KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

WATHELET

ippreżentati fil-15 ta’ Novembru 2017 ( 1 )

Kawżi magħquda C‑327/16 u C‑421/16

Marc Jacob

vs

Ministre des Finances et des Comptes publics (C‑327/16)

u

Ministre des Finances et des Comptes publics

vs

Marc Lassus (C‑421/16)

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza)]

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Mergers, diviżjonijiet, trasferimenti tal-attiv u l-iskambji tal-ishma li jirrigwardaw il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti Direttiva 90/434/KEE – Artikolu 8 – Mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni – Setgħa ta’ tassazzjoni tal-Istat ta’ residenza – Trasferiment tad-domiċilju fiskali – Effett – Libertà ta’ stabbiliment – Artikolu 49 TFUE – Tpaċija tat-telf – Differenza fit-trattament ta’ tranżazzjonijiet taxxabbli, skont jekk il‑persuna taxxabbli eżerċitatx id-dritt tagħha ta’ stabbiliment fi Stat Membru ieħor – Ġustifikazzjoni –Preżervazzjoni tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri”

I. Introduzzjoni

1. Dawn id-domandi preliminari, ippreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-10 ta’ Ġunju 2016 ( 2 ) u fit-28 ta’ Lulju 2016 ( 3 ) mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza), jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad‑Direttiva tal-Kunsill 90/434/KEE, tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is‑sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika għall-inkorporazzjonijiet, id‑diviżjonijiet, it-trasferimenti tal-attivi u l-iskambji tal-ishma li jirrigwardaw il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti ( 4 ).

2. Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ kawżi bejn Marc Jacob u l-ministre des Finances et des Comptes publics (Ministru tal-Finanzi u tal-Kontijiet Pubbliċi, Franza), kif ukoll il-ministre des Finances et des Comptes publics (Ministru tal-Finanzi u tal-Kontijiet Pubbliċi, Franza) u M. Lassus, rigward id-deċiżjoni tal-amministrazzjoni fiskali li tintaxxa, fl‑okkażjoni tat-trasferiment ulterjuri tat-titoli riċevuti, tal-qligħ kapitali li jirriżulta minn tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli.

3. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, sabiex tiddeċiedi l-kawża miġjuba quddiemha, għandha tkun taf, b’mod partikolari, jekk l‑Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali li tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni, sat-trasferiment ulterjuri tagħhom, tal-qligħ kapitali magħmul fid-data tal-iskambju tal-ishma jew tat-titoli ttrasferiti.

4. Skont dan il-mekkaniżmu, il-bażi tal-qligħ kapitali hija stabbilita fid-data tal-iskambju tal-ishma jew tat-titoli, filwaqt li t-tassazzjoni ( 5 ) sseħħ biss meta l-ishma jew it-titoli inkwistjoni jkunu ttrasferiti sussegwentement ( 6 ). Madankollu M. Jacob u M. Lassus iqisu li l‑Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 jeħtieġ mekkaniżmu ta’ sospensjoni ta’ tassazzjoni u mhux ta’ posponiment, li jimplika li l-iskambju tal-ishma jew tat-titoli huwa biss tranżazzjoni purament addizzjonali fiskalment newtrali u li huwa biss it-trasferiment ulterjuri tal-ishma jew tat-titoli riċevuti waqt l-iskambju li jista’ jikkostitwixxi l-fatt taxxabbli. Fuq din il-bażi, M. Jacob u M. Lassus iqisu li l-qligħ kapitali li jirriżulta mit-trasferiment tat-titoli jew ishma inkwistjoni ma setgħux ikunu l-oġġett tat-tassazzjoni inkwistjoni.

5. Matul is-sena 2000, il-Gvern Franċiż issostitwixxa din is-sistema ta’ posponiment ta’ tassazzjoni b’sistema ta’ sospensjoni ta’ tassazzjoni, li tipprovdi li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni jiġu ddeterminati kollha fil‑mument tat-trasferiment tat-titoli, kemm fir-rigward tad‑determinazzjoni tal-bażi taxxabbli, tar-rata ta’ taxxa jew tad‑determinazzjoni tat-taxxa dovuta. Huwa f’dak il-mument li, skont M. Jacob, il-Gvern Franċiż stabbilixxa b’mod parallel sistema ta’ “exit tax” (jiġifieri sistema ta’ “tassazzjoni fuq il-ħruġ”).

6. Dawn il-kunċetti ta’ “sospensjoni” jew ta’ “posponiment ta’ tassazzjoni” għandhom ikunu distinti mill-posponiment tal-irkupru li jimplika li l-modalitajiet kollha tat-tassazzjoni (stabbiliment tal-bażi tal-qligħ kapitali u r-rata ta’ tassazzjoni) ikunu stabbiliti fid-data tal-iskambju tal-ishma jew tat-titoli, u huwa biss il-ħlas tat-taxxa hekk ikkalkolata li jkun pospost għall-mument tat-trasferiment ulterjuri tagħhom. Dan il-mekkaniżmu huwa fil-qalba tal-proċessi li taw lok għall‑ġurisprudenza elaborata fis-sentenzi tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), tat-23 ta’ Jannar 2014, DMC (C‑164/12, EU:C:2014:20), tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331), u tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il‑Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979).

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

7. L-Artikolu 49 TFUE (li kien l-Artikolu 43 TKE) huwa fformulat kif ġej: “Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn taħt ir-restrizzjonijiet għal‑libertà ta’ l-istabbiliment ta’ ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għandhom jiġu projbiti […]”.

8. L-ewwel, ir-raba’ u s-sitt premessa tad-Direttiva 90/434 jipprovdu dan li ġej: “[…] l-inkorporazzjonijiet, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ l-attivi u l-iskambji ta’ ishma li jirrigwardaw kumpanniji fi Stati Membri differenti jistgħu jkunu meħtieġa sabiex joħolqu ġewwa l-Komunità l‑kondizzjonijiet analogi għal dawk tas-suq intern u sabiex b’hekk jiżguraw li jiġi stabbilit u jiffunzjona b’mod effettiv is-suq komuni; billi dawn il-ħidmiet ma għandhomx jiġu mfixkla b’restrizzjonijiet, żvantaġġi u tagħwiġ li jinħolqu b’mod partikolari mid-dispożizzjonijiet tat-taxxi fl‑Istati Membri; billi għal dan l-iskop huwa meħtieġ li jiddaħħlu rigward dawn il-ħidmiet regoli tat-taxxa li jkunu newtri mill-lat tal‑kompetizzjoni, sabiex iħallu lill-intrapriżi jadattaw lilhom infushom skond il-ħtiġiet tas-suq komuni, biex iżidu l-produttività tagħhom u jtejbu s-saħħa tagħhom tal-kompetittività fil-livell internazzjonali; […] […] s-sistema komuni tat-taxxi għandha tevita l-impożizzjoni tat-taxxi rigward l-inkorporazzjonijiet, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ l-attivi jew l-iskambji ta’ l-ishma, filwaqt li fl-istess ħin tissalvagwarda l‑interessi finanzjarji ta’ l-Istat tal-kumpannija trasferitur jew ta’ dik miksuba; […] […] s-sistema tad-differiment tat-tassazzjoni tal-profitti fuq il-kapital li għandhom x’jaqsmu ma l-attivi ttrasferiti sad-disponiment attwali tagħhom, applikati għal dawk minn dawn l-attivi li jiġu ttrasferiti lil dan l-istabbiliment permanenti, tippermetti l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal‑profitt fuq il-kapital korrispondenti, filwaqt li fl-istess ħin tiżgura li fl‑aħħar mill-aħħar jiġu ntaxxati mill-Istat tal-kumpannija trasferitur fid‑data tad-disponiment minnhom”.

9. L-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 jipprovdi: “1. Mal-waqt ta’ inkorporazzjoni, diviżjoni jew skambju ta’ l-ishma, l‑allokazzjoni tat-titoli li jirrapreżentaw il-kapital tal-kumpannija riċevitur jew ta’ dik tal-kisba lil azzjonist tal-kumpannija trasferitur jew ta’ dik li tikseb bi skambju għat-titoli li jirrappreżentaw il-kapital tal‑kumpannija ta’ l-aħħar ma għandhom, minnhom infushom, joħolqu l‑ebda tassazzjoni fuq id-dħul, il-profitti jew il-profitti kapitali ta’ dan l‑azzjonist. 2. L-Istati Membri għandhom japplikaw il-paragrafu 1 bil-kondizzjoni li l-azzjonist ma jagħtix lit-titoli rċevuti valur ogħla għall-għanijiet tat‑taxxa milli kellhom it-titoli skambjati immedjatament qabel l‑inkorporazzjoni, id-diviżjoni jew l-iskambju. L-applikazzjoni tal-paragrafu 1 ma għandhiex tipprevjieni lill-Istati Membri milli jintaxxaw il-qligħ li jinħoloq mit-trasferiment sossegwanti tat-titoli rċevuti bl-istess mod bħall-qligħ li jiġi mit-trasferiment tat-titoli li kienu jeżistu qabel il-kisba. […]”

B. Id-dritt konvenzjonali

10. L-Artikolu 18 tal-Konvenzjoni bejn Franza u l-Belġju, tal-10 ta’ Marzu 1964, intiża sabiex tevita t-tassazzjoni doppja u tistabbilixxi regoli ta’ assistenza amministrattiva u ġuridika reċiproka fil-qasam tat‑taxxa fuq id-dħul jipprovdi: “Sa fejn l-artikoli preċedenti ta’ din il-konvenzjoni ma jipprovdux mod ieħor, id-dħul tar-residenti ta’ wieħed mill-Istati kontraenti huwa taxxabbli biss f’dak l-Istat Membru” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

11. L-Artikolu 13(3) u (4) tal-Konvenzjoni bejn il-Gvern tar-Repubblika Franċiża u l‑Gvern tar-Renju tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, iffirmata f’Londra fit-22 ta’ Mejju 1968, intiża sabiex tevita t-tassazzjoni doppja u tipprevjeni l-evażjoni fiskali fil-qasam tat-taxxi fuq id-dħul (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika”), jistipula: “3. Il-qligħ imnissel mit-trasferiment ta’ kull beni ieħor li ma huwiex dak imsemmi fil-paragrafi 1 u 2 huwa intaxxat biss fl-Istat kontraenti li fih huwa residenti ċ-ċessjonarju”. 4. Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 3, il-qligħ magħmul minn persuna fiżika li hija residenti ta’ Stat kontraenti waqt it‑trasferiment ta’ iktar minn 25 fil-mija tal-ishma miżmuma, waħedha jew ma’ qraba, diretti jew indiretti, f’kumpannija li hija residenti tal-Istat kontraenti l-ieħor, huwa taxxabbli f’dak l-Istat Membru l-ieħor. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu japplikaw biss jekk: a) il-persuna fiżika għandha n-nazzjonalità tal-Istat kontraenti l-ieħor mingħajr ma jkollha n-nazzjonalità tal-ewwel Stat kontraenti; u b) il-persuna fiżika kienet residenti tal-Istat kontraenti l-ieħor għal kwalunkwe perijodu matul il-ħames snin immedjatament preċedenti t‑trasferiment tal-ishma.” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

C. Id-dritt Franċiż

12. Skont l-Artikolu 92B(II)(1) tal-Kodiċi Ġenerali tat-Taxxa (iktar ’il quddiem il-“KĠT”), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-qligħ kapitali li l-intaxxar tiegħu kien pospost fid-data tal-1 ta’ Jannar 2000: “1. Sa mill-1 ta’ Jannar 1992 jew mill-1 ta’ Jannar 1991 għat‑trasferimenti ta’ titoli lil kumpannija suġġetta għat-taxxa fuq il‑kumpanniji, it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali magħmula f’każ ta’ skambju ta’ titoli li jirriżulta minn tranżazzjoni ta’ offerta pubblika, ta’ merger, diviżjoni, ta’ assorbiment ta’ fond komuni minn kumpannija ta’ investiment b’kapital varjabbli mwettaq skont il-leġiżlazzjoni fis-seħħ jew ta’ trasferiment ta’ titoli lil kumpannija suġġetta għat-taxxa fuq il‑kumpanniji, jista’ jkun pospost għall-mument li fih iseħħ iċ-ċessjoni jew it-trasferiment tat-titoli riċevuti waqt l-iskambju […]”.

13. L-Artikolu 160(I) u (I ter) tal-KĠT, fil-verżjoni tiegħu applikabbli fl-epoka tal-fatti fil-kawża prinċipali, kien jistabbilixxi: “I. […] It-tassazzjoni tal-qligħ kapitali hekk imwettaq hija suġġetta għall-kundizzjoni unika li d-drittijiet miżmuma direttament jew indirettament fil-profitti tal-kumpannija miċ-ċessjonarju jew mill-konjuġi tiegħu, l-axxendenti u d-dixxendenti tagħhom, ikunu qabżu flimkien l-25 % ta’ dawn il-profitti fi kwalunkwe mument matul l-aħħar ħames snin. Madankollu, meta t-trasferiment isir għall-benefiċċju ta’ waħda mill-persuni msemmija f’dan il-paragrafu, il-qligħ kapitali għandu jkun eżentat jekk parti jew dawn id-drittijiet fil-kumpannija kollha ma jkunux mibjugħa mill-ġdid lil terz fi żmien ħames snin. Fin-nuqqas ta’ dan, il-qligħ kapitali jkun taxxabbli għan-nom tal-ewwel ċessjonarju fir-rigward tas‑sena tal-bejgħ mill-ġdid tad-drittijiet lil terzi. […] It-telf subit matul sena huma imputabbli esklużivament mill-qligħ kapitali tal-istess natura magħmul matul l-istess sena jew fil-ħames snin segwenti” ( 7 ). “I ter. […] 4. It-tassazzjoni tal-qligħ kapitali magħmul sa mill-1 ta’ Jannar 1991 f’każ ta’ skambju ta’ drittijiet fil-kumpannija li jirriżulta minn operazzjoni ta’ merger, ta’ diviżjoni, ta’ trasferiment ta’ titoli lil kumpannija suġġetta għat-taxxa fuq il-kumpanniji, tista’ tkun posposta fil-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 92B(II) […]”.

14. Skont l-Artikolu 164B(I)(f) tal-KĠT, fil-verżjoni tiegħu applikabbli fl-1999 ( 8 ), huwa kkunsidrat bħala dħul minn sorsi Franċiżi “il‑qligħ kapitali msemmi fl-Artikolu 160 u li jirriżulta miċ-ċessjoni ta’ drittijiet marbuta mal-kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fi Franza”.

15. L-Artikolu 244 bis(B) tal-KĠT, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għaċ‑ċessjoni ta’ titoli fl-1999 ( 9 ), kien jipprovdi: “Il-profitti miċ-ċessjonijiet ta’ drittijiet fil-kumpannija msemmija fl‑Artikolu 160, magħmula minn persuni fiżiċi li ma humiex domiċiljati fiskalment fi Franza fis-sens tal-Artikolu 4 B jew minn persuni ġuridiċi jew organi, tkun xi tkun il-forma tagħhom, li għandhom is-sede tagħhom barra minn Franza, huma stabbiliti u intaxxati skont il-modalitajiet previsti fl-Artikolu 160”.

III. Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

A. Il-Kawża C‑327/16

16. Fit-23 ta’ Diċembru 1996, M. Jacob ittrasferixxa lil Dubocage Développement SAS titoli li huwa kellu f’Dubocage SAS, żewġ kumpanniji Franċiżi, u inkambju rċieva titoli maħruġa mill-ewwel waħda minn dawn il-kumpanniji. It-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mwettaq fl-okkażjoni ta’ din it‑tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli ġiet, fuq talba tiegħu, posposta skont id-dispożizzjonijiet Franċiżi fis-seħħ ( 10 ).

17. Fl-1 ta’ Ottubru 2004, M. Jacob ittrasferixxa d-domiċilju fiskali tiegħu fil-Belġju.

18. Fil-21 ta’ Diċembru 2007, huwa ttrasferixxa t-titoli kollha li kellu f’SAS Dubocage Développement. Wara dan it-trasferiment, il-qligħ kapitali li t-tassazzjoni tiegħu kienet għadha posposta ġie ntaxxat, fir-rigward tas‑sena 2007, għall-ammont ta’ EUR 1342384, flimkien mal-interessi moratorji u b’żieda ta’ 10 %.

19. Fit-8 ta’ Ġunju 2012, it-tribunal administratif de Montreuil (qorti amministrattiva ta’ Montreuil, Franza) iddikjarat illi dawn l-ammonti ma humiex dovuti, iżda b’sentenza tat-28 ta’ Mejju 2015 mogħtija fl-appell magħmul mill‑Ministru tal-Finanzi u tal-Kontijiet Pubbliċi, il-cour administrative d’appel de Versailles (qorti amministrattiva tal-appell ta’ Versailles, Franza) annullat din is-sentenza u kkonfermat it‑tassazzjoni inkwistjoni. M. Jacob ippreżenta appell ta’ kassazzjoni quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) fl-1 ta’ Ottubru 2015.

20. Il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) jirrileva li mid-dispożizzjonijiet tal-KĠT applikabbli jirriżulta li dawn għandhom l-effett li jippermettu, bħala deroga mir-regola li tipprovdi li l-fatt taxxabbli ta’ qligħ kapitali jseħħ matul is-sena tat‑twettiq tiegħu, li l-qligħ kapitali tal-iskambju jiġi kkonstatat u llikwidat fis-sena li fiha jseħħ, u li jiġi ntaxxat fis-sena li matulha jseħħ l‑avveniment li jittermina l-posponiment ta’ tassazzjoni, f’dan il-każ it‑trasferiment tat-titoli riċevuti fil-mument tal-iskambju. Skont il-Conseil d’État (kunsill tal-istat), il-fatt li fil-frattemp il-persuna taxxabbli ttrasferixxiet id‑domiċilju fiskali tagħha fi Stat Membru ieħor ma għandux effett fuq is-setgħa li għandu dan l-Istat, li fih kienet residenti fil-mument li fih sar il-qligħ kapitali ta’ skambju, li jintaxxaha fil-mument tat-trasferiment finali tat-titoli riċevuti bi skambju.

21. Madankollu, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) jirrileva li M. Jacob jargumenta wkoll li dawn id-dispożizzjonijiet tal-KĠT, kif interpretati mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat), imorru kontra l-għanijiet li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434, billi jippermettu lill-Gvern Franċiż, fl-okkażjoni tat-trasferiment tat-titoli riċevuti waqt l‑iskambju, li jintaxxa l-qligħ kapitali magħmul waqt l-iskambju ta’ titoli li kellu inizjalment u jiddifferixxi t-tassazzjoni tiegħu, għaliex, skont M. Jacob, it‑tranżazzjoni ta’ skambju ta’ ishma ma tistax tikkostitwixxi l-fatt taxxabbli ta’ tassazzjoni u għandha tkun trattata bħala tranżazzjoni addizzjonali fiskalment newtrali, u t-trasferiment tat-titoli riċevuti fl‑iskambju jikkostitwixxi l-fatt taxxabbli ta’ qligħ kapitali.

22. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u jagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill‑Qorti tal-Ġustizzja: “1) Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 8 tad-Direttiva [90/434], għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprojbixxu, f’każ ta’ tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva, mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni li jipprovdi li, b’deroga mir-regola li l-avveniment li jagħti lok għat‑tassazzjoni ta’ valur miżjud għandu jiġi kkostitwit matul is‑sena li fih dan javvera ruħu, valur miżjud [qligħ kapitali] ta’ skambju għandu jiġi kkonstatat u llikwidat fl-okkażjoni tat-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli u jiġi intaxxat fis-sena li matulha javvera ruħu l-avveniment li jtemm il-posponiment tat-tassazzjoni, li jista’ jkun b’mod partikolari t-trasferiment tat-titoli riċevuti fil-mument tal‑iskambju? 2) Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 8 tad-Direttiva [90/434] għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprojbixxu, f’każ ta’ tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva, li l-valur miżjud ta’ skambju ta’ titoli, anki jekk jiġi preżunt li huwa taxxabbli, jiġi intaxxat mill-Istat ta’ residenza tal‑persuna taxxabbli fil-mument tat-tranżazzjoni ta’ skambju, anki jekk din il-persuna, fid-data tat-trasferiment tat-titoli riċevuti fl‑okkażjoni ta’ dan l-iskambju li fiha l-valur miżjud jiġi effettivament intaxxat, tkun ittrasferiet id-domiċilju fiskali tagħha lejn Stat Membru ieħor?”

B. Il-Kawża C‑421/16

23. M. Lassus huwa residenti fiskali Brittaniku sa mis-sena 1997. Fis-7 ta’ Diċembru 1999, huwa ttrasferixxa lill-kumpannija Lussemburgiża Gemplus International titoli ( 11 ) tal-kumpannija Franċiża Gemplus Associates ( 12 ) u inkambju rċieva titoli tal-ewwel waħda minn dawn il‑kumpanniji ( 13 ). Waqt dan l-iskambju, huwa għamel qligħ kapitali ta’ EUR 17814460, li t-tassazzjoni tiegħu ġiet posposta mit-tassazzjoni b’applikazzjoni tal‑leġiżlazzjoni inkwistjoni ( 14 ). Wara din it-tranżazzjoni ta’ skambju, M. Lassus akkwista titoli oħra ta’ Gemplus International.

24. Fix-xahar ta’ Diċembru 2002, M. Lassus ittrasferixxa 45 % tat-titoli li kellu tal-kumpannija Gemplus International ( 15 ). Għalhekk l-amministrazzjoni fiskali Franċiża ( 16 ) ikkunsidrat li 45 % tat-titoli riċevuti minn M. Lassus fl-okkażjoni tat-tranżazzjoni ta’ skambju tas-7 ta’ Diċembru 1999 kienu ġew ittrasferiti u ntaxxat il-kwota korrispondenti tal-qligħ kapitali li t-tassazzjoni tiegħu ġiet iddifferita, kif kien ġie kkonstatat f’dik id-data. Konsegwentement, din l-amministrazzjoni imponiet fuq M. Lassus kontribuzzjonijiet addizzjonali tat-taxxa fuq id-dħul għas-sena 2002.

25. B’kontestazzjoni għal dawn il-kontribuzzjonijiet, M. Lassus resaq quddiem it-tribunal administratif de Paris (qorti amministrattiva ta’ Pariġi, Franza), li ċaħdet ir-rikors tiegħu. Adita minn appell, il-cour administrative d’appel de Paris (qorti amministrattiva tal-appell ta’ Pariġi, Franza) annullat id-deċiżjoni ta’ din l-ewwel qorti u għalhekk, ħelset lil M. Lassus minn dawn il-kontribuzzjonijiet. Għalhekk l-amministrazzjoni fiskali marret quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) b’appell ta’ kassazzjoni.

26. Il-qorti tar-rinviju tesponi li skont il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil‑kawża prinċipali u l-Artikolu 13(4)(a) u (b) tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika, il-qligħ kapitali ta’ skambju magħmul fl-1999 minn M. Lassus, residenti fiskali Brittaniku, seta’ jkun intaxxat fi Franza.

27. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni għandha l-effett li tippermetti, b’deroga għar‑regola li l-fatt taxxabbli ta’ qligħ kapitali jseħħ matul is-sena tat‑twettiq tiegħu, li l-qligħ kapitali ta’ skambju ta’ titoli jiġi kkonstatat u llikwidat fis-sena li fiha jseħħ dan l-iskambju u jiġi ntaxxat fis-sena li matulha jseħħ l-avveniment li jittermina l-posponiment ta’ tassazzjoni, jiġifieri t-trasferiment tat-titoli riċevuti fil-mument tal-iskambju. F’dan il-kuntest, skont l-imsemmija qorti, il-fatt li l-qligħ kapitali ta’ trasferiment ulterjuri tat-titoli riċevuti huwa taxxabbli fi Stat Membru ieħor li ma huwiex dak fejn il-qligħ kapitali marbut mat-titoli skambjati kien taxxabbli waqt it-tranżazzjoni tal-iskambju, ma għandux effett fuq is‑setgħa ta’ dan l-aħħar Stat Membru ( 17 ) li jintaxxa, fil-mument tat‑trasferiment finali tat-titoli riċevuti fl-iskambju, il-qligħ kapitali tat‑titoli skambjati.

28. Madankollu, M. Lassus jikkontesta din l-interpretazzjoni.

29. Minn naħa, prinċipalment, huwa jargumenta li l-mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali huwa inkompatibbli mal-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434, peress li dan l‑artikolu jipprevedi bħala fatt taxxabbli t-trasferiment tat-titoli riċevuti u mhux it-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli, b’din tal-aħħar tikkorrispondi għal tranżazzjoni addizzjonali fiskalment newtrali. Barra minn hekk, huwa jsostni li f’dan il-każ, fid-data ta’ dan it-trasferiment, l-amministrazzjoni fiskali Franċiża kienet tilfet is-setgħa ta’ tassazzjoni tagħha, peress li t‑tranżazzjoni ta’ trasferiment taqa’ fil-kompetenza fiskali tar-Renju Unit.

30. Min-naħa l-oħra, fil-każ li t-trasferiment kien taxxabbli fi Franza, ladarba l-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti t-tpaċija tat-telf mit‑trasferiment mal-qligħ kapitali tal-istess natura, ir-rifjut tal‑amministrazzjoni fiskali li tpaċi t-telf magħmul bit-trasferiment tat-titoli fl-2002 mal-qligħ kapitali ta’ skambju li t-tassazzjoni tiegħu ġiet posposta, ikun imur kontra l-għanijiet tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 u jkun jikkostitwixxi ostakolu għal-libertà ta’ stabbiliment mogħti mill-Artikolu 49 TFUE.

31. F’dawn iċ-ċirkustanzi l-Conseil d’État (kunsill tal-istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u jagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill‑Qorti tal-Ġustizzja: “1) Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 8 tad-Direttiva [90/434] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprojbixxu, fil-każ ta’ tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, mekkaniżmu ta’ differiment tat-taxxa li, b’deroga mir-regola li l‑fatt li jiġġenera t-tassazzjoni ta’ qligħ kapitali jseħħ fis-sena li fih isir dan il-qligħ, qligħ kapitali fuq l-iskambju huwa kkonstatat u mħallas mat-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli u huwa intaxxat fis‑sena li fih iseħħ l-avveniment li jtemm id-differiment tat-taxxa, li jista’ jkun b’mod partikolari t-trasferiment ta’ titoli riċevuti fil‑mument tal-iskambju? 2) Anki jekk jiġi preżunt li huwa taxxabbli, qligħ kapitali fuq l-iskambju jista’ jiġi intaxxat mill-Istat li għandu s-setgħa li jintaxxa fil‑mument tat-tranżazzjoni ta’ skambju, minkejja li t-trasferiment tat-titoli riċevuti fl-okkażjoni ta’ dan l-iskambju taqa’ taħt il‑kompetenza fiskali ta’ Stat Membru ieħor? 3) Fil-każ li r-risposta għad-domandi preċedenti tkun li d-Direttiva [90/434] ma tipprekludix li l-qligħ kapitali li jirriżulta minn skambju ta’ titoli huwa intaxxat fil-mument tat-trasferiment ulterjuri tat-titoli riċevuti fil-mument tal-iskambju, inkluż meta ż-żewġ tranżazzjonijiet ma jaqgħux taħt il-kompetenza fiskali tal-istess Stat Membru, jista’ l‑Istat Membru li fih il-qligħ kapitali fuq l-iskambju ġie ddifferit jintaxxa l-qligħ kapitali ddifferit fil-mument ta’ dan it-trasferiment, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-ftehim bilaterali dwar it-taxxa doppja applikabbli, irrispettivament mir-riżultat tat-trasferiment meta dan ir-riżultat huwa wieħed ta’ telf? Din id-domanda hija magħmula kemm fir-rigward tad-Direttiva [90/434] kif ukoll fir‑rigward tal-libertà ta’ stabbiliment iggarantit mill-Artikolu [49 TFUE], meta persuna taxxabbli residenti għall-finijiet tat-taxxa fi Franza fil-mument tat-tranżazzjoni ta’ skambju u fil-mument tat‑tranżazzjoni ta’ trasferiment ta’ titoli tkun tista’ tibbenefika, fiċ‑ċirkustanzi mfakkra fil-punt 4 ta’ din id-deċiżjoni ( 18 ), minn kreditu ta’ taxxa fuq it-telf li jirriżulta mit-trasferiment. 4) Fil-każ li r-risposta għad-domanda 3 tkun li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni t-telf fuq it-trasferiment tat-titoli riċevuti fil‑mument tal-iskambju, l-Istat Membru fejn sar il-qligħ kapitali fuq l-iskambju għandu jnaqqas dan it-telf li jirriżulta mit‑trasferiment mill-qligħ kapitali jew għandu, peress li t‑trasferiment ma jaqax taħt il-kompetenza fiskali tiegħu, jirrinunzja milli jintaxxa l-qligħ kapitali fuq l-iskambju? 5) Fil-każ li r-risposta għad-domanda 4 tkun li hemm lok li t-telf li jirriżulta mit-trasferiment għandu jitnaqqas mill-qligħ kapitali fuq l-iskambju, liema prezz għandu jinżamm għall-akkwist tat-titoli ttrasferiti sabiex jiġi kkalkolat dan it-telf li jirriżulta mit‑trasferiment? B’mod partikolari, hemm lok li jintuża bħala l‑prezz tal-akkwist għal kull unità għat-titoli ttrasferiti l-valur totali tat-titoli fil-kumpannija riċevuti fl-iskambju, hekk kif indikat fid‑dikjarazzjoni ta’ qligħ kapitali, diviż bin-numru ta’ dawn it-titoli riċevuti fil-mument tal-iskambju, jew għandu jintuża prezz tal‑akkwist medju ponderat, li jinkludi wkoll tranżazzjonijiet li jseħħu wara l-iskambju, bħal akkwisti oħra ulterjuri jew distribuzzjoni b’xejn ta’ titoli tal-istess kumpannija?”

IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

32. Fil-Kawża Jacob (C‑327/16), ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn M. Jacob, mill-Gvern Franċiż, minn dak Finlandiż u minn dak Svediż kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Fil-Kawża Lassus (C‑421/16) ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-Gvern Franċiż, mill-Gvern Awstrijak, mill-Gvern Finlandiż, minn dak Svediż kif ukoll mill-Kummissjoni.

33. B’deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑10 ta’ Novembru 2016, b’applikazzjoni tal-Artikolu 54 tar-Regoli tal‑Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kawżi Jacob (C‑327/16) u Lassus (C‑421/16) ġew magħquda għall-finijiet tal-proċedura orali u tas‑sentenza.

34. M. Jacob, il-Gvern Franċiż, il-Gvern Svediż u l-Kummissjoni għamlu osservazzjonijiet orali waqt is-seduta tat-13 ta’ Settembru 2017.

V. Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Jacob (C‑327/16)

35. Mit-talba għal deċiżjoni preliminari fil-Kawża Jacob (C‑327/16) jirriżulta li l-fatti li wasslu għat-tilwima fil-kawża prinċipali kienu jirrigwardaw tranżazzjonijiet ta’ skambju ta’ ishma li jinvolvu kumpanniji stabbiliti fi Stat Membru wieħed li kien jeskludihom, a priori, mill-kamp tad-Direttiva 90/434 ( 19 ) u għalhekk kienet tikkostitwixxi kwistjoni purament interna.

36. Madankollu, minn din it-talba jirriżulta li M. Jacob sostna li d‑dispożizzjonijiet li jiżguraw it-traspożizzjoni tad-Direttiva 90/434 fid-dritt Franċiż, jiġifieri d-dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 92B(II) u tal-Artikolu 160(1 ter)(4) tal-KĠT, japplikaw ukoll għat-tranżazzjonijiet ta’ skambju ta’ ishma li jirriżultaw minn merger, diviżjoni jew trasferiment ta’ ishma bejn żewġ kumpanniji Franċiżi.

37. Wara talba għal informazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Lulju 2016 indirizzata lill-Conseil d’État (kunsill tal-istat), il-President tat-Tielet Awla tal-Conseil d’État (kunsill tal-istat) ikkonferma, b’ittra tal-1 ta’ Awwissu 2016, li “id‑dispożizzjonijiet, inkwistjoni, tal-Artikoli 92B u 160 tal-KĠT, li jittrasponu d-Direttiva [90/434], huma applikabbli fl-istess kundizzjonijiet għat-tranżazzjonijiet ta’ skambju ta’ ishma irrispettivament minn jekk dawn iseħħux bejn kumpanniji Franċiżi, bejn kumpanniji ta’ Stat Membri differenti jew ta’ Stat terzi, ladarba […] il-persuna taxxabbli li għandha l-ishma kellha d‑domiċilju fiskali tagħha fi Franza fid-data tal-iskambju”.

38. Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal‑Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi, b’mod preliminari, dwar l-interpretazzjoni tat-trattati kif ukoll dwar dik tal-atti adottati mill‑istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, stabbilita permezz ta’ dan l-artikolu, huma biss il-qrati nazzjonali li għandhom jevalwaw, fir-rigward tal‑partikolaritajiet ta’ kull kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex ikunu f’pożizzjoni li jagħtu d-deċiżjoni tagħhom, kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li jressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

39. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula mill-qrati nazzjonali jkunu jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal‑Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala regola, obbligata li tiddeċiedi. B’applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kemm-il darba ddikjarat li hija għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar talbiet għal deċiżjoni preliminari li jirrigwardaw dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet fejn il-fatti fil-kawża prinċipali kienu jinsabu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni dirett tad-dritt tal-Unjoni, iżda fejn l-imsemmija dispożizzjonijiet kienu saru applikabbli permezz tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tikkonforma ruħha, minħabba s‑soluzzjonijiet li toffri għal sitwazzjonijiet purament interni, ma’ dawk tad-dritt tal-Unjoni.

40. Fil-fatt jeżisti interess ċert tal-Unjoni li, biex jiġu evitati differenzi ta’ interpretazzjoni fil-futur, id-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti fid-dritt tal‑Unjoni jirċievu interpretazzjoni uniformi, irrispettivament miċ‑ċirkustanzi li fihom għandhom japplikaw ( 20 ).

41. Fir-rigward tat-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula fil‑Kawża Jacob (C‑327/16), ladarba mir-risposta tal-Conseil d’État (kunsill tal-istat) tal-1 ta’ Awwissu 2016 ( 21 ) jirriżulta li l-leġiżlatur Franċiż iddeċieda li japplika trattament identiku għas-sitwazzjonijiet interni u għas‑sitwazzjonijiet irregolati fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434, għandu jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula, li jirrigwardaw dan l‑artikolu.

VI. Fuq l-applikabbiltà tad-Direttiva 90/434

42. Il-Gvern Awstrijak jesprimi dubji dwar l-applikabbiltà nnifisha tad-Direttiva 90/434 għall-Kawża Lassus (C‑421/16).

43. Huwa jikkunsidra li r-regoli ta’ din id-direttiva jirrigwardaw biss “l-Istat li fih l-azzjonist trasferenti għandu d-domiċilju fiskali tiegħu u l-Istat li fih il-kumpannija benefiċjarja għandha d-domiċilju fiskali tagħha. Jekk l-azzjonist trasferenti huwa ddomiċiljat fiskalment fi Stat Membru ieħor (t-tielet Stat Membru), id-Direttiva ma tidhirx li tapplika għalih”.

44. Il-Gvern Awstrijak josserva li dan jirriżulta mill-istruttura tad‑Direttiva 90/434. Fil-fehma tiegħu, din id-direttiva ma tipprovdi ebda regola għal “każijiet fejn Stat Membru li, minħabba t-trasferiment, jitlef id-dritt ta’ tassazzjoni tiegħu fuq it-titoli tal-kumpannija akkwistata, mingħajr ma dan id-dritt ta’ tassazzjoni jkun issostitwit b’titoli ġodda taxxabbli tal-kumpannija akkwirenti, iħallu lill-Istat Membru inkwistjoni livell ta’ libertà leġiżlattiva u regolatorja li ma huwiex limitat bid‑direttiva, b’dan illi l-miżuri fiskali tal-Istati Membri għandhom madankollu jkunu kompatibbli mal-libertajiet fundamentali”. Skont il-Gvern Awstrijak, dan “huwa l-każ f’din il-kawża: minħabba l‑Konvenzjoni [fiskali] Franċiża-Brittanika dwar it-tassazzjoni doppja, Franza għandha d-dritt li tintaxxa l-qligħ kapitali magħmul sal-iskambju tat-titoli. Minħabba din it-tranżazzjoni, it-titoli tal-kumpannija Lussemburgiża akkwirenti huma, inkambju, ikkonsenjati lill-azzjonist iddomiċiljat fir-Renju Unit. Dawn it-titoli riċevuti fl-iskambju jistgħu jkunu ntaxxati biss fir-Renju Unit u mhux fi Franza”.

45. Jiena nikkunsidra li l-limitazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tad‑Direttiva 90/434 invokata mill-Gvern Awstrijak la hija sostnuta mill-formulazzjoni u lanqas mill-istruttura ta’ din id-direttiva.

46. Mill-Artikolu 1 tad-Direttiva 90/434 jirriżulta b’mod ċar li kull Stat Membru għandu japplika din id-direttiva għall‑“inkorporazzjonijiet, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ l-attiv u l‑iskambji ta’ l-ishma li fihom ikunu involuti żewġ Stati Membri jew iktar”. Issa, ma huwiex ikkontestat li t-tranżazzjoni inkwistjoni fil-Kawża Lassus (C‑421/16) hija tranżazzjoni transkonfinali li tirrigwarda kumpanniji ta’ żewġ Stati Membri, f’dan il-każ, ir-Repubblika Franċiża u l-Gran Dukat tal-Lussemburgu.

47. Fil-fehma tiegħi, la l-Artikolu 1 tad-Direttiva 90/434 u lanqas, wara kollox, l‑Artikolu 8 ta’ din tal-aħħar ma jipprovdu limitazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom abbażi tad-domiċilju fiskali tal-kumpannija trasferenti jew tal-kumpannija akkwirenti, li t-tnejn huma partijiet tat-tranżazzjoni transkonfinali.

48. Barra minn hekk, għall-kuntrarju tal-osservazzjonijiet tal-Gvern Awstrijak dwar “il-każijiet fejn Stat Membru li, minħabba t‑trasferiment, jitlef id-dritt ta’ tassazzjoni tiegħu fuq it-titoli tal‑kumpannija akkwistata”, jiena nikkunsidra li t-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 ma jipprekludix lil Stat Membru milli jipprovdi b’mod partikolari, mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali magħmul waqt skambju tat-titoli sat-trasferiment ulterjuri tal-imsemmija titoli ( 22 ). Għalhekk b’applikazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434, l-Istat Membru kkonċernat, f’dan il-każ ir-Repubblika Franċiża, iżomm id-dritt tiegħu li jintaxxa qligħ kapitali mnissel abbażi tal-kompetenza fiskali tiegħu qabel l-iskambju tat-titoli ( 23 ).

VII. Fuq il-mertu

A. Fuq l-ewwel domanda preliminari

49. Permezz tal-ewwel domanda preliminari f’dawn il-kawżi, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tipprovdi li skambju ta’ ishma jew ta’ titoli jagħti lok għal posponiment ta’ tassazzjoni tal-qligħ kapitali kkonstatat u llikwidat fl-okkażjoni tat-tranżazzjoni ta’ skambju sas-sena li fiha jseħħ l-avveniment li jittermina dan il-posponiment, jiġifieri, f’dan il-każ, it-trasferiment ulterjuri ta’ dawn l-ishma jew titoli.

50. Minkejja li l-leġiżlatur Franċiż ta privileġġ lil mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni ( 24 ) li jipprovdi li l-bażi tal-qligħ kapitali ta’ titoli tiġi kkristallizzata, waqt it-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli, u l-intaxxar tal‑qligħ kapitali kif ukoll l-irkupru jseħħu biss fil-mument tat‑trasferiment ulterjuri tat-titoli miksuba fl-okkażjoni tal-iskambju tat‑titoli, M. Jacob u M. Lassus jikkunsidraw li l-Artikolu 8 tad‑Direttiva 90/434 jeħtieġ, għall-finijiet tal-osservanza tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali previst minn din id-direttiva, mekkaniżmu ta’ sospensjoni ta’ tassazzjoni ( 25 ).

51. Madankollu, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha teżamina, fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi, la l-legalità fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 ta’ mekkaniżmu ta’ sospensjoni ta’ tassazzjoni, u lanqas l-opportunità ta’ tali mekkaniżmu meta mqabbel ma’ mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni. Din id-domanda tal‑qorti tar-rinviju tirrigwarda biss il-mekkaniżmu ta’ posponiment tat‑tassazzjoni fis-seħħ fi Franza. Konsegwentement, f’din il-kawża, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tikkunsidra mill-ġdid l‑evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju, li llimitat il-kuntest legali u fattwali tal-kawża miġjuba quddiemha u ma nkludietx dan l-aspett tal-problema fid‑domanda tagħha ( 26 ).

52. Hemm lok li jitfakkar li, fis-sentenza tal-5 ta’ Lulju 2007, Kofoed (C‑321/05, EU:C:2007:408, punt 32), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l‑għan tad-Direttiva 90/434 kien “li jiġu eliminati l-ostakoli fiskali għar‑ristrutturazzjonijiet ta’ kumpanniji bejn il-fruntieri, minn naħa, billi jiġi assigurat li eventwali żidiet fil-valur ta’ l-ishma ma jiġux intaxxati qabel ma jseħħu effettivament u, min-naħa l-oħra, billi jiġi evitat li l‑operazzjonijiet li jinvolvu qligħ kapitali kbir ħafna miksub permezz ta’ skambju ta’ ishma jiġu eżentati mit-taxxa sempliċiment għaliex jiffurmaw parti minn ristrutturazzjoni”.

53. Fi kliem ieħor, l-għan tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434 huwa, b’mod partikolari, li jiġu evitati l-iżvantaġġi ta’ likwidità li jirriżultaw jekk it-taxxa fuq il-qligħ kapitali, ikkonstatat fl-iskambju ta’ ishma jew ta’ titoli, ikollha titħallas qabel ma dawn iseħħu effettivament ( 27 ).

54. Fil-fatt, l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434 jipprovdi li tranżazzjoni ta’ skambju ta’ ishma jew titoli ma għandhiex, fiha nnifisha, twassal għal tassazzjoni ( 28 ). Għalhekk, permezz ta’ dan ir-rekwiżit ta’ newtralità fiskali fir-rigward ta’ skambju ta’ ishma jew titoli, din id-direttiva għandha l-għan, kif jirriżulta mill-ewwel u r-raba’ premessi tagħha, li tiżgura li skambju ta’ azzjonijiet li jinteressa kumpanniji ta’ diversi Stati Membri ma jkunx ostakolat b’restrizzjonijiet, żvantaġġi u distorsjonijiet partikolari li jinħolqu mid-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri ( 29 ).

55. Madankollu, minkejja dan ir-rekwiżit ta’ newtralità fiskali previst fl-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434, it-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 8(2) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu ( 30 )“jintaxxaw il-qligħ li jinħoloq mit-trasferiment sossegwanti tat‑titoli rċevuti bl-istess mod bħall-qligħ li jiġi mit-trasferiment tat-titoli li kienu jeżistu qabel il-kisba”.

56. Għalhekk jekk l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434 jipprojbixxi t‑tassazzjoni tat-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ ishma, fil-mument tal‑iskambju, mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tal-imsemmija direttiva jirriżulta li dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprovdux madankollu eżenzjoni definittiva mit-tassazzjoni tal-qligħ kapitali marbut ma’ dan l‑iskambju ( 31 ).

57. Fil-fatt, fil-punt 35 tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑11 ta’ Diċembru 2008, A.T. (C‑285/07, EU:C:2008:705), il-Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li “d-Direttiva 90/434 hija stess għandha l-għan, skont ir-raba’ premessa tagħha, li tissalvagwardja l-interessi finanzjarji tal-Istat tal-kumpannija miksuba. B’hekk, it-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 jipprovdi li l-applikazzjoni tal‑paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu ma għandux jipprevjieni lill-Istati Membri milli jintaxxaw il-qligħ li jinħoloq mit-trasferiment sussegwenti tat-titoli rċevuti bl-istess mod bħall-qligħ li jiġi mit-trasferiment tat-titoli li kienu jeżistu qabel il-kisba” ( 32 ).

58. Għandu jiġi rrilevat, kif osservaw il-Gvern Svediż u l‑Kummissjoni ( 33 ), li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva 90/434 ma jinkludi ebda dispożizzjoni dwar il-modalitajiet ta’ eventwali tassazzjoni ta’ ishma jew titoli waqt it-trasferiment ulterjuri tagħhom. Fid-dawl ta’ dan is-silenzju tat-tieni subparagrafu tal‑Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434, l-Istati Membri għandhom ċertu marġni ta’ manuvra fit-traspożizzjoni u fl-implementazzjoni ta’ din id‑dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, sakemm dan il-marġni ma jiksirx id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE, b’mod partikolari, il-libertà ta’ stabbiliment żgurata mill‑Artikolu 49 TFUE ( 34 ), jew id-dispożizzjonijiet l-oħra tad‑Direttiva 90/434, b’mod partikolari l-Artikolu 8(1) tagħha.

59. L-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 ma jipprekludix Stat Membru milli jipprovdi mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni sat‑trasferiment ulterjuri tat-titoli tal-qligħ kapitali magħmul waqt skambju tal-imsemmija titoli. Il-mekkaniżmu ta’ posponiment tat‑tassazzjoni josserva l-prinċipju ta’ newtralità fiskali billi jiżgura li tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli fiha nnifisha ma twassal għal ebda tassazzjoni u li l-eventwali żidiet fil-valur tat-titoli ma jkunux intaxxati qabel it-twettiq effettiv tagħhom, filwaqt li tosserva l-interessi tal-Istat Membru fejn twettaq il-qligħ kapitali tal-iskambju. Dan il-mekkaniżmu jiżgura lill-Istat Membru kkonċernat, f’dan il-każ ir-Repubblika Franċiża, id‑dritt tiegħu li jintaxxa ulterjorment fil-mument tal-kisba tiegħu, qligħ kapitali li kien latenti fil-mument tal-iskambju tat-titoli.

60. Fil-fatt, il-konstatazzjoni tal-qligħ kapitali waqt l-iskambju tat-titoli u l‑posponiment tat-tassazzjoni tiegħu sat-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jistgħux jitqiesu bħala ekwivalenti għat-tassazzjoni li hija pprojbita fl-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434. Dan il‑mekkaniżmu ma jwassalx għall-iżvantaġġi ta’ likwidità li jirriżultaw jekk it-taxxa fuq il-qligħ kapitali, ikkonstatat waqt skambju ta’ ishma jew titoli, titħallas qabel il-kisba tiegħu.

61. Fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-applikazzjoni tat‑tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434, il‑modalitajiet proċedurali li huma intiżi sabiex jiżguraw is-salvagwardja tad-drittijiet mogħtija lill-persuna taxxabbli, b’mod partikolari mill‑Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva, jaqgħu fl-ordinament ġuridiku ta’ kull Stat Membru, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali tal‑Istati Membri, bil-kundizzjoni, madankollu, li ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili ta’ natura nazzjonali (prinċipju ta’ ekwivalenza) u li, fil-prattika, ma jrendux impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) ( 35 ).

62. F’dan ir-rigward, il-modalitajiet ta’ applikazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 previsti mid-dritt nazzjonali u mid-dritt konvenzjonali għandhom ikunu trasparenti u koerenti sabiex jiżguraw iċ-ċertezza legali tal-persuni taxxabbli, u dan għandu jkun ivverifikat mill-qorti tar-rinviju.

63. Konsegwentement, jiena nikkunsidra li l-Artikolu 8(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 għandhom ikunu interpretati fis-sens li ma jipprekludux mekkaniżmu bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali li jipposponi, sat-trasferiment ulterjuri tat-titoli, it-tassazzjoni ta’ qligħ kapitali kkonstatat waqt tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli li taqa’ fil‑kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva.

B. Fuq it-tieni domanda preliminari

64. Permezz tat-tieni domanda preliminari tagħha f’dawn il-kawżi, il‑qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment, jekk, jekk jiġi preżunt taxxabbli, il‑qligħ kapitali mill-iskambju jistax ikun intaxxat mill-Istat Membru li kellu s-setgħa ta’ tassazzjoni fil-mument tat-tranżazzjoni ta’ skambju, minkejja li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli riċevuti fl-okkażjoni ta’ dan l-iskambju jaqa’ fil-kompetenza fiskali ta’ Stat Membru ieħor.

65. Fid-dawl tar-risposta tiegħi għall-ewwel domanda fis-sens li l‑qligħ kapitali kkonstatat waqt it-tranżazzjoni ta’ skambju jista’ jkun intaxxat fl-okkażjoni tat-trasferiment ulterjuri ta’ dawn it-titoli, huwa neċessarju li tingħata risposta għat-tieni domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju.

66. Nippreċiża li t-tieni domanda tirrigwarda l-possibbiltà ta’ tassazzjoni, waqt it-trasferiment ulterjuri tagħhom, tal-qligħ kapitali li jirriżulta mill-iskambju tat-titoli u mhux il-possibbiltà ta’ tassazzjoni ta’ qligħ kapitali eventwali li jirriżulta mit-trasferiment ulterjuri ta’ dawn it‑titoli ( 36 ).

67. Id-Direttiva 90/434 tistabbilixxi, għall-iskambji tat-titoli li jirrigwardaw kumpanniji ta’ Stat Membri differenti, regoli fiskali newtrali fir-rigward tal-kompetizzjoni sabiex tippermetti lill-impriżi li jadottaw ruħhom għar-rekwiżiti tas-suq komuni u sabiex tevita li dawn it‑tranżazzjonijiet ikunu ostakolati b’restrizzjonijiet, żvantaġġi u distorsjonijiet partikolari li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri ( 37 ).

68. Madankollu, minkejja li d-Direttiva 90/434 ma tarmonizzax il‑kriterji ta’ tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni tal-Istati Membri ( 38 ) u li, fin‑nuqqas ta’ armonizzazzjoni fuq il-livell tal-Unjoni, l-Istati Membri jibqgħu kompetenti sabiex jistabbilixxu, b’mezzi konvenzjonali jew unilaterali, il-kriterji tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni tagħhom, bl-għan, b’mod partikolari li tiġi eliminata t-tassazzjoni doppja ( 39 ), kif indikajt fil‑punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 93/434 huwa intiż wkoll, fil-paragrafu (2) tiegħu, sabiex jissalvagwardja l‑interessi finanzjarji tal-Istat fejn twettaq il-qligħ kapitali mill-iskambju.

69. Fid-dawl tar-risposta tiegħi għall-ewwel domanda fis-sens li l‑Artikolu 8(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva 90/434 ma jipprekludux mekkaniżmu ta’ posponiment tat‑tassazzjoni, sat-trasferiment ulterjuri tagħhom, ta’ qligħ kapitali mill‑iskambju kkonstatat u llikwidat fl-okkażjoni tat-tranżazzjoni tal‑iskambju ta’ titolu li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva ( 40 ) sat-trasferiment, fih innifsu, ta’ dawn it-titoli, jiena nikkunsidra li l-fatt li t-trasferiment tat-titoli li kienu l-oġġett tat-tranżazzjoni tal‑iskambju jaqa’ fil-kompetenza fiskali ta’ Stat Membru ieħor li ma huwiex dak li huwa kompetenti li jintaxxa l-qligħ kapitali mill-iskambju, f’dan il-każ, ir-Repubblika Franċiża, ma għandu l-ebda rilevanza.

70. Fil-fatt, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva 90/434 ma jeskludix il-possibbiltà li Stat Membru jipprovdi t-tassazzjoni ta’ qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli waqt it-trasferiment ulterjuri ta’ dawn it-titoli, minkejja li, minħabba element barrani li intervjena bejn l-iskambju tat-titoli u t-trasferiment tagħhom, dan tal‑aħħar jista’ ma jaqax fil-kompetenza fiskali ta’ dak l-Istat Membru.

71. Fi kliem ieħor, il-kompetenza fiskali tal-Istati Membri fil-mument tat-trasferiment tat-titoli li kienu l-oġġett ta’ skambju ma taffettwax id‑dritt ta’ Stat Membru ieħor li jintaxxa qligħ kapitali mnissel fil‑kuntest tal-kompetenza fiskali tiegħu fil-mument tal-iskambju tat‑titoli ( 41 ), u dan anki jekk jiġu ttrasferiti sussegwentement. Tali possibbiltà bl-ebda mod ma taffettwa n-newtralità fiskali tal-iskambju ta’ titoli, filwaqt li tosserva l-interessi tal-Istat Membru fejn sar il-qligħ kapitali mill-iskambju ( 42 ).

72. Konsegwentement, jiena nikkunsidra li l-Artikolu 8(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 ( 43 ) għandhom ikunu interpretati fis-sens li l-qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli jista’ jkun intaxxat, waqt it-trasferiment ulterjuri tagħhom, mill-Istat Membru li kellu s-setgħa li jintaxxa dan il-qligħ kapitali fil-mument tat-tranżazzjoni tal-iskambju, minkejja li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati jista’ jaqa’ fil-kompetenza fiskali ta’ Stat Membru ieħor.

C. Fuq it-tielet domanda preliminari

73. It-tielet domanda magħmula fil-Kawża Lassus (C‑421/16) għandha tiġi indirizzata biss jekk tingħata risposta lill-ewwel żewġ domandi, jiġifieri li d-Direttiva 90/434 ma tipprekludix mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali magħmul fl-okkażjoni tal-iskambju ta’ titoli, bħal dak inkwistjoni.

74. Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk id-Direttiva 90/434 u/jew l-Artikolu 49 TFUE jipprekludux li Stat Membru, li fih it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju tkun ġiet posposta, jintaxxah mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni t-telf li jirriżulta mit-trasferiment ulterjuri tat-titoli riċevuti mill-iskambju, peress li din it-tranżazzjoni ta’ trasferiment ta’ titoli ma taqax fil-kompetenza fiskali ta’ dan l-Istat Membru.

75. M. Lassus argumenta quddiem il-qorti tar-rinviju li, skont ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 160(I) tal-KĠT li jipprovdi li t-telf sostnut matul sena partikolari għandha ssir tpaċija tiegħu mal-qligħ kapitali tal-istess natura magħmula matul l-istess sena jew fil-ħames snin segwenti, persuna taxxabbli li jkollha d-domiċilju fiskali fi Franza waqt it-tranżazzjoni tal-iskambju u waqt it-tranżazzjoni ta’ trasferiment ta’ titolu tkun tista’ tibbenefika mit‑tpaċija tat-telf mit-trasferiment.

76. Nirrileva li minkejja l-fatt li, fit-tweġiba tagħha għat-talba ta’ kjarifika tal‑Qorti tal-Ġustizzja, il-qorti tar-rinviju kkonfermat li l-Artikolu 92B u l-Artikolu 160 tal-KĠT kienu “applikabbli fl-istess kundizzjonijiet għat‑tranżazzjonijiet ta’ skambju ta’ ishma irrispettivament minn jekk dawn iseħħux bejn kumpanniji Franċiżi, bejn kumpanniji ta’ Stat Membri differenti jew ta’ Stati terzi” ( 44 ), din il-qorti indikat, fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, li, skont M. Lassus, l-amministrazzjoni fiskali Franċiża kienet irrifjutat li tpaċi t-telf mit-trasferiment subit minnu fl-2002 mal-qligħ kapitali li kien ġie ddifferit fl-1999, jiġifieri f’terminu ta’ inqas minn ħames snin, kif jipprovdi r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 160(I) tal-KĠT, għar-raġuni li t‑tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn Franza u r-Renju Unit kien jipprekludih.

77. Il-Gvern Franċiż jikkunsidra fil-fatt li, fis-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 56), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà aċċettat li n-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni mill-Istat Membru ta’ oriġini ta’ kumpannija tat-telf kapitali mwettaq wara t-trasferiment tas-sede ta’ amministrazzjoni effettiva tal-kumpannija ma jistax jitqies bħala sproporzjonat fid-dawl tal‑għan tat-tqassim ibbilanċjat tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri mfittex mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni ( 45 ).

78. Fir-rigward tad-Direttiva 90/434, minbarra l-fatt li hija ma tarmonizzax il-kriterji ta’ tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni tal-Istati Membri u li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tagħha ma jinkludi ebda dispożizzjoni dwar il-modalitajiet ta’ eventwali tassazzjoni tat-titoli skambjati waqt it-trasferiment ulterjuri tagħhom, din id-direttiva ma tirregolax id-dritt jew l-obbligu ta’ tpaċija ta’ telf eventwali li jirriżulta mit‑trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati.

79. Fid-dawl ta’ dan in-nuqqas ta’ armonizzazzjoni, hemm lok li din il-kwistjoni tiġi eżaminata fid-dawl tal-Artikolu 49 TFUE.

80. Mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont l‑osservazzjonijiet tal-Kummissjoni ( 46 ), l-implementazzjoni tal‑leġiżlazzjoni Franċiża ( 47 ) u tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika timplika trattament iddifferenzjat ta’ tranżazzjonijiet taxxabbli paragunabbli, skont jekk il-persuna taxxabbli tkunx eżerċitat id-dritt tagħha ta’ stabbiliment fi Stat Membru ieħor jew le ( 48 ), u dan jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, fis-sens tal‑Artikolu 49 TFUE ( 49 ).

81. Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment tista’ tiġi aċċettata biss jekk tkun iġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali. Huwa wkoll neċessarju, f’tali ipoteżi, li din tkun adegwata sabiex tiżgura li l-għan inkwistjoni jintlaħaq u li tali restrizzjoni ma teċċedix dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan ( 50 ).

82. F’dan ir-rigward, il-Gvern Franċiż jikkunsidra li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni ta’ qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli, li ma jieħdux inkunsiderazzjoni t-telf eventwalment subit waqt it-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati meta dan it-trasferiment ma jaqax fil-kompetenza fiskali tiegħu, huma ġġustifikati mill-għan ta’ tqassim ibbilanċjat ta’ setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri ( 51 ).

83. Il-Kummissjoni hija tal-opinjoni li r-Repubblika Franċiża “għandha tieħu inkunsiderazzjoni t-telf mit-trasferiment tat-titoli skambjati fl-1999, għaliex f’din id-data hija kellha s-setgħa li tintaxxa […]. Konsegwentement, sa mill-mument li fih, abbażi tad-dispożizzjonijiet li jittrasponu d-Direttiva [90/434] li toffri l-possibbiltà ta’ posponiment ta’ tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju, ir-[Repubblika Franċiża] iddeċidiet li tittratta bl-istess mod l-azzjonisti residenti u l-azzjonisti mhux residenti, hija ma tistax tibbaża ruħha fuq ir-regoli konvenzjonali ta’ tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri sabiex tirrifjuta l‑benefiċċju tat-tpaċija tat-telf mit-trasferiment korrispondenti lil persuna taxxabbli li eżerċitat id-dritt tagħha ta’ stabbiliment fi Stat Membru ieħor, ladarba tali vantaġġ jingħata lil persuna taxxabbli residenti. Fil-fatt, kemm għal dak li jirrigwarda t-tassazzjoni inizjalment posposta kif ukoll it-teħid inkunsiderazzjoni tat-telf korrispondenti għall‑ishma li t-tassazzjoni tagħhom kienet ġiet posposta, hemm inkwistjoni biss is-setgħa ta’ tassazzjoni ta’ Stat Membru wieħed, jiġifieri dak tar-[Repubblika Franċiża]” ( 52 ).

84. Il-preżervazzjoni tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri huwa għan leġittimu rikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja ( 53 ).

85. Fil-fatt, fil-punt 46 tas-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, skont il-prinċipju ta’ territorjalità fiskali, Stat Membru għandu, f’każ ta’ trasferiment ta’ ishma lil stabbiliment tan-negozju permanenti li jinsab fi Stat Membru ieħor, id-dritt li jintaxxa, fil-mument ta’ dan it-trasferiment, il-qligħ kapitali magħmul fit-territorju tiegħu qabel l-imsemmi trasferiment. Tali miżura hija intiża sabiex tipprevjeni sitwazzjonijiet ta’ natura li jikkompromettu d-dritt tal-Istat Membru tal‑oriġini li jeżerċita l-kompetenza fiskali tiegħu fir-rigward tal‑attivitajiet imwettqa fit-territorju tiegħu.

86. Għalhekk f’każ ta’ trasferiment ta’ attiv lejn Stat Membru ieħor, Stat Membru ma għandux jirrinunzja għad-dritt tiegħu li jintaxxa l-qligħ kapitali ġġenerat fil-kuntest tal-kompetenza fiskali tiegħu qabel it‑trasferiment tagħhom lil hinn mit-territorju tiegħu ( 54 ).

87. Fil-punt 58 tas-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il‑Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979), il-Qorti tal‑Ġustizzja fakkret, b’riferiment għall-punt 52 tas-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), li leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li timponi l-irkupru immedjat tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali latenti marbut ma’ elementi tal‑assi ta’ kumpannija li tittrasferixxi s-sede ta’ amministrazzjoni effettiva tagħha lejn Stat Membru ieħor, fil-mument tal-imsemmi trasferiment tqieset sproporzjonata minħabba l-eżistenza ta’ miżuri inqas restrittivi għal-libertà ta’ stabbiliment mill-irkupru immedjat ta’ din it‑taxxa. Madankollu, dan id-dibattitu ma jirrigwardax posponiment ta’ tassazzjoni, iżda posponiment tal-irkupru ( 55 ).

88. Fis-sentenza tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331, punt 48), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kien proporzjonat, għal Stat Membru, sabiex jipproteġi l-eżerċizzju tal‑kompetenza fiskali tiegħu, li jiddetermina l-ammont tat-taxxa dovuta fuq il-qligħ kapitali latenti ġġenerat fit-territorju tiegħu relatat mal-attiv ittrasferit barra mit-territorju tiegħu, fil-mument li fih is-setgħa tiegħu ta’ tassazzjoni fir-rigward tal-attiv ikkonċernat tieqaf teżisti, f’dan il-każ fil‑mument tat-trasferiment tal-attiv inkwistjoni barra mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru. Fir-rigward tal-irkupru ta’ tali taxxa, il-Qorti tal‑Ġustizzja żiedet, fil-punt 49 ta’ dik is-sentenza, li l-persuna taxxabbli għandha tingħata l-għażla bejn, minn naħa, il-ħlas immedjat tal-ammont ta’ din it-taxxa, u, min-naħa l-oħra, il-ħlas iddifferit tal-ammont tal-imsemmija taxxa, flimkien, skont il-każ, mal-interessi skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli ( 56 ).

89. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li n-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni eventwali tat-telf mill-Istat Membru ospitanti ma jimponi l‑ebda obbligu fuq l-Istat Membru ta’ oriġini li jerġa’ jevalwa, fil-mument tat-twettiq tal-attiv ikkonċernat, dejn fiskali li ġie ddeterminat bħala finali fil-mument li l-kumpannija kkonċernata, minħabba t-trasferiment tas-sede ta’ amministrazzjoni effettiva tagħha, waqfet milli tkun suġġetta għat-taxxa f’dan l-aħħar Stat Membru ( 57 ).

90. Nikkunsidra li għall-kuntrarju tas-sitwazzjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), fejn l-Istat Membru tal-oriġini kien eżerċita kompletament (mingħajr ħsara ta’ eventwali posponiment ta’ rkupru) id‑dritt tiegħu li jintaxxa l-qligħ kapitali latenti ġġenerat fit-territorju tiegħu marbut mal-attiv trasferit lil hinn mit-territorju tiegħu fil-mument ta’ dan it-trasferiment ( 58 ), l-Istat Membru ta’ oriġini fil-Kawża Lassus (C‑421/16), jiġifieri r-Repubblika Franċiża li, abbażi tal-Artikolu 8(1) tad‑Direttiva 90/434, ma kellha l-ebda dritt li tintaxxa l-qligħ kapitali li jirriżulta mit-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli fl-1999 fil-mument ta’ dan l-iskambju, implementa, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) ta’ din id-direttiva, mekkaniżmu ta’ posponiment, sat-trasferiment ulterjuri tagħhom, tat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju tat-titoli. Għandu wkoll jitfakkar li mill-proċess nazzjonali ppreżentat fir-Reġistru tal‑Qorti tal-Ġustizzja donnu jirriżulta li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni tal‑qligħ kapitali mill-iskambju, bħar-rata ta’ tassazzjoni, huma ddeterminati fid-data tat-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati u li t-taxxa li trid titħallas tiġi stabbilita biss f’dik id-data.

91. Konsegwentement, b’dan, il-Gvern Franċiż jeżerċita s-setgħa tiegħu ta’ tassazzjoni fil-mument tat-trasferiment ulterjuri ( 59 ) tat-titoli skambjati ( 60 ), u dan minkejja l-fatt li t-tassazzjoni ta’ qligħ kapitali eventwali li jirriżulta mit-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jaqax fil-kompetenza fiskali tiegħu.

92. Għaldaqstant, għall-kuntrarju tal-fatti fil-kawżi li taw lok għas‑sentenzi tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331), u tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il‑Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979), fil-Kawża Lassus (C‑421/16), l-Istat Membru ta’ oriġini, jiġifieri r-Repubblika Franċiża, kien jeżerċita setgħa ta’ tassazzjoni fil-mument tat-twettiq tat-telf ( 61 ) fl-2002.

93. F’dawn iċ-ċirkustanzi nikkunsidra li l-preżervazzjoni tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni ma tiġġustifikax trattament iddifferenzjat tal-persuni taxxabbli residenti u tal-persuni taxxabbli mhux residenti għaliex hija biss is-setgħa ta’ tassazzjoni tal-Gvern Franċiż li kienet ikkontestata.

94. Konsegwentement, l-Istat Membru tal-oriġini ma għandux jirrifjuta lil persuna taxxabbli li tkun eżerċitat id-dritt tagħha ta’ stabbiliment fi Stat Membru ieħor il-benefiċċju tat-tpaċija tat-telf subit taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali ( 62 ) tiegħu, filwaqt li tali vantaġġ jingħata lil persuna taxxabbli residenti.

95. Hemm lok li r-risposta għat-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju fil-Kawża Lassus (C‑421/16) tkun li l-Artikolu 49 TFUE jipprekludi li Stat Membru, li fih it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju ġiet posposta skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva 90/434, jintaxxa dan il-qligħ kapitali waqt it-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni t-telf subit wara l-iskambju, filwaqt li tali vantaġġ jingħata lil persuna taxxabbli residenti. Il-fatt li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jkunx fil‑kompetenza fiskali ta’ dan l-Istat Membru ma jiġġustifikax dan it‑trattament diskriminatorju.

D. Fuq ir-raba’ domanda preliminari

96. Permezz tar-raba’ domanda fil-Kawża Lassus (C‑421/16), li ġiet magħmula biss f’każ li r-risposta għat-tielet domanda tkun li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni t-telf mit-trasferiment, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Istat Membru ta’ oriġini għandux ipaċi mal-qligħ kapitali ikkonstatat waqt it-tranżazzjoni ta’ skambju tat-titoli t-telf mit-trasferiment tal-imsemmija titoli jew jekk għandux jirrinunzja għat‑tassazzjoni tal-qligħ kapitali inkwistjoni, ladarba t-trasferiment, fih innifsu, ma jaqax fil-kompetenza fiskali tiegħu.

97. Mir-risposti tiegħi għall-ewwel sat-tielet domandi jirriżulta li, ladarba l-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 ma jipprovdi ebda eżenzjoni definittiva mit-tassazzjoni tal-qligħ kapitali kkonstatat waqt tranżazzjoni ta’ skambju tat-titoli skont din id-direttiva, l-Istat Membru tal-oriġini għandu l-għażla li jipprovdi mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali sat-trasferiment ulterjuri tal-imsemmija titoli, u dan minkejja l-fatt li t-trasferiment ma jaqax fil-kompetenza fiskali tiegħu. Jiena nikkunsidra li, skont l-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż, il-fatt li t-trasferiment tat-titoli skambjati ta lok għal telf ma jikkontestax il‑kompetenza fiskali tal-Istat Membru ta’ oriġini.

98. Madankollu, jekk id-dritt nazzjonali jipprovdi mekkaniżmu ta’ posponiment tat-tassazzjoni, sat-trasferiment ulterjuri tagħhom, ta’ qligħ kapitali magħmul waqt tranżazzjoni ta’ skambju tat-titoli li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 90/434 u jekk dan id-dritt jipprovdi t-teħid inkunsiderazzjoni tat-telf subit wara l-iskambju ta’ titoli għal persuni taxxabbli residenti, l-Istat Membru ta’ oriġini għandu, skont l‑Artikolu 49 TFUE, jagħti l-istess vantaġġ lill-persuni taxxabbli mhux residenti. Dan l-obbligu ma jimponix fuq l-Istat Membru ta’ oriġini li jirrinunzja għat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju, jekk it‑trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jkunx jaqa’ fil-kompetenza fiskali tiegħu.

E. Fuq il-ħames domanda preliminari

99. Permezz tal-ħames domanda fil-Kawża Lassus (C‑421/16), li saret f’każ li r-risposta għat-tielet u r-raba’ domanda tkun li hemm lok li ssir tpaċija tat-telf mit-trasferiment mill-qligħ kapitali mill-iskambju, il‑qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment dwar il-modalitajiet ta’ tali tpaċija.

100. Konformement mal-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż ( 63 ) u tal-Kummissjoni ( 64 ), nikkunsidra li la d-Direttiva 90/434 u lanqas dispożizzjonijiet oħra tad‑dritt tal-Unjoni ma jispjegaw il-modalitajiet tat-tpaċija inkwistjoni.

101. Konsegwentement, il-modalitajiet relattivi għat-tpaċija eventwali ta’ telf subit waqt it-trasferiment ulterjuri tat-titoli jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru ta’ oriġini b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari tal-Artikolu 49 TFUE dwar il-libertà ta’ stabbiliment.

VIII. Konklużjoni

102. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi lill‑Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza): – L-Artikolu 8(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva tal-Kunsill 90/434/KEE, tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is‑sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika għall-inkorporazzjonijiet, id‑diviżjonijiet, it-trasferimenti tal-attivi u l-iskambji tal-ishma li jirrigwardaw il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti, ma jipprekludux mekkaniżmu ta’ posponiment, sat-trasferiment ulterjuri tat-titoli, tat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali kkonstatat waqt tranżazzjoni ta’ skambju ta’ dawn it-titoli li taqa’ fil‑kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva. – L-Artikolu 8(1) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad‑Direttiva 90/434 għandhom ikunu interpretati fis-sens li l-qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli jista’ jkun intaxxat, waqt it‑trasferiment ulterjuri tagħhom, mill-Istat Membru li kellu s-setgħa li jintaxxa dan il-qligħ kapitali fil-mument tat-tranżazzjoni ta’ skambju, minkejja li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati jista’ jaqa’ fil-kompetenza fiskali ta’ Stat Membru ieħor. – L-Artikolu 49 TFUE jipprekludi li Stat Membru, li fih it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju ġiet posposta skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434, sat-trasferiment ulterjuri ta’ dawn it-titoli, jintaxxa dan il-qligħ kapitali waqt dan it-trasferiment mingħajr ma jieħu inkunsiderazzjoni t-telf subit wara l-iskambju, filwaqt li tali vantaġġ jingħata lil persuna taxxabbli residenti. Il-fatt li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jkunx fil-kompetenza fiskali ta’ dan l-Istat Membru ma jiġġustifikax dan it-trattament diskriminatorju. – Jekk id-dritt nazzjonali jipprovdi mekkaniżmu ta’ posponiment tat‑tassazzjoni, sat-trasferiment ulterjuri tagħhom, ta’ qligħ kapitali magħmul waqt tranżazzjoni ta’ skambju tat-titoli li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 90/434 u jekk dan id-dritt jipprovdi t-teħid inkunsiderazzjoni tat-telf subit wara l-iskambju tat-titoli għal persuni taxxabbli residenti, l-Istat Membru ta’ oriġini għandu, skont l‑Artikolu 49 TFUE, jagħti l-istess vantaġġ lill-persuni taxxabbli mhux residenti. Dan l-obbligu ma jimponix fuq l-Istat Membru tal‑oriġini li jirrinunzja għat-tassazzjoni tal-qligħ kapitali, jekk it-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ma jkunx jaqa’ fil-kompetenza fiskali tiegħu. – Il-modalitajiet dwar it-tpaċija eventwali ta’ telf subit waqt it‑trasferiment ulterjuri tat-titoli jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru ta’ oriġini b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari tal-Artikolu 49 TFUE.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) Fil-Kawża Jacob (C‑327/16).

( 3 ) Fil-Kawża Lassus (C‑421/16).

( 4 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 9, Vol. 1, p. 142. L-Artikolu 8 ta’ din id‑direttiva kien emendat bid-Direttiva tal-Kunsill 2005/19/KE, tas-17 ta’ Frar 2005 (ĠU 2005, L 159M, p. 164). Sussegwentement, id-Direttiva 90/434 tħassret bid‑Direttiva tal-Kunsill 2009/133/KE, tad-19 ta’ Ottubru 2009, dwar is-sistema komuni ta’ tassazzjoni applikabbli għal mergers, diviżjonijiet, diviżjonijiet parzjali, trasferimenti ta’ assi u skambji ta’ ishma li jikkonċernaw kumpanniji ta’ Stati Membri differenti u għat-trasferiment tal-uffiċċju reġistrat ta’ SE jew SCE bejn Stati Membri (ĠU 2009, L 310, p. 34). Madankollu, it-termini tal-Artikolu 8(1) u tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 90/434 huma kważi identiċi għat‑termini tal-Artikolu 8(1) u (6) ta’ din l-istess direttiva, kif emendata bid‑Direttiva 2005/19, kif ukoll għat-termini tal-Artikolu 8(1) u (6) tad‑Direttiva 2009/133.

( 5 ) Ibbażata fuq il-bażi stabbilita waqt l-iskambju.

( 6 ) Jidher li mill-proċess nazzjonali ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni tal-valur miżjud l-oħra, b’mod partikolari r‑rata ta’ tassazzjoni, huma ddeterminati fid-data tat-trasferimenti ulterjuri. Fil-fatt, permezz tal-ewwel domanda preliminari tiegħu ppreżentata f’dawn il-Kawżi magħquda, il‑Conseil d’État (kunsill tal-istat) jagħmel riferiment għal “valur miżjud ta’ skambju [li] għandu jiġi kkonstatat u llikwidat fl-okkażjoni tat-tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli u jiġi intaxxat fis-sena li matulha javvera ruħu l-avveniment li jtemm il-posponiment tat-tassazzjoni”. Enfasi miżjud minni.

( 7 ) Skont il-qorti tar-rinviju, din id-dispożizzjoni “leġiżlattiva kellha b’mod partikolari l-effett li tippermetti t-tpaċija ta’ telf mill-qligħ kapitali preċedenti li t-tassazzjoni tiegħu ġiet posposta, waqt it-tassazzjoni ta’ dan il-qligħ kapitali fis-sena li matulha jseħħ l‑avveniment li jittermina l-posponiment ta’ tassazzjoni”.

( 8 ) Din id-data hija rilevanti għall-Kawża Lassus (C‑421/16). Ara l-punt 24 ta’ dawn il‑konklużjonijiet.

( 9 ) Din id-data hija rilevanti għall-Kawża Lassus (C‑421/16). Ara l-punt 24 ta’ dawn il‑konklużjonijiet.

( 10 ) Ara l-Artikolu 92B(II) u l-Artikolu 160(I ter)(4) tal-KĠT.

( 11 ) F’dan il-każ 11924 titolu.

( 12 ) Inizjalment Mars Sun.

( 13 ) Inkambju huwa rċieva 599874 titolu tal-kumpannija Gemplus International.

( 14 ) Artikolu 160(1 ter) u Artikolu 92B tal-KĠT.

( 15 ) Lill-kumpannija Sagem.

( 16 ) Il-qligħ kapitali ta’ skambju magħmul minn M. Lassus fis-7 ta’ Diċembru 1999 kien taxxabbli fi Franza, minkejja li kien residenti fir-Renju Unit sa mill-1997, skont l-Artikolu 13(4) tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika.

( 17 ) F’dan il-każ, ir-Repubblika Franċiża.

( 18 ) Ara l-punt 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 19 ) Fil-fatt, l-Artikolu 1 tad-Direttiva 90/434 jipprovdi dan li ġej:

“Kull wieħed mill-Istati Membri għandu japplika din id-Direttiva għall‑inkorporazzjonijiet, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ l-attiv u l-iskambji ta’ l-ishma li fihom ikunu involuti żewġ Stati Membri jew iktar.”

( 20 ) Sentenza tal-14 ta’ Marzu 2013, Allianz Hungária Biztosító et (C‑32/11, EU:C:2013:160, punti 19 u 20 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, is‑sentenza tat-18 ta’ Ottubru 1990, Dzodzi (C‑297/88 u C‑197/89, EU:C:1990:360, punti 33 sa 37).

( 21 ) Ara l-punt 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 22 ) Ara l-punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 23 ) Ara l-punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 24 ) Ara l-Artikolu 92B(II) tal-KĠT.

( 25 ) Ara l-punt 4 ta’ dawn il-konklużjonijiet dwar id-differenza bejn posponiment ta’ tassazzjoni u sospensjoni ta’ tassazzjoni. Ara wkoll, il-punt 6 ta’ dawn il‑konklużjonijiet dwar il-kunċett ta’ “posponiment ta’ rkupru”. Skont M. Jacob, il‑mekkaniżmu ta’ posponiment ta’ tassazzjoni previst mil-leġiżlazzjoni Franċiża jikkontesta l-prinċipju ta’ newtralità fiskali li jwassal sabiex l-iskambju ta’ titoli jitqies “avveniment taxxabbli” fih innifsu, “għaliex jista’ jiġi kkonstatat qligħ kapitali, korrispondenti għaż-żieda fil-valur tat-titoli li jerġgħu jiġu skambjati wara l-akkwist tagħhom, bil-konstatazzjoni ta’ dan l-qligħ kapitali tikkostitwixxi l-bażi tad-dritt ta’ tassazzjoni tal-Istat li fih il-persuna kkonċernata tkun residenti”.

( 26 ) “Barra minn hekk, bdil fis-sustanza tad-domandi preliminari fuq talba ta’ waħda mill-partijiet jew risposta għad-domandi addizzjonali msemmija mill-partijiet fil‑kawża prinċipali fl-osservazzjonijiet tagħhom ikun inkompatibbli mar-rwol mogħti lill-Qorti tal-Ġustizzja permezz tal-Artikolu 267 TFUE kif ukoll mal-obbligu tal‑Qorti tal-Ġustizzja li tiżgura l-possibbiltà lill-gvernijiet tal-Istati Membri u lill‑partijiet interessati li jippreżentaw osservazzjonijiet skont l-Artikolu 23 tal‑Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tal-fatt li, skont din id-dispożizzjoni, huma biss id-deċiżjonijiet tar-rinviju li jiġu nnotifikati lill-partijiet interessati.” Ara l‑konklużjonijiet tiegħi fil-Kawża Ehrmann (C‑609/12, EU:C:2013:746, punt 27 u l‑ġurisprudenza ċċitata).

( 27 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2008, A.T. (C‑285/07, EU:C:2008:705, punt 36). Ara wkoll, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-Kawża Kofoed (C‑321/05, EU:C:2007:86, punt 36): “[l-Artikolu 8(1) tad‑Direttiva 90/434 huwa intiż sabiex] tiġi żgurata n-newtralità fiskali ta’ operazzjoni ta’ ristrutturazzjoni bħal din u min-naħa oħra, qed jiġi impedut li riżervi latenti eventwali u żidiet oħra fil-valur ta’ l-ishma jiġu ntaxxati anki qabel ma fil-fatt jitwettqu”. Ara wkoll, is-sentenza tal-20 ta’ Mejju 2010, Modehuis A. Zwijnenburg (C‑352/08, EU:C:2010:282, punti 39 u 40). Fis-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2017, Euro Park Service (C‑14/16, EU:C:2017:177, punti 28 u 29), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret “li tranżazzjoni ta’ amalgamazzjoni transkonfinali tikkostitwixxi metodu partikolari ta’ eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment, li hija importanti għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern, u b’hekk tifforma parti mill‑attivitajiet ekonomiċi li għalihom l-Istati Membri huma marbuta li josservaw din il-libertà. […] Sabiex dan il-metodu partikolari ta’ eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment ma jkunx ostakolat minn restrizzjonijiet, żvantaġġi jew distorsjonijiet partikolari li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri, id‑Direttiva 90/434, hekk kif jirriżulta mill-ewwel ħames premessi tagħha, tistabbilixxi sistema fiskali komuni billi tipprevedi benefiċċji fiskali, bħad‑differiment ta’ tassazzjoni fuq il-qligħ kapitali relatata mal-assi ttrasferiti fl‑okkażjoni ta’ tali tranżazzjoni”. Enfasi miżjud minni.

( 28 )

( 29 ) Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2008, A.T. (C‑285/07, EU:C:2008:705, punt 21).

( 30 ) Fil-fatt, minkejja li l-formulazzjoni tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434 hija mandatorja, il-formulazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 8(2), li jipprovdi possibbiltà li l-Istati Membri jintaxxaw il-profitt li jirriżulta mit-trasferiment ulterjuri ta’ titoli, hija b’mod ċar fakultattiva.

( 31 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, 3D I (C‑207/11, EU:C:2012:818, punt 28) li tirrigwarda l-Artikoli 4 u 9 tad-Direttiva 90/434. Skont l-Avukat Ġenerali Jääskinen, l-imsemmija direttiva hija intiża sabiex “tikseb newtralità fiskali billi toħloq sistema komuni ta’ differiment tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali li jirrigwarda […] l-iskambju ta’ azzjonijiet transkonfinali. It-taxxa ma tiġix imposta sad-data tad-disponiment attwali tal-azzjonijiet jew tal-attiv”. Huwa jikkunsidra li l‑“prinċipju tan-newtralità fiskali” jirrigwarda biss it-trattament fiskali fiż-żmien tali skambju ta’ azzjonijiet transkonfinali, u għal ebda stadju ieħor ‑ Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen fil-Kawża 3D I (C‑207/11, EU:C:2012:433, punti 37 u 39). Skont l-Avukat Ġenerali Sharpston, id-Direttiva 90/434 “timponi sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika għal […] l-iskambji tal-azzjonijiet li jirrigwardaw il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti. Din għandha tevita l-impożizzjoni tat-taxxi rigward ħidmiet bħal dawn, filwaqt li fl-istess ħin tissalvagwarda l-interessi finanzjarji tal-Istat li fih iseħħ il-fatt taxxabbli. Fil-kuntest ta’ skambji ta’ azzjonijiet, din tagħmel dan billi tipprovdi li l-allokazzjoni ta’ titoli fil-kumpannija li tirċievi li qed takkwista lil azzjonist tal-kumpannija trasferitur [trasferenti] ‘minnhom infushom, ma għandhomx joħolqu l-ebda tassazzjoni fuq id-dħul, il‑profitti jew il-profitti [qligħ] kapitali ta’ dan l-azzjonist’, filwaqt li tippermetti lill‑Istati Membri sabiex ‘jintaxxaw il-profitt [qligħ] li jinħoloq mit-trasferiment sussegwenti tat-titoli rċevuti bl-istess mod bħall-profitt [qligħ] li jiġi mit-trasferiment tat-titoli li kienu jeżistu qabel il-kisba’” ‑ ara l-punt 3 tal-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Sharpston fil-Kawża A.T. (C‑285/07, EU:C:2008:608).

( 32 ) Skont il-Gvern Awstrijak, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 huwa bbażat “fuq l‑idea li, minħabba l-għoti ta’ titoli lill-azzjonisti tal-kumpannija trasferenti jew akkwirenti, l-Istat li fih dawn l-azzjonisti huma domiċiljati għandu jżomm il‑possibbiltà ta’ tassazzjoni ulterjuri ta’ dawn it-titoli miksuba”. Il-Gvern Finlandiż jikkunsidra li “l-għan tad-Direttiva 90/434 [ma huwiex] li tagħti eżenzjoni fiskali definittiva lit-trasferiment li jseħħ fl-okkażjoni tal-iskambju tat-titoli inizjalment miżmuma, iżda biss li tiżgura l-vantaġġ mogħti mill-posponiment tat-tassazzjoni, sabiex tiffaċilita l-iskambji ta’ titoli transkonfinali. Din il-pożizzjoni, konformi mal‑għan u mal-formulazzjoni tad-Direttiva, kienet ikkonfermata wkoll mill‑ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, pereżempju fis-[sentenza tal‑5 ta’ Lulju 2007, Kofoed (C‑321/05, EU:C:2007:408)]”.

( 33 ) Skont il-Kummissjoni, id-Direttiva 90/434 ma tipprekludix li tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli, segwita minn trasferiment ulterjuri, tkun diviża f’żewġ stadji suċċessivi, jiġifieri, l-ewwel wieħed, il-konstatazzjoni u l-likwidazzjoni tal-qligħ kapitali ta’ skambju bit-tassazzjoni tiegħu tkun posposta, u t-tieni wieħed, it-tassazzjoni effettiva tad-dħul imwettaq waqt it-trasferiment ulterjuri tal-istess titoli.

( 34 ) Fil-punt 41 tas-sentenza tal-5 ta’ Lulju 2007, Kofoed (C‑321/05, EU:C:2007:408), il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-opportunità tispjega li “kull Stat Membru destinatarju ta’ Direttiva għandu l-obbligu li jadotta, fl-ordinament ġuridiku nazzjonali tiegħu, dawk il-miżuri kollha meħtieġa sabiex jiżgura l-effett sħiħ tad-Direttiva, b’mod konformi ma’ l-għan mixtieq”. “[L-Istati Membri] jistgħu jagħżlu l-forma u l-mezzi ta’ implementazzjoni tad-direttivi li jippermettu li jiġi ggarantit bl-aħjar mod ir-riżultat li dawn ta’ l-aħħar iridu jiksbu” (punt 43 tal-istess sentenza).

( 35 ) Ara b’analoġija, is-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2017, Euro Park Service (C‑14/16, EU:C:2017:177, punt 36).

( 36 ) Fil-Kawża Jacob (C‑327/16), M. Jacob kien jirrisjedi u kien taxxabbli fi Franza fil‑mument tal-iskambju tat-titoli skont l-Artikolu 92B(II) u l-Artikolu 160(I ter)(4) tal-KĠT. Huwa ċaqlaq id-domiċilju fiskali tiegħu wara dan l-iskambju u qabel it‑trasferiment tat-titoli inkwistjoni. Fil-Kawża Lassus (C‑421/16), M. Lassus kien taxxabbli fi Franza fir-rigward tal-qligħ kapitali mill-iskambju tal-1999 skont l‑Artikolu 13(4)(a) u (b) tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika, minkejja li kien domiċiljat fir-Renju Unit sa mill-1997. Fil-fatt, skont il-Gvern Franċiż, “[b’]applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet konġunti tal-Artikoli 164B u 244 bis (B) tal‑KĠT fis-seħħ fid-data tat-tranżazzjoni tal-iskambju tat-titoli tas-7 ta’ Diċembru 1999, il-qligħ kapitali magħmul mit-trasferiment tad-drittijiet marbuta ma’ kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fi Franza jikkostitwixxi dħul minn sors Franċiż taxxabbli fi Franza skont il-modalitajiet previsti fl-Artikolu 160 tal-KĠT minkejja li l-benefiċjarju, persuna fiżika, ta’ dan il-qligħ kapitali ma jkunx fiskalment domiċiljat fi Franza. […] Barra minn hekk, l-Artikolu 13(4) tal‑Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika jikkonferma dan it-tqassim tal-kompetenza fiskali bejn Franza u r-Renju Unit”. Mill-banda l-oħra, skont il-Gvern Franċiż, it-tranżazzjoni stess ta’ trasferiment tat-titoli riċevuti fl-iskambju, jiġifieri t-titoli tal-kumpannija Lussemburgiża Gemplus International, ma kinitx taqa’ fil-każijiet previsti mill-Artikoli 164B u 244 bis (B) tal-KĠT u mill-Artikolu 13(4) tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika, għaliex dan it-trasferiment kien jirrigwarda titoli ta’ kumpannija Lussemburgiża miżmuma minn persuna fiżika fiskalment domiċiljata fir-Renju Unit. Għandu jiġi nnotat li M. Lassus argumenta quddiem il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) li t-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati jaqa’ fil-kompetenza fiskali tal-Gvern tar-Renju Unit, li ma jbiddel xejn mill-kompetenza tal-Gvern Franċiż li jintaxxa l-qligħ kapitali inkwistjoni.

( 37 ) Ara l-ewwel premessa tad-Direttiva 90/434.

( 38 ) Bħal M. Jacob, u kif ukoll il-Gvern Franċiż u dak Finlandiż, jiena nikkunsidra li d‑Direttiva 90/434 ma għandhiex l-għan li tistabbilixxi regoli ta’ territorjalità tat-tassazzjoni u li tqassam id-dritt ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri.

( 39 ) Sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 40 ) Jiġifieri, tranżazzjoni transkonfinali skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 90/434 jew tranżazzjoni interna li għaliha din id-direttiva ġiet reża applikabbli bil-leġiżlazzjoni nazzjonali.

( 41 ) Ara b’analoġija, is-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, is‑sentenza tat-23 ta’ Jannar 2014, DMC (C‑164/12, EU:C:2014:20, punt 47).

( 42 ) Ara r-raba’ premessa tad-Direttiva 90/434. Barra minn hekk, peress li tali possibbiltà tosserva wkoll l-interessi tal-Istat Membru fejn iseħħ it-trasferiment ulterjuri tat‑titoli skambjati għaliex ma taffettwax id-dritt ta’ dan l-Istat Membru li jintaxxa l‑qligħ kapitali eventwali li jirriżulta minn dan it-trasferiment, hija tippreżerva, fil‑fehma tiegħi, tqassim ibbilanċjat tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri, li huwa għan leġittimu rrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja.

( 43 ) Il-Gvern Franċiż, dak Finlandiż u dak Svediż kif ukoll il-Kummissjoni jikkunsidraw li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 ma jipprekludix li l-qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli jkun intaxxat mill-Istat Membru ta’ residenza tal-persuna taxxabbli fil-mument tal-iskambju minkejja li din, fid-data tat‑trasferiment ulterjuri tat-titoli, tkun ittrasferixxiet ir-residenza fiskali tagħha. M. Jacob jikkunsidra li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 90/434 għandu jkun interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ tranżazzjoni ta’ skambju ta’ titoli li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva, l-uniku fatt taxxabbli jseħħ fil-ġurnata tat-trasferiment tat-titoli riċevuti mill-iskambju. Huwa jikkunsidra għalhekk li r-regoli ta’ territorjalità ta’ tassazzjoni għandhom ikunu evalwati f’din id-data skont id‑dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali tal-Istati Membri u skont il-ftehim fiskali eventwalment konklużi bejniethom.

( 44 ) Enfasi miżjud minni.

( 45 ) Il-Gvern Awstrijak jikkunsidra li “n-nuqqas tat-teħid inkunsiderazzjoni tat-telf ma jmurx kontra l-libertà ta’ stabbiliment għaliex huma l-Istati Membri li għandhom jistabbilixxu b’mod definittiv l-ammont tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali mhux imwettaq – mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni eventwali telf jew qligħ kapitali li jseħħ ulterjorment – fil-mument li fih tispiċċa s-setgħa ta’ tassazzjoni tal-Istat Membru għal dak li jirriwarda l-assi inkwistjoni”. Il-Gvern Svediż jikkunsidra li “b’mod raġonevoli l-Istat Membru ma għandhux jieħu inkunsiderazzjoni t-telf li jseħħ fl-istadju tal-bejgħ finali tat-titoli, jiġifieri ladarba huwa ma jkunx fadallu setgħa ta’ tassazzjoni. Konsegwentement, il-fatt li telf ma jittiħidx inkusiderazzjoni fil-mument ta’ tali trasferiment ma għandux ikun ikkunsidrat bħala ostakolu għal-libertà ta’ stabbiliment. Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tkun ta’ opinjoni differenti, tali restrizzjoni tista’, fi kwalunkwe każ, tkun motivata fir-rigward tat-tqassim ibbilanċjat tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati Membri u għalhekk hija ġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali u konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità”. Il‑Gvern Finlandiż jikkunsidra “li l-Istat Membru ma huwiex obbligat jieħu inkunsiderazzjoni tali telf waqt it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali imwettaq waqt skambju ta’ titoli. L-ewwel nett, għal dak li jirrigwarda d-Direttiva 90/434, huwa biżżejjed li wieħed itenn li din id-direttiva bl-ebda mod ma tirregola l-kwistjoni tat-tqassim bejn l-Istati Membri tas-setgħa ta’ tassazzjoni fir-rigward ta’ skambju ta’ titoli. Għalhekk, id-dritt ta’ tpaċija tat-telf, li jaqa’ wkoll fil-kwistjoni tat-tqassim tas-setgħa ta’ tassazzjoni, lanqas ma huwa rregolat mid-Direttiva. B’hekk mid-Direttiva ma tirriżulta ebda limitazzjoni, f’dan ir-rigward, għal-leġiżlazzjoni fiskali tal-Istati Membri. It-tieni nett, l-Artikolu 49 TFUE lanqas ma jeħtieġ it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ telf li jirriżulta mit-trasferiment tat-titoli riċevuti fl-iskambju”.

( 46 ) Skont il-Kummissjoni, “jidher li ċ-ċessjonarju li ma jeżerċitax id-dritt tiegħu ta’ stabbiliment jista’ jibbenefika mill-kumpens sħiħ tal-qligħ kapitali mill-iskambju li t-tassazzjoni tiegħu ġiet inizjalment posposta bit-tpaċija tat-telf mit-trasferiment korrispondenti. Mill-banda l-oħra, jekk huwa jeżerċita d-dritt ta’ stabbiliment tiegħu fir-Renju Unit, kif għamlet il-persuna taxxabbli fil-Kawża [Lassus, (C‑421/16)], it-teħid inkunsiderazzjoni tat-telf mit-trasferiment jirriżulta ristrett b’mod konsiderevoli minħabba l-applikazzjoni ta’ kalkoli abbażi ta’ regoli li ma kienux implimentati f’kuntest purament domestiku”.

( 47 ) Jiġifieri r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 160(I) tal-KĠT. Dan it-trattament iddifferenzjat tat-tranżazzjonijiet taxxabbli paragunabbli ma jirriżultax mill‑formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni.

( 48 ) Sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 49 ) Il-Gvern Franċiż “ma jikkontestax li tali modalitajiet ta’ tassazzjoni ta’ qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli jwassal għal trattament iddifferenzjat ta’ tranżazzjonijiet ta’ skambju ta’ titoli mwettqa minn persuni mhux residenti jew minn residenti nazzjonali li saru mhux residenti fil-mument tat-trasferiment tat-titoli skambjati, meta mqabbla mat-tranżazzjonijiet ta’ skambju mwettqa minn residenti nazzjonali li fir-rigward tagħhom it-telf eventwalment subit waqt it-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati ssir tpaċija tiegħu mill-qligħ kapitali mill‑iskambju sabiex tiġi kkalkolata t-taxxa dovuta”. Enfasi miżjud minni.

( 50 ) Sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 51 ) Skont il-Gvern Franċiż, il-modalitajiet ta’ tassazzjoni ta’ qligħ kapitali mill-iskambju ta’ titoli huma stabbiliti skont l-Artikolu 13(4) tal-Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika. Mill-banda l-oħra, it-telf sussegwenti li jirriżulta, jekk ikun il‑każ, mit-trasferiment tat-titoli riċevuti fl-iskambju ma jaqax fil-kompetenza fiskali tal-Gvern Franċiż, iżda jaqa’ f’dik tar-Renju Unit. Barra minn hekk, il-Gvern Franċiż jikkunsidra li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni ta’ qligħ kapitali mill-iskambju tat-titoli inkwistjoni ma jeċċedux dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan segwit.

( 52 ) Enfasi miżjud minni.

( 53 ) Barra minn hekk, kif jindika l-punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li fin-nuqqas ta’ miżuri ta’ unifikazzjoni jew ta’ armonizzazzjoni adottati mill-Unjoni, l-Istati Membri jibqgħu kompetenti sabiex jiddefinixxu, permezz ta’ att konvenzjonali jew unilaterali, il-kriterji ta’ kif titqassam is-setgħa tagħhom li jiġbru t-taxxa, b’mod partikolari, sabiex tiġi eliminata t‑tassazzjoni doppja (sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus, C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 46).

( 54 ) Sentenza tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331, punt 44).

( 55 ) Ara l-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 56 ) Sentenza tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331, punti 48 u 49 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għalhekk it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali ma kinitx posposta għal data ulterjuri. Fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, it‑taxxa fuq il-qligħ kapitali latenti inkwistjoni kienet stabbilita fil-mument tat-trasferiment u l‑irkupru tagħha kien pospost jew mifrux fuq għaxar snin.

( 57 ) Sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785, punt 61). Ara wkoll is-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il‑Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979, punt 55). Dwar it‑trasferiment tas-sede tal-amministrazzjoni ta’ trust, ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2017, Trustees of the P Panayi Accumulation & Maintenance Settlements (C‑646/15, EU:C:2017:682, punt 58) u l-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-Kawża Trustees of the P Panayi Accumulation & Maintenance Settlements (C‑646/15, EU:C:2016:1000, punti 61 sa 65). Fil-punt 58 tas-sentenza tad-29 ta’ Novembru 2011, National Grid Indus (C‑371/10, EU:C:2011:785), il‑Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, “[p]eress li f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni [f’dik il-kawża], il-qligħ ta’ kumpannija li tkun ittrasferiet is-sede ta’ amministrazzjoni effettiva tagħha huwa intaxxat biss, wara l-imsemmi trasferiment, fl-Istat Membru ospitanti, skont il-prinċipju ta’ territorjalità fiskali assoċjat ma’ element ratione temporis, huwa wkoll dan l-aħħar Stat Membru li fis-sistema fiskali tiegħu għandu jikkunsidra, fid-dawl tar-rabta msemmija iktar ’il fuq bejn l-attivi ta’ kumpannija u l-qligħ taxxabbli tagħha u, għalhekk, għal raġunijiet marbuta mas-simitrija bejn id‑dritt li jiġi intaxxat il-qligħ u l-fakultà ta’ tpaċija tat-telf, il-bdil fil-valur tal-attivi tal-kumpannija kkonċernata, li jkun seħħ mid-data li fiha l-Istat Membru ta’ oriġini jkun tilef kull element ta’ rabta fiskali mal-imsemmija kumpannija”.

( 58 ) Ara wkoll, b’analoġija, is-sentenzi tal-21 ta’ Mejju 2015, Verder LabTec (C‑657/13, EU:C:2015:331), kif ukoll tal-21 ta’ Diċembru 2016, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑503/14, EU:C:2016:979).

( 59 ) Għandu jitfakkar li mill-fajl nazzjonali ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja donnu jirriżulta li l-modalitajiet ta’ tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill-iskambju, bħar-rata ta’ tassazzjoni, huma ddeterminati fid-data tat-trasferiment ulterjuri tat-titoli skambjati.

( 60 ) F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif tindika n-nota ta’ qiegħ il-paġna 36 tiegħi ta’ dawn il-konklużjonijiet, M. Lassus kien taxxabbli fi Franza fir-rigward tal-qligħ kapitali mill-iskambju mwettaq fl-1999 skont l-Artikolu 13(4)(a) u (b) tal‑Konvenzjoni fiskali Franċiża-Brittanika, minkejja li kien domiċiljat fir-Renju Unit sa mill-1997.

( 61 ) Infakkar li t-telf kien subit matul il-ħames snin wara l-iskambju tat-titoli inkwistjoni.

( 62 ) F’dan il-każ, ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 160(I) tal-KĠT. Nirrileva li din id‑dispożizzjoni tistabbilixxi terminu massimu ta’ ħames snin. Fl-opinjoni tiegħi, jekk it-trasferiment tat-titoli skambjati jseħħ iktar minn ħames snin wara t‑tranżazzjoni ta’ skambju, ma hemmx lok li jittieħed inkunsiderazzjoni t-telf mit‑trasferiment. L-applikazzjoni tal-Artikolu 49 TFUE timponi biss trattament ugwali għal tranżazzjonijiet paragunabbli.

( 63 ) Il-Gvern Franċiż jikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex kompetenti sabiex tirrispondi għal din il-kwistjoni għaliex id-dritt tal-Unjoni, primarju u sekondarju, ma jippreċiżax dawn il-modalitajiet. Jekk ikun il-każ, hija tqis li, jekk Stat Membru huwa obbligat jieħu inkunsiderazzjoni, waqt it-tassazzjoni tal-qligħ kapitali mill‑iskambju, tal-eventwali telf mit-trasferiment tat-titoli skambjati, huwa jista’ jieħu inkunsiderazzjoni biss it-telf relatat ma’ dawn it-titoli. Barra minn hekk, skont il-Gvern Franċiż, sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tat-telf hemm lok li bħala prezz tal‑akkwist jitqies il-valur ta’ dawn it-titoli waqt it-tranżazzjoni ta’ skambju.

( 64 ) Il-Kummissjoni tqis li d-Direttiva 90/434 ma tipprovdix il-modalitajiet ta’ kalkolu tal-qligħ kapitali mill-iskambju, u lanqas is-sistema applikabbli għall-eventwali telf mit-trasferiment.