Kawża T-110/07

Siemens AG

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-proġetti li jirrigwardaw switchgear insulat bil-gass — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE — Tqassim tas-suq — Effetti fi ħdan is-suq komuni — Kunċett ta’ ksur kontinwat — Tul tal-ksur — Preskrizzjoni — Multi — Proporzjonalità — Ċirkustanzi aggravanti — Rwol ta’ mexxej — Ċirkustanzi attenwanti — Kooperazzjoni”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Akkordji — Prattika miftiehma — Effett ħażin fuq il-kompetizzjoni — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Għan antikompetittiv — Konstatazzjoni suffiċjenti

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53(1))

2. Dritt Komunitarju — Prinċipji — Drittijiet fundamentali — Preżunzjoni ta’ innoċenza — Proċeduri fil-qasam tal-kompetizzjoni — Applikabbiltà

(Artikolu 81(1) KE; Artikolu 6(2) UE)

3. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Modalità ta’ prova — Użu ta’ serje ta’ indizji

(Artikolu 81(1) KE)

4. Kompetizzjoni — Akkordji — Ftehim bejn impriżi — Prova tal-ksur — Preżentazzjoni mill-Kummissjoni ta’ dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra implikati — Ammissibbiltà

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53)

5. Kompetizzjoni — Akkordji — Ftehim bejn impriżi — Prova tal-ksur — Evalwazzjoni tal-valur probatorju ta’ dokument — Kriterji

(Artikolu 81(1) KE)

6. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Oneru tal-Kummissjoni fir-rigward tal-prova tal-ksur u tat-tul tiegħu

(Artikolu 81(1) KE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

7. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Rispett tad-drittijiet tad-difiża — Dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet — Produzzjoni ta’ provi supplimentari wara li tintbagħat id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet — Ammissibbiltà — Kundizzjonijiet

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 25)

8. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Oneru tal-Kummissjoni fir-rigward tal-prova tal-ksur u tat-tul tiegħu — Portata tal-oneru probatorju

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 25)

9. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Rispett tad-drittijiet tad-difiża — Portata tal-prinċipju — Limiti — Dritt tal-impriża li teżamina x-xhieda kontra tagħha — Esklużjoni

(Artikolu 81(1) KE)

10. Kompetizzjoni — Akkordji — Parteċipazzjoni ta’ impriża f’akkordju

(Artikolu 81(1) KE)

11. Kompetizzjoni — Akkordji — Ksur — Natura unika tal-ksur — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 25(2))

12. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, ir-raba’ u s-sitt paragrafi tal-punt 1 A)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Nuqqas ta’ lista vinkolanti jew eżawrjenti ta’ kriterji

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

14. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Marġni ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni — Żieda tal-livell ġenerali tal-multi

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

15. Kompetizzjoni — Multi — Deċiżjoni li timponi multi — Obbligu ta’ motivazzjoni — Portata

(Artikolu 253 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

16. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi aggravanti — Rwol ta’ mexxej jew ta’ provokatur tal-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, it-tielet inċiż tal-punt 2)

17. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi aggravanti — Rwol ta’ mexxej tal-ksur

(Artikolu 81(1) KE)

18. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03, punti 22 u 29)

1. Sabiex jiġi evalwat jekk prattika miftiehma hijiex ipprojbita mill-Artikolu 81(1) KE, ma hemmx bżonn li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti tagħha fis-suq meta jkun jidher li din għandha l-għan li tipprevjeni, tillimita jew toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni. Dan japplika wkoll, b’analoġija, fil-kuntest tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE).

(ara l-punt 40)

2. Il-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, jagħmel parti mid-drittijiet fundamentali li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, barra minn hekk ikkonfermata mill-Artikolu 6(2) UE, jikkostitwixxu l-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju.

Fid-dawl tan-natura tal-ksur inkwistjoni kif ukoll tan-natura u tal-livell ta’ gravità tas-sanzjonijiet li huma marbuta miegħu, il-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza japplika għall-proċeduri rigward ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multi jew ta’ pagamenti ta’ penalità. Fil-kuntest ta’ rikors għall-annullament ta’ deċiżjoni li timponi multa, huwa neċessarju li jittieħed inkunsiderazzjoni dan il-prinċipju. L-eżistenza ta’ dubju li jkollha l-qorti għandha tibbenefika l-impriża destinatarja tad-deċiżjoni li tikkonstata ksur. Il-qorti ma tistax għaldaqstant tikkonkludi li l-Kummissjoni stabbilixxiet l-eżistenza tal-ksur inkwistjoni b’mod suffiċjenti fid-dritt jekk jibqa’ jkollha dubju dwar din il-kwistjoni, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ rikors għall-annullament ta’ deċiżjoni li timponi multa.

(ara l-punti 44, 45)

3. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, huwa neċessarju li l-Kummissjoni tipproduċi provi preċiżi u konsistenti sabiex tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur u sabiex tistabbilixxi l-konvinzjoni soda li l-ksur allegat jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni sostanzjali fis-sens tal-Artikolu 81(1) KE. Madankollu, kull prova prodotta mill-Kummissjoni ma għandhiex neċessarjament tissodisfa dawn il-kriterji fir-rigward ta’ kull element tal-ksur. Huwa biżżejjed li d-diversi indizji invokati mill-istituzzjoni, evalwati globalment, jissodisfaw dan ir-rekwiżit. L-eżistenza ta’ prattika jew ta’ ftehim antikompetittiv tista’ għalhekk tiġi dedotta minn ċertu numru ta’ koinċidenzi u indizji li, meta kkunsidrati f’daqqa, jistgħu jikkostitwixxu, fin-nuqqas ta’ spjegazzjoni oħra koerenti, il-prova ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni.

Meta l-Kummissjoni tibbaża ruħha biss fuq l-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq sabiex tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur, huwa biżżejjed li dawn tal-aħħar juru l-eżistenza ta’ ċirkustanzi li jitfgħu dawl differenti fuq il-fatti kif stabbiliti mill-Kummissjoni u li jippermettu għalhekk li tingħata spjegazzjoni plawsibbli tal-fatti differenti minn dik adottata mill-Kummissjoni sabiex tikkonkludi li jeżisti ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni Komunitarji. Madankollu, l-eżistenza ta’ spjegazzjoni alternattiva tal-fatti hija biss rilevanti meta l-Kummissjoni tibbaża ruħha biss fuq l-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq. Għalhekk, tali spjegazzjoni hija irrilevanti mill-mument fejn l-eżistenza tal-ksur ma hijiex biss preżunta, iżda stabbilita bil-provi. Barra minn hekk, skont il-prinċipju tal-amministrazzjoni libera tal-provi, il-metodi ta’ prova kollha huma ammissibbli sabiex jipprovaw ksur, b’mod li l-eżistenza ta’ spjegazzjoni alternattiva hija irrilevanti meta l-ksur huwa pprovat, b’mod suffiċjenti fid-dritt, minn provi oħra għajr provi dokumentarji.

(ara l-punti 46-49, 51)

4. Fir-rigward tal-mezzi ta’ prova li jistgħu jiġu invokati sabiex jiġi stabbilit ksur tal-Artikolu 81(1) u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, għandu jiġi osservat li l-prinċipju li jipprevali fid-dritt Komunitarju huwa dak tal-amministrazzjoni libera tal-provi. B’mod partikolari, ebda dispożizzjoni u ebda prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju ma jipprojbixxu lill-Kummissjoni milli tinvoka, kontra impriża, dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra implikati. Kieku dan ma kienx il-każ, l-oneru tal-prova ta’ aġir kontra l-Artikoli 81 KE u 82 KE, li għandha l-Kummissjoni, ikun insostenibbli u inkompatibbli mal-kompitu ta’ sorveljanza tal-applikazzjoni tajba ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li ġie fdat lilha mit-Trattat.

(ara l-punt 50)

5. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, l-uniku kriterju rilevanti sabiex jiġu evalwati l-provi liberament prodotti huwa l-kredibbiltà tagħhom. Skont ir-regoli ġeneralment applikabbli fil-qasam tal-provi, il-kredibbiltà, u għalhekk, il-valur probatorju ta’ dokument jiddependu mill-oriġini tiegħu, miċ-ċirkustanzi tat-tfassil tiegħu, mid-destinatarju tiegħu u mir-reputazzjoni u l-affidabbiltà tal-kontenut tiegħu. B’mod partikolari, għandha tingħata importanza kbira liċ-ċirkustanza li dokument ġiet stabbilit b’rabta mill-qrib mal-fatti jew permezz ta’ xhud dirett ta’ dawn il-fatti. Barra minn hekk, id-dikjarazzjonijiet li jmorru kontra l-interessi tad-dikjarant għandhom, fil-prinċipju, jiġu kkunsidrati bħala provi partikolarment dgħajfa.

Għalhekk, għandha tiġi kklassifikata bħala prova b’valur probatorju għoli, ix-xhieda ta’ persuna li, matul kważi t-tul kollu tal-akkordju, kienet waħda mir-rappreżententi ta’ parteċipant prinċipali tal-akkordju fil-kuntest tiegħu, u għalhekk kienet xhud dirett tal-fatti li hija sostniet fix-xhieda tagħha.

(ara l-punti 54, 75)

6. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-fatt li ssir talba sabiex wieħed jibbenefika mill-applikazzjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell, sabiex jinkiseb tnaqqis tal-ammont tal-multa, mhux neċessarjament joħloq inċentiv sabiex jiġu prodotti provi żbaljati. Fil-fatt, kull tentattiv li jwassal lill-Kummissjoni twettaq żball jista’ jikkonfuta l-veraċità kif ukoll il-kompletezza tal-kooperazzjoni tal-applikant u, għalhekk, jipperikola l-possibbiltà tiegħu li jibbenefika b’mod sħiħ mill-avviż dwar il-kooperazzjoni.

Madankollu, sa fejn id-dikjarazzjonijiet ta’ impriza implikata minħabba ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni huma kkontestati minn impriżi oħra li fil-konfront tagħhom ukoll ġie allegat li pparteċipaw f’arranġament komuni, huma għandhom jiġu sostnuti minn provi oħra sabiex ikunu jistgħu jikkostitwixxu prova suffiċjenti tal-eżistenza u tal-portata tal-arranġament komuni.

(ara l-punti 65-66)

7. Id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet għandha tippermetti lill-persuni kkonċernati li effettivament, ikollhom għarfien tal-aġir allegat fil-konfront tagħhom mill-Kummissjoni, peress li dan ir-rekwiżit huwa osservat meta d-deċiżjoni finali ma timplikax lill-persuni kkonċernati bi ksur differenti minn dak li hemm fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u meta tinkludi biss fatti li dwarhom il-persuni kkonċernati kellhom l-opportunità li jagħtu l-fehma tagħhom. Filwaqt li, għalhekk, huwa minnu li l-ksur allegat fil-konfront tal-impriża f’deċiżjoni ma jistax ikun differenti minn dak sostnut fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, dan ma japplikax ukoll għall-fatti kkonstatati, peress li huwa biżżejjed, fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, li l-impriżi kkonċernati jkollhom il-possibbiltà jesprimu ruħhom dwar il-fatti kollha li ġew allegati kontrihom. Fil-fatt, ebda dispożizzjoni ma tipprekludi lill-Kummissjoni milli tikkomunika lill-partijiet, wara li tkun intbagħtet id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, dokumenti ġodda li hija tqis li jsostnu l-argument tagħha, bir-riżerva li l-impriżi jingħataw iż-żmien neċessarju sabiex jippreżentaw il-fehma tagħhom dwar dan is-suġġett.

(ara l-punti 86, 87)

8. Hija l-parti jew l-awtorità li tallega ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dan billi tistabbilixxi, b’mod suffiċjenti fid-dritt, il-fatti li jikkostitwixxu ksur. Barra minn hekk, hija l-impriża li tinvoka l-benefiċċju ta’ motiv ta’ difiża kontra konstatazzjoni ta’ ksur li għandha tipproduċi l-prova li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dan il-motiv huma sodisfatti, b’mod li l-imsemmija awtorità jkollha għaldaqstant tirrikorri għal provi oħra.

Il-prinċipju ġenerali li jipprovdi li hija l-Kummissjoni li għandha tipprova l-elementi kollha tal-ksur, inkluż it-tul tiegħu, u li jistgħu jaffettwaw il-konklużjonijiet definittivi tagħha dwar il-gravità tal-ksur ma huwiex ikkonfutat mill-fatt li l-impriza kkonċernata tkun qajmet motiv ta’ difiża bbażat fuq il-preskrizzjoni, li l-oneru tal-prova tiegħu huwa, fil-prinċipju, ta’ din tal-aħħar.

Fil-fatt, l-invokazzjoni ta’ tali motiv ta’ difiża jimplika neċessarjament li jiġu stabbiliti t-tul tal-ksur kif ukoll id-data li fiha ntemm. Issa, dawn iċ-ċirkustanzi ma jistgħux jiġġustifikaw, waħedhom, trasferiment tal-oneru tal-prova f’dan ir-rigward għad-detriment tal-impriża kkonċernata. Minn naħa, it-tul ta’ ksur, li jimplika li d-data finali tiegħu hija magħrufa, jikkostitwixxi wieħed mill-elementi essenzjali tal-ksur, li l-oneru tal-prova tiegħu huwa tal-Kummissjoni, indipendentement mill-fatt li l-kontestazzjoni ta’ dawn l-elementi wkoll tagħmel parti mill-motiv ta’ difiża bbażat fuq il-preskrizzjoni. Min-naħa l-oħra, din il-konklużjoni hija ġġustifikata mill-fatt li n-nuqqas ta’ preskrizzjoni tal-proċeduri mill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003, jikkostitwixxi kriterju legali oġġettiv, li jirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza legali, u, għalhekk, kundizzjoni tal-validità ta’ kull deċiżjoni li timponi sanzjoni. Fil-fatt, il-Kummissjoni għandha tosserva din il-kundizzjoni anki jekk l-impriża kkonċernata ma tkun qajmet ebda motiv ta’ difiża f’dan ir-rigward.

Madankollu, dan it-tqassim tal-oneru tal-prova jista’ jvarja inkwantu l-fatti invokati minn parti jistgħu jkunu ta’ natura li jobbligaw lill-parti l-oħra tagħti spjegazzjoni jew ġustifikazzjoni, u fin-nuqqas ta’ dan jista’ jiġi konkluż li l-prova tkun ingħatat. B’mod partikolari, meta l-Kummissjoni tkun ipproduċiet prova ta’ akkordju, hija l-kumpannija li tkun ħadet sehem f’dak l-akkordju li għandha tipproduċi prova li hija tbiegħdet minn dan l-akkordju, liema prova għandha turi rieda ċara, li tkun tqiegħdet għall-attenzjoni tal-kumpanniji parteċipanti l-oħra, ta’ rtirar mill-ftehim.

(ara l-punti 173-176)

9. Il-prinċipju fundamentali tar-rispett tad-drittijiet tad-difiża jeżiġi li l-impriżi u l-assoċjazzjonijiet ta’ impriżi kkonċernati minn inkjesta tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni jingħataw l-opportunità, mill-istadju tal-proċedura amministrattiva, jippreżentaw l-opinjoni tagħhom dwar ir-realtà u r-rilevanza tal-fatti, ilmenti u ċirkustanzi allegati mill-Kummissjoni. Għalhekk, ir-risposta ta’ impriża għal dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni ma tistax tiġi invokata kontra impriża oħra kkonċernata mill-inkjesta meta din tal-aħħar ma tkunx ingħatat aċċess għar-risposta qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni mill-Kummissjoni.

Min-naħa l-oħra, l-imsemmi prinċipju ma jeżiġix li l-impriża tingħata l-opportunità tinterroga, hija stess, fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva, ix-xhieda li jkunu nstemgħu mill-Kummissjoni.

(ara l-punti 189, 199)

10. Il-fatt li impriża ma titbiegħedx pubblikament minn ksur li pparteċipat fih jew ma tirrappurtahx lill-awtoritajiet amministrattivi, jinkoraġġixxi l-kontinwazzjoni tal-ksur u jikkomprometti l-iskoperta tiegħu, b’mod li din l-approvazzjoni taċita tista’ tiġi kklassifikata bħala kompliċità jew metodu passiv ta’ parteċipazzjoni fil-ksur.

(ara l-punt 222)

11. Diversi kriterji huma rilevanti sabiex tiġi evalwata n-natura unika tal-ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), jiġifieri l-identità jew id-diversità tal-għanijiet tal-prattiki inkwistjoni, l-identità tal-prodotti u tas-servizzi kkonċernati, l-identità tal-impriżi parteċipanti u l-identità tal-metodi li ntużaw għall-implementazzjoni tal-akkordju. Kriterji oħra rilevanti huma l-identità ta’ persuni fiżiċi involuti f’isem impriżi u l-identità tal-kamp ta’ applikazzjoni ġeografiku tal-prattiki inkwistjoni.

Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-kunċett tal-għan komuni tal-prattiki antikompetittivi, il-kwistjoni dwar jekk sett ta’ akkordji u ta’ prattiki kontra l-Artikolu 81(1)(KE) jikkostitwixxix ksur uniku u kontinwat hija kwistjoni li tiddependi biss minn fatturi oġġettivi, fosthom l-għan komuni tal-imsemmija ftehim u prattiki. Dan tal-aħħar huwa kriterju li għandu jiġi evalwat fir-rigward biss tal-kontenut ta’ dawn il-ftehim u prattiki u li ma għandux jiġi konfuż mal-intenzjoni suġġettiva tal-kumpanniji differenti li jipparteċipaw fi ftehim uniku u kontinwu. Min-naħa l-oħra, din l-intenzjoni suġġettiva tista’ u għandha tittieħed inkunsiderazzjoni biss fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-parteċipazzjoni individwali ta’ impriża f’tali ftehim uniku u kontinwu. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li l-impriza inkwistjoni, li wara li tkun irtirat, tipparteċipa mill-ġdid fl-akkordju, tkun konxja mill-parteċipazzjoni tagħha fl-istess akkordju bħal dak preċedenti. Sabiex in-natura unika ta’ ksur tkun tista’ tintuża kontra impriża, din għandha tkun konxja mill-kriterji essenzjali, imsemmija iktar ’il fuq, li jiġġustifikaw il-konstatazzjoni tan-natura unika tal-ksur, anki jekk jitqies li hija stess ma kinitx siltet l-eżistenza tal-akkordju minn dawn il-kriterji.

(ara l-punti 241, 246, 253)

12. Il-Linji gwida dwar il-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, jipprovdu, fir-raba’ u s-sitt paragrafi tal-punt 1A, li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva tal-awturi ta’ ksur li jikkawżaw dannu kunsiderevoli lil operaturi oħra, u li jittieħed inkunsiderazzjoni l-piż speċifiku tal-aġir ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni, b’mod partikolari meta hemm disparità kunsiderevoli bejn id-daqsijiet tal-impriżi li jkunu wettqu ksur. Min-naħa l-oħra, il-linji gwida ma jipprovdux li l-kapaċità ekonomika effettiva tal-impriżi jew il-piż speċifiku tal-aġir tagħhom għandhom jiġu evalwati fid-dawl ta’ kriterju partikolari, bħas-sehem tas-suq tagħhom dwar il-prodott inkwistjoni fi ħdan iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) jew fi ħdan is-suq komuni. Għalhekk, il-Kummissjoni hija libera li tapplika, f’dan ir-rigward, kriterju xieraq fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ partikolari.

(ara l-punt 279)

13. Il-gravità tal-ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ għadd kbir ta’ elementi, bħaċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, tal-kuntest tagħha u tal-effett dissważiv tal-multi, u dan mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom bilfors jittieħdu inkunsiderazzjoni. Fost l-elementi li jistgħu jaffettwaw l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur hemm l-aġir ta’ kull waħda mill-impriżi, ir-rwol li kull waħda minnhom kellha fl-istabbiliment tal-prattiki miftiehma, il-profitt li dawn setgħu jiksbu minn dawn il-prattiki, id-daqs tagħhom u l-valur tal-merkanzija kkonċernata kif ukoll ir-riskju li ksur ta’ dan it-tip jirrappreżenta għall-għanijiet tal-Komunità.

Minn dan isegwi, minn naħa waħda, li huwa permissibbli, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-multa, li jittieħed inkunsiderazzjoni kemm id-dħul mill-bejgħ globali tal-impriża li jikkostitwixxi indikazzjoni, għalkemm approssimattiva u mhux perfetta, tad-daqs u tas-saħħa ekonomika tal-impriża tagħha kif ukoll tal-parti minn dan id-dħul li jirriżulta mill-merkanzija li hija s-suġġett tal-ksur u li għalhekk tagħti indikazzjoni tal-portata tal-ksur. Minn dan jirriżulta, min-naħa l-oħra, li ma għandhiex tiġi attribwita importanza sproporzjonata lil ebda waħda minn dawn iż-żewġ ċifri meta mqabbla ma’ elementi oħrajn ta’ evalwazzjoni, u konsegwentement, li l-iffissar ta’ multa adattata ma tistax tkun ir-riżultat ta’ kalkolu sempliċi bbażat fuq id-dħul mill-bejgħ globali. Dan huwa b’mod partikolari l-każ meta l-merkanzija kkonċernata tirrappreżenta biss porzjon żgħir ta’ din iċ-ċifra.

Għaldaqstant, il-lista ta’ fatturi li jistgħu jkunu involuti fl-evalwazzjoni tal-gravità ta’ ksur la hija vinkolanti u lanqas eżawrjenti. Għalhekk, il-Kummissjoni hija libera li tieħu fatturi oħra inkunsiderazzjoni jew li tattribwixxi piż inqas lil wieħed mill-fatturi stabbiliti iktar ’il fuq, jew anki li saħansitra ma tiħdux inkunsiderazzjoni, jekk jidhrilha xieraq fiċ-ċirkustanzi tal-kawża partikolari.

Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “valur tal-merkanzija kkonċernata”, għandu jinftiehem bħala miżura li tindika s-sehem tad-dħul mill-bejgħ globali tal-impriżi kkonċernati li ġej minn prodotti suġġetti għall-akkordju u mhux bħala li jirreferi għad-daqs ta’ suq ta’ dawn il-prodotti fi ħdan iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE).

(ara l-punti 286-288)

14. Il-prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma sservix, fiha nfisha, bħala qafas legali għall-multi fil-qasam tal-kompetizzjoni. Il-Kummissjoni għandha, skont ir-Regolament Nru 1/2003, marġni ta’ diskrezzjoni fl-iffissar tal-multi sabiex tkun tista’ torjenta l-aġir tal-impriżi lejn konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni. Għalhekk, il-fatt li l-Kummissjoni applikat fil-passat, multi ta’ ċertu livell għal ċerti tip ta’ ksur ma jċaħħadhiex mill-possibbiltà li tgħolli dan il-livell għal-limiti stabbiliti mir-Regolament Nru 1/2003, jekk dan ikun neċessarju sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika Komunitarja tal-kompetizzjoni. L-applikazzjoni effettiva tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni tirrikjedi minflok li l-Kummissjoni tista’ f’kull ħin tadatta l-livell tal-multi għall-bżonnijiet ta’ din il-politika.

Minn dan jirriżulta li l-impriżi involuti fi proċedura amministrattiva li tista’ tagħti lok għal multa ma jistgħux jiksbu aspettattivi leġittimi mill-fatt li l-Kummissjoni ma tkunx ser teċċedi l-livell tal-multi imposti preċedentement. Konsegwentement, l-imsemmija impriżi għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-possibbiltà li, f’kull ħin, il-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi li teċċedi l-livell tal-ammont tal-multi meta mqabbel ma’ dak applikat fil-passat.

(ara l-punti 290, 291)

15. Fir-rigward tal-kalkolu tal-ammont tal-multi imposti mill-Kummissjoni għal ksur tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni, ir-rekwiżiti proċedurali essenzjali li jikkostitwixxu l-obbligu ta’ motivazzjoni huma sodisfatti meta l-Kummissjoni tindika, fid-deċiżjoni tagħha, il-fatturi ta’ evalwazzjoni li permezz tagħhom hija kkwantifikat il-gravità u t-tul tal-ksur, mingħajr ma tkun marbuta tagħti spjegazzjoni iktar dettaljata jew iċ-ċifri relatati mal-metodu ta’ kif ġiet ikkalkolata l-multa.

B’mod partikolari, huwa mixtieq li l-Kummissjoni tagħti indikazzjoni taċ-ċifri li ggwidaw l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjoni tagħha fl-iffissar tal-multi, b’mod partikolari, fir-rigward tal-effett dissważiv mixtieq, għalkemm tali indikazzjoni ma hijiex rekwiżit tal-obbligu ta’ motivazzjoni.

(ara l-punti 311, 312)

16. Sabiex tiġi kklassifikata bħala “mexxej” ta’ akkordju, impriża għandha tkun il-moħħ wara l-akkordju jew għandha tassumi responsabbiltà partikolari u konkreta fil-funzjonament tal-akkordju. Din iċ-ċirkustanza għandha tiġi evalwata minn perspettiva globali fir-rigward tal-kuntest inkwistjoni. Il-klassifikazzjoni ta’ “mexxej” tiġi stabbilita meta l-impriża tkun eżerċitat funzjonijiet ta’ koordinatur fi ħdan l-akkordju u, b’mod partikolari, meta tkun organizzat u għammret b’impjegati lis-segretarjat responsabbli mill-implementazzjoni konkreta tal-akkordju, jew meta l-impriża jkollha rwol ċentrali fil-funzjonament konkret tal-akkordju, pereżempju billi tkun organizzat diversi laqgħat, tkun ġabret u qassmet informazzjoni fi ħdan l-akkordju, billi tkun responsabbli li tirrappreżenta ċerti membri fil-kuntest tal-akkordju jew billi ta’ sikwit tifformola proposti relatati mal-funzjonament tal-akkordju. Fil-fatt, huwa kompletament possibbli li żewġ impriżi, jew anki iktar, ikunu simultanjament assenjati l-funzjoni ta’ mexxej, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ akkordju li jimplika numru kbir ta’ parteċipanti.

Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-kliem stess tat-tielet inċiż tal-paragrafu 2 tal-linji gwida dwar il-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, huwa neċessarju li ssir distinzjoni bejn il-kunċett ta’ “mexxej” u dak ta’ “provokatur” ta’ ksur. Fil-fatt, filwaqt li r-rwol ta’ provokatur jikkonċerna l-istabbiliment jew l-espansjoni ta’ akkordju, ir-rwol ta’ mexxej jikkonċerna l-funzjonament tiegħu. Għaldaqstant, il-mexxej ta’ ksur u l-provokatur ta’ dan tal-aħħar ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli, b’mod li l-fatt li impriża li tkun ġiet kklasifikata bħala provokatur ġiet ittrattata b’mod differenti minn impriża kklassifikata bħala mexxej ma jikkostitwixxix ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.

(ara l-punti 337, 345, 348)

17. Anki jekk jitqies li l-Kummissjoni tkun naqset, b’mod żbaljat, milli tikklassifika impriża bħala mexxej tal-akkordju, minkejja r-rwol sinjifikattiv li jkollha din l-impriża fi ħdan l-akkordju, tali illegalità, imwettqa favur terz, ma tiġġustifikax li jintlaqa’ l-motiv ta’ annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Fil-fatt, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jew ta’ nondiskriminazzjoni għandu jiġi rrikonċiljat mal-prinċipju tal-legalità, li jfisser li ebda persuna ma tista’ tinvoka l-benefiċċju ta’ att illegali kommess favur terz.

(ara l-punt 358)

18. It-tnaqqis tal-ammont tal-multi fil-każ ta’ kooperazzjoni tal-impriżi parteċipanti fi ksur tal-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni huwa bbażat fuq il-kunsiderazzjoni li kooperazzjoni bħal din tiffaċilita l-inkarigu tal-Kummissjoni li tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur u, skont il-każ, tittermina tali ksur.

Kif imsemmi fil-paragrafu 29 tal-avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell, dan tal-aħħar ħoloq aspettattivi leġittimi li fuqhom jistgħu jibbażaw ruħhom impriżi li jixtiequ jinfurmaw lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ akkordju. Fid-dawl tal-aspettattivi leġittimi li l-impriżi li jixtiequ jikkooperaw mal-Kummissjoni jistgħu jkollhom abbażi ta’ dan l-avviż, il-Kummissjoni hija obbligata tikkonforma ruħha ma’ dan l-avviż meta, fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multa imposta fuq impriża, hija tevalwa l-kooperazzjoni ta’ din tal-aħħar.

Fil-limiti stabbiliti mill-avviż ta’ kooperazzjoni, il-Kummissjoni madankollu għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa sabiex tevalwa jekk il-provi nnotifikati mill-impriża għandhomx jew le valur miżjud fis-sens tal-paragrafu 22 tal-imsemmi avviż, u jekk hemmx lok li jingħata tnaqqis lil impriża abbażi ta’ dan l-avviż.

(ara l-punti 374-376)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla)

17 ta’ Marzu 2011 ( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-proġetti li jirrigwardaw switchgear insulat bil-gass – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE – Tqassim tas-suq – Effetti fi ħdan is-suq komuni – Kunċett ta’ ksur kontinwat – Tul tal-ksur – Preskrizzjoni – Multi – Proporzjonalità – Ċirkustanzi aggravanti – Rwol ta’ mexxej – Ċirkustanzi attenwanti – Kooperazzjoni”

Fil-Kawża T‑110/07,

Siemens AG, stabbilita f’Berlin (il-Ġermanja) u f’München (il-Ġermanja), inizjalment irrappreżentata minn I. Brinker, T. Loest u C. Steinle, sussegwentement minn I. Brinker u C. Steinle, avukati,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn F. Arbault u O. Weber, sussegwentement minn X. Lewis u R. Sauer, u fl-aħħar nett minn M. Sauer u A. Antoniadis, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett, prinċipalment, talba għall-annullament parzjali tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2006) 6762 finali, tal-24 ta’ Jannar 2007, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 – switchgear insulat bil-gass), kif ukoll, sussidjarjament, talba għal tnaqqis tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla),

komposta minn I. Pelikánová (Relatur), President, K. Jürimäe u S. Soldevila Fragoso, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ Diċembru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1 Ir-rikorrenti, Siemens AG, hija kumpannija kkwotata fil-Borża, li topera fl-oqsma tal-inġinerija elettrika u tal-elettronika. Hija għandha s-sede tagħha f’Berlin (il-Ġermanja) u f’ München (il-Ġermanja).

2 Is-switchgears insulati bis-gass (iktar ’il quddiem is-“SIG”) iservu sabiex jikkontrollaw il-fluss tal-enerġija fin-netwerks elettriċi. Dan huwa tagħmir tqil tal-elettriku, li jintuża bħala komponent ewlieni għal substations għall-ġenerazzjoni tal-elettriku (turnkey). Is-substations huma ċentri awżiljarji tal-elettriku li jikkonvertu l-kurrent elettriku. Minbarra t-transformer, l-elementi kostituttivi ta’ substations huma s-sistemi ta’ kontroll, ir-relays, il-batteriji, l-istrumenti għall-iċċarġjar u s-switchgear. Il-funzjoni tas-switchgear hija li jipproteġi t-transformer minn surcharge u/jew li jinsula ċ-ċirkwit u transformer difettuż.

3 Is-SIG jistgħu jkunu insulati bil-gass, insulati bl-arja jew insulati ibridament, meta jgħaqqdu ż-żewġ tekniki preċedenti. Is-SIG jinbiegħu madwar id-dinja kollha bħala parti integrali minn substations tal-elettriku (turnkey) jew bħala partijiet separati qabel ma jiġu integrati f’tali substations. Huma jirrappreżentaw madwar 30 sa 60 % tal-prezz totali ta’ dawn is-substations.

4 Fit-3 ta’ Marzu 2004, ABB Ltd innotifikat lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ prattiki antikompetittivi fis-settur tas-SIG u ressqet talba orali għal immunità minn multi, skont l-avviż tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Frar 2002, dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155, iktar ’il quddiem l-“avviż dwar il-kooperazzjoni”).

5 Il-prattiki allegati minn ABB kienu jikkonsistu f’koordinazzjoni fuq livell dinji tal-bejgħ ta’ proġetti ta’ SIG, li timplika tqassim tas-swieq, l-allokazzjoni ta’ kwoti u ż-żamma ta’ ishma rispettivi, l-allokazjoni ta’ proġetti ta’ SIG lill-produtturi indikati għal dan l-iskop u l-manipulazzjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti (bid rigging) bil-għan li l-kuntratti jiġu allokati lil dawn il-produtturi, l-iffissar tal-prezzijiet permezz ta’ arranġamenti kumplessi dwar il-proġetti ta’ SIG li ma ġewx allokati, it-terminazzjoni ta’ ftehim ta’ liċenzji ma’ kumpanniji li ma kinux membri tal-kartell u skambju ta’ informazzjoni sensittiva fis-suq.

6 It-talba orali għal immunità minn multi mressqa minn ABB ġiet ikkompletata permezz ta’ osservazzjonijiet orali u dokumenti probatorji. Fil 25 ta’ April 2004, il-Kummissjoni tat immunità taħt kundizzjonijiet lil ABB.

7 Abbażi tad-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, il-Kummissjoni bdiet investigazzjoni u, fil-11 u fit-12 ta’ Mejju 2004, wettqet spezzjonjiet fil-postijiet ta’ Areva T&D SA, ta’ Siemens AG, tal-grupp VA Tech, ta’ Hitachi Ltd u ta’ Japan AE Power Systems Corp (iktar ’il quddiem “JAEPS”).

8 Fl-20 ta’ April 2006, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li ġiet innotifikata lil 20 kumpannija fosthom Siemens.

9 Sussegwentement, il-Kummissjoni żammet seduta fit-18 u fid-19 ta’ Lulju 2006.

10 Fl 24 ta’ Jannar 2007, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C (2006) 6762 finali, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 – Switchgear insulat bil-gass) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”). Din ġiet innotifikata lil Siemens fit 8 ta’ Frar 2007.

11 Minbarra lil Siemens, id-deċiżjoni kkontestata kienet tindirizza lil ABB, lil Alstom SA, lil Areva SA, lil Areva T&D AG, lil Areva T&D Holding SA u lil Areva T&D SA, lil Fuji Electric Holdings Co., Ltd u lil Fuji Electric Systems Co., Ltd (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien ,“Fuji”), lil Hitachi Ltd u lil Hitachi Europe Ltd (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien, “Hitachi”), lil JAEPS, lil Mitsubishi Electric System Corp. (iktar ’il quddiem “Melco”), lil Nuova Magrini Galileo SpA, lil Schneider Electric SA, lil Siemens AG Österreich, lil Siemens Transmission & Distribution Ltd (iktar ’il quddiem “Reyrolle”), lil Siemens Transmission & Distribution SA, lil Toshiba Corp. u lil VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG.

12 Fil-premessi 113 sa 123 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni indikat li l-impriżi differenti li pparteċipaw fl-akkordju kienu kkoordinaw l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG fuq livell dinji, bl-eċċezzjoni ta’ ċerti swieq, skont regoli miftiehma, bil-għan b’mod partikolari li jżommu kwoti li jirriflettu fil-parti l-kbira s-sehem storiku stmat tagħhom. Hija ppreċiżat li l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG twettqet abbażi ta’ kwota konġunta “Ġappuniża” u ta’ kwota konġunta “Ewropea” li kellha mbagħad tinqasam bejn il-produtturi Ġappuniżi u l-produtturi Ewropej rispettivament. Ftehim iffirmat fi Vjenna fil-15 ta’ April 1988 (iktar ’il quddiem il-“ftehim GQ”) kien jistabbilixxi r-regoli li jippermettu l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG kemm lill-produtturi Ġappuniżi, kif ukoll lill-produtturi Ewropej, u l-attribuzzjoni tal-valur tagħhom fuq il-kwota korrispondenti.

13 Barra minn hekk, fil-premessi 124 sa 132 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ppreċiżat li l-impriżi differenti li pparteċipaw fl-akkordju kienu kkonkludew arranġament mhux bil-miktub (iktar ’il quddiem l-“arranġament komuni”), li bis-saħħa tiegħu l-proġetti ta’ SIG fil-Ġappun, minn naħa, u fil-pajjiżi Ewropej membri tal-akkordju, min-naħa l-oħra, indikati konġuntament bħala l-“pajjiżi kostrutturi” tal-proġetti ta’ SIG, kienu rriżervati rispettivament għall-membri Ġappuniżi u għall-membri Ewropej tal-kartell. Il-proġetti ta’ SIG fil-“pajjiżi kostrutturi” ma kinux suġġetti għal skambju ta’ informazzjoni bejn iż-żewġ gruppi u ma kinux attribwiti fuq il-kwoti rispettivi. Il-ftehim kien jinkludi wkoll regoli dwar l-iskambju tal-informazzjoni neċessarja għat-tħaddim tal-kartell bejn iż-żewġ gruppi ta’ produtturi, li kien żgurat b’mod partikolari mis-segretarji tal-imsemmija gruppi, dwar il-manipulazzjoni tas-sejħa għal offerti u dwar l-iffissar tal-prezzijiet għal proġetti ta’ SIG li ma setgħux jiġu allokati. Skont it-termini tal-anness 2 tiegħu, il-ftehim GQ kien japplika għad-dinja kollha, bl-eċċezzjoni tal-Istati Uniti, tal-Kanada, tal-Ġappun u ta’ 17-il pajjiż tal-Ewropa tal-Punent. Barra minn dan, bis-saħħa tal-arranġament komuni, il-proġetti ta’ SIG fil-pajjiżi Ewropej minbarra l-“pajjiżi kostrutturi” kienu wkoll irriżervati għall-grupp Ewropew, filwaqt li l-produtturi Ġappuniżi kienu obbligati ma jressqux offerti għal proġetti ta’ SIG fl-Ewropa.

14 Skont il-Kummissjoni, it-tqassim ta’ proġetti ta’ SIG bejn il-produtturi Ewropej kien immexxi minn ftehim iffirmat fi Vjenna ukoll fil-15 ta’ April 1988, u intitolat “E-Group Operation Agreement for GQ-Agreement” (Ftehim tal-grupp E għall-implementazzjoni tal-ftehim GQ) (iktar ’il quddiem il-“ftehim EQ”). Hija indikat li l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa kienet issegwi l-istess regoli u proċeduri li jirregolaw l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG f’pajjiżi oħra. B’mod partikolari, il-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa kellhom ukoll jiġu nnotifikati, elenkati, allokati, arranġati jew kellhom jingħataw limitu minimu ta’ prezz.

15 Fil-premessa 142 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li, fil-ftehim GQ u fil-ftehim EQ, kif ukoll għall-finijiet tal-organizzazzjoni u tal-funzjonament tal-akkordju, il-membri differenti tal-akkordju kienu identifikati permezz ta’ kodiċi, kompost minn ċifri għall-membri Ewropej u minn ittri għall-membri Ġappuniżi. Sa minn Lulju tal-2002, il-kodiċi inizjali ġew sostitwiti b’numri.

16 Fl-Artikolu 1(o) tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li Siemens kienet ipparteċipat fil-ksur waqt il-perijodu bejn il-15 ta’ April 1988 sal-1 ta’ Settembru 1999 u bejn is-26 ta’ Marzu 2002 sal-11 ta’ Mejju 2004.

17 Għall-ksur previst fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, Siemens ġiet imposta multa ta’ EUR 396 562 500 fl-Artikolu 2(m) tal-imsemmija deċiżjoni.

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

18 Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-16 ta’ April 2007, Siemens ippreżentat dan ir-rikors.

19 Fuq rapport tal-imħallef relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tieni Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali.

20 Fil-kuntest ta’ miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, il-partijiet ġew mistiedna jwieġbu l-mistoqsijiet bil-miktub magħmula mill-Qorti Ġenerali. Il-partijiet wieġbu dawn il-mistoqsijiet fit-termini stabbiliti.

21 It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-16 ta’ Diċembru 2010.

22 Siemens titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata sa fejn tikkonċernaha;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont ta’ multa li ġiet imposta fuqha;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

23 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lil Siemens għall-ispejjeż.

Id-dritt

24 Insostenn tar-rikors għal annullament tagħha, Siemens tinvoka tliet motivi. L-ewwel wieħed huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”). It-tieni wieħed huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 25 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, tas-16 Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205). It-tielet wieħed huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi fil-kalkolu tal-ammont tal-multa.

I – Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE

25 L-ewwel motiv huwa maqsum f’żewġ partijiet. Fil-kuntest tal-ewwel parti, Siemens tinvoka “deskrizzjoni insuffiċjenti tal-ksur allegat”. Fil-kuntest tat-tieni motiv, hija tinvoka “analiżi żbaljata tal-allegati ftehim u l-effetti tagħhom fis-suq komuni”.

A – Fuq l-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq “deskrizzjoni insuffiċjenti tal-ksur allegat”

1. L-argumenti tal-partijiet

26 Siemens issostni li l-Kummissjoni ma ddeċidietx minn qabel u ma pprovatx suffiċjentement il-ksur li takkużaha bih. Hija essenzjalment issostni li, l-ewwel nett, il-Kummissjoni ma pprovatx il-karattru uniku u kontinwat tal-aġir allegat, it-tieni nett, li din naqset milli tiddeskrivi l-effetti konkreti tal-akkordju fuq is-suq komuni, u, it-tielet nett, din ma pproduċietx prova tal-intenzjoni ġenerali li tipparteċipa fl-istess ksur darbtejn.

27 Il-Kummissjoni ssostni li dan il-motiv għandu jiġi miċħud bħala mhux fondat biżżejjed. Hija ssostni, barra minn hekk, li l-allegazzjonijiet ta’ Siemens ma humiex fondati.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

28 Għandu jiġi kkonstatat li l-ewwel parti tal-ewwel motiv tinkludi biss ilmenti li jew tqajmu biss ukoll f’partijiet oħra tar-rikors, jew li għandhom ukoll jiġu eżaminati fil-kuntest tal-eżami ta’ motivi oħra li tqajmu minn Siemens u li jirreferu wkoll għall-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, u li jikkonstataw il-ksur allegat. Għalhekk, l-ilment ibbażat fuq in-nuqqas ta’ prova tan-natura unika u kontinwata tal-aġir allegat huwa wkoll imqajjem fil-kuntest tat-tieni parti tat-tieni motiv u l-ilment ibbażat fuq l-intenzjoni ġenerali ta’ Siemens li tipparteċipa f’dan il-ksur għandu wkoll jiġi eżaminat f’dan il-kuntest. Bl-istess mod, l-ilment ibbażat fuq in-nuqqas ta’ deskrizzjoni tal-effetti konkreti tal-akkordju fuq is-suq komuni huwa wkoll allegat, f’iktar dettall, fil-kuntest tat-tieni parti tal-ewwel motiv. Għalhekk, jidher li l-ewwel parti ma hijiex awtonoma.

29 Għalhekk, ma huwiex neċessarju li tingħata deċiżjoni dwar l-ewwel parti tal-ewwel motiv.

B – Fuq it-tieni parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq “analiżi żbaljata tal-allegati ftehim u tal-effetti tagħhom fuq is-suq komuni”

30 Fil-kuntest tat-tieni parti tal-ewwel motiv, Siemens tqajjem tliet ilmenti, ibbażati rispettivament, fuq in-nuqqas ta’ akkordju li kellu effetti ġewwa ż-ŻEE, fuq in-nuqqas ta’ tqassim ġeografiku ta’ swieq bejn il-produtturi Ġappuniżi u l-prodotturi Ewropej u fuq in-nuqqas ta’ protezzjoni tal-“pajjiżi kostrutturi”.

31 Dawn it-tliet ilmenti huma marbuta mill-qrib. Fil-fatt, minn naħa, it-tieni u t-tielet ilmenti huma marbuta ma’ konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni li, anki jekk wieħed jassumi li jeżistu, juru l-eżistenza ta’ akkordju li għandu effett fiż-ŻEE, kwistjoni li hija s-suġġett tal-ewwel ilment. Min-naħa l-oħra, it-tliet ilmenti huma wkoll konnessi sa fejn jirrigwardaw l-istess provi invokati mill-Kummissjoni. Għalhekk, għandhom jiġu eżaminati flimkien.

1. L-argumenti tal-partijiet

32 Siemens issostni li, fir-rigward tal-ewwel fażi tal-parteċipazzjoni tagħha, li tikkorrispondi għall-perijodu bejn l-1988 sa l-1999, il-ksur li huwa allegat ma huwiex suffiċjentement fondat fid-deċiżjoni kkontestata. B’mod partikolari, il-Kummissjoni kkunsidrat b’mod żbaljat li l-ftehim GQ u l-ftehim EQ jipprovaw ksur li jimplika effetti fi ħdan iż-ŻEE, filwaqt li dan tal-aħħar ġie espliċitament eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-ftehim. Tali ksur lanqas ma ġie pprovat minn elementi oħra ta’ prova li ġew prodotti mill-Kummissjoni.

33 Siemens tqis, f’dan ir-rigward, li l-Kummissjoni ma pprovatx li l-prodotturi Ewropej u Ġappuniżi kienu, fl-arranġament komuni, iddeċidew li ma jintervjenewx fis-swieq tal-pajjiżi rispettivi tagħhom. Tali tqassim ġeografiku tas-swieq la huwa pprovat mill-esklużjoni espliċita tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehim GQ tas-17-il Stat Ewropew, la mill-allegata imputazzjoni tal-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa fuq il-kwota globali, u lanqas mid-dikjarazzjonijiet ta’ Hitachi jew ta’ Fuji invokati mill-Kummissjoni. Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-parteċipanti fil-ftehim GQ ma kkummerċjalizzawx il-prodotti tagħhom f’ċerti swieq Ewropej hija esklużivament dovuta għall-ostakoli tekniċi u ekonomiċi għall-aċċess għal dawn is-swieq.

34 Siemens tikkontesta kemm l-eżistenza ta’ tqassim ġeografiku tas-swieq Ewropej skont il-prinċipju tal-“pajjiżi kostrutturi” jew ta’ “swieq nazzjonali” kif ukoll il-parteċipazzjoni tagħha fl-allegati “arranġamenti preliminari fl-Ewropa” invokati mill-Kummissjoni sabiex tibbaża l-argument tagħha fuq tqassim tas-swieq fiż-ŻEE. Il-provi prodotti mill-Kummissjoni f’dan ir-rigward huma insuffiċjenti. Fl-aħħar nett, in-nuqqas ta’ attivitajiet ta’ ċerti prodotturi f’ċerti swieq nazzjonali tista’ tkun spjegata b’mod ieħor minbarra l-eżistenza ta’ akkordju illegali.

35 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ppreżentati minn Siemens.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

36 Għandu jiġi rrilevat, preliminarjament, li fl-osservazzjonijet bil-miktub tagħha, Siemens tammetti espliċitament il-fatti, kif ġew ippreżentati fid-deċiżjoni kkontestata, li huma marbuta mat-tieni fażi tal-parteċipazzjoni tagħha fil-ksur, li tikkorrispondi għall-perijodu bejn l-2002 u l-2004. Għalhekk, l-ewwel motiv imqajjem minn Siemens jirrigwarda biss l-ewwel fażi tal-parteċipazzjoni tagħha fil-ksur, li jikkorrispondi għall-perijodu bejn l-1988 sa l-1999. Konsegwentement, il-provi li tibbaża ruħha fuqhom il-Kummissjoni għandhom jiġu eżaminati fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel motiv biss sa fejn jirrigwardaw dan l-aħħar perijodu u sa fejn jippermettu li jsiru konklużjonijiet relatati ma’ dan l-aħħar perijodu.

37 F’dan ir-rigward, l-argument tal-Kummissjoni li skontu huwa legali li jsiru proġetti tal-osservazzjonijiet tal-perijodu mill-2002 sal-2004 għall-perijodu preċedenti, peress li hemm inkwistjoni ksur wieħed. Fil-fatt, mingħajr ma huwa neċessarju, f’dan l-istadju, li tingħata deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ ksur uniku li jinkludi żewġ perijodi tal-parteċipazzjoni ta’ Siemens fl-akkordju, huwa biss każ b’każ li għandu jiġi evalwat sa fejn il-provi relatati ma’ perijodu partikolari tal-ksur jistgħu jipprovdu indikazzjonijiet validi wkoll għall-ewwel fażi tal-parteċipazzjoni fil-ksur.

38 Barra minn hekk, l-argument tal-Kummissjoni li jipprovdi li Siemens tillimita ruħa li tikkontesta l-impatt tal-akkordju fuq il-kompetizzjoni fiż-ŻEE, filwaqt li, fid-deċiżjoni kkontestata, hija tallega li kkonkludiet akkordju li l-għan tiegħu kien id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni, ma jistax iwassal sabiex jillimita l-eżami tal-fatti allegati fil-konfront ta’ Siemens. Fil-fatt, mill-iżviluppi kollha ta’ Siemens fl-osservazzjonijiet bil-miktub jirriżulta li hija tikkontesta mhux biss li l-akkordju allegat kellu effetti fis-suq komuni u fiż-ŻEE (minbarra fil-Liechtenstein u fl-Islanda), iżda wkoll il-fatt li hija għandha bħala għan id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni u ż-ŻEE.

39 Għaldaqstant, il-partijiet essenzjalment ma jaqblux dwar il-kwistjoni ta’ jekk il-Kummissjoni stabbilixxietx, għall-perijodu bejn l-1988 u l-1999, l-eżistenza ta’ akkordju li jista’ jkollu effetti fis-suq komuni u fiż-ŻEE.

40 Għalhekk, għandu jiġi ddeterminat jekk il-ftehim GQ u l-ftehim EQ, bħala provi dokumentarji, jipprovawx l-eżistenza ta’ akkordju li seta’ jkollu effetti fis-suq komuni u fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, ma hemmx lok li ssir distinzjoni bejn iż-żewġ alternattivi tal-Artikolu 81(1) KE. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi evalwat jekk prattika miftiehma hijiex ipprojbita mill-Artikolu 81(1) KE, ma hemmx bżonn li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti tagħha fis-suq meta jkun jidher li din għandha l-għan li tipprevjeni, tillimita jew toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-4 ta’ Ġunju 2009, T‑Mobile Netherlands et, C‑8/08, Ġabra p. I‑04529, punt 29, u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq hija applikabbli, b’analoġija, għall-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE.

41 Fil-każ ta’ risposta negattiva, għandu sussegwentement jiġi ddeterminat jekk l-arranġament komuni invokat mill-Kummissjoni huwiex fondat biżżejjed b’elementi oħra.

42 Madankollu, qabel ma jsiru dawn il-verifiki, għandhom jitfakkru r-regoli applikabbli fil-qasam tal-oneru tal-prova fid-dawl tal-fatt li l-partijiet ma jaqblux dwar din il-kwistjoni.

a) Fuq l-oneru tal-prova

43 Għandu jitfakkar qabelxejn li l-Kummissjoni għandha tipproduċi prova tal-ksur tal-Artikolu 81(1) KE li hija tikkonstata u tistabbilixxi l-provi xierqa li juru, b’mod suffiċjenti fid-dritt, l-eżistenza ta’ fatti li jikkostitwixxu ksur (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni, C‑185/95 P, Ġabra p. I‑8417, punt 58, u tat-8 ta’ Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, C‑49/92 P, Ġabra p. I‑4125, punt 86).

44 F’dan il-kuntest, l-eżistenza ta’ dubju li jkollha l-qorti għandha tibbenefika l-impriża destinatarja tad-deċiżjoni li tikkonstata ksur. Għaldaqstant, il-qorti ma tistax tikkonkludi li l-Kummissjoni stabbilixxiet l-eżistenza tal-ksur inkwistjoni b’mod suffiċjenti fid-dritt jekk jibqa’ jkollha dubju dwar din il-kwistjoni, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ rikors għall-annullament ta’ deċiżjoni li timponi multa (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, Dresdner Bank et vs Il-Kummissjoni, T‑44/02 OP, T‑54/02 OP, T‑56/02 OP, T‑60/02 OP u T‑61/02 OP, Ġabra p. II‑3567, punt 60).

45 Fil-fatt, f’din l-aħħar sitwazzjoni, huwa neċessarju li jittieħed inkunsiderazzjoni l-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem l-“KPDB”), li jagħmel parti mid-drittijiet fundamentali li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzrja, barra minn hekk ikkonfermata mill-Artikolu 6(2) UE, jikkostitwixxu l-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju. Fid-dawl tan-natura tal-ksur inkwistjoni kif ukoll tan-natura u tal-livell ta’ gravità tas-sanzjonijiet li huma marbuta miegħu, il-prinċipju tal-preżunzjoni ta’ innoċenza japplika b’mod partikolari għall-proċeduri rigward ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multi jew ta’ pagamenti ta’ penalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Lulju 1999, Hüls vs Il-Kummissjoni, C‑199/92 P, Ġabra p. I‑4287, punti 149 u 150, u Montecatini vs Il-Kummissjoni, C‑235/92 P, Ġabra p. I‑4539, punti 175 u 176).

46 Għaldaqstant, huwa neċessarju li l-Kummissjoni tipproduċi provi preċiżi u konsistenti sabiex tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur (sentenza Dresdner Bank et vs Il-Kummissjoni, punt 44 iktar ’il fuq, punt 62), u sabiex tistabbilixxi l-konvinzjoni soda li l-ksur allegat jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni sostanzjali fis-sens tal-Artikolu 81(1) KE (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Jannar 1999, Riviera Auto Service et vs Il-Kummissjoni, T‑185/96, T‑189/96 u T‑190/96, Ġabra p. II‑93, punt 47).

47 Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li kull prova prodotta mill-Kummissjoni ma għandhiex neċessarjament tissodisfa dawn il-kriterji fir-rigward ta’ kull element tal-ksur. Huwa biżżejjed li d-diversi indizji invokati mill-istituzzjoni, evalwati globalment, jissodisfaw dan ir-rekwiżit (ara s-sentenza Dresdner Bank et vs Il-Kummissjoni, punt 44 iktar ’il fuq, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata).

48 Barra minn hekk, meta jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li huwa magħruf li l-ftehim antikompetittivi huma pprojbiti, ma hemmx bżonn li l-Kummissjoni tippreżenta dokumenti li juru b’mod espliċitu li sar kuntatt bejn l-operaturi kkonċernati. L-elementi frammentarji u mhux relatati li tista’ tiddisponi minnhom il-Kummissjoni għandhom, f’kull każ, ikunu jistgħu jiġu kkompletati minn deduzzjonijiet li jippermettu l-kostruzzjoni mill-ġdid taċ-ċirkustanzi rilevanti. L-eżistenza ta’ prattika jew ta’ ftehim antikompetittiv tista’ għalhekk tiġi dedotta minn ċertu numru ta’ koinċidenzi u indizji li, meta kkunsidrati f’daqqa, jistgħu jikkostitwixxu, fin-nuqqas ta’ spjegazzjoni oħra koerenti, il-prova ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni (sentenza Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 55 sa 57).

49 Madankollu, meta l-Kummissjoni tibbaża ruħha biss fuq l-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq sabiex tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur, huwa biżżejjed li dawn tal-aħħar juru l-eżistenza ta’ ċirkustanzi li jitfgħu dawl differenti fuq il-fatti kif stabbiliti mill-Kummissjoni u li jippermettu għalhekk li tingħata spjegazzjoni plawsibbli tal-fatti differenti minn dik adottata mill-Kummissjoni sabiex tikkonkludi li jeżisti ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni Komunitarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, T‑67/00, T‑68/00, T‑71/00 u T‑78/00, Ġabra p. II-2501, punt 186, u l-ġurisprudenza ċċitata).

50 Fir-rigward tal-mezzi ta’ prova li jistgħu jiġu invokati sabiex jiġi stabbilit ksur tal-Artikolu 81(1) u tal-Artikolu 53 taż-ŻEE, għandu jiġi osservat li l-prinċipju li jipprevali fid-dritt Komunitarju huwa dak tal-amministrazzjoni libera tal-provi (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, Dalmine vs Il-Kummissjoni, T‑50/00, Ġabra p. II‑2395, punt 72 ). B’mod partikolari, ebda dispożizzjoni u ebda prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju ma jipprojbixxu lill-Kummissjoni milli tinvoka, kontra impriża, dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra implikati. Kieku dan ma kienx il-każ, l-oneru tal-prova ta’ aġir kontra l-Artikoli 81 KE u 82 KE, li għandha l-Kummissjoni, ikun insostenibbli u inkompatibbli mal-kompitu ta’ sorveljanza tal-applikazzjoni tajba ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li ġie fdat lilha mit-Trattat KE (sentenza JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, punt 49 iktar ’il fuq, punt 192).

51 Għaldaqstant, l-eżistenza ta’ spjegazzjoni alternattiva tal-fatti hija biss rilevanti meta l-Kummissjoni tibbaża ruħha biss fuq l-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq. Għalhekk, tali spjegazzjoni hija irrilevanti mill-mument fejn l-eżistenza tal-ksur ma hijiex biss preżunta, iżda stabbilita bil-provi. Barra minn hekk, skont il-prinċipju tal-amministrazzjoni libera tal-provi invokata fil-punt preċedenti, il-metodi ta’ prova kollha huma ammissibbli sabiex jipprovaw ksur, b’mod li l-eżistenza ta’ spjegazzjoni alternattiva hija irrilevanti meta l-ksur huwa pprovat, b’mod suffiċjenti fid-dritt, minn provi oħra għajr provi dokumentarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ April 1999, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il-Kummissjoni, T‑305/94 sa T‑307/94, T‑313/94 sa T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 u T‑335/94, Ġabra p. II‑931, punti 727 u 728).

52 Fil-kawża inkwistjoni, għandu għalhekk jiġi vverifikat, għall-elementi kkontestati minn Siemens, jekk l-aġir allegat mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata huwiex stabbilit minn provi jew jekk ġewx konklużi biss mill-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq. F’din l-aħħar sitwazzjoni biss, hemm lok, sussegwentement, li jiġi eżaminat jekk jeżistux spjegazzjonijiet alternattivi tal-aġir tal-impriżi inkwistjoni fis-suq, li huma suffiċjentement plawżibbli sabiex jikkonfutaw il-konstatazzjonijiet magħmula fid-deċiżjoni kkontestata.

53 Min-naħa l-oħra, skont il-ġurisprudenza, b’kunsiderazzjoni għall-fatt li huwa magħruf li l-ftehim antikompetittiv huwa pprojbit, il-prova ta’ akkordju tista’ tiġi pprovduta permezz ta’ sensiela konkordanti ta’ indizji (ara l-punt 48 iktar ’il fuq). Għaldaqstant, Siemens ma tistax tiċħad tali prova billi tibbaża argument fuq il-fatt li, meħuda separatament, l-indizji individwali ppreżentati mill-Kummissjoni ma humiex biżżejjed sabiex jipprovaw l-aġir allegat fil-konfront tagħha. Fil-fatt, bħala definizzjoni, l-elementi individwali li jagħmlu parti mill-imsemmi faxxikolu li jikkonkordu indizji avvanzati mill-Kummissjoni ma jistgħux, meħuda separatament, jikkostitwixxu provi kompleti ta’ dan l-aġir.

54 Fir-rigward tal-valur probatorju li għandu jingħata għall-provi differenti, għandu jiġi enfasizzat li l-uniku kriterju rilevanti sabiex jiġu evalwati l-provi liberament prodotti huwa l-kredibbiltà tagħhom (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, Mannesmannröhren-Werke vs Il-Kummissjoni, T‑44/00, Ġabra p. II‑2223, punt 84, u l-ġurisprudenza ċċitata; sentenzi Dalmine vs Il-Kummissjoni, punt 50 iktar ’il fuq, punt 72, u JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, punt 49 iktar ’il fuq, punt 273). Skont ir-regoli ġeneralment applikabbli fil-qasam tal-provi, il-kredibbiltà, u għalhekk, il-valur probatorju ta’ dokument jiddependu mill-oriġini tiegħu, miċ-ċirkustanzi tat-tfassil tiegħu, mid-destinatarju tiegħu u mir-reputazzjoni u l-affidabbiltà tal-kontenut tiegħu (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries CBR et vs Il-Kummissjoni, T‑25/95, T‑26/95, T‑30/95 sa T‑32/95, T‑34/95 sa T‑39/95, T‑42/95 sa T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 sa T‑65/95, T‑68/95 sa T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 u T‑104/95, Ġabra p. II‑491, punt 1053; konklużjonijiet tal-Imħallef B. Vesterdorf li aġixxa bħala Avukat Ġenerali fil-kawża tal-Qorti Ġenerali tal-24 ta’ Ottubru 1991, Rhône-Poulenc vs Il-Kummissjoni, T‑1/89, Ġabra p. II‑867, II‑869, II‑956). B’mod partikolari, għandha tingħata importanza kbira liċ-ċirkustanza li dokument ġiet stabbilit b’rabta mill-qrib mal-fatti (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Marzu 1999, Ensidesa vs Il-Kummissjoni, T‑157/94, Ġabra p. II‑707, punt 312, u tas-16 ta’ Diċembru 2003, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied u Technische Unie vs Il-Kummissjoni, T‑5/00 u T‑6/00, Ġabra p. II‑5761, punt 181) jew permezz ta’ xhud dirett ta’ dawn il-fatti (sentenza JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, punt 49 itkar ’il fuq, punt 207). Barra minn hekk, id-dikjarazzjonijiet li jmorru kontra l-interessi tad-dikjarant għandhom, fil-prinċipju, jiġu kkunsidrati bħala provi partikolarment dgħajfa (sentenza JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, punt 49 iktar ’il fuq, punti 207, 211 u 212).

b) Fuq il-valur probatorju tal-ftehim GQ u tal-ftehim EQ

55 Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-ftehim GQ, il-partijiet jaqblu dwar il-fatt li dan il-ftehim jipprovdi l-implementazzjoni ta’ akkordju dwar il-proġetti ta’ AIG fuq livell dinji, li jinkludi b’mod partikolari l-bdil ta’ informazzjoni dwar is-sejħiet għal offerti u dwar il-kuntratti konklużi, bl-għajnuna ta’ formoli standardizzati, l-attribuzzjoni ta’ kwota rispettivament għall-gruppi ta’ kostrutturi Ewropej u Ġappuniżi, l-għoti ta’ kuntratti fi ħdan l-akkordju, il-manipulazzjoni tas-sejħa għal offerti, l-iffissar ta’ prezzijiet minimi u l-ġlieda kontra l-impriżi esterni għall-akkordju. Madankollu, għandu jiġi rrilevat li, kif tafferma Siemens, il-kliem tal-ftehim GQ jeskludi l-applikazzjoni tiegħu fl-Ewropa. Fil-fatt, l-Anness 2 ta’ dan il-ftehim, dwar il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali, jiddefinixxi ħames gruppi ta’ territorji. L-ewwel grupp huwa ddefinit bħala li jħaddan l-Ewropa u l-Mediterran bl-eċċezzjoni ta’ tnax-il Stat Membru tal-Komunità ta’ dak iż-żmien, kif ukoll l-Awstrija, l-Isvezja, l-Isvizzera, il-Finlandja u n-Norveġja. Fir-rigward taż-ŻEE, huma biss inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni l-Liechtenstein u l-Islanda – fatt li huwa rilevanti biss mid-dħul fis-seħħ tal-ftehim ŻEE, l-1 ta’ Jannar 1994. It-tieni grupp huwa ddefinit bħala li jiġbor l-Asja bl-eċċezzjoni tal-Ġappun.

56 Għaldaqstant, il-kliem tal-ftehim GQ ma jikkostitwixxix, fih innifsu, il-prova ta’ akkordju li kellu effetti fi ħdan is-suq komuni u ż-ŻEE.

57 Fir-rigward, sussegwentement, tal-ftehim EQ, għandu jiġi rrilevat li jikkostitwixxi sempliċement ftehim eżekutorju tal-ftehim GQ, u dan huwa kkonfermat mit-titolu tiegħu u mid-dispożizzjonijiet inklużi fil-preambolu li jipprovdu, b’mod partikolari, li l-ftehim huwa applikabbli fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-ftehim GQ u r-regoli inklużi f’dan tal-ftehim jissuperaw dawk inklużi fil-ftehim EQ. Essenzjalment, il-ftehim EQ jinkludi regoli li jikkonċernaw ir-ridistribuzzjoni tal-kwota konġunta “Ewropea” bejn il-produtturi Ewropej. Din ir-ridistribuzzjoni kienet issir skont l-Artikolu 4 tal-ftehim EQ u skont il-kwoti stabbilit fl-Artikolu 8 ta’ dan il-ftehim.

58 Peress li l-ftehim EQ jillimita ruħu għalhekk li jaqsam il-kwota konġunta “Ewropea” prevista mill-ftehim GQ, li jeskludi, kif ġie sostnut, is-suq komuni u l-parti l-kbira taż-ŻEE, il-kliem tal-ftehim EQ ma jikkostitwixxix prova ta’ akkordju li għandu effetti fis-suq komuni u fiż-ŻEE. Għalhekk, kif ġie espost fil-punt 39 iktar ’il fuq, għandu jiġi eżaminat jekk il-Kummissjoni rnexxiliex b’mod ieħor tipprova l-eżistenza ta’ tali effetti. Fir-rigward tal-konklużjonijiet possibbli, lil hinn mill-kliem tagħhom, mill-ftehim GQ u mill-ftehim EQ, dawn ser jiġu diskussi fil-punti 140 et seq iktar ’il quddiem, dwar l-elementi ta’ dokumenti probatorji.

c) Fuq il-prova tal-arranġament komuni

59 Għandu jiġi rrilevat, preliminarjament, li l-fatt li l-klawżoli tal-ftehim GQ, li jirreferi għalihom ukoll il-ftehim EQ, jeskludu espressament mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom is-swieq Ewropej u Ġappuniżi ma jistax jitqies awtomatikament bħala prova li l-akkordju ma kellux effett fuq is-swieq Ewropej, u lanqas bħala prova tan-nuqqas ta’ tqassim ġeografiku jew ta’ “pajjiżi kostrutturi”. Fil-fatt, għalkemm l-imsemmija esklużjoni tista’ tfisser li l-impriżi implikati kienu jeżerċitaw kompetizzjoni mhux distorta fl-imsemmija swieq, hija tista’ tfisser ukoll li l-għoti u l-kontroll ta’ kwoti bejn il-gruppi Ewropej u Ġappuniżi ma kinux neċessarji fir-rigward ta’ dawn is-swieq, peress li dawn kienu b’kull mod esklużivament riżervati għal waħda minn dawn iż-żewġ gruppi, kif ġie interpretat mill-Kummissjoni.

60 Għandu jiġi enfasizzat li arranġament intiż għall-osservanza ta’ pożizzjonijiet privileġġati tradizzjonali tal-partijiet tal-akkordju, rispettivament, fis-swieq Ewropej u Ġappuniżi, jekk jiġi stabbilit, jikkostitwixxi diġà fih innifsu akkordju li għandu effett fuq is-suq komuni, peress li jħassar il-kompetizzjoni potenzjali tal-prodotturi Ġappuniżi fis-suq komuni. Dan japplika wkoll fis-sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni ma tasalx li turi li l-produtturi Ewropej, iktar u iktar, qasmu bejniethom is-suq Ewropew. Madankollu, kif huwa spjegat iktar ’il quddiem, il-Kummissjoni pprovat b’mod suffiċjenti fid-dritt il-fatti kollha kkontestati minn Siemens fil-kuntest tal-ewwel motiv.

61 Sabiex tipprova l-eżistenza u l-portata ta’ arranġament komuni, il-Kummissjoni semmiet, fid-deċiżjoni kkontestata, diversi elementi fosthom, b’mod partikolari, id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, tax-xhud M. M., ta’ Fuji u ta’ Hitachi, il-fatt li la Alstom, la l-kumpanniji li jiffurmaw il-grupp Areva u lanqas il-grupp li l-kumpannija VA Technologie kienet il-kumpannija parent tiegħu (iktar ’il quddiem il-“grupp VA Tech”) ma kkontestaw apertament l-arranġament komuni, lista’ ta’ proġetti ta’ AIG diskussi fi ħdan l-akkordju, ipprovduta minn ABB, u ċerti fatturi ta’ dokumenti probatorji. Għalhekk, għandhom jiġu eżaminati l-portata u l-valur probatorju ta’ dawn l-elementi.

Fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB u tax-xhud M.

62 Fid-dikjarazzjonijiet tagħha, ABB indikat li l-protezzjoni tat-territorji tal-Ewropa tal-Punent u Ġappuniżi kienet teżisti u li ċerti każijiet, li fihom il-produtturi Ġappuniżi diġà kellhom l-intenzjoni, kuntrarjament għal dan id-dispożittiv, li jissodisfaw is-sejħiet għal offerti Ewropej, kienu ħolqu problemi fi ħdan l-akkordju, li madankollu ġew finalment solvuti. Barra minn hekk, fid-dikjarazzjoni tagħha tat-3 ta’ Frar 2005, ABB indikat li r-riżultati tal-għoti tal-proġetti ta’ AIG fis-suq komuni – minbarra l-“pajjiżi kostrutturi” – kienu sussegwentement imputati fuq il-kwoti dinjin tal-produtturi Ewropew fl-akkordju. Fl-aħħar nett, fid-dikjarazzjoni tagħha tal-4 ta’ Ottubru 2005, ABB ammettiet l-eżistenza ta’ sistema ta’ “pajjiżi kostrutturi” li tipprovdi li, jekk hemm produttur wieħed biss f’dawn il-pajjiżi, huwa kien l-uniku proprjetarju tal-proġetti, u kieku kien hemm diversi produtturi, dawn kienu jaqsmu l-proġetti bejniethom.

63 F’dan ir-rigward, Siemens issostni li d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB huma sempliċi dikjarazzjonijiet min-naħa ta’ din il-kumpannija, li huma nieqsa minn valur probatorju fin-nuqqas li jkunu sostnuti minn provi preċiżi u verifikabbli. Il-Kummissjoni tqis, min-naħa tagħha, li d-dikjarazzjoni ta’ impriża li tixtieq tikseb immunità mill-multa għandha valur probatorju partikolari mis-sempliċi fatt li hija tmur kontra l-interess naturali tal-awtur tiegħu.

64 Fir-rigward tad-digriet tal-kredibbiltà li jiġu attribwiti dikjarazzjonijiet lil ABB, għandu jiġi rrilevat li, fil-każ ineżami, bħala l-ewwel waħda li tkun irrapportat l-akkordju, ABB setgħet raġonevolment tispera li tibbenefika mill-immunità sħiħa mill-multi prevista fil-punt 8 tal-avviż dwar il-kooperazzjoni. Għalhekk, ma jistax jiġi eskluż li hija setgħet tħossha mġiegħla timmassimizza l-importanza tal-aġir illegali rrapportat, sabiex jikkawża ħsara għall-kompetituri tiegħu fis-suq.

65 Madankollu, dan ma jfissirx li d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB għandhom jiġu kkunsidrati bħala nieqsa minn kull kredibbiltà. F’dan ir-rigward, ġie deċiż li l-fatt li ssir talba sabiex wieħed jibbenefika mill-applikazzjoni tal-avviż fuq il-kooperazzjoni għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa, mhux neċessarjament joħloq inċentiv sabiex jiġu prodotti provi żbaljati. Fil-fatt, kull tentattiv li jwassal lill-Kummissjoni twettaq żball seta’ jikkonfuta l-veraċità kif ukoll il-kompletezza tal-kooperazzjoni tal-applikant u, għalhekk, jipperikola l-possibbiltà tiegħu li jibbenefika b’mod sħiħ mill-avviż dwar il-kooperazzjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-16 ta’ Novembru 2006, Peróxidos Orgánicos vs Il-Kummissjoni, T‑120/04, Ġabra p. II‑4441, punt 70).

66 Madankollu, sa fejn id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB huma kkontestati minn impriżi oħra li fil-konfront tagħhom ġie allegat li kkonkludew l-arranġament komuni, huma għandhom jiġu sostnuti minn provi oħra sabiex ikunu jistgħu jikkostitwixxu prova suffiċjenti tal-eżistenza u tal-portata tal-arranġament komuni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Mejju 1998, Enso-Gutzeit vs Il-Kummissjoni, T‑337/94, Ġabra p. II‑1571, punt 91, u tal-25 ta’ Ottubru 2005, Groupe Danone vs Il-Kummissjoni, T‑38/02, Ġabra p. II‑4407, punt 285).

67 Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat sa fejn id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB dwar it-tqassim tas-suq bejn il-produtturi Ewropej u Ġappuniżi u l-eżistenza ta’ “pajjiżi kostrutturi” huma sostnuti minn provi oħra invokati mill-Kummissjoni.

68 B’hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni tirreferi b’mod partikolari, fid-deċiżjoni kkontestata, għad-dikjarazzjoni tax-xhud M. M., ex impjegat ta’ ABB li kien jirrappreżenta din l-impriża fuq livell operazzjonali tal-akkordju bejn l-1988 sa’ April 2002.

69 Għalhekk, fir-rigward tan-natura tad-dikjarazzjonijiet ta’ M. M., għandu jiġi enfasizzat preliminarjament, li x-xhieda tiegħu ma tistax tiġi kklassifikata bħala differenti u indipendenti minn dik ta’ ABB. Fil-fatt, mhux biss ġie impjegat minn din il-kumpannija matul il-ħajja professjonali tiegħu – fatt li ma jistax jiggarantixxi n-nuqqas ta’ kull diverġenza ta’ interessi bejniethom, kif issostni l-Kummissjoni b’mod ġust –, iżda li esprima ruħu, quddiem il-Kummissjoni, bħala mandatarju ta’ ABB fil-kuntest tal-obbligu ta’ kooperazzjoni ta’ din tal-aħħar sabiex jikseb immunità mill-multi, skont il-paragrafu 11 tal-avviż dwar il-kooperazzjoni, u billi ġie megħjun mill-avukat ta’ ABB, kif jirriżulta b’mod ċar mill-introduzzjoni tat-traskrizzjoni tad-dikjarazzjonijiet li saret waqt is-seduta tagħha fit-23 ta’ Settembru 2005. Barra minn hekk, il-Kummissjoni wriet xebh, pereżempju fin-noti ta’ qiegħ il-paġna Nru 90 u 91 tad-deċiżjoni kkontestata, bejn ix-xhieda ta’ M. M. u d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB.

70 Isegwi li d-dikjarazzjonijiet ta’ M. M. ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala prova li ssostni d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 66 iktar ’il fuq, iżda għandhom jiġu kkunsidrati li jagħmlu parti minn dawn tal-aħħar. Din ma ċċaħħadhomx minn kull valur probatorju. Huma jistgħu b’mod partikolari jservu sabiex jippreċiżaw id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB. Madankollu, huwa neċessarju li tiġi kkorroborata l-informazzjoni bbażata fuq ix-xhieda ta’ M permezz ta’ provi oħra sabiex tikkostitwixxi prova suffiċjenti tal-eżistenza u tal-portata tal-arranġament komuni, l-istess bħal dawk konklużi mid-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, u dan minkejja li M ma jistax, kuntrarjament għal ABB, ikollu interess personali li jimmassimizza l-aġir illegali tal-kompetituri ta’ ABB. L-istess kunsiderazzjonijiet japplikaw, barra minn hekk, għad-dikjarazzjonijiet ta’ V.‑A, impjegat ta’ ABB interrogat mill-Kummissjoni bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk deskritti fil-paragrafu preċedenti minn M.

71 Fir-rigward tad-dikjarazzjonijiet ta’ M, għandu jiġi rrilevat li dan indika li l-prinċipju tal-protezzjoni tas-swieq domestiċi kien wieħed ta’ importanza bażika għall-konklużjoni tal-akkordju u li dan tal-aħħar ma setax jiffunzjona mingħajr l-osservanza ta’ dan il-prinċipju.

72 Skont M., huwa għal din ir-raġuni li, waqt id-determinazzjoni tal-impriżi differenti implikati fil-mument tal-ħolqien tal-akkordu fl-1988, is-swieq nazzjonali rispettivi tal-produtturi Ġappuniżi u Ewropej, jiġifieri, minn naħa, tal-Ġappun bħala suq nazzjonali tal-impriżi Ġappuniżi u, min-naħa l-oħra, tal-Ġermanja, ta’ Franza, tal-Isvezja, tal-Isvizzera u tal-Italja bħala swieq nazzjonali ta’ impriżi Ewropej, kienu esklużi mill-evalwazzjoni ta’ parti mis-swieq li kellha kull impriża.

73 M. indika wkoll li l-pajjiżi Ewropej, minbarra l-“pajjiżi kostrutturi” kienu esklużi mis-sistema ta’ tqassim ta’ proġetti prevista mill-ftehim GQ, sabiex ma jaffettwawx il-funzjonament ta’ ċerti prattiki kollużorji li kienu ffurmaw fuq livell lokali bejn il-produtturi differenti matul is-snin. Min-naħa l-oħra, il-volum tas-swieq li nkiseb minn kull produttur ittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kontroll tar-rispett tal-kwoti dinjin tal-gruppi Ewropej u Ġappuniżi u tal-kwoti ta’ kull impriża.

74 Barra minn hekk, M. qies li ma kienx hemm ostakoli tekniċi jew kummerċjali li ma jistgħux jiġi megħluba fid-dħul ta’ impriżi Ġappuniżi fis-suq Ewropew u li tali dħul kien possibbli, għal żmien medju, permezz ta’ ċerti investimenti. Għalhekk, fil-fehma tiegħu, l-impriżi Ġappuniżi kienu naqsu milli jidħlu fis-suq Ewropew sabiex josservaw ir-regoli tal-akkordju iktar milli għal raġunijiet tekniċi.

75 Fir-rigward tal-kredibbiltà tax-xhieda ta’ M., għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, matul kważi t-tul kollu tal-akkordju, jiġifieri mill-1988 sa l-2002, li huwa kien wieħed mir-rappreżentanti ta’ ABB fil-kuntest ta’ tali akkordju, filwaqt li ABB stess kienet waħda mill-atturi prinċipali tal-akkordju. Għaldaqstant, huwa kien xhud dirett taċ-ċirkustanzi li rrefera għalihom. Għalhekk, ix-xhieda tiegħu għanda, bħala prinċipju, tiġi kklassifikata bħala prova b’valur probatorju għoli.

76 Barra minn hekk, id-dikjarazzjonijiet ta’ M. huma koerenti u ċari, anki jekk ma jiftakarx kull dettall fattwali tal-implementazzjoni tal-akkordju li pparteċipa fih, għan-nom ta’ ABB, matul erbatax-il sena. F’xhieda li tkopri perijodu ta’ dan it-tul, il-fatt li jista’ jkun hemm ċerti ineżattezzi żgħar f’dawn id-dikjarazzjonijiet għandu jiġi kkunsidrat bħala normali.

77 Għalhekk, għandha tiġi attribwita kredibbiltà għolja lid-dikjarazzjonijiet ta’ M., bla ħsara għall-fatt, irrilevat iktar ’il fuq, li huma għandhom jiġu evalwati bħala dikjarazzjonijiet li saru għan-nom ta’ ABB.

78 Din l-evalwazzjoni ma hijiex ikkonfutata mill-argumenti ppreżentati minn Siemens sabiex tikkontesta l-kredibbiltà tax-xhieda ta’ M. u, b’mod partikolari, mill-allegati kontradizzjonijiet bejn din ix-xhieda u dik ta’ V.-A. Fil-fatt, l-allegazzjonijiet ta’ Siemens li jipprovdu, minn naħa, li V.-A. indika li l-Istati Membri taż-ŻEE, bħall-Istati tal-Amerka ta’ Fuq, kienu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehim GQ u, min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ma kinitx stabbilixxiet sa fejn ix-xhieda ta’ V.-A. hija inqas kredibbli minn dik ta’ M. ma jistgħux jintlaqgħu, peress li x-xhieda ta’ V.-A. ma tikkontradixxix dik ta’ M.

79 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li V.-A. stess iddikjara, waqt id-dikjarazzjoni tiegħu tal-21 ta’ Settembru 2005, li pparteċipa biss f’sitt sa għaxar laqgħat fuq livell operazzjonali bejn l-1997 u l-1998, li kellu konoxxenzi limitati u kien dipendenti, f’dan ir-rigward, fuq M., li kien l-uniku wieħed li kellu ċerta informazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward tal-esklużjoni tal-Amerka ta’ Fuq u tal-Ewropa mill-kamp tal-applikazzjoni tal-ftehim GQ.

80 Barra minn hekk, V.-A. irrileva differenza bejn l-esklużjoni tal-Amerka ta’ Fuq u dik tal-Ewropa, billi ppreċiża li l-Istati Uniti kienu esklużi minħabba l-biża li jesponu ruħhom għall-multi ħorox u li jheddu lill-parteċipanti f’dawn l-akkordji f’dan il-pajjiżi, filwaqt li fil-fehma tiegħu l-proġetti Ewropej kienu effettivament ittrattati minn impriżi parteċipanti fl-akkordju, iżda mhux fil-kuntest ta’ laqgħat li kien ipparteċipa fihom huwa stess.

81 Fl-aħħar nett, V.-A. indika li kien xhud, waqt il-laqgħat li pparteċipa fihom, ta’ nuqqas ta’ ftehim bejn ir-rappreżentanti tal-grupp ta’ produtturi Ġappuniżi u dawk tal-grupp ta’ produtturi Ewropej fir-rigward tal-allegati tentattivi ta’ produtturi Ġappuniżi li jidħlu fis-swieq Ewropej, bi ksur ta’ ftehim li jipprojbixxihom li jikkompetu mal-produtturi Ewropej tal-Punent. Huwa ppreċiża wkoll li ma kien jara ebda ostakolu tekniku jew kummerċjali li ma setax jingħeleb fir-rigward tal-fatt li l-produtturi Ġappuniżi jistgħu jidħlu fis-swieq Ewropej.

82 Fuq il-bażi ta’ konoxxenzi limitati dwar il-funzjonament tal-akkordju li skontu huwa kelllu, id-dikjarazzjonijiet ta’ V.-A. huma għalhekk kompatibbli ma’ dawk ta’ M. u anki jikkonfermawhom fir-rigward ta’ ċerti aspetti, b’mod partikolari fir-rigward tat-tqassim tas-swieq bejn il-produtturi Ewropej u Ġappuniżi. Anki jekk il-Kummissjoni ma ppreċiżatx espressament fid-deċiżjoni kkontestata, ix-xhieda ta’ V.-A. tikkostitwixxi għalhekk prova kontra Siemens iktar milli prova favur. Għalhekk, l-argument ta’ Siemens ibbażat fuq kontradizzjoni bejn ix-xhieda ta’ M. u ta’ V.‑A għandu jiġi miċħud.

83 Bħala konklużjoni, id-dikjarazzjonijiet ta’ M., li jibbenefikaw minn kredibbiltà għolja, jikkostitwixxu prova tal-eżistenza tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ “pajjiżi kostrutturi”, li kien jirriżerva s-swieq Ewropej, minbarra “pajjiżi kostrutturi”, għall-produtturi Ewropej u għat-teħid inkunsiderazzjoni tal-volum ta’ bejgħ f’dawn tal-aħħar għall-finijiet tal-osservanza ta’ kwoti dinjin. Madankollu, kif ġie kkonstatat fil-punt 70 iktar ’il fuq, id-dikjarazzjonijiet ta’ M. għandhom jiġu sostnuti minn provi oħra, bħal dawk ta’ ABB, sabiex jistgħu jikkostitwixxu prova suffiċjenti tal-eżistenza u tal-portata tal-arranġament komuni.

Fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji

84 Fuji ddikjarat li kienet taf bl-arranġament komuni li jipprovdi li l-produtturi Ġappuniżi kellhom jonqsu milli jidħlu fis-suq Ewropew. Madankollu, hija ssostni li n-nuqqas tagħha mis-suq Ewropew kien prinċipalment dovut għall-fatt li hija ma setgħetx tiddikjara b’mod serju li tforni SIG fl-Ewropa għal raġunijiet oħra, b’mod partikolari l-parti tagħha fis-suq dinji limitat li ma kienx jiġġustifika li jiġu sostnuti l-ispejjeż neċessarji għall-iżvilupp ta’ bażi Ewropea. Fir-rigward tal-uniku proġett ta’ SIG li wettqet Fuji fl-Ewropa, jiġifieri proġett fir-Repubblika Ċeka fl-1995, hija ssostni li, f’dan il-każ, hija aġixxiet bħala subappaltatur ta’ kumpannija Ġappuniża oħra li pprovdiet is-SIG inkwistjoni fil-Ġappun. Għalhekk, hija tikkunsidra dan il-proġett bħala proġett ta’ SIG fil-Ġappun u tqis li huwa ma jurix il-kapaċità ġenerali tagħha ta’ provvista fl-Ewropa.

85 F’dan ir-rigward, Siemens issostni li din id-dikjarazzjoni ta’ Fuji saret wara s-seduta msemmija fil-punt 9 iktar ’il fuq, jiġifieri meta Fuji ma kinitx għadha iktar f’pożizzjoni li tipprovdi xhieda imparzjali u oġġettiva. Għalhekk, skont il-ġurisprudenza, huma biss id-dokumenti ċċitati jew imsemmija fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li jikkostitwixxu motivi ta’ prova validi (ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Lulju 1991, AKZO vs Il-Kummissjoni, C‑62/86, Ġabra p. I‑3359, punt 21, u tal-Qorti Ġenerali tas-16 ta’ Diċembru 2003, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied u Technische Unie vs Il-Kummissjoni, punt 54 iktar ’il fuq, punt 34, u l-ġurisprudenza ċċitata).

86 Din l-oġġezzjoni ma tistax tintlaqa’. Fil-fatt, id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet għandha tippermetti lill-persuni kkonċernati li effettivament ikollhom għarfien tal-aġir allegat fil-konfront tagħhom mill-Kummissjoni. Dan ir-rekwiżit huwa osservat meta d-deċiżjoni finali ma timplikax lill-persuni kkonċernati bi ksur differenti minn dak li hemm fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u meta tinkludi biss fatti li dwarhom il-persuni kkonċernati kellhom l-opportunità li jagħtu l-fehma tagħhom (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Lulju 1970, ACF Chemiefarma vs Il-Kummissjoni, 41/69, Ġabra p. 661, punt 94; sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2003, Atlantic Container Line et vs Il-Kummissjoni, T‑191/98, T‑212/98 sa T‑214/98, Ġabra p. II‑3275, punt 138, u tad-29 ta’ April 2004, Tokai Carbon et vs Il-Kummissjoni, T‑236/01, T‑239/01, T‑244/01 sa T‑246/01, T‑251/01 u T‑252/01, Ġabra p. II‑1181, punt 47).

87 Filwaqt li, għalhekk, huwa minnu li l-ksur akkużat fil-konfront tal-impriża f’deċiżjoni ma jistax ikun differenti minn dak sostnut fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, dan ma japplikax ukoll għall-fatti kkonstatati, peress li huwa biżżejjed, fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, li l-impriżi kkonċernati kellhom il-possibbiltà jesprimu ruħhom dwar il-fatti kollha li ġew allegati fil-konfront tagħhom. Fil-fatt, kif intqal, ebda dispożizzjoni ma tipprekludi lill-Kummissjoni milli tikkomunika lill-partijiet, wara li tkun intbagħtet id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, dokumenti ġodda li hija tqis li jsostnu l-argument tagħha, bir-riżerva li l-impriżi jingħataw iż-żmien neċessarju sabiex jippreżentaw il-fehma tagħhom dwar dan is-suġġett (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Marzu 2002, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, T‑23/99, Ġabra p. II‑1705, punt 190; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-25 ta’ Ottubru 1983, AEG-Telefunken vs Il-Kummissjoni, 107/82, Ġabra p. 3151, punt 29).

88 Issa, fil-każ inkwistjoni, huwa paċifiku li, permezz ta’ ittra tal-25 ta’ Awwissu 2006, il-Kummissjoni kkomunikat lil Siemens id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji u stednitha tippreżenta l-kummenti tagħha dwar dawn id-dikjarazzjonijiet. Barra minn hekk, l-imsemmija dikjarazzjonijiet ma kinux jinkludu lmenti fir-rigward ta’ Siemens li kienu ġodda meta mqabbla ma’ dawk stabbiliti fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, iżda kienu jinkludi biss prova ġdida intiża li ssostni lment li kien diġà inkluż fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, jiġifieri l-fatt li kien jeżisti arranġament komuni bejn il-produtturi Ġappuniżi u Ewropej li jipprovdu li l-produtturi Ġappuniżi ma kellhomx jidħlu fis-suq Ewropew.

89 Għaldaqstant, id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji jistgħu jintlaqgħu bħala prova kontra Siemens.

90 Fir-rigward tal-kredibbiltà li għandha tiġi attribwita lid-dikjarazzjonijiet ta’ Fiji, għandu jiġi rrilevat li, sa fejn din tal-aħħar ammettiet, minn tal-inqas indirettament, li n-nuqqas tagħha mis-suq Ewropew kien parzjalment dovut għall-arranġament komuni, hija rrikonoxxiet fatt li seta’ jiġi allegat fil-konfront tagħha mill-Kummissjoni. Issa, diġà ġie deċiż li d-dikjarazzjonijiet li jmorru kontra l-interessi ta’ min jiddikjara, għandhom, fil-prinċipju, jiġu kkunsidrati bħala provi partikolarment dgħajfin (sentenza JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, punt 49 iktar ’il fuq, punt 211).

91 Dan huwa minnu anki jekk, fil-każ inkwistjoni, Fuji talbet li tibbenefika mill-avviż dwar il-kooperazzjoni. Fil-fatt, l-ewwel nett, id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji ma sarux fil-kuntest ta’ din it-talba, iżda fir-risposta għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, anki jekk iż-żewġ dokumenti ġew stabbiliti kważi simultanjament. It-tieni nett, ir-rikonoxximent minn Fuji tal-fatt li kienet taf bit-tqassim tas-swieq Ewropej u Ġappuniżi ma huwiex ta’ natura esklużivament inkriminanti fir-rigward ta’ impriżi oħra – ċirkustanza li għandha twassal sabiex id-deċiżjoni tagħha suspettuża, iżda tinkludi wkoll rikonoxximent ta’ ksur min-naħa tiegħu. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li, f’dan il-każ, id-dikjarazzjoni ta’ Fuji għandha tibbenefika minn kredibbiltà għolja.

92 Fir-rigward, fl-aħħar nett, tal-kontenut tad-dikjarazzjoni ta’ Fuji, għandu jiġi enfasizzat li, f’din id-dikjarazzjoni, Fuji mhux sempliċement tirrikonoxxi tqassim tas-swieq bejn il-produtturi Ewropej u Ġappuniżi iżda tirreferi wkoll għad-dettalji dwar l-għanijiet rispettivi tal-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju, li jippermettu li jsiru konklużjonijiet oħra. Fil-fatt, Fuji tindika li, fir-rigward tagħha, l-arranġament komuni ma kienx ir-raġuni prinċipali tan-nuqqas tagħha li tidħol fis-suq Ewropew u tagħti sensiela ta’ raġunijiet li, skontha, wassluha sabiex tagħmel din l-għażla. B’mod partikolari, l-argument li jipprovdi li l-parti dinjija tagħha kienet wisq dgħajfa sabiex tiġġustifika l-ispejjeż neċessarji għall-iżvilupp ta’ bażi Ewropea tippermetti li jiġi konkluż li l-produtturi Ġappuniżi, u, kuntrarjament, il-produtturi Ewropej, li għandhom parti ikbar mis-suq kienu kapaċi jegħlbu l-ostakoli tekniċi u kummerċjali fid-dħul fis-swieq protetti mill-gruppi ta’ produtturi rispettivi u li jagħmlu profitt min tali investiment. Minn din il-perspettiva, iktar ma l-parti tas-suq ta’ impriża partikolari kienet kbira, inqas huwa rilevanti l-argument ibbażat fuq ostakoli tekniċi u kummerċjali għal din l-impriża, u, kuntrarjament, iktar hija rilevanti l-projbizzjoni miftiehma fil-kuntest tal-arranġament komuni li jidħlu fis-swieq tal-grupp ta’ produtturi l-ieħor.

93 Issa, jekk isir riferiment għall-partijiet tas-suq li rreferiet għalihom il-Kummissjoni fil-premessi 484 sa 488 tad-deċiżjoni kkontestata, li huma bbażati fuq figuri ta’ bejgħ indikati mill-impriżi nfushom u li ma humiex ikkontestati fil-każ inkwistjoni, jidher li Fuji kienet bil-bosta l-iżgħar waħda mill-produtturi ta’ AIG parteċipanti fl-akkordju, bi 2 % fil-massimu tad-dħul mill-bejgħ dinji tal-impriżi li jipparteċipaw fl-akkordju għall-proġetti ta’ SIG. Il-partijiet fis-swieq ta’ impriżi Ġappuniżi oħra kienu sostanzjalment superjuri u bejn il-15 % u l-20 % għal Melco, bejn 8 % u 12 % għal Toshiba u bejn 4 u 7 % għal Hitachi. Fir-rigward ta’ Siemens, hija kellha parti mis-suq bejn 23 % u 29 %. Għalhekk, id-dikjarazzjoni ta’ Fuji tippermetti li jiġi konkluż li l-protezzjoni tas-swieq Ewropej u Ġappuniż favur, rispettivament, il-produtturi Ewropej u produtturi Ġappuniżi kellha interess għall-parti l-kbira tal-impriżi kkonċernati, peress li l-parti tas-suq tagħhom kienet sostanzjalment ogħla minn dik ta’ Fuji u kienet tippermettilhom iktar faċilment isostnu l-ispejjeż tad-dħul fis-swieq tal-grupp ta’ produtturi l-oħra.

94 Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni ma tikkontestax l-eżistenza ta’ ostakoli tekniċi u kummerċjali fid-dħul fis-swieq protetti mill-gruppi ta’ produtturi Ewropej u Ġappuniżi, iżda l-kunsiderazzjoni li tipprovdi li dawn l-ostakoli ma setgħux jingħelbu b’mod li jsir profitt. F’dan ir-rigward, hija bbażat ruħha fuq żewġ proġetti ta’ SIG fir-Repubblika Ċeka. L-ewwel wieħed sar f’Fuji u t-tieni wieħed kien suġġett ta’ offerta ta’ Melco, li ma ġiex ikkontestat minn Siemens. Dan juri li ma kienx hemm iktar ostakoli tekniċi u kummerċjali li ma setgħux jingħelbu fid-dħul tal-produtturi Ġappuniżi fis-swieq Ewropej, li jista’ jsostni l-argument tal-Kummissjoni li jipprovdi li l-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju kellhom interess suġġettiv sabiex il-produtturi tal-grupp l-ieħor ma jippruvawx jegħlbu l-istess ostakoli.

95 Bħala konklużjoni, id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji jikkostitwixxu prova għall-eżistenza tat-tqassim fis-swieq Ewropej u Ġappuniżi favur gruppi ta’ produtturi rispettivi, li jibbenefikaw minn kredibbiltà għolja.

Fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Hitachi

96 Hitachi ddikjarat li l-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li jinqasmu bejn il-produtturi Ewropej kienu imputati fuq il-kwota konġunta “Ewropea” fil-kuntest tal-ftehim GQ u li, għal din ir-raġuni, il-produtturi Ġappuniżi kienu infurmati ex post, sal-1999, bir-riżultat tat-tqassim tal-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa bejn il-produtturi Ewropej. Fir-risposta tagħha tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, Hitachi fil-fatt indikat is-segwenti:

“Hitachi tikkonferma li, qabel l-1999, il-produtturi Ewropej ta’ SIG kienu jinnotifikaw lill-produtturi Ġappuniżi tas-SIG id-dettalji tal-proġett ta’ SIG li huma kienu ser jipprovdu fl-Ewropa. Barra minn hekk, Hitachi tikkonferma li l-għan ta’ din in-notifika kien li jiġi żgurat li l-valur tal-proġetti Ewropej kien ittieħed inkunsiderazzjoni waqt il-ftehim dwar il-kwoti ta’ proġetti barra mill-Ewropa sabiex li għandhom jiġu attribwiti bejn il-produtturi Ewropej u l-produtturi Ġappuniżi, skont il-ftehim GQ […]

Sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni n-nuqqas ta’ importanza prattika ta’ dan il-mekkaniżmu, matul il-perijodu li matul tiegħu kien fis-seħħ (jiġifieri, qabel l-2002), għandu jiġi enfasizzat li n-notifika tad-dettalji tal-proġetti fl-Ewropa fil-kuntest tal-akkordju GQ ma kienx marbut ma’ kwalunkwe kunsens tal-produtturi Ġappuniżi li jżommu ’l bogħod mis-suq Ewropew u lanqas li juru l-eżistenza ta’ tali kunsens, peress li ebda ‘arranġament komuni’ ma kien jeżisti. Dak li huwa probabbilment iktar importanti huwa, fi kwalunkwe każ, b’ebda mod, l-għoti ta’ proġetti ta’ SIG Ewropej permezz tal-akkordju Ewropew ma ‘jirriżultaw minn’ notifiki bejn il-produtturi SIG Ewropej u l-produtturi SIG Ġappuniżi, kif allegat mill-Kummissjoni. In-notifiki kollha bejn il-produtturi ta’ SIG Ewropej u Ġappuniżi kienu jsiru wara li jkun sar l-għoti ta’ proġetti ta’ SIG Ewropej.”

97 Din id-dikjarazzjoni hija istruttiva minn diversi perspettivi. L-ewwel nett, billi kkonfermat espressament li l-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa mwettqa mill-produtturi Ewropej kienu imputati fuq il-kwota dinjija tagħhom fil-kuntest tal-ftehim GQ, Hitachi kkonfermat l-argument tal-Kummissjoni li jipprovdi li l-produtturi Ewropej, fosthom Siemens, wettqu ftehim dwar il-proġetti fis-suq komuni (matul l-ewwel snin tal-funzjonament tal-akkordju, l-Ewropa tal-Lvant ma kienx għadu aċċessibbli bħala suq) u li skontha, għalhekk, l-akkordju kellu tabilħaqq effetti fis-suq komuni u fiż-ŻEE.

98 It-tieni nett, id-dikjarazzjoni ta’ Hitachi tikkostitwixxi wkoll, u dan indipendentement mir-rieda tal-awtur tagħha, indizju insostenn tal-argument tal-Kummissjoni li jipprovdi li s-swieq Ewropej kienu globalment riżervati lill-produtturi Ewropej. Fil-fatt, Hitachi tinsisti ripetutament fuq il-fatt li skontha l-produtturi Ġappuniżi ġew infurmati ex post facto. Minn naħa, hija tikkonkludi li dawn tal-aħħar ma kinux implikati fil-prattiki kollużorji tal-produtturi Ewropej fis-swieq Ewropej. Min-naħa l-oħra, hija tqis li l-imsemmija informazzjoni ma kellha ebda rabta ma’ obbligu tal-produtturi Ġappuniżi li jżommu ’l bogħod mis-swieq Ewropej u lanqas ipprovat tali obbligu, u tikkonstesta l-eżistenza ta’ arranġament komuni.

99 Madankollu, ma hemm ebda spjegazzjoni loġika għall-fatt – ikkonstatat minn Hitachi wkoll – li l-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa, li kienu maqsuma bejn il-produtturi Ewropej, kienu imputati fuq il-kwota dinjija, jekk, fi kwalunkwe każ, is-swieq Ewropej ma kinux aċċessibbli għall-produtturi Ġappuniżi għal raġunijiet tekniċi u kummerċjali. Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, il-produtturi Ewropej ma kien ikollhom ebda raġuni għalfejn jaċċettaw li dawn il-proġetti jiġu imputati fuq il-kwota dinjija tagħhom, li tnaqqas in-numru u l-valur tal-proġetti ta’ SIG fis-swieq dinjin li huma jistgħu jinvokaw fil-kuntest ta’ akkordju. Kuntrarjament, il-fatt li l-produtturi Ewropej taw il-kunsens tagħhom għal din il-kunsiderazzjoni juri li l-fatt li l-produtturi Ġappuniżi naqsu milli jidħlu fis-swieq Ewropej kellu, għall-produtturi Ewropej, valur li seta’ jiġġustifika dik il-kunsiderazzjoni.

100 Fir-rigward tal-kredibbiltà ta’ Hitachi, għandu jiġi rrilevat li din tal-aħħar talbet tibbenefika mill-avviż dwar il-kooperazzjoni. Għalhekk, id-dikjarazzjonijiet tagħha għandhom jiġu kkunsidrati b’attenzjoni sa fejn huma ta’ natura esklużivament akkużatorja fir-rigward ta’ impriżi oħra. Madankollu, dan ma huwiex il-każ inkwistjoni. Fil-fatt, id-deduzzjoni li tista’ ssir mid-dikjarazzjoni ta’ Hitachi, li tipprovdi li l-produtturi Ġappuniżi kienu aċċettaw li ma jidħlux fis-swieq Ewropej, tmur kemm kontra l-interesssi ta’ Hitachi kif ukoll tal-parteċipanti l-oħra fl-akkordju, sa fejn tikkonferma fatt li jista’ jinkriminaha. Barra minn hekk, Hitachi ċertament ma kinitx taf bil-konklużjonijiet kollha li setgħu jsiru mill-kontenut tad-dikjarazzjoni tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tar-riżerva tas-swieq Ewropej favur produtturi Ewropej, li għandha tendenza żżid il-kredibbiltà tad-dikjarazzjoni tagħha.

101 Bħala konklużjoni, għandha tiġi attribwita kredibbiltà għolja lid-dikjarazzjonijiet ta’ Hitachi.

In-nuqqas ta’ Areva, Alstom u tal-grupp VA Tech li jikkontestaw l-arranġement komuni

102 Fir-rigward tan-nuqqas ta’ Areva, Alstom u tal-grupp VA Tech li jikkontestaw l-arranġement komuni, għandu jiġi kkonstatat li d-d-dokumenti tal-fajl la jiġġustifikaw li jingħata valur probatorju lil dan il-fatt u lanqas li jiġu sostnuti l-allegazzjonijiet li saru mill-Kummissjoni.

103 Fir-rigward, l-ewwel nett, ta’ Areva u ta’ Alstom, il-Kummissjoni tindika, fil-premessa 125 tad-deċiżjoni kkontestata, li dawn iż-żewġ kumpanniji ma kkontestawx l-arranġament komuni intiż għall-osservanza tal-pożizzjonijiet privileġġati tradizzjonali fis-swieq nazzjonali tal-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju, la fir-risposti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u lanqas fid-dikjarazzjoni sussegwenti tagħhom tal-21 u tas-26 ta’ Novembru 2006 rispettivament, wara li kienet ġiet irċevuta r-risposta ta’ Fuji li tirrikonoxxi l-arranġament komuni. Madankollu, la Siemens u lanqas il-Kummissjoni ma rreferew għan-nuqqas ta’ kontestatazzjoni minn Areva u Alstom fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali. F’dawn il-kundizzjonijiet, għandu jiġi kkunsidrat li din il-kwistjoni ma tagħmilx parti mill-kawża preżenti.

104 Fir-rigward, it-tieni nett, tal-grupp VA Tech, il-Kummissjoni tirrileva, fil-premessa 125 tad-deċiżjoni kkontestata, li dan ma kkontestax apertament, fir-risposta tiegħu għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, l-informazzjoni dwar l-arranġament komuni. F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, għandu jiġi kkonstatat, li l-imsemmija risposta ma hijiex inkluża fil-fajl u li l-Qorti Ġenerali għandha biss kwotazzjoni li saret mill-Kummissjoni, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 79 tad-deċiżjoni kkontestata: “anki mingħajr l-arranġament komuni preżunt, il-produtturi Ġappuniżi kienu jibqgħu ’l bogħod mis-suq Ewropew minħabba l-barrieri għad-dħul għoljin, kif ser jintwera iktar ’il quddiem.” It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat li s-sempliċi fatt li kumpannija ma kkontestatx apertament ċerti fatti jista’ jkollu biss valur probatorju limitat ħafna, u dan iktar u iktar peress li ma huwiex possibbli li jiġi vverifikat il-kuntest tan-nuqqas tal-kontestazzjoni fuq is-sempliċi bażi ta’ tali kwotazzjoni biss. It-tielet nett, għandu jiġi osservat li, anki jekk titqies waħedha, l-imsemmija kwotazzjoni ma għandhiex il-kontenut li tallega l-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, għandha tiġi enfasizzata l-kelma “preżunt” użata mill-grupp VA Tech sabiex tikklassifika l-arranġament komuni. Mill-użu ta’ dan it-terminu jirriżulta li, filwaqt li l-grupp VA Tech ma kkontestax espressament dan l-arranġament, huwa lanqas irrikonoxxieh, anki impliċitament. Kuntrarjament, it-test iċċitat għandu jiġi interpretat bħala kontestazzjoni impliċita tal-eżistenza tal-arranġament komuni.

105 Għaldaqstant, l-allegat nuqqas ta’ Areva, Alstom u tal-grupp VA Tech li jikkontestaw l-arranġament komuni ma jistax jitqies bħala prova li tikkonferma l-argument tal-Kummissjoni dwar ir-riżerva ta’ swieq Ewropej lill-produtturi Ewropej u l-protezzjoni ta’ “pajjiżi kostrutturi”.

Fuq il-lista ta’ proġetti ta’ SIG fl-Ewropa

106 Fir-rigward tal-lista ta’ ħdax-il proġett ta’ SIG invokati mill-Kummissjoni fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata, hemm inkwistjoni fil-fatt estratt minn lista ta’ proġetti ta’ SIG diskussi fi ħdan l-akkordju matul il-perijodu bejn l-1988 u l-1999, intitolat “Enquirylist1” u ppreżentat minn ABB (iktar ’il quddiem il-“lista dinjija”), li jinkludi informazzjoni, b’mod partikolari, dwar id-dati limitati għall-issuġġettat tal-offerti, lill-impriżi li jkunu wrew interess għal kull proġett u għar-riżultat tad-dikjarazzjonijiet fi ħdan l-akkordju (jiġifieri l-għoti lill-membru tal-akkordju jew l-iffissar tal-livell ta’ prezz minimu).

107 Skont din l-informazzjoni, fir-rigward tal-ħdax-il proġetti ta’ SIG fl-Ewropa inklużi fil-lista dinjija, l-ordni saret, għal sitta minn dawn il-proġetti, mill-impriża li għaliha ngħata l-proġett fil-kuntest tal-akkordju, li kien il-każ tliet darbiet, rispettivament, għal ABB u għal Siemens. Għall-ħames proġetti l-oħra, il-lista dinjija tispeċifika li ma ngħatawx lill-waħda mill-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju, iżda li kienu s-suġġett ta’ arranġament fuq livell ta’ prezz inferjuri, jiġifieri li l-impriżi Ewropej li pparteċipaw fl-akkordju ftiehmu fuq il-prezz minimu li kienu jipproponu fil-kuntest tar-risposti possibbli tagħhom għas-sejħa għal offerti inkwistjoni.

108 L-ewwel nett Siemens ippruvat, b’mod ġenerali, titfa’ dubji fuq l-affidabbiltà tal-informazzjoni inkluża fil-lista dinjija, mingħajr madankollu ma tikkontesta espressament la l-eżistenza tal-proġetti fuq il-lista jew, b’mod partikolari, l-eżistenza ta’ ħdax-il proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li huma msemmija hemmhekk, u lanqas il-fatt li dawn il-proġetti ġew diskussi fl-akkordju.

109 F’dan il-kuntest, Siemens allegat b’mod partikolari li ċertu numru ta’ proġetti jissemmew diversi drabi, li numru ta’ proġetti qatt ma ġew implementati u li, il-lista dinjija f’ebda punt ma tindika li proġett ta’ SIG ingħatalha fi ħdan iż-ŻEE. F’żewġ każijiet fejn kisbet il-proġett inkwistjoni, dan irriżulta fi prattiki kompetittivi. Barra minn hekk, Siemens irreferiet għall-analiżi ta’ lista dinjija mwettqa minn kumpannija indipendenti, li turi, b’mod partikolari, li l-proġetti ta’ SIG fi ħdan iż-ŻEE ma kinux suġġett ta’ sistema ta’ tqassim li tiffunzjona b’mod paragunabbli għal dik prevista mill-ftehim GQ u mill-ftehim EQ.

110 Barra minn hekk, fil-kuntest tar-risposta għad-domandi tal-Qorti Ġenerali qabel is-seduta, Siemens ikkontestat il-fatt li l-ħdax-il proġetti ta’ SIG fl-Ewropa inklużi fil-lista dinjija kienu s-suġġett ta’ ftehim fi ħdan l-akkordju.

111 Dawn l-allegazzjonijiet ser ikunu eżaminati fil-punti 116 sa 138 iktar ’il fuq.

– Fuq l-oriġini u d-data li fiha ġiet stabbilita l-lista dinjija kif ukoll il-klassifikazzjoni tagħha bħala prova

112 Għandu jiġi kkonstatat, kif issostni Siemens, li ma kienx possibbli li jiġu ddeterminati b’ċertezza l-oriġini u d-data li fiha ġiet stabbilita l-lista globali.

113 F’dan ir-rigward, għandu madankollu jiġi nnutat li, kif jirriżulta mill-premessa 88 u min-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 21 tad-deċiżjoni kkontestata, il-lista dinjija ġiet prodotta minn ABB fis-7 ta’ Mejju 2004, jiġifieri ġurnata wara d-data tas-6 ta’ Mejju 2004, li tidher fin-naħa ta’ fuq tal-ewwel paġna, data li tikkostitwixxi wisq probabbli d-data li fiha ġiet stabbilita jew id-data li fiha ġiet stampata. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li ABB kienet tibbenefika, fir-rigward ta’ membri oħra tal-akkordju, minn ikkowdjar addizzjonali fl-imsemmija lista. Fil-fatt, il-membri Ewropej – minbarra ABB – u l-membri Ġappuniżi huma inklużi fil-kolonna intitolata “Membru” f’din il-lista, f’żewġ gruppi, bil-kodiċi rispettivi tagħhom, kif użati fl-akkordju. Min-naħa l-oħra, ABB hija “moħbija”, skont l-espressjoni li tintuża minn M. fil-kuntest tas-seduta tiegħu quddiem il-Kummissjoni, fit-23 ta’ Settembru 2005, fil-kolonna intitolata “GCs”, fil-prinċipju intiża għar-referenza ta’ kuntratti ġenerali possibbli. Skont l-informazzjoni ta’ M., dik kienet prekawzjoni li ttieħdet wara li saret investigazzjoni mill-awtorità tal-kompetizzjoni Svediża fir-rigward ta’ ABB.

114 Dawn iż-żewġ ċirkustanzi jippermettu li jiġu preżunt li l-lista dinjija kienet ġiet inizjalment stabbilita minn ABB għall-finijiet tas-segwitu intern tal-akkordju u li kienet ġiet stampata mill-ġdid għall-finijiet tal-preżentazzjoni tagħha quddiem il-Kummissjoni. Għalhekk, wieħed għandu jibbaża ruħu fuq din il-preżunzjoni, li barra minn hekk l-iktar favorevoli għal Siemens u hija kompatibbli mad-dikjarazzjonijiet ta’ din tal-aħħar, li tikkontesta l-fatt li hija l-awtur tal-lista dinjija.

115 Għaldaqstant, kif issostni Siemens, il-lista dinjija għandha tiġi kklassifikata bħala li tagħmel parti mid-dikjarazzjonijiet ta’ ABB. Fil-fatt, fid-dawl tal-fatt li, kif ġie rrilevat, il-lista dinjija ġiet jew stabbilita minn ABB, jew stampata minnha minn forma elettronika interna, u dan f’kuntest ta’ żmien viċin id-dikjarazzjonijiet tagħha magħmula wara t-talba għall-immunità tagħha skont l-avviż dwar il-kooperazzjoni, hija ma tistax tiġi kklassifikata bħala dokument probatorju. Isegwi li l-kunsiderazzjonijiet, stabbiliti fil-punti 64 sa 67 iktar ’il fuq, dwar il-valur probatorju tad-dikjarazzjonijiet ta’ ABB huma wkoll validi fir-rigward tal-lista dinjija. B’mod partikolari, l-informazzjoni inkluża fil-lista dinjija ma tistax isservi sabiex issostni d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB iżda, kuntrarjament, għandha tiġi sostnuta minn provi oħra, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 66 iktar ’il fuq.

– Fuq l-allegazzjoni li l-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa msemmija fil-lista dinjija ma ġewx diskussi fi ħdan l-akkordju

116 Kif ġie indikat fil-punt 110 iktar ’il fuq, fil-kuntest tar-risposta għad-domandi bil-miktub magħmula mill-Qorti Ġenerali qabel is-seduta, Siemens ikkontestat, għall-ewwel darba, li l-ħdax-il proġetti ta’ SIG fl-Ewropa inklużi fil-lista dinjija kienu suġġett ta’ ftehim fi ħdan l-akkordju. Ċertament, hija sostniet, wara domanda f’dan ir-rigward matul is-seduta, li kienet diġà qajmet din il-kontestazzjoni fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva quddiem il-Kummissjoni u fir-rikors. Madankollu, f’dan ir-rigward ir-rikors jinkludi biss l-elementi msemmija fil-punt 109 iktar ’il fuq u, jekk jitqies li Siemens kienet qajmet din il-kontestazzjoni matul il-proċedura amministrattiva, dan ma jistax jikkumpensa n-nuqqas ta’ kontestazzjoni quddiem il-Qorti Ġenerali fl-istadju tar-rikors. Għaldaqstant, għandha tiġi miċħuda bħala li ġiet ippreżentata tard, skont l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura, l-allegazzjoni ta’ Siemens li tipprovdi li l-ħdax-il proġetti ta’ SIG fl-Ewropa inklużi fil-lista dinjija ma kinux suġġetti ta’ diskussjoni fi ħdan l-akkordju.

117 Barra minn hekk, għandha tiġi enfasizzata n-natura dettaljata tal-informazzjoni inkluża fil-lista dinjija. Fil-fatt, din tinkludi, b’mod partikolari, l-informazzjoni fir-rigward tal-karatteristiċi tat-tagħmir mogħti għall-prodotti inkwistjoni, id-data prevista għas-sejħa għal offerti, id-dati ta’ deliberazzjoni fi ħdan l-akkordju, il-manifestazzjonijiet ta’ interess fil-proġetti min-naħa ta’ membri differenti tal-akkordju, l-identità tal-kumpannija eventwali li ser jingħatalha l-proġett jew referenza tal-fatt li livell ta’ prezz minimu ġie deċiż, u skont il-każ, l-indikazzjoni li l-proġett effettivament inkiseb mill-kumpannija li ngħatalha l-proġett. Ma jistax jiġi aċċettat li informazzjoni ta’ tali portata u ta’ tali dettall tkun ikkontestata minn sempliċi allegazzjoni li tipprovdi li ħdax-il proġetti fl-Ewropa ma humiex suġġett ta’ ftehim fi ħdan l-akkordju.

118 F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li Siemens ma tikkontestax li assumiet il-kompitu ta’ segretarja Ewropea tal-akkordju matul il-perijodu bejn l-1988 u l-1999. Għaldaqstant, kellha neċessarjament tkun taf bil-proġetti kollha diskussi fi ħdan il-grupp Ewropew tal-produtturi u għalhekk, tkun f’pożizzjoni li tikkontesta b’mod dettaljat u individwali l-proġetti elenkati minn ABB abbażi tal-fajls tagħha, fil-każ fejn hemm żball. Il-fatt li Siemens la ħatfet din l-okkażjoni u lanqas spjegat kif ma setgħetx tagħmel dan jista’ għalhekk iservi sabiex jiġi kkonstatat li Siemens ma kkontestatx b’mod validu l-fatt li l-proġetti inklużi fil-lista dinjija u, b’mod partikolari, ħdax-il proġetti fi ħdan iż-ŻEE, kienu s-suġġett ta’ ftehim fi ħdan l-akkordju.

119 Għandha tiġi miċħuda bħala żbaljata d-dikjarazzjoni ta’ Siemens, magħmula fil-kuntest tar-risposta tagħha għad-domandi bil-miktub tal-Qorti Ġenerali qabel is-seduta, li tipprovdi li l-ħdax-il proġetti inkwistjoni kellhom jitwettqu barra miż-ŻEE meta seħħew il-fatti. Fil-fatt, fost il-ħdax-il proġetti, diskussi fi ħdan l-akkordju bejn 1992 u l-1998, hemm inklużi tliet proġetti fi Spanja, proġett fid-Danimarka, proġett fl-Irlanda u proġett fil-Portugall, dawn l-Istati kollha ssieħbu fil-Komunità qabel l-1988. Bl-istess mod, iż-żewġ proġetti fil-Finlandja, tal-1994 u l-1995, huma mingħajr dubju koperti, rispettivament, mill-ftehim ŻEE u t-Trattat KE, ir-Repubblika tal-Finlandja kienet membru taż-ŻEE mill-1 ta’ Jannar 1994 u membru tal-Komunità mill-1 ta’ Jannar 1995. Konstatazzjoni simili għandha ssir għall-proġett fl-Islanda u għaż-żewġ proġetti fin-Norveġja, kollha tal-1998, data li fiha r-Repubblika tal-Islanda u r-Renju tan-Norveġja kienu membri taż-ŻEE. Dawn il-pajjiżi kollha għalhekk kienu jagħmlu parti, fil-mument tad-di