SENTENZA TAT‑TRIBUNAL GĦAS-SERVIZZ PUBBLIKU TAL-UNJONI EWROPEA

(It-Tielet Awla)

12 ta’ Marzu 2014

Kawża F‑128/12

CR

vs

Il-Parlament Ewropew

“Servizz pubbliku – Remunerazzjoni – Allowances tal-familja – Allowance għall-ulied dipendenti – Irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament – Intenzjoni li wieħed iqarraq bl-amministrazzjoni – Prova – Nuqqas ta’ infurzabbiltà fir-rigward tal-amministrazzjoni tat-terminu ta’ ħames snin sabiex titressaq it-talba għall-irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament – Eċċezzjoni ta’ illegalità – Proċedura prekontenzjuża – Regola ta’ konkordanza – Eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba fir-rikors – Ammissibbiltà”

Suġett: Rikors ippreżentat skont l-Artikolu 270 TFUE, applikabbli għat-Trattat KEEA bis-saħħa tal-Artikolu 106a tiegħu, li permezz tiegħu CR jitlob l-annullament tad-deċiżjoni tal-Parlament Ewropew li tirkupra, lil hinn mit-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin, is-somom imħallsa indebitament bħala allowance għall-ulied dipendenti.

Deċiżjoni: Ir-rikors huwa miċħud. CR għandu jbati l-ispejjeż tiegħu u huwa kkundannat ibati l-ispejjeż esposti mill-Parlament Ewropew. Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, intervenjent, għandu jbati l-ispejjeż tiegħu.

Sommarju

1. Rikorsi tal-uffiċjali – Ilment amministrattiv li għandu jitressaq qabel – Konkordanza bejn l-ilment u r-rikors – Identiċità tas-suġġett u tal-kawża – Eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba fil-kuntest tar-rikors – Ammissibbiltà

(Regolamenti tal-Persunal, Artikoli 90 u 91)

2. Uffiċjali – Irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament – Terminu ta’ preskrizzjoni – Membru tal-persunal li qarraq deliberatament bl-amministrazzjoni – Ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali mil-leġiżlatur tal-Unjoni – Assenza

(Regolamenti tal-Persunal, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 85)

3. Uffiċjali – Irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament – Terminu ta’ preskrizzjoni – Membru tal-persunal li qarraq deliberatament bl-amministrazzjoni – Nuqqas ta’ infurzabbiltà tal-imsemmi terminu fir-rigward tal-amministrazzjoni – Ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità – Assenza

(Regolamenti tal-Persunal, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 85)

4. Uffiċjali – Irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament – Terminu ta’ preskrizzjoni – Eċċezzjoni – Intenzjoni ta’ membru tal-persunal li jqarraq bl-amministrazzjoni – Oneru tal-prova

(Regolamenti tal-Persunal, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 85)

1. Kunsiderazzjonijiet li jikkonċernaw, rispettivament, il-finalità tal-proċedura prekontenzjuża, in-natura tal-eċċezzjoni ta’ illegalità u l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva jipprekludu li eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba f’rikors tiġi ddikjarata inammissibbli għas-sempliċi raġuni li ma tkunx tqajmet fl-ilment li jkun sar qabel l-imsemmi rikors.

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-finalità tal-proċedura prekontenzjuża, fid-dawl tal-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, li jipprovdi li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea tibqa’ kompletament fis-seħħ sakemm l-illegalità tagħha ma tkunx ġiet stabbilita minn qorti kompetenti, l-Awtorità tal-Ħatra ma tistax tagħżel li ma tapplikax att ġenerali li jkun fis-seħħ u li, fil-fehma tagħha, jmur kontra dispożizzjoni legali ta’ livell superjuri, bis-sempliċi għan li tippermetti li tinstab soluzzjoni extraġudizzjarja għat-tilwima. Tali għażla għandha tiġi eskluża a fortiori meta l-Awtorità tal-Ħatra taġixxi f’sitwazzjoni ta’ kompetenza limitata, bħalma jkun il-każ meta l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal ikunu ssodisfatti u meta l-amministrazzjoni tkun obbligata tirkupra s-somom imħallsa indebitament lil wieħed mill-membri tal-persunal tagħha. Fil-kuntest tal-eżerċizzju ta’ kompetenzi limitati, l-Awtorità tal-Ħatra ma tkunx f’pożizzjoni li tirtira jew li temenda d-deċiżjoni kkontestata mill-membru tal-persunal, u dan anki jekk tqis li eċċezzjoni ta’ illegalità, mqajma kontra d-dispożizzjoni li fuqha tkun ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata, hija fondata.

Fit-tieni lok, fir-rigward tan-natura tal-eċċezzjoni ta’ illegalità, l-Artikolu 277 TFUE huwa l-espressjoni ta’ prinċipju ġenerali li jiżgura lil kull parti d-dritt li tikkontesta b’mod inċidentali, sabiex tikseb l-annullament ta’ att li kontrih tista’ tippreżenta rikors, il-validità ta’ att preċedenti ta’ istituzzjoni tal-Unjoni li jikkostitwixxi l-bażi legali tal-att ikkontestat, jekk din il-parti ma kellhiex id-dritt tippreżenta rikors dirett kontra tali att li tiegħu tkun qiegħda b’hekk tbati l-konsegwenzi mingħajr ma kellha l-opportunità li titlob l-annullament tiegħu. Għalhekk, l-għan tal-Artikolu 277 TFUE huwa li jipproteġi lill-individwi kontra l-applikazzjoni ta’ att normattiv illegali, bil-kundizzjoni li l-effetti ta’ sentenza li tikkonstata l-inapplikabbiltà jkunu limitati biss għall-partijiet fil-kawża u bil-kundizzjoni li din is-sentenza ma ddaħħalx inkwistjoni l-att stess, li ma jkunx għadu jista’ jiġi kkontestat.

Issa, jekk jitqies li l-obbligu li eċċezzjoni ta’ illegalità titqajjem fl-ilment, taħt piena ta’ inammissibbiltà, jista’ jissodisfa l-finalità tal-proċedura prekontenzjuża, in-natura stess tal-eċċezzjoni ta’ illegalità hija dik li tikkonċilja l-prinċipju ta’ legalità u l-prinċipju ta’ ċertezza legali.

Fl-aħħar nett, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 277 TFUE jirriżulta li l-possibbiltà li jiġi kkontestat att ta’ portata ġenerali wara l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors hija miftuħa għal parti biss fil-kuntest ta’ kawża quddiem qorti tal-Unjoni. Għaldaqstant, tali eċċezzjoni ma jistax ikollha l-effetti kollha tagħha fil-kuntest ta’ proċedura ta’ lment amministrattiv.

Fit-tielet u fl-aħħar lok, is-sanzjoni tal-inammissibbiltà ta’ eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba fir-rikors tikkostitwixxi limitazzjoni tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva li ma hijiex proporzjonata mal-għan segwit mir-regola ta’ konkordanza, jiġifieri li tippermetti ftehim bonarju tat-tilwim bejn l-uffiċjal ikkonċernat u l-amministrazzjoni. Fil-fatt, għalkemm kull uffiċjal normalment diliġenti huwa preżunt li jaf ir-Regolamenti tal-Persunal, eċċezzjoni ta’ illegalità timplika, min-natura tagħha, raġunament li jinvolvi l-evalwazzjoni tal-legalità ta’ dawn ir-regolamenti fid-dawl ta’ prinċipji ġenerali jew ta’ dispożizzjonijiet legali ta’ livell superjuri, b’tali mod li l-uffiċjal jew il-membru tal-persunal li jressaq l-ilment, u li ma jkollux neċessarjament il-kompetenzi legali adegwati, ma jistax ikun meħtieġ iressaq tali eċċezzjoni fl-istadju prekontenzjuż u dan taħt piena ta’ inammissibbiltà sussegwenti.

(ara l-punti 32, 33, 35, 36, 38 sa 40, 44 u 45)

Referenza:

Il-Qorti tal-Ġustizzja: 16 ta’ Marzu 1978, Ritter von Wüllerstorff und Urbair vs Il-Kummissjoni, 7/77, punt 7; 13 ta’ Frar 1979, Granaria, 101/78, punt 4; 6 ta’ Marzu 1979, Simmenthal vs Il-Kummissjoni, 92/78, punt 39; 3 ta’ Luljut 1980, Grassi vs Il-Kunsill, 6/79 u 97/79, punt 15; 14 ta’ Lulju 1983, Detti vs Il-Qorti tal-Ġustizzja, 144/82, point 16; 19 ta’ Jannar 1984, Andersen et vs Il-Parlament, 262/80, punt 6; 7 ta’ Ġunju 1988, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, 63/87, punt 10 ; 5 ta’ Ottubru 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C‑475/01, punt 18; Il-Qorti tal-Prim’Istanza 30 ta’ Settembru 1998, Losch vs Il-Qorti tal-Ġustizzja, T‑13/97, punt 99; 30 ta’ Settembru 1998, Chvatal et vs Il-Qorti tal-Ġustizzja, T‑154/96, punt 112; 19 ta’ Mejju 1999, Connolly vs Il-Kummissjoni, T‑34/96 u T‑163/96, punt 168 u l-ġurispprudenza ċċitata; 12 ta’ Lulju 2001, Kik vs UASI (Kik), T‑120/99, punt 55; 23 ta’ Jannar 2002, Gonçalves vs Il-Parlament, T‑386/00, punt 34; 25 ta’ Ottubru 2006, Carius vs Il-Kummissjoni, T‑173/04, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata; 17 ta’ Settembru 2008, Neurim Pharmaceuticals (1991) vs UASI – Eurim-Pharm Arzneimittel (Neurim PHARMACEUTICALS), T‑218/06, punt 52; 21 ta’ Novembru 2013, Roulet vs Il-Kummissjoni, F‑72/12 u F‑10/13, punt 48,u l-ġurispprudenza ċċitata

It-Tribunal għas-Servizz Pubbliku: 7 ta’ Ġunju 2011, Mantzouratos vs Il-Parlament, F‑64/10, punt 22; 20 ta’ Ġunju 2012, Cristina vs Il-Kummissjoni, F‑66/11, punt 34

2. Il-preskrizzjoni, billi tipprekludi li sitwazzjonijiet ikkonsolidati bil-mogħdija taż-żmien jkunu jistgħu jibqgħu jiġu kkontestati b’mod indefinit, tiffavorixxi ċ-ċertezza legali, għalkemm tista’ tippermetti wkoll il-konsolidazzjoni ta’ sitwazzjonijiet li kienu, minn tal-inqas inizjalment, kuntrarji għal-liġi. Il-portata tal-użu tal-preskrizzjoni tirriżulta għalhekk minn ibbilanċjar bejn ir-rekwiżiti taċ-ċertezza legali u dawk tal-legalità, li jiddependi miċ-ċirkustanzi storiċi u soċjali prevalenti fis-soċjetà fi żmien partikolari. Għalhekk, din il-portata taqa’ fl-għażla esklużivament tal-leġiżlatur. Il-qorti tal-Unjoni ma tistax tikkritika lil-leġiżlatur tal-Unjoni għall-għażliet li huwa jagħmel fir-rigward tal-introduzzjoni ta’ regoli ta’ preskrizzjoni u fir-rigward tal-iffissar tat-termini korrispondenti.

Għaldaqstant, il-fatt li fit-tieni sentenza tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal huwa previst li t-terminu ta’ ħames snin għall-eżerċizzju tal-azzjoni għall-irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament ma jistax jiġi infurzat fir-rigward tal-amministrazzjoni meta din tkun tista’ turi li l-membru tal-persunal ikkonċernat kien qarraq biha deliberatament ma jistax jikkostitwixxi, fih innifsu, illegalità fir-rigward tal-osservanza tal-prinċipju ta’ ċertezza legal.

(ara l-punti 48 u 49)

Referenza:

Il-Qorti tal-Prim’Istanza: 6 ta’ Ottubru 2005, Sumitomo Chemical u Sumika Fine Chemicals vs Il-Kummissjoni, T‑22/02 u T‑23/02, punti 82 u 83

3. Bis-saħħa tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-legalità ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-mezzi implementati minnha jkunu xierqa sabiex jintlaħaq l-għan leġittimament segwit mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni u għall-kundizzjoni li ma jmorrux lil hinn minn dak li jkun neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan, bil-kundizzjoni li, meta jkun hemm il-possibbiltà ta’ għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tingħażel, bħala prinċipju, dik li tkun l-inqas oneruża.

L-għan segwit mill-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal huwa manifestament dak tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni fil-kuntest speċifiku tar-relazzjonijiet bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u l-membri tal-persunal tagħhom, jiġifieri persuni li huma marbuta ma’ dawn l-istituzzjonijiet bid-dmir speċifiku ta’ lealtà previst fl-Artikolu 11 tar-Regolamenti tal-Persunal, li jeżiġi, b’mod partikolari, li l-uffiċjal għandu jaġixxi “biss bl-interessi tal-Unjoni f’moħħu” u għandu jwettaq id-dmirijiet fdati lilu billi “jżomm id-dmir tiegħu ta’ lealtà lejn l-Unjoni”.

Issa, it-tieni sentenza tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal tobbliga lill-amministrazzjoni tirkupra kompletament is-somom imħallsa indebitament fis-sitwazzjoni partikolari fejn tkun tista’ tistabbilixxi li l-membru tal-persunal ikkonċernat ikun deliberatament qarraq biha u dan bi ksur tad-dmir speċifiku ta’ lealtà msemmi iktar ’il fuq. F’tali kuntest, in-nuqqas ta’ infurzabbiltà tat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin ma jmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan segwit.

(ara l-punti 60 sa 63)

Referenza:

It-Tribunal għas-Servizz Pubbliku: 28 ta’ Marzu 2012, Rapone vs Il-Kummissjoni, F‑36/10, punt 50

4. Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal, it-talba għall-irkupru ta’ somma mħallsa indebitament għandha ssir sa mhux iktar tard mill-iskadenza ta’ terminu ta’ ħames snin li jiddekorri mid-data meta tkun tħallset is-somma. Madankollu, dan it-terminu ta’ ħames snin ma jistax jiġi infurzat fir-rigward tal-Awtorità tal-Ħatra meta din tkun f’pożizzjoni li tistabbilixxi li l-persuna kkonċernata kienet deliberatament qarrqet bl-amministrazzjoni sabiex tikseb il-ħlas tas-somma kkunsidrata. Għaldaqstant, mill-formulazzjoni tat-tieni sentenza tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 85 tar-Regolamenti tal-Persunal jirriżulta li l-amministrazzjoni għandha tipprova l-intenzjoni tal-membru tal-persunal ikkonċernat li jqarraq biha.

Meta l-Awtorità tal-Ħatra tkun ibbażat it-talba għall-irkupru ta’ somma mħallsa indebitament fuq il-fatt li l-membru tal-persunal ikkonċernat kien għamel diversi drabi dikjarazzjonijiet foloz lill-amministrazzjoni u li dawn id-dikjarazzjonijiet foloz saru minn uffiċjal li kien fi grad għoli, li għandu esperjenza ta’ ġurist fil-qasam tas-servizz pubbliku u li ma huwiex qiegħed jikkontesta li kien jaf bl-irregolarità tal-ħlas jew li kien imissu kien jaf biha, hija tkun ipprovat, b’mod suffiċjenti fid-dritt, ir-rieda tal-imsemmi membru tal-persunal li jqarraq biha.

(ara l-punti 67, 68, 72 u 73)