Kawża T-151/07

Kone Oyj et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE — Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti — Tqassim tas-swieq — Iffissar ta’ prezzijiet”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Multi — Linji gwida għall-kalkolu tal-multi — Natura ġuridika

(Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

2. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Koerenza bejn l-ammonti imposti fuq diversi impriżi

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 A)

3. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-impatt konkret fuq is-suq — Assenza — Rwol primordjali tal-kriterju bbażat fuq in-natura tal-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1A)

4. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni — Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

5. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Setgħat ta’ spezzjoni tal-Kummissjoni —– Deċiżjoni li tordna verifika — Obbligu ta’ motivazzjoni — Portata

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 20(4))

6. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar in-nuqqas ta’ impożizzjoni jew it-tnaqqis tal-multi inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriżi inkriminati — Natura imperattiva għall-Kummissjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

7. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament — Kundizzjonijiet — Komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet

(Regolament Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

8. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Rispett tad-drittijiet tad-difiża — Aċċess għall-fajl — Portata — Rifjut ta’ komunikazzjoni ta’ dokument — Konsegwenzi — Neċessità li fil-livell tal-oneru tal-prova li tinsab fuq l-impriża kkonċernata ssir distinzjoni bejn id-dokumenti li jinkulpaw jew dawk li jiskaġunaw

9. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Attitudni tal-impriża matul il-proċedura amministrattiva

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 18(1) u 20(3))

10. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni — Tnaqqis minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni barra mill-imsemmija komunikazzjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni 96/C 207/04 u 2002/C 45/03)

11. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Tnaqqis minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti — Kundizzjonijiet

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 96/C 207/04, Titolu D, punt 2)

12. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Attitudni tal-impriża matul il-proċedura amministrattiva — Illegalità tat-tnaqqis ta’ multi mogħtija lill-impriżi li ma rrikonoxxewx espressament l-allegazzjonijiet ta’ fatt tal-Kummissjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23)

1. Għalkemm il-Linji gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l‑Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala regola ta’ dritt li l-amministrazzjoni hija obbligata tosserva f’kull każ, dawn madankollu jikkostitwixxu regola ta’ kondotta indikattiva tal-prassi li għandha tiġi segwita u li, f’każ partikolari, l-amministrazzjoni ma tistax titbiegħed minnha mingħajr ma tagħti raġunijiet li jkunu kompatibbli mal-prinċipju tal-ugwaljanza fit-trattament. Billi tadotta regoli ta’ kondotta bħal dawn u billi tħabbar, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li hija ser tapplikahom minn hemm ’il quddiem għall-każijiet li jaqgħu taħthom, il-Kummissjoni tillimita ruħha fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha u ma tistax tmur kontra dawn ir-regoli mingħajr ma twettaq ksur, skont il-każ, tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħal dawk ta’ ugwaljanza fit-trattament jew ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi. Barra minn hekk, l-imsemmija linji gwida jistabbilixxu, b’mod ġenerali u fl-astratt, il-metodoloġija li l-Kummissjoni imponiet fuqha nnifisha għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multi u jiżguraw, konsegwentement, iċ-ċertezza legali tal-impriżi.

(ara l-punti 34-36)

2. Anki jekk jiġi preżunt li, meta tikkonstata diversi ksur serji ħafna f’deċiżjoni waħda unika, il-Kummissjoni għandha tirrispetta ċerta relazzjoni proporzjonali bejn l-ammonti inizjali ġenerali tal-multi u d-daqs tad-diversi swieq affettwati, ma hemm xejn x’jindika li tali ammont iffissat għal akkordju fi Stat Membru huwa sproporzjonat meta mqabbel mal-ammonti inizjali ġenerali ffissati għall-akkordji fi Stati Membri oħrajn peress li l-Kummissjoni tiffissa l-ammonti inizjali b’mod raġonevoli u koerenti, mingħajr ma tuża madankollu formola matematika preċiża, ħaġa li, fi kwalunkwe każ, ma hijiex obbligata tagħmel.

(ara l-punti 54, 55)

3. Il-gravità tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ għadd kbir ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, il-kuntest tagħha u l-effett dissważiv tal-multi, u dan mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom jiġu kkunsidrati b’mod obbligatorju. F’dan ir-rigward, daqs tas-suq ikkonċernat ma huwiex, fil-prinċipju, element obbligatorju, iżda sempliċement element rilevanti fost oħrajn, għall-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, peress li l-Kummissjoni, barra minn hekk, ma hijiex obbligata tiddelimita s-suq ikkonċernat jew tevalwa d-daqs tiegħu meta l-ksur inkwistjoni jkollu għan antikompetittiv.

Fil-fatt, il-Linji gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l‑Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA ma jipprovdux li l-ammont tal-multi għandu jiġi kkalkolat skont id-dħul mill-bejgħ globali jew skont id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-impriżi fuq is-suq ikkonċernat. Madankollu huma lanqas ma jipprekludu li tali dħul mill-bejgħ jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit l-ammont tal-multa sabiex jiġu osservati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u meta ċ-ċirkustanzi hekk jitolbu.

F’dan il-kuntest, peress li l-Kummissjoni ma ffissatx l-ammont inizjali ġenerali ta’ multa għal ksur li jikkonċerna Stat Membru billi bbażat ruħha fuq id-daqs tas-suq affettwat, iżda bbażat id-deċiżjoni tagħha fuq in-natura ta’ dan il-ksur u fuq il-portata ġeografika, il-kunsiderazzjoni li l-ammont inizjali ġenerali tal-multa iffissat għall-akkordju f’dan l-Istat Membru għandu jirrifletti d-daqs allegatament limitat tas-suq ikkonċernat hija għaldaqstant ibbażata fuq premessa żbaljata u d-deċiżjoni tal-Kummissjoni ma tiksirx il-prinċipju ta’ proporzjonalità.

Dan jgħodd ukoll għan-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-impatt tal-ksur fuq is-suq. Fil-fatt, skont l-ewwel paragrafu tal-punt 1 A tal-imsemmija linji gwida, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni għandha teżamina biss l-impatt konkret fuq is-suq meta jidher li dan l-impatt jista jitkejjel. Sabiex jiġi evalwat dan l-impatt, il-Kummissjoni hija obbligata tirreferi għall-kompetizzjoni li kieku normalment kienet teżisti fin-nuqqas ta’ ksur. Madankollu, meta l-Kummissjoni tqis li kien impossibbli li jitkejjlu l-effetti preċiżi ta’ ksur fuq is-suq, mingħajr ma l-impriżi kkonċernati juru l-kuntrarju, hija tista’ tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq in-natura serja tal-ksur kif ukoll fuq il-portata ġeografika tiegħu.

L-effett ta’ prattika antikompetittiva ma huwiex, fil-fatt, kriterju determinanti fl-evalwazzjoni tal-gravità ta ksur. Elementi li jirrigwardaw l-aspett intenzjonali jista’ jkollhom iktar importanza minn dawk li jirrigwardaw l-imsemmija effetti, speċjalment meta dan ikun ksur intrinsikament serju bħat-tqassim tas-swieq. Huwa b’hekk li n-natura tal-ksur għandha rwol vitali, b’mod partikolari, sabiex ksur jiġu kklassifikati bħala “serji ħafna”. Mid-deskrizzjoni ta’ ksur serji ħafna tal-imsemmija linji gwida jirriżulta li ftehim jew prattiki miftiehma intiżi b’mod partikolari, għat-tqassim tas-swieq jistgħu, sempliċement abbażi tan-natura tagħhom stess, jiġu kklassifikati bħala “serji ħafna” mingħajr ma jkun neċessarju li tali aġir ikun ikkaratterizzat minn impatt jew portata ġeografika partikolari. Din il-konklużjoni hija kkorraborata mill-fatt li, għalkemm id-deskrizzjoni tal-ksur serji ssemmi espressament l-impatt fuq is-suq u l-effetti fuq żoni estensivi tas-suq komuni, dik tal-ksur serji ħafna, min-naħa l-oħra, ma ssemmi l-ebda rekwiżit ta’ impatt konkret fuq is-suq u lanqas ta’ produzzjoni ta’ effetti fuq żona ġeografika partikolari.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, min-natura tagħhom stess, il-ksur għar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni kkonstatati f’deċiżjoni tal-Kummissjoni huma fost il-ksur l-iktar serji tal-Artikolu 81 KE, peress li għandhom l-għan ta’ kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu s-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq filwaqt li jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda u sabiex ma jikkompetux bejniethom fir-rigward tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters. Apparti l-bdil serju fis-sitwazzjoni tal-kompetizzjoni li jġibu magħhom, sa fejn dawn l-akkordji jobbligaw lill-partijiet sabiex jirrispettaw swieq distinti, li ta’ spiss huma delimitati mill-fruntieri nazzjonali, huma jagħtu lok għall-iżolament ta’ dawn is-swieq, u għaldaqstant ixekklu l-għan prinċipali ta’ integrazzjoni tas-suq Komunitarju tat-Trattat. Barra minn hekk, ksur ta’ dan it-tip, b’mod partikolari meta jikkonsisti f’akkordji orizzontali, huwa kklassifikat bħala “partikolarment gravi” jew bħala “ksur ovvju”.

(ara l-punti 32, 46-47, 56, 61, 62, 64, 67-69)

4. L-Avviż dwar l-immunità mill-multi u t-tnaqqis tal-ammont tagħhom fil-kawżi li jirrigwardaw l-akkordji huwa strument intiż li jippreċiża, fir-rispett tad-dritt ta’ kompetenzi superjuri, il-kriterji li l-Kummissjoni tixtieq tapplika fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha fl-iffissar tal-multi imposti għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Minn dan tirriżulta awtolimitazzjoni ta’ din is-setgħa li, madankollu, ma hijiex inkompatibbli maż-żamma ta’ marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali mill-Kummissjoni.

Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa meta hija msejjħa tevalwa jekk provi prodotti minn impriża li esprimiet ix-xewqa tagħha li tibbenefika mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni għandhomx valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-imsemmi Avviż.

Bl-istess mod, il-Kummissjoni, wara li tkun ikkonstatat li xi provi għandhom valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni, għandha marġni ta’ diskrezzjoni meta hija msejħa tistabbilixxi l-livell eżatt tat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li għandu jingħata lill-impriża kkonċernata. Fil-fatt, l-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni jipprovdi faxex għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa għad-diversi kategoriji ta’ impriżi msemmija. Fid-dawl tal-imsemmi marġni ta’ diskrezzjoni, huwa biss eċċess manifest ta’ dan il-marġni li jista’ jiġi kkundannat mill-Qorti tal-Unjoni.

Sabiex tinkiseb l-immunità mill-multi skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni, hemm bżonn li l-impriża tkun l-ewwel waħda li tipprovdi provi li, fil-fehma tal-Kummissjoni, huma tali li jippermettulha tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE.

Barra minn hekk, hija l-kwalità tal-kooperazzjoni ta’ impriża li tiddetermina jekk hija tistax tibbenefika minn immunità mill-multi skont din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, ma huwiex biżżejjed li tali impriża tkun ipprovdiet informazzjoni u elementi li jippermettu li tinbeda investigazzjoni effettiva kontra l-ksur. Għalkemm huwa minnu li ma huwiex neċessarju li l-provi prodotti jkunu suffiċjenti sabiex jiġi pprovat il-ksur fit-totalità tiegħu jew fl-inqas dettall tiegħu, dawn għandhom madankollu jkunu ta’ natura, ta’ preċiżjoni u ta’ forza probatorja suffiċjenti sabiex jippermettu lill-Kummissjoni tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE.

F’dan ir-rigward, dikjarazzjonijiet stabbiliti abbażi tal-memorja minn amministraturi tal-impriża kkonċernata, li ma jistax jiġi eskluż li jinkludu xi ineżattezzi, u dikjarazzjonijiet unilaterali ma jistgħux ikunu suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat ksur jekk huma ma jkunux sostnuti minn provi dokumentarji preċiżi u konsistenti. Fil-fatt, huwa neċessarju li fid-deċiżjoni tagħha, il-Kummissjoni tikkunsidra provi preċiżi u konsistenti sabiex issostni l-konvinzjoni ferma li l-ksur twettaq.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma teċċedix manifestament il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha meta hija tirrifjuta l-immunità minn multa lil impriża li tkun ipprovdiet provi ta’ valur probatorju limitat, mhux kontemporanji tal-ksur u li parti minnhom huma mingħajr data. Il-fatt li din l-impriża kisbet din l-immunità għal ksur tal-istess tip imwettaq fi Stati Membri oħrajn ma għandu l-ebda impatt f’dan ir-rigward peress li n-natura u l-preċiżjoni tal-informazzjoni pprovduta f’kull każ kienu differenti.

Il-Kummissjoni ma teċċedix b’mod manifest il-marġni ta’ diskrezzjoni li hija għandha għall-evalwazzjoni tal-kooperazzjoni ta’ impriża sabiex tnaqqas l-ammont tal-multa imposta, billi tikkunsidra li l-provi mhux kontemporanji, li jiċħdu l-għan antikompetittiv ta’ akkordju u li huma ambigwi, huma neqsin mill-preċiżjoni li hija suffiċjenti sabiex jingħataw valur miżjud sinjifikattiv fis-sens tal-punt 21 tal-isemmi Avviż dwar il-kooperazzjoni. Fil-fatt meta impriża, li fil-kuntest tat-talba tagħha għal klemenza ma tikkomunikax provi kontemporanji lill-Kummissjoni, tinforma lil din tal-aħħar b’ċerti elementi li ma kinitx taf bihom preċedentement, dawn ma jistgħux jitqiesu bħala elementi li jsaħħu, b’mod sinjifikattiv, l-abbiltà tal-Kummissjoni li tistabbilixxi akkordju ħlief jekk l-impriża kkonċernata turi rabta bejn din l-informazzjoni u l-eżistenza tal-imsemmi akkordju, peress li l-kontribuzzjoni tal-impriża għandha effettivament issaħħaħ l-abbiltà tal-Kummissjoni li tistabbilixxi l-prova ta’ ksur. Għaldaqstant, kull tnaqqis tal-ammont tal-multa imposta mill-Kummissjoni għandu jirrifletti l-kontribut effettiv tal-impriża fl-istabbiliment, min-naħa tal-Kummissjoni, tal-prova tal-ksur.

(ara l-punti 80, 81, 83, 84, 91, 94, 97-99, 100, 102, 103, 108, 111-113, 117-119, 122-124, 162, 165, 169, 174-176, 179)

5. Fid-deċiżjonijiet tagħha li jordnaw spezzjonijiet, il-Kummissjoni għandha tindika ċarament il-preżunzjonijiet li hija għandha l-intenzjoni tinvestiga. Madankollu, ma huwiex neċessarju li d-delimitazzjoni preċiża tas-suq inkwistjoni, il-klassifikazzjoni legali eżatta tal-allegati ksur u l-indikazzjoni tal-perijodu li matulu dawn il-ksur twettqu, ikunu inklużi f’deċiżjoni ta’ investigazzjoni.

(ara l-punt 116)

6. L-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell joħloq aspettattivi leġittimi li fuqhom jibbażaw ruħhom l-impriżi li jixtiequ jinformaw lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ akkordju. Fid-dawl tal-aspettattivi leġittimi li l-impriżi li jixtiequ jikkooperaw mal-Kummissjoni jista’ jkollhom abbażi ta’ dan l-Avviż, il-Kummissjoni hija obbligata li tikkonforma ruħha miegħu meta tevalwa l-kooperazzjoni ta’ impriża sabiex tiddetermina l-ammont tal-multa imposta fuqha. F’dan ir-rigward, bħala prinċipju, operatur ekonomiku ma jistax jibbaża aspettattivi leġittimi li ser jingħata immunità mill-multi fuq is-sempliċi silenzju tal-Kummissjoni.

(ara l-punti 127, 130, 186)

7. Il-Kummissjoni ma tistax tikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament meta tevalwa l-kooperazzjoni pprovduta mill-membri ta’ akkordju. Peress li ż-żewġ sitwazzjonijiet ma humiex paragunabbli, ma hemmx ksur tal-imsemmi prinċipju meta l-Kummissjoni, minn naħa, tagħti l-immunità minn multa lil impriża li l-informazzjoni mogħtija minnha tkun tat lok għall-ewwel spezzjonijiet u, min-naħa l-oħra, tirrifjuta din l-immunità lil impriża oħra li tkun ipprovdiet informazzjoni wara li l-Kummissjoni tkun wettqet l-ewwel spezzjonijiet tagħha.

(ara l-punti 135, 137, 138, 140)

8. Ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża, fil-proċedimenti kollha li jistgħu jwasslu għal sanzjonijiet, b’mod partikolari għal multi jew għal pagamenti ta’ penalità, jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi osservat, anki f’każ ta’ proċedura ta’ natura amministrattiva.

L-aċċess għall-fajl fil-kawżi tal-kompetizzjoni huwa b’mod partikolari intiż sabiex jippermetti li d-destinatarji ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jieħdu konjizzjoni tal-provi li jkun hemm fil-fajl tal-Kummissjoni, bil-għan li dawn ikunu jistgħu jesprimu ruħhom b’mod utli, fuq il-konklużjonijiet li l-Kummissjoni tkun waslet għalihom, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tagħha, abbażi ta’ dawn id-dokumenti. Għaldaqstant, l-aċċess għall-fajl jifforma parti mill-garanziji proċedurali intiżi sabiex jipproteġu d-drittijiet tad-difiża u sabiex jiżguraw b’mod partikolari l-eżerċizzju effettiv tad-dritt għal smigħ.

Għaldaqstant, il-Kummissjoni hija obbligata li trendi aċċessibbli għall-impriżi involuti fi proċedura skont l-Artikolu 81(1) KE dokumenti li jinkulpaw jew li jiskaġunaw li hija tkun ġabret matul l-investigazzjoni, b’riżerva għas-sigrieti tan-negozju ta’ impriżi oħrajn, dokumenti interni tal-istituzzjoni u informazzjoni kunfidenzjali oħra.

Barra minn hekk, is-sempliċi nuqqas ta’ komunikazzjoni ta’ dokument li jinkulpa ma jikkostitwixxix ksur tad-drittijiet tad-difiża ħlief jekk l-impriża kkonċernata tkun tista’ turi li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq dan id-dokument sabiex issostni l-ilment tagħha dwar l-eżistenza ta’ ksur u li dan l-ilment ma setax ikun ipprovat jekk mhux b’riferiment għall-imsemmi dokument.

Min-naħa l-oħra, fir-rigward tan-nuqqas ta’ komunikazzjoni ta’ dokument li jiskaġuna, l-impriża kkonċernata għandha biss tistabbilixxi li n-nuqqas ta’ żvelar tiegħu seta’ jinfluwenza, għad-dannu tagħha, l-iżvolġiment tal-proċedura u l-kontenut tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Għaldaqstant, huwa biżżejjed li l-impriża turi li hija setgħet tuża l-imsemmija dokumenti li jiskaġunaw għad-difiża tagħha, fis-sens li, kieku matul il-proċedura amministrattiva hija setgħet tinvoka tali dokumenti, hija kienet tkun tista’ tinvoka provi li ma kinux jaqblu mal-konstatazzjonijiet magħmula f’dan l-istadju mill-Kummissjoni u għalhekk, b’xi mod, hija kienet tkun tista’ tinfluwenza l-evalwazzjonijiet magħmula minn din tal-aħħar fl-eventwali deċiżjoni, għall-inqas f’dak li jikkonċerna l-gravità u t-tul tal-aġir li kienet akkużata bih, u, għalhekk, il-livell tal-multa.

(ara l-punti 143-147,151)

9. Waqt id-determinazzjoni tal-ammont tal-multa li għandha tiġi imposta għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, tnaqqis tal-ammont tal-multa minħabba l-kooperazzjoni matul il-proċedura amministrattiva huwa ġġustifikat biss jekk l-aġir tal-impriża inkwistjoni jippermetti lill-Kummissjoni tikkonstata l-ksur b’inqas diffikultà u, jekk ikun il-każ, li ttemm dan il-ksur. Barra minn hekk, impriża li tiddikjara espressament li hija ma tikkontestax l-allegazzjonijiet ta’ fatti li fuqhom il-Kummissjoni tibbaża l-ilmenti tagħha tista’ titqies li kkontribwixxiet sabiex tħaffef il-kompitu tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u twaqqaf il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.

Barra minn hekk, skont l-Artikolu 18(1) u l-Artikolu 20(3) tar-Regolament Nru 1/2003, l-impriżi huma obbligati li jirrispondu għat-talbiet għal informazzjoni u li jissuġġettaw ruħhom għall-ispezzjonijiet. Issa, kooperazzjoni matul l-investigazzjoni li ma tmurx lil hinn mill-obbligi li għandhom l-impriżi skont dawn id-dispożizzjonijiet, ma tiġġustifikax tnaqqis tal-multa.

Barra minn hekk, pożizzjoni allegatament flessibbli min-naħa ta’ impriża għal dak li jikkonċerna talbiet għal trattament kunfidenzjali fil-konfront ta’ informazzjoni li hija tikkomunika lill-Kummissjoni ma tistax titqies li tiffaċilità l-kompitu tal-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, investigazzjoni ma hijiex ostakolata minn talbiet għal kunfidenzjalità li huma raġonevoli u, fi kwalunkwe każ, hija l-impriża kkonċernata li għandha titlob għat-trattament kunfidenzjali fil-konfront tal-informazzjoni li, fil-fehma tagħha, ma għandhiex tiġi żvelata lil terzi.

Minn dan isegwi li kooperazzjoni li għandha tali limiti ma tistax toħloq aspettattivi leġittimi rigward it-tnaqqis tal-ammont tal-multa.

(ara l-punti 204, 222)

10. Id-dritt li tiġi invokata l-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi japplika għal kull persuna li tinsab f’sitwazzjoni li minnha jirriżulta li l-amministrazzjoni tal-Unjoni, billi tatha garanziji preċiżi, nisslet fiha aspettattivi fondati. Min-naħa l-oħra, ħadd ma jista’ jinvoka ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi fin-nuqqas ta’ assigurazzjonijiet preċiżi li ngħatawlu mill-amministrazzjoni. Jammontaw għal tali assigurazzjonijiet, spjegazzjonijiet preċiżi, bla kundizzjonijiet u li jaqblu u li ġejjin minn sorsi awtorizzati u li wieħed jista’ joqgħod fuqhom.

Fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont ta’ multa għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, it-tħabbir fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li l-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tagħti tnaqqis tal-ammont tal-multa barra mill-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis ta’ multi f’każijiet ta’ kartell, ma jistax jikkostitwixxi assigurazzjoni preċiża rigward id-daqs jew ir-rata tat-tnaqqis li jkun ser jingħata, skont il-każ, lill-impriżi kkonċernati. Għaldaqstant, tali affermazzjoni ma tista’ fl-ebda każ toħloq kwalunkwe aspettattivi leġittimi rigward dan is-suġġett.

Prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni lanqas ma tista’ toħloq aspettattivi leġittimi fil-konfront tal-impriżi kkonċernati rigward il-livell tat-tnaqqis tal-multa.

Fi kwalunkwe każ, ma huwiex iġġustifikat li l-operaturi ekonomiċi jibbażaw l-aspettattivi leġittimi tagħhom fuq iż-żamma ta’ sitwazzjoni eżistenti li tista’ titbiddel mill-istituzzjonijiet fil-kuntest tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom Għaldaqstant, l-applikazzjoni effettiva tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni teżiġi li l-Kummissjoni tkun tista’ tadatta, fi kwalunkwe mument, il-livell tal-multi għall-bżonnijiet ta’ din il-politika.

(ara l-punti 206-208, 210, 212)

11. Sabiex tibbenefika minn tnaqqis tal‑ammont tal‑multa minħabba n‑nuqqas ta’ kontestazzjoni tal‑fatti, skont it‑tieni inċiż tal-punt 2 tat‑Titolu D tal-Avviż dwar in-nuqqas ta’ impożizzjonijiet ta’ multi jew ta’ tnaqqis tal-ammont tagħhom f’kawżi li jirrigwardaw akkordji, impriża għandha tinforma b’mod espliċitu lill‑Kummissjoni li ma għandhiex l-intenzjoni li tikkontesta l-materjalità tal‑fatti, wara li tkun mgħarrfa bid‑dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet. F’dan ir-rigward, dikjarazzjoni ġenerali li tipprovdi li l-impriża kkonċernata ma tikkontestax li l-kollużjoni, sa fejn hija sostnuta mill-fatti inklużi fil-fajl tal-Kummissjoni kienet tikkonċerna ksur uniku u kontinwu, ma tistax titqies li tiffaċilità l-kompitu tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u twaqqaf il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Dan jgħodd ukoll meta n-nuqqas ta’ kontestazzjoni huwa purament formali u ambigwu, u ma għandu l-ebda effett pożittiv fuq l-istabbiliment tal-fatti, billi l-impriża kkonċernata sempliċement tiddeskrivi l-parteċipazzjoni tagħha jew f’termini purament ipotetiċi, jew billi ddgħajjef l-effetti antikompetittivi tal-arranġamenti tal-ksur.

(ara l-punti 227, 230, 231)

12. Meta tiddetermina l-ammont tal-multa li għandha tiġi imposta għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, il-Kummissjoni ma tistax tikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Madankolllu, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament għandha tkun irrikonċiljata mal-osservanza tal-prinċipju ta’ legalità li jgħid li ħadd ma jista’ jinvoka, għall-benefiċċju tiegħu, illegalità mwettqa fil-konfront ta’ ħaddieħor.

F’dan ir-rigward, impriża li tiddikjara espressament li ma tikkontestax l-allegazzjonijiet ta’ fatt li fuqhom il-Kummissjoni tibbaża l-ilmenti tagħha tista’ tiġi kkunsidrata bħala li tat kontribut sabiex tiffaċilità l-kompitu tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u twaqqaf il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Fid-deċiżjonijiet tagħha li jikkonstataw ksur ta’ dawn ir-regoli, il-Kummissjoni għandha dritt tikkunsidra tali aġir bħala rikonoxximent tal-allegazzjonijiet ta’ fatt u għaldaqstant, bħala prova tal-fondatezza tal-allegazzjonijiet inkwistjoni. Għaldaqstant, tali aġir jista’ jiġġustifika tnaqqis tal-ammont tal-multa.

Dan ma huwiex il-każ meta impriża tikkontesta l-punti essenzjali ta’ dawn l-allegazzjonijiet fir-risposta tagħha. Fil-fatt, billi tadotta tali attitudni matul il-proċedura amministrattiva, l-impriża ma tikkontribwixxix sabiex tiffaċilità l-kompitu tal-Kummissjoni.

(ara l-punti 234, 235)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla)

13 ta’ Lulju 2011 ( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE – Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti – Tqassim tas-swieq – Iffissar ta’ prezzijiet”

Fil-Kawża T‑151/07,

Kone Oyj, stabbilita f’Ħelsinki (il-Finlandja),

Kone GmbH, stabbilita f’Hannover (il-Ġermanja),

Kone BV, stabbilita f’Voorburg (il-Pajjiżi l-Baxxi),

irrappreżentati minn T. Vinje, solicitor, D. Paemen, J. Schindler, B. Nijs, A. Tomtsis, avukati, J. Flynn, QC, u D. Scannell, barrister,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn É. Gippini Fournier u R. Sauer, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 finali, tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla),

komposta minn M. E. Martins Ribeiro (Relatur), President, N. Wahl u A. Dittrich, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ Ottubru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Din il-kawża għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 (finali), tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”) li sommarju tagħha huwa ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tas-26 ta’ Marzu 2008 (ĠU C 75, p. 19), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti.

2 Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ikkunsidrat li l-kumpanniji segwenti kisru l-Artikolu 81 KE:

– Kone Belgium SA, Kone GmbH (iktar ’il quddiem “Kone Ġermanja”), Kone Lussemburgu Sàrl, Kone BV Liften en Roltrappen (iktar ’il quddiem “Kone il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Kone Oyj (iktar ’il quddiem “KC”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Kone”);

– Otis SA, Otis GmbH & Co. OHG (iktar ’il quddiem “Otis Ġermanja”), General Technic-Otis Sàrl, General Technic Sàrl, Otis BV (iktar ’il quddiem “Otis il-Pajjiżi l-Baxxi”), Otis Elevator Company (iktar ’il quddiem “OEC”) u United Technologies Corporation (iktar ’il quddiem “UTC”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Otis”);

– Schindler SA, Schindler Deutschland Holding GmbH (iktar ’il quddiem “Schindler Ġermanja”), Schindler Sàrl, Schindler Liften BV (iktar ’il quddiem “Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Schindler Holding Ltd (iktar ’il quddiem “Schindler Holding”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Schindler”);

– ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV, ThyssenKrupp Aufzüge GmbH (iktar ’il quddiem “TKA”), ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH (iktar ’il quddiem “TKF”), ThyssenKrupp Elevator AG (iktar ’il quddiem “TKE”), ThyssenKrupp AG (iktar ’il quddiem “TKAG”), ThyssenKrupp Ascenseurs Lussemburgu Sàrl u ThyssenKrupp Liften BV (iktar ’il quddiem “TKL”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “ThyssenKrupp”); u

– Mitsubishi Elevator Europe BV (iktar ’il quddiem “MEE”).

3 KC, waħda mir-rikorrenti fil-kawża preżenti, hija impriża globali ta’ manutenzjoni u ta’ inġinerija mekkanika stabbilita fil-Finlandja li tbigħ, timmanifattura, tinstalla u timmodernizza liftijiet, eskalejters u bibien prinċipali awtomatiċi. KC teżerċita l-attivitajiet tagħha fil-qasam tal-eskalejters u tal-liftijiet permezz ta’ kumpanniji sussidjarji nazzjonali. Dawn huma b’mod partikolari, fil-Ġermanja, Kone Ġermanja u fil-Pajjiżi l-Baxxi, Kone il-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 15, 18 u 20 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-proċedura amministrattiva

L-investigazzjoni tal-Kummissjoni

4 Matul is-sajf tal-2003, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni dwar il-possibbiltà tal-eżistenza ta’ akkordju bejn l-erba’ produtturi prinċipali Ewropej tal-liftijiet u tal-eskalejters li kienu jeżerċitaw attivitajiet kummerċjali fl-Unjoni, jiġifieri Kone, Otis, Schindler u ThyssenKrupp (premessi 3 u 91 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Ġermanja

5 Mit-28 ta’ Jannar 2004 u matul ix-xahar ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni għamlet spezzjonijiet, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81 KE] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Otis, u ta’ ThyssenKrupp fil-Ġermanja (premessi 104 u 106 tad-deċiżjoni kkontestata).

6 Fit-12 u fit-18 ta’ Frar 2004, Kone ffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju, tat-2 ta’ Frar 2004, skont l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155) (iktar ’il quddiem l-“Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002”), permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Bl-istess mod, bejn Marzu 2004 u Frar 2005, Otis iffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Fil-25 ta’ Novembru 2004 Schindler ippreżentat talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 li kellha informazzjoni dwar il-Ġermanja, li ġiet iffinalizzata bejn Diċembru 2004 u Frar 2005. Fl-aħħar nett, f’Diċembru 2005, ThyssenKrupp ressqet talba lill-Kummissjoni, fir-rigward tal-Ġermanja, skont l-imsemmi Avviż ukoll (premessi 105, 107, 112 u 114 tad-deċiżjoni kkontestata).

7 Bejn Settembru u Novembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament (KE) Nru 1/2003, tas‑16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81[KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Ġermanja, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VDMA, VFA u VMA (premessi 110, 111 u 113 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Pajjiżi l-Baxxi

8 F’Marzu 2004, Otis għamlet talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi li sussegwentement ġiet iffinalizzata. F’April 2004, saret talba skont dan l-Avviż minn ThyssenKrupp, li ġiet ukoll sussegwentement iffinalizzata f’diversi drabi. Fl-aħħar nett, fid-19 ta’ Lulju 2004, Kone iffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju fit-2 ta’ Frar 2004, permezz ta’ informazzjoni dwar il-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 127, 129 u 130 tad-deċiżjoni kkontestata).

9 Fis-27 ta’ Lulju 2004, Otis ingħatat immunità kkundizzjonata skont il-punt 8(a) tal-imsemmi Avviż (premessa 131 tad-deċiżjoni kkontestata).

10 Mit-28 ta’ April 2004, il-Kummissjoni, għamlet spezzjonijiet, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Kone, ta’ Schindler, ta’ ThyssenKrupp u ta’ MEE fil-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll fl-istabbilimenti tal-assoċjazzjoni Boschduin (premessa 128 tad-deċiżjoni kkontestata).

11 F’Settembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VLR u Boschduin (premessi 133 u 134 tad-deċiżjoni kkontestata).

Id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet

12 Fis-7 ta’ Ottubru 2005, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li kienet indirizzata b’mod partikolari lill-kumpanniji msemmija fil-punt 2 iktar ’il fuq. Id-destinatarji kollha tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet bagħtu osservazzjonijiet bil-miktub bħala risposta għall-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni (premessi 135 u 137 tad-deċiżjoni kkontestata).

13 Ma saret l-ebda seduta peress li l-ebda destinatarju tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma għamel talba f’dan is-sens (premessa 138 tad-deċiżjoni kkontestata).

Id-deċiżjoni kkontestata

14 Fil-21 ta’ Frar 2007, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata, li fiha hija kkonstatat li l-kumpanniji destinatarji ta’ din id-deċiżjoni kienu pparteċipaw f’erba’ ksur uniċi, kumplessi u kontinwi tal-Artikolu 81(1) KE f’erba’ Stati Membri, u dan billi qasmu swieq bejniethom permezz ta’ ftehim u qbil bejniethom dwar l-għoti ta’ sejħiet għal offerti u ta’ kuntratti marbuta mal-bejgħ, l-installazzjoni, il-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (premessa 2 tad-deċiżjoni kkontestata).

15 Fir-rigward tad-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkunsidrat li, minbarra s-sussidjarji tal-impriżi kkonċernati fil-Belġju, fil-Ġermanja, fil-Lussemburgu u fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-kumpanniji parent tal-imsemmija sussidjarji għandhom jinżammu responsabbli in solidum għall-ksur tal-Artikolu 81 KE imwettaq mis-sussidjarji rispettivi tagħhom, minħabba l-fatt li huma setgħu jeżerċitaw influwenza deċiżiva fuq il-politika kummerċjali tagħhom matul it-tul tal-ksur u għaliex seta’ jiġi preżunt li huma użaw dan il-poter (premessi 608, 615, 622, 627 u 634 sa 641 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-kumpanniji parent ta’ MEE ma nżammux responsabbli in solidum għall-aġir tas-sussidjarja tagħhom, minħabba l-fatt li ma setax jiġi stabbilit jekk kinux eżerċitaw influwenza deċiżiva fuq l-aġir tas-sussidjarja (premessa 643 tad-deċiżjoni kkontestata).

16 Sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni applikat, fid-deċiżjoni kkontestata, il-metodu spjegat fil-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) [KEFA] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 171, iktar ’il quddiem il-“Linji gwida tal-1998”). Hija evalwat ukoll jekk, u sa liema punt, l-impriżi kkonċernati kienu jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002.

17 Il-Kummissjoni kklassifikat il-ksur bħala “serju ħafna” fid-dawl tan-natura tagħhom u tal-fatt li kull wieħed minnhom kien ikopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Lussemburgu jew il-Pajjiżi l-Baxxi), anki jekk l-impatt reali tagħhom ma setax jitkejjel (premessa 671 tad-deċiżjoni kkontestata).

18 Sabiex tieħu inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva tal-impriżi kkonċernati li tikkawża preġudizzju sinjifikattiv lill-kompetizzjoni, il-Kummissjoni, għal kull pajjiż, qasmet lil dawn l-impriżi f’diversi kategoriji skont id-dħul mill-bejgħ magħmul fis-suq tal-liftijiet u/jew tal-eskalejters, inkluż, jekk ikun il-każ, fis-servizzi tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni (premessi 672 u 673 tad-deċiżjoni kkontestata).

19 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Ġermanja, Kone, Otis u ThyssenKrupp tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 70 000 000. Schindler tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 17 000 000 (premessi 676 sa 679 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 119 000 000 u għal EUR 140 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Kone, Otis u ThyssenKrupp dam tmien snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’80 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Schindler dam ħames snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’50 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 126 000 000 għal Kone, EUR 214 200 000 għal Otis, EUR 25 500 000 għal Schindler u EUR 252 000 000 għal ThyssenKrupp (premessi 693 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697 sa 707 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 727 sa 729, 735, 736, 742 sa 744, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Kone ibbenefikat, minn naħa, minn tnaqqis massimu ta’ 50 % tal-ammont tal-multa stipulat fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Otis ibbenefikat, minn naħa, minn tnaqqis ta’ 25 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler ibbenefikat, minn naħa, minn tnaqqis ta’ 15 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tielet inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. ThyssenKrupp ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 778 sa 813 tad-deċiżjoni kkontestata).

20 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Pajjiżi l-Baxxi, Kone tpoġġiet fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 55 000 000. Otis tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 41 000 00. Schindler tpoġġiet fit-tielet kategorija, b’ammont inizjali tal-ammont tal-multa ta’ EUR 24 500 000. ThyssenKrupp u MEE tpoġġew fir-raba’ kategorija, b’ammont inizjali tal-ammont tal-multa ta’ EUR 8 500 000 (premessi 684 u 685 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 69 700 000 u għal EUR 17 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Otis u ThyssenKrupp dam ħames snin u għaxar xhur (mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’55 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Kone u Schindler dam erba’ snin u disa’ xhur (mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’45 %. Peress li l-ksur imwettaq minn MEE dam erba’ snin u xahar (mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’40 %. B’hekk, l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 79 750 000 għal Kone, EUR 108 035 000 għal Otis, EUR 35 525 000 għal Schindler, EUR 26 350 000 għal ThyssenKrupp u EUR 11 900 000 għal MEE (premessi 695 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 715 sa 720 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 724 sa 726, 731, 732, 737, 739 sa 741, 745 sa 748 u 751 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Otis bbenefikat minn immunità totali tal-multi. ThyssenKrupp ibbenefikat, minn naħa, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler u MEE bbenefikaw minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 836 sa 855 tad-deċiżjoni kkontestata

21 Id-dispożittiv tad-deċiżjoni kkontestata huwa kif ġej:

“Artikolu 1

[…]

2. Fir-rigward tal-Ġermanja, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003.

[...]

4. Fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftiehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal‑5 ta’ Marzu 2004;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004; u

– [MEE]: mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004.

Artikolu 2

[…]

2. Għall-ksur fil-Ġermanja msemmi fl-Artikolu 1(2), huma imposti s-segwenti multi:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja], in solidum: EUR 62 370 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja], in solidum: EUR 159 043 500;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja], in solidum: EUR 21 458 250; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF], in solidum: EUR 374 220 000.

[…]

4. Għall-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi msemmi fl-Artikolu 1(4), huma imposti s-segwenti multi:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 79 750 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 0;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 35 169 750;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL], in solidum: EUR 23 477 850; u

– [MEE]: EUR 1 841 400.

[…] [traduzzjoni mhux uffiċjali]”

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

22 Permezzi ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-8 ta’ Mejju 2007, ir-rikorrenti KC, Kone Ġermanja u Kone il-Pajjiżi l-Baxxi ppreżentaw dan ir-rikors.

23 Fid-dawl tar‑rapport tal-Imħallef Relatur, il‑Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla) iddeċidiet li tiftaħ il‑proċedura orali u, fil‑kuntest tal‑miżuri ta’ organizzazzjoni tal‑proċedura previsti fl‑Artikolu 64 tar‑Regoli tal‑Proċedura tagħha, għamlet domanda bil‑miktub lir-rikorrenti u talbithom jipproduċu xi dokument. Ir-rikorrenti ma rrispondewx għad-domanda tal-Qorti Ġenerali fit-terminu mogħti. Madankollu, huma rrispondewha permezz ta’ ittra tal-10 ta’ Settembru 2009. Permezz tal-imsemmija ittra u tal-ittra tat-28 ta’ Settembru 2009, ir-rikorrenti enfasizzaw in-natura kunfidenzjali ta’ ċerta informazzjoni u talbu li l-imsemmija informazzjoni ma tiġix ippubblikata fil-pubblikazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali. Il-partijiet irrispondew għat-talba li jipproduċu dokumenti fit-terminu mogħti.

24 Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-16 ta’ Ottubru 2009.

25 Permezz ta’ digriet tal-14 ta’ Ottubru 2009, il-Qorti Ġenerali ordnat lill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 65(b), l-Artikolu 66(1) u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 67(3) tar-Regoli tal-Proċedura, sabiex tipproduċi dokumenti li fir-rigward tagħhom hija kienet qajmet in-natura kunfidenzjali tagħhom. Il-Kummissjoni għamlet dan fit-terminu mogħti. Peress li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat li l-imsemmija dokumenti ma kinux neċessarji għall-eżitu tal-kawża, dawn ingħataw lura lill-Kummissjoni mingħajr ma ġew ikkomunikati lir-rikorrenti u l-proċedura orali ngħalqet.

26 Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla l-Artikolu 2(2) tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn huwa jimponi multa fuq KC u fuq Kone Ġermanja u ma timponix multa jew tiffissa ammont iżgħar minn dak iffissat fid-deċiżjoni kkontestata,

– tannulla l-Artikolu 2(4) tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn hija timponi multa fuq KC u fuq Kone il-Pajjiżi l-Baxxi u tiffissa multa ta’ ammont iżgħar minn dak iffissat fid-deċiżjoni kkontestata;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

27 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

28 Ir-rikorrenti jikkontestaw, minn naħa, il-legalità tal-Artikolu 2(2) tad-deċiżjoni kkontestata, li jimponi multi fuq l-impriżi kkonċernati għall-ksur imwettaq fil-Ġermanja u, min-naħa l-oħra, il-legalità tal-Artikolu 2(4) tad-deċiżjoni kkontestata, li jimponi multi fuq l-impriżi kkonċernati għal ksur imwettaq fil-Pajjiżi l-Baxxi.

29 F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti jinvokaw tliet motivi. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998 u tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fl-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi. It-tieni motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u fuq ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, ta’ ugwaljanza fit-trattament u tad-drittijiet tad-difiża. It-tielet motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u ta’ ugwaljanza fit-trattament waqt id-determinazzjoni tal-ammont tat-tnaqqis tal-multi mogħti minħabba l-kooperazzjoni barra mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002.

Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998 u tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fl-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi

30 Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni applikat b’mod żbaljat il-Linji gwida tal-1998 u kisret il-prinċipju ta’ proporzjonalità waqt l-iffissar tal-ammonti inizjali tal-multi imposti għall-ksur fil-Ġermanja u fil-Pajjiżi l-Baxxi.

31 Preliminarjament, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-Kummissjoni għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa għal dak li jirrigwarda l-metodu ta’ kalkolu tal-multi. Dan il-metodu, hekk kif spjegat mil-Linji gwida tal-1998, fih elementi differenti ta’ flessibbiltà li jippermettu lill-Kummissjoni teżerċita s-setgħa diskrezzjonali tagħha skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 (ara, f’dan is-sens, is‑sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Settembru 2009, Papierfabrik August Koehler et vs Il‑Kummissjoni, C‑322/07 P, C‑327/07 P u C‑338/07 P, Ġabra p. I‑7191, punt 112, u l-ġurisprudenza ċċitata).

32 Il-gravità tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ għadd kbir ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, il-kuntest tagħha u l-effett dissważiv tal-multi, u dan mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom jiġu kkunsidrati b’mod obbligatorju (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Marzu 2009, Archer Daniels Midland vs Il-Kummissjoni, C‑510/06 P, Ġabra p. I‑1843, punt 72, u tat-3 ta’ Settembru 2009, Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni, C‑534/07 P, Ġabra p. I‑7415, punt 54).

33 Kif ġie espost fil-punt 16 iktar ’il fuq, f’din il-kawża, il-Kummissjoni ddeterminat l-ammont tal-multa billi applikat il-metodu stabbilit fil-Linji gwida tal-1998.

34 Għalkemm il-Linji gwida tal-1998 ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala regola ta’ dritt li l-amministrazzjoni hija obbligata tosserva f’kull każ, dawn madankollu jikkostitwixxu regola ta’ kondotta indikattiva tal-prassi li għandha tiġi segwita u li, f’każ partikolari, l-amministrazzjoni ma tistax titbiegħed minnha mingħajr ma tagħti raġunijiet li jkunu kompatibbli mal-prinċipju tal-ugwaljanza fit-trattament (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P, Ġabra p. I‑5425, punt 209, u l-ġurisprudenza ċċitata, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tat-8 ta’ Ottubru 2008, Carbone‑Lorraine u Il-Kummissjoni, T‑73/04, Ġabra p. II‑2661, punt 70).

35 Billi tadotta regoli ta’ kondotta bħal dawn u billi tħabbar, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li hija ser tapplikahom minn hemm ’il quddiem għall-każijiet li jaqgħu taħthom, il-Kummissjoni tillimita ruħha fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha u ma tistax tmur kontra dawn ir-regoli mingħajr ma twettaq ksur, skont il-każ, tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħal dawk ta’ ugwaljanza fit-trattament jew ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi (ara s-sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 34 iktar ’il fuq, punt 211, u l-ġurisprudenza ċċitata; sentenza Carbone‑Lorraine vs Il-Kummissjoni, punt 34 iktar ’il fuq, punt 71).

36 Barra minn hekk, il-Linji gwida tal-1998 jistabbilixxu, b’mod ġenerali u fl-astratt, il-metodoloġija li l-Kummissjoni imponiet fuqha nnifisha għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multi u jiżguraw, konsegwentement, iċ-ċertezza legali tal-impriżi (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 34 iktar ’il fuq, punti 211 u 213).

37 Fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li l-Linji gwida tal-1998 jipprovdu, l-ewwel nett, l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur bħala tali, li abbażi tagħha jista’ jiġi stabbilit ammont inizjali ġenerali (it-tieni paragrafu tal-punt 1 A). It-tieni nett, il-gravità hija analizzata abbażi tan-natura tal-ksur imwettaq u tal-karatteristiċi tal-impriża kkonċernata, b’mod partikolari, id-daqs tagħha u l-pożizzjoni tagħha fis-suq rilevanti, u dan jista’ jagħti lok għall-kalkolu tal-ammont inizjali, għall-klassifikazzjoni tal-impriżi f’kategoriji u għall-iffissar ta’ ammont inizjali speċifiku (it-tielet u s-seba’ paragrafi tal-punt 1 A).

38 F’dan il-każ, għal dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur imwettqa fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni eżaminat, b’mod parallel, l-erba’ ksur ikkonstatati fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, “peress li huma jippreżentaw karatteristiċi komuni” (premessa 657 tad-deċiżjoni kkontestata).

39 Qabel kollox, fir-rigward tan-natura tal-ksur, il-Kummissjoni tispjega fil-premessi 658 u 659 tad-deċiżjoni kkontestata:

“658 Il-ksur suġġett ta’ din id-deċiżjoni kien jikkonsisti prinċiparjament f’kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu bejniethom is-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq billi jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda, u sabiex ma jikkompetux bejniethom f’dak li jirrigwarda l-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (ħlief fil-Ġermanja, fejn l-attività ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni ma kinitx is-suġġett ta’ diskussjonijiet bejn il-membri tal-akkordju). Tali restrizzjonijiet orizzontali huma, min-natura tagħhom, fost il-ksur l-iktar serju tal-Artikolu 81 KE. Il-ksur f’din il-kawża artifiċjalment ipprivaw lill-klijenti mill-vantaġġi li huma setgħu jittamaw li jiksbu bi proċess ta’ offerta kompetittiva. Huwa interessanti wkoll li jingħad li ċerti proġetti magħmula bil-qerq kienu kuntratti pubbliċi ffinanzjati mit-taxxi u magħmula proprju bil-għan li jintlaqgħu offerti kompetittivi, u b’mod partikolari, li jippreżentaw relazzjoni tajba ta’ kwalità mal-prezz.

659 Sabiex tiġi evalwata l-gravità ta’ ksur, l-elementi relatati mal-għan tiegħu huma ġeneralment iktar sinjifikattivi minn dawk relatati mal-effetti tiegħu, b’mod partikolari meta ftehim, bħal f’din il-kawża, jirrigwardaw ksur serji ħafna, bħall-iffissar tal-prezzijiet u t-tqassim tas-suq. L-effetti ta’ ftehim huma ġeneralment kriterju mhux konklużiv sabiex tiġi evalwata l-gravità tal-ksur.”

40 Il-Kummissjoni tafferma li “hija ma pprovatx turi l-effetti speċifiċi tal-ksur, għaliex huwa impossibbli li tistabbilixxi b’ċertezza suffiċjenti l-parametri kompetittivi applikabbli (prezz, kundizzjonijiet kummerċjali, kwalità, innovazzjoni u oħrajn) fin-nuqqas ta’ ksur” (premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata). Madankollu, hija tqis li “huwa evidenti li l-ksur kellhom impatt reali” u għal dan il-għan tispjega li “il-fatt li diversi arranġamenti antikompetittivi ġew implementati minn membri tal-akkordju jissuġġerixxi fih innifsu impatt fuq is-suq, anki jekk l-effett reali huwa diffiċli li jitkejjel, għaliex ma huwiex magħruf, b’mod partikolari, jekk u kemm proġetti oħra kienu s-suġġett ta’ qerq fl-offerti, u lanqas kemm proġetti kienu s-suġġett ta’ tqassim bejn il-membri tal-akkordju mingħajr ma kienu meħtieġa kuntatti bejniethom” (premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-istess premessa, il-Kummissjoni żżid li “l-ishma konġunti għoljin fis-suq tal-kompetituri juru effetti antikompetittivi probabbli u li l-istabbilità relattiva ta’ dawn l-ishma tas-suq matul it-tul tal-ksur tikkonferma dawn l-effetti”.

41 Sussegwentement, fil-premessi 661 sa 669 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tirrispondi l-argumenti mressqa mir-rikorrenti matul il-proċedura amministrattiva intiżi sabiex juru l-impatt imnaqqas tal-ksur fuq is-suq.

42 Fir-rigward tal-portata tas-suq ġeografiku kkonċernat, il-Kummissjoni ssostni, fil-premessa 670 tad-deċiżjoni kkontestata, li “l-akkordji suġġett tad-deċiżjoni kkontestata jkopru t-territorji kollha tal-Belġju, tal-Ġermanja, tal-Lussemburgu u tal-Pajjiżi l-Baxxi, rispettivament”, u li “mill-ġurisprudenza jirriżulta b’mod ċar li suq ġeografiku nazzjonali li jkopri Stat Membru sħiħ jirrappreżenta fih innifsu parti sostanzjali tas-suq komuni”.

43 Fl-aħħar nett, fil-premessa 671 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tikkonkludi li “kull destinatarju wettaq ksur wieħed jew diversi ksur serji ħafna tal‑Artikolu 81 KE [...] fid-dawl tal-natura tal-ksur u tal-fatt li kull ksur kien ikopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Lussemburgu jew il-Pajjiżi l-Baxxi)”. Hija tikkonkludi li “dawn il-fatturi huma tali li l-ksur għandu jiġi kkunsidrat bħala serju ħafna anki jekk l-impatt reali tagħhom ma jistax jitkejjel”.

44 Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-ksur fil-Ġermanja, ir-rikorrenti jsostnu li d-deċiżjoni kkontestata ma tiħux inkunsiderazzjoni l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni li l-akkordju fil-Ġermanja ma kienx ikkonċerna l-proġetti ta’ liftijiet kollha. Għaldaqstant, is-suq affettwat huwa kkostitwit biss mill-proġetti ta’ liftijiet ta’ valur ta’ iktar minn miljun euro, jiġifieri madwar 20 sa 30 % tas-suq totali, u dan ġie kkonfermat minn Kone, Otis u ThyssenKrupp fit-talbiet tagħhom għal immunità (premessi 281 u 664 tad-deċiżjoni kkontestata). Fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti jirrilevaw ukoll li paragun bejn, minn naħa, l-ammont inizjali ġenerali ffissat għall-ksur fil-Ġermanja u, min-naħa l-oħra, dawk iffissati għall-ksur fil-Belġju u fil-Pajjiżi l-Baxxi, jikkonferma n-nuqqas ta’ proporzjonalità tal-ammont inizjali ffissat għall-ksur fil-Ġermanja, peress li, bil-kontra tal-akkordju fil-Ġermanja, l-akkordji fil-Belġju u fil-Pajjiżi l-Baxxi kienu jikkonċernaw is-suq kollu tal-liftijiet.

45 F’dan ir-rigward, huwa importanti li jiġi enfasizzat li r-rikorrenti ma jikkontestawx il-legalità tal-metodoloġija spjegata fil-punt 1 A tal-Linji gwida tal‑1998 dwar l-iffissar tal-ammonti inizjali ġenerali tal-multi. L-imsemmija metodoloġija tissodisfa loġika stabbilita, li l-ammont inizjali ġenerali tal-multa, stabbilit skont il-gravità tal-ksur, huwa kkalkolat skont in-natura u l-portata ġeografika tal-ksur kif ukoll skont l-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq meta jkun jista’ jitkejjel (sentenza tal-Qorti Ġenerali, tal-15 ta’ Marzu 2006, BASF vs Il‑Kummissjoni, T‑15/02, Ġabra p. II‑497, punt 134, u tas-6 ta’ Mejju 2009, Wieland Werke vs Il‑Kummissjoni, T‑116/04, Ġabra p. II‑1087, punt 62).

46 Barra minn hekk, id-daqs tas-suq ikkonċernat ma huwiex, fil-prinċipju, element obbligatorju, iżda sempliċement element rilevanti fost oħrajn, għall-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, peress li l-Kummissjoni, barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, ma hijiex obbligata tiddelimita s-suq ikkonċernat jew tevalwa d-daqs tiegħu meta l-ksur inkwistjoni jkollu għan antikompetittiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni, punt 32 iktar ’il fuq, punti 55 u 64 u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tat-30 ta’ Settembru 2009, Hoechst vs Il‑Kummissjoni, T‑161/05, Ġabra p. II‑3555, punt 109). B’hekk sabiex jiġi ffissat l-ammont inizjali, il-Kummissjoni tista’, mingħajr madankollu ma tkun obbligata tagħmel dan, tieħu inkunsiderazzjoni l-valur tas-suq li huwa s-suġġett tal-ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi BASF vs Il-Kummissjoni, punt 45 iktar ’il fuq, punt 134, u Wieland‑Werke vs Il-Kummissjoni, punt 45 iktar ’il fuq, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-fatt, il-Linji gwida tal-1998 ma jipprovdux li l-ammont tal-multi għandu jiġi kkalkolat skont id-dħul mill-bejgħ globali jew skont id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-impriżi fuq is-suq ikkonċernat. Madankollu huma lanqas ma jipprekludu li tali dħul mill-bejgħ jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit l-ammont tal-multa sabiex jiġu osservati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u meta ċ-ċirkustanzi hekk jitolbu (sentenza tal-Qorti Ġenerali, tad-9 ta’ Lulju 2003, Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, T‑224/00, Ġabra p. II‑2597, punt 187).

47 L-argument tar-rikorrenti li l-ammont inizjali ġenerali tal-multa iffissat għall-akkordju fil-Ġermanja għandu jirrifletti d-daqs allegatament limitat tas-suq ikkonċernat huwa għaldaqstant ibbażat fuq premessa żbaljata u għandu jiġi miċħud.

48 F’dan il-każ, kif ġie rrilevat fil-punti 38 sa 43 iktar ’il fuq, fid-determinazzjoni tal-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni n-natura tal-ksur u l-portata ġeografika tas-suq ikkonċernat.

49 Bil-kontra ta’ dak li jsostnu ir-rikorrenti, mill-premessa 664 tad-deċiżjoni kkontestata, li fiha l-Kummissjoni tirrispondi, barra minn hekk, għall-allegazzjoni ta’ Kone u ta’ Otis dwar l-allegat impatt limitat tal-ksur, jirriżulta li l-ftehim fil-Ġermanja ma affettwawx biss l-eskalejters u l-proġetti tal-liftijiet ta’ valur ta’ iktar minn miljun euro, peress li Kummissjoni kkunsidrat li kien probabbli “li l-attivitajiet tal-akkordju fuq il-proġetti ta’ liftijiet ta’ iktar minn miljun euro, li jinkludu liftijiet b’veloċità qawwija u ta’ valur għoli, kellhom rwol fil-funzjonament tal-bqija tas-suq tal-liftijiet”. Fl-imsemmija premessa, il-Kummissjoni rrilevat ukoll li l-valur totali ta’ proġett kien jipprevali fuq in-numru u fuq it-tip ta’ liftijiet, li kien impossibbli li jintwerew l-effetti speċifiċi tal-ksur u li l-fatti kienu wrew biċ-ċar li l-intenzjoni tal-partijiet ma kinitx li jeskludu ċerti tipi ta’ prodotti, iżda li jiftehmu fuq il-proġetti fejn il-kompetizzjoni setgħet tiġi eliminata iktar faċilment.

50 Għandu jitfakkar ukoll li fit-talba tagħha skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, li tikkonċerna l-Ġermanja, Kone innifisha speċifikatament iddikkjarat li [kunfidenzjali] ( ) (ara wkoll il-premessa 256 tad-deċiżjoni kkontestata), u dan pjuttost jissuġġerixxi li l-akkordju kellu l-għan li jiffriża ishma tas-suq fis-suq kollu tal-liftijiet. Issa, kif tenfasizza l-Kummissjoni, kollużjoni espliċita fil-livell ta’ proġetti ta’ iktar minn miljun euro hija inkompatibbli ma’ kompetizzjoni aggressiva għall-proġetti ta’ valur iktar baxx. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-premessa 241 tad-deċiżjoni kkontestata, li ma kinitx ikkontestata mir-rikorrenti, ThyssenKrupp iddikjarat ukoll li f’każijiet eċċezzjonali, proġetti ta’ daqs iżgħar kienu jiġu eżaminati. Minn dan isegwi li l-argument tar-rikorrenti li, fir-rigward tal-liftijiet, kien ikkonċernat mill-akkordju madwar 20 sa 30 % tas-suq Ġermaniż biss, għandu jiġi miċħud.

51 Barra minn hekk, fir-rigward tal-akkordju fil-Ġermanja, għandu jiġi osservat li minkejja li l-Kummissjoni ma pprovatx turi l-effetti speċifiċi tal-ksur (premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata), hija xorta ffissat ammont inizjali mnaqqas sabiex tikkunsidra, għall-benefiċċju tal-impriżi kkonċernati, il-possibbiltà li mhux it-totalità tas-suq tal-liftijiet kien affettwat direttament mill-akkordji. B’hekk, kif il-Kummissjoni tirrileva fil-premessa 664 tad-deċiżjoni kkontestata, bħala risposta għall-argumenti ta’ wħud mill-parteċipanti tal-akkordju, li għal dak li jirrigwarda l-liftijiet dan kien jikkonċerna biss il-liftijiet b’veloċità qawwija, hija effettivament “ikkunsidrat li l-attivitajiet tal-akkordju ma affettwawx direttament it-totalità tas-suq tal-liftijiet” meta ġiet biex tistabbilixxi l-ammont inizjali tal-multa. Fil-fatt, kien jidher li l-ammont inizjali tal-multa għall-akkordju fil-Ġermanja kien ġie ffissat f’livell inqas, meta espress f’perċentwali tad-daqs totali tas-suq, minn dak applikat għall-akkordji l-oħra msemmija fid-deċiżjoni kkontestata (ara punt 55 iktar’il quddiem).

52 Barra minn hekk, anki jekk jiġi preżunt, għal dak li jikkonċerna l-liftijiet, li l-akkordju fil-Ġermanja ma affettwax ħlief il-proġetti ta’ liftijiet ta’ valur ikbar minn miljun euro, ħaġa li ma ntweritx mir-rikorrenti u hija, barra minn hekk, kontradetta minn ċerti dikjarazzjonijiet ta’ ThyssenKrupp (ara punt 50 iktar ’il fuq), l-ammont inizjali tal-multa jibqa’ ġġustifikat anki jekk ikun ipparagunat mal-ammonti ffissati għall-akkordji l-oħra. Għal dan il-għan, huwa importanti li jiġi enfasizzat li s-suq ġeografiku kkonċernat mill-akkordju fil-Ġermanja kien nettament iktar estiż milli swieq ġeografiċi kkonċernati mill-akkordji l-oħra.

53 Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li d-daqs relattivament żgħir tas-suq tal-prodotti inkwistjoni, anki jekk jiġi pprovat, għandu biss importanza minima meta mqabbel mal-elementi l-oħra kollha li jindikaw il-gravità tal-ksur li jidhru fil-premessi 657 sa 671 tad-deċiżjoni kkontestata u msemmija fil-punti 38 sa 43 iktar ’il fuq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tas-27 ta’ Settembru 2006, Roquette Frères vs Il-Kummissjoni, T‑322/01, Ġabra p. II‑3137, punt 151).

54 Fl-aħħar nett, anki jekk jiġi preżunt li, meta tikkonstata diversi ksur serji ħafna f’deċiżjoni waħda unika, il-Kummissjoni għandha tirrispetta relazzjoni proporzjonali bejn l-ammonti inizjali ġenerali u d-daqs tad-diversi swieq affettwati, ma hemm xejn x’jindika f’dan il-każ li l-ammont inizjali ġenerali ffissat għall-akkordju fil-Ġermanja huwa sproporzjonat meta mqabbel mal-ammonti inizjali ġenerali ffissati għall-akkordji fil-Belġju u l-Pajjiżi l-Baxxi.

55 Fil-fatt, l-eżami ta’ informazzjoni rilevanti juri li l-Kummissjoni, fid-dawl tad-daqs tas-swieq affettwati, iffissat l-ammonti inizjali għall-ksur fl-Istati Membri kkonċernati, b’mod raġonevoli u koerenti, mingħajr ma użat madankollu formola matematika preċiża, ħaġa li, fi kwalunkwe każ, ma kinitx obbligata tagħmel (ara l-punti 45 sa 47 iktar ’il fuq). Minn naħa, għas-suq li nettament huwa l-ikbar, dak tal-Ġermanja, li jirrappreżenta EUR 576 miljun, l-ammont inizjali ġenerali ġie ffissat għal EUR 70 miljun. Min-naħa l-oħra, għaż-żewġt iswieq li jmiss f’termini ta’ daqs, dawk tal-Pajjiżi l-Baxxi u tal-Belġju, li jirrappreżentaw EUR 363 miljun u EUR 254 miljun rispettivament, l-ammont inizjali ġenerali ġie ffissat għal EUR 55 miljun u EUR 40 miljun rispettivament.

56 F’dawn iċ-ċirkustanzi u fid-dawl tal-loġika stabbilita li kienet il-bażi tal-metodoloġija spjegata fil-punt 1 A tal-Linji gwida tal-1998, li ma tobbligax lill-Kummissjoni, meta tiffissa l-ammont inizjali ġenerali tal-multa, sabiex tieħu inkunsiderazzjoni d-daqs tas-suq affettwat u inqas u inqas sabiex tiffissa dan l-ammont skont perċentwali fiss tad-dħul mill-bejgħ globali tas-suq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 45 iktar ’il fuq, punt 134), l-ammont inizjali ġenerali ffissat għall-ksur fil-Ġermanja ma jistax jitqies bħala sproporzjonat meta mqabbel mal-ammonti inizjali ffissati għall-ksur fil-Belġju u fil-Pajjiżi l-Baxxi.

57 Fit-tieni lok, għal dak li jikkonċerna l-gravità tal-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi, Kone tfakkar li l-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni n-natura stess tal-ksur, l-impatt konkret tiegħu fuq is-suq meta dan jista’ jitkejjel u l-firxa tas-suq ġeografiku kkonċernat.

58 Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni kkonkludiet, b’mod żbaljat, li l-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi kien tal-istess natura bħall-ksur imwettqa fil-Belġju, fil-Ġermanja u fil-Lussemburgu, u dan jikkostitwixxi żbal manifest ta’ evalwazzjoni u ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. F’dan ir-rigward huma jsostnu, l-ewwel nett, li f’dawn l-Istati Membri, il-ftehim kienu ġeneralment meħuda fl-iktar livell għoli tat-tmexxija. It-tieni nett, it-tqassim tal-proġetti kienu bbażati fuq tqassim tas-suq miftiehem minn qabel bejn il-parteċipanti u kellu l-għan li jiffriża dawn l-ishma tas-suq. It-tielet nett, listi ta’ proġetti kienu ġew miżmuma. Barra minn hekk, il-parteċipanti ħadu miżuri estremi sabiex jaħbu l-aġir illegali tagħhom. Ir-raba’ nett, fil-Belġju u fil-Lussemburgu, il-ksur ikkonċernaw il-proġetti u/jew kuntratti kollha, u fil-Ġermanja l-proġetti kollha ta’ valur ta’ iktar minn ċertu ammont. Il-ħames nett, fil-Belġju kien hemm mekkaniżmu ta’ kumpens għas-sussidjarja “servizzi”. Dawn iċ-ċirkustanzi kollha huma neqsin fir-rigward tal-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi.

59 Għandu jiġi kkonstatat li dawn iċ-ċirkustanzi, anki jekk jiġu pprovati, ma jistgħux jimminaw l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar in-natura tal-ksur ikkonstatat fil-Pajjiżi l-Baxxi li tinsab fil-premessa 658 tad-deċiżjoni kkonstatata. Fil-fatt, il-ksur imwettaq fil-Pajjiżi l-Baxxi, eżattament bħal dawk imwettqa fil-Belġju, fil-Ġermanja u fil-Lussemburgu, kien jikkonsisti prinċiparjament f’kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu s-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq filwaqt li jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda u sabiex ma jikkompetux bejniethom fir-rigward tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (ħlief fil-Ġermanja, fejn l-attività ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni ma kinitx is-suġġett ta’ diskussjonijiet bejn il-membri tal-akkordju). Tali restrizzjonijiet orizzontali huma, min-natura tagħhom stess, fost il-ksur l-iktar serju tal-Artikolu 81 KE (premessa 658 tad-deċiżjoni kkontestata), u dan jirriżulta espressament mill-punt 1 A tal-Linji gwida tal-1998, li jikklassifika dan it-tip ta’ ksur bħala “serji ħafna”.

60 Skont ir-rikorrenti, il-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi kellu, barra minn hekk, impatt iżgħar fuq is-suq mill-akkordji fil-Belġju, fil-Ġermanja u fil-Lussemburgu. Bil-kontra ta’ dak li tafferma l-Kummissjoni, huwa possibbli li l-impatt fuq is-suq jitkejjel f’termini ġenerali, billi l-valur tal-proġetti kkonċernati jiġi pparagunat mal-valur globali tas-suq. Barra minn hekk, Otis, ThyssenKrupp u Kone kollha jqisu s-sehem tas-suq li seta’ kien affettwat mill-ksur għal inqas minn 10 %. Sussidjarjament, Kone tallega li, fid-dawl tal-provi u tan-natura tal-ksur u tal-impatt tiegħu, il-Kummissjoni kellha tikklassifika l-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi bħala “serju” u mhux bħala “serju ħafna”, u li konsegwentement hija kellha tnaqqas l-ammont bażiku tal-multa għall-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi.

61 Skont l-ewwel paragrafu tal-punt 1 A tal-Linji gwida tal-1998, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni għandha teżamina biss l-impatt konkret fuq is-suq meta jidher li dan l-impatt jista’ jitkejjel (ara s-sentenza Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni, punt 32 iktar ’il fuq, punt 74 u l-ġurisprudenza ċċitata; is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 46 iktar ’il fuq, punt 143, u tal-5 ta’ April 2006, Degussa vs Il-Kummissjoni, T‑279/02, Ġabra p. II‑897, punt 216).

62 Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi evalwat l-impatt konkret ta’ ksur fuq is-suq, il-Kummissjoni hija obbligata tirreferi għall-kompetizzjoni li kieku normalment kienet teżisti fin-nuqqas ta’ ksur (ara s-sentenza Carbone‑Lorraine vs Il-Kummissjoni, punt 34 iktar ’il fuq, punt 83, u l-ġurisprudenza ċċitata).

63 F’dan il-każ, il-Kummissjoni tafferma, fil-premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata, li “hija ma pprovatx turi l-effetti speċifiċi tal-ksur, għaliex kien impossibbli li jiġu stabbiliti b’ċertezza suffiċjenti l-parametri kompetittivi applikabbli (prezz, kundizzjonijiet kummerċjali, kwalità, innovazzjonijiet u oħrajn) fin-nuqqas tal-ksur”. Anki jekk fil-premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tqis li huwa evidenti li l-akkordji kellhom impatt reali, minn meta ġew implementati, u anki jekk, fil-premessi 661 sa 669, il-Kummissjoni ċaħdet l-argumenti tal-impriżi kkonċernati li kienu intiżi sabiex juru l-effetti mnaqqsa tal-akkordji, għandu jiġi kkonstatat li, fid-deċiżjoni kkontestata, l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-impatt eventwali tagħhom fuq is-suq.

64 Huwa b’hekk li l-Kummissjoni, fil-premessa 671 tad-deċiżjoni kkontestata, tibbaża l-konklużjoni tagħha dwar l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tan-natura tal-imsemmija ksur u tal-portata ġeografika tagħhom biss. Fil-fatt, fl-imsemmija premessa, il-Kummissjoni tikkonkludi li “fid-dawl tan-natura tal-ksur u tal-fatt li kull ksur kien ikopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Lussemburgu jew il-Pajjiżi l-Baxxi) […], għandu jiġi kkunsidrat li kull destinatarju wettaq ksur wieħed jew diversi ksur serji ħafna tal‑Artikolu 81 KE”.

65 Fir-rigward tal-argument li huwa possibbli li jitkejjel l-impatt fuq is-suq f’termini ġenerali billi l-valur tal-proġetti kkonċernati jiġi pparagunat mal-valur globali tas-suq, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma jipprovdux dettalji dwar il-mod kif għandu jitkejjel l-impatt fuq is-suq. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti jirreferu, fir-replika tagħhom, għall-ispjegazzjonijiet ta’ Kone li jinsabu fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet. Għandu jiġi rrilevat, mingħajr ma jkun meħtieġ li tingħata deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà ta’ tali argument li jinsab fl-anness tar-rikors, li r-rikorrenti sempliċement jinvokaw l-impatt limitat tal-akkordju fuq is-suq tal-Pajjiżi l-Baxxi u, għal dan il-għan, jirreferu essenzjalment għad-dikjarazzjonijiet tal-impriżi kkonċernati li jgħidu li numru limitat ta’ proġetti kien is-suġġett tal-akkordju. Issa, kif tirrileva l-Kummissjoni, tali dikjarazzjonijiet ma jimplikawx li l-impatt tal-ksur seta’ jitkejjel, peress li d-daqs tal-akkorjdu ma kienx magħruf. Għaldaqstant il-Kummissjoni indikat, pereżempju fil-premessa 384 tad-deċiżjoni kkontestata, li ma kinitx ikkontestata mir-rikorrenti, li “ma kien hemm l-ebda bżonn sabiex jitqassmu l-proġetti kollha fil-Pajjiżi l-Baxxi, peress li l-impriżi kkonċernati kellhom jiddiskutu biss proġetti li ma kinux ingħataw awtomatikament lil xi waħda minn fosthom minħabba relazzjoni stabbilita ma’ klijent eżistenti”. Barra minn hekk, l-argumenti tar-rikorrenti ma jistgħux jimminaw il-konklużjoni tal-Kummissjoni, li tinsab fil-premessa 660 tad-deċiżjoni kkontestata, li kien impossibbli li jiġu stabbiliti b’ċertezza suffiċjenti l-parametri kompetittivi applikabbli (prezz, kundizzjonijiet kummerċjali, kwalità, innovazzjoni u oħrajn) fin-nuqqas ta’ ksur (ara l-punti 62 u 63 iktar ’il fuq).

66 Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi kkonstatat li l-argumenti tar-rikorrenti ma jimminawx il-klassifikazzjoni tal-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi bħala “serju ħafna”.

67 Għaldaqstant, għandu jiġi rrilevat li, min-natura tagħhom stess, il-ksur ikkonstatati fid-deċiżjoni kkontestata huma fost il-ksur l-iktar serji tal-Artikolu 81 KE, peress li kellhom l-għan ta’ “kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu s-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq filwaqt li jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda u sabiex ma jikkompetux bejniethom fir-rigward tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (ħlief fil-Ġermanja, fejn l-attività ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni ma kinitx is-suġġett ta’ diskussjonijiet bejn il-membri tal-akkordju)” (premessa 658 tad-deċiżjoni kkontestata). F’dan ir-rigward, il-Linji gwida tal-1998 jesponu li l-ksur “serji ħafna” essenzjalment jikkonsistu f’restrizzjonijiet orizzontali bħal kartelli tal-prezzijiet u fi kwoti ta’ tqassim tas-swieq jew prattiki oħra li jkollhom effett ħażin fuq il-funzjonament tajjeb tas-suq intern. Dawn il-ksur huma wkoll fost l-eżempji ta’ akkordji espressament iddikjarati bħala inkompatibbli mas-suq komuni fl-Artikolu 81(1)(ċ) KE. Apparti l-bdil serju fis-sitwazzjoni tal-kompetizzjoni li jġibu magħhom, sa fejn dawn l-akkordji jobbligaw lill-partijiet sabiex jirrispettaw swieq distinti, li ta’ spiss huma delimitati mill-fruntieri nazzjonali, huma jagħtu lok għall-iżolament ta’ dawn is-swieq, u għaldaqstant ixekklu l-għan prinċipali ta’ integrazzjoni tas-suq Komunitarju tat-Trattat KE. Barra minn hekk, ksur ta’ dan it-tip, b’mod partikolari meta jikkonsisti f’akkordji orizzontali, huwa kklassifikat mill-ġurisprudenza bħala “partikolarment gravi” jew bħala “ksur ovvju” (sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tas-6 ta’ April 1995, Tréfilunion vs Il-Kummissjoni, T‑148/89, Ġabra p. II‑1063, punt 109; tal-15 ta’ Settembru 1998, European Night Services et vs Il-Kummissjoni, T‑374/94, T‑375/94, T‑384/94 u T‑388/94, Ġabra p. II‑3141, punt 136, u tat-18 ta’ Lulju 2005, Scandinavian Airlines System vs Il-Kummissjoni, T‑241/01, Ġabra p. II‑2917, punt 85).

68 Barra minn hekk, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-effett ta’ prattika antikompetittiva ma huwiex kriterju determinanti fl-evalwazzjoni tal-gravità ta’ ksur. Elementi li jirrigwardaw l-aspett intenzjonali jista’ jkollhom iktar importanza minn dawk li jirrigwardaw l-imsemmija effetti, speċjalment meta dan ikun ksur intrinsikament serju bħat-tqassim tas-swieq (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-2 ta’ Ottubru 2003, Thyssen Stahl vs Il-Kummissjoni, C‑194/99 P, Ġabra p. I‑10821, punt 118, u Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni, punt 32 iktar ’il fuq, punt 96; sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tat-13 ta’ Diċembru 2001, Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il‑Kummissjoni, T‑45/98 u T‑47/98, Ġabra p. II‑3757, punt 199, u Degussa vs Il-Kummissjoni, punt 61 iktar ’il fuq, punt 251).

69 Huwa b’hekk li n-natura tal-ksur għandha rwol vitali, b’mod partikolari, sabiex ksur jiġu kklassifikati bħala “serji ħafna”. Mid-deskrizzjoni ta’ ksur serji ħafna tal-Linji gwida tal-1998 jirriżulta li ftehim jew prattiki miftiehma intiżi b’mod partikolari, bħal f’dan il-każ, għat-tqassim tas-swieq jistgħu, sempliċement abbażi tan-natura tagħhom stess, jiġu kklassifikati bħala “serji ħafna” mingħajr ma jkun neċessarju li tali aġir ikun ikkaratterizzat minn impatt jew portata ġeografika partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni, punt 32 iktar ’il fuq, punt 75, u tal-24 ta’ Settembru 2009, Erste Bank der österreichischen Sparkassen vs Il‑Kummissjoni, C‑125/07 P, C‑133/07 P, C‑135/07 P u C‑137/07 P, Ġabra p. I‑8681, punt 103). Din il-konklużjoni hija kkorraborata mill-fatt li, għalkemm id-deskrizzjoni tal-ksur serji ssemmi espressament l-impatt fuq is-suq u l-effetti fuq żoni estensivi tas-suq komuni, dik tal-ksur serji ħafna, min-naħa l-oħra, ma ssemmi l-ebda rekwiżit ta’ impatt konkret fuq is-suq u lanqas ta’ produzzjoni ta’ effetti fuq żona ġeografika partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tat-8 ta’ Ottubru 2008, Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il‑Kummissjoni, T‑69/04, Ġabra p. II‑2567, punt 171, u l-ġurisprudenza ċċitata).

70 Għaldaqstant, huwa ġust li l-Kummissjoni qieset li, fid-dawl tal-għan tiegħu, il-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi kien, minn natura tiegħu, serju ħafna.

71 Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, dan il-motiv għandu jiġi miċħud.

Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, ta’ ugwaljanza fit-trattament u tad-drittijiet tad-difiża

72 Ir-rikorrenti jfakkru li huma ressqu talbiet sabiex jibbenefikaw minn immunità mill-multi jew minn tnaqqis tal-ammont tal-multi tagħhom bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Madankollu, il-Kummissjoni kisret id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi Avviż meta evalwat il-kwalità u l-utilità tal-kooperazzjoni tagħhom. Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni barra minn hekk kisret ukoll l-aspettattivi leġittimi tagħhom u d-drittijiet tad-difiża tagħhom. Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament meta evalwat it-tnaqqis tal-multi applikabbli skont l-imsemmi avviż.

Fuq l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002

73 Għandu jiġi rrilevat li fl-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, il-Kummissjoni ddefinixxiet il-kundizzjonijiet li taħthom l-impriżi li jikkooperaw magħha sabiex jiġi stabbilit akkordju jistgħu jiġu eżentati mill-multa jew jibbenefikaw minn tnaqqis tal-ammont tal-multa li kieku kien ikollhom iħallsu.

74 Qabel kollox, l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jipprovdi, fil-punt 8 tiegħu, taħt it-Titolu A:

“Il-Kummissjoni ser tagħti lil impriża immunità minn kull multa li kieku kienet tkun imposta jekk:

a) l-impriża hija l-ewwel waħda li tressaq provi li fl-opinjoni tal-Kummissjoni jistgħu jippermettulha tieħu deċiżjoni biex twettaq investigazzjoni fis-sens tal-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, b’konnessjoni ma’ kartell allegat li qiegħed jaffetwa ‘l-Komunità; jew

b) l-impriża hija l-ewwel waħda li tressaq provi li fl-opinjoni tal-Kummissjoni jistgħu jippermettuha ssib ksur ta’ l-Artikolu 81 KE b’konnessjoni ma’ kartell allegat li jaffettwa il-Komunità.”

75 Sussegwentement, l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jipprovdi, fil-paragrafu 20 tiegħu, taħt it-Titolu B, li “[i]mpriżi li ma jissodisfawx il-kondizzjonijiet [ta’ eżenzjoni mill-multa] taħt is-sezzjoni A hawn fuq jistgħu jkunu eliġibbli biex jibbenefikaw minn tnaqqis ta’ kull multa li kieku kienet tkun imposta” u, fil-paragrafu 21 tiegħu li, “[b]iex tikkwalifika, impriża għandha tipprovdi l-Kummissjoni bi provi tal-ksur tal-liġi ssospettat li jirrappreżentaw valur miżjud b’rispett għall-evidenza li diġà tinstab fil-pussess tal-Kummissjoni u għandha twaqqaf l-involviment tagħha fil-ksur tal-liġi ssuspettat mhux aktar tard miż-żmien li fih tressaq il-provi”.

76 Fir-rigward tal-kunċett tal-valur miżjud, fil-paragrafu 22 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 huwa spjegat li:

“Il-kunċett ta’ ‘valur miżjud’ jirreferi għall-punt sa fejn il-provi pprovduti jinforzaw, bin-natura tagħhom u/jew bil-livell ta’ detall, l-abilità tal-Kummissjoni li tipprova l-fatti msemmija. F’din l-istima, il-Kummissjoni ġeneralment tikkunsidra l-provi bil-miktub li joriġinaw mill-perjodu ta’ żmien li miegħu jirrelataw il-fatti biex ikollhom valur ikbar mill-provi stabbiliti wara. Bl-istess mod, provi li huma direttament rilevanti għall-fatti msemmija ġeneralment jiġu kkunsidrati li għandhom valur akbar minn dawk b’rilevanza indiretta biss.”

77 L-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jipprovdi klassifikazzjoni fi tliet kategoriji għat-tnaqqis tal-multi:

“– l-ewwel impriża li tissodisfa l-punt 21: tnaqqis ta’ 30-50 %;

– it-tieni impriża li tissodisfa il-punt 21: tnaqqis ta’ 20-30 %;

– impriżi oħra li jissodisfaw il-punt 21: tnaqqis sa 20 %.”

78 It-tieni paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jipprovdi:

“Biex jiġi ddeterminat il-livell ta’ tnaqqis f’kull waħda minn dawn il-faxex, il-Kummissjoni ser tieħu kont taż-żmien li fih ġew mressqin il-provi li jissodisfaw il-punt 21 u l-punt sa fejn jirrappreżentaw valur miżjud. Tista’ wkoll tieħu kont tal-miżura u tal-kontinwità ta’ kull kooperazzjoni ipprovduta mill-impriża wara d-data tas-sottomissjoni tagħha.”

79 Fl-aħħar nett, l-aħħar paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jipprovdi:

“Barra dan, jekk impriża tipprovdi provi rrelatati ma’ fatti li qabel ma kienux magħrufa lill-Kummissjoni li għandhom rilevanza diretta fuq il-gravità u t-tul tal-kartell issuspettat, il-Kummissjoni mhijiex ser tieħu kont ta’ dawn l-elementi meta tordna li tiġi imposta multa fuq l-impriża li tipprovdi dawn il-provi.”

Fuq il-marġni ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni u l-istħarriġ tal-qrati tal-Unjoni

80 Għandu jitfakkar li l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, li jikkostitwixxi l-bażi legali għall-impożizzjoni tal-multi fil-każ ta’ ksur tar-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, jagħti lill-Kummissjoni marġni ta’ diskrezzjoni fl-iffissar tal-multi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni, T‑229/94, Ġabra p. II‑1689, punt 127) li huwa, b’mod partikolari, funzjoni tal-politika ġenerali tagħha fil-qasam tal-kompetizzjoni (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique Diffusion française et vs Il-Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punti 105 u 109). Huwa f’dan il-kuntest li, biex tiżgura t-trasparenza u n-natura oġġettiva tad-deċiżjonijiet tagħha fil-qasam tal-multi, il-Kummissjoni adottat u ppubblikat l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Dan huwa strument intiż li jippreċiża, fir-rispett tad-dritt ta’ kompetenzi superjuri, il-kriterji li l-Kummissjoni tixtieq tapplika fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha. Minnu jirriżulta awtolimitazzjoni ta’ din is-setgħa (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ April 1998, Vlaams Gewest vs Il-Kummissjoni, T‑214/95, Ġabra p. II‑717, punt 89), sa fejn hija l-Kummissjoni li għandha tikkonforma ruħha mar-regoli indikattivi li hija imponiet fuqha nnifisha (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 1996, AIUFFASS u AKT vs Il-Kummissjoni, T‑380/94, Ġabra p. II‑2169, punt 57).

81 L-awtolimitazzjoni tas-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni li tirriżulta bl-adozzjoni tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 madankollu ma hijiex inkompatibbli maż-żamma ta’ marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali mill-Kummissjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tal-14 ta’ Diċembru 2006, Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il-Kummissjoni, T‑259/02 sa T‑264/02 u T‑271/02, Ġabra p. II‑5169, punt 224).

82 L-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fih fil-fatt, elementi differenti ta’ flessibbiltà li jippermettu lill-Kummissjoni teżerċita s-setgħa diskrezzjonali tagħha b’konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1/2003, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, b’analoġija, is-sentenza Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il-Kummissjoni, punt 81 iktar ’il fuq, punt 224).

83 Għaldaqstant, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa meta hija msejħa tevalwa jekk provi prodotti minn impriża li esprimiet ix-xewqa tagħha li tibbenefika mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 għandhomx valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-imsemmi Avviż (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tal-10 ta’ Mejju 2007, SGL Carbon vs Il‑Kummissjoni, C‑328/05 P, Ġabra p. I‑3921, punt 88, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoechst vs Il-Kummissjoni, T‑410/03, Ġabra p. II-881, punt 555). Fir-rigward tal-punt 8 (a) u (b) tal-imsemmi Avviż, għandu jiġi kkonstatat li dan il-marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali jirriżulta mill-kliem stess ta’ din id-dispożizzjoni, li tirreferi espressament għall-produzzjoni ta’ provi li, “fl-opinjoni tal-Kummissjoni”, huma ta’ natura li jippermettulha tadotta deċiżjoni li tordna spezzjonijiet jew li jippermettulha tikkonstata ksur rispettivament. L-evalwazzjoni tal-kwalità jew tal-utilità tal-kooperazzjoni mogħtija minn impriża fil-fatt timplika evalwazzjonijiet fattwali kumplessi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza SGL Carbon vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 81, u s-sentenza Carbone Lorraine vs Il-Kummissjoni, punt 34 iktar ’il fuq, punt 271).

84 Bl-istess mod, il-Kummissjoni, wara li tkun ikkonstatat li xi provi għandhom valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, għandha marġni ta’ diskrezzjoni meta hija msejħa tistabbilixxi l-livell eżatt tat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li għandu jingħata lill-impriża kkonċernata. Fil-fatt, l-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) ta’ dan l-Avviż jipprovdi faxex għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa għad-diversi kategoriji ta’ impriżi msemmija, filwaqt li t-tieni paragrafu tal-imsemmi punt jiffissa l-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni sabiex tiddetermina l-livell ta’ tnaqqis fi ħdan dawn il-faxex.

85 Fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni li l-Kummissjoni għandha sabiex tevalwa l-kooperazzjoni ta’ impriża bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, huwa biss eċċess manifest ta’ dan il-marġni li jista’ jiġi kkundannat mill-Qorti Ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza SGL Carbon vs Il-Kummissjoni, punt 83 iktar ’il fuq, punti 81, 88 u 89, u s-sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoechst vs Il-Kummissjoni, punt 83 iktar ’il fuq, punt 555).

Fuq il-kooperazzjoni ta’ Kone sabiex jiġi stabbilit il-ksur fil-Ġermanja

86 Kone, li kienet l-ewwel impriża li ppreżentat talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 dwar l-akkordju fil-Ġermanja (premessa 105 tad-deċiżjoni kkontestata), fit-12 ta’ Frar 2004, ma bbenefikatx minn immunità mill-multi skont il-punt 8 ta’ dan l-Avviż (premessa 790 tad-deċiżjoni kkontestata).

87 Il-Kummissjoni qieset, fil-premessi 783 sa 786 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-punt 8(a) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 ma kienx applikabbli peress li l-informazzjoni pprovduta minn informatur terz kienet ippermettitilha li twettaq spezzjoni fil-Ġermanja sa mit-28 ta’ Jannar 2004.

88 L-applikazzjoni tal-punt 8(b) tal-imsemmi Avviż ġie eskluż ukoll minħabba r-raġunijiet li ġejjin, esposti fil-premessi 787 sa 789 tad-deċiżjoni kkontestata;

“787 Il-Kummissjoni tagħti l-immunità skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jekk l-impriża tkun l-ewwel waħda li tipproduċi provi li, fil-fehma tal-Kummissjoni, jistgħu jippermettulha tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE b’rabta ma’ allegat akkordju, u dan ifisser li qabel il-Kummissjoni ma kellhiex biżżejjed provi sabiex tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u li l-ebda impriża ma bbenefikat minn immunità kkundizzjonata mill-multi skont il-punt 8(a).

788 L-osservazzjonijiet ta’ Kone fil-kuntest tat-talba tagħha skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 huma ambigwi u ma huma sostnuti minn ebda prova oħra ħlief id-dikjarazzjonijiet bil-miktub tagħha stess ibbażati fuq il-memorja. Hija rrikonoxxiet li [kunfidenzjali]. F’dan il-każ, il-Kummissjoni kellha diġà informazzjoni dwar l-allegat ksur miksuba minn sorsi oħrajn bħal osservazzjonijiet ta’ partijiet terzi u spezzjonijiet. Din l-informazzjoni ddeterminat l-orjentazzjoni prinċipali tal-kawża fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva mibdija bl-inizzjattiva stess tal-Kummissjoni. Għaldaqstant, f’ċirkustanzi bħal dawn, impriża li tixtieq tikseb l-immunità skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 kellha tipprovdi lill-Kummissjoni informazzjoni li tippermettilha tqassar l-investigazzjoni tagħha b’mod konsiderevoli.

789 L-osservazzjonijiet ta’ Kone dwar il-Ġermanja jinkludu deskrizzjonijiet tal-attivitajiet tal-akkordju li huma inqas preċiżi minn dawk fl-osservazzjonijiet tagħha dwar il-Belġju u l-Lussemburgu u ma humiex sostnuti minn provi dokumentarji li jinklupaw (apparti d-dikjarazzjonijiet tagħha stess). Konsegwentement, Kone ma tistax tafferma li l-osservazzjonijiet tagħha dwar il-Belġju u l-Lussemburgu, minn naħa, u l-Ġermanja, min-naħa l-oħra, kienu ‘tal-istess kwalità’.”

89 Madankollu, Kone ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 50 % tal-ammont tal-multa tagħha skont l-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 għall-kooperazzjoni tagħha dwar l-akkordju fil-Ġermanja (premessa 793 tad-deċiżjoni kkontestata).

90 Ir-rikorrenti jsostnu, fl-ewwel lok, li Kone kienet tissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex tikseb l-immunità skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, għal dak li jikkonċerna l-ksur fil-Ġermanja, peress li fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq l-osservazzjonijiet ta’ Kone tat-12 u tat-18 ta’ Frar 2004 sabiex tipprova l-elementi kollha li kienu jikkostitwixxu dan il-ksur. Huma jinsistu fuq il-fatt li l-Kummissjoni ma kellhiex biżżejjed provi sabiex tipprova l-ksur fil-Ġermanja fil-mument meta Kone għamlet it-talba tagħha skont dan l-Avviż u li din kienet l-ewwel impriża li pprovdiet informazzjoni dwar dan il-ksur.

91 Għandu jitfakkar li waħda mill-kundizzjonijiet sabiex tinkiseb l-immunità skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 hija li l-impriża tkun l-ewwel waħda li tipprovdi provi li, fil-fehma tal-Kummissjoni, huma tali li jippermettulha tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE b’konnessjoni ma’ allegat akkordju li jaffettwa l-Komunità.

92 Għandu jiġi rrilevat li, fil-mument meta Kone għamlet it-talba tagħha dwar il-Ġermanja, fit-12 ta’ Frar 2004, il-Kummissjoni kellha diġà preżunzjoni tal-eżistenza ta’ akkordju fil-Ġermanja fis-settur tal-liftijiet u tal-eskalejters fuq il-bażi ta’ informazzjoni li hija kellha dak iż-żmien. Fil-fatt, wara li kienet irċeviet informazzjoni minn informatur terz, hija kienet diġà wettqet spezzjonijiet, fit-28 ta’ Jannar 2004, fil-istabbilimenti ta’ ThyssenKrupp u ta’ wħud mis-sussidjarji tagħha fil-Ġermanja (premessa 104 tad-deċiżjoni kkontestata).

93 Huwa minnu li ma huwiex ikkontestat li l-Kummissjoni ma kienx għad kellha provi suffiċjenti sabiex tikkonstata l-ksur fil-Ġermanja fil-mument meta Kone għamlet it-talba tagħha skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u li din kienet l-ewwel impriża li għamlet tali talba għal dak li jikkonċerna l-imsemmi ksur (premessa 105 tad-deċiżjoni kkontestata).

94 Madankollu, bil-kontra ta’ dak li jsostnu r-rikorrenti, dawn iċ-ċirkustanzi ma humiex suffiċjenti, fihom infushom, sabiex tkun tista’ tingħata l-immunità mill-multi skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Fil-fatt, hija l-kwalità tal-kooperazzjoni ta’ impriża bħal Kone li tiddetermina jekk hija tistax tibbenefika minn immunità mill-multi skont din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, ma huwiex biżżejjed li Kone ipprovdiet informazzjoni u elementi li jippermettu li tinbeda investigazzjoni effettiva kontra l-ksur. Għalkemm huwa minnu li ma huwiex neċessarju li l-provi prodotti jkunu suffiċjenti sabiex jiġi pprovat il-ksur fit-totalità tiegħu jew fl-inqas dettall tiegħu, dawn għandhom madankollu jkunu ta’ natura, ta’ preċiżjoni u ta’ forza probatorja suffiċjenti sabiex jippermettu lill-Kummissjoni tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE.

95 Fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni li l-Kummissjoni għandha sabiex tevalwa l-kooperazzjoni ta’ impriża taħt l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, għandu jiġi eżaminat f’dan il-każ, jekk il-Kummissjoni eċċedietx b’mod manifest dan il-marġni ta’ diskrezzjoni meta qieset li l-provi prodotti minn Kone ma kinux tali li jippermettulha li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE b’konnessjoni mal-akkordju fil-Ġermanja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoechst vs Il‑Kummissjoni, punt 83 iktar ’il fuq, punt 555).

96 L-ewwel nett, għandu jitfakkar li l-provi prodotti minn Kone, fil-kuntest tat-talba tagħha skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 dwar il-Ġermanja, huma inklużi fl-osservazzjonijiet tagħha tat-12 ta’ Frar 2004, iffinalizzati u korretti permezz tal-osservazzjonijiet tagħha tat-18 ta’ Frar 2004. Flimkien mal-osservazzjonijiet tat-12 ta’ Frar 2004 hemm annessi żewġ dikjarazzjonijiet ta’ amministraturi ta’ Kone, fejn waħda tinkludi deskrizzjoni tal-akkordju fil-Ġermanja fis-suq tal-liftijiet [kunfidenzjali] u l-oħra tinkludi deskrizzjoni tal-akkordju fil-Ġermanja fis-suq tal-eskalejters [kunfidenzjali].

97 L-osservazzjonijiet ta’ Kone tat-12 u tat-18 ta’ Frar 2004 jinkludu, fl-anness, xi provi dokumentarji. Apparti dokumenti stabbiliti abbażi tal-memorja minn amministraturi ta’ Kone, għall-finijiet tat-talba tagħha skont l-istess Avviż, li jsemmu d-dati u l-postijiet ta’ wħud mill-laqgħat li seħħew fil-kuntest tal-akkordju [kunfidenzjali] u l-proġetti li ġew diskussi fihom [kunfidenzjali], Kone hemżet mal-osservazzjonijeit tagħha, tat-12 ta’ Frar 2004, faks ta’ Schindler [kunfidenzjali] u listi ta’ proġetti mingħajr data [kunfidenzjali]. Flimkien mal-osservazzjonijiet tat-18 ta’ Frar 2004, ġew mehmuża wkoll riċevuti ta’ lukandi [kunfidenzjali].

98 It-tieni nett, għal dak li jirrigwarda l-valur tal-provi prodotti, għandu jiġi kkonstatat, fir-rigward tal-osservazzjonijiet tat-12 ta’ Frar 2004, li d-dikjarazzjonijiet ta’ Kone ġew stabbiliti abbażi tal-memorja mill-amministraturi tagħha. Għaldaqstant ma jistax jiġi eskluż li jinkludu xi ineżattezzi. Barra minn hekk, Kone innifisha rrilevat fl-osservazzjonijiet tagħha tat-18 ta’ Frar 2004 li l-preċiżjoni ta’ wħud minn dawn l-osservazzjonijiet ma tistax tiġi kompletament iggarantita.

99 Fi kwalunkwe każ, dikjarazzjonijiet unilaterali ta’ impriża ma jistgħux ikunu suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat ksur jekk huma ma jkunux sostnuti minn provi dokumentarji preċiżi u konsistenti. Fil-fatt, huwa neċessarju li fid-deċiżjoni tagħha, il-Kummissjoni tikkunsidra provi preċiżi u konsistenti sabiex issostni l-konvinzjoni ferma li l-ksur twettaq (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-28 ta’ Marzu 1984, Compagnie royale asturienne des mines u Rheinzink vs Il-Kummissjoni, 29/83 u 30/83, Ġabra p. 1679, punt 20; sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tat-12 ta’ Settembru 2007, Coats Holdings u Coats vs Il-Kummissjoni, T‑36/05, Ġabra p. II-110, punt 71 u tad-9 ta’ Lulju 2009, Peugeot u Peugeot Nederland vs Il-Kummissjoni, T‑450/05, Ġabra. p. II‑2533, punt 75).

100 Fir-rigward tal-provi mehmuża mal-osservazzjonijiet tat-12 u tat-18 ta’ Frar 2004, għandu jiġi kkonstatat li l-valur probatorju tagħhom huwa limitat, inkwantu, jew ġew imfassla minn Kone għall-finijiet tat-talba tagħha skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u ma humiex kontemporanji tal-ksur [kunfidenzjali], jew ma humiex, fihom innifishom, tali li jippermettu lill-Kummissjoni tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE [kunfidenzjali]. Il-listi ta’ proġetti li ġew mehmuża mal-osservazzjonijiet tat-12 ta’ Frar 2004 [kunfidenzjali], li barra minn hekk ma għandhomx data, ma għandhom l-ebda valur intrinsiku fl-istabbiliment tal-akkordju fil-Ġermanja mingħajr l-ispjegazzjonijiet ipprovduti minn Kone fl-osservazzjonijiet tagħha, peress li ma fihom l-ebda indizzju ta’ tqassim illegali tal-imsemmija proġetti bejn kompetituri. L-istess japplika għal dak li jikkonċerna r-riċevuti tal-lukandi mehmuża mal-osservazzjonijiet tat-18 ta’ Frar 2004 [kunfidenzjali], li jikkonfermaw biss il-preżenza ta’ amministraturi ta’ Kone f’lukanda f’mument speċifiku u l-prenotazzjoni ta’ sala għall-laqgħat mingħajr madankollu ma jinkludu indizzji ta’ aġir antikompetittiv fis-settur tal-liftijiet u tal-eskalejters.

101 L-unika prova mehmuża mal-osservazzjonijiet ta’ Kone li fiha indizzju ta’ aġir antikompetittiv huwa l-faks ta’ Schindler [kunfidenzjali]. Madankollu, għalkemm il-Kummissjoni rreferiet għal dan il-faks fil-punt 283 tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, il-valur ta’ din il-prova fl-istabbiliment tal-ksur fil-Ġermanja huwa marġinali, peress li ma huwiex ikkontestat li Schindler ma kinitx tagħmel iktar parti mill-akkordju fil-Ġermanja f’dak iż-żmien (ara l-Artikolu 1(2) tad-deċiżjoni kkontestata).

102 Mill-analiżi preċedenti jirriżulta li d-dikjarazzjonijiet unilaterali ta’ Kone inklużi fl-osservazzjonijiet tagħha tat-12 u tat-18 ta’ Frar 2004 ma kinux sostnuti minn provi dokumentarji preċiżi u konsistenti.

103 F’dawn iċ-ċirkustanzi, u anki jekk jiġi preżunt li, bil-kontra ta’ dak li tallega l-Kummissjoni fil-premessa 788 tad-deċiżjoni kkontestata, l-osservazzjonijiet ta’ Kone ma kinux ambigwi u kienu sostnuti minn provi, il-Kummissjoni ma eċċeditx, b’mod manifest, il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha meta ddeċidiet li dawn l-osservazzjonijiet ma kinux suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat ksur tal-Artikolu 81 KE fil-Ġermanja. Għaldaqstant, huwa ġust li l-Kummissjoni rrifjutat lil Kone immunità mill-multi skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002.

104 Din il-konklużjoni la tista’ tiġi mminata mill-fatt li d-deċiżjoni kkontestata tinkludi diversi riferimenti għall-osservazzjonijiet ta’ Kone, u lanqas mill-fatt li l-informazzjoni pprovduta mill-parteċipanti l-oħrajn jew miġbura waqt l-ispezzjonijiet ta’ Marzu 2004 u li ġew iċċitati wkoll fl-imsemmija deċiżjoni u li jikkonfermaw l-kontenut tal-osservazzjonijiet ipprovduti preċedentement minn Kone.

105 Fil-fatt, minn naħa, ir-riferimenti għall-osservazzjonijiet ta’ Kone fid-deċiżjoni kkontestata bl-ebda mod ma jimplikaw li dawn kienu ta’ natura, ta’ preċiżjoni jew ta’ forza probatorja suffiċjenti sabiex jippermettu lill-Kummissjoni tikkonstata l-ksur fil-Ġermanja. Min-naħa l-oħra, ir-riferiment, fil-premessi 209 sa 288 tad-deċiżjoni kkontestata, għal provi oħrajn “korroboraturi” lanqas ma jimplika li l-osservazzjonijiet ta’ Kone tat-12 u tat-18 ta’ Frar 2004 kienu ta’ tali natura, tali preċiżjoni u tali forza probatorja. Bil-kontra, il-Kummissjoni kienet obbligata li tiċċita provi oħrajn fid-deċiżjoni kkontestata peress li ma setgħetx tibbaża ruħha biss fuq id-dikjarazzjonijiet unilaterali ta’ Kone, li ma kinux sostnuti minn provi dokumentarji preċiżi u konsistenti, sabiex tikkonstata l-imsemmi ksur (ara l-punt 99 iktar ’il fuq).

106 Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-provi prodotti minn Kone dwar l-akkordju fil-Ġermanja kellhom l-istess valur bħall-informazzjoni li bis-saħħa tagħha Kone kisbet l-immunità skont il-punt 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, għall-ksur fil-Belġju u fil-Lussemburgu.

107 Mingħajr ma hemm bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-im