SENTENZA TAL-QORTI TAL-PRIM'ISTANZA (It-Tielet Awla)

5 ta' April 2006( )

"Kompetizzjoni – Artikolu 81 KE – Akkordji – Suq tal-metjonina – Ksur wieħed u kontinwat – Multa – Linji gwida għall-kalkolu ta' l-ammont tal-multi – Gravità u dewmien tal-ksur – Kooperazzjoni matul il-proċedura amministrattiva – Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17/62 – Preżunzjoni ta' innoċenza"

Fil-kawża T-279/02,

Degussa AG, stabbilita f'Dusseldorf (il-Ġermanja), irrappreżentata minn R. Bechtold, M. Karl, u C. Steinle, avocats,

rikorrenti

vs

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn A. Bouquet u W. Mölls, bħala aġenti, assistiti minn H.‑J. Freund, avukat, b'indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

konvenuta

sostnuta minn

Il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn E. Karlsson u S. Marquardt, bħala aġenti,

parti intervenjenti

li għandha bħala suġġett, prinċipalment, talba għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/674/KE, tat-2 ta' Lulju 2002, proċedura ta' applikazzjoni ta' l-Artikolu 81 tat-Trattat KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (każ C.37.519 – Metjonina) (ĠU 2003, L 255, p. 1), u, sussidjarjament, talba għat-tnaqqis tal-multa imposta lir-rikorrenti b'din id-deċiżjoni,

IL-QORTI TAL-PRIM'ISTANZA



TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ (it-Tielet Awla),

komposta minn M. Jaeger, President, V. Tiili u O. Czúcz, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratriċi,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-27 ta' April 2005,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1 Degussa AG (Düsseldorf) hija kumpannija Ġermaniża li nħolqot fis-sena 2000 permezz tal-fużjoni bejn SKW Trostberg u Degussa-Hüls, bl-istess kumpannija ta' l-aħħar li, min-naħa tagħha, kienet inħolqot permezz tal-fużjoni, fl-1998, bejn l-impriżi Ġermaniżi tal-kimika Degussa AG (Frankfurt am Main) u Hüls AG (Marl) (iktar ’il quddiem "Degussa" jew ir-"rikorrenti"). Hija topera b'mod partikolari fis-settur ta' l-għalf ta' l-annimali u hija l-unika impriża li tipproduċi t-tliet aċidi amminiċi essenzjali l-iktar importanti kollha: il-metjonina, il-liżina u t-treonina.

2 L-aċidi amminiċi essenzjali huma l-aċidi amminiċi li ma jistgħux jiġu prodotti b'mod naturali mill-organiżmu u li konsegwentement għandhom jiġu miżjudin ma' l-għalf. L-ewwel aċidu amminiku li n-nuqqas tiegħu jinterrompi s-sinteżi proteika ta' l-aċidi amminiċi l-oħrajn huwa msejjaħ l-"ewwel aċidu amminiku limitattiv". Il-metjonina hija aċidu amminiku essenzjali miżjud ma' l-għalf kompost u ma' l-għalf imħallat minn qabel iddestinat għall-ispeċi kollha ta' l-annimali. Hija tintuża essenżjalment fl-għalf ta' l-għasafar (fejn tikkostitwixxi l-ewwel aċidu amminiku limitattiv) kif ukoll bi frekwenza dejjem akbar fl-għalf ta' l-annimali suwini u għall-annimali speċjalizzati.

3 Il-metjonina tinstab f'żewg forom prinċipali: id-DL-metjonina (iktar ’il quddiem id-"DLM") u l-metjonina idroksijanaloga (iktar ’il quddiem il-"MHA"). Id-DLM tiġi mmanifatturata fil-forma kkristallizzata u fiha kontenut attiv qrib il-100%. Il-MHA, li ġiet introdotta mill-produttur Monsanto, li huwa l-predeċessur ta' Novus International Inc., fis-snin 80, fiha kontenut attiv nominali ta' 88%. Fis-sena 2002, hija kienet tirrappreżenta madwar 50% tal-konsum mondjali.

4 Fiż-żmien tal-fatti in kwistjoni, it-tliet produtturi mondjali prinċipali tal-metjonina kienu Rhône-Poulenc (illum Aventis SA), li s-sussidjarja tagħha responsabbli għall-produzzjoni tal-metjonina kienet Rhône-Poulenc Animal Nutrition (illum Aventis Animal Nutrition SA), Degussa u Novus. Rhône-Poulenc kienet tipproduċi l-metjonina fiż-żewġ forom tagħha filwaqt li Degussa kienet tipproduċi biss id-DLM u Novus kienet tipproduċi biss il-MHA.

5 Fis-26 ta' Mejju 1999, Rhône-Poulenc għamlet stqarrija lill-Kummissjoni fejn ammettiet li kienet ipparteċipat f'akkordju dwar l-iffissar tal-prezzijiet u l-allokazzjoni ta' kwoti għall-metjonina u talbet li tkun tista' tibbenefika mill-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar in-nuqqas ta' impożizzjoni ta' multi jew it-tnaqqis ta' l-ammont tagħhom fil-kawżi dwar akkordji (ĠU 1996, C 207, p. 4, iktar ’il quddiem il-"komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni").

6 Fis-16 ta' Ġunju 1999, xi uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-Bundeskartellamt (l-uffiċċju federali Ġermaniż ta' l-akkordji) ipproċedew b'investigazzjoni skond l-Artikolu 14(3) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta' Frar 1962, l-ewwel regolament li jimplementa l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat (ĠU 1962, 13, p. 204), li kien fis-seħħ dak iż-żmien, fl-istabbilimenti ta' Degussa-Hüls, fi Frankfurt am Main.

7 In segwitu għal dawn l-investigazzjonijiet, il-Kummissjoni, skond l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 17, għamlet talba għal informazzjoni lil Degussa-Hüls fis-27 ta' Lulju 1999, fir-rigward tad-dokumenti miksuba. Degussa-Hüls irrispondiet għal din it-talba fid-9 ta' Settembru 1999.

8 Il-Kummissjoni indirizzat ukoll xi talbiet għal informazzjoni lil Nippon Soda Co. Ltd (iktar 'il quddiem "Nippon Soda"), Novus International Inc. (iktar ’il quddiem "Novus") u Sumitomo Chemical Co. Ltd (iktar ’il quddiem "Sumitomo") fis-7 ta' Diċembru 1999, u lil Mitsui & Co. Ltd fl-10 ta' Diċembru 1999. Dawn l-impriżi rrispondew matul ix-xahar ta' Frar 2000 u Nippon Soda ppreżentat stqarrija addizzjonali fis-16 ta' Mejju 2000.

9 Fl-1 ta' Ottubru 2001, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet fil-konfront ta' ħames produtturi tal-metjonina, fosthom ir-rikorrenti. L-istess dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet ġiet indirizzata lil Aventis Animal Nutrition (iktar ’il quddiem "AAN"), sussidjarja 100% ta' Aventis.

10 Fid-dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet tagħha il-Kummissjoni akkużat lil dawn l-impriżi li, mill-1986 sa, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-bidu tas-sena 1999, ipparteċipaw f'akkorju li jmur kontra l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem il-"Ftehim ŻEE") u li jirrigwarda ż-ŻEE kollha. Skond il-Kummissjoni, l-akkordju in kwistjoni kien jikkonsisti fl-iffissar tal-prezzijiet tal-metjonina, l-implementazzjoni ta' mekkaniżmu għaż-żieda fil-prezzijiet, l-allokazzjoni ta' swieq nazzjonali u ta' kwoti ta' l-ishma mis-suq u f'mekkaniżmu ta' sorveljanza u ta' applikazzjoni ta' dawn l-akkordji.

11 Il-partijiet kollha ppreżentaw osservazzjonijiet bil-mitkub b'risposta għad-dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni, iżda Aventis u AAN madankollu infurmaw lill-Kummissjoni li huma kienu ser jippreżentaw risposta waħda għaż-żewġ kumpanniji.

12 Il-Kummissjoni rċeviet ir-risposti bejn l-10 u t-18 ta' Jannar 2002. Aventis, AAN (iktar ’il quddiem, flimkien, "Aventis/AAN") u Nippon soda ammettew il-ksur u l-mertu tal-fatti fit-totalità tagħhom. Degussa ammettiet il-ksur ukoll, iżda biss għall-perijodu 1992-1997. Inżammet seduta ma' l-impriżi kkonċernati fil-25 ta' Jannar 2002.

13 Fi tmiem il-proċedura, peress li kkunsidrat li Aventis/AAN, Degussa u Nippon Soda kienu pparteċipaw f'akkordju u/jew f'azzjoni miftehma ta' natura kontinwa, li kienet tirrigwarda ż-ŻEE kollha u li, fil-kuntest tagħha, l-istess kumpanniji ftehmu fuq għanijiet rigward il-prezz għall-prodott, adottaw u implementaw mekkaniżmu għaż-żieda tal-prezzijiet, skambjaw informazzjoni fuq il-volum tal-bejgħ u l-ishma fis-suq u ssorveljaw u assiguraw l-applikazzjoni ta' l-akkordji tagħhom, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni 2003/674/KE, tat-2 ta' Lulju 2002, dwar proċediment taħt l-Artikolu 81 tat-Trattat KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (każ C.37.519 – Metjonina) (ĠU 2003, L 255, p. 1, iktar ’il quddiem id-"Deċiżjoni").

14 Fil-premessi 63 sa 81 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ddeskriviet l-akkordju bħala li huwa maħsub għall-iffissar ta' varjetà ta' prezzijiet u ta' "prezzijiet l-iktar baxxi". Il-parteċipanti ftehmu fuq il-ħtieġa li jgħollu l-prezzijiet tagħhom u eżaminaw dak li kien kapaċi jaċċetta s-suq. Iż-żidiet fil-prezz kienu mbagħad ġew organizzati b'diversi "kampanji" suċċessivi, li l-implementazzjoni tagħhom kienet tiġi eżaminata waqt laqgħat sussegwenti tal-kartell. Barra minn hekk, il-parteċipanti skambjaw informazzjoni fuq il-volum ta' bejgħ u l-kapaċitajiet produttivi kif ukoll l-istimi rispettivi tagħhom dwar il-volum total mis-suq.

15 Fir-rigward ta' l-implementazzjoni ta' l-għanijiet rigward il-prezz, il-Kummissjoni osservat li l-bejgħ kien jiġi ssorveljat mill-parteċipanti, biċ-ċifri skambjati li kienu jiġu kkompilati u eżaminati waqt laqgħat regolari, mingħajr ma kienet teżisti madankollu xi sistema ta' kontroll fuq il-volum akkumpanjata b'xi skema ta' kumpens, minkejja li Degussa kienet għamlet proposta f'dan is-sens. Fl-organizzazzjoni tal-kartell kienu essenzjali laqgħat multilaterali (iktar minn 25 waħda bejn l-1986 u 1999) u bilaterali regolari. Dawn ħadu l-forma ta' laqgħat "summit" u laqgħat iktar tecnici f’livell ta' kollaboraturi.

16 Fl-aħħar nett, il-funzjonament ta' l-akkordju għadda minn tliet perijodi distinti. L-ewwel perijodu, li matulu l-prezzijiet kienu dejjem qed jiżdiedu, kien minn Frar 1986 sa l-1989 u spiċċa ma' l-irtirar ta' Sumitomo mill-akkordju u d-dħul fis-suq ta' Monsanto u l-MHA. Matul it-tieni perijodu, li kien mill-1989 sa l-1991, il-prezzijiet bdew neżlin b'mod spettakolari. Il-membri fl-akkordju għaldaqstant kienu f'dubju fuq kif jirreaġixxu għal din is-sitwazzjoni ġdida (jekk għandhomx jirbħu l-ishma tas-suq jew jiffukaw fuq il-prezzijiet) u kkonkludew, wara diversi laqgħat miżmumin fl-1989 u 1990, fuq il-ħtieġa li jiffukaw l-isforzi tagħhom fuq iż-żieda fil-prezzijiet. Matul it-tielet u l-aħħar perijodu, li kien mill-1991 sa Frar 1999, iż-żieda fil-bejgħ tal-MHA prodotta minn Monsanto (li mill-1991 saret Novus) wasslet lill-parteċipanti fl-akkordju sabiex isostnu, qabel kollox, il-livell tal-prezzijiet.

17 Id-Deċiżjoni fiha b'mod partikolari d-dispożizzjonijiet segwenti:

"L-Ewwel Artikolu

Aventis [...] u [AAN], responsabbli konġuntement, Degussa [...] u Nippon Soda [...] kisru l-Artikolu 81(1) tat-Trattat u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, meta, bil-mod u safejn deskritt fil-premessi, ipparteċipaw f'diversi akkordji u prattiċi miftehma fis-settur tal-metjonina.

Il-ksur twettaq

– minn Frar 1986 sa Frar 1999.

[...]

Artikolu 3

Il-multi segwenti qegħdin jiġu imposti lill-impriżi msemmija fl-Artikolu 1 għall-ksur ikkonstatat fl-imsemmi Artikolu:

– Degussa [...], multa ta' EUR 118,125,000,

– Nippon Soda [...], multa ta' EUR 9,000,000

[...]"

18 Għall-finijiet tal-kalkolu tal-multa, il-Kummissjoni, mingħajr ma rreferiet espliċitament għaliha, essenzjalment applikat il-metodoloġija pprovduta fil-linji gwida għall-kalkolu tal-multi imposti skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU 1998, C 9, p. 3, iktar ’il quddiem il-"linji gwida") kif ukoll fil-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni.

19 Għall-finijiet ta' l-iffissar ta' l-ammont bażiku tal-multa, il-Kummissjoni kkunsidrat fl-ewwel lok, il-gravità tal-ksur. Hija kkonstatat li, fid-dawl tan-natura ta' l-imġiba in kwistjoni, ta' l-impatt tagħha fuq is-suq tal-metjonina u tal-portata tas-suq ġeografiku kkonċernat, l-impriżi koperti mid-Deċiżjoni kienu wettqu ksur gravi ħafna ta' l-Artikolu 81(1) KE u ta' l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE (premessi 270 sa 293).

20 Barra minn hekk, filwaqt li qieset li kien opportun li jingħata trattament differenti skond il-kapaċità ekonomika reali ta' l-impriżi li jippreġudikaw serjament il-kompetizzjoni u li tiffissa l-multa f'ammont li jiggarantixxi effett dissważiv suffiċjenti, il-Kummissjoni kkunsidrat li, fid-dawl tad-differenzi kbar fid-daqs ta' l-impriżi, kien jeħtieġ li, bħala bażi, jittieħdu l-ishma tas-suq ta' l-istess impriżi fis-suq dinji tal-metjonina u li għalhekk Rhône-Poulenc u Degussa kienu jikkostitwixxu l-ewwel kategorija ta' impriżi u Nippon Soda t-tieni kategorija għaliha waħidha. Konsegwentement, il-Kummissjoni ffissat l-ammonti bażiċi tal-multi ta' Aventis/AAN u ta' Degussa bħala EUR 35 miljun u l-ammont bażiku tal-multa ta' Nippon Soda bħala EUR 8 miljuni (premessi 294 sa 302).

21 Bil-għan li tassigura li jkun hemm effett dissważiv suffiċjenti u li tieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li l-impriżi l-kbar għandhom għarfien u infrastrutturi ġuridikoekonomiċi li jippermettulhom li jevalwaw aħjar in-natura illegali ta' l-imġiba tagħhom u l-konsegwenzi li jirriżultaw minnha mill-perspettivi tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni fl-aħħar nett qieset li l-ammont bażiku tal-multi, ikkalkulat skond id-daqs relattiv ta' l-impriża fis-suq in kwistjoni, imposti fuq Aventis/AAN u fuq Degussa kellu jiġi miżjud sabiex jittieħdu in kunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali rispettivi ta' dawn iż-żewġ impriżi. Il-Kummissjoni għalhekk iddeċidiet li kien opportun li l-ammont bażiku tal-multa ta' Aventis/AAN u ta' Degussa jiġi miżjud bil-100% għal EUR 70 miljun (premessi 303 sa 305).

22 Fit-tieni lok, fir-rigward tat-tul taż-żmien tal-ksur, il-Kummissjoni qieset li Aventis/AAN, Degussa u Nippon Soda kienu pparteċipaw fil-ksur b'mod kontinwu minn Frar 1986 sa Frar 1999, jiġifieri għal tnax-il sena u għaxar xhur. L-ammonti bażiċi tal-multi stabbiliti skond il-gravità tal-ksur ġew konsegwentement miżjudin b'10% fis-sena u b'5% kull sitt xhur, jiġifieri b'125%. L-ammont bażiku tal-multa għalhekk ġie stabbilit bħala EUR 157.5 miljun fir-rigward ta' Aventis/AAN u ta' Degussa, u bħala EUR 18-il miljun fir-rigward ta' Nippon Soda (premessi 306 sa 312).

23 Fit-tielet lok, il-Kummissjoni kkunsidrat li ma kellhom jitqiesu l-ebda ċirkustanzi aggravanti jew attenwanti fir-rigward ta' l-impriżi li pparteċipaw fil-ksur (premessi 313 sa 331).

24 Fir-raba' u l-aħħar lok, il-Kummissjoni, b'applikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, naqqset il-multa ta' Aventis/AAN b’100% skond it-Titolu B tal-komunikazzjoni msemmija. Mill-banda l-oħra, hija qieset li Nippon Soda u Degussa la kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet għal tnaqqis sostanzjali ta' l-ammont tal-multa skond it-Titolu B u lanqas dawk għal tnaqqis sostanzjali ta' l-ammont tal-multa skond it-Titolu Ċ tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni. Hija rrikonoxxiet madankollu li Nippon Soda kienet tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-ewwel u t-tieni inċiżi tal-punt 2 tat-Titolu D ta' l-imsemmija komunikazzjoni u li Degussa kienet tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-ewwel inċiż tal-punt 2 tat-Titolu D ta' l-istess komunikazzjoni u, konsegwentement, naqqset l-ammont tal-multi imposti fuq dawn l-impriżi b'50% u 25% rispettivament (premessi 332 sa 355).

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

25 Ir-rikorrenti fetħet din il-kawża b'rikors ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim'Istanza fis-16 ta' Settembru 2002.

26 Fit-13 ta' Diċembru 2002, il-Kunsill talab li jintervjeni fil-kawża. B'digriet tat-13 ta' Frar 2003, il-President tar-Raba' Awla tal-Qorti tal-Prim'Istanza laqa' l-intervent tal-Kunsill in sostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.

27 B'deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim'Istanza, l-Imħallef Relatur ġie assenjat għat-Tielet Awla, li għaliha din il-kawża ġiet konsegwentement assenjata.

28 Fil-kuntest tal-miżuri ta' organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Prim'Istanza stiednet lill-partijiet sabiex jirrispondu għal ċerti mistoqsijiet u sabiex jipproduċu ċerti dokumenti. Il-partijiet aderew għal din it-talba.

29 Fuq rapport ta' l-Imħallef Relatur, il-Qorti tal-Prim'Istanza (it-Tielet Awla) ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali. Instemgħu t-trattazzjonijiet tal-partijiet u r-risposti tagħhom għall-mistoqsijiet magħmulin mill-Qorti tal-Prim'Istanza waqt is-seduta tas-27 ta' April 2005.

30 Ir-rikorrenti qiegħda titlob li l-Qorti tal-Prim'Istanza jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa li ġiet imposta lilha;

– tikkundanna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

31 Il-Kummimssjoni qiegħda titlob li l-Qorti tal-Prim'Istanza jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti tbati l-ispejjeż.

32 Il-Kunsill qiegħed jitlob li l-Qorti tal-Prim'Istanza jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tiddeċiedi fuq l-ispejjeż skond il-liġi.

Id-dritt

33 Ir-rikorrenti qiegħda essenzjalment tinvoka erba' argumenti in sostenn tar-rikors tagħha. L-ewwel argument, li, fil-kuntest tiegħu, ir-rikorrenti teċċepixxi l-illegalità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, huwa bbażat fuq il-vjolazzjoni tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni. It-tieni argument huwa bbażat fuq żball ta' evalwazzjoni fir-rigward tan-natura waħdanija u kontinwa u fir-rigward tad-dewmien tal-ksur li fih ipparteċipat ir-rikorrenti. It-tielet argument huwa bbażat fuq żbalji ta' evalwazzjoni, fuq żbalji tad-dritt, fuq żbalji ta' fatt u fuq il-ksur tal-prinċipji ta' proporzjonalità, ta' non retroattività tal-pieni u ta' trattament ugwali, u fuq l-obbligu li tingħata motivazzjoni fl-iffissar ta' l-ammont tal-multa. Fl-aħħar nett, ir-raba' argument huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipji ta' "rispett tas-sigriet professjonali", ta' amministrazzjoni tajba u tal-preżunzjoni ta' l-innoċenza.

I – Fuq l-ewwel argument, li huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta' legalità tal-pieni

A – Fuq l-eċċezzjoni dwar l-illegalità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17

1. L-argumenti tal-partijiet

34 Ir-rikorrenti teċċepixxi l-illegalità fis-sens ta' l-Artikolu 241 KE u ssostni li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, li jawtorizza lill-Kummissjoni timponi multi fil-każ ta' ksur tad-dritt komunitarju tal-kompetizzjoni, jikser il-prinċipju ta' legalità tal-pieni, bħala korollarju tal-prinċipju ta' ċertezza legali, li huwa prinċipju ġenerali tad-dritt komunitarju, u dan fid-dawl tal-fatt li din id-dispożizzjoni ma tirregolax minn qabel, b'mod suffiċjenti l-prassi deċiżjonali tal-Kummimssjoni.

35 Preliminarjament, ir-rikorrenti tfakkar li l-prinċipju ta’ legalità tal-pieni li huwa stabbilit fl-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-"KEDB") jipprovdi li "lanqas ma għandha tingħata piena akbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta r-reat kriminali jkun sar". Hija żżid li dan l-istess prinċipju (nulla poena sine lege) huwa stabbilit ukoll fl-Artikolu 49(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta' l-Unjoni Ewropea adottata fis-7 ta' Diċembru 2000 f'Nizza (ĠU C 364, p. 1) (iktar ’il quddiem il-"Karta") u jagħmel parti integrali mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali ta' l-Istati Membri (ara, per eżempju, l-Artikolu 103(2) tal-Kostituzzjoni tal-Ġermanja). Skond l-interpretazzjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Qorti tal-Ġustizzja, minn dan il-prinċipju joħroġ kemm il-prinċipju ta' non retroattività kif ukoll dak tal-legalità tal-pieni (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, S.W. vs Ir-Renju Unit tat-22 ta' Novembru 1995, serje A Nru 335, § 35, u s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta' Diċembru 1996, X, C-74/95 u C-129/95, Ġabra p. I-6609, punt 25). Skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ legalità tal-pieni joħroġ mill-prinċipju ta' ċertezza legali, prinċipju dan li huwa rikonoxxut bħala prinċipju ġenerali tad-dritt komunitarju (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta' Novembru 1981, Salumi et, 212/80 sa 217/80, Ġabra p. 2735, punt 10, u tat-22 ta' Frar 1984, Kloppenburg, 70/83, Ġabra p. 1075, punt 11) u jirrikjedi, b'mod partikolari, li l-leġiżlazzjoni komunitarja tkun ċara u prevedibbli għall-persuni suġġetti għad-dritt, u li, peress, fir-rigward ta' leġiżlazzjoni li jista' jkollha konsegwenzi finanzjarji, ir-rekwiżit ta' ċertezza u ta' prevedibbiltà huwa rekwiżit imperattiv li għandu jiġi applikat b'severità partikolari, bil-għan li jippermetti lill-persuni interessati jkunu jafu bl-eżatt il-portata ta' l-obbligi imposti fuqhom (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta' Marzu 1990, Il-Kummissjoni vs Franza, C-30/89, Ġabra p. I-691, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).

36 Fir-rigward tal-kriterji li jippermettu li tiġi evalwata n-natura suffiċjentement ċerta u prevedibbli ta' "liġi", fis-sens ta' l-Artikolu 7(1) tal-KEDB, ir-rikorrenti tfakkar li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem teżiġi li din tkun aċċessibbli għall-persuni kkonċernati u li tkun ifformulata b'mod preċiż biżżejjed biex tippermettilhom – ikkorroborata, jekk ikun hemm bżonn, b'pariri studjati - li jipprevedu, bi grad raġjonevoli fiċ-ċirkustanzi tal-kwistjoni, il-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att partikolari. Madankollu, skond il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, liġi li tagħti marġni ta' diskrezzjoni ma tmurx, minnha nfisha, kontra dan ir-rekwiżit, sakemm il-portata u l-modalitajiet ta' l-eżerċizzju ta' poter bħal dan ikunu definiti bi kjarezza suffiċjenti, fid-dawl ta' l-għan leġittimu in kwistjoni, sabiex l-individwu jingħata protezzjoni adegwata kontra l-arbitrarjetà (sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Margareta u Roger Andersson vs L-Iżvezja tal-25 ta' Frar 1992, serje A Nru 226, § 75, u Malone vs Ir-Renju Unit tat-2 ta' Awwissu 1984, serje A Nru 82, § 66).

37 Ir-rikorrenti ssostni li l-prinċipju ta' legalità tal-pieni jista' jkun applikabbli kemm għas-sanzjonijiet penali kif ukoll għas-sanzjonijiet li ma jkunux ta' natura penali fis-sens strett tagħha, u għalhekk ukoll għall-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, u dan indipendentement mill-kwistjoni tan-natura ġuridika tal-multi imposti mill-Kummissjoni abbażi ta' din id-dipożizzjoni. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li "sanzjoni, anki jekk mhux ta' natura penali, [setgħat] biss tiġi imposta jekk [kienet] ibbażata fuq bażi legali ċara u mhux ambigwa" (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta' Settembru 1984, Könecke, 117/83, Ġabra p. 3291, punt 11, u tat-18 ta' Novembru 1987, Maizena, 137/85, Ġabra p. 4587, punt 15). L-indikazzjoni li tinsab fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, li tgħid li d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jimponu multi għal ksur tad-dritt komunitarju tal-kompetizzjoni "m'għandhomx ikunu ta' natura ta' liġi penali", m'għandha l-ebda effett f'dan ir-rigward, peress li l-isem li jingħata lil miżura legali mhuwiex determinanti fl-evalwazzjoni ta' din ta' l-aħħar (sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Engel et vs L-Olanda tat-8 ta' Ġunju 1976, serje A Nru 22, § 81). Għall-kuntrarju, mill-gravità tal-multi imposti u mill-funzjoni repressiva u preventiva tagħhom jirriżulta li dawn huma essenzjalment ta' natura kważi penali, saħansitra penali fis-sens wiesa'.

38 Din l-interpretazzjoni hija konformi, barra minn hekk, ma' dik mogħtija mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward tal-kunċett ta' l-akkużi penali (sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Belilos vs L-Iżvizzera tad-29 ta’ April 1988, serje A Nru 132 § 62 u 68; Öztürk vs Il-Ġermanja tal-21 ta' Frar 1984, serje A Nru 73, § 46 et seq, u Engel et vs L-Olanda, punt 37 iktar ’l fuq, § 80 et seq), fejn jingħad li anki l-multi ta' ammont żgħir imposti f'kuntest ta' proċeduri amministrattivi huma ta' natura penali. Ir-rikorrenti tqis li dan huwa l-każ, a fortiori, tal-multi imposti mill-Kummissjoni għall-ksur tad-dritt komunitarji minħabba l-ammonti kbar tagħhom.

39 Ir-rikorrenti tfakkar li, skond il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rekwiżit tal- kjarezza legali huwa "partikolarment importanti f'qasam fejn kull inċertezza għandha r-riskju li tinvolvi [...] l-applikazzjoni ta' sanzjonijiet partikolarment sostanzjali" (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta' l-10 ta' Lulju 1980, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, 32/79, Ġabra p. 2403, punt 46), li huwa l-każ tal-multi imposti bis-saħħa ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17.

40 Barra minn hekk, ir-rikorrenti tenfasizza li mit-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Kunsill u l-Kummissjoni previst fl-Artikoli 83 KE u 85 KE jirriżulta li huwa l-Kunsill biss li huwa kompetenti sabiex jistabbilixxi r-regolamenti jew direttivi utli fl-applikazzjoni tal-prinċipji li jinsabu fl-Artikoli 81 KE u 82 KE. Ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ legalità tal-pieni għalhekk jimplikaw li l-Kunsill m'għandux dritt jiddelega lill-Kummissjoni l-poter tiegħu li jimponi multi fin-nuqqas ta' sistema stabbilita b'mod suffiċjenti.

41 Ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni għandha fl-istess ħin poteri ta' investigazzjoni, ta' akkuża u ta' deċiżjoni. Poteri bħal dawn, li mhumiex konformi mat-tradizzjonijiet kostituzzjonali ta' l-Istati Membri, għandhom ikunu ċirkuskritti b'regoli ċari u inekwivoċi. Ir-rikorrenti għalhekk tqis li r-regolament li huwa applikabbli l-Artikoli 81 KE u 82 KE tal-Kunsill għandu jiddefinixxi preċiżament il-portata, l-għan u l-intensità tas-sanzjonijiet. Barra minn hekk, il-prinċipju ta' legalità tal-pieni jirrikjedi li jiġi stabbilit limitu, li m'għandux ikun eċċessivament għoli sabiex il-multa ma tiġix meqjusa bħala ta' natura penali. Fil-fatt, fl-ipoteżi fejn ma jkunx hemm limitu għall-multa, din ma tkunx stabbilita mill-Kunsill minn qabel, iżda imposta mill-Kummissjoni bħala l-awtorità eżekuttiva.

42 Ir-rikorrenti tqis li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 ma jissodisfax ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-prinċipju ta' legalità tal-pieni deskritti hawn fuq.

43 Fl-ewwel lok, hija ssostni li r-regolament Nru 17 ma jipprovdix għall-każijiet fejn il-ksur ta' l-Artikoli 81 KE u 82 KE għandu jkun is-suġġett ta' multa, u jħalli lill-Kummissjoni l-poter diskrezzjonali li tiddeċiedi dwar jekk huwiex opportun li tiġi imposta multa. F'dan ir-rigward, hija tfakkar is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta' Lulju 1979, BMW Belgium et vs Il-Kummissjoni (32/78, 36/78 sa 82/78, Ġabra p. 2435, punt 53), fejn jingħad li l-Kummissjoni għandha libertà totali fl-eżerċizzju tal-poter diskrezzjonali li hija tgawdi sabiex tiddeċiedi jekk timponi jew ma timponix multa.

44 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti ssostni li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 ma fihx limitu kkwantifikat. Ir-rikorrenti b'hekk tqis li dan mhuwiex kompatibbli mal-prinċipju ta' legalità tal-pieni u jikkostitwixxi trasferiment ta' kompetenza li, skond it-Trattat, hija tal-Kunsill, lill-Kummissjoni. Fir-realtà, l-ammont tal-multa mhuwiex stabbilit minn qabel mir-Regolament iżda esklużivament mill-Kummissjoni u dan b'mod li la huwa prevedibbli u lanqas verifikabbli (ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza, punt 35 iktar il fuq, punt 23, u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-ħtieġa li jiġi assigurat l-effett dissważiv tal-multa ma tistax tiġġustifika dan in-nuqqas ta' limitu assolut safejn dan ir-rekwiżit għandu jiġi rrikonċiljat mal-prinċipju ta' legalità tal-pieni, li jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad-dritt komunitarju li huwa ta' valur ġuridiku ogħla (sentenzi Kloppenburg, punt 35 iktar ’il fuq, punt 11, u Salumi et, punt 35 iktar ’il fuq, punt 10).

45 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tosserva n-nuqqas ta' kriterji, stabbiliti mil-leġiżlatur, għall-iffissar tal-multa, apparti l-gravità u d-dewmien tal-ksur. Fil-prattika, dawn iż-żewġ kriterji m'għandhom ebda effett restrittiv fuq il-poter diskrezzjonali tal-Kummissjoni. Fil-fatt, minn banda, il-Kummissjoni mhijiex marbuta b'xi lista vinkolanti jew eżawrijenti ta' kriterji li għandhom bilfors jittieħdu in kunsiderazzjoni (digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta' Marzu 1996, SPO et vs Il-Kummissjoni, C-137/95 P, Ġabra p. I-1611, punt 54 u s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta' Lulju 1997, Ferriere Nord vs Il-Kummissjoni, C-219/95 P, Ġabra p. I-4411, punt 33; is-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-20 ta' Marzu 2002, HFB et vs Il-Kummissjoni, T-9/99, Ġabra. p. II-1487, punt 443) u, mill-banda l-oħra, il-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni numru ta' fatturi aggravanti jew attenwanti li l-persuni suġġetti għad-dritt ma jistgħux ikunu jafu bihom minn qabel.

46 Barra minn hekk, ir-rekwiżiti bbażati fuq l-osservanza tal-prinċipju tat-trattament ugwali ma jwasslux sabiex jagħmlu tajjeb għal din l-impreċiżjoni fid-dawl tal-fatt li, skond il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni mhijiex obbligata li tieħu ħsieb li l-ammont finali tal-multa jirrifletti d-differenzi fil-fatturat bejn l-impriżi kkonċernati (sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-20 ta' Marzu 2002, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, T-23/99, Ġabra p. II-1705, punt 278).

47 L-argument tar-rikorrenti huwa sostnut minn sentenza tal-Bundesverfassungsgericht (il-Qorti Kostituzzjonali Ġermaniża) fejn ingħad li regola penali li tipprovdi bħala l-massimu tal-piena il-patrimonju tal-persuna kkundannata għandha tiġi annullata minħabba li tmur kontra l-prinċipju ta' legalità tal-pieni (sentenza ta' l-20 ta' Marzu 2002, BvR 794/95, NJW 2002, p. 1779). Kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tal-Kunsill, l-Artikolu 81(2) tal-liġi Ġermaniża fuq ir-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni [Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen (GWB)] ma fiha l-ebda dispożizzjoni li hija analoga għall-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, peress li l-leġiżlatur kien volontarjament irrinunzja għal dispożizzjoni bħal din.

48 Fir-raba' lok, ir-rikorrenti tindika li l-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni turi l-fondatezza ta' l-argument tagħha. Din il-prassi hija kkaratterizzata minn differenzi sostanzjali bejn l-ammonti tal-multi imposti u minn żieda drastika u reċenti ta' l-ammonti msemmijin. Hija għalhekk tosserva, b'mod partikolari, li tmienja mill-ikbar għaxar multi ġew imposti wara l-1998 u li multa rekord ta' EUR 855.23 miljun, li minnhom EUR 462 miljun kienet multa imposta fuq impriża waħda, ġiet imposta fl-2001 fil-kawża magħrufa bħala tal-"Vitamini" [deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2001) 3695 finali, tal-21 ta' Novembru 2001, każ COMP/E-1/37.512]. Dan l-aħħar ammont huwa ħmistax-il darba akbar mill-medja tal-multi imposti bejn l-1994 u l-2000 u t-tieni l-akbar multa [deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2001) 4573 finali, COMP/E-1/36.212 – Papier autocopiant] għas-sena 2001 hija wkoll sitt darbiet dak l-ammont medju.

49 Fil-ħames lok, ir-rikorrenti tqis li s-sistema eżistenti ma tistax tiġi ġġustifikata mill-effett dissważiv neċessarju li l-multi fir-rigward ta' l-impriżi għandhom ikollhom. Fil-fatt, minn banda, ir-rikorrenti tammetti li, għalkemm l-ammont eżatt tal-multa m'għandux ikun determinabbli minn qabel, madankollu l-għan li jkun hemm deterrent ma jawtorizzax lill-Kunsill li jonqos milli "jindika biċ-ċar il-limiti tal-kompetenza mogħtija lill-Kummissjoni". Mill-banda l-oħra, hija tosserva li n-nuqqas ta' minimu ta' prevedibbiltà tal-multa għandu, fir-realtà, l-effett li jiddiswadi lill-impriżi milli jikkooperaw mal-Kummissjoni. Il-possibbiltà li jiġu meqjusa, anki jekk b'mod approssimattiv, il-konsegwenzi potenzjali ta' imġiba tassigura aħjar, mill-banda l-oħra, l-effett dissważiv mixtieq, bħalma jagħmlu l-liġijiet penali nazzjonali.

50 Fis-sitt lok, ir-rikorrenti ssostni li l-linji gwida ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala li jagħmlu tajjeb għall-illegalità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17. Minn banda, l-imsemmijin linji gwida ma jistgħux, fil-fehma tagħha, jikkostitwixxu miżura legali fis-sens ta' l-Artikolu 249 KE u, mill-banda l-oħra, huwa biss il-Kunsill li huwa awtorizzat jadotta dispożizzjonijiet f'dan il-qasam, skond l-Artikolu 83 KE. Hija tqis li huwa għalhekk il-Kunsill li għandu josserva l-prinċipju ta’ legalità tal-pieni. Għall-istess raġunijiet, il-ġurisdizzjoni illimitata li l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 17 jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tagħmel tajjeb għall-illegalità ta' l-Artikolu 15(2) ta' l-istess Regolament. Fil-fatt, ir-rikorrenti tfakkar li, minkejja din il-ġurisdizzjoni, hija l-Kummissjoni li għandha, fl-ewwel lok, tiffissa l-ammont tal-multa u li tistabbilixxi l-fatti matul il-proċedura amministrattiva. Barra minn hekk, ir-rikorrenti tfakkar li l-impreċiżjoni ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u n-nuqqas ta' kriterji ta' stħarriġ iwasslu biex ixejnu l-kompetenza sħiħa mogħtija lill qrati komunitarji minn kull sens. Ir-rikorrenti tinnota, fl-aħħar nett, li l-persuni suġġetti għad-dritt mhumiex meħtieġa li jirrikorru sistematikament għall-Qorti minħabba li l-kuntest legali ta' l-impożizzjoni tal-multi mhuwiex adegwatament stabbilit. Hija żżid li l-kompensazzjoni mill-qrati komunitarji għall-iżbalji tal-leġiżlatur jeċċedu l-inkarigu tal-ġurisprudenza u għalhekk huwa kontestabbli fid-dawl ta' l-Artikolu 7(1) KE.

51 Il-Kummissjoni ssostni li l-argumenti tar-rikorrenti huma infondati.

52 Hija tenfasizza li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jikkostitwixxi bażi ġuridika ċara u nieqsa minn kull ambigwità li tippermetti lill-impriżi li jipprevedu l-konsegwenzi possibbli ta' l-atti tagħhom bi preċiżjoni suffiċjenti.

53 Barra minn hekk, hija tfakkar li l-poter diskrezzjonali li hija tgawdi għandu jiġi eżerċitat in osservanza tal-kriterji ta' gravità u ta' dewmien tal-ksur preskritti f'dan l-Artikolu, tal-prinċipji ġenerali tad-dritt komunitarju, b'mod partikolari l-prinċipji ta' proporzjonalità u ta' trattament ugwali, kif ukoll il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti tal-Prim'Istanza. Il-Kummissjoni b'hekk issostni li hija għandha tosserva imsemmija prinċipji kull darba li hija tagħmel użu mill-poter diskrezzjonali tagħha (ara, fir-rigward ta' l-osservanza tal-prinċipju ta' trattament ugwali, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-20 ta' Marzu 2002, Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni, T-15/99, Ġabra p. II-1613, punti 149 et seq, u tad-9 ta' Lulju 2003, Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, T-224/00, Ġabra p. II-2597, punti 69, 207, 281 u 308; il-Konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali Ruiz Jarabo Colomer fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta' Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P u C-219/00 P, Ġabra p. I-123, p. I-133, punti 96 et seq).

54 Kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, mis-sentenza BMW Belgium et vs Il-Kummissjoni, punt 43 iktar ’il fuq, ma jistax jiġi dedott, f'dan ir-rigward, li dan l-istħarriġ ma japplikax għad-deċiżjoni li tiġi jew ma tiġix imposta multa. Fil-fatt, f'din il-kawża, il-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet il-possibbiltà li l-Kummissjoni timponi multa fuq il-bejjiegħa mill-ġdid filwaqt li hija ma kinitx għamlet dan f'kawżi preċedenti ma jfissirx li l-poter tal-Kummissjoni li timponi jew ma timponix multa huwa bla limitu, peress li dan il-poter għandu jiġi eżerċitat abbażi ta' raġunijiet oġġettivi li jikkorrispondu ma' l-iskop tad-dispożizzjoni li tagħti lill-Kummissjoni l-imsemmi poter.

55 Ir-rikorrenti mhijiex iġġustifikata li tinvoka l-fatt li d-Deċiżjoni hija "deċiżjoni sorpriża", safejn il-funzjoni dissważiv tal-multa timplika li l-istess multa ma tistax tiġi kkalkulata minn qabel mill-impriżi u pparagunata mal-qliegħ mistenni. Il-Kummissjoni tfakkar li, f'kull każ, ir-rikorrenti ma kinitx iġġustifikata li jkollha aspettattiva leġittima fil-fatt li hija ma kinitx ser tiġi imposta multa ogħla mill-iktar multi għoljin imposti matul il-ksur (sentenzi LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 46 iktar ’il fuq, punt 241, u Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 53 iktar ’il fuq, punti 63 u 64).

56 Barra minn hekk, il-kompetenza sħiħa tal-Qorti tal-Prim'Istanza kif ukoll l-adozzjoni tal-linji gwida f'Jannar 1998, liema linji gwida ġew iddikjarati kompatibbli ma' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, jikkuntradixxu l-pożizzjoni tar-rikorrenti li l-iffissar tal-multa huwa arbitrarju u mhuwiex trasparenti.

57 Fid-dawl tal-fatt li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, minħabba l-kriterji, kif interpretati mill-qrati komunitarji, li huwa jsemmi u r-rekwiżit ta' l-osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt komunitarju, jikkostitwixxi bażi ġuridika suffiċjentement definita fir-rigward ta' l-għan ta' l-impożizzjoni tal-multi, il-Kunsill lanqas ma jista' jiġi akkużat li ttrasferixxa kompetenza lill-Kummissjoni bi ksur tat-Trattat. L-ilment ibbażat fuq il-fatt li l-linji gwida ma jistgħux jagħmlu tajjeb għan-nuqqas ta' determinazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni huwa għalhekk infondat. Dawn il-linji gwida tejbu, barra minn hekk, iċ-ċertezza legali u t-trasparenza tal-proċedura deċiżjonali.

58 Fl-aħħar nett, fir-rigward taż-żieda ta' l-ammont tal-multi matul l-aħħar snin, il-Kummissjoni tosserva, minn banda, li ż-żieda fil-fatturat ta' l-impriżi mis-snin 60 tiġġustifika minnha nfisha l-flessibbiltà li ngħatat lill-Kummissjoni mid-dispożizzjoni kkontestata u, mill-banda l-oħra, li, skond ġurisprudenza stabbilita (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta' Ġunju 1983, Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punti 108 u 109; is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 46 iktar ’il fuq, punt 237, u tat-12 ta’ Lulju 2001, Tate & Lyle et vs Il-Kummissjoni, T-202/98, T-204/98 u T-207/98, Ġabra p. II-2035, punti 144 u 145), il-Kummissjoni għandha tkun tista' tgħolli l-ammont tal-multi sabiex tkun tista’ ssaħħaħ l-effett dissważiv tagħhom. Dan il-poter diskrezzjonali mhuwiex, madankollu, bla limitu, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim'Istanza jeżaminaw jekk iż-żidiet deċiżi mill-Kummissjoni humiex iġġustifikata mill-interess allegat (ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-14 ta' Mejju 1998, Sarrió vs Il-Kummissjoni, T-334/94, Ġabra p. II-1439, punti 323 sa 335, u ta' l-20 ta' Marzu 2002, Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni, T-16/99, Ġabra p. II-1633, punt 251). Hija tinnota, fl-aħħar nett, li, minkejja din iż-żieda fil-multi, il-ksur manifest, gravi u ta' dewmien twil jibqa' relattivament frekwenti.

59 Il-Kunsill, li intervjena fil-kawża, isostni li l-eċċezzjoni ta' illegalità ta' l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17 għandha tiġi miċħuda bħala infondata. Il-Kunsill jirrikonoxxi li multa, anki jekk ma tkunx ta' natura penali, għandha tkun ibbażata fuq bażi legali ċara u mhux ambigwa. Huwa madankollu jikkunsidra li l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17 jissodisfa dan ir-rekwiżit. Huwa jfakkar barra minn hekk li l-prinċipju nulla poena sine lege huwa intiż li huwa applikabbli biss għas-sanzjonijiet penali; li mhuwiex il-każ ta' multi imposti bis-saħħa ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, skond l-Artikolu 15(4) ta' l-istess Regolament. Ir-rekwiżiti bbażati fuq dan il-prinċipju ma jistgħux għalhekk jiġu applikati f'din il-kawża (ara s-sentenza Maizena, punt 37 iktar ’il fuq, punt 14; u s-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Welch vs Ir-Renju Unit tad-9 ta' Frar 1995, serje A Nru 307).

60 Barra minn hekk, il-Kunsill isostni li l-ammont tas-sanzjoni huwa suffiċjentement stabbilit peress li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jipprevedi limitu fuq il-multa skond il-fatturat ta' l-impriża kkonċernata. Mhuwiex opportun li jkun hemm limitu assolut peress li d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jikkonċernaw każijiet partikolari. Il-poter diskrezzjonali tal-Kummissjoni, mhuwiex assolut, iżda limitat mit-teħid in kunsiderazzjoni obbligatorju tal-kriterji tad-dewmien u tal-gravità tal-ksur previsti fl-imsemmi Artikolu. Il-Kummissjoni għalhekk hija suġġetta għar-rispett tal-prinċipji ta' proporzjonalità u ta' non diskriminazzjoni.

61 Il-Kunsill iqis li jkun diffiċli li jiġi ddefinit kuntest iktar restrittiv li jippermetti li jittieħdu in kunsiderazzjoni ċirkustanzi konnessi mal-kuntest ta' kull ksur partikolari u li jiżguraw effett dissważiv adegwat. Il-Qorti tal-Prim'Istanza, barra minn hekk, qatt ma qajmet dubju dwar il-validità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u pjuttost ikkonfermatu (sentenza Tate & Lyle et vs Il-Kummissjoni, punt 58 iktar ’il fuq, punti 98 sa 101).

62 Fir-rigward ta' l-ilment tar-rikorrenti bbażat fuq il-fatt li l-prassi tal-Kummissjoni hija kkaratterizzata minn differenzi sostanzjali ħafna fl-ammonti tal-multi imposti u minn żieda sostanzjali u reċenti, il-Kunsill jirrileva li kull ma jagħmlu dawn il-konstatazzjonijiet huwa li jirriflettu l-fatt li l-impriżi in kwistjoni għandhom fatturati differenti u li d-daqs ta' l-impriżi kkonċernati qiegħed jiżdied.

63 Huwa wkoll żbaljat li jiġi affermat li l-Kummissjoni tiġbor fiha l-funzjonijiet ta' awtorità investigattiva, akkużatriċi u ġudikattiva peress li hija suġġetta għall-istħarrġ sħiħ tal-qrati u b'hekk ma tistax tiġi kkunsidrata bħala ġudikant u parti.

64 L-istess huwa applikabbli għall-affermazzjoni li l-Kunsill iddelega lill-Kummissjoni l-kompetenza tiegħu għall-istabbiliment ta' multi. Fil-fatt, il-Kunsill ifakkar li d-delegazzjoni li saret lill-Kummissjoni tikkonċerna biss il-kompetenza li tadotta deċiżjonijiet abbażi ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, li fil-fatt jikkostitwixxi l-espressjoni tal-kompetenza tal-Kunsill. Dan huwa konformi mat-tielet inċiż ta' l-Artikolu 202 KE.

65 Fl-aħħar nett, il-Kunsill josserva li, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, fl-Istati membri, b'mod partikolari, fl-Iżvezja u fil-Ġermanja, jeżistu regoli paragunabbli.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim'Istanza

66 Għandu jiġi mfakkar li mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-prinċipju ta' legalità tal-pieni huwa korollarju tal-prinċipju ta' ċerteżża legali, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt komunitarju u li jirrikjedi, b'mod partikolari, li kull leġiżlazzjoni komunitarja, b'mod partikolari meta din timponi jew tippermetti li jiġu imposti xi sanzjonijiet, tkun ċara u preċiża, sabiex il-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jkunu jafu mingħajr ambigwità d-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw minnha u konsegwentement ikunu jistgħu jieħdu l-provvedimenti tagħhom (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta' Lulju 1981, Gondrand Frères u Garancini, 169/80, Ġabra p. 1931, punt 17; Maizena, punt 37 iktar ’il fuq, punt 15; tat-13 ta' Frar 1996, van Es Douane Agenten, C-143/93, Ġabra p. I-431, punt 27, u X, punt 35 iktar ’il fuq, punt 25).

67 Dan il-prinċipju, li jagħmel parti mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni ta' l-Istati membri u li ġie sanċit minn diversi trattati internazzjonali, b'mod partikolari mill-Artikolu 7 tal-KEDB, huwa applikabbli kemm għan-normi ta' natura penali kif ukoll għall-istrumenti amministrattivi speċifiċi li jimponu jew li jippermettu li jiġu imposti sanzjonijiet amministrattivi (ara s-sentenza Maizena, punt 37 iktar ’il fuq, punti 14 u 15, u l-ġurisprudenza ċċitata). Huwa japplika mhux biss għan-normi li jistabbilixxu l-elementi kostituttivi ta’ ksur, iżda wkoll għal dawk li jistabbilixxu l-konsegwenzi li jirriżultaw mill-ksur ta' l-istess (ara, f'dan is-sens, is-sentenza X, punt 35 iktar ’il fuq, punti 12 u 15).

68 F'dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, skond l-Artikolu 7(1) tal-KEDB:

"Ħadd ma għandu jitqies li jkun ħati ta’ reat kriminali minħabba f’xi att jew ommissjoni li ma kinux jikkostitwixxu reat kriminali skond liġi nazzjonali jew internazzjonali fil-ħin meta jkun sar. Lanqas ma għandha tingħata piena akbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta r-reat kriminali jkun sar".

69 Skond il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-liġi għandha tiddefinixxi biċ-ċar il-ksur u l-pieni li jippenalizzah. Din il-kundizzjoni tkun sodisfatta jekk il-persuna suġġetta għad-dritt, mill-kliem użat fid-dispożizzjoni rilevanti u, jekk ikun hemm bżonn, bl-għajnuna ta' l-interpretazzjoni li tingħatalha mill-qrati, tkun tista' tkun taf liema atti u omissjonijiet jattiraw ir-responsabbiltà penali tagħha (sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Coëme vs Il-Belġju tat-22 ta' Ġunju 2000, Ġabra ta' sentenzi u deċiżjonijiet, 2000-VII, § 145).

70 Il-Kunsill isostni li l-Qorti tal-Prim'Istanza ma tistax tispira ruħha mill-Artikolu 7(1) tal-KEDB u mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar dan l-artikolu biex tanalizza l-legalità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, fid-dawl tal-fatt li l-Artikolu 15(4) tar-Regolament Nru 17 jiddisponi li d-deċiżjonijiet meħudin mill-Kummissjoni, b'mod partikolari, abbażi tal-paragrafu 2 ta' din id-dispożizzjoni, m'għandhomx natura ta' liġi penali.

71 Mingħajr ma hemm bżonn jiġi deċiż jekk, b'mod partikolari minħabba n-natura u l-livell ta' severità tal-multi imposti mill-Kummissjoni skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, l-Artikolu 7(1) tal-KEDB huwiex intiż li huwa applikabbli għal sanzjonijiet bħal dawn, għandu jiġi kkonstatat li, anki fl-ipoteżi li l-Artikolu 7(1) tal-KEDB kellu jiġi kkunsidrat bħala applikabbli għal sanzjonijiet bħal dawn, mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem jirriżulta li, biex jiġu sodisfatti r-rekwiżiti ta' din id-dispożizzjoni, mhuwiex meħtieġ li t-termini tad-dispożizzjonijiet li fuqhom ikunu bbażati dawn is-sanzjonijiet ikunu tant preċiżi li l-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw mill-ksur ta' dawk id-dispożizzjonijiet jkunu prevedibbli b'ċertezza assoluta.

72 Fil-fatt, skond il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, l-eżistenza ta' termini vagi fid-dispożizzjoni ma tinvolvix bilfors ksur ta' l-Artikolu 7 tal-KEDB u l-fatt li xi liġi tagħti marġni ta' diskrezzjoni ma jikkontrastax minnu nnifsu mar-rekwiżit ta' prevedibbiltà, dejjem jekk il-portata u l-modalitajiet ta' l-eżerċizzju ta' poter bħal dan jinsabu ddefiniti bi kjarezza adegwata, fid-dawl ta' l-iskop leġittimu in kwistjoni, sabiex joffru lill-individwu protezzjoni adegwata kontra l-arbitrarjetà (sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Margareta u Roger Andersson vs L-Iżvezja, punt 36 iktar ’il fuq, § 75). Fuq dan is-suġġett, apparti t-test tal-liġi nfisha, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tieħu in kunsiderazzjoni l-kwistjoni dwar jekk il-kunċetti indeterminati użati ġewx spjegati minn ġurisprudenza stabbilita, li hija ppubblikata (sentenza G vs Franza, tas-27 ta' Settembru 1995, serje A Nru 325-B, § 25).

73 Barra minn hekk, it-teħid in kunsiderazzjoni tat-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri ma jwassalx sabiex tingħata interpretazzjoni differenti lill-prinċipju ta’ legalità tal-pieni, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt komunitarju. Fir-rigward ta' l-argumenti tar-rikorrenti li huma bbażati fuq is-sentenza tal-Bundesverfassungsgericht ta' l-20 ta' Marzu 2002 (punt 47 hawn fuq), anki kieku wieħed kellu jissupponi li din tista' tkun rilevanti fil-kuntest tal-multi imposti lil impriżi minħabba ksur tar-regoli ta' kompetizzjoni, u fuq l-Artikolu 81(2) tal-GWB, li ma fih ebda dispożizzjoni simili għall-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, jeħtieġ li jiġi enfasizzat li ma tistax tiġi dedotta tradizzjoni kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri mis-sitwazzjoni ġuridika ta' Stat Membru wieħed. F'dan ir-rigward, għandu jiġi osservat, mill-banda l-oħra, kif fil-fatt josserva l-Kunsill mingħajr ma ġie kkontestat fuq dan il-punt mir-rikorrenti, li, għall-kuntrarju, għall-għoti ta' sanzjonijiet amministrattivi bħal dawk li jiġu imposti minħabba l-ksur tar-regoli nazzjonali tal-kompetizzjoni, id-dritt rilevanti ta' Stati Membri oħra jinkludi livell ta' delimitazzjoni paragunabbli ma' dak li jinsab fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, u saħansitra kriterji li jixbhu jew li huma identiċi għal dawk previsti minn din id-dispożizzjoni komunitarja, bil-Kunsill li jiċċita f'dan ir-rigward l-eżempju tar-Renju ta' l-Iżvezja.

74 Għal dak li għandu x'jaqsam mal-validità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 fir-rigward tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni, kif ġie rikonoxxut mill-qrati Komunitarji skond l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-KEDB u mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali ta' l-Istati membri, għandu jiġi kkonstatat li, bil-kontra ta' dak li ssostni r-rikorrenti, il-Kummissjoni ma tgawdix minn marġni ta' diskrezzjoni bla limitu fl-iffissar tal-multi għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni.

75 Fil-fatt, l-istess Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jillimita l-poter diskrezzjonali tal-Kummissjoni. Minn banda, bil-preċiżazzjoni li "il-Kummissjoni tista', perme[zz] ta' deċiżjoni timponi fuq l-impriżi jew assoċjazzjonijiet ta' impriżi multi minn [EUR 1,000] sa [EUR 1,000,000], jew somma li taqbeż dan iżda li ma taqbiżx 10 % tat-turnover fis-sena ta' negozju preċedenti ta' kull impriża li tkun qed tipparteċipa fil-ksur", huwa previst limitu fuq il-multi skond il-fatturat ta' l-impriżi kkonċernati, jiġifieri skond kriterju oġġettiv. B'hekk, jekk, kif tindika r-rikorrenti, ma jeżistix limitu assolut li huwa applikabbli għal kull tip ta' ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, il-multa li tista' tiġi imposta għandha madankollu limitu kalkolabbli u assolut, li huwa kkalkulat skond kull impriża, għal kull każ ta' ksur, b'mod li l-ammont massimu tal-multa li tista' tiġi imposta lil impriża partikolari huwa determinabbli minn qabel. Mill-banda l-oħra, din id-dispożizzjoni tobbliga lill-Kummissjoni li tiffissa l-multi f'kull każ billi tieħu in kunsiderazzjoni "kemm il-gravit[à] kif ukoll id-dewmien tal-ksur".

76 Għalkemm huwa minnu li dawn iż-żewġ kriterji jħallu lill-Kummissjoni marġni wiesa' ta' diskrezzjoni, xorta waħda jibqa' l-fatt li dawn huma kriterji kkonstatati minn leġiżlaturi oħrajn għal dispożizzjonijiet simili, li jippermettu lill-Kummissjoni li tadotta sanzjonijiet filwaqt li tieħu in kunsiderazzjoni l-grad ta' illegalità ta' l-imġiba in kwistjoni. Għaldaqstant, jeħtieġ li, f'dan l-istadju, jiġi kkunsidrat, li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, filwaqt li jħalli ċertu marġni ta' diskrezzjoni lill-Kummissjoni, jiddefinixxi l-kriterji u l-limiti li hija marbuta bihom fl-eżerċizzju tal-poter tagħha fil-qasam tal-multi.

77 Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li, fl-iffissar tal-multi skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, il-Kummissjoni hija obbligata tosserva l-prinċipji ġenerali tad-dritt, b'mod partikolari l-prinċipji ta' trattament ugwali u ta' proporzjonalità, kif ġew żviluppati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti tal-Prim'Istanza.

78 Kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, il-limiti fuq il-poter diskrezzjonali tal-Kummissjoni li jinsabu deskritti hawn fuq japplikaw ukoll għad-deċiżjoni li tiġi jew ma tiġix imposta multa, b'mod partikolari meta l-Kummissjoni tapplika l-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, li l-validità tagħha, barra minn dan, mhijiex ikkontestata. F'dan ir-rigward, il-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza ċċitata mir-rikorrenti (sentenza BMW Belgium et vs Il-Kummissjoni, punt 43 iktar ’il fuq, punt 53), irrikonoxxiet li l-fatt li, f'kawżi simili preċedenti, il-Kummissjoni ma kkunsidratx li kien hemm lok li timponi multa lil ċerti operaturi ekonomiċi, ma kienx iċaħħadha minn dan il-poter li huwa rikonoxxut espressament mir-Regolament Nru 17, peress li l-kundizzjonijiet rikjesti għall-eżerċizzju tal-poter diskrezzjonali kienu sodisfatti, u ma jfissirx li l-Kummissjoni tiddisponi minn poter diskrezzjonali li ma timponix multa, mingħajr ma tkun marbuta li tirrispetta, minn banda, il-limitazzjoni li għamlet hi stess fuq l-eżerċizzju tal-poter diskrezzjonali tagħha li jirriżulta mil-linji gwida u mill-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni u fuq kollox, mill-banda l-oħra, il-prinċipji ġenerali tad-dritt, b'mod partikolari, il-prinċipji ta' trattament ugwali u ta' proporzjonalità, kif ukoll, b'mod ġenerali, ta' l-effettività ta' l-Artikoli 81 KE u 82 KE u tal-prinċipju ta’ kompetizzjoni ħielsa li jirriżulta mill-Artikolu 4(1) KE.

79 Jeħtieġ ukoll li jingħad li, bis-saħħa ta' l-Artikolu 229 KE u ta' l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 17, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim'Istanza jiddeċiedu b'kompetenza sħiħa fuq il-kawżi diretti kontra d-deċiżjonijiet li bihom il-Kummissjoni tistabbilixxi multi u jistgħu b'hekk mhux biss jannullaw id-deċiżjonijiet meħudin mill-Kummissjoni, imma wkoll jeliminaw, inaqqsu jew iżidu l-multa imposta. B'hekk il-prassi amministrattiva tal-Kummissjoni hija suġġetta għall-istħarriġ sħiħ tal-qrati Komunitarji. Kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, dan l-istħarriġ ma jwassalx lill-qrati Komunitarji sabiex jeċċedu l-kompetenzi tagħhom bi ksur ta' l-Artikolu 7(1) KE, fid-dawl tal-fatt li, minn banda, tali stħarriġ huwa previst espressament mid-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq, li l-validità tagħhom mhijiex ikkontestata, u mill-banda l-oħra, il-qrati Komunitarji jeżerċitawh skond il-kriterji msemmija fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17. Għaldaqstant, l-istħarriġ magħmul mill-qrati Komunitarji ppermetta, permezz ta' ġurisprudenza stabbilita u ppubblikata, li jiġu ppreċiżati l-kunċetti indeterminati li seta' jkun fih Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17.

80 Barra minn hekk, abbażi tal-kriterji msemmija fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u li ġew ippreċiżati fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti tal-Prim'Istanza, il-Kummissjoni stess żviluppat prassi amministrattiva magħrufa u aċċessibbli. Għalkemm il-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni ma sservix fiha nfisha bħala qafas ġuridiku għall-multi fil-qasam tal-kompetizzjoni (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tat-18 ta' Lulju 2005, Scandinavian Airlines System vs Il-Kummissjoni, T-241/01, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 87, u l-ġurisprudenza ċċitata), madankollu, xorta waħda, bis-saħħa tal-prinċipju ta' trattament ugwali, il-Kummissjoni ma tistax tittratta sitwazzjonijiet paragunabbli b'mod differenti jew sitwazzjonijiet differenti b'mod identiku, sakemm trattament bħal dan ma jkunx iġġustifikat (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta' Diċembru 1984, Sermide, 106/83, Ġabra p. 4209, punt 28, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-14 ta' Mejju 1998, BPB de Eendracht vs Il-Kummissjoni, T-311/94, Ġabra p. II-1129, punt 309).

81 Barra minn hekk, skond ġurisprudenza stabbilita, il-Kummissjoni tista' dejjem tvarja l-livell tal-multi jekk l-applikazzjoni effettiva tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni jkunu jeħtieġu dan (sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 58 iktar ’il fuq, punt 109, u s-sentenza LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 46 iktar ’il fuq, punti 236 u 237), peress li tibdil bħal dan fi prassi amministrattiva jista' b'hekk jiġi kkunsidrat bħala oġġettivament iġġustifikat minħabba l-għan ta' prevenzjoni ġenerali tal-ksur tar-regoli komunitarji tal-kompetizzjoni. Iż-żieda reċenti fil-livell tal-multi li ġiet allegata u kkontestata mir-rikorrenti ma tistax, għalhekk, minnha nfisha, tiġi kkunsidrata bħala illegali fil-konfront tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni, peress li din tibqa' fil-kuntest legali ddefinit mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 kif interpretat mill-qrati komunitarji.

82 Barra minn hekk, jeħtieġ li jittieħed in kunsiderazzjoni, li fit-tama għat-trasparenza u bil-għan li tiżdied iċ-ċertezza legali ta' l-impriżi kkonċernati, il-Kummissjoni ppubblikat linji gwida li fihom hija stabbilixxiet il-metodu ta' kalkolu li hija imponiet fuqha stess f'kull każ partikolari. F'dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, barra minn hekk li, meta l-Kummissjoni adottat dawn ir-regoli ta' kondotta u meta, bil-pubblikazzjoni tagħhom, iddikjarat li hija kienet, minn dak il-mument ’il quddiem, ser tapplikahom għall-każijiet milqutin minnhom, hija llimitat lilha nfisha fl-eżerċizzju tal-poter diskrezzjonali tagħha u ma tistax ma tapplikax dawn ir-regoli taħt piena li tiġi ppenalizzata, jekk ikun il-każ, talli kisret il-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħalma huma t-trattament ugwali u l-protezzjoni ta' l-aspettattivi leġittimi. Barra minn hekk, għalkemm il-linji gwida ma jikkostitwixxux il-bażi ġuridika tad-Deċiżjoni, huma jiddeterminaw, b'mod ġenerali u astratt, il-metodoloġija li l-Kummissjoni stabbilixxiet għaliha nfisha għall-finijiet ta' l-iffissar ta' l-ammont tal-multi imposti b'dik id-Deċiżjoni u jassiguraw, konsegwentement, iċ-ċerteżża legali ta' l-impriżi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta' Ġunju 2005, Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P sa C-208/02 P u C-213/02 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punti 211 u 213). Minn dan isegwi li, kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, l-adozzjoni tal-linji gwida mill-Kummissjoni, safejn din taqa' fil-kuntest legali impost mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala vvizzjata b'inkompetenza u kkontribwixxiet biss sabiex tippreċiża l-limiti ta' l-eżerċizzju tal-poter diskrezzjonali tal-Kummissjoni li jirriżulta diġà minn din id-dispożizzjoni.

83 B'hekk, fid-dawl tad-diversi elementi rrilevati hawn fuq, operatur prudenti, jekk ikun hemm bżonn, wara li jieħu parir legali, jista' jipprevedi b'mod suffiċjentement preċiż il-metodu u t-tip tad-daqs tal-multi li huwa jinkorri għal imġiba partikolari. Il-fatt li dan l-operatur ma jistax ikun jaf bl-eżatt, minn qabel, il-multi li l-Kummissjoni ser timponi f'kull każ ma jistax jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta' legalità tal-pieni, fid-dawl tal-fatt li, minħabba l-gravità tal-ksur li l-Kummissjoni hija marbuta li tissanzjona, l-għanijiet ta' ripressjoni u ta' prevenzjoni jiġġustifikaw il-fatt li jiġi evitat li l-impriżi jkunu f'pożizzjoni li jevalwaw il-benefiċċji li huma jkunu ser jieħdu mill-parteċipazzjoni tagħhom fi' ksur billi jikkunsidraw, minn qabel, l-ammont tal-multa li tkun ser tiġi imposta lilhom minħabba din l-imġiba illegali.

84 F'dan ir-rigward, anki jekk l-impriżi ma jkunux f'pożizzjoni li jkunu jafu, minn qabel, bl-eżatt l-ammont tal-multi li l-Kummissjoni ser timponi f'kull każ partikolari, għandu jiġi nnutat li, skond l-Artikolu 253 KE, fid-deċiżjoni li timponi multa, il-Kummissjoni hija obbligata, u dan minkejja l-kuntest ġeneralment magħruf tad-deċiżjoni, li tagħti motivazzjoni, b'mod partikolari fir-rigward ta' l-ammont tal-multa imposta u fir-rigward tal-metodu magħżul f'dan ir-rigward. Din il-motivazzjoni għandha turi b'mod ċar u inekwivoku, ir-raġunament tal-Kummissjoni b'mod li tippermetti lill-persuni interessati li jkunu jafu l-ġustifikazzjonijiet wara l-miżura li tkun ittieħdet bil-għan li jevalwaw jekk ikunx opportun li jressqu kawża quddiem il-qrati komunitarji u, jekk ikun il-każ, li jippermettu lill-istess qrati li jagħmlu l-istħarriġ tagħhom.

85 Fl-aħħar nett, fir-rigward ta' l-argument fejn jingħad li bid-definizzjoni tal-kuntest tal-multa skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, il-Kunsill, fil-fatt, ittrasferixxa lill-Kummissjoni kompetenza li għandu skond it-Trattat, bi ksur ta' l-Artikoli 83 KE u 229 KE, għandu jiġi kkunsidrat li dan huwa totalment infondat.

86 Minn banda, kif diġà ġie espost qabel, għalkemm l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jħalli lill-Kummissjoni diskrezzjoni wiesa’, huwa jillimita madankollu l-eżerċizzju tagħha billi jistabbilixxi kriterji oġġettivi li l-Kummissjoni hija marbuta li żżomm magħhom. Mill-banda l-oħra, għandu jiġi mfakkar, hekk kif osserva l-Kunsill waqt is-seduta, li r-Regolament Nru 17 ġie adottat abbażi ta' l-Artikolu 83(1) KE li jipprovdi li "l-Kunsill, wara li jikkonsulta l-Assemblea u b’votazzjoni unanima fuq proposta tal-Kummissjoni, għandu jagħmel ir-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikoli 85 [KE] u 86 [KE]". Dawn ir-regolamenti jew direttivi, skond l-Artikolu 83(2)(a) u (d) KE, huma maħsuba, b'mod partikolari, sabiex "jassiguraw l-osservanza tal-projbizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 ta’ l-Artikolu 81(1)[KE] u fl-Artikolu 82[KE], bl-istituzzjoni ta’ multi jew penali perjodiċi", u li "jispeċifikaw il-kompiti rispettivi tal-Kummissjoni u tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija f’dan il-paragrafu". Għandu jiġi mfakkar, barra minn hekk, li, skond l-ewwel inċiż ta' l-Artikolu 211 KE, il-Kummissjoni "tissorvelja l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Trattat u tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet tal-Komunità bis-saħħa tagħhom" u li, skond it-tielet inċiż ta' dan l-istess artikolu, hija tgawdi minn "kompetenza indipendenti ta' deċiżjoni".

87 Minn dan isegwi li l-poter li jiġu imposti multi f'każ ta' ksur ta' l-Artikolu 81 KE u 82 KE ma jistax jitqies li jappartjeni oriġinarjament lill-Kunsill, li ttrasferieh jew iddelega l-eżekuzzjoni tiegħu lill-Kummissjoni, fis-sens tat-tielet inċiż ta' l-Artikolu 202, KE. Skond id-dispożizzjonijiet tat-Trattat iċċitati qabel, dan il-poter fil-fatt jaqa' f'kompitu li huwa tal-Kummissjoni stess li tissorvelja l-applikazzjoni tad-dritt komunitarju, b'dan il-kompitu li ġie ppreċiżat, inkwadrat u fformalizzat, fir-rigward ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikoli 81 KE u 82 KE, mir-Regolament Nru 17. Il-poter li dan ir-Regolament jagħti lill-Kummissjoni biex timponi multi jirriżulta għalhekk mill-previżjonijiet tat-Trattat innifsu u huwa maħsub li jippermetti l-applikazzjoni effettiva tal-projbizzjonijiet previsti fl-imsemmija artikoli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tate & Lyle et vs Il-Kummissjoni, punt 58 iktar ’il fuq, punt 133). Għaldaqstant, l-argument tar-rikorrenti għandu jiġi miċħud.

88 Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jirriżulta li l-eċċezzjoni ta' illegalità mqajma fir-rigward ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 għandha tiġi miċħuda bħala infondata.

B – Fuq l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 fid-dawl tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni

89 Fl-ipoteżi li l-Qorti tal-Prim'Istanza ma tiddikjarax l-invalidità ta' l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, ir-rikorrenti ssostni sussidjarjament li din id-dispożizzjoni għandha tiġi applikata għall-każ partikolari u tiġi interpretata strettament fid-dawl tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni, bħall-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni u l-ġurisprudenza dwar l-Artikoli 81 KE u 82 KE. F'dan ir-rigward, hija tesponi xi proposti maħsuba li jagħmlu l-multa suffiċjentement prevedibbli u titlob l-annullament tad-Deċiżjoni.

90 Il-Kummissjoni u l-Kunsill isostnu li dawn l-argumenti mhumiex fondati.

91 F'dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat, qabel kollox, li l-argumenti tar-rikorrenti esposti fit-tieni parti, li ġiet invokata sussidjarjament, ta' l-argument ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni ma jagħmlux ħlief jirrepetu, parzjalment, ċerti argumenti li diġà ġew żviluppati fil-kuntest ta' l-ewwel parti ta' dan l-istess argument, billi jiddirizzawhom kontra l-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni li tirriżulta mill-applikazzjoni tal-linji gwida u kontra d-Deċiżjoni, safejn din tirrifletti din il-prassi. Minbarra l-fatt li l-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni ma tistax tkun is-suġġett ta' xi rikors għall-annullament, għandu jiġi mfakkar, kif diġà ġie espost preċedentement, li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 ma jiksirx il-prinċipju ta' legalità tal-pieni u li l-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni u l-linji gwida, bl-istħarriġ tal-qrati komunitarji, ikkontribwixxew preċiżament sabiex ikabbru ċ-ċertezza legali ta' l-impriżi. Għaldaqstant, id-Deċiżjoni ma tistax titqies li hija illegali minħabba r-raġuni waħdanija li hija eżempju ta' applikazzjoni tal-prassi deċiżjonali allegatament illegali tal-Kummissjoni fil-qasam tal-multi. Dawn l-ilmenti għandhom għalhekk jiġu miċħuda.

92 Barra minn hekk, safejn ir-rikorrenti, fil-kuntest ta' din il-parti, tressaq argumenti dwar l-allegat nuqqas ta' motivazzjoni tad-Deċiżjoni, speċjalment fir-rigward ta' l-iffissar ta' l-ammont bażiku, ta' l-impatt reali tal-ksur fuq is-suq, u taż-żieda tal-multa sabiex jiġi assigurat li tkun dissważiva suffiċjentement, għandu jiġi osservat li dawn l-argumenti jagħmlu essenzjalment parti mit-tielet argument, li jittratta speċifikament il-kwistjoni tal-motivazzjoni tad-Deċiżjoni, għalhekk jeħtieġ li jiġi eżaminat f'dak il-kuntest.

93 Fl-aħħar nett, għall-bqija, l-argumenti tar-rikorrenti jikkonsistu f'kunsiderazzjonijiet ġenerali u teoriċi fuq il-prassi deċiżjonali li l-Kummissjoni għandha tipprattika, fuq dispożizzjonijiet ġodda li għandu jadotta l-Kunsill kif ukoll fuq l-iżviluppi fil-ġurisprudenza li l-Qorti tal-Prim'Istanza għandha tagħmel, u, għaldaqstant, dawn l-argumenti ma jqajmu l-ebda lment ta' natura legali fil-konfront tad-Deċiżjoni u għandhom għalhekk jiġu miċħuda.

94 Barra minn hekk, fir-replika u waqt is-seduta, ir-rikorrenti żiedet tgħid li l-fatturat ikkunsidrat għal-limitu massimu tal-multa stabbilita bħala 10% tal-fatturat tas-sena finanzjarja tal-kumpannija li kienet tippreċedi l-adozzjoni tad-deċiżjoni li timponi l-multa kellu jiġi kkunsidrat bħala l-fatturat magħmul fis-suq ikkonċernat u mhux bħala l-fatturat globali.

95 Safejn, minn din l-allegazzjoni, jista' jiġi dedott li r-rikorrenti għandu l-intenzjoni li tikkontesta d-Deċiżjoni safejn din timponilha multa li teċċedi l-ammont ta' 10% tal-fatturat li hija għamlet fis-suq tal-metjonina matul is-sena finanzjarja tal-kumpannija li kienet tippreċedi l-adozzjoni tad-Deċiżjoni, mingħajr ma lanqas ma jkun hemm bżonn li wieħed jeżamina l-ammissibbiltà ta' dan l-argument fid-dawl ta' l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura, u, b'mod partikolari, rigward l-eżistenza ta' rabta stretta bejn dan l-argument u wieħed mill-argumenti li hemm fir-rikors, huwa biżżejjed li jiġi mfakkar li la r-Regolament Nru 17, la l-ġurisprudenza u lanqas il-linji gwida ma jipprovdu li l-ammont tal-multi għandu jiġi stabbilit direttament skond id-daqs tas-suq affettwat, peress li dan il-element huwa biss wieħed fost elementi rilevanti oħrajn. Fil-fatt, skond ir-Regolament Nru 17, kif interpretat mill-ġurisprudenza, l-ammont tal-multa imposta lil impriża minħabba ksur fil-qasam tal-kompetizzjoni għandu jkun proporzjonat mal-ksur, evalwat fit-totalità tiegħu, fid-dawl ta', b'mod partikolari, il-gravità ta' l-istess ksur (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza tas-6 ta' Ottubru 1994, Tetra Pak vs Il-Kummissjoni, T-83/91, Ġabra p. II-755, punt 240, u, b'analoġija, tal-21 ta' Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni, T-229/94, Ġabra p. II-1689, punt 127). Kif affermat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 120 tas-sentenza tagħha Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 58 iktar ’il fuq, sabiet tiġi evalwata l-gravità ta' ksur, wieħed għandu jieħu in kunsiderazzjoni numru kbir ta' elementi li n-natura u l-importanza tagħhom ivarjaw skond it-tip ta' ksur in kwistjoni u ċ-ċirkustanzi partikolari ta' l-istess ksur (sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tat-8 ta' Lulju 2004, JFE Engineering vs Il-Kummissjoni, T-67/00, T-68/00, T-71/00 u T-78/00, li għadhom ma ġewx ippubblikati fil-Ġabra, punt 532).

96 Għandu jiġi rrilevat ukoll, f'dan ir-rigward, li, skond ġurisprudenza stabbilita, l-uniku riferiment espress għall-fatturat ta' l-impriża in kwistjoni, jiġifieri l-limitu ta' 10% tal-fatturat meqjus għall-finijiet ta' l-iffissar tal-multi fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, tirrigwarda l-fatturat globali ta' l-impriża fid-dinja kollha (ara f'dan is-sens, is-sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 58 iktar 'il fuq, punt 119) u mhux il-fatturat li hija għamlet fis-suq affettwat mill-imġiba antikompetittiva ppenalizzata. Mill-istess punt ta' din is-sentenza jirriżulta, fil-fatt, li dan il-limitu huwa maħsub li jevita li l-multi jkunu sproporzjonati meta mqabbla mad-daqs ta' l-impriża fit-totalità tagħha (sentenza JFE Engineering vs Il-Kummissjoni, punt 95 iktar 'il fuq, punt 533).

97 Minn dan isegwi li t-tieni parti ta' l-ewwel argument għandha tiġi miċħuda.

98 Konsegwentement, l-ewwel argument għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.

II – Fuq it-tieni argument, li huwa bbażat fuq żball fl-evalwazzjoni fir-rigward tan-natura waħdanija u kontinwata u fir-rigward tad-dewmien tal-ksur

99 Ir-rikorrenti tikkontesta, prinċipalment, li hija pparteċipat fi ksur wieħed kontinwat bejn Frar 1986 u Frar 1999. Hija tammetti l-parteċipazzjoni tagħha fi ksur bejn l-1986 u 1988 u wara l-1992, iżda ssostni, minn banda, li l-prattika antikompetittiva ġiet interrotta bejn l-1988 u l-1992 u, mill-banda l-oħra, li din il-prattika ntemmet definittivament fl-1997. Hija ssostni, sussidjarjament li l-Kummissjoni, f'kull każ, kellha tieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li l-akkordji ġew, minn ta' l-inqas, sospiżi mill-1988 sa l-1992 u wara l-1997.

A – Fuq l-interruzzjoni tal-ksur bejn l-1988 u l-1992

1. L-argumenti tal-partijiet

100 Skond ir-rikorrenti, wara li Sumitomo rtirat mill-akkordju, il-laqgħat "summit" u l-akkordji antikompetittivi ġew interrotti fl-1988 u komplew biss fl-1992.

101 Fl-ewwel lok, hija tqis li, billi affermat, fil-premessa 212 tad-Deċiżjoni li, peress li l-parteċipanti fl-akkordju ma kinux esprimew l-intenzjoni tagħhom li jbiddlu l-akkordji tagħhom jew li jirrinunzjaw għalihom, wieħed ma setax iqis li ġie pprovat li l-akkordju kien waqaf bejn l-1988 u l-1992, u billi, fil-premessi 251 et seq tad-Deċiżjoni, qieset li, peress li l-parteċipanti fl-akkordju qatt ma kkomunikaw reċiprokament l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-akkordji tagħhom, wieħed kellu jiddeduċi li ma kienx hemm ftehim ġdid iżda biss żvilupp organiku ta' struttura ta' ftehim kumpless, il-Kummissjoni ammettiet impliċitament li hija ma kellhiex prova diretta ta' l-eżistenza ta' l-akkordju bejn l-1988 u l-1992. B'hekk hija bbażat ruħha fuq preżunzjonijiet u imġiba li, fil-fehma tagħha, kienu obbligati, u dan kontra r-rekwiżiti fil-qasam ta' l-amministrazzjoni tal-prova u tal-prinċipju in dubio pro reo (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta' Diċembru 1975, Suiker Unie et vs Il-Kummissjoni, 40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73, Ġabra p. 1663, punt 354; ta' l-14 ta' Frar 1978, United Brands vs Il-Kummissjoni, 27/76, Ġabra p. 207, punti 261 sa 266 u tat-28 ta' Marzu 1984, CRAM u Rheinzink vs Il-Kummissjoni, 29/83 u 30/83, Ġabra p. 1679, punt 16). Barra minn hekk, il-komunikazzjoni reċiproka ta' l-intenzjoni tat-terminazzjoni ta' l-akkordju bl-ebda mod ma tikkostitwixxi kundizzjoni għat-terminazzjoni ta' akkordju li jkun imur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni (sentenza LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 46 iktar ’il fuq, punti 59 et seq). Għaldaqstant mhijiex ir-rikorrenti li għandha tipprova li hija ma pparteċipatx fil-ksur matul il-perijodu in kwistjoni, iżda l-Kummissjoni li għandha ġġib il-prova li hija effettivament ipparteċipat fih (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta' Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni, C-185/95 P, Ġabra p. I-8417, punt 58).

102 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti essenzjalment ssostni li l-Kummissjoni evalwat b'mod żbaljat id-diversi dokumenti maħsubin biex iservu ta' prova ta' l-eżistenza ta' akkordju bejn l-1988 u l-1992.

103 Sabiex issostni l-affermazzjonijiet tagħha, fl-ewwel lok, ir-rikorrenti tosserva li l-preżentazzjoni tal-fatti minn Nippon Soda fl-osservazzjonijiet tagħha tat-23 ta' Frar 2000, li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni, isemmu darba biss iż-żamma ta' laqgħat bejn l-1988 u l-1990, f'xi forma jew oħra u dan bejn il-kollaboraturi biss sat-13 ta' Mejju 1998. Il-Kummissjoni naqset milli tieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li d-dikjarazzjonijiet ta' Nippon Soda, minn banda, jirreferu għall-fatt li l-laqgħat "summit" waqfu fl-1988 u, mill-banda l-oħra, li l-laqgħat bejn il-kollaboraturi bejn l-1988 u l-1990 kienu jirrigwardaw biss il-mod li bih il-parteċipanti setgħu jilqgħu kontra l-kompetizzjoni ta' Monsanto u dwar l-organizzazzjoni ta' l-iskambju ta' informazzjoni, li ma kienx jikkostitwixxi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni.

104 Fit-tieni lok, fir-rigward tan-nota tal-5 ta' Mejju 1990 prodotta minn Nippon Soda (iktar ’il quddiem in-"Nota tal-5 ta' Mejju 1990") u li minnha l-Kummissjoni ddeduċiet li kienet inżammet laqgħa fl-1989, ir-rikorrenti ssostni li, għall-kuntrarju, dan id-dokument, fl-introduzzjoni tiegħu, isemmi r-raġunijiet li għalihom ir-relazzjonijiet ta' kooperazzjoni kummerċjali ntemmew fl-1989, jiġifieri minħabba kwistjoni li nqalgħat bejn Sumitomo, min-naħa l-waħda, u Degussa u Rhône-Poulenc, min-naħa l-oħra. Barra minn hekk, in-nota tal-5 ta' Mejju 1990 tindika li l-laqgħa ta' Awwissu 1989 kienet maħsuba li tiddiswadi lil Degussa milli tbiegħ l-metjonina bi skont. Madankollu, min-nota msemmija jirriżulta li Degussa rrespinġiet kategorikament kull sforz ta' disważjoni, peress li l-għan kummerċjali tagħha kien li tikkompeti ma' Monsanto u Sumitomo. Għaldaqstant din il-laqgħa tista' l-iktar titqies li hija tentattiv minn Nippon Soda u Rhône-Poulenc biex jinkoraġġixxu lir-rikorrenti tipparteċipa fil-ksur u tipprova, f'kull każ, in-nuqqas ta' intenzjoni antikompetittiva min-naħa tagħha.

105 Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet żbaljata meta, min-nota tal-5 ta' Mejju 1990, hija ddeduċiet, fil-premessi 103 sa 106 tad-Deċiżjoni, li kien hemm il-possibbiltà ta' laqgħa ġdida iżda li ma kienx magħruf jekk din il-laqgħa fil-fatt seħħitx, filwaqt li Nippon Soda fl-istess nota mill-banda l-oħra tikkonstata li ma kienx possibbli li ssir stima komuni tal-prezz tal-bejgħ, u dan fid-dawl tal-fatt li anki Rhône-Poulenc ma kinitx interssata f'politika komuni ta' prezzijiet.

106 Fl-aħħar nett, in-nota tal-5 ta' Mejju 1990 tikkonkludi li kien hemm "kull raġuni biex wieħed jemmen li Degussa ma [kinitx] preokkupata wisq fuq x'[kienet] taħseb realment Rhône-Poulenc". Ir-rikorrenti tiddikjara għalhekk li hija tiddubita l-bażi ta' l-affermazzjoni tal-Kummissjoni, fil-premessa 106 tad-Deċiżjoni, li Degussa, Rhône-Poulenc u Nippon Soda ltaqgħu diversi drabi fl-1989 u 1990 biex jiddiskutu prezzijiet u informazzjoni dwar is-suq u biex jiddeċiedu dwar ir-reazzjoni komuni tagħhom għas-sitwazzjoni ġdida tas-suq. Hija tfakkar li, għall-kuntrarju, Degussa esprimiet b’mod ċar l-intenzjoni tagħha fir-rigward ta' l-impriżi kkonċernati l-oħrajn li ma tgħaddix għall-implementazzjoni ta' l-akkordji.

107 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni lanqas ma wriet biżżejjed skond il-liġi l-parteċipazzjoni tagħha fi ksur bejn l-1990 u l-1992. Fil-fatt, mid-dikjarazzjoni addizzjonali ta' Rhône-Poulenc tal-5 ta' Diċembru 2000 jirriżulta li l-laqgħa ta' l-10 ta' Ġunju 1990 bejn Degussa u Rhône-Poulenc kienet wasslet biss għad-deċiżjoni li jsir kuntatt ma' Nippon Soda bil-għan li jiġi diskuss it-tnaqqis tal-prezzijiet u l-organizzazzjoni ta' laqgħat iktar regolari. L-affermazzjoni tal-Kummissjoni li l-akkorju ta' l-1986 qatt ma waqaf u li Nippon Soda kienet diġà implikata fl-adozzjoni ta' dawn il-miżuri hija għalhekk żbaljata (premessa 110 tad-Deċiżjoni).

108 Barra minn hekk, in-nota ta' Nippon Soda dwar il-laqgħa ta' Seul tas-7 ta' Novembru 1990 (iktar ’il quddiem in-"nota tal-laqgħa tas-7 ta' Novembru 1990") ma fiha ebda indikazzjoni dwar ftehim fuq żieda fil-prezzijiet jew l-implementazzjoni tiegħu, iżda, għall-kuntrarju, tirreferi għall-fatt li Rhône-Poulenc u Degussa ma kinux qegħdin jikkontemplaw t-tieni żieda fil-prezzijiet mingħajr il-parteċipazzjoni ta' Monsanto. Dan id-dokument lanqas ma jippermetti li jiġi konkluż, kif tippretendi l-Kummissjoni, li kien hemm l-ewwel żieda fil-prezzijiet, kif tiddikjara n-nota tal-5 ta' Mejju 1990. Barra minn dan, ir-rikorrenti essenzjalment tafferma li wieħed ma jistax jafda l-kontenut f'din in-nota, fid-dawl tal-fatt li din mhijiex l-oriġinal, iżda traduzzjoni, li probabbilment saret mill-Ġappuniż, u dan kif tixhed it-tipografija tagħha kif ukoll l-iżball manifest dwar is-sena li jidher fid-data "Novembru 1998".

109 Bl-istess mod, il-Kummissjoni ma kinitx f'pożizzjoni li tipprova l-eżistenza ta' xi akkordju għas-sena 1991. Fid-dikjarazzjoni tagħha tas-26 ta' Mejju 1999, Rhône-Poulenc tindika fil-fatt li l-laqgħat ta' l-1991 "kellhom l-għan li joħolqu jew iżidu l-livell ta' kunfidenza bejn it-tliet kompetituri". Dawn il-laqgħat kienu għalhekk negozjati preparatorji li ma kinux laħqu l-istadju tat-tentattiv ta' akkordju jew ta' prattika miftehma. Barra minn dan, din l-analiżi tinsab ikkonfermata fid-dikjarazzjoni addizzjonali ta' Rhône-Poulenc tal-5 ta' Diċembru 2000.

110 Il-Kummissjoni ssostni li hija ġabet prova suffiċjenti skond il-liġi dwar il-parteċipazzjoni tar-rikorrenti fi ksur waħdieni u kontinwat bejn Frar 1986 u Frar 1999 u tirrepeti l-affermazzjonijiet tagħha li jinsabu fil-premessi 96 sa 115, 212, 255 u 256 tad-Deċiżjoni.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim'Istanza

111 Għandu li jiġi kkonstatat li, fil-kuntest ta' dan ir-rikors, ir-rikorrenti ma tikkontestax il-parteċipazzjoni tagħha f'żewġ akkordji li hija tqis li huma distinti, wieħed li jibda minn Frar 1986 sal-ħarifa tas-sena 1988, perijodu li matulu l-akkordju kien jinkludi l-produttur Ġappuniż Sumitomo, u l-ieħor minn Marzu 1992 sa Ottubru 1997, data li fiha hija ssostni li l-ksur waqaf, u dan kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tal-Kummissjoni li ssostni li l-ksur kompla sa Frar 1999. Fir-rigward tal-perijodu 1988-1992, hija ssostni li l-Kummissjoni ma pprovatx l-eżistenza ta' akkordju li fih hija pparteċipat u li, għaldaqstant, il-Kummissjoni għamlet żball ta' evalwazzjoni meta kkunsidrat li hija kienet ipparteċipat fi ksur waħdieni u kontinwat minn Marzu 1986 sa Marzu 1999.

112 Jeħtieġ għalhekk li jiġi stabbilit jekk il-Kummissjoni pprovatx biżżejjed skond il-liġi li, matul il-perijodu li jibda mill-ħarifa 1988 sa Marzu 1992, ir-rikorrenti pparteċipat f'azzjonijiet li kienu jammontaw għal ksur ta' l-Artikolu 81(1) KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, u li, fir-rigward tal-ksur mhux ikkontestat li kien preċedenti u sussegwenti għal dan il-perijodu, jidħol fi "pjan ġenerali" minħabba l-għan identiku tagħhom li jikkawża distorsioni fil-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni. Taħt din il-perspettiva, għandhom jiġu evalwati, fir-rigward ta' dan il-perijodu, il-provi miġburin mill-Kummissjoni kif ukoll il-konklużjonijiet li waslet għalihom fil-premessi 95 et seq tad-Deċiżjoni.

a) Fuq il-parteċipazzjoni tar-rikorrenti fl-akkordju u/jew fil-prattika miftehma bejn l-1988 u 1992

113 Preliminarjament, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, fl-ewwel lok, ir-rikorrenti takkuża lill-Kummissjoni li fil-premessi 212 u 251 et seq tad-Deċiżjoni, mill-fatt biss li l-parteċipanti fl-akkordju ta' l-1986, in segwitu għall-irtirar ta' Sumitomo fl-1988, ma kinux urew l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-arranġamenti tagħhom, hija ddeduċiet li ma kinitx tressqet prova li l-akkordju kien ġie interrott. Filwaqt li tibbaża ruħha fuq din il-preżunzjoni, il-Kummissjoni invertiet l-oneru tal-prova li fil-prinċipju kellha tressaq hi.

114 Jeħtieġ li jiġi mfakkar f'dan ir-rigward li huwa paċifiku fil-ġurisprudenza li r-rekwiżit taċ-ċertezza legali li minnha għandhom jibbenefikaw l-operaturi ekonomiċi jimplika li, meta jkun hemm kwistjoni dwar l-eżistenza ta' ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni, li għandha l-oneru tal-prova tal-ksur li hija tikkonstata, għandha tressaq elementi ta' prova idonei sabiex tistabbilixxi, għas-suffiċjenza tad-dritt, l-eżistenza tal-fatti li jikkostitwixxu l-ksur. Fir-rigward tad-dewmien allegat tal-ksur, l-istess prinċipju taċ-ċertezza legali jitlob li, fin-nuqqas ta' elementi ta' prova li jistgħu jistabbilixxu direttament id-dewmien tal-ksur, il-Kummissjoni għandha ġġib, ta' l-inqas, elementi ta' prova li jirreferu għall-fatti li huma suffiċjentement qrib ta' xulxin fiż-żmien, b'mod li jista' raġjonevolment jiġi aċċettat li l-ksur seħħ b'mod ininterrott bejn żewġ dati preċiżi (ara s-sentenza Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni, punt 101 iktar ’il fuq, punt 58, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tas-7 ta' Lulju 1994, Dunlop Slazenger vs Il-Kummissjoni, T-43/92, Ġabra p. II-441, punt 79).

115 Il-prinċipju ta’ preżunzjoni ta' l-innoċenza, kif jirriżulta b'mod partikolari mill-Artikolu 6(2) tal-KEDB, jifforma parti mid-drittijiet fundamentali li, skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, u wkoll ikkonfermata fil-preambolu ta' l-att Uniku Ewropew u mill-Artikolu 6(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea kif ukoll mill-Artikolu 47 tal-Karta, huma rrikonoxxuti fl-ordinament ġuridiku komunitarju. Fid-dawl tan-natura tal-ksur in kwistjoni kif ukoll tan-natura u tal-livell ta' severità tas-sanzjonijiet li huma marbutin magħhom, il-prinċipju ta’ preżunzjoni ta' l-innoċenza huwa applikabbli b'mod partikolari għall-proċeduri relattivi għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta' multi jew ta' penali perjodiċi (ara, f'dan is-sens, b'mod partikolari, is-sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Öztürk vs Il-Ġermanja, punt 38 iktar ’il fuq, u Lutz vs Il-Ġermanja, tal-25 ta’ Awwissu 1987, serje A Nru 123-A; is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta' Lulju 1999, Hüls vs Il-Kummissjoni, C-199/92 P. Ġabra p. I-4827, punti 149 u 150, u Montecatini vs Il-Kummissjoni, C-235/92 P, Ġabra p. I-4539, punti 175 u 176).

116 Fil-każ preżenti, effettivament jeħtieġ li jiġi nnutat li, fil-premessa 212 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat dan li ġej:

"[…] Fil-fatt, fil-premessi 95 sa 125 hemm stabbilit li l-parteċipanti komplew jieħdu sehem fil-laqgħat fl-1989, 1990 u 1991, mingħajr ma ddistakkaw pubblikament mill-kontenut tagħhom. Fid-dawl tan-natura manifestament antikompetittiva tal-laqgħat preċedenti, in-nuqqas ta' provi li juru li l-parteċipazzjoni fil-laqgħat kienet nieqsa minn kull intenzjoni antikompetittiva, jippermetti li jiġi stabbilit li l-iskema illegali kienet kompliet fil-fatt […]"

117 Madankollu, mill-argument tal-Kummissjoni li jidher fil-premessi 96 sa 125, 212 u 255 tad-Deċiżjoni jirriżulta li, iktar milli bbażat ruħha biss, jew b'mod predominanti, fuq in-nuqqas ta' manifestazzjoni, mill-partijiet fl-akkordju ta' 1986, ta' l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-istess akkordju wara l-1988, hija wettqet analiżi ċirkustanzjali tal-provi dokumentarji li poġġew għad-dispożizzjoni tagħha l-parteċipanti fl-akkordju, fejn hija ddeduċiet li mhux biss li dawn qatt ma kienu wrew l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-arranġamenti ta' bejniethom, iżda, barra minn hekk, li l-attività miftehma ma kienet ġiet interrotta qatt.

118 Fid-dawl tad-Deċiżjoni fit-totalità tagħha, il-Kummissjoni ma tistax tiġi akkużata li bbażat l-analiżi tagħha tan-natura waħdanija u kontinwa tal-ksur, u għalhekk dwar l-eżistenza ta' l-istess bejn l-1988 u l-1992, fuq il-fatt biss li fil-fehma tagħha, peress li l-parteċipanti fl-akkordju ta' l-1986 ma kinux urew l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-istess akkordju, kellu jiġi preżunt li l-laqgħat miżmuma mill-1989 sa l-1991 kellhom għan antikompetittiv u li huma kienu jikkostitwixxu l-kontinwazzjoni ta' l-akkordju preċedenti. Konsegwentement, l-argument tar-rikorrenti li jsostni li l-Kummissjoni pprovat l-eżistenza tal-ksur wara l-ħarifa ta' l-1988 billi bbażat ruħha fuq sempliċi preżunzjoni ma jistax jiġi milqugħ.

119 Mill-banda l-oħra, jeħtieġ li jiġi stabbilit jekk il-provi dokumentarji li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni humiex tali li juru għas-suffiċjenza tad-dritt li r-rikorrenti pparteċipat fi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni bejn l-1988 u l-1992 u, fl-affermattiv, li dan il-ksur jikkostitwixxi l-kontinwazzjoni ta' l-akkordju preċedenti, li l-eżistenza tiegħu mhijiex ikkontestata mir-rikorrenti.

120 Minn eżami ta’ l-inkartament jirriżulta li, bejn l-1988 u 1992, jeħtieġ li ssir distinzjoni bejn żewġ perijodi, l-ewwel wieħed jibda mill-aħħar tas-sena 1988, iż-żmien li fih Sumitomo rtirat mill-akkordju inizjali, sa l-aħħar tas-sajf 1990, u t-tieni wieħed jibda mill-aħħar tas-sajf 1990 sax-xahar ta' Marzu 1992, iż-żmien li fih ir-rikorrenti tammetti li pparteċipat għal dak li hija ssejjaħ ksur distint.

Fuq il-perijodu li jibda mill-aħħar tas-sena 1988 sa l-aħħar tas-sajf 1990

121 Fir-rigward tal-perijodu li jibda mill-aħħar tas-sena 1988 sas-sajf 1990, jeħtieġ li jiġi mfakkar li l-Kummissjoni sostniet, fil-premessi 98 sa 106 tad-Deċiżjoni li, in segwitu għall-irtirar ta' Sumitomo mill-akkordju inizjali, Degussa, Rhône-Poulenc u Nippon Soda, minkejja d-diffikultajiet kbar li huma kellhom biex jikkoordinaw l-aġir tagħhom, iltaqgħu diversi drabi fl-1989 u 1990 biex jiddiskutu l-prezzijiet u l-informazzjoni rigwardanti s-suq u biex jiddeċiedu dwar l-aġir komuni tagħhom fil-konfront tas-sitwazzjoni ġdida tas-suq ikkaratterizzata mid-dħul ta' Monsanto. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni rreferiet għal-laqgħat segwenti, li r-rikorrenti wara kollox ma tikkontestax li l-istess laqgħat kienu nżammu:

Data Lok Parteċipanti Awwissu 1989 Mhux imsemmi Nippon Soda, Degussa, Rhône-Poulenc Ħarifa 1989 Ġappun Nippon Soda, Degussa 10 ta' Ġunju 1990 Francfurt-am-Main Degussa, Rhône-Poulenc





122 L-argument tar-rikorrenti jikkonsisti, fis-sustanza, fil-fatt li hija ssostni li dawn il-laqgħat ma jurux il-kontinwazzjoni ta' l-akkordju u li d-dokumenti li fuqhom tibbaża l-Kummissjoni jwasslu mill-banda l-oħra li jipprovaw li l-parteċipanti għal dawn il-laqgħat imsemmijin ma kinux fi qbil u b'mod partikolari li r-rikorrenti rrifjutat kwalunkwe proposta għal akkordju fuq il-prezzijiet.

123 Mir-risposta ta' Nippon Soda tat-23 ta' Frar 2000 għat-talba għall-informazzjoni tal-Kummissjoni (iktar ’il quddiem id-"dikjarazzjoni ta' Nippon Soda tat-23 ta' Frar 2000") u min-nota tal-5 ta' Mejju 1990 jirriżulta li, għalkemm jiġi rrikonoxxut li l-laqgħat "summit" waqfu fl-1988, xorta jibqa' l-fatt (u r-rikorrenti ma tikkontestax dan il-fatt) li skond dawn l-istess dokumenti, il-laqgħat bejn il-kollaboraturi komplew jinżammu bejn l-1988 u l-1998 u li dawn il-laqgħat kellhom, parzjalment, l-għan li jissostitwixxu l-laqgħat summit preċedenti.

124 Barra minn hekk, għalkemm huwa minnu li mid-dikjarazzjoni ta' Nippon Soda tat-23 ta' Frar 2000 wieħed ma jistax jiddeduċi li, għall-perijodu bejn l-1989 sa l-1990, il-parteċipanti fil-laqgħat kienu ftehmu fuq l-iffissar tal-prezzijiet, fuq l-allokazzjoni tal-klijentela jew fuq ir-restrizzjonijiet tal-kapaċitajiet produttivi, jeħtieġ madankollu jiġi enfasizzat li din id-dikjarazzjoni, fil-punti 2.8 u 2.9, tagħmel riferiment għas-sistema flessibbli ta' "prezzijiet li wieħed jimmira għalihom" li kienet qiegħda tinħoloq u li l-laqgħat kellhom bħala suġġett li jipproteġu lill-parteċipanti mill-kompetizzjoni tal-kompetitur il-ġdid, Monsanto, u li tiġi skambjata l-informazzjoni għal dan il-għan. Fil-punt 6.2, taħt il-kap "L-għan tal-laqgħat li seħħew wara l-1 ta' Jannar 1990", Nippon Soda tikkonferma din id-deskrizzjoni fejn tindika li, fl-1990, l-attivitajiet ta' Monsanto kienu jirrappreżentaw l-ikbar theddida għall-partijiet fl-akkordji u li għalhekk il-laqgħat, li jidhru li huma regolari, kienu jiffukaw fuq it-tixrid ta' l-informazzjoni relattiva għal dan in-negozju u fuq id-diskussjoni tal-prezzijiet li wieħed jimmira għalihom.

125 Barra minn hekk, min-nota tal-5 ta' Mejju 1990 jirriżulta b'mod partikolari li kienet inżammet laqgħa bejn Nippon Soda, Rhône-Poulenc u Degussa f'Awwissu 1989 u laqgħa oħra fil-ħarifa ta' l-1989, bejn Degussa u Nippon Soda, ħaġa li r-rikorrenti ma tiċħadx. Dawn il-laqgħat kienu maħsuba biex jiskoraġġixxu lil Degussa milli tbiegħ il-metjonina bi skontijiet. Skond dan l-istess dokument, Degussa ma aċċettatx din il-proposta, b'mod li ma jistax jiġi kkunsidrat li l-partijiet ftehmu fuq il-prezzijiet waqt dawn il-laqgħat. Madankollu, in-nota turi li Degussa, f'dik l-okkażjoni, indikat, b'mod partikolari, li t-tnaqqis fil-prezzijiet kienu meħtieġa għaliha biex iżżomm il-volum ta' bejgħ tagħha u tirregola l-ispejjeż fissi tagħha u, mill-banda l-oħra, li fil-fehma tagħha l-prezz raġjonevoli tal-metjonina kien madwar 2.8 dollari Amerikani (USD) kull kilogramma u li b'hekk il-prezz attwali ta' 3 USD/kg kien wisq għoli.

126 Ir-rikorrenti ssostni li din in-nota turi li kien impossibbli li jintlaħaq ftehim bejn il-parteċipanti fil-laqgħat f'dak iż-żmien.

127 F'dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi rrikonoxxut li n-nota tal-5 ta' Mejju 1990 tidher li turi li Degussa, mill-1989 sas-sajf ta' l-1990, naqqset il-prezzijiet b'mod sostanzjali bil-għan, b’mod partikolari, li tieħu l-klijenti ta' Monsanto. Bl-istess mod, Nippon Soda tafferma li r-relazzjonijiet bejn Degussa u Rhône-Poulenc kienu ddeterjoraw u li b'hekk kien probabbli li l-istrateġija ta' l-istess Rhône-Poulenc, fiż-żmien qarib, kienet tkun li tkompli tikkompeti ma' Monsanto, Degussa, Sumitomo u Nippon Soda.

128 Madankollu, jeħtieġ li jiġi enfasizzat li, għalkemm il-Kummissjoni ma pprovatx l-eżistenza ta' l-akkordju fuq il-prezzijiet, hija ressqet prova li r-rikorrenti kienet ipparteċipat f'laqgħat ma' Nippon Soda u Rhône-Poulenc matul dan il-perijodu kollu u li, waqt dawn il-laqgħat, kienet skambjata informazzjoni fuq il-kundizzjonijiet tas-suq, ġew diskussi l-prezzijiet u l-parteċipanti kienu esponew l-istrateġija kummerċjali li huma kienu intenzjonati jadottaw fis-suq, fejn ir-rikorrenti kienet ħabbret il-prezz li hija kien jidhrilha raġjonevoli f'dan iż-żmien, jiġifieri 2.8 USD/kg.

129 Għaldaqstant, minn dan il-perijodu qasir, li jibda mill-aħħar tas-sena 1988 sa l-aħħar tas-sajf 1990, ma jistax jiġi dedott li kien hemm nuqqas ta' qbil bejn il-parteċipanti u li l-kollużjoni kienet waqfet, fid-dawl tal-fatt li mhux biss li l-laqgħat komplew jinżammu b'mod regolari, iżda wkoll li dawn il-laqgħat kellhom l-għan proprju li jiftehmu fuq ir-reazzjoni li għandhom ikollhom fid-dawl tas-sitwazzjoni ġdida tas-suq. Il-fatt li r-rikorrenti applikat tnaqqis temporanju fil-prezzijiet bil-għan li tieħu lura l-klijenti ta' Monsanto u li hija rrifjutat mill-ewwel il-proposti magħmulin minn Nippon Soda u Rhône-Poulenc biex ma tbaxxix il-prezzijiet ma jistax għalhekk iwassal għall-konklużjoni li r-rikorrenti kienet intenzjonata tiddistakka ruħha mill-kontenut tal-laqgħat u taġixxi b'mod indipendenti, in kwantu, skond in-nota tal-5 ta' Mejju 1990, hija kienet intenzjonata tiftiehem mal-parteċipanti l-oħrajn biex tgħolli l-prezzijiet minn Lulju 1990 u li, għal dan il-għan, kien kruċjali li tikkonvinċi lil Rhône-Poulenc li tingħaqad magħha fi sforz reċiproku biex tgħolli l-prezzijiet ukoll.

130 Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-allegata kwistjoni bejn Degussa u Rhône-Poulenc, li wara kollox hija deskritta biss bħala konġettura fin-nota tal-5 ta' Mejju 1990, ma waqqfietx lil dawn l-impriżi milli jiltaqgħu darbtejn matul is-sajf ta' l-1990, l-ewwel darba fl-uffiċċji ta' Degussa fl-10 ta' Ġunju 1990 fi Frankfurt-am-Main u t-tieni darba f'Pariġi. Matul din l-aħħar laqgħa, skond id-dikjarazzjonijiet (li ma ġewx ikkontestati) ta' Rhône-Poulenc, il-partijiet skambjaw xi informazzjoni fuq is-suq. B'mod partikolari, Rhône-Poulenc ippreżentat lil Degussa ċ-ċifri tal-bejgħ tagħha fid-dinja kollha u l-bejgħ ta' Degussa ġie diskuss minkejja li ebda ċifra speċifika ma ġiet imħabbra minn Degussa.

131 Minn dan isegwi li, bħalma tosserva sostanzjalment il-Kummissjoni fil-premessa 103 tad-Deċiżjoni, għalkemm l-akkordju oriġinali ra ċertu eżitazzjoni, bejn l-aħħar tas-sena 1988 u s-sajf 1990, dovut għall-irtirar ta' Sumitomo u għad-dħul ta' Monsanto fis-suq, Degussa, Rhône-Poulenc u Nippon komplew, matul dan il-perijodu, jiltaqgħu bil-għan li jiftehmu fuq strateġija komuni biex jikkonfrontaw il-kompetizzjoni ta' Monsanto u li, minn din il-perspettiva, kienet ġiet skambjata informazzjoni dwar il-prezzijiet u l-bejgħ ta' Rhône-Poulenc, ta' Nippon Soda u ta' Degussa, kif ukoll l-informazzjoni relattiva għall-attività ta' Monsanto.

132 Huwa biżżejjed li jiġi mfakkar f'dan l-istadju li l-kunċett ta' "prattika miftehma" jikkonsisti f'forma ta' koordinazzjoni bejn l-impriżi li, mingħajr ma twassal għall-konklużjoni ta' ftehim fil-veru sens tal-kelma, tinkludi xjentement il-kooperazzjoni prattika bejniethom bi ħsara tal-kompetizzjoni (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta' l-14 ta' Lulju 1972, ICI vs Il-Kummissjoni, 48/69, Ġabra p. 619, punt 64). Il-kriterji ta' koordinazzjoni u ta' kooperazzjoni in kwistjoni, iktar milli jeżiġu l-elaborazzjoni ta' "pjan" veru u proprju, għandhom jitqiesu fid-dawl tal-kunċett inerenti tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni, fejn kull operatur ekonomiku għandu jistabbilixxi b'mod indipendenti l-politika li huwa jkun intenzjonat japplika fis-suq komuni. Għalkemm huwa minnu li dan ir-rekwiżit ta' indipendenza ma jeskludix id-dritt ta' l-operaturi ekonomiċi li jadattaw ruħhom b'mod intelliġenti għall-komportament ikkonstatat jew mistenni mill-kompetituri tagħhom, l-istess rekwiżit, madankollu, jipprojbixxi rigorożament kwalunkwe kuntatt dirett jew indirett bejn dawn l-operaturi li jkollu l-għan jew l-effett kemm li jinfluwenza l-aġir fis-suq tal-kompetitur attwali jew potenzjali, jiġifieri li jiżvela lil dan il-kompetitur l-aġir li jkun ġie deċiż, jew li huwa kkontemplat li jiġi adottat minnu fis-suq (sentenza Suiker Unie et vs Il-Kummissjoni, punt 101 iktar ’il fuq, punti 173 u 174; sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-20 ta’ April 1999, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il-Kummissjoni, T-305/94 sa T-307/94, T-313/94 sa T-316/94, T-318/94, T-325/94, T-328/94, T-329/94 u T-335/94, Ġabra p. II-931, punt 720).

133 B'hekk, biex tiġi pprovata l-prattika miftehma, mhuwiex meħtieġ li jintwera li l-kompetitur in kwistjoni jkun intrabat, formalment, ma' kompetitur wieħed jew iktar, li jadotta dik il-prattika jew dak l-aġir jew li l-kompetituri jiffissaw bejniethom l-aġir futur tagħhom fis-suq (sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-15 ta' Marzu 2000, Cimenteries CBR et vs Il-Kummissjoni, T-25/95, T-26/95, T-30/95 sa T-32/95, T-34/95 sa T-39/95, T-42/95 sa T-46/95, T-48/95, T-50/95 sa T-65/95, T-68/95 sa T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 u T-104/95, Ġabra p. II-491, punt 1852). Huwa biżżejjed li, permezz tad-dikjarazzjoni ta' l-intenzjoni tiegħu, il-kompetitur jkun elimina, jew ta' l-inqas, naqqas sostanzjalment l-inċertezza fejn jidħol l-aġir fis-suq mistenni minnu (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tas-17 ta' Diċembru 1991, BASF vs Il-Kummissjoni, T-4/89, Ġabra p. II-1523, punt 242, u Hercules Chemicals vs Il-Kummissjoni, T-7/89, Ġabra p. II-1711, punt 260).

134 Barra minn hekk, għalkemm, kif tfakkar ir-rikorrenti, il-komunikazzjoni reċiproka, minn naħa tal-parteċipanti fl-akkordju, ta' l-intenzjoni tagħhom li jwaqqfu l-istess akkordju mhijiex rekwiżit għat-terminazzjoni ta' l-istess, xorta waħda jibqa' l-fatt li, skond ġurisprudenza stabbilita, meta impriża tipparteċipa, anki jekk mingħajr ma tieħu sehem attiv, fil-laqgħat bejn l-impriżi li jkollhom għan antikompetittiv u li hija ma tiddistakkax ruħha pubblikament mill-kontenut ta' dawn il-laqgħat, fejn tagħti x'wieħed jifhem b'hekk li hija ser timxi magħhom, jista' jiġi meqjus li ġie pprovat li hija pparteċipat fl-akkordju li jirriżulta mil-laqgħat imsemmijin (sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza Hercules Chemicals vs Il-Kummissjoni, punt 133 iktar ’il fuq, punt 232, ta' l-10 ta' Marzu 1992, Solvay vs Il-Kummissjoni, T-12/89, Ġabra p. II-907, punt 98, u tas-6 ta’ April 1995, Tréfileurope vs Il-Kummissjoni, T-141/89, Ġabra p. II-791, punti 85 u 86).

135 Għalkemm huwa minnu li mid-dokumenti ta’ l-inkartament esposti hawn fuq jirriżulta li l-parteċipanti fil-laqgħat seta' kellhom xi kwistjonijiet, xorta jibqa' l-fatt li l-laqgħat komplew jinżammu u li Degussa ma tistax titqies li ddistakkat ruħha pubblikament mill-kontenut tagħhom, in kwantu, b'mod partikolari, hija indikat x'kien ser ikun l-aġir tagħha fis-suq u l-prezz li hija kienet tqis li huwa raġjonevoli u in kwantu hija stess uriet l-intenzjoni tagħha li tadotta aġir miftiehem bil-għan li tgħolli l-prezzijiet f'Lulju 1990.

136 Iktar minn hekk, għalkemm mit-termini nnifishom ta' l-Artikolu 81(1) KE jirriżulta li l-prattiċi miftehma, apparti l-konċertazzjoni bejn l-impriżi, jimplikaw aġir fis-suq li jiġi wara l-konċertazzjoni u ness ta' kawżalità bejn dawn iż-żewġ elementi (ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta' Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, C-49/92 P, Ġabra p. I-4125, punt 118, u Hüls vs Il-Kummissjoni, punt 115 iktar ’il fuq, punt 161), jeħtieġ li ssir preżunzjoni, salv l-prova kuntrarja li hija l-obbligu ta' l-operaturi interessati li jressqu, li l-impriżi li jipparteċipaw fil-konċertazzjoni u li jibqgħu attivi fis-suq jieħdu in kunsiderazzjoni l-informazzjoni skambjata mal-kompetituri tagħhom biex jistabbilixxu l-aġir tagħhom f'dan is-suq (sentenzi Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, iċċitata iktar ’il quddiem, punt 121, u Hüls vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il quddiem, punt 162). Dan huwa applikabbli iktar meta l-konċertazzjoni tkun seħħet fuq bażi regolari matul perijodu twil, kif kien il-każ f’dan il-każ, fejn l-akkordju beda fl-1986.

137 Fid-dawl tas-suespost, jeħtieġ għalhekk li jiġi konkluż li l-Kummissjoni kienet korretta meta, fil-premessa 106 tad-Deċiżjoni, sostniet li "[ġie] pprovat ta' l-inqas, li […] l-partijiet [kienu] f’kuntatt ma' xulxin, [kienu] skambjaw informazzjoni fuq il-prezzijiet u l-bejgħ u [kienu] iddiskutew iż-żidiet fil-prezzijiet fl-1989 u 1990" u li minnhom, filwaqt li fil-premessi 194 et seq tad-Deċiżjoni hija bbażat ruħha fuq il-ġurisprudenza ċċitatata iktar ’il quddiem, hija ddeduċiet li r-rikorrenti kienet ipparteċipat f'akkordju u/jew fi prattika miftehma matul dan il-perijodu.

138 Il-kwistjoni dwar jekk, kif tirrileva l-Kummissjoni fil-premessa 106, in-nota ta' Nippon Soda tas-7 ta' Novembru 1990 kinitx tippermetti li jiġi konkluż li matul is-sajf ta' l-1990 kien hemm diġà l-"ewwel" kampanja għaż-żieda fil-prezzijiet hija irrilevanti f'dan ir-rigward, in kwantu l-Kummissjoni ma tibbażax il-konklużjonijiet tagħha fuq dan il-fatt, li huwa indikat, sussidjarjament, bħala sempliċiment verosimili. Inċidentalment, jeħtieġ li jiġi rrikonoxxut li suppożizzjoni bħal din ma tistax titqies li hija infondata u dan minħabba li, minn banda, l-imsemmija nota tindika biċ-ċar, fl-introduzzjoni tagħha, li Rhône-Poulenc u Degussa kienu "nervużi dwar it-tieni żieda fil-prezzijiet proposta", u mill-banda l-oħra, Degussa kienet diġà wriet l-intenzjoni tagħha li tipproċedi b'żieda fil-prezzijiet f'Lulju 1990 u kienet, għal dan il-għan, għamlet kuntatt ma' Rhône-Poulenc u Nippon Soda bil-għan li torganizza laqgħa bejn it-tlieta.

139 Bl-istess mod, l-argument tar-rikorrenti fejn tgħid li mid-dikjarazzjoni addizzjonali ta' Rhône-Poulenc tal-5 ta' Diċembru 2000 jirriżulta li r-rappreżentanti ta' l-istess u ta' Degussa ltqagħu għall-ewwel darba fl-10 ta' Ġunju 1990, u li huma ddeċidew dakinhar li jagħmlu kuntatt ma' Nippon Soda u li b'hekk, il-fatt li, f'dak iż-żmien, ma kien hemm ebda akkordju u lanqas kontinwazzjoni ta' ebda programm ma jistax jaffettwa d-dikjarazzjonijiet ta' Nippon Soda, kif ukoll in-nota tal-5 ta' Mejju 1990 ipprovduta mill-istess Nippon Soda, fejn jirriżulta li l-laqgħat bejn il-kollaboraturi komplew matul il-perijodu in kwistjoni u, b'mod partikolari, li nżammet laqgħa bejn Nippon Soda, Rhône-Poulenc u Degussa f'Awwissu 1989 u oħra fil-ħarifa ta' l-1989, bejn Degussa u Nippon Soda.

140 Fil-fatt, id-dikjarazzjoni addizzjonali ta' Rhône-Poulenc tal-5 ta' Diċembru 2000, li fuqha tibbaża ruħha r-rikorrenti, tindika sempliċiment li H. u B., ta' Rhône-Poulenc, inkoraġġixxew lil K, li daħal fl-impriża f'April 1990, sabiex jikkuntattja lil R., ta' Degussa, bil-għan li tippreżenta ruħha ma' Degussa bħala s-suċċessur ta’ B. Għaldaqstant, il-fatt li K u R iltaqgħu għall-ewwel darba fl-10 ta' Ġunju 1990 ma jistax ifisser li l-kuntatti bejn Rhône-Poulenc, Degussa u Nippon Soda kienu waqfu bejn l-aħħar tas-sena 1988 u din id-data. Bl-istess mod, l-unika indikazzjoni li tidher fl-imsemmija dikjarazzjoni fejn jingħad li, waqt il-laqgħa bilaterali ta' l-10 ta' Ġunju 1990, Rhône-Poulenc u Degussa ddeċidew li jikkuntattjaw lil Nippon Soda bil-għan li jiddiskutu l-waqa' tal-prezzijiet tal-metjonina u dwar il-possibbiltà li jżommu laqgħat iktar regolari ma tistax twassal għall-konklużjoni li dawn l-impriżi kienu waqqfu kull kuntatt, bilaterali jew trilaterali, in segwitu għall-irtirar ta' Sumitomo mill-akkordju fl-aħħar tas-sena 1998.

Fuq il-perijodu li jibda mill-aħħar tas-sajf 1990 sax-xahar ta' Marzu 1992

141 Għal dak li għandu x'jaqsam mal-perijodu li jibda mill-aħħar tas-sajf 1990 sax-xahar ta' Marzu 1992, jeħtieġ li jiġi mfakkar, fl-ewwel lok, li d-dikjarazzjoni ta' Rhône-Poulenc tas-26 ta' Mejju 1999 tindika inekwivokament li Degussa, Rhône-Poulenc u Nippon Soda ltaqgħu f'Hong Kong fl-aħħar tas-sajf 1990 biex jiddiskutu t-tnaqqis reċenti fil-prezz tal-metjonina u, dakinhar ftehmu li jgħollu l-prezzijiet tagħhom minn 2.5