KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

SZPUNAR

ippreżentati fis-6 ta’ April 2017 ( 1 )

Kawża C‑133/16

Christian Ferenschild

vs

JPC Motor SA

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour d’appel de Mons (qorti tal-appell ta’ Mons, il-Belġju)]

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 1999/44/KE – Oġġetti użati – Drittijiet tal-konsumatur f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt – Terminu li matulu l‑bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt – Termini ta’ preskrizzjoni”

I. Introduzzjoni

1. Permezz ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Cour d’appel de Mons (qorti tal-appell ta’ Mons, il-Belġju) tistaqsi jekk ir-regola stipulata fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 ( 2 ), li permezz tagħha t‑terminu ta’ preskrizzjoni ( 3 ) tal-kawża bbażata fuq nuqqas ta’ konformità tal-oġġett ma jistax jiskadi matul is-sentejn mill-kunsinna, tapplikax ukoll għall-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum użati.

2. Billi tirrispondi d-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tispjega jekk u sa fejn konsumatur li jakkwista oġġetti użati huwa protett. L-iskadenza tat-termini ta’ preskrizzjoni li għalihom tirreferi t-talba għal deċiżjoni preliminari tista’ twassal għall-estinzjoni ta’ dritt jew għall-impossibbiltà li jiġi eżerċitat. Jekk il-konsumatur għandu dritt iżda ma jistax jeżerċitah, dan jista’ jkun iktar problematiku għalih milli kieku ma kellux dan id-dritt ( 4 ).

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

3. Skont il-premessi 16 u 17 tad-Direttiva 1999/44: “(16) […] n-natura speċifika ta’ oġġetti wżati huwa ġeneralment impossibbli li jinbidlu; […] għal dan il-għan [konsegwentement], id-dritt tal-konsumatur għat-tibdil ġeneralment m’huwiex disponibbli għal dawn l-oġġetti; […] għal dawn l-oġetti, l-Istati Membri jistgħu jawtorizzaw lill-partijiet li jiftiehmu fuq perijodu ta’ responsabbiltà mqassar, (17) […] [H]uwa xieraq li jkun limitat fiż-żmien il-perijodu li matulu l‑bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità li teżisti fil-ħin ta’ forniment ta’ l-oġġetti; […] l-Istati Membri jistgħu jipprovdu wkoll għall-limitazzjoni fuq il-perijodu li fih il‑konsumaturi jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom; sakemm dan il-perjodu ma jiskadix fi żmien sentejn mid-data ta’ forniment; […] fejn, fil-leġislazzjoni nazzjonali, iż-żmien meta jinbeda perijodu ta’ limitazzjoni [terminu ta’ preskrizzjoni] m’huwiex iż-żmien tal-forniment ta’ l-oġġetti, id‑dewmien totali tal-perijodu ta’ limitazzjoni li hemm provdut għalih fil-liġi nazzjonali m’għandux ikun anqas minn sentejn mill‑ħin ta’ forniment”.

4. L-Artikolu 2 tad-direttiva, intitolat “Konformità mal-kuntratt”, fil‑paragrafu 1 tiegħu jipprevedi: “Il-bejjiegħ għandu jwassal sa għand il-konsumatur oġġetti li huma f’konformità mal-kuntratt ta’ bejgħ”.

5. Il-konsegwenzi ta’ nuqqas ta’ konformità huma deskritti fl‑Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva 1999/44, intitolat “Drittijiet tal‑konsumatur”: “1. Il-bejjiegħ għandu jkun responsabbli għall-konsumatur għal kull nuqqas ta’ konformità li teżisti meta l-oġġetti kienu fornuti. 2. Fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità, l-konsumatur għandu jkun intitolat li l-oġġetti jinġiebu f’konformità mingħajr ħlas permezz ta’ tiswija jew tibdil, f’konformità mal-paragrafu 3, jew li jkollu tnaqqis xieraq fil-prezz jew il-kuntratt jitħassar rigward dawn l-oġġetti, f’konformità mal‑paragrafi 5 u 6”.

6. L-Artikolu 5(1) ta’ din l-istess direttiva, intitolat “Limiti ta’ żmien”, jipprevedi dan li ġej: “Il-bejjiegħ għandu jinżamm responsabbli skond l-Artikolu 3 fejn in‑nuqqas ta’ konformità ssir apparenti fi żmien sentejn minn meta l‑oġġetti twasslu għandu il-konsumatur. Jekk, skond il-leġislazzjoni nazzjonali, d-drittijiet stipulati fl-Artikolu 3(2) huma soġġetti għal perijodu ta’ limitazzjoni [terminu ta’ preskrizzjoni], dak il-perjodu m’għandux jiskadi f’perijodu ta’ sentejn mill-forniment”.

7. Skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44: “Kull termini jew ftehim kontrattwali konkluż mal-bejjiegħ qabel ma tinġieb għall-attenzjoni tal-bejjiegħ in-nuqqas ta’ konformità li direttament jew indirettament tirrinunzja jew tirrestrinġi d-drittijiet li jirriżultaw minn din id-Direttiva għandhom, kif hemm provdut għalihom bil-liġi nazzjonali, ma jkunux jorbtu lill-konsumatur. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li, fil-każ ta’ oġġetti wżati, il-bejjiegħ u l-konsumaur jistgħu jiftiehmu dwar termini jew ftehim kontrattwali li għandhom perijodu ta’ żmien iqsar għall-obbligu tal-bejjiegħ minn dawk stipulati fl-Artikolu 5(1). Dan il-perjodu m’għandux ikun ta’ anqas minn sena”.

B. Id-dritt Belġjan

8. L-Artikolu 1649quater tal-Kodiċi Ċivili Belġjan, introdott fl‑ordinament ġuridiku Belġjan bil-liġi tal-1 ta’ Settembru 2004 ( 5 ), jittrasponi l-Artikolu 3(1), l-Artikolu 5(1) u l-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44. Din id-dispożizzjoni tipprevedi li: “§ 1. Il-bejjiegħ huwa responsabbli fil-konfront tal-konsumatur għal kull nuqqas ta’ konformità li jkun hemm waqt il-kunsinna tal-oġġett u li toħroġ fi żmien sentejn mid-data tal-kunsinna. […] Bħala deroga mill-paragrafu 1, il-bejjiegħ u l-konsumatur jistgħu, għall-oġġetti użati, jaqblu fuq terminu ta’ inqas minn sentejn iżda ta’ mhux inqas minn sena. […] § 3. L-azzjoni tal-konsumatur tiġi preskritta f’terminu ta’ sena mill-jum li fih huwa kkonstata n-nuqqas ta’ konformità, mingħajr ma dan it-terminu jista’ jiskadi qabel it-tmiem tat-terminu ta’ sentejn previst f’ § 1”.

III. Il-proċedura fil-kawża prinċipali

9. Fil-21 ta’ Settembru 2010, Christian Ferenschild xtara mingħand JPC Motor SA (iktar ’il quddiem “JPC”) vettura użata tal-marka Volvo, bil-prezz ta’ EUR 14000.

10. Fit-22 ta’ Settembru 2010, C. Ferenschild ma tħalliex jirreġistra din il-vettura peress li din irriżultat misruqa fis-sistema ta’ informazzjoni ta’ Schengen.

11. Finalment irriżulta li l-vettura mixtrija minn C. Ferenschild qatt ma nsterqet. Madankollu, id-dokumenti tal-vettura kienu nsterqu fl-2007 sabiex “tinħeba” vettura simili ta’ oriġini frawdolenti fl-Italja.

12. Fis-7 ta’ Jannar 2011, il-vettura ta’ C. Ferenschild setgħet tiġi rreġistrata.

13. Fit-12 ta’ Marzu 2012, C. Ferenschild fetaħ kawża quddiem it-tribunal de commerce de Mons (qorti tal-kummerċ ta’ Mons) kontra JPC u talab li din il-kumpannija tiġi kkundannata tħallsu s-somma ta’ EUR 5499.83, jiġifieri EUR 2000.00 għan-nuqqas tal-valur mill-prezz tax-xiri eċċessiv tal-vettura, EUR 2999.83 għall-kiri ta’ vettura ta’ sostituzzjoni għall-perijodu mill-21 ta’ Settembru 2010 sal-14 ta’ Jannar 2011, kif ukoll EUR 500 għal spejjeż amministrattivi u spejjeż oħra.

14. It-tribunal de commerce de Mons (qorti tal-kummerċ ta’ Mons) ċaħdet it-talbiet kollha.

15. Wara appell ippreżentat minn C. Ferenschild, il-qorti tal-appell ta’ Mons iddeċidiet li l-vettura kienet affettwata minn nuqqas ta’ konformità fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili Belġjan li jiżgura t-traspożizzjoni tad-Direttiva 1999/44. Madankollu, il-qorti tar‑rinviju ddikjarat li dan in-nuqqas kien ġie rrimedjat permezz tar‑reġistrazzjoni tal-vettura. Fl-istess ħin, ġie ordnat ex officio l-ftuħ mill-ġdid tat-trattazzjoni sabiex tippermetti lill-partijiet jippreżentaw it‑talbiet tagħhom dwar il-preskrizzjoni tal-azzjoni u l-portata tad-danni.

16. Fit-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti nazzjonali turi li għandha xi dubji dwar il-preskrizzjoni tal-azzjoni bbażata fuq in-nuqqas ta’ konformità tal-vettura mixtrija minn C. Ferenschild.

17. Skont il-konstatazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, C. Ferenschild irċieva l-kunsinna tal-vettura fil-21 ta’ Settembru 2010, ikkonstata n‑nuqqas ta’ konformità fit-22 ta’ Settembru 2010 u fetaħ il-kawża hawn fuq imsemmija fit-12 ta’ Marzu 2012.

18. Fid-dritt Belġjan, il-kawża tal-konsumatur ibbażata fuq nuqqas ta’ konformità bħala regola tiġi preskritta f’terminu ta’ sena mill-jum li fih ġie kkonstatat in-nuqqas ta’ konformità tal-oġġett (Artikolu 1649quater § 3 tal-Kodiċi Ċivili Belġjan).

19. Peress li l-kawża nfetħet fit-12 ta’ Marzu 2012, kważi 17-il xahar wara l-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ konformità, it-talba ta’ C. Ferenschild għandha tiġi kkunsidrata bħala preskritta ( 6 ).

20. L-Artikolu 1649quater § 3 tal-Kodiċi Ċivili Belġjan, iċċitat iktar ’il fuq, jipprevedi, in extenso, li l-kawża tal-konsumatur tiġi preskritta f’terminu ta’ sena mid-data li fiha huwa jikkonstata n-nuqqas ta’ konformità, iżda dan it-terminu ma jistax jiskadi qabel it-tmiem tat-terminu ta’ sentejn, previst fl-Artikolu 1649quater § 1.

21. Minn dan jista’ jiġi konkluż li l-kawża miftuħa fit‑12 ta’ Marzu 2012 kienet għadha mhux preskritta. F’din id-data, it-terminu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mill-jum tal-kunsinna kien għadu ma skadiex.

22. Billi ttraspona t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44, il-leġiżlatur Belġjan iddikjara, fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 1649quater § 1 tal-Kodiċi Ċivili Belġjan, li l‑partijiet f’kuntratt ta’ bejgħ ta’ oġġetti użati jistgħu jiftiehmu, għal kull nuqqas ta’ konformità, fuq terminu ta’ garanzija ta’ inqas minn sentejn, mingħajr madankollu ma dan it-terminu jkun jista’ b’xi mod ikun inqas minn sena.

23. F’din il-kawża, il-partijiet ikkonkludew tali ftehim li permezz tiegħu ġie miftiehem li l-bejjiegħ kien ser ikun responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità tal-oġġett matul terminu ta’ sena li jibda jiddekorri mid-data tal‑kunsinna.

24. Il-qorti tar-rinviju nnotat li, skont l-interpretazzjoni li fl-ispirtu tagħha saru x-xogħlijiet preparatorji relatati mat-traspożizzjoni tad‑Direttiva 1999/44, jekk il-partijiet jiftiehmu fuq terminu ta’ garanzija ta’ inqas minn sentejn (per eżempju, sena), ir-riferiment għall-Artikolu 1649quater § 1 (“mingħajr ma dan it-terminu jista’ jiskadi qabel it-tmiem tat-terminu ta’ sentejn previst f’§ 1”), fl-Artikolu 1649quater § 3 tal-Kodiċi Ċivili Belġjan, għandu jinftiehem bħala li jirreferi għal terminu ta’ sena.

IV. Id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal‑Ġustizzja

25. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour d’appel de Mons (qorti tal-appell ta’ Mons) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti: “Id-dispożizzjonijiet moqrija flimkien tal-Artikolu 5(1) u tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Mejju 1999, dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali interpretata fis-sens li tippermetti, li għall-oġġetti użati, it-terminu ta’ preskrizzjoni tal-azzjoni tal-konsumatur [j]iskadi qabel it-tmiem tat‑terminu ta’ sentejn, li jibdew jiddekorru mill-kunsinna tal-oġġett li ma jikkonformax mal-kuntratt, meta l-bejjiegħ u l-konsumatur ikunu ftehmu fuq terminu ta’ garanzija ta’ inqas minn sentejn?”

26. It-talba għal deċiżjoni preliminari waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑4 ta’ Marzu 2016.

27. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn C. Ferenschild, mill-Gvern Belġjan u mill-Gvern Awstrijak, u mill-Kummissjoni Ewropea.

V. Analiżi

28. Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 5(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44 jipprekludux li dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali jiġu interpretati fis‑sens li jippermettu, għall-oġġetti użati, li t-terminu ta’ preskrizzjoni jiskadi qabel it-tmiem tat-terminu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mill‑kunsinna tal-oġġett, meta l-partijiet ikunu ftiehmu li, għal kull nuqqas ta’ konformità, it-terminu ta’ garanzija – fil-prinċipju ta’ sentejn mid-data tal-kunsinna – ser ikun limitat għal sena.

29. Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, hemm lok li ssir għażla bejn żewġ possibbiltajiet.

30. L-ewwel waħda titlaq mill-prinċipju li t-terminu li matulu l‑bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità, imsemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44, jistabbilixxi l‑perijodu li matulu t-“terminu ta’ preskrizzjoni” previst fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 ma jistax jiskadi. Jekk jiġi ridott l-ewwel terminu jfisser li jiġi ridott ukoll it-tieni wieħed.

31. It-tieni possibbiltà essenzjalment titlaq mill-prinċipju li r-regola li permezz tagħha t-“terminu ta’ preskrizzjoni” tal-kawżi bbażati fuq nuqqas ta’ konformità fl-ebda każ ma jista’ jiskadi qabel it-tmiem ta’ perijodu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mill-kunsinna tal-oġġett hija element tal-mudell minimu ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li jirriżulta mid-Direttiva 1999/44, inkluż sa fejn tikkonċerna l-oġġetti użati. Konsegwentement, anki jekk il-partijiet jaqblu li l-bejjiegħ għandu jkun responsabbli – fil-każ ta’ oġġetti użati – għal kull nuqqas ta’ konformità kkonstatat fis-sena ta’ wara d-data tal-kunsinna, dan ma jfissirx li t‑terminu ta’ preskrizzjoni jista’ jiskadi qabel it-tmiem ta’ perijodu ta’ sentejn li jibda jiddekorri minn din id-data.

A. Fuq l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari

32. Qabel ma nkompli, nixtieq nagħmel xi kummenti introduttorji. Minħabba n-natura unika tan-nuqqas ta’ konformità li affettwa l-vettura ta’ C. Ferenschild, jista’ jitqajjem dubju dwar jekk din il-kawża taqax fil‑kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 1999/44. Minkejja li mill‑konklużjoni li ser nasal għaliha iktar tard jirriżulta li dawn id-dubji ma humiex fondati, il-kunsiderazzjonijiet dwar din il-kwistjoni xorta jistgħu jkunu utli għall-qorti nazzjonali fil-każ li din tikkunsidra li d‑direttiva, tal-inqas direttament, ma tirregolax is-sitwazzjoni li magħha jirrelataw il‑fatti ta’ din il-kawża.

33. Il-qorti tar-rinviju tirrileva li C. Ferenschild, sabiex jevita l‑preskrizzjoni tal-kawża, ma invokax id-dispożizzjonijiet dwar ir‑responsabbiltà ta’ difett moħbi ħlief wara li reġgħu nfetħu t‑trattazzjonijiet, kif jirriżulta mill-informazzjoni li tinsab fit-talba għal deċiżjoni preliminari.

34. F’ċerti sistemi ġuridiċi, inkluż fid-dritt Belġjan, minbarra r‑responsabbiltà għal nuqqas ta’ konformità fis-sens tal-Artikolu 3 tad‑Direttiva 1999/44, teżisti wkoll responsabbiltà għal difett moħbi ( 7 ). Madankollu, il-qorti nazzjonali kkunsidrat li, anki jekk il-kawża miftuħa minn C. Ferenschild kienet ibbażata fuq din il-bażi legali differenti, xorta kienet tkun tardiva.

35. Hija l-qorti nazzjonali li għandha titħalla tevalwa l-effetti tal-atti ta’ proċedura meħuda minn parti kkonċernata abbażi tad‑dispożizzjonijiet proċedurali nazzjonali. Madankollu din il-qorti kkunsidrat li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja ser tkun indispensabbli sabiex tirriżolvi l-kwistjoni. Fl-opinjoni tiegħi, konsegwentement, il‑qorti tar-rinviju tikkunsidra li s-sempliċi invokazzjoni ta’ bażi ġuridika oħra ma wasslitx għal bidla tal-azzjoni li teskludi l-applikazzjoni tad‑dispożizzjonijiet li jittrasponu d-direttiva. Fil-fatt, il-kumplament tat‑talba għal deċiżjoni preliminari hija ddedikata biss għall‑interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-direttiva.

36. Inħoss ukoll li għandi nenfasizza li d-Direttiva 1999/44 ma tagħmilx distinzjoni ċara bejn ir-responsabbiltà li tirriżulta mill-ksur tal-obbligu ta’ kunsinna ta’ oġġett konformi u r-responsabbiltà għall-ksur tal-obbligu ta’ kunsinna ta’ oġġett mingħajr difetti moħbija ( 8 ). Fil-kuntest tal-mudell adottat fid-direttiva, dawn iż-żewġ kategoriji huma kkunsidrati bħala każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità fis-sens tal-Artikolu 3 ta’ din id‑direttiva ( 9 ).

37. Jiena lanqas ma naħseb li jeżistu motivi oħra li jippermettu li jiġi konkluż li t-talba għal deċiżjoni preliminari ma tikkonċernax id-dritt tal-Unjoni. Anki jekk wieħed jippreżupponi li d-Direttiva 1999/44 ma tkoprix id-difetti ġuridiċi – u l‑kunsinna, lix-xerrej, ta’ vettura b’dokumenti li servew sabiex “jaħbu” vettura simili tista’ tkun ikkunsidrata bħala li taqa’ taħt dan il-kunċett –, id-domanda preliminari xorta tibqa’, fl-opinjoni tiegħi, ammissibbli.

38. F’ċerti Stati Membri, minbarra d-difetti fiżiċi, jeżisti każ partikolari ta’ anomalija li jaffettwa l-oġġett mibjugħ, magħruf bit‑terminu “difett ġuridiku” (Rechtsmängel). Madankollu, jirriżulta li l-leġiżlaturi ma rabtux effetti leġiżlattivi ma’ din id-distinzjoni hekk magħmula, b’tali mod li huwa diffiċli li tinqata’ l-linja bejn nuqqas fiżiku u nuqqas ġuridiku. Xi drabi, din id-distinzjoni tinsab biss fid-duttrina. Fi kwalunkwe każ, l-eżistenza ta’ difett ġuridiku ġeneralment tikkonċerna sitwazzjoni li fiha l-oġġett mibjugħ jappartjeni lil terz jew għandu dritt li minnu jibbenefika terz ( 10 ).

39. M’iniex konvint li din il-kawża tirrigwarda difett ġuridiku hekk interpretat. Barra minn hekk, jien nistaqsi jekk id-direttiva tapplikax effettivament għad-difetti ġuridiċi fis-sens li dan il-kunċett huwa ddefinit hawn fuq.

40. Madankollu jien naqbel mal-qorti tar-rinviju li f’dan il-każ hemm nuqqas ta’ konformità fis-sens tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 1999/44. Id‑direttiva timponi fuq il-bejjiegħ l-obbligu li jikkunsinna oġġett konformi mal-kuntratt, li għandu jinftiehem bħala l-kunsinna ta’ oġġett fi stat li jippermetti l-użu tiegħu skont l-għan tiegħu ( 11 ). L-impossibbiltà li tirreġistra vettura tipprekludi, bħala regola, li tintuża b’mod normali.

41. Madankollu, anki jekk, f’din il-kawża, il-vettura għandha difett ġuridiku, u tali difett ma jaqax fil-kunċett ta’ “nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt” fis-sens tad-Direttiva 1999/44, il-Qorti tal‑Ġustizzja għandha xorta tiddikjara ruħha li għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi d-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali. Il-leġiżlatur Belġjan seta’ jadotta s-soluzzjonijiet previsti fid-direttiva sabiex jiddefinixxi d-drittijiet tal-konsumatur inkluż dak li jikkonċerna l-każijiet li ma humiex imsemmija mid-direttiva stess. Il-ħtieġa li tiġi żgurata interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni, ikunu x’ikunu ċ‑ċirkustanzi li fihom dan għandu jiġi interpretat, timmilita – skont il‑ġurisprudenza użata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Dzodzi ( 12 ) – favur l-ammissibbiltà ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari ( 13 ).

42. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nikkunsidra li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari magħmul mill-Cour d’appel de Mons (qorti tal-appell ta’ Mons) hija ammissibbli, li jippermettili nkompli l-analiżi tiegħi; imma qabel dan, ser nibda b’xi rimarki preliminari. Naħseb li dawn ser jippermettu lill-Qorti tal‑Ġustizzja sabiex teżamina din il-kawża b’mod iktar komplet.

B. Rimarki preliminari

43. Ir-regoli dwar ir-responsabbiltà tal-bejjiegħ għal nuqqas ta’ konformità tal-oġġett, stipulati fid-Direttiva 1999/44, jikkostitwixxu element essenzjali tas-sistema ta’ protezzjoni tal-konsumaturi fi ħdan l‑Unjoni.

44. Minkejja li din id-direttiva hija bbażata fuq il-mudell tal‑armonizzazzjoni minima, hija kkontribwixxiet sabiex jintlaħaq livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi fl-Istati Membri kollha. Hija b’hekk ippermettiet li jiġi kkonkretizzat wieħed mill-prinċipji oġġettivi tal‑politika tal-Unjoni ( 14 ).

45. L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 1999/44, moqri flimkien mal‑Artikolu 2(1) tal-istess direttiva huwa l-espressjoni tal-prinċipju pacta sunt servanda. Skont dawn id-dispożizzjonijiet, il-bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt ta’ bejgħ, sa fejn dan id-difett ikun jeżisti fil-mument tal-kunsinna tal-oġġett. Il‑konstatazzjoni ta’ difett f’data sussegwenti bl-ebda mod ma tibdel dan il-prinċipju. Il-mument rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal‑eżistenza ta’ nuqqas ta’ konformità tibqa’ d-data tal-kunsinna tal‑oġġett.

46. Fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu r‑responsabbiltà tal-bejjiegħ, għandha ssir distinzjoni bejn żewġ prinċipji relatati mal-iskadenza taż-żmien: it-terminu ta’ garanzija applikabbli minħabba nuqqas ta’ konformità u t-terminu li matulu huwa possibbli li jiġu eżerċitati d-drittijiet ibbażati fuq in-nuqqas ta’ konformità, imsejjaħ ukoll “terminu ta’ preskrizzjoni” (Verjährungsfrist, limitation period).

47. It-terminu msemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 1999/44 jistabbilixxi l-perijodu li matulu għandu jidher in‑nuqqas ta’ konformità. Il-konstatazzjoni ta’ tali nuqqas wara l-iskadenza ta’ dan it-terminu ma twassalx għar-responsabbiltà tal-bejjiegħ.

48. Min-naħa tiegħu, it-terminu ta’ preskrizzjoni msemmi fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 jistabbilixxi l-perijodu li matulu l-konsumatur jista’ jeżerċita d-drittijiet tiegħu fil-konfront tal-bejjiegħ minħabba n‑nuqqas ta’ konformità.

49. Konsegwentement, id-dispożizzjonijiet li jiddefinixxu l-bidu u t‑tmiem tat-terminu ta’ garanzija jagħtu risposta għall-mistoqsija dwar il‑mument li fih għandu jidher in-nuqqas ta’ konformità sabiex ix-xerrej jibbenefika minn drittijiet speċifiċi fir-rigward tal-bejjiegħ minħabba dan in-nuqqas ta’ konformità. Ir-regoli relatati mat-termini ta’ preskrizzjoni jistabbilixxu sa meta, l-iktar tard, il-konsumatur jista’ jeżerċita d-drittijiet imnissla matul it-terminu ta’ garanzija.

C. Id-differenzi bejn it-termini ta ’ garanzija u t-termini ta ’ preskrizzjoni fil-kuntest tal-mudell ta ’ protezzjoni tal-konsumaturi stabbilit permezz tad-Direttiva 1999/44

50. Fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 1999/44, it-terminu li matulu l-bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità u t‑terminu msemmi fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva għandhom għanijiet differenti.

51. L-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 tipprevedi li “[i]l-bejjiegħ għandu jinżamm responsabbli skond l‑Artikolu 3 fejn in‑nuqqas ta’ konformità ssir apparenti fi żmien sentejn minn meta l‑oġġetti twasslu għandu il-konsumatur” ( 15 ). Min-naħa tagħha, it-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tipprevedi r-regola relatata mat-termini ta’ preskrizzjoni: “[j]ekk, skond il-leġislazzjoni nazzjonali, d-drittijiet stipulati fl-Artikolu 3(2) huma soġġetti għal perijodu ta’ limitazzjoni [terminu ta’ preskrizzjoni], dak il-perjodu m’għandux jiskadi f’perijodu ta’ sentejn mill-forniment”.

52. Id-Direttiva 1999/44 tipprevedi l-introduzzjoni ta’ terminu ta’ mill-inqas sentejn li matulu l-bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità. Barra minn hekk, hija tħalli f’idejn il-leġiżlaturi nazzjonali sabiex jiddeċiedu t-terminu li fih il-konsumaturi jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet marbuta ma’ tali nuqqas, bl-introduzzjoni tat-termini ta’ preskrizzjoni. Id-direttiva lanqas tippreskrivi t-tul ta’ dawn it-termini. Madankollu, jekk tali termini jiġu introdotti, skont it‑tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44, dawn ma jistgħux jiskadu matul is-sentejn ta’ wara l-kunsinna.

53. Fl-opinjoni tiegħi, il-kliem stess tat-tieni sentenza tal‑Artikolu 5(1) tad-Direttiva jissuġġerixxi in-nuqqas ta’ rabta bejn dawn it-termini. Din id-dispożizzjoni ma torbotx it-terminu ta’ preskrizzjoni mat-terminu ta’ garanzija msemmi fl-ewwel sentenza tal‑Artikolu 5(1), iżda ma’ terminu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mill‑kunsinna. It-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 fi kwalunkwe każ ma tirreferix għall-ewwel sentenza ta’ din id‑dispożizzjoni, li tirrigwarda t-terminu li matulu l-bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità.

54. Dan l-argument huwa kkorroborat ukoll mill-premessa 17 tad‑direttiva, fejn darbtejn issemma l-perijodu ta’ sentejn applikabbli għat-termini ta’ preskrizzjoni: l-ewwel nett, f’kuntest iktar ġenerali, bil‑konferma li dawn it-termini jistgħu jiġu introdotti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali u, it-tieni nett, b’riferiment għall-każ li fih il-leġiżlatur nazzjonali għażel li jorbot il-ftuħ ta’ dan it-terminu ma’ mument li ma huwiex dak tal-kunsinna tal-oġġett.

55. Jiena konxju li x-xebh bejn il-perijodi minimi tat-termini ta’ garanzija u ta’ preskrizzjoni, li, bħala regola, ma jistgħux jiskadu matul is-sentejn mid-data tal-kunsinna, jista’ jwassal għall-konklużjoni li teżisti rabta stretta bejniethom.

56. Madankollu għandi nispjega li t-terminu ta’ sentejn li matulu l‑bejjiegħ huwa responsabbli għal kull nuqqas ta’ konformità jirriżulta minn kompromess sabiex jiġu rrikonċiljati l-approċċi differenti użati f’dan il-qasam minn kull Stat Membru ( 16 ). Madankollu, minkejja li dan it‑terminu huwa kunsiderevolment iqsar mit-termini li jaqdu funzjoni analoga fid-dritt ta’ ċerti Stati Membri, fid-dawl tal-mudell ta’ armonizzazzjoni minima adottat ġie kkunsidrat li huwa biżżejjed li tiġi stabbilita l-protezzjoni tal-konsumaturi fil-livell mixtieq ( 17 ).

57. It-tul stess tat-terminu ta’ garanzija li għalih tirreferi l-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 ġej mid‑dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il‑Kuntratti għall-Bejgħ Internazzjonali ta’ Merkanzija, tal‑11 ta’ April 1980 ( 18 ), li l-Artikolu 39(2) tagħha jaqra kif ġej: “[f]i kwalunkwe każ, ix-xerrej jitlef id-dritt li juża nuqqas ta’ konformità, jekk ma jinnotifikax dan in-nuqqas mhux iktar tard minn sentejn mid-data li fiha l-merkanzija tkun effettivament ġiet mgħoddija lilu, sakemm dan it‑terminu ma jkunx inkompatibbli ma’ perijodu ta’ garanzija kuntrattwali”.

58. Il-mudell tal-Konvenzjoni – li minnu l-leġiżlatur tal-Unjoni ispira ruħu – ma kienx ibbażat fuq il-premessa li l-azzjoni tax-xerrej ma tistax tkun preskritta qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ garanzija ( 19 ).

59. Lanqas nikkunsidra li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jorbot dawn it-termini billi jitlaq mill-prinċipju li kawża ma setgħetx tiġi preskritta qabel ma tispiċċa r-responsabbiltà. Hemm rabta bejn it-termini ta’ garanzija u t-termini ta’ preskrizzjoni biss sa fejn kawża, sabiex tkun preskritta, għandha tinfetaħ qabel it-terminu ta’ garanzija. Għall‑kuntrarju, xejn ma jiġġustifika l-kuntrarju. Id‑dispożizzjonijiet tad‑direttiva lanqas jipprovdu dan.

60. Jekk tipprova tispjega t-tul, stabbilit fid-Direttiva 1999/44, tal-perijodu li matulu l-kawża ma tistax tiġi preskritta, jiġi preżunt biss li terminu ta’ sentejn ġie meqjus biżżejjed sabiex jiżgura lill-konsumaturi livell ta’ protezzjoni minimu.

61. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena konvint li r‑regola li l-kawża miftuħa minn konsumatur għal nuqqas ta’ konformità ta’ oġġett mal-kuntratt ma tistax tiġi preskritta qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mill-kunsinna tal-oġġett hija element ta’ protezzjoni tal-konsumaturi żgurata mid-dritt tal-Unjoni.

D. Interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44 bħala dispożizzjoni ta ’ eċċezzjoni

62. Jiena konvint li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44, li jipprevedi l-possibbiltà li jiġi limitat it-terminu ta’ garanzija fil-każ ta’ oġġetti użati, ma jiġġustifikax l-adozzjoni ta’ interpretazzjoni differenti.

1. Il-portata tar-riferiment li jinsab fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44

63. L-interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44, li jipprevedi li “[l]-Istati Membri jistgħu jipprovdu li, fil-każ ta’ oġġetti wżati, il-bejjiegħ u l-konsumaur jistgħu jiftiehmu dwar termini jew ftehim kontrattwali li għandhom perijodu ta’ żmien iqsar għall-obbligu tal-bejjiegħ minn dawk stipulati fl-Artikolu 5(1)” u li “[d]an il-perjodu m’għandux ikun ta’ anqas minn sena”, għandha importanza kruċjali għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari.

64. Madankollu, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il‑Kummissjoni tenfasizza li r-riferiment li sar fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) għat-“terminu” stabbilit fl-Artikolu 5(1), huwa pjuttost sfortunat, għaliex ma jindikax għal liema termini qed jirreferi. Ma hemmx indikazzjoni jekk huwiex it-terminu li matulu għandu jidher in‑nuqqas ta’ konformità [l-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1)] jew it-terminu ta’ preskrizzjoni [it-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1)] ( 20 ).

65. F’ċerti verżjonijiet lingwistiċi tad-direttiva, it-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) jipprevedi l-possibbiltà li jiġi stabbilit, għar‑responsabbiltà tal-bejjiegħ, terminu iktar qasir (liability of the seller, responsabilità del venditore). L-istess espressjonijiet huma użati fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-direttiva inkwantu tikkonċerna t-terminu li fih in-nuqqas ta’ konformità tal-oġġett għandu jidher ( 21 ). Għalhekk ma għandi l-ebda dubju dwar il-fatt li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑direttiva jkopri biss it-terminu ta’ garanzija msemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1), u mhux it-terminu ta’ preskrizzjoni previst fit‑tieni sentenza tal-Artikolu 5(1).

66. Dan l-approċċ huwa wkoll ikkorroborat mill-analiżi tal-proċess leġiżlattiv li wassal għall-adozzjoni tad-Direttiva 1999/44. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-ġenesi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tista’ tippreżenta elementi rilevanti għall-interpretazzjoni tagħha ( 22 ).

67. Il-proposta ta’ direttiva inizjali ( 23 ) ma kienx fiha dispożizzjonijiet li jikkonċernaw il-kummerċ ta’ oġġetti użati.

68. F’dan l-istadju, kien ġie adottat terminu ta’ garanzija uniformi ta’ sentejn, li kien japplika għall-oġġetti kollha li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva.

69. Matul iktar xogħlijiet preparatorji, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) osserva li t-terminu ta’ garanzija ta’ sentejn xi drabi seta’ kien twil wisq fid-dawl tan-“natura partikolari tal-oġġett mibjugħ”. Il-KESE ppropona li, b’deroga għat-terminu ta’ sentejn, il‑partijiet jistgħu “jillimitaw it-tul ta’ din il-garanzija” għal sena ( 24 ).

70. Finalment, fil-qafas ta’ pożizzjoni komuni, il-Kunsill u l‑Parlament għażlu approċċ konformi ma’ dan l-ispirtu billi ppermettew, f’dak li jikkonċerna l-oġġetti użati, li jillimitaw kuntrattwalment it‑terminu msemmi fl-Artikolu 5(1) tad-direttiva, sa fejn din il‑possibbiltà hija prevista fid-dritt nazzjonali. Madankollu, dan it‑terminu ma jistax ikun inqas minn sena [it-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1)]. Fix-xogħlijiet preparatorji ( 25 ) kif ukoll fil‑premessa 16 tal-verżjoni finali tat-test tad-Direttiva 1999/44, din id‑deroga hija ġġustifikata minħabba n-natura partikolari tal-oġġetti użati (“tiġi kkunsidrata n-natura speċifika tagħhom”).

71. Jien nikkunsidra li din hija riferiment għall-pożizzjoni tal-KESE, li spjega l-introduzzjoni ta’ regola analoga bil-ħtieġa li ssir distinzjoni bejn it-termini ta’ garanzija fid-dawl tan-natura partikolari ta’ ċerti oġġetti. Jien għalhekk konvint li r-regola stabbilita fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tkopri t-terminu ta’ garanzija msemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) skont l-emendi mibdija bil-proposta tal-KESE, li kienu jikkonċernaw it-termini ta’ garanzija (“il-perijodu tal-[…] garanzija”).

72. Bħala konklużjoni intermedjarja, nikkonstata għalhekk li bis‑saħħa tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44, il‑leġiżlaturi nazzjonali jistgħu jintroduċu regoli li, fir-rigward tal-bejgħ ta’ oġġetti użati, jippermettu lill-partijiet li jillimitaw għal sena biss l-uniku terminu ta’ garanzija kopert bl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) ta’ din id‑direttiva.

2. Interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44

73. Fid-dawl tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 1999/44, it-terminu ta’ sentejn li matulu l-bejjiegħ huwa responsabbli għal nuqqas ta’ konformità huwa element fundamentali tal‑livell ta’ protezzjoni minima tal-konsumaturi żgurat mid-dritt tal‑Unjoni. Kif jirriżulta mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑direttiva, il-partijiet ma jistgħux jillimitaw dan it-terminu jew jidderogaw minnu.

74. Madankollu, huwa possibbli għall-Istati Membri, bħala eċċezzjoni, li jistabbilixxu fid-dritt nazzjonali tagħhom regola li permezz tagħha l-partijiet jistgħu jaqblu fuq terminu ta’ garanzija iqsar f’każ ta’ oġġetti użati. Madankollu, dan it-terminu ma jistax ikun inqas minn sena [it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1)].

75. Huwa għalhekk li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1), li jippermetti li jiġu stabbiliti termini ta’ garanzija iqsar għal kull nuqqas ta’ konformità, għandu jkun is-suġġett, bħala dispożizzjoni ta’ eċċezzjoni, ta’ interpretazzjoni stretta li ma tistax tmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq l-għan li għalih din id-dispożizzjoni ġiet stabbilita ( 26 ).

76. Peress li, bħala eċċezzjoni, il-leġiżlaturi nazzjonali jingħataw il‑possibbiltà li jawtorizzaw lill-partijiet sabiex jaqblu fuq termini ta’ garanzija iqsar, ma huwiex possibbli li din is-setgħa titwessa’ b’mod li tinkludi wkoll il-possibbiltà li jinbidlu d-dispożizzjonijiet relatati mat‑terminu ta’ preskrizzjoni li għalih tirreferi t-tieni sentenza tal‑Artikolu 5(1) tad-direttiva. Konsegwentement, id-dritt nazzjonali ma jistax jawtorizza lill-partijiet f’kuntratt ta’ bejgħ sabiex iwarrbu r-regola li permezz tagħha t-terminu ta’ preskrizzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur ma jistax jiskadi matul is-sentejn wara l-kunsinna tal-oġġett.

77. Jien nikkunsidra li d-direttiva tipprekludi wkoll l-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet oħra li jipproduċu riżultati analogi. B’mod partikolari, ir‑rekwiżit ta’ interpretazzjoni stretta tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44 jipprekludi li l-mument li fih it-terminu ta’ preskrizzjoni jista’ jiskadi jiġi marbut mat-terminu ta’ garanzija, meta dan tal-aħħar jista’ jiġi limitat b’sena mill-partijiet stess.

78. Dawn il-kunsiderazzjonijiet iwassluni sabiex nikkonkludi li n‑natura eċċezzjonali tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44 tipprekludi interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jwasslu għal ksur tar-regola li biha t-terminu ta’ preskrizzjoni ma jistax jiskadi matul is-sentejn mill-kunsinna tal-oġġett.

E. L-għan tal-eċċezzjoni prevista fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44

79. Fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq bit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44, ma nikkunsidrax li huwa neċessarju li l-eċċezzjoni prevista minn din id-dispożizzjoni tkun interpretata b’mod differenti, b’mod iktar wiesa’ minn kif ippreżentat hawn fuq.

1. L-eċċezzjoni prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑direttiva u l-bilanċ kuntrattwali

80. Mill-osservazzjonijiet magħmula fil-punti 69 u 70 ta’ dawn il‑konklużjonijiet jirriżulta li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad‑direttiva jawtorizza t-teħid inkunsiderazzjoni tan-natura speċifika tal‑oġġetti użati.

81. Fl-opinjoni tiegħi, dan l-għan huwa qabel xejn ir-riflessjoni ta’ tentattiv sabiex jiġu bbilanċjati l-interessi tal-bejjiegħ u dawk tax-xerrej b’mod li l-portata tar‑responsabbiltà tal-bejjiegħ ma tkunx sproporzjonata meta mqabbla man-natura tal-oġġetti użati. L-analiżi tal-premessa 17 tad-direttiva twassalni sabiex nikkonkludi li l-introduzzjoni stess tat-terminu ta’ garanzija ta’ sentejn ġiet motivata mill-ħsieb li l-konfini tar‑responsabbiltà tal-bejjiegħ ġew definiti b’mod wiesa’ wisq. Jien naħseb li dan l‑istess argument kellu effett fuq l-adozzjoni ta’ approċċ relatat mal-oġġetti użati li jippermetti limitu iktar sinjifikattiv tar-responsabbiltà tal-bejjiegħ.

82. Jien nikkunsidra għalhekk li l-għan tal-eċċezzjoni prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44 ma huwiex tant sabiex jikkunsidra n-natura speċifika tal-oġġetti użati iżda pjuttost sabiex jippermetti lill-partijiet sabiex jiġġestixxu r-riskju kuntrattwali. Dan jippermetti lill-partijiet, minkejja l-konklużjoni ta’ kuntratt li jirrigwarda oġġetti użati, li jidderogaw minn ċerti dispożizzjonijiet tad-direttiva. Li timponi fuq il-partijiet l-obbligu li josservaw ir-rekwiżiti kollha preskritti fid‑direttiva jista’ jikkostitwixxi ostakolu għall-iżvilupp tas-suq tal‑oġġetti użati. Iż-żamma ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi jwassal għal spejjeż ta’ pproċessar relattivament għoljin, li jista’ jiddiswadi lill-impriżi milli jidħlu f’din it-tip ta’ attività. Jekk dawn l‑ispejjeż kellhom ikunu inklużi fil-prezz u sostnuti mill-konsumatur, is‑suq tal-oġġetti użati jitlef il-karatteristika prinċipali tiegħu, jiġifieri l‑kapaċità li joffri lill-konsumaturi oġġetti bi prezzijiet attraenti.

83. Konsegwentement, filwaqt li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, għandu jitfakkar il-fatt li, sabiex is-suq intern jiżviluppa, għandu jiġi kkonservat bilanċ bejn l-interessi tal-partijiet f’kuntratt ta’ bejgħ. L-argument espost mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal‑interpretazzjoni tagħha tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 1999/44, fejn tirrikonoxxi l-ħtieġa li jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-bejjiegħ, huwa konformi ma’ dan l-ispirtu ( 27 ).

84. Tqum il-kwistjoni dwar jekk l-għan taż-żamma tal-bilanċ rikjest bejn l-interessi tal-partijiet f’kuntratt ta’ bejgħ jiġġustifikax approċċ li permezz tiegħu l-limitazzjoni tat-terminu ta’ garanzija jwassal għal tnaqqis tal-perijodu ta’ sentejn li matulu t-terminu ta’ preskrizzjoni ma jistax jiskadi.

85. Fl-opinjoni tiegħi, din il-mistoqsija għandu jkollha risposta negattiva.

86. Id-Direttiva 1999/44 stess tiddikjara ċertu numru ta’ soluzzjonijiet li jirriflettu t-tħassib sabiex jinżamm il-bilanċ kuntrattwali. Minbarra t‑terminu ta’ garanzija ta’ sentejn applikabbli minħabba n-nuqqas ta’ konformità, imsemmi hawn fuq, għandha tiġi ċċitata fosthom, – kif il‑Qorti tal-Ġustizzja fakkret fis-sentenza Quelle ( 28 ) – il-possibbiltà, miftuħa bl-Artikolu 3(3) tad-Direttiva, li tiġi rrifjutata s-sostitwibbiltà tal-oġġett jekk dan ir-rimedju jimponi spejjeż mhux raġonevoli fuq il‑bejjiegħ. Fis-sentenza Gebr. Weber u Putz, il-Qorti tal-Ġustizzja tat lista filwaqt li indikat li l-Artikolu 4 tad-direttiva jagħti lill-bejjiegħ dritt li jiftaħ kawża għad-danni kontra l-produttur, bejjiegħ preċedenti jew xi intermedjarju ieħor ( 29 ).

87. Konsegwentement, filwaqt li d-direttiva tfittex li żżomm bilanċ kuntrattwali, li tipprekludi lill-konsumatur minn kull rimedju ta’ dritt hija possibbiltà estrema li l-leġiżlatur tal-Unjoni jipprova jevita.

88. L-analiżi tad-dispożizzjonijiet tad-direttiva li jirrigwardaw l‑oġġetti użati tippermetti li jintlaħqu konklużjonijiet identiċi.

89. B’hekk, fid-direttiva stess – minbarra l-possibbiltà li jiġi limitat it‑terminu ta’ garanzija –, nara żewġ eżempji ta’ soluzzjonijiet potenzjalment rilevanti fir-rigward tal-oġġetti użati.

90. Il-premessa 16 tad-Direttiva 1999/44 tenfasizza li n-natura speċifika tal-oġġetti użati ġeneralment tagħmilha impossibbli li jiġu ssostitwiti. Fid-dispożittiv tad-direttiva, din l-idea hija espressa fl‑Artikolu 3(3) li permezz tiegħu l-bejjiegħ jista’ jirrifjuta li jissostitwixxi l-oġġett meta dan ikun impossibbli.

91. Barra minn hekk, huwa possibbli, bl-applikazzjoni tal‑Artikolu 5(3) tad-Direttiva 1999/44, li titwarrab il-preżunzjoni li permezz tagħha n-nuqqasijiet ta’ konformità li jidhru f’terminu ta’ sitt xhur mill-kunsinna tal-oġġett jeżistu fil-mument tal-kunsinna, jekk din il‑preżunzjoni ma hijiex kompatibbli man-natura tal-oġġett. Anki qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni tad-direttiva, id-duttrina kienet irrilevat li din id‑dispożizzjoni setgħet tapplika għall-oġġetti użati ( 30 ). Il-leġiżlatur Belġjan ukoll uża din il-possibbiltà. L-Artikolu 1649quater §4 tal-Kodiċi Ċivili Belġjan jipprevedi kundizzjoni fir-rigward tal-inkompatibbiltà tal‑preżunzjoni “man-natura tal-oġġett” fil-livell tad-dritt nazzjonali, filwaqt li jżid li, sabiex tiġi evalwata din l-inkompatibbiltà, għandha tiġi kkunsidrata n-natura ġdida jew jekk l-oġġett hux użat.

92. Fi kwalunkwe każ, it-teħid inkunsiderazzjoni tan-natura speċifika tal-oġġetti użati ma huwiex intiż sabiex jipprekludi lill-konsumatur mill‑protezzjoni li hija żgurata lilu, iżda biss sabiex jillimita l-firxa tad‑drittijiet li huwa għandu [Artikolu 3(3) tad-Direttiva 1999/44] jew jillimita t‑tnaqqis tal-oneru tal-prova [Artikolu 5(3)].

93. L-adozzjoni ta’ soluzzjoni li permezz tagħha l-limitu tat-terminu ta’ garanzija jwassal għat-tnaqqis tal-perijodu li matulu t-terminu ta’ preskrizzjoni ma jistax jiskadi madankollu xorta jista’ jipprekludi lill-konsumatur minn kull rimedju ta’ dritt qabel l-iskadenza tas-sentejn wara l-kunsinna tal-oġġett.

94. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nikkunsidra li l-ħtieġa li jiġu kkunsidrati l-interessi taż-żewġ partijiet f’kuntratt ta’ bejgħ ma jippermettix deroga mir-regola li permezz tagħha l-kawża miftuħa mill‑konsumatur ma tistax tkun preskritta qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ sentejn wara l-kunsinna tal-oġġett.

2. It-teħid inkunsiderazzjoni tan-natura speċifika tal-oġġetti użati bħala għan dirett tal-eċċezzjoni prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44

95. Kif diġà indikajt, l-eċċezzjoni prevista fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tad-Direttiva 1999/44 hija intiża sabiex tikkunsidra n-natura speċifika tal-oġġetti użati.

96. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Awstrijak jirrileva li, peress li l-introduzzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva jsegwi l-għan li għadu kemm ġie deskritt, il-perijodu li matulu d-drittijiet tal-konsumatur ma jistgħux jiġu preskritti għandu jiġi allinjat mat-terminu ta’ garanzija applikabbli f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità, kif imqassar. Filwaqt li jiżviluppa dan l-argument, huwa jikkunsidra, fid-dawl tan-natura tal-oġġetti użati, li huma oġġetti li diġà ġew użati, li, minn naħa waħda, il-probabbiltà li jkun hemm nuqqas ta’ konformità fil-mument tax-xiri tiżdied u li, min-naħa l-oħra, jista’ jkun iktar diffiċli, meta jgħaddi ż-żmien, li jiġi pprovat li tali difett kien jeżisti f’dan l-istess mument.

97. Madankollu, ma naħsibx li dawn il-kunsiderazzjonijiet jiġġustifikaw il-perspettiva li t-terminu msemmi fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44 għandu jiġi allinjat mat-terminu ta’ garanzija applikabbli fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità.

98. Għalhekk, fir-rigward tal-probabbiltà ikbar li jirriżulta nuqqas ta’ konformità, hija proprjament il-limitazzjoni tar-responsabbiltà tal‑bejjiegħ b’tali mod li tikkonċerna biss id-difetti li jkunu dehru f’terminu ta’ sena mix-xiri li tikkunsidra b’mod suffiċjenti n-natura speċifika tal-oġġetti użati. Madankollu, din ir-responsabbiltà, tal-inqas fil-kuntest tal-probabbiltà ikbar li difett jidher mal-mogħdija taż-żmien, xorta ma hijiex estiża bis-sempliċi fatt li jiġu stabbiliti termini ta’ preskrizzjoni itwal. Fil-fatt, huma biss id-drittijiet li jitnisslu matul it-terminu ta’ garanzija li jistgħu jiġu preskritti. Madankollu, il-ħtieġa li titneħħa l-inċertezza tal-bejjiegħ dwar jekk il-konsumatur hux se jiddeċiedi li juża r‑rimedji legali li huma disponibbli għalih hija kwistjoni oħra.

99. Lanqas ma jien konvint mill-argument ibbażat fuq id-diffikultajiet li jiġu prodotti provi meta jgħaddi ż-żmien.

100. Din il-kawża tikkonċerna termini relattivament qosra. Dan jixhduh il-fatti tal-kawża prinċipali, li fiha t-terminu ta’ sena mix-xiri tal-oġġett kien sorpassat b’tal-inqas sitt xhur ( 31 ).

101. Jien nikkunsidra wkoll li l-eżistenza ta’ ostakoli fil-każ ta’ provi kif innotat mill-Gvern Awstrijak ma jikkawżax preġudizzju għall-interessi tal-bejjiegħ. Huwa biss il-konsumatur li, minħabba li jgħaddi ż‑żmien, jista’ jkollu diffikultà sabiex jipprova li n-nuqqas ta’ konformità kien diġà jeżisti fil-mument tax-xiri tal-oġġett. Fir-rigward ta’ oġġetti użati, il-konsumatur jista’, minkejja kollox, jiltaqa’ ma’ dan it-tip ta’ diffikultajiet. Il-fatt li oġġett ikun użat jista’ jfisser li l-konsumatur ma jistax jibbaża ruħu fuq il-preżunzjoni li n-nuqqas ta’ konformità kien jeżisti fil‑mument tal-kunsinna tal-oġġett, anki jekk dan id-difett jidher fi żmien sitt xhur mill-kunsinna ( 32 ).

102. Jien għalhekk nikkunsidra li l-għan intiż sabiex jinżamm bilanċ bejn il-partijiet fil-kuntratt ta’ bejgħ ma jiġġustifikax l‑adozzjoni ta’ interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 1999/44 li tagħmel it-tul tal-perijodu previst fit-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva dipendenti fuq it-tul tal‑perijodu msemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1), meta dan tal‑aħħar huwa limitat għal sena mill-partijiet stess.

103. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-opinjoni li r‑regola li permezz tagħha l-konsumatur ma jistax jiġi prekluż mill‑possibbiltà li jeżerċita d-drittijiet li huwa għandu fil-konfront tal-bejjiegħ f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ sentejn mill-kunsinna hija element tal-mudell minimu ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li jirriżulta mid-Direttiva 1999/44.

VI. Konklużjoni

104. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi bil-mod segwenti d-domanda magħmula mill-Cour d’appel de Mons (qorti tal-appell ta’ Mons): “Skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Mejju 1999, dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom, ir-regola li permezz tagħha l-konsumatur ma jistax jiġi prekluż mill-possibbiltà li jeżerċita d-drittijiet li huwa għandu fil-konfront tal-bejjiegħ f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt qabel l-iskadenza ta’ terminu ta’ sentejn mill-kunsinna hija element tal-mudell minimu ta’ protezzjoni tal-konsumaturi żgurat mid-dritt tal-Unjoni, inkluż f’dak li jirrigwarda l-oġġetti użati”.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Pollakk.

( 2 ) Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Mejju 1999, dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 223). Din id-direttiva ġiet emendata permezz tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ottubru 2011, dwar drittijiet tal-konsumatur (ĠU 2011, L 304, p. 64). Madankollu, din hija applikabbli biss għall-kuntratti konklużi wara t‑13 ta’ Ġunju 2014 [Artikolu 28(2)]. Barra minn hekk, l-emendi introdotti ma jirrigwardax il-kwistjonijiet li għandhom importanza sinjifikattiva għal dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari.

( 3 ) Din in-nota tirrigwarda biss il-verżjoni Pollakka ta’ dawn il-Konklużjonijiet.

( 4 ) Hawnhekk qed inwettaq parafrażi tal-kliem ta’ E. Łętowska, li jenfasizza li l-protezzjoni tal-konsumaturi, bħala l-parti l-iktar dgħajfa fir-relazzjoni kuntrattwali, ma tistax tiġi limitata għall-attività leġiżlattiva. Għandu jkun żgurat ukoll li l-konsumaturi jkollhom dritt għal rimedju effettiv, għaliex “li jkollok dritt (teoretiku) u ma jkollokx id-dritt li teżerċitah hija ċaħda iktar gravi (tortura tat-tama li tirriżulta mill-impotenza) milli assolutament ma jkollokx dan id-dritt”. Łętowska, E., “Wirtualizacja sądowej ochrony słabszych”, Ochrona strony słabszej stosunku prawnego. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Adamowi Zielińskiemu, ed. M. Boratyńska, Varsovie, Wolters Kluwer SA, 2016, p. 73.

( 5 ) Din il-liġi daħlet fis-seħħ wara li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tad‑19 ta’ Frar 2004, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑312/03, EU:C:2004:116, li r-Renju tal-Belġju, billi ma ttrasponiex id-Direttiva 1999/44 sal-1 ta’ Jannar 2002, kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt id-dritt tal-Unjoni.

( 6 ) Nixtieq sempliċement nosserva inċidentalment li, skont il-perspettiva espressa mill‑qorti tar-rinviju fit-talba għal deċiżjoni preliminari, it-terminu ta’ garanzija ta’ sentejn ġie sospiż sas-7 ta’ Jannar 2011, meta sar possibbli li l-vettura tiġi rreġistrata. Barra minn hekk, il-qorti nazzjonali tindika li, skont C. Ferenschild, dan it-terminu ġie wkoll sospiż matul ix-xhur li ġew wara din id-data, peress li l-partijiet kellhom negozjati dwar in-nuqqas ta’ konformità. Il-qorti tar-rinviju ma kkunsidratx dawn il‑fatti meta għamlet id-domanda preliminari u ma hijiex qiegħda tipprova tikseb spjegazzjonijiet dwar l-effett taċ-ċirkustanzi deskritti hawn fuq dwar it-termini ta’ preskrizzjoni. Id‑Direttiva 1999/44 stess lanqas ma tipprevedi rekwiżiti ddettaljati f’dak li jirrigwarda s‑sospensjoni tat-termini ta’ preskrizzjoni. Il-premessa 18 ta’ din id-direttiva sempliċement tindika li “[…] l-Istati Membri jistgħu jipprovdu għas-sospensjoni jew interruzzjoni tal-perijodu li fih kull nuqqas ta’ konformità għandha titfaċċa u dwar il-perijodu ta’ limitazzjoni [terminu ta’ preskrizzjoni], fejn japplika u f’konformità mal-liġi nazzjonali tagħhom, fl-eventwalità ta’ tiswija, tibdil jew negozjati bejn bejjiegħ u konsumatur bi skop li jsir arranġament bonarju”.

( 7 ) Fil-qafas tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 1999/44, ara Boden, D., “Le retard pris par la Belgique pour transposer la directive 1999/44/CE ‘sur certains aspects de la vente et des garanties des biens de consommation’”, Zeitschrift für Gemeinschaftsprivatrecht, vol. 4, 2003-2004, p. 192; Pinna, A., “La transposition en droit français”, European Review of Private Law, vol. 9, n 2, 2001, p. 224‑231.

( 8 ) Proposta ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-bejgħ u l‑garanziji ta’ oġġetti tal-konsum, COM(95) 520 finali – 96/0161(COD), p. 11.

( 9 ) Sa ċertu punt, l-effetti tal-adozzjoni ta’ kunċett uniformi ta’ “nuqqas ta’ konformità tal-oġġett mal-kuntratt” jitnaqqsu bl-Artikolu 2(3) tad-Direttiva, li jipprovdi li n‑nuqqas ta’ konformità ma jeżistix jekk, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt, il‑konsumatur kien jaf, jew ma setax raġonevolment jinjora, dan id-difett. Ara Pelet, S., “L’impact de la directive 99/44/CE relative à certains aspects de la vente et des garanties des biens de consommation sur le droit français”, Revue européenne de droit de la consommation, vol. 1, 2000, p. 49 u 50.

( 10 ) B’hekk, skont l-Artikolu 435 tal-Bürgerliches Gesetzbuch (Kodiċi Ċivili Ġermaniż), oġġett huwa eżenti minn nuqqasijiet ġuridiċi jekk terzi ma jistgħu jsostnu l-ebda dritt kontra x-xerrej, jew inkella biss drittijiet li joħorġu mill-kuntratt, fir-rigward ta’ dan l-oġġett. L-Artikolu 923 tal-Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch (Kodiċi Ċivili Awstrijak) jipprevedi, fost iċ-ċirkustanzi li fihom il-bejjiegħ huwa responsabbli, meta jsir il-bejgħ ta’ oġġett ta’ ħaddieħor, kif ukoll iż-żamma fil-konfront tax-xerrej ta’ informazzjoni dwar l-eżistenza ta’ drittijiet fuq l-oġġett u l-fatt li dan tal-aħħar jingħata assigurazzjonijiet foloz li l-oġġett huwa ħieles minn kwalunkwe drittijiet fuqu. Fir-rigward tas-Sale of Goods Act 1979 (Liġi Brittanika tal-1979 dwar il-bejgħ ta’ oġġetti), fis-seħħ fir-Renju Unit sa żmien reċenti, l-Artikolu 12 tagħha kien jipprevedi li l-bejjiegħ hu responsabbli jekk ma jkollux is-setgħa li jbiegħ l-oġġett (jew jekk ma kellux din is-setgħa fil-mument li fih il-proprjetà tal-oġġett kellha tiġi ttrasferita lix-xerrej), u anki jekk, fil-mument tal-bejgħ, l-oġġett ma kienx ħieles minn kull dritt u jekk ma baqax hekk sal-mument meta l-proprjetà tal-oġġett kellha tiġi ttrasferita lix-xerrej. Illum – tal-inqas f’dak li jirrigwarda l-kuntratti konklużi minn konsumaturi –, din il-kwistjoni hija rregolata b’mod simili bl-Artikolu 17(2) tal-Consumer Rights Act 2015 (Liġi Brittanika tal-2015 fuq id-drittijiet tal-konsumaturi). Skont l-Artikolu 5563 tal-kodeks cywilny (Kodiċi Ċivili Pollakk), il-bejjiegħ huwa responsabbli fil-konfront tax‑xerrej jekk l-oġġett mibjugħ jappartjeni lil terz jew jekk għandu drittijiet ta’ terzi. Finalment, skont l-Artikolu 41 tal‑Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Kuntratti għall-Bejgħ Internazzjonali ta’ Merkanzija, adottata fi Vjenna, fil-11 ta’ April 1980, li kienet is-sors ta’ ispirazzjoni għal-leġiżlatur tal-Unjoni waqt ix-xogħlijiet fuq id-Direttiva 1999/44, kif ser naraw iktar ’il quddiem, “[i]l-bejjiegħ għandu jikkunsinna l-merkanzija ħielsa minn kull dritt jew pretensjoni ta’ terz”. Dawn id-dispożizzjonijiet irriżultaw fir-regoli mudell tad‑dritt privat Ewropew (abbozz ta’ qafas komuni ta’ referenza) li ġew żviluppati billi intuża b’mod partikolari approċċ tad-dritt komparattiv. Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 2:305, moqri flimkien mal-Artikolu 2:301(d), li jinsab fil-Ktieb 4, Parti A, ta’ dawn ir-regoli, il-fatt li oġġett għandu dritt jew pretensjoni raġonevoli ta’ terz huwa kkunsidrat bħala każ ta’ nuqqas ta’ konformità tal-oġġett (“L-oġġett għandu jkun ħieles minn kull dritt jew pretensjoni raġonevolment fondata ta’ terzi”). Ara Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law. Draft Common Frame of Reference (DCFR). Outline Edition, Ch. Von Bar, E. Clive, H. Schulte‑Nölke et. (ed.), Munich, Sellier European Law Publishers, 2009, p. 282.

( 11 ) Ara l-Artikolu 2(2)(ċ) tad-Direttiva 1999/44.

( 12 ) Ara s-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 1990, Dzodzi, C‑297/88 u C‑197/89, EU:C:1990:360, punti 38 sa 41.

( 13 ) Ara s-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 1997, Giloy, C‑130/95, EU:C:1997:372, punt 28, u tas-7 ta’ Jannar 2003, BIAO, C‑306/99, EU:C:2003:3, punti 18 sa 20 u 92 sa 94.

( 14 ) Ara l-premessa 1 tad-Direttiva 1999/44, fejn hemm riferiment għall‑Artikolu 153 KE, issostitwit bl-Artikolu 169 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u li l-importanza tiegħu llum hija kkonfermata iktar bl‑Artikolu 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

( 15 ) Korsiv miżjud minni.

( 16 ) Espożizzjoni tal-motivi tal-proposta ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill dwar il-bejgħ u l‑garanziji tal-oġġetti ta’ konsum, COM(95) 520 finali – 96/0161(COD), p. 12.

( 17 ) Ara espożizzjoni tal-motivi tal-proposta ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill dwar il-bejgħ u l‑garanziji tal-oġġetti ta’ konsum, COM(95) 520 finali – 96/0161(COD), p. 9 u 16.

( 18 ) Espożizzjoni tal-motivi tal-proposta ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill dwar il-bejgħ u l‑garanziji tal-oġġetti ta; konsum, COM(95) 520 finali – 96/0161(COD), p. 13. Il-fatt li l-konvenzjoni kienet sors ta’ ispirazzjoni għal‑leġiżlatur tal-Unjoni fil-kuntest tax-xogħlijiet tad-Direttiva 1999/44 ġie wkoll irrilevat fid-duttrina. Ara, b’mod partikolari, Magnus, U., “The CISG’s Impact on European Legislation”, The 1980 Uniform Sales Law: Old Issues Revisited in the Light of Recent Experiences, Ed. F. Ferrari, Milan, Sellier European Law Publishers, 2003, p. 135 sa 141; Montfort, C., “À la recherche d’une notion de conformité contractuelle. Étude comparée de la Convention de Vienne, de la directive 1999/44 et de certaines transpositions nationales”, European Review of Private Law, Vol. 4, 2006, p. 499.

( 19 ) Il-konvenzjoni bl-ebda mod ma tirregola l-preskrizzjoni tal-kawżi bbażati fuq kuntratti ta’ bejgħ internazzjonali ta’ merkanzija. In-nuqqas ta’ dispożizzjoni relatata ma’ din il-kwistjoni fil-konvenzjoni hija “lakuna interna”, jiġifieri lakuna li għaliha għandha tinstab soluzzjoni fil-liġi magħmula mir-regoli tad-dritt internazzjonali privat. Magnus, U., “CISG vs. CESL”, CISG vs. Regional Sales Law Unification: With a Focus on the New Common Sales Law, ed. U. Magnus, Munich, 2012, p. 112 u 113. Finalment, il-preskrizzjoni tal-kawżi bbażati fuq kuntratt kopert bil‑Konvenzjoni hija rregolata mid-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali. Dan ma huwiex il-lok sabiex jiġu ppreżentati r-regoli differenti adottati f’kull Stat Membru. Madankollu, ma hemmx dubju li ntużaw approċċi differenti f’dan ir-rigward. Il‑kwistjoni tal-preskrizzjoni kienet ukoll is-suġġett ta’ dispożizzjonijiet konvenzjonali separati, li jinsabu fil-Konvenzjoni dwar il-preskrizzjoni fil-qasam tal‑bejgħ internazzjonali ta’, adottata fi New York fl-14 ta’ Ġunju 1974. Hawnhekk ma nixtieqx nidħol fil-dettall dwar il-mod li bih din il-Konvenzjoni tista’ topera. Fi kwalunkwe każ, hija tista’ tapplika minflok id-dritt nazzjonali, għall-eżami tal-preskrizzjoni tal-kawżi bbażati fuq kuntratt li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni tal-1980. Skont l-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni tal-1974, ir-regola hija terminu ta’ preskrizzjoni ta’ erba’ snin. Din l-osservazzjoni hija iktar u iktar rilevanti peress li waħda mir-raġunijiet li għalihom saret deroga mid-dispożizzjonijiet tal‑Konvenzjoni tal-1980 dwar il-preskrizzjoni kienet il-każ li jipprovdi, f’dan ir-rigward, li ser ikun possibbli li jiġu aġġustati d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni dwar il-preskrizzjoni b’tali mod li jkunu kumplimentari. Kruisinga, S.A., “What consumer and commercial sales law have in common? A comparison of the EC Directive on consumer sales law and the UN Convention on contracts for the international sale of goods”, European Review of Private Law, vol. 9, no2, 2001, p. 185.

( 20 ) It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tal-verżjoni fil-lingwa Franċiża tad‑Direttiva 1999/44 jirreferi għall-Artikolu 5(1), billi juża l-kelma “délai”, li hija użata fit-tieni sentenza ta’ din id-dispożizzjoni fl-espressjoni “délai de prescription”. Bl-istess mod, fil-verżjoni tal-lingwa Ingliża, l-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva jirreferi għat‑termini (“period”) stabbiliti fl-Artikolu 5(1), fejn l‑espressjoni “limitation period” tidher fit-tieni sentenza sabiex tirreferi għat-termini ta’ preskrizzjoni. It‑traduzzjoni Pollakka tad-direttiva, li fit-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) tirreferi għall-“okresy” stabbiliti fl-Artikolu 5(1), ukoll hija ambigwa f’dan ir-rigward. F’din l-aħħar dispożizzjoni, il-kelma “okres” tidher biss sabiex tirreferi għar-regoli relatati mal-“okresy przedawnienia”. Fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tal-verżjoni fil-lingwa Spanjola tad-direttiva, hemm riferiment għall‑Artikolu 5(1), permezz tal-espressjoni “plazo de responsabilidad por parte del vendedor menor que el establecido en el apartado 1 del artículo 5”, minkejja li l‑istess kelma “plazo” tidher fl-Artikolu 5(1) sabiex tirreferi għat-termini ta’ preskrizzjoni (“plazo de prescripción”). Il-verżjoni fil-lingwa Taljana tad-direttiva tista’ tqajjem xi dubji. F’din il-verżjoni, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) jirreferi għall‑Artikolu 5(1), billi juża l-espressjoni “periodo di tempo”. Madankollu, dan it‑terminu ma jidhirx fl‑Artikolu 5(1) li jirreferi għar-responsabbiltà tal-bejjiegħ għal kull nuqqas ta’ konformità li jidher fi żmien sentejn mill-kunsinna tal-oġġett [l‑ewwel sentenza tal‑Artikolu 5(1): “il difetto di conformità si manifesta entro il termine di due anni”] u l-bidu tal-effetti tal-preskrizzjoni (it-tieni sentenza tal‑Artikolu 5(1): “[…] prescrizione, questa non può intervenire […]”). Jiena ninnota li, f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi, ir-riferiment li jidher fl-Artikolu 7(1) tad‑Direttiva 1999/44 ma jqajjimx tali diffikultajiet ta’ interpretazzjoni. B’hekk, it‑tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tal-verżjoni fil-lingwa Litwana tad-direttiva tagħmel riferiment għat-terminu ta’ garanzija previst fl-Artikolu 5(1) tal-imsemmija direttiva (“trumpesnis pardavėjo atsakomybės laikotarpis nei tas, kuris nurodytas 5 straipsnio 1 dalyje”), filwaqt li t-tieni sentenza tal-Artikolu 5(1) fil-verżjoni tal‑lingwa Litwana tad-direttiva ssemmi t-termini ta’ preskrizzjoni billi tuża l‑espressjoni “senaties terminas”.

( 21 ) Fil-każ tal-verżjoni tal-lingwa Ġermaniża, il-kliem tat-tieni sentenza tat-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 7(1) jista’ jagħti indikazzjonijiet addizzjonali. Filwaqt li l-ewwel sentenza tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tipprevedi l-possibbiltà li tillimita l-perijodu ta’ garanzija li jorbot lill-bejjiegħ, imsemmi fl-Artikolu 5(1) tad-direttiva (“der Verkäufer weniger lange haftet als in Artikel 5 Absatz 1 vorgesehen”), it-tieni sentenza tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tindika barra minn hekk li r-riferiment inkwistjoni jirreferi għat-terminu ta’ garanzija (Haftungsdauer), li ma jistax ikun inqas minn sena.

( 22 ) Ara s-sentenza tat-2 ta’ Settembru 2015, Surmačs, C‑127/14, EU:C:2015:522, punt 28.

( 23 ) Proposta ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill dwar il-bejgħ u l‑garanziji tal-oġġetti ta’ konsum, COM(95) 520 finali – 96/0161(COD), p. 17 et seq.

( 24 ) Avviż tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali dwar il-“Proposta ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-bejgħ u l-garanziji tal-oġġetti ta’ konsum” (ĠU 1997, C 66, p. 8 u 10).

( 25 ) Ara l-pożizzjoni komuni (KE) Nru 51/98 tal-24 ta’ Settembru 1998 meħuda mill-Kunsill, li tistabbilixxi skont il-proċedura msemmija fl-Artikolu 189 B tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, għall-adozzjoni ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti aspetti tal-bejgħ u ta’ garanzija ta’ oġġetti ta’ konsum (ĠU 1998, C 333, p. 50 u 54).

( 26 ) Ara s-sentenza tal-1 ta’ Marzu 2012, González Alonso, C‑166/11, EU:C:2012:119, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 27 ) Sentenzi tas-17 ta’ April 2008, Quelle, C‑404/06, EU:C:2008:231, punt 42, u tas‑16 ta’ Ġunju 2011, Gebr. Weber u Putz, C‑65/09 u C‑87/09, EU:C:2011:396, punt 58. Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trstenjak fil-Kawża Quelle, C‑404/06, EU:C:2007:682, punt 48 u l-osservazzjonijiet fin-nota ta’ qiegħ il‑paġna Nru 32, u tal-Avukat Ġenerali Mazák fil-Kawża Gebr. Weber, C‑65/09, EU:C:2010:274, punti 30, 85 u 86.

( 28 ) Sentenza tas-17 ta’ April 2008, Quelle, C‑404/06, EU:C:2008:231, punt 42.

( 29 ) Sentenza tas-16 ta’ Ġunju 2011, Gebr. Weber u Putz, C‑65/09 u C‑87/09, EU:C:2011:396, punt 58.

( 30 ) Madankollu, ġie enfasizzat li l-abbandun tal-preżunzjoni prevista f’din id‑dispożizzjoni setgħet tirrigwarda t-tip ta’ nuqqasijiet ta’ konformità li jirriżulta mill‑użu tal-oġġett, iżda mhux, fl-opinjoni tiegħi, kull nuqqas ta’ konformità bħala tali. Staudenmayer, D., “The Directive on the Sale of Consumer Goods and Associated Guarantees – A Milestone in the European Consumer and Private Law”, European Review of Private Law, vol. 4, 2000, p. 561.

( 31 ) Fil-kawża prinċipali li wasslet għar-rinviju għal deċiżjoni preliminari, ir-rikorrent fetaħ kawża fit-12 ta’ Marzu 2012, il-vettura nxtrat fil-21 ta’ Settembru 2010 u d-difett kien ikkonstatat fit-22 ta’ Settembru 2010.

( 32 ) Ara l-punt 91 ta’ dawn il-Konklużjonijiet.