktar ’il quddiem “Chiquita”) ressqet talba ta’ immunità skont l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU 2002, C 45, p. 3, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni”).

3. Fit-3 ta’ Mejju 2005, wara l-produzzjoni minn Chiquita ta’ dikjarazzjonijiet ġodda u ta’ dokumenti supplimentari, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej tatha immunità kundizzjonali mill-multa skont il-pragrafu 8(a) tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni.

4. Wara li fit-2 u fit-3 ta’ Ġunju 2005, skont l-Artikolu 20(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), wettqet spezzjoniiet fil-bini ta’ diversi impriżi u, b’mod partikolari ta’ DFFE u bagħtet, bejn Frar 2006 u Mejju 2007, diversi talbiet għal informazzjoni skont l-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 1/2003, il-Kummissjoni bagħtet, fl-20 ta’ Lulju 2007, dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lil Chiquita, Chiquita International Ltd, Chiquita International Services Group NV, Chiquita Banana Company BV, Dole, DFFE, Fresh Del Monte Produce, Inc. (iktar ’il quddiem “Del Monte”), Del Monte Fresh Produce International, Inc., Del Monte (Germany) GmbH, Del Monte (Holland) BV, Fyffes plc (iktar ’il quddiem “Fyffes”), Fyffes International, Fyffes Group Ltd, Fyffes BV, FSL Holdings NV, Firma Leon Van Parys NV (iktar ’il quddiem “Van Parys”) u Internationale Fruchtimport Gesellschaft Weichert & Co. KG (iktar ’il quddiem “Weichert”).

5. L-impriżi msemmija fil-punt 4 iktar ’il fuq kisbu aċċess għall-fajl ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni fil-forma ta’ kopja fuq DVD, bl-eċċezzjoni tar-reġistrazzjonijiet u tat-traskrizzjonijiet tad-dikjarazzjonijiet tal-impriża magħmula oralment mill-applikant għal immunità u dokumenti relatati, li saru aċċessibbli fil-bini tal-Kummissjoni (premessa 49 tad-deċiżjoni kkontestata).

6. Wara li nstemgħu l-impriżi kkonċernati fl-4 sas-6 ta’ Frar 2008, Weichert bagħtet lill-Kummissjoni, fit-28 ta’ Frar 2008, ittra li tinkludi kummentarji u annessi.

7. Fil-15 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni C (2008) 5955 finali dwar proċedimenti skont l-Artikolu 81 [KE] (Każ COMP/39 188 ‐ Banana) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), li ġiet innotifikata lil DFEE u lil Dole fil-21 u fit-22 ta’ Ottubru 2008.

Id-deċiżjoni kkontestata

8. Il-Kummissjoni indikat li l-impriżi destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata pparteċipaw għal prattika miftiehma li tikkonsisti fil-koordinazzjoni tal-prezzijiet ta’ referenza tagħhom tal-banana mibjugħa fl-Ewropa ta’ Fuq, jiġifieri fl-Awstrija, fil-Belġju, fid-Danimarka, fil-Finlandja, fil-Ġermanja, fil-Lussemburgu, fil-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll fl-Isvezja, u dan mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-31 ta’ Diċembru 2002 (l-1 ta’ Diċembru 2002 għal Chiquita) (premessi 1 sa 3 tad-deċiżjoni kkontestata).

9. Fiż-żmien meta ġraw il-fatti, l-importazzjoni tal-banana fil-Komunità Ewropea kienet irregolata permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 404/93, tat-13 ta’ Frar 1993, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-banana (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 13, p. 388), li kien jipprovdi għal sistema bbażata fuq kwoti ta’ importazzjoni u ta’ tariffi. Il-Kummissjoni ssostni li, għalkemm il-kwoti ta’ importazzjoni tal-banana kienu stabbiliti annwalment u allokati fuq bażi trimestrali b’ċerta flessibbilta limitata bejn it-trimestri ta’ sena ċivili, il-kunsinni ta’ banana fil-portijiet tal-Ewropa ta’ Fuq u l-kwantitajiet mibjugħha f’dan ir-reġjun kienu determinati, kull sena, mid-deċiżjonijiet ta’ produzzjoni, ta’ kunsinna u ta’ bejgħ meħuda mill-produtturi, l-importaturi u l-kummerċjanti (premessi 36, 131, 135 u 137 tad-deċiżjoni kkontestata).

10. L-attività tal-banana kienet tiddistingwi tliet livelli ta’ trade mark ta’ banana imsejħa “terzi”: il-banana tat-trade mark Chiquita tal-iprem għażla, il-banana tat-tieni livell (tat-trade marks Dole u Del Monte) u l-banana tat-tielet għażla (ukoll imsejħa “t-tielet”), li tinkludi diversi trade marks oħra ta’ banana. Din id-diviżjoni skont it-trade marks kienet riflessa fit-tariffi tal-banana (premessa 32 tad-deċiżjoni kkontestata).

11. Matul il-perijodu kkonċernat, is-settur tal-banana fl-Ewropa ta’ Fuq kien organizzat f’ċikli ta’ kull ġimgħa. It-trasport bil-vapur ta’ banana mill-portijiet tal-Amerika Latina lejn l-Ewropa kien idum madwar ġimagħtejn. Il-banana kienet tasal fil-portijiet tal-Ewropa ta’ Fuq ġeneralment kull ġimgħa skont kalendarju ta’ kunsinna regolari (premessa 33 tad-deċiżjoni kkontestata).

12. Il-banana kienet tintbagħat ħadra u kienet tasal ħadra fil-portijiet. Sussegwentement hija kienet jew tiġi kkunsinnata direttament lix-xerreja (banana ħadra), jew inkella titħalla ssir u tiġi kkunsinnata ġimgħa wara (banana safra). Is-sajran seta’ jsir mill-importatur jew f’ismu, jew organizzat mix-xerrej. Il-klijenti tal-importaturi kienu ġeneralment kumpanniji responsabbli għas-sajran tal-frott jew kumpanniji bl-imnut (premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata).

13. Chiquita, Dole u Weichert kienu jistabbilixxu l-prezz ta’ referenza tagħhom għat-trade mark tagħhom kull ġimgħa, f’dan il-każ il-Ħamis filgħodu, u kienu jħabbruh lill-klijenti tagħhom. L-espressjoni “prezz ta’ referenza” kienet tikkorrispondi ġeneralment għall-prezzijiet ta’ referenza għall-banana ħadra, peress li l-prezzijiet ta’ referenza għall-banana safra kienu magħmula normalment mill-offerta ħadra biż-żieda ta’ ħlas għas-sajran (premessi 104 u 107 tad-deċiżjoni kkontestata).

14. Il-prezzijiet imħallsa mill-bejjiegħa bl-imnut u d-distributuri għall-banana (imsejħa “prezz reali” jew “prezz ta’ tranżazzjoni”) setgħu jirriżultaw jew minn negozjati li kienu jsiru darba fil-ġimgħa, f’dan il-każ il-Ħamis wara nofsinhar u l-Ġimgħa (jew iktar tard matul il-ġimgħa li tkun għaddejja jew fil-bidu tal-ġimgħa segwenti), jew mill-implementazzjoni ta’ kuntratti ta’ provvista b’formoli ta’ tariffi prestabbiliti li jsemmu prezz fiss jew li jorbtu l-prezz għal prezz ta’ referenza tal-bejjiegħ jew ta’ kompetitur, jew għal prezz ta’ referenza ieħor bħall-“prezz Aldi”. Il-Kummissjoni tippreċiża li l-katina ta’ bejgħ bl-imnut Aldi kienet tirċievi kull nhar ta’ Ħamis, bejn il-ħdax u l-ħdax u nofs ta’ filgħodu, offerti mill-fornituri tagħha u wara kienet tagħmel kontro-proposta, peress li l-“prezz Aldi”, dak imħallas lill-fornituri, kien ġeneralment jiġi stabbilit fis-sagħtejn ta’ wara nofsinhar. Mit-tieni semestru tas-sena 2002, il-“prezz Aldi” beda jintuża iktar u iktar bħala indikatur tal-kalkolu tal-prezz tal-banana għal ċertu numru ta’ tranżazzjonijiet oħra, b’mod partikolari dawk li jikkonċernaw il-banana bi trade mark (premessi 34 u 104 tad-deċiżjoni kkontestata).

15. Il-Kummissjoni tispjega li l-impriżi destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata ntrabtu f’komunikazzjoni bilaterali dwar ipprezzar minn qabel li matulha ddiskutew fatturi ta’ pprezzar tal-banana, jiġifieri fatturi relatati mal-prezz ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara, jew iddiskutew jew kixfu t-tendenzi segwiti mill-prezzijiet fil-ġimgħa ta’ wara. Din il-komunikazzjoni saret qabel ma l-impriżi kkonċernati kienu jistabbilixxu l-prezz ta’ referenza tagħhom, ġeneralment l-Erbgħa, u kienet kollha relatata mal-prezzijiet ta’ referenza futuri (premessi 51 et seq tad-deċiżjoni kkontestata).

16. B’hekk, Dole ikkomunikat b’mod bilaterali kemm ma’ Chiquita kif ukoll ma’ Weichert. Chiquita kienet taf bil-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel jew tal-inqas kienet tistenna l-eżistenza ta’ tali komunikazzjoni bejn Dole u Weichert (premessa 57 tad-deċiżjoni kkontestata).

17. Din il-komunikazzjoni bilaterali ta’ pprezzar minn qabel kienet intiża sabiex titnaqqas l-inċertezza marbuta mal-aġir tal-impriżi f’dak li jikkonċerna l-prezzijiet ta’ referenza li huma kellhom jistabbilixxu l-Ħamis filgħodu (premessa 54 tad-deċiżjoni kkontestata).

18. Il-Kummissjoni tindika li, wara l-istabbiliment tal-prezzijiet ta’ referenza tagħhom il-Ħamis filgħodu, l-impriżi kkonċernati kienu jiskambjaw il-prezzijiet ta’ referenza tagħhom b’mod bilaterali. Dan l-iskambju iktar tard kien jippermettilhom li jikkontrollaw id-deċiżjonijiet ta’ pprezzar individwali fid-dawl tal-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel u saħħaħ ir-rabta ta’ kooperazzjoni tagħhom (premessi 198 sa 208, 227, 247, 273 et seq tad-deċiżjoni kkontestata).

19. Skont il-Kummissjoni l-prezzijiet ta’ referenza kienu jservu, tal-anqas, bħala sinjal, tat-tendenzi u/jew ta’ indikazzjonijiet għas-suq, f’dak li jikkonċerna l-evoluzzjoni maħsuba tal-prezz tal-banana u kienu importanti għall-kummerċ tal-banana u l-prezzijiet miksuba. Barra minn hekk, f’ċerti tranżazzjonijiet, il-prezz kien direttament marbut mal-prezzijiet ta’ referenza skont formoli bbażati fuq il-prezzijiet ta’ referenza (premessa 115 tad-deċiżjoni kkontestata).

20. Il-Kummissjoni tqis li l-impriżi kkonċernati, li pparteċipaw għall-prattiki miftiehma u li għadhom attivi fil-kummerċ tal-banana, kellhom neċessarjament jieħdu inkunsiderazzjoni l-informazzjoni mirċevija mill-kompetituri fid-definizzjoni tal-aġir tagħhom fis-suq, Chiquita u Dole ammettew dan espressament (premessi 228 u 229 tad-deċiżjoni kkontestata).

21. Il-Kummissjoni tikkonkludi li l-komunikazzjoni ta’ pprezzar minn qabel, li saret bejn Dole u Chiquita u bejn Dole u Weichert, kienet suxxettibbli li tinfluwenza l-prezzijiet prattikati mill-operaturi u kienet relatata mal-iffissar tal-prezzijiet u li din wasslet għal prattika miftiehma bil-għan li tillimita l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 81 KE (premessi 54 u 271 tad-deċiżjoni kkontestata).

22. Il-Kummissjoni tqis li l-ftehim kollużorji kollha deskritti fid-deċiżjoni kkontestata jikkostitwixxu ksur uniku u kontinwu li għandu l-għan li jillimita l-kompetizzjoni fi ħdan il-Komunità fis-sens tal-Artikolu 81 KE. Chiquita u Dole inżammu responsabbli għall-ksur uniku u kontinwu, fit-totalità tiegħu, filwaqt li Weichert inżammet responsabbli biss għall-parti tal-ksur li pparteċipat għaliha hi, jiġifieri l-parti tal-ksur li tikkonċerna l-ftehim kollużorju ma’ Dole (premessa 258 tad-deċiżjoni kkontestata).

23. Fid-dawl tal-fatt li s-suq tal-banana fl-Ewropa ta’ Fuq huwa kkaratterizzat mill-volum kummerċjali sostanzjali bejn l-Istati Membri u li l-prattiki miftiehma kienu jkopru parti importanti tal-Komunità, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-imsemmija ftehim kellhom effett sinjifikattiv fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

24. Il-Kummissjoni tindika li ma setgħet tingħata l-ebda eċċezzjoni skont l-Artikolu 81(3) KE fin-nuqqas ta’ xi notifika ta’ ftehim jew ta’ prattika mill-impriżi, kundizzjoni preliminari għall-applikazzjoni tal-artikolu ċċitat iktar ’il fuq skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81 KE] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), u anki fin-nuqqas ta’ elementi li jippermettu li jiġi kkunsidrat li l-kundizzjonijiet tal-benefiċċju ta’ eżenzjoni kienu sodisfatti f’dan il-każ (premessi 339 et seq tad-deċiżjoni kkontestata).

25. Il-Kummissjoni tippreċiża li r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 26, tal-4 ta’ April 1962, li japplika ċerti regoli tal-kompetizzjoni għall-produzzjoni u għall-kummerċ ta’ prodotti agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 1, p. 6), fis-seħħ fl-epoka tal-fatti u li kien jipprovdi li l-Artikolu 81 KE japplika għall-ftehim, deċiżjonijiet u prattiki kollha marbuta mal-produzzjoni jew mal-kummerċ ta’ diversi prodotti inkluż il-frott, kien jipprovdi, fl-Artikolu 2 tiegħu, eċċezzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE. Peress li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dawn l-eċċezzjonijiet ma kinux sodisfatti f’dan il-każ, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-prattika miftiehma deskritta fid-deċiżjoni kkontestata ma setgħetx tiġi eżentata skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 26 (premessi 344 et seq tad-deċiżjoni kkontestata).

26. Fir-rigward tal-kalkolu tal-ammont tal-multi, il-Kummissjoni applikat, fid-deċiżjoni kkontestata, id-dispożizzjonijiet tal-linji gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003 (ĠU 2006, C 210, p. 2, iktar ’il quddiem il-“linji gwida”) u dawk tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni.

27. Il-Kummissjoni ddeterminat ammont bażiku tal-multa li għandha tiġi imposta, li jikkorrispondi għal ammont bejn 0 u 30 % tal-valur tal-bejgħ ikkonċernat tal-impriża skont il-grad tal-gravità tal-ksur, immoltiplikat bin-numru ta’ snin tal-parteċipazzjoni tal-impriża għall-ksur, u ta’ ammont addizzjonali inkluż bejn 15 u 25 % tal-valur tal-bejgħ bl-intenzjoni li jiddiswadi l-impriżi milli jaġixxu b’mod illegali (premessa 448 tad-deċiżjoni kkontestata).

28. Dawn il-kalkoli wasslu għal ammont bażiku tal-multa li kellha tiġi imposta ta’:

– EUR208 000 000 għal Chiquita;

– EUR 114 000 000 għal Dole;

– EUR 49 000 000 għal Del Monte u Weichert.

29. L-ammont bażiku tal-multa li kellha tiġi imposta tnaqqas b’60 % għad-destinatarji kollha tad-deċiżjoni kkontestata, fid-dawl tas-sistema leġiżlattiva partikolari tas-settur tal-banana u minħabba l-fatt li l-koordinazzjoni kienet dwar il-prezz ta’ referenza (premessa 467 tad-deċiżjoni kkontestata). Ingħata tnaqqis ta’ 10 % lil Weichert, li ma kinitx informata bil-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel bejn Dole u Chiquita (premessa 476 tad-deċiżjoni kkontestata).

30. Wara li ġew aġġustati, l-ammonti bażiċi tal-multi li kellhom jiġu imposti kienu kif ġej:

– EUR 83 200 000 għal Chiquita;

– EUR 45 600 000 għal Dole;

– EUR 14 700 000 għal Del Monte u Weichert.

31. Chiquita bbenefikat mill-immunità minn multi skont il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni (premessi 483 sa 488 tad-deċiżjoni kkontestata). Ma sar l-ebda aġġustament ieħor għal Dole u lanqas għal Del Monte u Weichert, u l-ammont finali tal-multa li tikkonċernahom jikkorrispondi għall-ammonti bażiċi tal-multi li kellhom jiġu imposti msemmija fil-punt 30 iktar ’il fuq.

32. Id-deċiżjoni kkontestata tinkludi b’mod partikolari dawn id-dispożizzjonijiet:

“Artikolu 1

Billi pparteċipaw għal prattika miftiehma li tikkonsisti fil-koordinazzjoni tal-prezzijiet ta’ referenza għall-banana l-impriżi li ġejjin kisru d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81 [KE]:

– [Chiquita], mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-1 ta’ Diċembru 2002 ;

– Chiquita International Ltd, mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-1 ta’ Diċembru 2002 ;

– Chiquita International Services Group NV, mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-1 ta’ Diċembru 2002 ;

– Chiquita Banana Company BV, mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-1 ta’ Diċembru 2002 ;

– [Dole], mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-31 ta’ Diċembru 2002 ;

– [DFFE], mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-31 ta’ Diċembru 2002 ;

– [Weichert], mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-31 ta’ Diċembru 2002 ;

– [Del Monte], mill-1 ta’ Jannar 2000 sal-31 ta’ Diċembru 2002 .

Il-ksur kien ikopri l-Istati Membri li ġejjin: l-Awstrija, il-Belġju, id-Danimarka, il-Finlandja, il-Ġermanja, il-Lussemburgu, il-Pajjiżi l-Baxxi u l-Isvezja .

Artikolu 2

Għall-ksur imsemmi fl-Artikolu 1 huma imposti s-segwenti multi:

– [Chiquita], Chiquita International Ltd, Chiquita International Services Group NV u Chiquita Banana Company BV, flimkien u in solidum : EUR 0;

– [Dole] u [DFFE], flimkien u in solidum : EUR 45 600 000;

– [Weichert] u [Del Monte], flimkien u in solidum : EUR 14 700 000;

[...]”

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

33. Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-24 ta’ Diċembru 2008, ir-rikorrenti ressqu l-preżenti rikors.

34. Fuq rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla) ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Qorti Ġenerali, talbet lill-Kummissjoni tippreżenta ċerti dokumenti.

35. Il-Kummissjoni ddepożitat, fl-10 ta’ Novembru 2001, id-dokumenti mitluba, li ġew innotifikati lir-rikorrenti fit-18 ta’ Novembru tal-istess sena. Dawn tal-aħħar ma għamlu l-ebda osservazzjoni la bil-miktub u lanqas orali.

36. It-trattazzjoni tal-partijiet u r-risposti tagħhom għad-domandi tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tal-25 ta’ Jannar 2012.

37. Matul is-seduta, ir-rikorrenti ppreżentaw dokument u talbu li jiddaħħlu fil-proċess, iżda l-Kummissjoni qajmet oppożizzjoni.

38. Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

– tannulla jew tnaqqas l-ammont tal-multa imposta;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

39. Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

I – Fuq l-ammissibbiltà tad-dokument prodott mir-rikorrenti matul is-seduta

40. Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 48(1) tar-Regoli ta’ Proċedura, il-partijiet jistgħu jipproduċu provi insostenn tal-argumenti tagħhom fir-replika u fil-kontroreplika tagħhom, iżda madankollu din id-dispożizzjoni tippreċiża li għandhom jimmotivaw it-tardività fil-produzzjoni ta’ dawn il-provi.

41. Mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-produzzjoni ta’ provi wara l-kontroreplika tibqa’ possibbli fil-każ fejn l-awtur tal-produzzjoni ma setax ikollu, qabel l-għeluq tal-proċedura bil-miktub, il-provi inkwistjoni jew jekk il-produzzjoni tardiva tal-parti l-oħra tiġġustifika li l-proċess jiġi kompletat b’mod li jiġi żgurat il-prinċipju tal-kontradittorju (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ April 2004, M vs Qorti tal-Ġustizzja, T-172/01, Ġabra p. II-1075, punt 44, ikkonfermata fl-appell permezz tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ April 2005, Gaki-Kakouri vs Qorti tal-Ġustizzja, C-243/04 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, u tat-8 ta’ Ottubru 2008, Agrar-Invest-Tatschl vs Il-Kummissjoni, T-51/07, Ġabra p. II-2825, punt 57).

42. Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, fir-rigward ta’ eċċezzjoni għar-regoli li jirregolaw il-produzzjoni ta’ provi, l-Artikolu 48(1) tar-Regoli tal-Proċedura jimponi fuq il-partijiet li jiġġustifikaw id-dewmien fil-produzzjoni tal-provi tagħhom. Tali obbligu jimplika li tiġi rikonoxxuta lill-qorti s-setgħa li tistħarreġ ir-raġunijiet għad-dewmien fil-produzzjoni ta’ dawn il-provi u, skont il-każ, il-kontenut ta’ dawn tal-aħħar kif ukoll, jekk it-talba ma tkunx fondata fid-dritt, is-setgħa li ma tikkunsidrahomx. Dan japplika wkoll a fortiori f’dak li jikkonċerna l-provi prodotti wara l-preżentazzjoni tal-kontroreplika (sentenza Gaki-Kakouri vs Qorti tal-Ġustizzja, punt 41 iktar ’il fuq, punt 33).

43. F’dan il-każ, ir-rikorrenti, matul is-seduta, talbu li jiddaħħal fil-proċess dokument li jikkorrispondi għal dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita dwar il-porvvista ta’ Aldi minn Atlanta, kumpannija responsabbli għas-sajran tal-frott u għad-distribuzzjoni, u l-kundizzjonijiet, inkluż dawk temporali, li fihom dan il-bejjiegħ bl-imnut kien jagħmel l-offerta tiegħu fuq is-suq tal-banana.

44. Minn naħa, huwa paċifiku li dawn id-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita nġabru matul il-proċeduri amministrattivi u jagħmlu parti mill-proċess ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni.

45. Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti kkuntentaw ruħhom li jsostnu li d-depożitu tad-dokument inkwistjoni kien iġġustifikat min-neċessità li tingħata risposta għall-punt 49 tal-kontroreplika tal-Kummissjoni dwar id-diskussjoni dwar id-distinzjoni bejn il-banana ħadra u l-banana safra.

46. Huwa biżżejjed li jingħad, f’dan ir-rigward, li, f’dan il-punt fil-kontroreplika, il-Kummissjoni sempliċement terġa’ ssemmi t-termini tad-deċiżjoni kkontestata skont liema r-referenza tal-importatur għal prezz isfar jew aħdar tiddependi mill-mod kif jiġi organizzat il-bejgħ tal-banana u jenfasizza d-dikjarazzjonijiet tar-rikorrenti, li jinsabu fir-rikors, dwar il-fatt li l-“prezz Aldi”, relatat max-xiri tal-banana safra, jikkostitwixxi fattur importanti ħafna għall-bejgħ tal-banana ħadra.

47. Il-produzzjoni ta’ prova proposta mir-rikorrenti għalhekk ma hijiex dwar xi punt ġdid, iżda hija relatata ma’ domanda magħmula mir-rikorrenti, sa mill-bidu tal-kawża, dwar l-allegata distinzjoni li għandha ssir bejn il-banana ħadra u l-banana safra u l-influwenza tal-“offerta Aldi” fuq il-prezz ta’ tranżazzjoni.

48. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li d-dokument ippreżentat tardivament mir-rikorrenti matul is-seduta jiġi ddikjarat ammissibbli.

II – Fuq il-kundizzjonijiet intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata

49. Ir-rikorrenti qajmu motiv uniku, ibbażat fuq in-natura żbaljata tal-konklużjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-eżistenza ta’ prattika miftiehma b’għan antikompetittiv.

50. Mill-atti tar-rikorrenti jirriżulta li, fil-kuntest tal-imsemmi motiv, dawn tal-aħħar jinvokaw ksur, minn naħa, tal-Artikoli 81 KE u 253 KE u, min-naħa l-oħra, tad-drittijiet ta’ difiża u tal-Artikolu 253 KE.

A – Fuq il-ksur tal-Artikoli 81 KE u 253 KE

1. Fuq il-possibbiltà li skambju ta’ informazzjoni jiġi kkwalifikat bħala prattika miftiehma b’għan antikompetittiv

51. Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti jsostnu li l-aġir inkwistjoni jikkonsisti f’sempliċi skambju ta’ informazzjoni li ma jagħmilx parti minn akkordju usa’ u għalhekk ma jikkostitwixxix restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Huma jsostnu li, skont il-ġurisprudenza, is-sempliċi fatt li skambju ta’ informazzjoni jista’ potenzjalment inaqqas l-inċertezza fuq futura politika ta’ pprezzar ma jikkostitwixxix bażi suffiċjenti sabiex jiġi kkwalifikat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

52. Huma jindikaw li l-Kummissjoni tibbaża ruħha b’mod żbaljat fuq diversi kawżi li kienu jinvolvu skambju ta’ informazzjoni li kien jagħmel parti minn ftehim kollużorji usa’, filwaqt li ma ssostnix, kif juru diversi partijiet mid-deċiżjoni kkontestata, li l-impriżi involuti f’din il-kawża pparteċipaw fi ftehim jew prattika miftiehma intiża sabiex jiġu stabbiliti l-prezzijiet reali, u lanqas fi ftehim dwar il-prezz ta’ referenza, u lanqas għal ftehim jew għal prattika miftiehma intiża għall-iffissar ta’ żidiet jew tnaqqis speċifiċi ta’ dawn il-prezzijiet.

53. L-ewwel nett, fir-rigward tal-ksur imsemmi fid-deċiżjoni kkontestata, mit-termini ta’ din tal-aħħar jirriżulta, b’mod mhux ekwivoku, li l-Kummissjoni takkuża lir-rikorrenti li kkoordinaw prezzijiet ta’ referenza tal-banana permezz ta’ komunikazzjoni bilaterali dwar ipprezzar minn qabel, sitwazzjoni li tikkostitwixxi prattika miftiehma dwar l-iffissar tal-prezzijiet u li għalhekk għandha l-għan li tillimita l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 81 KE (ara, b’mod partikolari, il-premessi 1, 54, 261, 263 u 271 tad-deċiżjoni kkontestata), li ma huwiex inkompatibbli mal-fatt li l-Kummissjoni ma kkonkludietx, f’dan il-każ, li jeżisti ftehim jew prattika miftiehma intiża għall-iffissar tal-prezzijiet reali, u lanqas fi ftehim dwar il-prezz ta’ referenza, u lanqas għal ftehim jew għal prattika miftiehma intiża għall-iffissar ta’ żidiet jew tnaqqis speċifiċi ta’ dawn il-prezzijiet.

54. B’hekk jidher li l-iskambju ta’ informazzjoni inkwistjoni jikkostitwixxi, skont il-Kummissjoni, akkordju, li jaqa’ taħt il-kwalifika legali speċifika ta’ prattika miftiehma.

55. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar ukoll li l-kunċetti ta’ “ftehim”, ta’ “deċiżjonijiet ta’ assoċjazzjoni bejn impriżi” u ta’ “prattika miftiehma” huma, mil-lat suġġettiv, forom ta’ kollużjoni li għandhom l-istess karatteristiċi u li jistgħu biss jiġu distinti mill-intensità tagħhom u mill-forom li huma jimmanifestaw ruħhom fihom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, C-49/92 P, Ġabra p. I-4125, punt 131).

56. Fir-rigward tad-definizzjoni ta’ prattika miftiehma, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li din tal-aħħar tinkludi forma ta’ koordinazzjoni bejn impriżi li, mingħajr ma jkunu waslu għall-konklużjoni ta’ ftehim uffiċjali, jissostitwixxu intenzjonalment kooperazzjoni prattika bejniethom għad-dannu tal-kompetizzjoni (ara s-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1975, Suiker Unie et vs Il-Kummissjoni, 40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73, Ġabra p. 1663, punt 26, u tal-31 ta’ Marzu 1993, Ahlström Osakeyhtiö et vs Il-Kummissjoni, C-89/85, C-104/85, C-114/85, C-116/85, C-117/85 u C-125/85 sa C-129/85, Ġabra p. I-1307, punt 63 u tal-4 ta’ Ġunju 2009, T-Mobile Netherlands et , C-8/08, Ġabra p. I-4529, punt 26).

57. Il-kunċett ta’ prattika miftehma jimplika, barra mill-ftehim bejn l-impriżi kkonċernati, aġir fuq is-suq li jsegwi dan il-ftehim u rabta ta’ kawża u effett bejn dawn iż-żewġ elementi. F’dan ir-rigward, għandu jiġi preżunt, bla ħsara għall-prova kuntrarja li għandhom jipproduċu l-operaturi kkonċernati, li l-impriżi li jipparteċipaw fil-prattika miftiehma u li jibqgħu attivi fis-suq jieħdu inkunsiderazzjoni l-informazzjoni skambjata mal-kompetituri tagħhom sabiex jiddeterminaw l-aġir tagħhom f’dan is-suq. Dan japplika iktar u iktar meta l-ftehim ikun sar fuq bażi regolari matul perijodu twil (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Lulju 1999, Hüls vs Il-Kummissjoni, C-199/92 P, Ġabra p. I-4287, punti 161 sa 163, u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 51).

58. F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma jistgħux jibbażaw ruħhom fuq ċerti partijiet mid-deċiżjoni kkontestata li jiddistingwu l-kunċetti ta’ prattiki miftiehma u ta’ ftehim sabiex jibbażaw l-allegazzjonijiet tagħhom dwar in-nuqqas ta’ lment, fl-imsemmija deċiżjoni, dwar l-iffissar tal-prezzijiet.

59. It-tieni nett, għandu jiġi rrelevat li l-argument li jgħid li skambju ta’ informazzjoni jista’ jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan biss jekk ikun jagħmel “parti minn ftehim kollużorji iktar wiesa’, bħall-akkordji dwar l-iffissar tal-prezzijiet reali jew ta’ ishma mis-suq” huwa nieqes minn kull fundament fid-dritt.

60. F’dak li jikkonċerna l-iskambju ta’ informazzjoni bejn kompetituri, għandu jitfakkar li l-kriterji ta’ koordinazzjoni u ta’ kooperazzjoni li jikkostitwixxu prattika miftiehma għandhom jinftiehmu fid-dawl tal-kunċett inerenti għad-dispożizzjonijiet tat-trattat dwar il-kompetizzjoni, skont liema kull operatur ekonomiku għandu jiddetermina b’mod awtonomu l-politika li għandu l-intenzjoni jsegwi fuq is-suq komuni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Suiker Unie et vs Il-Kummissjoni, punt 56 iktar ’il fuq, punt 173; tal-14 ta’ Lulju 1981, Züchner, 172/80, Ġabra p. 2021, punt 13; Ahlström Osakeyhtiö et vs Il-Kummissjoni, punt 56 iktar ’il fuq, punt 63; tat-28 ta’ Mejju 1998, Deere vs Il-Kummissjoni, C-7/95 P, Ġabra p. I-3111, punt 86, u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 32).

61. Għalkemm din l-eżiġenza ta’ awtonomija ma teskludix id-dritt tal-operaturi ekonomiċi li jadattaw lilhom infushom b’mod inteliġenti għall-aġir osservat jew preċedut tal-kompetituri tagħhom, madankollu din tipprekludi rigorożament kull kuntatt dirett jew indirett bejn tali operaturi b’mod li jiġi influwenzat l-aġir fuq is-suq ta’ kompetitur attwali jew potenzjali, jew li jinkixef ma’ tali kompetitur l-aġir li wieħed ikollu l-intenzjoni li jadotta fuq dan is-suq jew li jkollu l-intenzjoni li jadotta fih, meta dawn il-kuntatti jkollhom l-għan jew l-effett li jwasslu għal kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni li ma jikkorrispondux għall-kundizzjonijiet normali tas-suq inkwistjoni, fid-dawl tan-natura tal-prodotti jew tal-prestazzjonijiet pprovduti, il-kobor u n-numru tal-impriżi u tal-volum tal-imsemmi suq (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Suiker Unie et vs Il-Kummissjoni, punt 56 iktar ’il fuq, punt 174; Züchner, punt 60 iktar ’il fuq, punt 14; Deere vs Il-Kummissjoni, punt 60 iktar ’il fuq, punt 87, u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 33).

62. Minn dan isegwi li l-iskambju ta’ informazzjoni bejn kompetituri huwa suxxettibbli li jkun kuntrarju għar-regoli tal-kompetizzjoni meta jnaqqas jew jikkanċella l-grad ta’ inċertezza fuq il-funzjonament tas-suq inkwistjoni bil-konsegwenza li jkun hemm restrizzjoni tal-kompetizzjoni bejn l-impriżi (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Deere vs Il-Kummissjoni, punt 60 iktar ’il fuq, punt 90; tat-2 ta’ Ottubru 2003, Thyssen Stahl vs Il-Kummissjoni, C-194/99 P, Ġabra p. I-10821, punt 81, u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 35).

63. Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-komunikazzjoni bilaterali dwar ipprezzar minn qabel taffiet in-nuqqas ta’ inċertezza dwar id-deċiżjonijiet futuri tal-impriżi kkonċernati f’dak li jikkonċerna l-prezzijiet ta’ referenza, liema jikkostitwixxu prezzijiet imħabbra, u żżid, ġustament, li ftehim fuq tali prezzijiet jista’ wkoll jikkostitwixxi ksur minħabba l-għan (premessa 284 tad-deċiżjoni kkontestata).

64. Fil-fatt, f’dak li jikkonċerna l-possibbiltà li prattika miftiehma titqies li għandha għan antikompetittiv anki jekk din tal-aħħar ma jkollha l-ebda rabta diretta mal-prezz tal-konsum, għandu jiġi rrelevat li l-kliem tal-Artikolu 81(1) KE ma jippermettix li jiġu kkunsidrati bħala pprojbiti biss il-prattiki miftiehma li għandhom effett dirett fuq il-prezz mħallas mill-konsumatur finali. Għall-kuntrarju, mill-imsemmi Artikolu 81(1)(a) KE jirriżulta li prattika miftiehma jista’ jkollha għan antikompetittiv jekk tkun tikkonsistli fl-“iffissar dirett jew indirett tal-prezzijiet ta’ l-akkwist jew tal-bejgħ, jew ta’ kondizzjonijiet oħra tan-negozju” (sentenza T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punti 36 u 37).

65. Fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 81 KE ifittex, bħar-regoli l-oħra tal-kompetizzjoni stabbiliti fit-trattat, li jipproteġi mhux biss l-interessi diretti tal-kompetituri jew tal-konsumaturi, iżda l-istruttura tas-suq u, b’hekk, il-kompetizzjoni bħala tali. Għalhekk, il-konstatazzjoni tal-eżistenza tal-għan antikompetittiv ta’ prattika miftiehma ma tistax tkun suġġetta għal dik ta’ rabta diretta ta’ din mal-prezz tal-konsum (sentenza T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punti 38 u 39).

66. Indipendentement mir-relevanza tar-referenza, fid-deċiżjoni kkontestata, għal ċerti deċiżjonijiet fil-ġurisprudenza, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tivverfika jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni, il-Kummissjoni setgħetx tikkonkludi, ġustament, li l-iskambju ta’ informazzjoni bejn, minn naħa, Dole u Chiquita u, min-naħa l-oħra, Dole u Weichert kienx jikkostitwixxi prattika miftiehma b’għan li tiġi llimitata l-kompetizzjoni.

67. Fit-tieni lok, ir-rikorrenti jallegaw li l-Kummissjoni kkonkludiet, b’mod żbaljat, li l-iskambju ta’ informazzjoni inkwistjoni jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u li, b’hekk, hija ħarbet mill-obbligu li teżamina jekk dan kellux xi effett antikompetittiv.

68. Fir-rigward tad-delimitazzjoni bejn il-prattiki miftiehma li għandhom għan antikompetittiv u dawk li għandhom effett antikompetittiv, għandu jitfakkar li l-għan u l-effett antikompetittiv ma humiex kundizzjonijiet kumulattivi, iżda alternattivi, sabiex jiġi evalwat jekk prattika hijiex ipprojbita skont l-Artikolu 81(1) KE. Skont ġurisprudenza li ġiet stabbilita permezz tas-sentenza tat-30 ta’ Ġunju 1966, LTM (56/65, Ġabra p. 337, 359), in-natura alternattiva ta’ din il-kundizzjoni, enfasizzata mill-użu tal-konġunzjoni “jew”, għandha twassal sabiex qabel kollox jiġi kkunsidrat l-għan innifsu tal-prattika miftiehma, fid-dawl tal-kuntest ekonomiku li fih dan għandu jiġi applikat. Madankollu, fl-ipoteżi fejn l-evalwazzjoni tal-klawżoli tal-prattika miftiehma ma turix livell suffiċjenti ta’ dannu fir-rigward tal-kompetizzjoni, ikollhom għalhekk jiġu eżaminati l-effetti tiegħu u, sabiex jiġi pprojbit, għandhom jiġu sodisfatti l-elementi li jistabbilixxu li l-kompetizzjoni ġiet jew imwaqqfa, jew ristretta jew distorta b’mod sinjifikanti (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-20 ta’ Novembru 2008, Beef Industry Development Society u Barry Brothers, C-209/07, Ġabra p. I-8637, punt 15, u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 28).

69. Sabiex jiġi evalwat jekk prattika miftiehma hijiex ipprojbita mill-Artikolu 81(1) KE, ma hemmx bżonn li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti tagħha fis-suq meta jkun jidher li din għandha l-għan li tipprevjeni, tirrestrinġi jew toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-13 ta’ Lulju 1966, Consten u Grundig vs Il-Kummissjoni, 56/64 u 58/64, Ġabra p. 429, 496, tal-21 ta’ Settembru 2006, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied vs Il-Kummissjoni, C-105/04 P, Ġabra p. I-8725, punt 125, kif ukoll Beef Industry Development Society u Barry Brothers, iċċitat iktar ’il fuq, punt 68 iktar ’il fuq). Id-distinsjoni bejn “ksur minħabba l-għan” u “ksur minħabba l-effett” tikkonċerna ċ-ċirkustanza li ċerti forom ta’ kollużjoni bejn impriżi jistgħu jiġu kkunsidrati, min-natura tagħhom stess, bħala ta’ ħsara għall-funzjonament normali tal-kompetizzjoni (sentenzi Beef Industry Development Society u Barry Brothers, punt 68 iktar ’il fuq, punt 17 u T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 29).

70. Sabiex ikun hemm għan antikompetittiv, huwa biżżejjed li l-prattika miftiehma tkun suxxettibbli li tipproduċi effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni. Fi kliem ieħor, din għandha sempliċiment tkun tista’, fid-dawl tal-kuntest speċifiku legali u ekonomiku, tipprevjeni, tirrestrinġi jew toħloq distorsjoni fis-suq komuni. Il-kwistjoni dwar jekk u sa fejn tali effett jipproduċi ruħu realment hija importanti biss sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tal-multi u jiġu evalwati d-danni (sentenza T-Mobile Netherlands et , punt 56 iktar ’il fuq, punt 31).

71. F’dan il-każ, peress li l-Kummissjoni kkonkludiet li l-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel bejn l-impriżi kkonċernati tagħti lok għal prattika miftiehma li għandha għan antikompetittiv, hija ma hijiex obbligata, skont il-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq, li teżamina l-effetti tal-aġir inkwistjoni sabiex tkun tista’ tikkonkludi li hemm ksur tal-Artikolu 81 KE.

72. Fit-tielet lok, ir-rikorrenti jsostnu li, sabiex taħrab mill-ġurisprudenza li tgħid li l-iskambju ta’ informazzjoni normalment ma jagħmilx “ħsara biżżejjed” sabiex jimmerita li jiġi kwalifikat bħala restrizzjoni għall-kompetizzjoni minħabba l-għan, anki fil-każ fejn l-informazzjoni skambjata hija intiża sabiex tinfluwenza effettivament l-iffissar tal-prezzijiet, il-Kummissjoni għamlet, fil-premessa 315 tad-deċiżjoni kkontestata, distinzjoni artifiċjali bejn il-komunikazzjoni dwar “ipprezzar minn qabel” u l-iskambju ta’ informazzjoni “ ex post ” u sostniet li din il-kawża tikkonċerna dawk tal-ewwel, ikkunsidrati bħala iktar gravi. Din id-distinzjoni ma hija sostnuta minn ebda deċiżjoni fil-ġurisprudenza u anzi tikkontradixxi l-ġurisprudenza li timponi li tittieħed inkunsiderazzjoni l-istruttura tas-suq kif ukoll karatteristiċi tal-komunikazzjoni.

73. Kif ġustament indikat il-Kummissjoni, dan l-argument tar-rikorrenti huwa limitat għal qari parzjali tad-deċiżjoni kkontestata, peress li l-premessa 315 għandha tinqara fid-dawl tal-analiżi kollha magħmulha mill-Kummissjoni fl-imsemmija deċiżjoni.

74. F’dan ir-rigward, huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-Kummissjoni tuża l-espressjoni ġenerika “komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel” sabiex tirreferi għall-prattika miftiehma dwar il-koordinazzjoni tal-prezzijiet ta’ referenza u li għandha l-għan li tirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 81 KE skont l-analiżi li saret fil-premessi 259 sa 272 tad-deċiżjoni kkontestata. Il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel hija ddefinita fil-premessi 51, 148 u 182 tad-deċiżjoni kkontestata bħala skambji li matulhom l-impriżi kkonċernati kienu jiddiskutu fatturi ta’ pprezzar tal-banana, jiġifieri fatturi relatati mal-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara, kienu jiddibattu jew jikxfu tendenzi segwiti mill-prezzijiet jew kienu jagħtu indikazzjonijiet dwar il-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara. Din il-komunikazzjoni kienet issir qabel ma l-partijiet kienu jistabbilixxu l-prezzijiet ta’ referenza tagħhom u kienu relatati kollha mal-prezzijiet ta’ referenza kollha.

75. Il-Kummissjoni tirreferi wkoll għall-“iskambji tal-prezz ta’ referenza” li portata tagħhom hija ppreċiżata fl-istess premessa 51 tad-deċiżjoni kkontestata, kif ġej:

“[...] Wara li kienu jistabbilixxu l-prezzijiet ta’ referenza l-Ħamis filgħodu, il-partijiet kienu jiskambjaw il-prezzijiet tagħhom fuq bażi bilaterali jew billi jużaw tal-anqas mekkaniżmu li jippermettilhom li jiskambjaw bilateralment informazzjoni fuq il-prezzijiet ta’ referenza stabbiliti [...]”

76. Mill-premessi 51, 198, 227, 248, 250 u 257 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, għall-Kummissjoni, dawn l-iskambji ta’ prezz ta’ referenza jikkostitwixxu wkoll arranġamenti kollużorji bejn l-impriżi, għaliex iservu sabiex ikunu kkontrollati d-deċiżjonijiet individwali meħuda fil-qasam tal-iffissar tal-prezzijiet abbażi tal-informazzjoni skambjata fil-kuntest tal-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel, u għalhekk ma jikkostitwixxix ksur separat, iżda mekkaniżmu ta’ sorveljanza tar-riżultat li tikkontribwixxi għall-istess għan.

77. Fir-rigward tal-premessa 315 tad-deċiżjoni kkontestata, din għandha l-għan li sempliċement tirrispondi għall-argument tal-impriżi destinatarji tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet skont liema l-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel hija sempliċement skambju ta’ informazzjoni, li jista’ jikser l-Artikolu 81 KE biss jekk ikun hemm effetti antikompetittivi. F’din il-premessa l-Kummissjoni tagħmel distinzjoni bejn dan il-każ inkwistjoni u dak, invokat mill-impriżi, li wassal għad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 92/157/KEE, tas-17 ta’ Frar 1992, dwar proċedura skont l-Artikolu [81 KE] (IV/31.370 u 31.446 – UK Agricultural Tractor Registration Exchange) (ĠU L 68, p. 19), dwar sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni li wasslet għall-ksur tal-Artikolu 81 KE minħabba l-effetti antikompetittivi tagħha fuq is-suq.

78. Il-Kummissjoni tillimita ruħha sabiex tenfasizza li l-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel ma kinitx skambju ta’ informazzjoni ex post , jiġifieri dwar it-tranżazzjonijiet li kienu diġà saru bħal fil-kawża UK Agricultural Tractor Registration Exchange, iżda wasslu sabiex tinkixef il-linja ta’ aġir li l-kompetituri kellhom l-intenzjoni li jadottaw fuq is-suq dwar l-iffissar fil-futur tal-prezzijiet ta’ referenza tagħhom.

79. Kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, il-Kummissjoni, f’dan il-każ, ma għamlet l-ebda paragun u l-ebda klassifikazzjoni tat-tipi ta’ skambju ta’ informazzjoni f’termini ta’ dannu għall-kompetizzjoni skont jekk kienx seħħ qabel jew wara l-iffissar tal-prezzijiet ta’ tranżazzjoni u ma ssostnix li tal-ewwel huwa l-iktar gravi u jippermetti li jiġi kklassifikat, mingħajr ebda evalwazzjoni oħra, bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

80. L-unika distinzjoni li sserraħ fuqha l-Kummissjoni fil-premessa 315 tad-deċiżjoni kkontestata hija dik li teżisti bejn l-akkordji li għandhom għan antikompetittiv u dawk li għandhom effett antikompetittiv, li hija distinzjoni li tinsab fil-ġurisprudenza.

81. B’riferiment għall-premessi 263 sa 271 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tippreċiża li l-prattika miftiehma involuta fiha Dole għandha l-għan li tirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 81 KE u li “konsegwentement, ma huwiex neċessajru [li hija] tanalizza l-istruttura tas-suq” jew “il-karatterċistiċi tal-komunikazzjoni jew tal-informazzjoni kkomunikata fid-dawl tal-kriterji definiti fil-kawża UK Agricultural Tractor Registration Exchange”.

82. Din l-aħħar frażi ma tistax tiġi interpretata, bħal ma jagħmlu r-rikorrenti, bħala prova ta’ ksur, mill-Kummissjoni, f’dan il-każ, tal-eżiġenzi tal-ġurisprudenza fil-qasam tal-evalwazzjoni tal-konformità tal-iskambji ta’ informazzjoni bejn kompetituri mar-regoli tal-kompetizzjoni. Fil-verità, din hi biss dwar id-distinzjoni li għandha ssir minn sitwazzjoni fejn il-konstatazzjoni tal-ksur tal-Artikolu 81 KE kienet tirriżulta mit-teħid inkunsiderazzjoni tal-effetti restrittivi tal-kompetizzjoni f’sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni.

83. Ir-riferiment espress għall-premessi 263 sa 271 tad-deċiżjoni kkontestata, fejn il-Kummissjoni tfakkar ċerti karatteristiċi tas-sistema ta’ skambju ta’ informazzjoni bejn l-impriżi kkonċernati u t-teħid inkunsiderazzjoni minnha tal-kuntest li kienet taqa’ fih, huwa biżżejjed sabiex tiġi kontradetta l-interpretazzjoni tar-rikorrenti.

84. Fi kwalunkwe każ, kif se jiġi spjegat iktar ’il quddiem, il-Kummissjoni għamlet evalwazzjoni tal-prattika inkwistjoni billi ħadet inkunsiderazzjoni l-portata, il-frekwenza u t-tul tal-komunikazzjoni bilaterali kif ukoll il-kuntest ġuridiku u ekonomiku li kienu jaqgħu taħtu d-diskussjonijiet.

85. Minn dan isegwi li l-argument tar-rikorrenti msemmi fil-punt 72 iktar ’il fuq għandu jiġi miċħud.

2. Fuq l-eżistenza ta’ prattika miftiehma li għandha għan antikompetittiv

a) Fuq in-nuqqas ta’ kredibbiltà ta’ Chiquita

86. Ir-rikorrenti jsostnu li l-konklużjoni tal-Kummissjoni skont liema l-iskambju ta’ informazzjoni inkwistjoni jikkostitwixxi prattika miftiehma dwar l-iffissar tal-prezzijiet, u konsegwentment restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, hija bbażata pratikament esklużivament fuq il-mod kif Chiquita ddeskriviet dan l-aġir matul il-proċeduri amministrattivi, minkejja li l-imsemmija impriża ssofri minn nuqqas totali ta’ kredibbiltà.

87. Huma jsostnu, f’dan ir-rigward, l-interess personali li kellha Chiquita sabiex tikkwalifika l-aġir inkwistjoni bħala ksur, mill-iżvolġiment, sinjifikattiv ħafna, tal-proċeduri amministrattivi u l-eżistenza ta’ kontradizzjonijiet manifesti.

88. Għandu jiġi enfasizzat, preliminarjament, li l-argument tar-rikorrenti, intiż sabiex jimmina b’mod ġenerali x-xhieda ta’ Chiquita, iserraħ fuq premessa żbaljata, fis-sens li d-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita huma biss wieħed mill-elementi meħuda inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni sabiex tibbaża l-konklużjonijiet tagħha, flimkien mad-dikjarazzjonijiet ta’ Dole u Weichert u tal-provi dokumentarji, listi telefoniċi u messaġġi elettroniċi, u dawn il-provi kollha ġew eżaminati u kkonfrontati b’mod li juri li kemm il-provi kontradittorji kif ukoll dawk konkordanti jistabbilixxu l-eżistenza ta’ prattika miftiehma.

89. L-ispeċifiċità tal-prattika inkwistjoni, jiġifieri l-fatt li l-komunikazzjoni bilaterali inkwistjoni saret oralment u li l-partijiet informaw lill-Kummissjoni li ma kellhom la noti u lanqas minuti ta’ din il-komunikazzjoni, jispjega, għaldaqstant, l-importanza tad-dikjarazzjonijiet magħmula mill-impriżi matul il-proċeduri amministrattivi.

90. Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-interess personali li kellha Chiquita sabiex tikkwalifika l-aġir inkwistjoni bħala ksur, ir-rikorrenti jindikaw li d-depożitu minn din l-impriża, fit-8 ta’ April 2005, ta’ talba għal immunità bbażata fuq il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni kienet marbuta mal-akkwist, imħabbar sitt ġimgħat qabel, tas-settur “Fresh Express” mingħand Performance Food Group. Skont ir-rikorrenti, Chiquita ma setgħetx tiffinalizza l-akkwist tagħha tas-settur “Fresh Express”, li kellu importanza strateġika konsiderevoli għaliha, mingħajr ma tikkalma l-inkwiet muri mill-banek li kienu ser jiffinanzjaw it-tranżazzjoni wara l-istħarriġ preliminari tal-attivitajiet tagħha, u huwa biss fit-28 ta’ Ġunju 2005, wara l-kisba tal-immunità kondizzjonali fit-3 ta’ Mejju 2005, li Chiquita ħabbret is-suċċess tat-tranżazzjoni ta’ akkwist.

91. Għandu jiġi rrelevat li l-argument tar-rikorrenti ma jirrispondix għal-loġika inerenti għall-proċedura prevista mill-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni. Fil-fatt, il-fatt li persuna titob li tibbenefika mill-applikazzjoni ta’ dan il-Komunikazzjoni bil-għan li tikseb tnaqqis fl-ammont tal-multa mhux neċessarjament joħloq inċentiv biex jiġu ppreżentati provi mhux idonei fil-konfront tal-parteċipanti l-oħra inkriminati fl-akkordju. Fil-fatt, kull tentattiv sabiex il-Kummissjoni tagħmel żball jista’ jqajjem dubji dwar is-sinċerità kif ukoll il-kompletezza tal-kooperazzjoni ta’ min qed jagħmel it-talba u, għaldaqstant, jipperikola l-possibbiltà li dan jibbenefika b’mod sħiħ mill-Komunikazzjoni dwar il-klemenza (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-16 ta’ Novembru 2006, Peróxidos Orgánicos vs Il-Kummissjoni, T-120/04, Ġabra p. II-4441, punt 70).

92. Anki fl-ipoteżi li l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti dwar il-motivazzjoni tat-talba għal immunità magħmula minn Chiquita huma eżatti, dawn ma humiex ta’ natura li jneżżgħu minn kull kredibbiltà d-dikjarazzjonijiet ta’ din l-impriża. L-eżistenza ta’ interess personali fl-akkuża ma jfissirx neċessarjament in-nuqqas ta’ affidabbiltà tal-awtur tagħha.

93. L-inkwiet tal-operaturi li kellhom jiffinanzjaw l-akkwist minn Chiquita u l-ħsieb tagħhom, f’dan ir-rigward, li jillimitaw bl-aħjar mod ir-riskju marbut mas-sitwazzjoni ta’ min jissellef jistgħu, madankollu, jkunu kkunsidrati bħala indizju konkret li jsaħħaħ il-forza probatorija tad-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita fir-rigward tar-realtà tal-akkordju.

94. Barra minn hekk, u fuq kollox, il-preżentazzjoni unikament vantaġġjuża tal-pass meħud minn Chiquita fit-8 ta’ April 2005 hija qarrieqa sa fejn ma tiħux inkunsiderazzjoni konsegwenza ċerta u potenzjalment negattiva marbuta mar-rikonoxximent minnha tal-parteċipazzjoni tagħha f’akkordju. Fil-fatt, għalkemm it-talba ta’ immunità kienet tippermetti lil Chiquita li tispera li taħrab minn kwalunkwe sanzjoni tal-Kummissjoni, ir-rikonoxximent imsemmi iktar ’il fuq u d-deċiżjoni sussegwenti tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE jesponi lil din l-impriża għal azzjoni għad-danni min-naħa ta’ terzi bħala ħlas għad-dannu subit minħabba l-aġir antikompetittiv inkwistjoni, li jista’ jkollu ħafna konsegwenzi fuq il-pjan finanzjarju.

95. Din il-konklużjoni hija wkoll ta’ natura li tirrelativizza l-allegazzjoni tar-rikorrenti li allegatament Chiquita pprovat tara l-impriżi kompetituri jbatu żvantaġġ finanzjarju matul il-proċedura amministrattiva.

96. Fit-tieni lok, ir-rikorrenti jirreferu għall-iżvolġiment tal-proċedura amministrattiva, billi jsostnu li l-Kummissjoni kkonstatat hija stess li Chiquita ma kellhiex kredibbiltà, pere ss li ċaħdet pratikament l-allegazzjonijiet kollha magħmula minn din il-kumpannija minħabba li kienu infondati, inkluż f’dak li jikkonċerna l-parteċipazzjoni ta’ Fyffes u ta’ Van Parys għall-allegat akkordju, u kellha torganizza laqgħa dwar l-“istat tal-proċess” ma’ Chiquita. Din tal-aħħar ma identifikatx il-komunikazzjoni bilaterali inkwistjoni u sostniet l-għan antikompetittiv tagħhom biss wara din il-laqgħa.

97. Huma jfakkru li t-talba għal klemenza ta’ Chiquita tat-8 ta’ April 2005 kienet tinkludi l-parti li ġejja:

“Din it-talba hija dwar l-attività ta’ distribuzzjoni u ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-banana, kif ukoll ta’ ananas u frott frisk ieħor, importat. L-ikbar fornituri ta’ banana fl-Ewropa, inkluż l-Isvizzera u n-Norveġja, huma [Chiquita], [Dole], Del Monte, [Fyffes], Ireland u Grupo Noboa SA Ecuador, imsejħa iktar ’il quddiem Noboa.

L-azzjonijiet miftiehma bejn l-importaturi tal-banana li jiksru l-Artikolu 81 [KE] seħħew bejn wieħed u ieħor mill-bidu tas-snin 90 (jew qabel) sa April 2005. Matul dawn l-aħħar erba’ jew ħames snin, Chiquita, Dole, Del Monte, Fyffes u Noboa pparteċipaw għal dawn l-azzjonijiet miftiehma, u jista’ jkun li għadhom jiġbru flimkien sal-lum jew preċedentement inkludew fornituri oħra tal-banana iktar żgħar bħal Durbeck. Il-kumpanniji msemmija iktar ’il fuq żammew fis-settur tal-banana skambju regolari ta’ informazzjoni dwar il-volumi u l-prezzijiet tal-kunsinni futuri fl-Ewropa, kif ukoll lill-klijenti Ewropej tagħhom personali.

Il-kumpanniji kellhom ukoll azzjonijiet miftiehma relatati direttament mal-prezz, jiġifieri fuq il-prezz ta’ referenza ġenerali għall-Ewropa applikati għal ċerti klijenti Ewropej.”

98. B’hekk jidher li t-talba ta’ klemenza kienet intiża b’mod iktar partikolari għall-“importaturi tal-banana” u l-parteċipazzjoni tagħhom għall-azzjonijiet miftiehma “matul dawn l-aħħar ħames snin”.

99. Il-portata tad-deċiżjoni kkontestata turi li d-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, ittieħdu sew inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni. L-ewwel nett, huwa paċifiku li, mill-ħames importaturi msemmija, tlieta huma destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata. It-tieni nett, ġie kkonstatat skambju ta’ informazzjoni dwar il-volumi mingħajr ma finalment ma ġie kkunsidrat bħala element li jikkostitwixxi ksur (ara l-premessi 136 u272 tad-deċiżjoni kkontestata). It-tielet nett, skambju ta’ informazzjoni, fil-forma ta’ komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel, relatat mal-prezzijiet ta’ referenza tal-importaturi u l-fornituri, ġie kkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata li jikkaratterizza prattika miftiehma li għandha għan antikompetittiv ta’ tul ta’ tliet snin, inkluż fil-perijodu limitat iktar speċifikament imsemmi fit-talba għal klemenza.

100. Fi kwalunkwe każ, il-konstatazzjoni li l-ksur finalment ikkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata ma jikkorrispondix fil-punti kollha mal-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba ta’ klemenza f’dak li jikkonċerna l-għan tal-aġir li jikkostitwixxi ksur, it-tul tiegħu u n-numru ta’ impriżi kkonċernati u sanzjonati ma huwiex ta’ natura li juri li l-awtur tal-imsemmija talba u d-dikjarazzjonijiet tiegħu, li fuqhom huma parzjalment fondati l-konklużjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE, huma nieqsa mill-kredibbiltà.

101. Ir-riżultat tal-proċedura amministrattiva mmexxijja mill-Kummissjoni, enfasizzata mir-rikorrenti, jikkontradixxi anki d-dikjarazzjoni ta’ dawn tal-aħħar li tgħid li “l-Kummissjoni laqgħet wisq faċilment id-dikjarazzjoni ta’ Chiquita skont liema teżisti forma ta’ akkordju bejn l-importaturi tal-banana fl-Ewropa ta’ Fuq” u ma għamlitx “eżami kritiku” tad-dikjarazzjonijiet ta’ din il-kumpannija.

102. L-intenzjoni tar-rikorrenti li jiddiskreditaw ix-xhieda ta’ Chiquita wasslithom sabiex jiżviluppaw raġunament kontradittorju intiż, fl-istess ħin sabiex jikkritika lill-Kummissjoni li bbażat ruħha kważi esklusivament fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita, u dan mingħajr prekawzjoni jew analiżi kritika, u sabiex jenfasizza d-differenzi bejn dawn id-dikjarazzjonijiet u l-konetenut tad-deċiżjoni kkontestata.

103. Barra minn hekk, ma jistax jiġi dedott minn ittra tal-Kummissjoni li tistieden lil Chiquita tressaq l-osservazzjonijiet tagħha fuq in-nuqqas ta’ qbil “possibbli” bejn it-talba għal klemenza inizjali u dikjarazzjonijiet ulterjuri kif ukoll iż-żamma ta’ laqgħa, fl-20 ta’ Ottubru 2006, li matulha l-Kummissjoni u Chiquita kellhom skambju ta’ opinjoni dwar il-konfrontar ta’ elementi li jinsabu fit-talba għal klemenza ma’ dawk li jirriżultaw mill-ispezzjonijiet u mit-talbiet għal informazzjoni, skwalifika globali mix-xhieda ta’ Chiquita.

104. Għandu jiġi rrelevat li r-rikorrenti, li kellhom l-aċċess għall-fajl ta’ investigazzjoni, isostnu sempliċement li Chiquita ammettiet il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel wara l-laqgħa dwar l-istat tal-affarijiet tal-20 ta’ Ottubru 2006 u ma tforni l-ebda element ta’ natura li jikkontradiċi l-osservazzjoni tal-Kummissjoni skont liema Chiquita rreferiet għal din il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel għall-ewwel darba f’Lulju-Awwissu 2005 (dikjarazzjonijiet Nri 11 u 12), jiġifieri iktar minn sena qabel ma nżammet din il-laqgħa.

105. Il-premessa 149 tad deċiżjoni kkontestata, fejn huwa indikat li “meta Chiquita informat lill-Kummissjoni bil-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel li kellha ma’ Dole, hija qalet li t-temi tagħha kienu l-kundizzjonijiet ta’ bejgħ u tas-suq u l-fatturi ta’ prezz kif ukoll l-offerti ta’ prezz uffiċjali dwar il-banana”, tirreferi għall-paġni 9 227 et seq tal-fajl tal-Kummissjoni li jikkorrispondu għad-dikjarazzjoni ta’ impriża ta’ Chiquita Nru 12, tal-25 ta’ Awwissu 2005. Barra minn hekk, l-Anness A6 tar-rikors jikkorrispondi għad-dikjarazzjoni Nru 28 ta’ Chiquita, fejn hija għamlet kjarifiki dwar l-aġir tal-ex impjegat tagħha, B, li kien involut f’komunikazzjoni mal-impriżi kompetituri, u tfakkar li kienet iddeskriviet dak li kienet taf dwar din il-komunikazzjoni fid-dikjarazzjonijiet preċedenti Nru 11, tal-4 ta’ Lulju 2005, Nru 12, tal-25 ta’ Awwissu 2005 u Nru 13, tal-20 ta’ Jannar 2006.

106. Fit-tielet lok, Dole ssostni li x-xhieda tal-impjegat ta’ Chiquita, B, dwar il-komunikazzjoni bilaterali miżmuma ma’ wieħed mill-impjegati tagħha, H, tinkludi diversi kontradizzjonijiet interni, li jqajmu dubji serji dwar l-eżattezza u l-affidabbiltà tagħha, u hija wkoll kontradetta mix-xhieda tal-impjegat tagħha.

107. L-ewwel nett, ir-rikorrenti jinvokaw il-varjazzjonijiet tad-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita dwar il-kalendarju tal-komunikazzjonijiet, b’allegazzjoni tal-iskambji li saru nhar ta’ Tnejn u nhar ta’ Tlieta u wara nhar ta’ Erbgħa u nhar ta’ Ħamis.

108. Din is-sitwazzjoni hija spjegata b’mod ċar fil-premessi 71 sa 74, u 156 tad-deċiżjoni kkontestata, fejn jirriżulta li, wara li kellha konverżazzjonijiet b’mod komplimentari ma’ xi ex impjegati u impjegati attwali tagħha u wara li rat il-minuti telefoniċi tal-ex impjegat tagħha B, Chiquita ppreċiżat id-dikjarazzjoni inizjali tagħha billi indikat li t-telefonati kienu saru ġeneralment nhar ta’ Erbgħa tard wara nofsinhar u kienu segwiti minn telefonata oħra l-Ħamis filgħodu kmieni, qabel, jew, xi kultant, immedjatament qabel, il-laqgħa interna li kienet tippreċedi d-deċiżjoni tiegħu fil-qasam tal-ipprezzar.

109. Għandu jiġi enfasizzat li Dole ammettiet, b’mod koerenti, fir-risposti tagħha għad-domandi għal informazzjoni, li t-telefonati li kienu saru l-Erbgħa wara nofsinhar u, għalkemm skont hi rari, il-Ħamis filgħodu (premessa 73 tad-deċiżjoni kkontestata), u li d-dikjarazzjonijiet tal-impriżi huma kkoraborati mill-minuti telefoniċi disponibbli ta’ B li juru t-telefonati magħmula minn dan tal-aħħar lil H, minuti li dwarhom ir-rikorrenti ma għamlu l-ebda osservazzjoni.

110. It-tieni nett, fir-rigward tal-oriġni tat-telefonati, ir-rikorrenti jsemmu l-ewwel dikjarazzjoni ta’ Chiquita fejn “H, minn Dole, ġieli kien iċempel l-ewwel, u ġieli Chiquita kienet iċċempel lil Dole l-ewwel”, wara jsemmu t-tieni dikjarazzjoni fejn tgħid li “fil-maġġoranza tal-każijiet, H kien iċempel lil B”, fejn din l-aħħar konstatazzjoni ġiet ikkontestata minn H iktar tard.

111. Id-dikjarazzjonijiet ta’ Chiquita msemmija iktar ’il fuq ma jurux kontradizzjoni reali, iżda preċiżazzjoni dwar l-oriġini tal-maġġoranza tat-telefonati, u l-kontestazzjoni ta’ Dole dwar dan il-punt ma tippermettix li jiġi allegat effettivament nuqqas totali tal-affidabbiltà tax-xhieda ta’ Chiquita, filwaqt li din tal-aħħar hija kkoraborata minn Dole li ddikjarat li l-impjegati tagħha, H u G, kienu kkomunikaw ma’ B, impjegat ta’ Chiquita u li, “f’okkażjonijiet rari, jista’ jkun li H kellu kuntatt ma’ B l-Erbgħa wara nofsinhar jekk Dole ma kinitx semgħet bih l-Erbgħa wara nofsinhar u b’mod partikolari jekk xi fatt mhux normali kien seħħ fl-iżvilupp tas-suq” (premessi 60 u 61 tad-deċiżjoni kkontestata).

112. Abbażi ta’ dawn il-provi, il-Kummissjoni setgħet ġustament tikkonkludi, mingħajr ma dan ġie kkontestat mir-rikorrenti, li Chiquita u Dole kienu fil-fatt ikkomunikaw, anki jekk il-partijiet għandhom impressjoni differenti f’dak li jikkonċerna l-persuna li “fil-maġġoranza tal-każijiet” kienet tibda l-kuntatt, u li ż-żewġ partijiet jammettu, barra minn hekk, li l-impjegati tagħhom kellhom kuntatt ukoll mal-parti l-oħra f’ċertu okkażjonijiet (premessa 62 tad-deċiżjoni kkontestata).

113. It-tielet nett, ir-rikorrenti josservaw li B sostna li Dole kienet ikkomunikat “l-intenzjoni probabbli tagħha [...] rigward il-mod kif kienet ser tistabbilixxi l-prezzijiet tagħha fil-ġimgħa ta’ wara”, u wkoll, dejjem fl-istess dikjarazzjoni, li t-telefonati kellhom l-għan li jiksbu “indikazzjoni finali min-naħa ta’ Dole dwar l-intenzjoni tagħha fir-rigward tal-iffissar previst tal-prezz”.

114. Dan l-istess ilment ġie espost minn Dole fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li wassal għar-risposta segwenti tal-Kummissjoni fil-premessa 169 tad-deċiżjoni kkontestata:

“Il-Kummissjoni tosserva, b’mod ġenerali, li, peress li din il-komunikazzjoni kienet komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel, huwa ċar li l-indikazzjonijiet jew l-intenzjonijiet tal-prezzijiet ikkomunikati lill-kompetituri ma setgħux ikunu prezz ta’ referenza finali, peress li dan kien jiġi stabbilit biss l-għada. Barra minn hekk, Chiquita tindika fid-dikjarazzjoni ta’ impriża tagħha li skont hi, il-komunikazzjoni kellha l-għan li tikseb minn Dole ‘indikazzjoni finali’ dwar ‘l-intenzjoni tagħha dwar il-prezz antiċipat’. Dan juri b’mod ċar li Chiquita ma sostnietx li dak li Dole kienet tikkomunika kien il-prezz finali. Chiquita tindika wkoll li r-rakkomandazzjoni ta’ pprezzar ta’ B kienet ibbażata fuq ‘l-intenzjoni probabbli ta’ Dole’ li kienet saret taf biha matul il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel ma’ Dole. Il-Kummissjoni tqis li dawn id-dikjarazzjonijiet ma humiex inkoerenti u li juru b’mod ċar il-finalità ta’ din il-komunikazzjoni minn Chiquita”.

115. Ir-riferiment uniku, fir-rikors, li H ftakar biss dwar id-diskussjonijiet dwar “it-tendenzi indikattivi tal-prezzijiet ta’ referenza” ma huwiex ta’ natura li jikkontradiċi l-konklużjoni tal-Kummissjoni msemmija iktar ’il fuq u li jiġġustifika l-allegazzjonijiet ta’ inkoerenza u ta’ nuqqas ta’ affidabbiltà sussegwenti tax-xhieda ta’ Chiquita.

116. Ir-raba’ nett, f’dak li jikkonċerna n-nuqqas ta’ qbil bejn Chiquita u Dole dwar id-determinazzjoni tal-frekwenza eżatta tal-iskambju, dan ma jfissirx neċessarjament, kif isostnu r-rikorrenti, in-nuqqas ta’ affidabbiltà tax-xhieda ta’ Chiquita.

117. Il-kwistjoni tal-frekwenza tal-komunikazzjoni bilaterali bejn Dole u Chiquita hija eżaminata fil-premessi 76 sa 86 tad-deċiżjoni kkontestata u l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni r-risposti ta’ Dole, li ammettiet li din il-komunikazzjoni bilaterali kienet saret madwar 20 darba fis-sena (premessa 83 tad-deċiżjoni kkontestata).

118. Mill-premessi kollha preċedenti jirriżulta li l-argument tar-rikorrenti intiż sabiex jiskwalifika b’mod ġenerali x-xhieda ta’ Chiquita minħabba allegat nuqqas ta’ kredibbiltà tagħha għandu jitwarrab.

b) Fuq in-nuqqas ta’ inkompatibbilta tal-modi ta’ operat minn Dole u Chiquita mal-kollużjoni akkużati biha

119. Ir-rikorrenti jallegaw li t-teżi tal-Kummissjoni li l-komunikazzjoni bilaterali li saret bejn il-partijiet kellha l-għan li tikkoordina l-prezzijiet ta’ referenza tagħhom hija inkompatibbli mal-fatt li Chiquita u Dole kienu jiffissaw il-prezzijiet ta’ referenza għal prodotti differenti, klijenti differenti u ġimgħat differenti miċ-ċiklu ta’ tliet ġimgħat tas-suq tal-banana. Għalhekk lanqas huwa teoretikament possibbli li jiġu kkoordinati l-prezzijiet ta’ referenza abbażi ta’ informazzjoni skambjata, inkwantu l-prodotti mibjugħa minn Chiquita u minn Dole huma żewġ prodotti totalment differenti li ma humiex f’kompetizzjoni fuq l-istess suq.

120. Il-prezz ta’ referenza ffissat minn Chqiuita kien jikkonċerna l-banana misjura li kellha tiġi kkunsinnata lill-bejjiegħa bl-imnut, filwaqt li l-prezz ta’ referenza stabbilit minn Dole kien jikkonċerna l-banana mhux misjura kkunsinnata lill-kumpanniji responsabbli għas-sajran u għad-distribuzzjoni. Skont ir-rikorrenti, Chiquita kienet tistabbilixxi l-prezz ta’ referenza tagħha isfar għall-banana li tasal fl-Ewropa ta’ Fuq il-ġimgħa ta’ qabel u kienet tintbagħat lill-bejjiegħa bl-imnut fil-ġimgħa ta’ wara, filwaqt li Dole kienet tistabbilixxi l-prezz ta’ referenza aħdar għall-banana li kienet tasal fl-Ewropa ta’ Fuq il-ġimgħa ta’ wara u kienet tiġi kkunsinnata lill-bejjiegħa bl-imnut ġimagħtejn wara biss.

121. Din is-sitwazzjoni ma tapplikax għall-Ġermanja, fejn Chiquita kienet tikkomunika biss lill-klijenti tagħha għall-finijiet esterni prezz ta’ referenza isfar, minħabba l-eżerċizzju mis-sussidjarja tagħha Atlanta ta’ attivitajiet ta’ sajran tal-frott u ta’ distributur. Fil-fatt, Chiquita indikat lill-Kummissjoni li d-deċiżjonijiet ta’ ffissar tal-prezzijiet meħuda l-Ħamis dwar il-pajjiżi Nordiċi kienu jikkonċernaw ukoll il-banana li kienet diġà qed tissajjar.

122. Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jakkużaw lill-Kummissjoni li ma spjegatx b’mod ċar u mhux ekwivoku l-pożizzjoni tagħha, u b’hekk kisret l-Artikolu 253 KE, u dan, b’mod partikolari, billi ma spjegatx, “utilment kif l-iskambju ta’ informazzjoni dwar elementi allegatament relevanti sabiex jiġi stabbilit il-prezz ta’ referenza tal-banana ħadra jista’ jkollu xi relevanza għall-iffissar tal-prezz tal-banana ħadra”.

Fuq l-allegat ksur tal-Artikolu 253 KE

123. Mill-formulazzjoni tal-ilment imfakkar fil-punt preċedenti, u b’mod iktar preċiż mill-użu tal-avverbju “utilment”, kif ukoll mill-portata tal-argument żviluppat mir-rikorrenti jirriżulta, li dan l-ilment ma jsemmix, effettivament, ksur tal-forom proċedurali sostanzjali fis-sens tal-Artikolu 230 KE. L-ilment inkwistjoni jitħallat, fil-fatt, mal-kritika tal-fondatezza tad-deċiżjoni kkontestata u għalhekk tal-legalità fil-mertu ta’ dan l-att, li huwa allegatament illegali fid-dawl tal-fatt li l-Kummissjoni naqset milli tipprova l-eżistenza jew il-possibbiltà stess tal-eżistenza ta’ koordinazzjoni illegali bejn Dole u Chiquita.

124. Barra minn hekk, anki fl-ipoteżi li l-allegazzjoni ta’ ksur tal-Artikolu 253 KE tista’ tintlaqa’, din hija nieqsa minn kull fondatezza.

125. Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-motivazzjoni mitluba mill-Artikolu 253 KE għandha tkun adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi b’mod ċar u mhux ekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, li tkun adottat l-att, b’tali mod li tippermetti lill-persuni kkonċernati li jkunu jafu l-ġustifikazzjoni tal-miżura adottata u lill-qorti kompetenti li teżerċita l-istħarriġ tagħha. Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari l-kontenut tal-att, in-natura tal-motivi invokati u l-interess li d-destinatarji jew persuni oħra li huma direttament u individwalment ikkonċernati mill-att jista’ jkollhom sabiex jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex mitlub li l-motivazzjoni tispeċifika l-elementi fattwali u ta’ liġi rilevanti kollha, sa fejn il-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata fid-dawl mhux biss tal-formulazzjoni tiegħu, iżda wkoll tal-kuntest tiegħu, kif ukoll tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata).

126. Barra minn hekk, kieku, fil-motivazzjoni tad-deċiżjonijiet li tasal tieħu sabiex tiżgura l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kompetizzjoni, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata tiddiskuti l-punti ta’ fatt u ta’ liġi kif ukoll il-kunsiderazzjonijiet li wassluha sabiex tieħu tali deċiżjoni, xorta jibqa’ l-fatt li hija għandha, skont l-Artikolu 253 KE ssemmi, tal-anqas, il-fatti u l-kunsiderazzjonijiet li għandhom importanza essenzjali għall-ekonomija tad-deċiżjoni tagħha, li b’hekk tippermetti lill-qorti tal-Unjoni u lill-partijiet interessati jkunu jafu l-kundizzjonijiet li fihom applikat it-trattat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Settembru 1998, European Night Services et vs Il-Kummissjoni, T-374/94, T-375/94, T-384/94 u T-388/94, Ġabra p. II-3141, punt 95, u l-ġurisprudenza ċċitata).

127. F’dan il-każ, il-Kummissjoni, fil-premessi 4, 5, 32, 34, 104, 141 sa 143, 182, 196 u 287 tad-deċiżjoni kkontestata, spjegat bi preċiżjoni u ċarezza suffiċjenti l-pożizzjoni tagħha fir-rigward tan-natura unika tal-prodott inkwistjoni, jiġifieri l-banana friska, l-ispeċifiċità tal-imsemmi prodott, frotta importata ħadra u offruta għall-konsum mill-pubbliku la darba tisfar, wara li tissajjar, il-modi ta’ organizzazzjoni tas-sajran u, sussegwentement, tal-kummerċjalizzazzjoni tal-banana, il-proċess ta’ negozjar kummerċjali bil-prezz ta’ referenza u r-rabta li teżisti bejn il-prezz ta’ referenza tal-banana ħadra u safra.

128. Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li l-argument tar-rikorrenti intiż sabiex jiġu kkonstatati, essenzjalment, diviżjoni u desinkronizzazzjoni tal-attivitajiet ta’ Dole u ta’ Chiquita li jrendu impossibbli kollużjoni dwar il-prezzijiet ta’ referenza permezz ta’ komunikazzjoni bilaterali ma tqajmitx matul il-proċedura amministrattiva.

129. Issa, huwa paċifiku li d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet kienet tindika espliċitament li l-prodott inkwistjoni kien magħmul mill-banana (frott frisk) u semmiet tliet prattiki kollużivi, jiġifieri:

– l-iskambju ta’ informazzjoni dwar il-volumi ta’ banana li tasal fl-Ewropa ta’ Fuq (skambju ta’ informazzjoni dwar il-volumi);

– komunikazzjoni bilaterali dwar il-kundizzjonijiet tas-suq tal-banana, it-tendenzi tal-prezzijiet jew l-indikazzjoni tal-prezz ta’ referenza qabel ma dawn il-prezzijiet jiġu stabbiliti;

– l-iskambju ta’ informazzjoni dwar il-prezzijiet ta’ referenza tal-banana (skambju tal-prezz ta’ referenza).

130. Fil-paragrafu 429 tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, il-Kummissjoni b’mod mhux ekwivoku kkonkludiet li “kull serje ta’ arranġamenti bilaterali” u dawn l-argumenti kollha kienu jikkostitwixxu ksur bil-għan li jillimita l-kompetizzjoni fil-Komunità u fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) fis-sens tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.

131. Fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, Dole ikkontestat l-eżistenza ta’ kwalunkwe ksur, iżda, għal dan il-fini, ma allegat imkien differenza sostanzjali tal-mod ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-banana meta mqabbla ma’ Chiquita. Għalkemm huwa indikat li, kuntrarjament għal Dole u għall-bqija tas-settur, il-prezzijiet ta’ referenza kellhom ċertu użu limitat ħafna u diskret għal Chiquita minħabba l-partikolarità tal-attività tagħha, din l-osservazzjoni tapplika biss għall-kuntratti “Dole plus” fejn il-prezz ta’ tranżazzjoni tal-banana tat-trade mark Chiquita kien jiddependi mir-realtà tal-prezz ta’ referenza ta’ kull ġimgħa ffissat minn Dole.

132. Hija wkoll enfasizzata, fir-risposta għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, ir-rivalità kostanti li kienet teżisti bejn l-importaturi tal-banana u, “b’mod partikolari bejn Dole u Chiquita”, fejn dan l-aħħar operatur kien ikkwalifikat bħala “l-ikbar rivali” ta’ Dole.

133. F’dan l-istadju jaqbel li jitfakkar li l-ispjegazzjonijiet jew preċiżazzjonijiet ta’ natura li jiċċaraw it-termini tal-att ikkontestat jistgħu jiġu pprovduti matul l-istanza (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Lulju 1960, Präsident et vs L-Awtorità Għloja, 36/59 sa 38/59 u 40/59, Ġabra p. 857, 892; tas-6 ta’ April 1995, BPB Industries u British Gypsum vs Il-Kummissjoni, C-310/93 P, Ġabra p. I-865, punt 11, u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Léger għal dik is-sentenza, Ġabra p. I-867, punt 24). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li preċiżazzjonijiet magħmula mill-awtur ta’ deċiżjoni kkontestata, li jikkompletaw motivazzjoni li fiha nnifisha hija diġà suffiċjenti, ma jaqgħux daqstant taħt ir-rispett tal-obbligu ta’ motivazzjoni, anki jekk jistgħu jkunu utli għall-istħarriġ intern tal-motivi tad-deċiżjoni, eżerċitat mill-qorti tal-Unjoni, inkwantu jippermettu lill-istituzzjoni tispjega r-raġunijiet abbażi tad-deċiżjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Stora Kopparbergs Bergslags vs Il-Kummissjoni, C-286/98 P, Ġabra p. I-9925, punt 61).

134. F’dan il-każ, il-preċiżazzjonijiet ipprovduti matul l-istanza mill-Kummissjoni, bħala risposta għall-ilment speċifiku mqajjem mir-rikorrenti għall-ewwel darba matul il-proċedura kontenzjuża, servew biss biex jispjegaw ir-raġuni li kienet diġà tinsab fid-deċiżjoni kkontestata, li tinkludi d-diversi modi ta’ distribuzzjoni tal-banana importata fl-Ewropa ta’ Fuq, b’mod partikolari, minn Dole u Chiquita.

135. Minn dan isegwi li fi kwalunkwe każ il-Kummissjoni ma tista’ tiġi akkużata bl-ebda ksur tal-Artikolu 253 KE.

Fuq il-mertu

136. Għandu jiġi kkunsidrat li l-ilment imqajjem mir-rikorrenti ma jistax jintlaqa’, sa fejn jistrieħ fuq premessa mhux issostanzjata u żbaljata, li l-banana ħadra u l-banana safra jikkostitwixxu prodotti totalment differenti li jaqgħu taħt żewġt iswieq differenti li fihom joperaw, b’mod esklużiv, Dole, minn naħa, u Chiquita, min-naħa l-oħra.

137. It-teżi tar-rikorrenti ma tikkorrispondix għar-realta tas-suq ikkonċernat bħal ma jirriżulta mill-konstatazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, mid-dikjarazzjonijiet ta’ Dole u ta’ Chiquita magħmula matul il-proċedura amministrattiva u tan-noti tar-rikorrenti stess.

138. Kif jirriżulta mill-motivi iktar ’il quddiem, dawn il-konstatazzjonijiet u dikjarazzjonijiet ikkorraborati permezz ta’ provi dokumentarji, jirrivelaw l-eżistenza ta’ suq tal-banana (frott frisk) ikkaratterizzat minn koeżistenza u konkomitanza tal-attivitajiet ta’ Dole u ta’ Chiquita ta’ bejgħ ta’ banana ħadra u banana safra, komunikazzjoni bejn dawn iż-żewġ impriżi, fi ftehim reċiproku perfett, fuq il-prezz tal-banana ħadra għall-Ewropa tal-Fuq u l-fatt li l-prezz tal-banana safra kien ibbażat fuq dak tal-banana ħadra.

139. Fl-ewwel lok, għandu jiġi enfasizzat li l-Kummissjoni tiddefinixxi b’mod ċar, fid-deċiżjoni kkontestata, is-settur inkwistjoni u, b’mod partikolari, il-prodott inkwistjoni bħala banana friska kif ukoll il-funzjonament tas-suq ikkonċernat.

140. Il-Kummissjoni tippreċiża li kemm il-banana mhux misjura (ħadra) kif ukoll il-banana misjura (safra) hija koperta mid-deċiżjoni kkontestata u li l-bejgħ ta’ banana friska huwa ddefinit bħala bejgħ ta’ banana inqas ħadra diżidratata u l-banana pjantaġġini (premessa 4 tad-deċiżjoni kkontestata).

141. Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-banana importata fl-Ewropa ta’ Fuq kienet ġeneralment ikkultivata fil-Karajbi, fl-Amerka Ċentrali u f’ċerti pajjiżi tal-Afrika (premessa 5 tad-deċiżjoni kkontestata). Matul il-perijodu kkonċernat, is-settur tal-banana fl-Ewropa ta’ Fuq kien organizzat f’ċikli ta’ kull ġimgħa. It-trasport tal-banana bil-baħar mill-portijiet tal-Amerika Latina lejn l-Ewropa kien idum madwar ġimagħtejn. B’mod ġenerali l-banana kienet tasal fil-portijiet tal-Ewropa ta’ Fuq kull ġimagħtejn u t-trasport kien isir skont kalendarju ta’ tluq regolari (premessa 33 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-banana kienet tintbagħat ħadra u kienet tasal fil-portijiet ħadra. Hija kellha tissajjar sabiex tkun tista’ tiġi kkunsmata (premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata).

142. Il-Kummissjoni tindika li l-banana kienet tiġi kkunsinnata direttament lix-xerrejja (banana ħadra), jew tissajjar, u mbagħad kienet tiġi kkunsinnata madwar ġimgħa wara (banana safra), li kien ifisser li s-sajran seta’ jiġi organizzat mix-xerrej, jew magħmul mill-importatur jew kien isir f’ismu (premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata).

143. Skont il-Kummissjoni, Chiquita, Dole u Weichert kienu jistabbilixxu l-prezzijiet ta’ referenza tagħhom għall-banana bit-trade mark tagħhom kull ġimgħa, f’dan il-każ nhat ta’ Ħamis filgħodu, u kienu jħabbruhom lill-klijenti tagħhom (premessi 34 u 104 tad-deċiżjoni kkontestata). It-terminu “prezzijiet ta’ referenza” ġeneralment jirreferi għall-prezz ta’ referenza għall-banana ħadra (offerta ħadra). Il-prezz ta’ referenza għall-banana safra (“offerta safra”) kien magħmul normalment mill-offerta ħadra b’żieda tal-ħlas ta’ sajran (premessa 104 tad-deċiżjoni kkontestata), peress li l-prezz ta’ referenza tal-banana ħadra jiddetermina l-prezzijiet ta’ referenza tal-banana safra (premessa 287 tad-deċiżjoni kkontestata).

144. Il-prezzijiet ta’ referenza stabbiliti kull ġimgħa mill-partijiet kienu japplikaw għall-Ewropa ta’ Fuq. Chiquita ddikjarat li “l-prezzijiet ta’ referenza marbuta mal-Ewropa ta’ Fuq kienu marbuta mal-Ġermanja (inkluż l-Awstrija, l-Isvezja, il-Finlandja u d-Danimarka) u l-pajjiżi tal-Benelux” u li, meta hija kienet titkellem ma’ Dole dwar il-“prezz aħdar” Ġermaniż, “dan kien ikopri l-prezzijiet relativi għall-pajjiżi l-oħra tal-Ewropa ta’ Fuq” (premessa 104 u 141 tad-deċiżjoni kkontestata).

145. Id-dokumenti misjuba għand Dole matul l-ispezzjoni juru li din l-impriża kellha prezz ta’ referenza msejjaħ prezz “Ewropa ta’ Fuq tal-UE15” u prezzijiet differenti għan-Norveġja, il-pajjiżi tal-“Ewropa ta’ Fuq tal-UE10”, Franza, l-Italja u r-Renju Unit. Dole indikat, fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li dan il-prezz kien prezz Ġermaniż. Dole spjegat ukoll b’mod ċar li dan il-“bejgħ ta’ banana ħadra [kien] ġeneralment ibbażat fuq prezz ta’ kull ġimgħa” u li, “fi kwalunkwe każ, il-kompetituri kollha kienu jafu li l-prezzijiet ta’ referenza [diskussi matul il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel] kienu jirreferu għas-swieq [informazzjoni mhux ippubblikata] tal-UE15” (premessi 104, 142 u 143 tad-deċiżjoni kkontestata).

146. Il-Kummissjoni tippreċiża li l-Ħamis wara nofsinhar u l-Ġimgħa (jew iktar tard fil-ġimgħa għaddejja jew fil-bidu tal-ġimgħa ta’ wara), l-importaturi tal-banana kienu jinnegozjaw il-prezzijiet tal-banana mal-klijenti tagħhom peress li t-tranżazzjonijiet kienu bbażati fuq prezzijiet innegozjati fuq bażi ta’ kull ġimgħa. Il-klijenti tal-importaturi kienu ġeneralment kumpanniji responsabbli għas-sajran jew katini ta’ bejgħ bl-imnut. Il-prezz isfar kien il-prezz tal-banana misjura, filwaqt li l-prezz aħdar kien dak tal-banana mhux misjura (premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata).

147. Il-Kummissjoni tispjega wkoll li kien jeżisti ċertu livell ta’ differenzjazzjoni skont il-preferenza tat-trade mark. L-attività tal-banana kienet tiddistingwi tliet livelli ta’ trade mark ta’ banana msejħa “terzi”: il-banana tat-trade mark Chiquita tal-iprem għażla, il-banana tat-tieni livell tat-trade marks Dole u Del Monte u l-banana tat-tielet għażla (ukoll imsejħa “t-tielet”), li jinkludu diversi trade marks oħra ta’ banana. Din id-diviżjoni skont it-trade marks kienet riflessa fit-tariffi tal-banana fejn Chiquita kellha l-ogħla prezz, segwita mill-banana bit-trade marks Dole u Del Monte, u l-banana tat-tielet kategorija kienet fil-qiegħ tal-iskala (premessa 32 tad-deċiżjoni kkontestata).

148. Skont il-Kummissjoni, huwa fil-kuntest tal-funzjonament tas-suq tal-banana kif deskritt li saret il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel bejn Dole u Chiquita, li matulha dawn iż-żewġ impriżi kienu jiddiskutu l-kundizzjonijiet tal-offerta u ta’ domanda jew, fi kliem ieħor, tal-fatturi ta’ pprezzar, jiġifieri fatturi importanti għall-iffissar tal-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara, u kienu jiddiskutu jew jikxfu t-tendenzi ta’ prezz u jagħtu indikazzjonijiet dwar il-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara qabel l-iffissar ta’ dawn il-prezzijiet ta’ referenza (premessi 148, 182 u 196 tad-deċiżjoni kkontestata).

149. Fit-tieni lok, għandu jiġi rrelevat li, insostenn tal-ilment dwar in-nuqqas stess ta’ possibbiltà ta’ ftehim bejn Dole u Chiquita dwar il-prezzijiet ta’ referenza u b’risposta għal dan, il-partijiet ipprovdew, rispettivament, preċiżazzjonijiet dwar il-modi ta’ operat ta’ dawn iż-żewġ impriżi.

150. L-ewwel nett, fir-rigward ta’ Dole, il-Kummissjoni tindika li s-sussidjarja Ġermaniża tagħha, DFFE, kienet tbigħ “prinċipalment” banana ħadra lil bejjiegħa bl-imnut Ġermaniżi li kellhom il-kapaċitajiet proprji tagħhom għas-sajran u lil kumpanniji responsabbli għas-sajran Ewropej (premessa 12 tad-deċiżjoni kkontestata).

151. Mill-proċess u min-noti tar-rikorrenti jirriżulta li l-attività ta’ Dole kellha wkoll bħala għan il-bejgħ ta’ banana safra.

152. Għalhekk, matul il-proċedura amministrattiva, Dole invokat is-sitwazzjoni tal-bejjiegħa bl-imnut u talbet mingħand DFFE offerta għal banana safra (Anness B 9).

153. Ir-rikorrenti spjegaw ukoll li Dole kellha diversi sussidjarji li jsajru l-frott u distributuri fl-Ewropa ta’ Fuq, jiġifieri l-kumpanniji Kempowski, Saba u VBH. Dawn l-impriżi kienu jbigħu banana safra tat-trade mark Dole, mixtrija ħadra mingħand, b’mod partikolari, din tal-aħħar, f’dak li jikkonċerna l-kumpanniji Saba u VBH. Barra minn hekk, parti żgħira mill-bejgħ tal-banana safra mwettaq minn Dole fl-2002 fil-Belġju u fil-Lussemburgu sar mis-sussidjarja Franċiża tagħha.

154. Mid-data kkomunikata mir-rikorrenti jirriżulta li s-sussidjarji ta’ Dole biegħu b’EUR 98 177 616 banana safra fl-2002, filwaqt li l-ammont totali tal-bejgħ ta’ Dole, fl-2002, ta’ banana friska tela’ għal EUR 198 331 150 rivedut għal EUR 190 581 150 wara t-tnaqqis tal-ammont ta’ banana mixtrija mingħand id-destinatarji l-oħra tad-deċiżjoni kkontestata (premessi 451 sa 453 tad-deċiżjoni kkontestata).

155. Saba u VBH biegħu rispettivament, għal EUR 64.4 u 13.9 miljun banana fl-Ewropa ta’ Fuq fl-2002, li minnhom EUR 29.4 u 8.3 miljun jikkorrispondu għall-banana tat-trade mark Dole. Is-sussidjarja Ġermaniża Kempowski, li kienet tixtri l-banana tagħha mingħand Cobana u mhux mingħand Dole, biegħet għall-ammont ta’ EUR 16.8 miljun banana fl-Ewropa ta’ Fuq fl-2002, li minnhom madwar EUR 2.9 miljun banana tat-trade mark Dole. It-total tal-bejgħ ta’ banana tat-trade mark Dole, mis-sussidjarji tagħha fil-kwalità ta’ kumpannija responsabbli għas-sajran, fl-Ewropa ta’ Fuq fl-2002, jitla’ għal EUR 40.6 miljun, jiġifieri ftit inqas minn nofs il-valur tal-bejgħ ta’ banana ħadra minn DFFE stmata għal EUR 99 451 555 matul il-proċedura amministrattiva u wara għal EUR 98 997 663 fil-kuntest ta’ din l-istanza.

156. Madankollu, hemm lok li jiġi kkonstatat li, fost l-ilmenti fformulati mir-rikorrenti fid-dawl tad-determinazzjoni mill-Kummissjoni tal-valur tal-bejgħ għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa, hemm preċiżament l-importanza tal-volum tal-bejgħ tal-banana safra minn Dole.

157. Mill-konstatazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq jirriżulta li, skont l-istess raġunament tar-rikorrenti żviluppat fir-rigward tal-kontroll ta’ Atlanta minn Chiquita, Dole żviluppat attività ta’ bejgħ ta’ banana safra għall-benefiċċju tal-bejjiegħa bl-imnut li ma kellhomx kapaċità ta’ sajran tal-frott u kellha interess reali f’dak li jikkonċerna l-imsemmija attività. Għalkemm id-dokumenti prodotti għad-dibattiti mir-rikorrenti jikxfu forma ta’ affiljazzjoni konkreta ta’ Atlanta ma’ Chiquita qabel l-2003, is-sena li matula din tal-aħħar żiedet il-parteċipazzjoni inizjali tagħha b’5 % biss sabiex tieħu uffiċjalment il-kontroll tal-kumpannija responsabbli għas-sajran inkwistjoni, il-kwalità ta’ sussidjarji ta’ Kemposwki, Saba, VBH u Dole France matul il-perijodu ta’ ksur kollu hija mingħajr l-ebda mhux ekwivoku għaliex kompletament ammessa mir-rikorrenti.

158. It-tieni nett, fir-rigward ta’ Chiquita, mill-proċess jirriżulta li, skont il-formula użata mir-rikorrenti fil-punt 31 tar-rikors, l-espressjoni “prezzijiet ta’ referenza” tista’ “tfisser prezzijiet ta’ referenza għall-banana ħadra jew safra”.

159. Il-Kummissjoni ppreżentat fid-dibattitu r-rapporti interni dwar il-prezzijiet ta’ Chiquita intitolati “attwalizzazzjoni tal-prezz Ewropew”.

160. Dawn ir-rapporti jinkludu, għal kull ġimgħa ta’ sena ċivili, tabelli li jinkludu, minn naħa, il-volumi ta’ banana Chiquita li tasal, dawk akkumulati tal-kompetituri tagħha u tal-impriżi tal-banana u, min-naħa l-oħra, il-prezzijiet ta’ Chiquita kif ukoll dawk tal-kompetituri tagħha. Dawn it-tabelli jippermettu wkoll paraguni mad-data dwar il-ġimgħa li tkun għaddiet u mal-istess ġimgħa tas-sena ta’ qabel.

161. Fir-rigward tal-prezzijiet ta’ Chiquita, ir-rapporti jinkludu sistematikament id-daħla “Ġermanja (Euro) Safra” segwita minn prezz wara, fuq l-istess linja, indikazzjoni ta’ prezz ieħor, ta’ inqas minn EUR 2 u li jikkorrispondi għall-“valur Ewropew” li hija formulazzjoni li ssegwi preżentazzjoni li tirreferi għall-mark Ġermaniż b’daħla ta’ differenza ta’ DEM 4 bejn iż-żewġ prezzijiet.

162. Ma’ dawn ir-rapporti hija annessi posta elettronika interna fejn tissemma l-informazzjoni essenzjali u, b’mod partikolari, għal ġimgħa partikolari, il-“prezz għall-banana ħadra” u l-“prezz għall-banana safra” ta’ Chiquita msemmi iktar ’il fuq, fejn it-tieni huwa sistematikament EUR 2 iktar għoli mill-ewwel wieħed.

163. Dawn id-dokumenti jillustraw id-dikjarazzjoni ta’ Chiquita li tgħid “essenzjalment, il-prezz ta’ referenza għall-banana ħadra huwa l-prezz ta’ referenza tal-banana safra EUR 2 inqas” u, bl-istess mod, in-natura konvertibbli tal-imsemmija prezzijiet.

164. Fid-dikjarazzjoni ta’ impriża Nru 1, Chiquita tindika li ġej:

“Kull nhar ta’ Ħamis filgħodu, Chiquita kienet tiffissa b’mod intern il-prezz ta’ referenza tagħha għall-banana ħadra għall-ġimgħa ta’ wara. Huwa rari li l-prezz tal-lista jkun il-prezz reali mitlub lill-klijenti ta’ Chiquita. Il-prezzijiet ta’ referenza huma prezzijiet bl-ingrossa qabel it-tnaqqis u traħħis. Abbażi ta’ din id-deċiżjoni interna, ir-responsabbli nazzjonali ta’ Chiquita kienu jinformaw lill-klijenti tagħhom bl-offerta għall-ġimgħa ta’ wara.”

165. Għandu jiġi rrelevat li, waqt il-proċedura amministrattiva, Chiquita ddikjarat li, “fl-Ewropa, il-frott huwa mqassam jew lil bejjiegħa bl-ingrossa-kumpanniji responsabbli mis-sajran bħal Atlanta (il-Ġermanja), jew direttament lill-bejjiegħa bl-imnut (li jsajru l-frott huma stess)”. F’dak li jikkonċerna speċifikament l-attività tagħha fil-Ġermanja, Chiquita indikat li hija kienet tbigħ banana lil Atlanta, lil bejjiegħa bl-ingrossa u direttament lil bejjiegħa bl-imnut, filwaqt li ppreċiżat li kienet bdiet tikkonkludi kuntratti b’mod kontinwu mal-bejjiegħa bl-imnut dawn l-aħħar snin.

166. Għalhekk jidher li l-bejgħ ta’ banana ħadra isir biss favur Atlanta, li ssajjar u tqassam u li Chiquita kienet marbuta magħha mill-qrib, u li Dole u Chiquita kienu jaqsmu klijentela komuni.

167. Ittra li B bagħat lil P (żewġ diretturi ta’ Chiquita) fit-30 ta’ April 2001, imsemmija fil-premessa 107 tad-deċiżjoni kkontestata, tikkorrobora l-eżistenza ta’ bejgħ ta’ banana ħadra minn Chiquita. Din il-posta elettronika hija fformulata kif ġej:

“Huwa pprovat li, meta [Dole/Del Monte/Tuca] jilħqu prezz ta’ DEM 36.00, il-klijenti tagħhom (bejjiegħa bl-imnut) jirreżistu, għaliex f’dan il-livell ta’ offerta, il-prezz għall-konsumatur ikollu jaqbeż il-limitu ta’ DEM 3.00/kg. Ma hemmx dubju li dan il-‘fenomenu’ ser jaffettwana matul ċertu żmien. Dan ikun ifisser li l-offerta limitu tagħna ser tkun ta’ DEM 40.00 (offerta ħadra)”.

168. Il-kontenut espliċitu tal-posta elettronika msemmija iktar ’il fuq juri li, kuntrarjament għal dak li sostnew ir-rikorrenti, il-prezz għall-banana ħadra ta’ Chiquita kien sempliċi kunċett teoretiku intiż sabiex jiffaċilita, internament, il-paragun mal-offerti tal-kompetituri.

169. Id-dikjarazzjonijiet ta’ Dole jikkonfermaw il-fatt li Chiquita kellha offerta ħadra għall-banana tagħha.

170. Għalhekk huwa ppreċiżat fir-rikors li l-kumpannija Saba, is-sussidjarja Svediża ta’ Dole li ssajjar u tqassam il-frott, kienet tixtri l-banana ħadra mingħand diversi importaturi, fosthom Chiquita.

171. Fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, Dole kkritikat id-definizzjoni mill-Kummissjoni tas-sehem tagħha mis-suq minħabba l-fatt li ttieħed inkunsiderazzjoni l-bejgħ ta’ banana safra meta l-investigazzjoni kienet dwar l-importazzjoni ta’ banana ħadra. Dole żiedet li l-problema li jsir kont doppju ma kinitx limitata għas-sitwazzjoni tagħha u enfasizzat li “Chiquita kienet tbigħ il-banana ħadra lill-klijenti bl-imnut u bl-ingrossa tagħha kif ukoll kienet tbigħ banana safra mqassma min-netwerk ta’ kumpanniji tagħha responsabbli għas-sajran fil-Benelux, fil-Ġermanja u fl-Awstrija.”

172. Din id-dikjarazzjoni, fejn l-attività ta’ Chiquita tal-bejgħ tal-banana ħadra hija mqiegħda fuq l-istess livell bħal dak taċ-ċessjoni tal-banana safra, turi wkoll li d-distribuzzjoni tal-banana safra ta’ Chiquita ma tistax tiġi llimitata sempliċement għall-parteċipazzjoni ta’ Atlanta.

173. Għandu jiġi rrelevat, f’dan ir-rigward, li Chiquita kienet l-ikbar fornitur ta’ banana fl-Ewropa (premessa 8 tad-deċiżjoni kkontestata) u li l-ammont totali tal-bejgħ tagħha ta’ banana friska, fl-2001, kien jitla’ għal EUR 347 631 700 (premessi 451 sa 453 tad-deċiżjoni kkontestata).

174. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li kwalunkwe approċċ għas-suq intiż li jirreduċi lil Dole u Chiquita għal monoattivita ta’ kummerċjalizzazzjoni, waħda ta’ banana ħadra, u l-oħra ta’ banana safra, b’relazzjoni esklużiva bejn Chiquita u Atlanta, huwa infondat.

175. Kemm Dole kif ukoll Chiquita kienu jbigħu, minn naħa, banana ħadra lil kumpanniji li jsajru u lil bejjiegħa bl-imnut li kienu huma stess responsabbli għas-sajran tal-frott u, min-naħa l-oħra, banana safra permezz ta’ sussidjarji u ta’ kumpannija relatata jew, fir-rigward ta’ Chiquita, billi jiġi organizzat is-sajran u billi jsir rikors, għal dan il-għan, għal kumpanniji li jsajru esterni.

176. Estratt mill-istudju ekonomiku tal-10 ta’ April 2007, ippreżentat minn Dole, jikkonferma l-varjabbiltà tal-arranġamenti kuntrattwali konklużi bejn id-diversi atturi tas-suq tal-“banana” billi ġie indikat li, “xi kultant, il-banana ħadra tinbigħ mill-importaturi direttament lis-supermarkets li mbgħad iħallsu lil kumpannija tas-sajran għas-servizz provdut”, li, “f’każijiet oħra, il-kumpanniji li jsajru jixtru l-banana ħadra mingħand l-importaturi tal-banana u jinnegozzjaw mad-distributuri huma stess”, u li, “għalkemm ċerti importaturi għandhom il-faċilitajiet għas-sajran tagħhom, oħrajn jużaw terzi sabiex isajru l-prodott tagħhom”. Chiquita ppreċiżat ukoll li, xi kultant l-importaturi kienu jsajru l-frott huma stess u “kienu jbigħu l-banana safra” u li ċerti bejjiegħa bl-imnut kellhom iċ-ċentri ta’ sajran tagħhom stess u “kienu jixtru l-banana ħadra”.

177. Għalhekk jidher, kif ġustament issostni l-Kummissjoni, li r-riferiment tal-importatur għal prezz isfar jew aħdar jiddependi sempliċement mill-mod kif dan jorganizza l-bejgħ tal-banana: jekk ibigħha ħadra lill-kumpannija responsabbli għas-sajran jew lill-bejjiegħa bl-imnut responsabbli huma stess mis-sajran tal-frott, huwa jikkomunikalhom prezz ta’ referenza aħdar, jekk jorganizza hu stess is-sajran billi jirrikorri għal kumpannija esterna għas-sajran jew isajjar f’installazzjonijiet tas-sussidjarji tiegħu jew simili u wara jbigħhom imsajra lill-bejjiegħa bl-imnut, huwa juża prezz ta’ referenza isfar.

178. It-tielet nett, għandu jiġi enfasizzat li l-attivitajiet kollha msemmija iktar ’il fuq jaqgħu taħt “skema” temporanja unika deskritta kważi fl-istess termini minn Dole u Chiquita fil-proċedura amministrattiva.

179. Dole u Chiquita jiddeskrivu kronoloġija ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-banana li tikkorrispondi għal ċiklu ta’ tliet ġimgħat kompost kif ġej:

– nhar ta’ Ħamis filgħodu tal-ewwel ġimgħa: l-importaturi jistabbilixxu l-prezzijiet ta’ referenza tal-banana tagħhom u jħabbruhom lill-klijenti tagħhom;

– nhar ta’ Ħamis wara nofsinhar tal-ewwel ġimgħa sal-aħħar ta’ din il-ġimgħa, jew sat-Tnejn tat-tieni ġimgħa: l-importaturi jinnegozzjaw il-prezzjijiet ta’ tranżazzjoni max-xerrejja;

– nhar ta’ Tnejn tat-tieni ġimgħa (xi kultant l-aħħar tal-ewwel ġimgħa): il-vapuri jaslu fil-portijiet Ewropej, il-banana tinħatt u tiġi ttrasportata f’ċentri ta’ sajran;

– bidu tat-tielet ġimgħa (xi kultant l-aħħar tat-tieni ġimgħa): il-banana misjura titqiegħed fis-suq għall-konsum.

180. Dan il-kalendarju jikkorrispondi għall-konstatazzjoni magħmula mill-Kummissjoni fil-premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li l-banana kienet jew ikkunsinnata direttament lix-xerrejja (banana ħadra), jew meħuda għas-sajran, u wara kkunsinnata bejn wieħed u ieħor ġimgħa iktar tard (banana safra), li hija formulazzjoni li tissintesizza l-proċess ta’ distribuzzjoni u tenfasizza tul relattivament inkompressibbli ta’ sajran għall-banana kollha.

181. Billi rriproduċew fil-punt 34 tar-rikors, l-“iskema” temporali msemmija iktar ’il fuq, ir-rikorrenti indikaw li s-“suq tal-banana” kien isegwi tradizzjonalment kalendarju ta’ kull ġimgħa stabbilit minn qabel strett ħafna f’dak li jikkonċerna l-mod u l-mument meta n-negozjati bejn l-“importaturi u l-klijenti rispettivi tagħhom” kienu jsiru. Barra minn din l-indikazzjoni ta’ natura ġenerali li tikkonċerna l-funzjonament ta’ suq uniku u li jinkludi l-importaturi kollha, ir-rikorrenti ppreċiżaw ir-raġuni oġġettiva u vinkolanti li ddettat tali kalendarju, jiġifieri l-fatt li l-banana hija prodott li jitħassar faċilment, li jimplika ffissar b’mod rapidu tal-prezz ta’ tranżazzjoni għall-finijiet ta’ bejgħ effiċjenti tal-ħażna tal-kunsinni ta’ banana li jaslu kull ġimgħa.

182. Għandu jiġi enfasizzat li huwa fil-kuntest ta’ dan iċ-ċiklu ta’ tliet ġimgħat hekk deskritt li ssir il-kummerċjalizzazzjoni tal-banana safra tat-trade mark Dole u Chiquita permezz ta’ sussidjarji jew kumpannija relatata, li joperaw bħala kumpanniji responsabbli għas-sajran u bħala distributuri, permezz ta’ prezz ta’ referenza isfar imħabbar lill-bejjiegħa bl-imnut nhar ta’ Ħamis filgħodu tat-tieni ġimgħa.

183. Kif jirriżulta minn dikjarazzjoni ta’ Chiquita li tinsab fl-Anness C5 tar-replika, relatata ma’ tranżazzjonijiet li jsiru f’ċertu pajjiżi Nordiċi, u l-kontenut ta’ ittra mibgħuta, fit-2 ta’ Jannar 2003, minn impjegat ta’ Atlanta lil impjegat ta’ Chiquita, l-iffissar ta’ dan il-prezz ta’ referenza isfar kien isir filwaqt li l-banana kienet għadha qed issir, jiġifieri matul it-tieni ġimgħa, u dawn tal-aħħar kienu jiġu kkunsinnati sofor lill-bejjiegħa bl-imnut sa mill-ġimgħa ta’ wara, jew fil-bidu tat-tielet ġimgħa.

184. Skont id-dikjarazzjonijiet ta’ Dole, l-“iskema” temporali ta’ distribuzzjoni tal-banana safra minn Saba u VBH tikkorrispondi għal dik ta’ Atlanta, bil-komunikazzjoni lill-klijenti ta’ prezz isfar nhar ta’ Ħamis tat-tieni ġimgħa għall-frott li jkun qed jissajjar, mixtri aħdar il-ġimgħa ta’ qabel u b’kunsinna tal-banana safra lill-bejjiegħa bl-imnut fil-bidu tal-ġimgħa ta’ wara.

185. Fit-tielet lok, għandu jiġi osservat li konfigurazzjoni tas-suq ikkaratterizzat minn koeżistenza u konkomitanza tal-attivitajiet ta’ bejgħ tal-banana ħadra u safra eżerċitati minn Dole u minn Chiquita hija kompatibbli mal-konklużjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-eżistenza ta’ ftehim illegali bejn dawn iż-żewġ impriżi.

186. Hemm lok, f’dan ir-rigward, li jiġu evalwati d-dikjarazzjonijiet ta’ Dole, ta’ Chiquita u l-provi dokumentarji relatati mal-attività ta’ dawn l-impriżi fid-dawl ta’ żewġ elementi.

187. L-ewwel nett, mill-proċess jirriżulta li Dole u Chiquita kienu jiddiskutu, matul il-komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel bejniethom, il-kundizzjonijiet tal-offerta u tad-domanda jew, fi kliem ieħor, fatturi ta’ pprezzar, jiġifieri fatturi importanti għall-iffissar tal-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara u kienu jiddiskuti jew jikxfu tendenzi ta’ prezzijiet u ta’ indikazzjonijiet dwar il-prezzijiet ta’ referenza għall-ġimgħa ta’ wara qabel l-iffissar ta’ dawn il-prezzijiet ta’ referenza (premessi 148, 182 u 196 tad-deċiżjoni kkontestata).

188. Fid-dikjarazzjoni orali tagħha Nru 28, fejn tiddeskrivi l-komunikazzjoni tagħha ma’ Dole, Chiquita indikat li, “Chiquita u Dole kienu jirreferu għall-valur Ewropew, jiġifieri ‘prezz uffiċjali’ Ġermaniż għall-banana ħadra”. Għandu jitfakkar li dawn ir-rapporti interni dwar il-prezzijiet ta’ Chiquita jinkludu sistematikament id-daħla “Ġermanja (Euro) Safra” segwita minn prezz u wara, fuq l-istess linja, l-indikazzjoni ta’ prezz ieħor, ta’ EUR 2 inqas u li jikkorrispondi għall-valur Ewropew, jiġifieri għall-prezz aħdar ta’ Chiquita.

189. Chiquita żiedet li, meta hija kienet tkellem lil Dole dwar il-“prezz aħdar” Ġermaniż, “dan kien ikopri l-prezzijiet relattivi għall-pajjiżi l-oħra tal-Ewropa ta’ Fuq”.

190. Il-Kummissjoni tenfasizza li d-dokumenti misjuba għand Dole matul l-ispezzjoni juru li hija kellha prezz “Ewropa ta’ Fuq tal-UE15”, deskritt minn din l-impriża bħala prezz Ġermaniż, li ma jikkontradiċix l-ispjegazzjoni mogħtija minn Chiquita (premessa 143 tad-deċiżjoni kkontestata). Dole indikat, f’risposta għal talba għal informazzjoni, li l-prezzijiet ta’ referenza [diskussi matul komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel] kienu jirreferu għas-swieq [informazzjoni mhux ippubblikata] tal-UE15” (premessa 143 tad-deċiżjoni kkontestata).

191. Mistoqsija fil-kuntest ta’ talba għal informazzjoni dwar il-prezzijiet li Dole u Chiquita kienu jiddiskutu jew li kienu jħabbru fil-“komunikazzjoni dwar ipprezzar minn qabel”, Dole wieġbet li “l-prezzijiet ta’ referenza kienu jikkonċernaw is-swieq tal-Ewropa ta’ Fuq tal-UE 15”.

192. Għandu jitfakkar li Dole indikat, fil-paġna 130 tar-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li “[H] spjega li hu u [B], setgħu xi kultant jgħidu li kienu jistennew li l-prezzijiet jitilgħu b’EUR 1 jew 50 ċenteżmu, iżda li qatt ma eżista ebda ftehim fuq żieda tal-prezz” u li “l-iktar l-iktar, l-irġiel kienu jiskambjaw l-opinjonijiet personali tagħhom dwar il-mod kif il-prezzijiet ta’ referenza ta’ Chiquita u ta’ Dole setgħu jevolvu” (premessa 158 u premessa 170 tad-deċiżjoni kkontestata, nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 217).

193. Fir-rigward tad-diskussjoni dwar il-prezzijiet ta’ referenza indikattivi jew tat-tendenzi tal-prezz, Dole stess tqis li dan “sar matul bejn wieħed u ieħor nofs id-diskussjonijiet tal-Erbgħa wara nofsinhar ma’ Chquita” (premessa 153 tad-deċiżjoni kkontestata).

194. Id-dikjarazzjonijiet ta’ Dole u ta’ Chiquita kif ukoll il-konstatazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni juru s-sitwazzjoni ta’ żewġ impriżi li jikkomunikaw, fi ftehim reċiproku perfett, dwar il-prezz tal-banana ħadra għall-Ewropa ta’ Fuq.

195. Għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma jikkontestawx ir-realtà tad-diskussjonijiet bilaterali kif ukoll il-konstatazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni, iżda jfittxu li jnaqqsu l-portata tal-komunikazzjoni inkriminata għal sempliċi taħdit dwar il-kundizzjonijiet ġenerali tas-suq, fejn dawn tal-aħħar jaqgħu huma stess fil-kuntest ta’ skambju permanenti ta’ informazzjoni, ikkwalifikata komunement bħala “radju banana”, bejn atturi fuq l-istess suq.

196. Il-kontenut tal-komunikazzjoni bilaterali, kif deskritt minn Dole stess, ma huwiex, madankollu, kompatibbli ma’ dan l-approċċ tar-rikorrenti, u lanqas ma’ dak tas-suq tal-banana kkaratterizzat mill-kategorizzazzjoni u disinkronizzazzjoni tal-attivitajiet ta’ Dole u ta’ Chiquita.

197. It-tieni nett, mill-proċess jirriżulta li l-prezz ta’ referenza tal-banana ħadra huwa determinanti għal dak tal-banana safra.

198. Kif jirriżulta mill-punti 157 sa 161 iktar ’il fuq, l-eżami tar-rapporti interni fuq il-prezzijiet ta’ Chiquita juri prezz isfar li jikkorrispondi għall-offerta ħadra b’żieda ta’ ħlas għas-sajran ta’ EUR 2.

199. Dole b’mod ċar ammettiet u spjegat ir-rabta bejn il-prezz tal-banana ħadra u dak tal-banana safra.

200. Qabel xejn, Dole, matul il-proċedura amministrattiva (Anness B 9), ippreċiżat li l-prezz ta’ xiri aħdar kien il-bażi tad-determinazzjoni tal-prezz tal-banana safra mibjugħa mill-kumpanniji Saba, Kempowski u s-sussidjarja tagħha Franċiża. Fil-kuntest tad-deskrizzjoni tal-attività ta’ din tal-aħħar, Dole spjegat ukoll li l-prezz ta’ xiri aħdar kien iservi sabiex jiġu ppreparati l-prezzijiet ta’ referenza sofor mibgħuta wara lill-klijenti b’ittri, faks jew ikkomunikati bit-telefon.

201. Dole spjegat li s-sussidjarja Belġjana tagħha VBH kienet tibgħat il-prezz ta’ kull ġimgħa tagħha lil ċerti klijenti (Metro, Delhaize, Carrefour) għall-banana kkunsinnata safra, prezz li kien ibbażat fuq il-prezz ta’ referenza aħdar mibgħut minn DFFE, miżjud bl-ammont speċifikat fil-kuntratt konkluż minn VBH mal-klijent tagħha. Dole indikat li “dan il-prezz isfar kien jinkludi s-sajran, il-provvista [u d-] distribuzzjoni, l-ippakkjar f’boroż u speċifikazzjonijiet oħra tal-prodott li kull klijent [seta’] jitlob” u li “l-prezz [kien] ivarja għalhekk skont il-prezz aħdar ta’ kull ġimgħa u żidiet”. Dole ippreċiżat ukoll li “l-kuntratti mal-bejjiegħa bl-imnut [...] [kienu] jinkludu formula ta’ kalkolu tal-prezz (jiġifieri prezz isfar = prezz aħdar mibgħut minn DFFE + żidiet dovuti għall-ispeċifikazzjonijiet tal-prodott u għall-ispejjeż loġisitiċi – tnaqqis fil-prezz)”.

202. Wara li sostniet, fir-rikors, li s-sussidjarji ta’ Dole kienu jistabbilixxu l-prezz ta’ banana safra “mingħajr ma jirreferu għall-iċken offerta ħadra”, ir-rikorrenti sostnew, fir-replika (nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 5), li, minkejja li huwa minnu li VBH kienet tiffissa l-prezzijiet tagħha għal tliet klijenti kif deskritt fil-punt preċedenti, hija kienet tagħmel dan biss “wara” t-tmiem tal-allegat ksur. VBH applikat dan il-mod ta’ ffissar tal-prezzijiet, b’mod partikolari, għal Delhaize u għal Carrefour fl-2004 u fl-2005, u għal Metro mill-2004 sal-2006. Huma sostnew li dawn il-kuntratti kienu msemmija fir-risposta għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta’ Frar 2006 li kienet tkopri l-perijodu intitolat “Mill-2000 sal-lum”. Meta l-Kummissjoni ddeċidiet li tillimita l-konstatazzjoni ta’ ksur għall-perijodu 2000-2002 fid-deċiżjoni kkontestata, hija ma vverifikatx jekk l-informazzjoni pprovduta kinitx tikkonċerna dan il-perijodu.

203. Għandu jiġi kkonstatat li l-eżami tal-annessi tar-risposta ma juri l-ebda indiċi li jiġġustifika l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti fir-rigward tal-applikazzjoni ratione temporis tal-mod ta’ ffissar tal-prezzijiet inkwistjoni. Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma jipprovdu l-ebda element konkret u oġġettiv ta’ natura li juri kemm huwa minnu dak li qalu huma u lanqas indikazzjonijiet dwar il-mod kif VBH iddeterminat il-prezzijiet tagħha għall-perijodu mill-2000 sal-2002. Huwa minnu li, fit-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni tal-10 ta’ Frar 2006, il-perijodu kkunsidrat kien jibda mill-1 ta’ Jannar 2000. Peress li r-risposta ta’ Dole ma kienet tipprovdi l-ebda preċiżazzjoni ta’ natura restrittiva fir-rigward tad-data tal-implementazzjoni tal-mod ta’ ffissar tal-prezzijiet inkwistjoni fil-kuntratti li jorbtu lil VBH mall-klijenti tagħha Metro, Delhaize u Carrefour, xejn ma jippermetti li jitwarrab il-fatt li din ir-risposta tista’ tkopri t-totalità tal-perijodu msemmi, inkluż dak bejn l-2000 u l-2002.

204. Fi kwalunkwe każ, indipendentement minn kull kwistjoni ta’ natura temporali, dawn id-dikjarazzjonijiet ta’ Dole magħmula matul il-proċedura amministrattiva jikkorraboraw dawk ta’ Chiquita u l-indikazzjonijiet ipprovduti mir-rikorrenti stess fir-rikors dwar ir-rabta bejn il-prezzijiet tal-banana ħodor u sofor, fejn dawn l-aħħar kunċetti kienu magħrufa mis-suq qabel, matul u wara l-perijodu ta’ksur imsemmi fid-deċiżjoni kkontestata.

205. Fil-fatt, ir-r