KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

BOBEK

ippreżentati fid-29 ta’ Lulju 2019 ( 1 )

Kawża C‑433/18

ML

vs

OÜ Aktiva Finants

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili u kummerċjali – Ġurisdizzjoni tal-qrati, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament (KE) Nru 44/2001 – Artikolu 43 – Rekwiżit ta’ rimedju effettiv u ta’ proċedura kontradittorja – Rikors kontra deċiżjoni li tiddikjara eżekuttiva sentenza mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru ieħor – Proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli”

I. Introduzzjoni

1. Fis-7 ta’ Diċembru 2009, qorti Estonjana, il-Harju Maakohus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Harju, l-Estonja), tat deċiżjoni li tikkundanna lil ML (iktar ’il quddiem l-“appellant”) iħallas 14 838.50 kroon Estonjan (EEK) (madwar EUR 948) lill-kumpannija Estonjana OÜ Aktiva Finants. Fuq talba ta’ Aktiva Finants, din id-deċiżjoni ġiet iddikjarata eżekuttiva fil-Finlandja mill-Helsingin käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Ħelsinki, il-Finlandja) skont ir-Regolament (KE) Nru 44/2001 ( 2 ). L-appellant ikkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki, il-Finlandja). Din ma tatux l-awtorizzazzjoni tal-appell, u għalhekk l-appellant jikkontesta dan quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja).

2. Fil-Finlandja, is-sistema nazzjonali tar-rimedji ġudizzjarji tipprovdi proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli fil-kuntest tar-rikorsi ppreżentati bħala appell kontra d-deċiżjonijiet ta’ qrati tal-ewwel istanza. Tali proċedura tapplika wkoll għar-rikorsi li għandhom bħala suġġett is-sentenzi tal-ewwel istanza li jiddikjaraw eżekuttiva deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor skont ir-Regolament Nru 44/2001.

3. Dan ir-rinviju preliminari jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk, fil-kuntest tas-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001, proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex kompatibbli mar-rekwiżit ta’ rimedji ġudizzjarji effettivi mogħti lil kull parti, kif jirriżulta mill-Artikolu 43(1) tar-Regolament Nru 44/2001, u jekk tali proċedura tosservax, skont l-Artikolu 43(3) ta’ dan ir-regolament, ir-regoli tal-proċedura kontradittorja.

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

4. Skont l-Artikolu 41 tar-Regolament Nru 44/2001: “Is-sentenza għandha tiġi ddikjarata eżegwibbli immedjatament mat-twettieq tal-formalitajiet fl-Artikolu 53 mingħajr xi reviżjoni permezz ta’ l-Artikoli 34 u 35. Il-parti li kontra tagħha tkun imfittxija l-eżekuzzjoni m’għandiex f’dan l-istadju tal-proċeduri tkun intitolata li tagħmel xi sottomissjonijiet dwar l-applikazzjoni”.

5. Skont l-Artikolu 43(1) sa (3) ta’ dan ir-regolament: “1. Id-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni tista’ tkun appellata minn kull parti. 2. L-appell għandu jkun ippreżentat fil-qorti indikata fil-lista ta’ l-Anness III. 3. L-appell għandu jkun ittrattat skond ir-regoli li jirregolaw il-proċeduri f’materji kontradittorji”.

6. L-Artikolu 45 tal-imsemmi regolament jipprovdi: “1. Il-qorti fejn l-appell għandu jiġi ppreżentat permezz ta’ l-Artikolu 43 jew l-Artikolu 44 għandu jiċħad jew jirrevoka dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni biss fuq il-bażi speċifikati f’L-Artikoli 34 u 35. Din għandha tagħti d-deċiżjoni mingħajr dewmien. 2. Taħt l-ebda ċirkostanzi, ma tista’ jiġi reveduta s-sentenza barranija fuq is-sustanza tagħha”.

B. Id-dritt Finlandiż

7. Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 5 tal-Kapitolu 25a tal- oikeudenkäymiskaari (il-Kodiċi tal-Proċedura Ġudizzjarja), għandu jkun hemm awtorizzazzjoni tal-appell f’każ ta’ appell minn deċiżjoni ta’ qorti tal-ewwel istanza.

8. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11 ta’ dan il-kapitolu huwa fformulat kif ġej: “L-awtorizzazzjoni tal-appell għandha tingħata: 1) jekk ikun hemm raġunijiet ta’ dubju dwar il-fondatezza tad-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza; 2) jekk ma jkunx possibbli li tiġi evalwata l-fondatezza tad-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza mingħajr awtorizzazzjoni tal-appell; 3) jekk, għall-applikazzjoni tal-liġi f’kawżi oħrajn simili, huwa importanti li tingħata awtorizzazzjoni tal-appell f’dan il-każ; jew 4) jekk ikun hemm raġuni serja oħra għall-awtorizzazzjoni tal-appell”.

9. Skont l-Artikolu 13 tal-imsemmi kapitolu, “[f]ejn huwa neċessarju, qabel tiddeċiedi kawża dwar l-għoti ta’ awtorizzazzjoni tal-appell, il-qorti tal-appell għandha tistieden lill-parti avversarja tirrispondi bil-miktub għar-rikors quddiemha”.

10. Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 14 tal-Kapitolu 25a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja, “[i]l-Qorti tal-Appell għandha tiddeċiedi dwar il-kwistjoni tal-għoti tal-awtorizzazzjoni tal-appell fil-kuntest ta’ proċedura bil-miktub, abbażi tad-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza, tar-rikors quddiemha, tal-eventwali risposta bil-miktub, u, jekk ikun neċessarju, ta’ elementi oħra tal-fajl”.

11. Skont l-Artikolu 17 ta’ dan il-kapitolu, jekk l-awtorizzazzjoni tal-appell ma tingħatax, id-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza hija kkonfermata u d-deċiżjoni għandha tinkludi espożizzjoni tat-talbiet u r-risposti tal-partijiet.

12. Skont l-Artikolu 18 tal-imsemmi kapitolu, l-awtorizzazzjoni tal-appell tingħata jekk tal-inqas wieħed mit-tliet membri ta’ kulleġġ ġudikanti jkun favur l-għoti tal-awtorizzazzjoni. L-awtorizzazzjoni tal-appell tista’ madankollu tingħata wkoll fil-kuntest ta’ kulleġġ ta’ mħallef wieħed.

13. Skont l-Artikolu 1 tal-Kapitolu 26 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja, meta l-awtorizzazzjoni tal-appell tingħata u l-qorti tal-appell tkompli bl-eżami tar-rikors, hija għandha teżamina jekk u, jekk ikun il-każ, kif għandha tiġi mibdula d-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza. Skont l-Artikolu 3 ta’ dan il-kapitolu, il-parti avversarja għandha tiġi mistiedna tippreżenta risposta bil-miktub għar-rikors f’terminu stabbilit mill-qorti tal-appell jekk ir-risposta tkun għadha ma ġietx mitluba waqt l-eżami tal-kwistjoni tal-għoti tal-awtorizzazzjoni tal-appell jew jekk ma jkunx manifestament neċessarju li tintalab risposta.

III. Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari

14. L-appellant huwa persuna fiżika li jiddikjara li ilu ddomiċiljat fil-Finlandja sa mis-26 ta’ Novembru 2007. Permezz ta’ sentenza mogħtija fis-7 ta’ Diċembru 2009, huwa ġie kkundannat mill-Harju Maakohus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Harju) iħallas is-somma ta’ EEK 14 838.50 (madwar EUR 948) lil Aktiva Finants.

15. Skont ir-Regolament Nru 44/2001 u fuq talba ta’ Aktiva Finants, id-deċiżjoni mogħtija fis-7 ta’ Diċembru 2009 kontra l-appellant ġiet iddikjarata eżekuttiva fil-Finlandja permezz ta’ deċiżjoni tal-Helsingin käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Ħelsinki).

16. Wara li ġie nnotifikat b’din id-deċiżjoni, l-appellant ippreżenta appell quddiem il-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki) u talab li din id-deċiżjoni tal-Helsingin käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Ħelsinki) tiġi annullata kollha. Fl-appell tiegħu indirizzat lill-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki), l-appellant argumenta li d-deċiżjoni Estonjana ngħatat fl-assenza tiegħu, u li r-rikors promotur jew l-att ekwivalenti ma kienx ġie nnotifikat jew ikkomunikat lilu fi żmien xieraq u b’tali mod li seta’ jiddefendi ruħu. L-appellant indika wkoll li huwa sar jaf bil-proċedura biss meta l-Helsingin käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Ħelsinki) innotifikatu bid-deċiżjoni relattiva għall-konstatazzjoni tan-natura eżekuttiva. Barra minn hekk, skont l-appellant, il-qorti Estonjana ma kellhiex ġurisdizzjoni fil-kawża inkwistjoni, peress li huwa kien ilu ddomiċiljat fil-Finlandja sa mis-26 ta’ Novembru 2007. L-appellant invoka wkoll l-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001 insostenn tal-argumenti tiegħu.

17. Il-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki) ma tatx l-awtorizzazzjoni tal-appell lill-appellant, u għalhekk it-trattament tal-appell ġie fi tmiemu.

18. L-appellant talab lill-qorti tar-rinviju l-awtorizzazzjoni li jappella minn din id-deċiżjoni tal-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki), awtorizzazzjoni li ngħatatlu fl-24 ta’ Jannar 2017. Fir-rikors tiegħu quddiem il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema), huwa talab l-annullament tad-deċiżjoni tal-Helsingin hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Ħelsinki), l-għoti tal-awtorizzazzjoni tal-appell u li l-kawża tintbagħat lura quddiem din il-qorti għall-finijiet tal-eżami tar-rikors.

19. F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tindika li għandu jiġi ddeterminat jekk proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex applikabbli meta s-suġġett tal-appell huwa d-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza li tiddikjara eżekuttiva deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor skont ir-Regolament Nru 44/2001. Hija żżid li għandha tingħata deċiżjoni wkoll dwar il-kompatibbiltà tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli mar-Regolament Nru 44/2001, u b’mod iktar speċifiku mar-rekwiżit ta’ rikors kontradittorju, previst fl-Artikolu 43(3) ta’ dan ir-regolament.

20. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti: “1) Il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, stabbilita mis-sistema nazzjonali għall-preżentata ta’ appelli, hija kompatibbli mar-rimedji effettivi disponibbli għaż-żewġ partijiet abbażi tal-Artikolu 43(1) tar-Regolament Nru 44/2001 fir-rigward ta’ appell ġudizzjarju, fil-każ tal-ppreżentata ta’ appell minn deċiżjoni ta’ qorti tal-ewwel istanza li tirrigwarda r-rikonoxximent jew l-eżekuzzjoni ta’ sentenza fis-sens tar-Regolament Nru 44/2001? 2) Fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, ikunu sodisfatti l-kundizzjonijiet relatati mal proċeduri f’materji kontradittorji […] fis-sens tal-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001, jekk l-appellat ma jkunx instema’ fir-rigward tal-appell propost qabel ma tingħata d-deċiżjoni relattiva għall-awtorizzazzjoni tal-appell? Tali kundizzjonijiet ikunu sodisfatti jekk l-appellat jinstema’ qabel ma tingħata d-deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni tal-appell? 3) Fl-interpretazzjoni, għandha tingħata importanza lill-fatt li l-appellant jista’ jkun mhux biss il-parti li talbet l-eżekuzzjoni u li t-talba tagħha tkun ġiet miċħuda, iżda anki l-parti li kontriha ntalbet l-eżekuzzjoni, fil-każ li tali talba kontriha tkun intlaqgħet?”

21. Il-Gvern Finlandiż u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub u nstemgħu waqt is-seduta tal-15 ta’ Mejju 2019.

IV. Evalwazzjoni

22. Dawn il-konklużjonijiet huwa strutturati bil-mod segwenti. Fil-kuntest tal-ewwel domanda preliminari, l-eżami tas-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001 u tal-proċedura Finlandiża ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli fl-istadju tal-appell ser iwassalni sabiex inqis li l-Artikolu 43 ta’ dan ir-regolament jippermetti, taħt ċerti kundizzjonijiet, tali proċedura (A). Fil-kuntest tat-tieni u t-tielet domanda preliminari, li ser nittratta flimkien, wara eżami tal-portata tal-prinċipju ta’ kontradittorju, jiena nqis li proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tmurx kontra r-rekwiżit ta’ proċedura kontradittorja (B).

A. Fuq l-ewwel domanda preliminari

23. Permezz tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kompatibbiltà tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, prevista mis-sistema Finlandiża, mar-rekwiżit ta’ rimedji effettivi li jirriżulta mill-Artikolu 43(1) tar-Regolament Nru 44/2001.

1. Is-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001

24. Skont il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka u fil-linja tal-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-Ġurisdizzjoni u l-Eżekuzzjoni ta’ Sentenzi f’Materji Ċivili u Kummerċjali ( 3 ), kif emendata bil-Konvenzjonijiet suċċessivi dwar l-Għaqda ta’ Stati Membri Ġodda għal dik il-Konvenzjoni ( 4 ), ir-Regolament Nru 44/2001, applikabbli f’dan il-każ ( 5 ), huwa intiż sabiex jirrendi r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi iktar malajr u sempliċi. Dan l-att tad-dritt idderivat jissimplifika l-formalitajiet, b’tali mod li d-deċiżjonijiet ġudizzjarji mogħtija fi Stat Membru jiġu rrikonoxxuti ipso jure, mingħajr il-ħtieġa ta’ xi proċedura, u sabiex il-proċedura intiża sabiex tirrendi eżekuttiva fi Stat Membru deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor tkun effiċjenti u malajr ( 6 ).

25. Madankollu, il-proċedura ta’ exequatur tippermetti wkoll li jiġi żgurat li d-deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor tiġi rriveduta fid-dawl ta’ motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni elenkati b’mod limitat mil-leġiżlatur tal-Unjoni fl-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001. Il-proċedura ta’ exequatur tinkludi għalhekk żewġ stadji distinti.

26. Fl-ewwel stadju, skont l-Artikolu 41 tar-Regolament Nru 44/2001, parti titlob l-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor fil-kuntest ta’ proċedura mhux kontradittorja. F’dan l-istadju, il-motivi għal rifjut tal-eżekuzzjoni previsti fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament ma jistgħux jiġu eżaminati, la fuq talba tal-partijiet u lanqas ex officio. Sa fejn ir-rikors għal eżekuzzjoni jiġi ppreżentat, minn parti li għandha locus standi, quddiem il-qorti jew l-awtorità li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tiegħu, u sa fejn jissodisfa l-kundizzjonijiet formali meħtieġa, il-qorti jew l-awtorità għandha tilqa’ dan ir-rikors. Skont il-premessa 17 tal-imsemmi regolament, il-forma eżekuttiva hija għalhekk mogħtija b’mod “virtwalment awtomatikament”.

27. Fit-tieni stadju, l-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 jipprovdi l-possibbiltà li jiġi ppreżentat appell mid-deċiżjoni dwar it-talba għal dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni. Skont l-Artikolu 44 ta’ dan ir-regolament, id-deċiżjoni mogħtija fl-appell tista’ hija stess tkun l-oġġett ta’ appell speċifiku għal kull Stat Membru, stabbilit fl-Anness IV tal-imsemmi regolament. L-appell previst fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 jista’ jiġi ppreżentat mir-rikorrent fl-exequatur jekk id-dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni kienet irrifjutata waqt l-ewwel fażi u mill-parti li kontra tagħha hija mitluba l-eżekuzzjoni. Għall-kuntrarju tal-ewwel stadju, dan it-tieni stadju huwa, skont it-termini tal-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001 stess, kontradittorju.

28. Madankollu, is-sistema ta’ appell prevista fl-Artikolu 43 tal-imsemmi regolament ma hijiex ċara daqskemm jista’ jagħti x’jifhem il-punt preċedenti.

29. Jidhru diġà xi inċertezzi fuq livell testwali. Għalhekk, fid-dawl tad-diversità tat-termini użati mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-verżjonijiet lingwistiċi differenti tar-Regolament Nru 44/2001, huwa diffiċli li jiġi ddeterminat jekk fl-Artikolu 43 ta’ dan ir-regolament, dan il-leġiżlatur riedx jistabbilixxi “rikors” jew “appell” ( 7 ).

30. Madankollu, fuq il-livell sistematiku, iż-żewġ fażijiet tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni ma humiex realment marbuta mad-distinzjoni bejn l-ewwel istanza u l-appell. Ir-rikors għall-eżekuzzjoni jippreżumi kontroll formali u, f’dan l-istadju, ir-Regolament Nru 44/2001 ma jippermetti ebda eżami fid-dawl tal-motivi għal rifjut ta’ eżekuzzjoni previsti fl-Artikoli 34 u 35 tiegħu. Għalhekk stricto sensu din ma hijiex proċedura tal-ewwel istanza. Fil-kuntest tal-appell imsemmi fl-Artikolu 43 ta’ dan ir-regolament, minkejja li ebda dispożizzjoni tiegħu ma tillimita l-motivi jew l-argumenti li jistgħu jiġu invokati insostenn ta’ rikors kontra d-deċiżjoni tal-ewwel istanza, il-qorti adita mill-appell tista’ madankollu tirrifjuta jew tirrevoka dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni biss għal wieħed mill-motivi previsti fl-Artikoli 34 u 35 tal-imsemmi regolament ( 8 ). Għalhekk, stricto sensu, din ma hijiex proċedura ta’ appell.

31. L-istess inċertezzi huma viżibbli wkoll fl-ismijiet tal-qrati, kif jirriżulta mil-lista li tinsab fl-Anness III tar-Regolament Nru 44/2001, li quddiemhom għandu jiġi ppreżentat appell skont l-Artikolu 43(2) ta’ dan ir-regolament. Mill-qari ta’ dan l-anness jirriżulta li l-qrati indikati mill-Istati Membri huma eteroġeniċi, kemm fuq il-livell formali (il-livell formali tal-qorti inkwistjoni fis-sistema nazzjonali, li jinkludi l-qrati tal-ewwel istanza, iżda wkoll il-qrati tal-appell), kif ukoll fuq il-livell proċedurali (flimkien mat-talba diretta lill-qorti tal-appell, it-talba indiretta lill-qorti tal-ewwel istanza, iżda wkoll it-talba lill-qrati differenti skont jekk l-appell isirx mill-konvenut jew mir-rikorrent).

32. Madankollu, minkejja dawn l-inċertezzi, huwa ċar li l-proċedura quddiem il-qrati msemmija għandha tosserva tal-inqas tliet kundizzjonijiet skont l-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001.

33. L-ewwel nett, kif enfasizzat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-Artikolu 43 ta’ dan ir-regolament jistabbilixxi d-dritt inkundizzjonat taż-żewġ partijiet li jappellaw mid-deċiżjoni relattiva għat-talba għal dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni.

34. It-tieni nett, l-għan ewlieni tal-proċedura ta’ appell stabbilita fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 huwa li tippermetti l-verifika tal-eżistenza ta’ motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni, previsti fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament ( 9 ) li jistgħu jwaqqfu l-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor.

35. It-tielet nett, fir-rigward tal-modalitajiet tal-appell previst fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001, din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fid-dawl tad-drittijiet fundamentali u, b’mod partikolari, tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea ( 10 ). Konsegwentement, tali appell għandu jkun effettiv.

2. Il-proċedura Finlandiża ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli

36. Mill-fajl li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja u mill-indikazzjonijiet mogħtija mill-Gvern Finlandiż waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, jirriżulta li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli għandha l-karatteristiċi segwenti.

37. Din il-proċedura hija prevista għall-proċeduri ta’ appell kollha minn deċiżjoni ta’ qorti tal-ewwel istanza, f’materja kontenzjuża jew volontarja u bl-eċċezzjoni ta’ ċerti kawżi f’materja kriminali. Hija tapplika wkoll, kif jindika l-Gvern Finlandiż, fil-kuntest ta’ appelli previsti mir-Regolament Nru 44/2001.

38. Għalhekk, l-appelli quddiem il-qorti tal-appell jinkludu żewġ stadji. Fl-ewwel lok, il-qorti tal-appell tiddetermina, fid-dawl tal-motivi mogħtija mil-liġi, jekk il-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni tal-appell humiex issodisfatti. Jekk ikun il-każ u fit-tieni lok, il-proċedura titkompla u l-qorti tal-appell twettaq eżami komplut tal-appell.

39. Fil-kuntest tal-ewwel stadju tal-appell, il-parti li tippreżenta l-appell għandha, fl-att promotur, tispeċifika l-motivi u l-provi invokati insostenn tat-talba għal annullament tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza. Hija għandha tindika wkoll, fl-att promotur, il-motiv u l-argumenti li abbażi tagħhom għandha tingħata l-awtorizzazzjoni ta’ appell.

40. Fuq din il-bażi, il-qorti tal-appell għandha tivverifika ex officio kull wieħed mill-erba’ motivi li jiġġustifikaw l-awtorizzazzjoni tal-appell, stabbiliti fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11 tal-Kapitolu 25a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja. Għal dan il-għan, hija tieħu inkunsiderazzjoni d-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza, l-att promotur, u l-fajl tal-kawża, fosthom is-sentenza barranija u l-elementi li għandhom jiġu ppreżentati skont l-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 44/2001.

41. Jekk wieħed mill-motivi ta’ awtorizzazzjoni huwa ssodisfatt u jekk tal-inqas wieħed mill-membri tal-qorti tal-appell huwa favur l-għoti tal-awtorizzazzjoni, il-qorti tal-appell għandha tawtorizza l-appell, mingħajr ma għandha ebda setgħa ta’ diskrezzjoni f’dan ir-rigward. L-awtorizzazzjoni ma tingħatax jekk huwa ċar li ebda wieħed mill-erba’ motivi ta’ awtorizzazzjoni ma japplika.

3. Il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli u l-prinċipju ta’ effettività

42. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea fil-qasam, huwa kull Stat Membru li, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali intiżi sabiex jiżguraw il-ħarsien tad-drittijiet tal-individwi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni ( 11 ).

43. Fir-rigward tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli inkwistjoni fil-kawża prinċipali, mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Finlandiż jirriżulta li din il-proċedura kienet stabbilita mil-leġiżlatur nazzjonali fid-dawl ta’ żewġ serje ta’ għanijiet. Minn naħa, hija intiża sabiex tittratta ż-żieda fix-xogħol tal-qrati tal-appell u ż-żieda fit-tul tal-proċeduri li jirriżultaw minnu. Min-naħa l-oħra, hija tissodisfa l-ħtieġa li tittratta l-appell skont proċedura effettiva u li tipproteġi d-drittijiet tal-partijiet. Għalhekk, din il-proċedura tieħu inkunsiderazzjoni n-natura tal-kawża suġġetta għall-eżami tal-qorti tal-appell sabiex ikun possibbli li jiġu ttrattati, fil-kuntest ta’ proċedura eħfef, il-kawżi li l-eżami tagħhom mill-qorti tal-appell ma huwiex iġġustifikat minn motivi serji bbażati fuq il-protezzjoni legali tal-appellant u l-interess ġenerali tal-kawża.

44. Fil-fehma tiegħi, ma hemmx dubju dwar in-natura leġittima ta’ dawn l-għanijiet, li fl-aħħar mill-aħħar jirrigwardaw għanijiet ta’ proċeduri iktar malajr u allokazzjoni aħjar tar-riżorsi ġuridiċi ( 12 ).

45. Madankollu, hija ġurisprudenza stabbilita li l-modalitajiet proċedurali tal-appelli previsti mill-Istati Membri ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirrigwardaw rikorsi simili previsti għall-protezzjoni ta’ drittijiet li joriġinaw mill-ordni ġudizzjarju intern (il-prinċipju ta’ ekwivalenza) u li dawn ma għandhomx jagħmlu l-użu tad-drittijiet mogħtija mill-ordni ġudizzjarju tal-Unjoni prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli (il-prinċipju ta’ effettività) ( 13 ).

46. F’dan il-każ, sa fejn jidher li l-proċedura Finlandiża ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli tapplika għar-rikorsi kollha kontra deċiżjonijiet tal-qorti tal-ewwel istanza f’materji kontenzjużi jew volontarji, il-ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza jista’ jiġi miċħud mill-ewwel.

47. Fir-rigward tal-osservanza tal-prinċipju ta’ effettività, għandu jiġi ddeterminat jekk il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli tirrendix impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tal-appell stabbilit fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001.

48. Preliminarjament u b’mod ġenerali, għandu jiġi nnotat li l-prinċipju ta’ effettività ma jinkludix rekwiżiti li jmorru lil hinn minn dawk li jirriżultaw mid-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, iggarantit mill-Karta ( 14 ). Madankollu, dan id-dritt ma jikkostitwixxix prerogattiva assoluta. Għalhekk, billi bbażat ruħha espliċitament fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà qieset li d-dritt għal qorti ( 15 ), li d-dritt għal aċċess għal qorti jikkostitwixxi aspett partikolari tiegħu, ma huwiex assolut u għandu limitazzjonijiet impliċitament aċċettati, għaliex min-natura tiegħu jirrikjedi leġiżlazzjoni mill-Istat, li f’dan ir-rigward għandu marġni ta’ diskrezzjoni. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-limitazzjonijiet ma jistgħux jillimitaw l-aċċess miftuħ ta’ individwu b’mod jew sa tali punt li d-dritt tiegħu għal qorti jiġi ppreġudikat fis-sustanza nnifisha tiegħu. Fl-aħħar nett, dawn għandu jkollhom għan leġittimu u għandha teżisti rabta raġonevoli ta’ proporzjonalità bejn il-motivi użati u l-għan imfittex ( 16 ).

49. F’dan il-każ, jidher li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli inkwistjoni fil-kawża prinċipali tosserva l-prinċipju ta’ effettività, taħt il-kundizzjoni, minn naħa, li tippermetti t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni u, min-naħa l-oħra, li d-deċiżjoni eventwali ta’ rifjut ta’ awtorizzazzjoni tkun debitament motivata.

50. L-ewwel nett, għandu jiġi żgurat li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli ma tippreġudikax l-għan tal-appell stabbilit fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001, jiġifieri li jippermetti l-verifika tal-eżistenza ta’ motivi għal rifjut tal-eżekuzzjoni tas-sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor, kif previsti fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament. Minkejja li hija l-qorti tar-rinviju li għandha teżamina jekk id-dritt Finlandiż jippermettix it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dawn il-motivi fil-kuntest tal-eżami tat-talba għal awtorizzazzjoni tal-appell, il-punti li ġejjin huma intiżi sabiex jipprovdu xi linji gwida f’dan ir-rigward.

51. F’dan ir-rigward, jidher li l-motivi ta’ awtorizzazzjoni tal-appell stabbiliti fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11 tal-Kapitolu 25a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja jistgħu jippermettu t-teħid inkunsiderazzjoni tal-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001.

52. B’mod partikolari, fil-fatt jidher li l-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni previsti mil-leġiżlatur tal-Unjoni fl-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001 jistgħu jinġabru taħt l-ewwel u r-raba’ motiv ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, li jipprovdu li l-awtorizzazzjoni tal-appell għandha tingħata jekk ikun hemm raġunijiet ta’ dubju dwar il-fondatezza tad-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza jew jekk ikun hemm motiv ieħor serju sabiex jiġi awtorizzat l-appell.

53. Għalhekk, il-qorti tal-appell donnha tinsab f’pożizzjoni, fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell, li tivverifika jekk, fil-kuntest ta’ appell ibbażat fuq l-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001, il-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni previsti fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament jeħtiġux eżami ddettaljat tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza dwar it-talba għal dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni.

54. It-tieni nett, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli donnha hija organizzata b’mod li tippermetti, fil-prattika, li l-fondatezza tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza tiġi evalwata anki f’dan l-istadju, tal-inqas mill-perspettiva tal-ekonomija tal-ġudizzju.

55. Fil-fatt, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli bħal dik prevista mid-dritt Finlandiż ma tirrigwardax filtru preliminari intiż sabiex tiġi eżaminata l-ammissibbiltà tal-appell. Kif ġie enfasizzat mill-Gvern Finlandiż, fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell, il-qorti tal-appell tivverifika, b’mod partikolari fid-dawl tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza u tal-fajl tal-kawża, jekk hemmx raġunijiet ta’ dubju dwar il-fondatezza tad-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza. L-evalwazzjoni magħmula, f’dan l-istadju, mill-qorti tal-appell hija għalhekk eżami preliminari, saħansitra sommarju, tal-mertu nnifsu tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza ( 17 ).

56. Barra minn hekk, minkejja li d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva jimplika l-possibbiltà ta’ aċċess għal qorti, madankollu huwa ma jimplikax aċċess awtomatiku għal proċedura uniformi, anki jekk ir-rikors ikun destinat li jiġi miċħud. Fil-prattika, jidher li l-appell huwa rrifjutat biss f’każijiet fejn ikun evidenti għall-membri kollha tal-qorti tal-appell li l-appell huwa nieqes minn kull bażi. Fil-fatt, skont il-Gvern Finlandiż, il-motivi tal-għoti tal-awtorizzazzjoni tal-appell għandhom jiġu interpretati b’mod flessibbli u favorevoli għall-parti li titlob l-awtorizzazzjoni tal-appell ( 18 ). Għalhekk, huwa biss f’każ ta’ rikors manifestament infondat li dan jista’ jiġi miċħud fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell. Fil-każijiet l-oħra kollha, l-appell ikun finalment eżaminat b’mod iddettaljat wara li jkun ġie awtorizzat mill-qorti tal-appell.

57. It-tielet nett, il-proċedura inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija kompatibbli mal-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 biss jekk id-deċiżjonijiet eventwali ta’ rifjut ta’ awtorizzazzjoni jkunu debitament motivati.

58. Waqt is-seduta deher nuqqas ta’ qbil kbir f’dan ir-rigward bejn il-Gvern Finlandiż u l-Kummissjoni. Il-Gvern Finlandiż sostna li tali deċiżjoni għandha, skont il-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja, tkun motivata, filwaqt li l-Kummissjoni, billi bbażat ruħha fuq l-istess kodiċi, argumentat li dan ma kienx neċessarjament il-każ.

59. Il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tagħżel bejn dawn il-pożizzjonijiet opposti fir-rigward tal-interpretazzjoni korretta tad-dritt nazzjonali, iżda għandha tiddetermina liema huma r-rekwiżiti riżultanti mid-dritt tal-Unjoni. Issa, dan tal-aħħar jimponi li deċiżjonijiet, bħal rifjut ta’ awtorizzazzjoni tal-appell, ikunu obbligatorjament motivati.

60. Qabelxejn, l-obbligu ta’ motivazzjoni huwa ġġustifikat b’mod ġenerali miż-żewġ funzjonijiet ta’ din tal-aħħar. Hija tippermetti li l-persuni kkonċernati jkunu jafu r-raġunijiet li wasslu lill-qorti tadotta deċiżjoni u li l-qorti li tista’ tiġi adita minn rikors kontra din id-deċiżjoni jkollha elementi suffiċjenti sabiex teżerċita l-istħarriġ ġuridiku tagħha ( 19 ). F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà indikat li r-rispett tad-dritt għal smigħ xieraq jeħtieġ li kull deċiżjoni ġudizzjarja tkun motivata, u dan sabiex tippermetti lill-konvenut jifhem ir-raġunijiet għall-kundanna tiegħu u jeżerċita kontra tali deċiżjoni appell b’mod utli u effettiv ( 20 ).

61. Issa, jekk il-qorti tal-appell ma hijiex marbuta timmotiva d-deċiżjoni tagħha, b’mod partikolari f’każ ta’ rifjut li tawtorizza l-appell, allura l-possibbiltà, prevista mid-dritt Finlandiż, li jiġi ppreżentat appell quddiem il-Qorti Suprema minn din id-deċiżjoni ta’ rifjut tkun fil-parti l-kbira teoretika. Fin-nuqqas ta’ motivazzjoni, ikun, tal-inqas, diffiċli li tiġi kkontestata b’mod utli d-deċiżjoni tal-qorti tal-appell u l-Qorti Suprema tkun f’impossibbiltà li tevalwa l-fondatezza tagħha.

62. Għaldaqstant, l-obbligu ta’ motivazzjoni fuq livell ta’ deċiżjoni ta’ appell hija partikolarment fundamentali fil-kuntest tas-sistema ta’ appell stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001. Għalhekk, għandu jitfakkar li, minn naħa, id-deċiżjoni dwar it-talba għal dikjarazzjoni ta’ eżekuzzjoni adottata fl-ewwel istanza ma hijiex suġġetta għall-obbligu ta’ motivazzjoni. Min-naħa l-oħra, jidher li fil-Finlandja, bħal fi Stati Membri oħra, l-appell quddiem il-Qorti Suprema minn deċiżjoni tal-appell huwa suġġett ukoll għal sistema ta’ ammissjoni preliminari.

63. Imbagħad, id-deċiżjoni adottata fl-aħħar tal-appell imsemmi fl-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 hija l-ewwel (u potenzjalment l-aħħar) deċiżjoni li fiha l-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni previsti fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni b’mod sħiħ. Ma huwiex perċepibbli li parti tkun tista’ tagħmel użu mill-possibbiltajiet mogħtija mill-imsemmi regolament sabiex twaqqaf l-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor mingħajr qatt ma tkun id-destinatarja ta’ deċiżjoni motivata ( 21 ).

64. Finalment, il-fatt li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli tirrigwarda, f’dan il-każ, l-istadju tal-appell huwa determinanti fir-rigward tal-obbligu ta’ motivazzjoni. Fil-fatt, fid-dawl ta’ din iċ-ċirkustanza, il-pożizzjoni – pjuttost raġonevoli – tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li deċiżjoni adottata fil-kuntest ta’ proċedura ta’ filtraġġ fl-istadju tal-kassazzjoni (“it-tieni appell” quddiem il-qrati supremi, ġeneralment limitat għal punti ta’ liġi) ma għandhiex neċessarjament tkun motivata ( 22 ) ma tistax tapplika loġikament għall-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli fl-istadju tal-appell meta, fir-realtà, din tikkostitwixxi l-ewwel rimedju ġudizzjarju li jippermetti t-teħid inkunsiderazzjoni tal-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor.

65. Minn dan jirriżulta li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk id-deċiżjonijiet ta’ rifjut ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli għandhomx ikunu obbligatorjament motivati. Fil-każ li l-qorti tal-appell ma tkunx marbuta b’dan l-obbligu, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tkun fil-fehma tiegħi inkompatibbli mal-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001. Fil-fatt, jekk jirriżulta li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli kienet introdotta fil-kuntest tas-sistema nazzjonali tar-rimedji ġudizzjarji mingħajr it-teħid inkunsiderazzjoni tal-partikolaritajiet tas-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 44/2001, tali ċirkustanza tkun tista’ twassal għal implimentazzjoni mekkanika ta’ din il-proċedura u diffiċilment konċiljabbli mar-rekwiżiti tar-Regolament Nru 44/2001.

66. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, jiena nqis li l-Artikolu 43(1) tar-Regolament Nru 44/2001 jippermetti proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, taħt il-kundizzjoni li, mill-perspettiva sostanzjali, il-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni li jinsabu fl-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001 ikunu jistgħu jiġu invokati u meħuda inkunsiderazzjoni bħala motivi ta’ awtorizzazzjoni tal-appell, u li, mill-perspettiva proċedurali, id-deċiżjonijiet ta’ rifjut tal-appell ikunu obbligatorjament motivati.

B. Fuq it-tieni u t-tielet domanda preliminari

67. Permezz tat-tieni domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li fiha l-appellat, jew il-parti li ma tkunx fl-oriġini tal-appell, ma jinstemax, hijiex kompatibbli mal-prinċipju ta’ kontradittorju espress fl-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001.

68. Fir-rigward tat-tielet domanda tal-qorti tar-rinviju, jiena nifhimha bħala li hija intiża sabiex tiddetermina l-konsegwenzi tal-fatt li l-Artikolu 43(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li l-appell jista’ jiġi eżerċitat mhux biss mill-parti li titlob l-eżekuzzjoni iżda wkoll mill-parti li kontra tagħha ntlaqgħet l-eżekuzzjoni.

69. Jirriżulta li dawn iż-żewġ domandi għandhom essenzjalment l-istess għan: huma intiżi sabiex tiġi ddeterminata l-kompatibbiltà tal-proċedura inkwistjoni fil-kawża prinċipali mal-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001. Għalhekk, jiena nipproponi li jiġu ttrattati flimkien.

70. Qabelxejn, jiena ma narax għaliex tali proċedura, li għal raġunijiet leġittimi ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, intiża fuq kollox sabiex tippermetti trattament malajr tal-appelli manifestament infondati, hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ kontradittorju.

71. Fil-fatt, minkejja li l-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001 jipprovdi mingħajr ambigwità li r-rikors jiġi eżaminat skont ir-regoli tal-proċedura kontradittorja, madankollu bilfors għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma spjegax ulterjorment ir-rekwiżiti marbuta man-natura kontradittorja tal-proċedura. Konsegwentement, l-organizzazzjoni tal-proċedura tal-appell taqa’ fl-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, taħt il-kundizzjoni li l-prinċipju ta’ kontradittorju, miftiehem fid-dawl tal-partikolaritajiet tas-sistema tal-exequatur implimentata mir-Regolament Nru 44/2001, jiġi osservat.

72. Il-prinċipju ta’ kontradittorju huwa ta’ importanza fundamentali fil-kuntest tas-sistema implimentata mir-Regolament Nru 44/2001 sabiex jiżgura l-moviment liberu tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji fl-Unjoni. Fil-fatt, kif ġie invokat iktar kmieni ( 23 ), il-proċedura tal-exequatur hija intiża sabiex tippermetti lir-rikorrent jikseb sempliċement u malajr, fl-aħħar ta’ proċedura mhux kontradittorja ( 24 ), l-exequatur ta’ sentenza mogħtija bil-garanziji neċessarji fi Stat Membru ieħor ( 25 ). Minkejja li l-ewwel “istanza” ma hijiex kontradittorja, il-leġiżlatur tal-Unjoni jeħtieġ espressament li l-proċedura tal-appell tkun ( 26 ).

73. Fir-rigward tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ kontradittorju, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà indikat diversi drabi li, fil-kuntest ta’ proċeduri kemm amministrattivi kif ukoll ġudizzjarji, dan il-prinċipju jimplika, bħala regola ġenerali, id-dritt tal-partijiet fi proċedura amministrattiva jew fi proċess li jitqiegħdu f’pożizzjoni li jressqu l-fehmiet tagħhom dwar il-fatti u d-dokumenti li fuqhom ser tkun ibbażata deċiżjoni amministrattiva jew ġudizzjarja kif ukoll li jiddiskutu l-provi u l-osservazzjonijiet ippreżentati quddiem l-awtorità amministrattiva jew il-qorti u l-motivi ta’ liġi mqajma ex officio minn din tal-aħħar, li fuqhom hija għandha l-intenzjoni tibbaża d-deċiżjoni tagħha ( 27 ).

74. B’mod konkret, dan il-prinċipju jipproteġi parti fir-rigward tal-elementi deċiżivi ( 28 ) għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni li taffettwa l-interessi tagħha ( 29 ). Għalhekk, l-osservanza tal-kontradittorju hija marbuta b’mod indissoċjabbli mal-idea li l-elementi li jservu ta’ bażi għal deċiżjoni adottata għad-detriment ta’ parti għandhom jiġu diskussi minn din il-parti ( 30 ).

75. Issa, fid-dawl ta’ din id-definizzjoni tal-prinċipju ta’ kontradittorju, jiena ma nara ebda raġuni sabiex jitqies li proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tmur kontra dan il-prinċipju.

76. Sa fejn il-qorti tal-appell ma tistax, matul il-fażi ta’ awtorizzazzjoni tal-appell, tadotta deċiżjoni sfavorevoli jew li tippreġudika lill-appellat, jiġifieri lill-parti li ma hijiex fl-oriġini tal-appell, id-dritt ta’ din il-parti għal proċedura kontradittorja ma huwiex miksur, minkejja li f’dan l-istadju hija ma tistax tagħmel osservazzjonijiet.

77. Għalhekk, l-ewwel nett, ir-rifjut li tingħata awtorizzazzjoni tal-appell għandha l-effett li tikkonferma d-deċiżjoni tal-ewwel istanza li minnha din il-parti tibbenefika u, ħlief f’każ ta’ rikors quddiem il-Qorti Suprema, tirrendiha irrevokabbli. Konsegwentement, din id-deċiżjoni ma tistax tippreġudika lill-benefiċjarju tas-sentenza tal-ewwel istanza ( 31 ).

78. It-tieni nett, waqt is-seduta, il-Gvern Finlandiż ikkonferma mingħajr kontradizzjoni min-naħa tal-Kummissjoni li, tkun xi tkun il-kwalità tal-parti fl-oriġini tar-rikors, il-qorti tal-appell ma tistax, fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell, tvarja l-mertu tad-deċiżjoni. B’mod partikolari, hija ma tistax, pereżempju, tiddikjara l-appell manifestament fondat mingħajr ma tisma’ lill-appellat ( 32 ), peress li dan jikkostitwixxi b’mod evidenti ksur serju tal-prinċipju ta’ kontradittorju.

79. It-tielet nett, id-deċiżjoni adottata fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appelli hija deċiżjoni preliminari li l-portata tagħha hija, skont id-definizzjoni, limitata għall-appelli. Minn dan isegwi li hija ma tippreġudikax l-evalwazzjoni tal-appell wara eżami komplut tiegħu. Għalhekk, fil-każ li l-awtorizazzjoni tingħata mingħajr ma l-parti li ma tkunx fl-oriġini tal-appell – kemm jekk din tkun, skont il-każ, ir-rikorrent fl-exequatur jew il-persuna li kienet is-suġġett tad-deċiżjoni ta’ exequatur – tiġi mistiedna tippreżenta osservazzjonijiet, tali deċiżjoni lanqas ma hija ta’ natura li tippreġudika l-interessi ta’ din il-parti.

80. Waqt is-seduta, il-Kummissjoni, fl-istess linja tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, argumentat li l-prinċipju ta’ kontradittorju huwa ta’ tali importanza li ma jistax ikun is-suġġett ta’ limitazzjonijiet u li, konsegwentement, is-sistema Finlandiża ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli ma tosservax dan il-prinċipju.

81. Minbarra l-fatt li tali pożizzjoni “assoluta” ma tippermettix konċiljazzjoni bejn l-imperattivi ta’ protezzjoni tad-drittijiet ta’ difiża ma’ interessi oħra daqstant leġittimi, bħal, pereżempju, dawk intiżi għall-effettività u l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, nirrimarka li, fuq kollox, f’dan il-każ, il-Kummissjoni ma kinitx f’pożizzjoni li turi xi preġudizzju konkret għall-prinċipju ta’ kontradittorju.

82. Finalment, nenfasizza li mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Finlandiż jirriżulta li l-parti li ma hijiex fl-oriġini tal-appell hija mistiedna b’mod obbligatorju tesprimi ruħha matul il-fażi tal-eżami komplut tal-appell. Għalhekk, jidher li, skont l-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001, l-osservanza tal-prinċipju ta’ kontradittorju hija żgurata fl-istadju fejn id-deċiżjoni tal-qorti tal-appell tista’ tippreġudika lil din il-parti.

83. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, nikkunsidra li l-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tmurx kontra r-rekwiżit ta’ proċedura kontradittorja peress li d-deċiżjoni adottata fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell ma hijiex, fiha nnifisha, ta’ natura li tippreġudika l-interessi tal-appellat.

V. Konklużjoni

84. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja): 1) L-Artikolu 43(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali jippermetti proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, taħt il-kundizzjoni li, mill-perspettiva sostanzjali, il-motivi ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni li jinsabu fl-Artikoli 34 u 35 ta’ dan ir-regolament ikunu jistgħu jiġu invokati u meħuda inkunsiderazzjoni bħala motivi ta’ awtorizzazzjoni tal-appell, u li, mill-perspettiva proċedurali, id-deċiżjonijiet ta’ rifjut tal-appell ikunu obbligatorjament motivati. 2) L-Artikolu 43(3) tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tmurx kontra r-rekwiżit ta’ proċedura kontradittorja peress li d-deċiżjoni adottata fl-istadju tal-awtorizzazzjoni tal-appell ma hijiex, fiha nnifisha, ta’ natura li tippreġudika l-interessi tal-appellat.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) Regolament tal-Kunsill tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42).

( 3 ) ĠU 1998, C 27, p. 1.

( 4 ) Iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”.

( 5 ) Peress li l-kawża quddiem il-qorti Estonjana kienet saret qabel l-10 ta’ Jannar 2015, ir-Regolament Nru 44/2001 jibqa’ applikabbli ratione temporis skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 66 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2012, dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).

( 6 ) Ara l-premessi 16 u 17 tar-Regolament Nru 44/2001. Ara wkoll is-sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2006, ASML (C‑283/05, EU:C:2006:787, punt 23).

( 7 ) F’ċerti verżjonijiet lingwistiċi tar-Regolament Nru 44/2001, bħal dawk fil-lingwa Spanjola, Franċiża jew Taljana, it-terminu użat għal din it-tieni istanza ġudizzjarja huwa dak ta’ “rikors”, li jissuġġerixxi l-ewwel istanza, filwaqt li jibqa’ wkoll leali funzjonalment għall-istruttura ta’ dan ir-regolament. Mill-banda l-oħra, f’verżjonijiet lingwistiċi oħra, il-kunċett użat huwa dak ta’ “appell”, kif jidher mill-verżjonijiet fil-lingwa Ingliża (“appeal”) jew Ċeka (“opravný prostředek”), li jinftiehmu bħala t-tieni istanza, b’konformità mal-fatt li, formalment, ħafna drabi din tkun qorti tat-tieni grad.

( 8 ) Skont it-termini tal-Artikolu 45 tar-Regolament Nru 44/2001.

( 9 ) F’dan ir-rigward, ninnota li, minkejja li r-Regolament Nru 1215/2012 ħassar l-exequatur, l-istħarriġ tal-motivi li jinsabu fl-Artikoli 34 u 35 tar-Regolament Nru 44/2001 ma ġiex imħassar, kif jirriżulta mill-Artikoli 45 u 46 tar-Regolament Nru 1215/2012.

( 10 ) Iktar ’il quddiem il-“Karta”. Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, A (C‑112/13, EU:C:2014:2195, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata), li tagħti x’jifhem li l-proċedura ta’ appell għal kontestazzjoni tad-deċiżjoni ta’ eżekuzzjoni fir-rigward tal-Artikolu 43 tar-Regolament Nru 44/2001 għandha tosserva l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51 tal-Karta (digriet tat-13 ta’ Ġunju 2012, GREP (C‑156/12, mhux ippubblikat, EU:C:2012:342, punt 31)).

( 11 ) Ara s-sentenza tat-8 ta’ Novembru 2005, Leffler (C‑443/03, EU:C:2005:665, punt 49).

( 12 ) Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem diġà kienet adita bil-kompatibbiltà mal-Artikoli 6 u 13 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali (iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950) ta’ mekkaniżmi ta’ filtraġġ ta’ rikorsi fuq livell ta’ appell jew ta’ kassazzjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset diversi drabi li d-dritt ta’ aċċess għall-qrati jista’ jkun l-oġġett ta’ limitazzjonijiet, taħt il-kundizzjoni li dawn ma jippreġudikawx il-bażi nnifisha tal-Artikolu 6 ta’ din il-konvenzjoni u li għandhom għan leġittimu. F’dan ir-rigward, għanijiet marbuta mal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u mal-prevenzjoni ta’ ostakolar tal-awtoritajiet ġudizzjarji ġew ikkunsidrati bħala leġittimi minn din il-Qorti (il-Qorti EDB tat-13 ta’ Lulju 1995, Tolstoy Miloslavsky vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:1995:0713JUD001813991, punt 61); 11 ta’ Ottubru 2001, Rodríguez Valín vs Spanja, (CE:ECHR:2001:1011JUD004779299, punt 22); u 19 ta’ Diċembru 1997, Brualla Gómez de la Torre vs Spanja (CE:ECHR:1997:1219JUD002673795, punt 36)).

( 13 ) Ara, għal dak li jirrigwarda l-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili, is-sentenzi tat-8 ta’ Novembru 2005, Leffler (C‑443/03, EU:C:2005:665, punt 50), u tad-9 ta’ Novembru 2016, ENEFI (C‑212/15, EU:C:2016:841, punt 30).

( 14 ) Ara s-sentenzi tas-26 ta’ Settembru 2018, Belastingdienst/Toeslagen (effett sospensiv tal-appell) (C‑175/17, EU:C:2018:776, punt 47), u tas-26 ta’ Settembru 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Effett sospensiv tal-appell) (C‑180/17, EU:C:2018:775, punt 43).

( 15 ) Li ma għandux jiġi konfuż mad-dritt għal diversi livelli ta’ ġurisdizzjoni. F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva joffri lill-individwu dritt għal aċċess għal qorti u mhux għal diversi livelli ta’ ġurisdizzjoni (sentenza tat-28 ta’ Lulju 2011, Samba Diouf (C‑69/10, EU:C:2011:524, punt 69)).

( 16 ) Ara d-digriet tas-16 ta’ Novembru 2010, Internationale Fruchtimport Gesellschaft Weichert vs Il-Kummissjoni (C‑73/10 P, EU:C:2010:684, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem).

( 17 ) B’hekk, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-appelli tista’ tiġi mqabbla mat-talba għall-awtorizzazzjoni sabiex jiġi introdott rikors, inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal-15 ta’ Marzu 2018, North East Pylon Pressure Campaign u Sheehy (C‑470/16, EU:C:2018:185).

( 18 ) Barra minn hekk, mill-Artikolu 18 tal-Kapitolu 25a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja donnu jirriżulta li l-awtorizzazzjoni tal-appell tingħata jekk tal-inqas wieħed mill-membri ta’ kulleġġ ġudikanti kompost minn tliet membri jkun favur l-għoti tal-awtorizzazzjoni.

( 19 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2012, Il-Kunsill vs Bamba (C‑417/11 P, EU:C:2012:718, punt 49).

( 20 ) Ara s-sentenza tas-6 ta’ Settembru 2012, Trade Agency (C‑619/10, EU:C:2012:531, punt 53).

( 21 ) L-importanza li tkun destinatarja ta’ deċiżjoni motivata hija msaħħa wkoll mill-fatt li mill-qari magħqud tal-Artikolu 44 u tal-Anness IV tar-Regolament Nru 44/2001 jirriżulta li l-Istati Membri ma humiex marbuta jipprovdu appell mid-deċiżjoni mogħtija fl-aħħar tal-appell imsemmi fl-Artikolu 43 ta’ dan ir-regolament.

( 22 ) Ara d-deċiżjonijiet dwar l-ammissibbiltà tal-Qorti EDB tad-9 ta’ Marzu 1999, société anonyme Immeuble groupe Kosser vs Franza (CE:ECHR:1999:0309DEC003874897); tat-28 ta’ Jannar 2003, Burg et vs Franza (CE:ECHR:2003:0128DEC003476302); kif ukoll tas-6 ta’ Settembru 2005, Glender vs L-Isvezja (CE:ECHR:2005:0906DEC002807003).

( 23 ) Ara l-punti 24 u 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 24 ) L-Artikolu 41 tar-Regolament Nru 44/2001 jippreċiża mingħajr ambigwità li “[i]l-parti li kontra tagħha tkun imfittxija l-eżekuzzjoni m’għandiex f’dan l-istadju tal-proċeduri tkun intitolata li tagħmel xi sottomissjonijiet dwar l-applikazzjoni”.

( 25 ) Ara, fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, is-sentenzi tal-21 ta’ Mejju 1980, Denilauler (125/79, EU:C:1980:130, punt 14); tat-12 ta’ Lulju 1984, P. (178/83, EU:C:1984:272, punt 11); u tal-10 ta’ Lulju 1986, Carron (198/85, EU:C:1986:313, punt 8).

( 26 ) Ara s-sentenza tal-11 ta’ Mejju 2000, Renault (C‑38/98, EU:C:2000:225, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 27 ) Ara, għal dak li jirrigwarda l-proċeduri amministrattivi fil-kuntest tal-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ġewwa l-Istati Membri, is-sentenzi tat-22 ta’ Ottubru 2013, Sabou (C‑276/12, EU:C:2013:678, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata); tal-5 ta’ Novembru 2014, Mukarubega (C‑166/13, EU:C:2014:2336, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata); kif ukoll tad-9 ta’ Novembru 2017, Ispas (C‑298/16, EU:C:2017:843, punt 26). Ara, għal dak li jirrigwarda l-proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji quddiem l-awtoritajiet jew il-qrati tal-Unjoni, is-sentenza tas-17 ta’ Diċembru 2009, Eżami mill-ġdid M vs EMEA (C‑197/09 RX‑II, EU:C:2009:804, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 28 ) Ara s-sentenza tat-2 ta’ Diċembru 2009, Il-Kummissjoni vs l-Irlanda et (C‑89/08 P, EU:C:2009:742, punt 56), u tas-17 ta’ Diċembru 2009, Eżami mill-ġdid M vs EMEA (C‑197/09 RX‑II, EU:C:2009:804, punt 41). Ara, b’analoġija, il-pożizzjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fis-sentenza tal-20 ta’ Lulju 2001, Pellegrini vs L-Italja (CE:ECHR:2001:0720JUD003088296, punt 44).

( 29 ) F’materji amministrattivi, sabiex il-ksur tad-drittijiet ta’ difiża ta’ parti jiġi rrikonoxxut u jwassal għall-annullament ta’ att tal-Unjoni, għandu jkun hemm preġudizzju għall-interessi ta’ din il-parti (ara, bħala eżempju tal-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza, is-sentenza tat-2 ta’ Ottubru 2003, Corus UK vs Il-Kummissjoni (C‑199/99 P, EU:C:2003:531, punti 19 sa 25)). Fir-rigward tal-ksur tal-prinċipju ta’ kontradittorju quddiem il-qorti tal-Unjoni, infakkar li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, huma biss l-irregolaritajiet proċedurali quddiem il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea li jistgħu jippreġudikaw l-interessi tal-parti rikorrenti u jistgħu jkunu l-bażi ta’ appell.

( 30 ) Kemm għall-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll għall-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-portata tal-garanziji marbuta mal-osservanza ta’ kontradittorju, previsti bħala li jikkostitwixxu drittijiet tad-difiża, tista’ tvarja, b’mod partikolari, skont il-partikolaritajiet tal-proċedura inkwistjoni (sentenza tal-5 ta’ Novembru 2014, Mukarubega (C‑166/13, EU:C:2014:2336, punt 54)). Ara, b’mod ġenerali, Fricero, N., “Le droit à une procédure civile contradictoire dans la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme”, Revue trimestrielle des droits de l’homme, Anthemis, Wavre, 2016, pp. 381 sa 393, b’mod partikolari pp. 388 sa 390.

( 31 ) Skont l-Artikolu 17 tal-Kapitolu 25a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja, jekk l-awtorizzazzjoni tal-appell ma tingħatax, id-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza tiġi kkonfermata.

( 32 ) F’dan ir-rigward, tista’ ssir analoġija mat-trattament issemplifikat tal-appelli mill-Qorti tal-Ġustizzja. F’każ ta’ appell manifestament infondat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li tiċħad dan l-appell b’digriet motivat mingħajr ma tisma’ l-partijiet. Fil-każ kuntrarju ta’ appell manifestament fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tiddikjarah bħala tali ħlief wara li tisma’ l-partijiet (ara, rispettivament, l-Artikoli 181 u 182 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja).