SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)

28 ta’ Ġunju 2005( )





Werrej





I – Il-kuntest ġuridiku

Il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali

Ir-Regolament Nru 17

Il-linji gwida

Il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni

II – Il-fatti li wasslu għall-kawża

III – Ir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u s-sentenzi appellati

IV – It-talbiet tal-partijiet fl-appell

V – Il-motivi għal annullament tas-sentenzi appellati

VI – Fuq l-appelli

A – Fuq il-motivi dwar il-proċedura

1. Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur ta’ l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, in kwantu din ta’ l-aħħar ċaħdet it-talba tal-grupp Henss/Isoplus li ċerti xhieda jinstemgħu permezz ta’ miżura istruttorja

2. Fuq il-motiv imqajjem minn ABB li tallega ksur ta’ l-Artikoli 44(1)(c), u 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza minħabba r-rifjut ta’ din ta’ l-aħħar li tikkunsidra l-parir legali mehmuż mar-replika

B – Fuq il-motivi dwar il-mertu li jirrigwardaw l-imputabbiltà tal-ksur

1. Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat minħabba l-kunsiderazzjoni ta’ ċerti impriżi fil-Grupp Henss/Isoplus u l-imputazzjoni tal-ksur lil dan il-grupp bħala “impriża” skond din id-dispożizzjoni

2. Fuq il-motivi ibbażati fuq ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat in kwantu l-grupp Henss/Isoplus u Brugg ġew imputati li kisru r-regoli dwar il-kompetizzjoni minħabba l-fatt li huma ħadu sehem f’laqgħa li kellha għan antikompetittiv

C – Fuq il-motivi dwar il-merti, li jirrigwardaw id-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi

1. Fuq il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ non-retroattivitŕ minħabba l-applikazzjoni tal-linji gwida għall-ksur in kwistjoni

a) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi

b) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur tal-prinċipju ta’ non-retroattivitŕ

2. Fuq il-motivi bbażati fuq il-legalitŕ tal-metodu ta’ kalkolu ta’ l-ammont tal-multi kif stabbilit fil-linji gwida jew applikat fid-deċiżjoni kkontestata

a) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur ta’ l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, matul l-iffissar, fid-deċiżjoni kkontestata, ta’ l-ammont tal-multi skond il-metodu ta’ kalkolu stabbilit fil-linji gwida

b) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur tal-prinċipji tal-proporzjonalitŕ u tat-trattament ugwali meta ġie ddeterminat, fid-deċiżjoni kkontestata, ta’ l-ammont tal-multi skond il-metodu ta’ kalkolu stabbilit mil-linji gwida

c) Fuq il-motivi mqajma mill-grupp Henss/Isoplus dwar ksur tad-drittijiet tad-difiża fl-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti

d) Fuq il-motiv imqajjem minn LR A/S dwar in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi mitiganti

e) Fuq il-motivi imqajma mill-grupp Henss/Isoplus u LR A/S dwar in-nuqqas jew l-insuffiċjenza ta’ kunsiderazzjon tal-kooperazzjoni tagħhom matul il-proċedura amministrattiva

D – Fuq il-motivi bbżati fuq id-dritt għal smigħ xieraq u l-obbligu ta’ motivazzjoni

1. Fuq il-motivi bbażati fuq tad-dritt ta’ smigħ xieraq

2. Fuq il-motivi bbażati fuq ksur ta’ l-obbligu li tingħata motivazzjoni dwar il-kalkolu tal-multi

VII – Fuq l-ispejjeż





“Appell – Kompetizzjoni – Pajpijiet ta’ tisħin urban (pajpijiet pre-iżolati) –Artikolu 85(1) tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 81(1) KE) – Akkordju – Bojkott – Multi – Linji gwida għall-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi – Non-retroattività – Aspettattivi leġittimi – Legalità – Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni – Obbligu ta’ motivazzjoni”

Fil-kawżi magħquda C-189/02 P, C-202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P

li għandhom bħala suġġett appelli skond l-Artikolu 49 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Gustizzja, li ġew ippreżentati f’din l-ordni: l-ewwel kawża fis-17 ta’ Mejju 2002, it-tieni kawża fid-29 ta’ Mejju 2002, l-erba’ kawżi ta’ wara fit-3 ta’ Ġunju 2002, u l-aħħar kawża fil-5 ta’ Ġunju 2002,

Dansk Rørindustri A/S, stabbilita f’Fredericia (Id-Danimarka), irrappreżentata minn K. Dyekjær-Hansen u K. Høegh, advokaterne, (C-189/02 P),

Isoplus Fernwärmetechnik Vertriebsgesellschaft mbH, stabbilita f’Rosenheim (Il-Ġermanja),

Isoplus Fernwärmetechnik Gesellschaft mbH, stabbilita f’Hohenberg (L-Awstrija),

Isoplus Fernwärmetechnik GmbH, stabbilita f’Sondershausen (Il-Ġermanja),

irrappreżentati minn P. Krömer, Rechtsanwalt, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C‑202/02 P),

KE KELIT Kunststoffwerk GmbH, stabbilita f’Linz (L-Awstrija), irrappreżentata minn W. Löble, Rechtsanwalt, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C-205/02 P),

LR af 1998 A/S, li qabel kienet Løgstør Rør A/S, stabbilita f’Løgstør (Id-Danimarka), irrappreżentata minn D. Waelbroeck, avocat u H. Peytz, advokat (C-206/02 P),

Brugg Rohrsysteme GmbH, stabbilita f’Wunstorf (Il-Ġermanja), irrappreżentata minn T. Jestaedt, H.-C. Salger, Rechtsanwälte, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C-207/02 P),

LR af 1998 (Deutschland) GmbH, li qabel kienet Lögstör Rör (Deutschland) GmbH, stabbilita f’Fulda (Il-Ġermanja), irrappreżentata minn H.-J. Hellmann, Rechtsanwalt, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C‑208/02 P),

ABB Asea Brown Boveri Ltd, stabbilita f’Zurich (L-Iżvizzera), irrappreżentata minn A. Weitbrecht, Rechtsanwalt, J. Ruiz Calzado, abogado, u M. Bay, avvocato, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C-213/02 P),

rikorrenti

il-partijiet l-oħra fil-kawża li huma:

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn W. Mölls, P. Oliver u H. Støvlbæk, bħala aġenti, assistiti minn A. Böhlke, Rechtsanwalt (C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02, C‑208/02 P), u R. Thompson, QC (C-206/02 u C-213/02 P), b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

konvenuta fl-ewwel istanza

HFB Holding für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH & Co. KG,

HFB Holding für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH Verwaltungsgesellschaft,

irrappreżentati minn P. Krömer, Rechtsanwalt, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu (C-202/02 P),

rikorrenti fl-ewwel istanza

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja),

komposta minn V. Skouris, President, P. Jann, C. W. A. Timmermans (Relatur) u R. Silva de Lapuerta, Presidenti ta’ Awla, C. Gulmann, R. Schintgen, N. Colneric, S. von Bahr u J. N. Cunha Rodrigues, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: A. Tizzano,

Reġistratur: H. von Holstein, Assistent Reġistratur, u M.-F. Contet, Amministratur Prinċipali,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ Marzu 2004,

wara li semgħet il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-8 ta’ Lulju 2004,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Dawn l-appelli ġew ippreżentati mill-impriżi Dansk Rørindustri A/S (iktar ’il quddiem “Dansk Rørindustri”) (C-189/02 P), Isoplus Fernwärmetechnik Vertriebsgesellschaft mbH, Isoplus Fernwärmetechnik Gesellschaft mbH u Isoplus Fernwärmetechnik GmbH (iktar ’il quddiem, kollettivament, il-“grupp Henss/Isoplus”) (C-202/02 P), KE KELIT Kunststoffwerk GmbH (iktar ‘il quddiem “KE KELIT”) (C-205/02 P), LR af 1998 A/S, li qabel kienet Løgstør Rør A/S (iktar ’il quddiem “LR A/S”) (C-206/02 P), Brugg Rohrsysteme GmbH (iktar ’il quddiem “Brugg”) (C-207/02 P), LR af 1998 (Deutschland) GmbH, li qabel kienet Lögstör Rör (Deutschland) GmbH (iktar ‘il quddiem “LR GmbH”) (C-208/02 P), u ABB Asea Brown Boveri Ltd (iktar ’il quddiem “ABB”) (C-213/02 P).

2 Bl-appelli tagħhom, dawn l-impriżi talbu l-annullament tas-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej ta’ l-20 ta’ Marzu 2002 li jirrigwardaw lilhom, jiġifieri, rispettivament, is-sentenzi Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni (T-21/99, Ġabra p. II-1681), HFB et vs Il-Kummissjoni (T-9/99, Ġabra p. II‑1487), KE KELIT vs Il-Kummissjoni (T-17/99, Ġabra p. II‑1647), LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni (T-23/99, Ġabra p. II‑1705), Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni (T-15/99, Ġabra p. II‑1613), Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni (T-16/99, Ġabra p. II-1633) u ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni (T-31/99, Ġabra p. II-1881) (iktar ’il quddiem, b’referenza għal waħda minn dawn is-sentenzi, is-“sentenza appellata Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni”, u b’referenza għas-sentenzi kollha hawn fuq imsemmija, is-“sentenzi appellati”).

3 Permezz tas-sentenzi appellati, il-Qorti tal-Prim’Istanza, b’mod partikolari, naqqset il-multa imposta fuq ABB permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/60/KE tal-21 ta’ Ottubru 1998, dwar proċedura ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/35.691/E-4 – Pajpijiet Preiżolati) (ĠU 1999, L 24, p. 1, iktar il-quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), u essenzjalment ċaħdet ir-rikors għal annullament magħmul kontra din id-Deċiżjoni.

I – Il-kuntest ġuridiku

Il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali

4 L-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ‘il quddiem il-“KEDB”), tistabbilixxi, fil-paragrafu 1 taħt l-intestatura “Nulla poena sine lege”:

“Ħadd ma għandu jitqies li jkun ħati ta’ reat kriminali minħabba f’xi att jew ommissjoni li ma kinux jikkostitwixxu reat kriminali skond liġi nazzjonali jew internazzjonali fil-ħin meta jkun sar. Lanqas ma għandha tingħata piena akbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta r-reat kriminali jkun sar.”





Ir-Regolament Nru 17

5 L-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17 tal-Kunsill, tas-6 ta’ Frar 1962, l-Ewwel Regolament li jimplementa l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat (ĠU 1962, 13, p. 204), jistabbilixxi:

“1. Il-Kummissjoni tista' permess ta' deċiżjoni timponi fuq l-impriżi jew assoċjazzjonijiet ta' impriżi multi minn 100 sa 5000 unità ta' rendikont fejn, intenzjonalment jew b' negliġenza:

[…]

(b) dawn ifornu [jipprovdu] informazzjoni skorretta [b]’rispost[a] għat-talba magħmula skond l-Artikolu 11(3) jew (5)

[…]

2. Il-Kummissjoni tista' permezz ta' deċiżjoni timponi fuq l-impriżi jew assoċjazzjonijiet ta' [i]mpriżi multi minn 1000 sa 1000000 unità ta' rendikont, jew somma li taqbeż dan iżda li ma taqbiżx 10 % tal-[fatturat] fis-sena ta' negozju preċedenti ta' kull impriża li tkun qed tipparteċipa fil-ksur fejn, jew intenzjonalment jew b' negliġenza:

a) dawn jiksru l-Artikolu 85(1) jew l-Artikolu 86 tat-Trattat, […]

[…]

Fl-iffissar ta' l-ammont tal-multa, għandhom jiġu kkunsidrati kemm il-gravità kif ukoll id-dewmien tal-ksur.”





Il-linji gwida

6 Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni intitolata “Linji gwida għall-kalkolu tal-multi imposti skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u ta’ l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA”, ippublikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej ta’ l-14 Jannar 1998 (ĠU C 9, p. 3, iktar ’il quddiem il-“linji gwida”), tiddikjara fil-preambolu tagħha:

“Il-prinċipji stabbiliti mil-[…] linji gwida għandhom jippermettu li jiġi assigurat it-trasparenza u n-natura oġġettiva tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni kemm fir-rigward ta’ l-impriżi kif ukoll fir-rigward tal-Qorti tal-Ġustizzja, waqt li jiġi affermat il-marġni ta’ diskrezzjoni mogħti mil-leġiżlatur lill-Kummissjoni sabiex tiffissa l-multi fil-limitu ta’ 10 % tal-fatturat globali ta’ l-impriżi. Din id-diskrezzjoni għandha, madankollu, issegwi linja politika koerenti u mhux diskriminatorja adattata għall-għanijiet tat-trażżin tal-ksur tar-regoli dwar il-kompetizzjoni.

Il-metodoloġija ġdida applikabbli għall-ammont tal-multa għandha ssegwi minn issa ’l quddiem l-iskema segwenti, li hija bbażata fuq l-iffissar ta’ ammont bażiku li mbagħad jista’ jiżdied sabiex jieħu kunsiderazzjoni ta’ ċirkustanzi aggravanti u ta’ tnaqqis sabiex jiġu kkunsidrati ċirkustanzi mitiganti.” [Traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni

7 Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar eżenzjoni minn multi jew it-tnaqqis ta’ l-ammont tagħhom f’kawżi li jirrigwardaw akkordji , ippublikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej tat-18 ta’ Lulju 1996 (ĠU C 207, p. 4, iktar ‘il quddiem il-“Komunikazzjoin fuq il-kooperazzjoni”), li abbozz tagħha kien ġie ppubblikat fid-19 ta’ Diċembru 1995 (ĠU C 341, p. 13, iktar ‘il quddiem l-“abbozz ta’ Komunikazzjoni fuq il-Kooperazzjoni”), il-Kummissjoni ddefinixxiet il-kundizzjonijiet li taħthom l-impriżi li jikkooperaw magħha matul investiazzjoni dwar akkordju jistgħu jiġu eżentati mill-multa jew jibbenefikaw minn tnaqqis tal-multa tagħha li kieku kienet tiġi imposta fuqhom, kif jirriżulta mill-punt 3 tal-Kapitolu A, ta’ din il-Komunikazzjoni.

8 Skond il-punt 5 tal-Kapitolu A, punt 5, ta’ l-imsemmija komunizkazzjoni:

“Il-kooperazzjoni ta’ impriża mal-Kummissjoni hija biss element wieħed fost elementi oħrajn li l-Kummissjoni tikkunsidra meta tiffissa multa. […]”.[Traduzzjoni mhux uffiċjali]

9 Il-punt 3 tal-Kapitolu E, ta’ l-istess Komunikazzjoni, li jirrigwarda l-proċedura, jistabbilixxi b’mod partikolari:

“[I]l-Kummissjoni tirrikonoxxi l-fatt li din il-Komunikazzjoni toħloq aspettattivi leġittimi li fuqhom jibbażaw l-impriżi li jixtiequ jinfurmawha bl-eżistenza ta’ akkordju”.[Traduzzjoni mhux uffiċjali]

II – Il-fatti li wasslu għall-kawża

10 Il-fatti li wasslu għar-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u kif esposti fis-sentenzi appellati jistgħu, għall-finijiet ta’ din is-sentenza, jiġu miġbura fil-qosor skond kif ġej.

11 Ir-rikorrenti huma kumpanniji li joperaw fis-settur tat-tisħin urban. Huma jipproduċu, jew jikkumerċjalizzaw, pajpijiet pre-iżolati għat-tisħin urban.

12 Fuq ilment tat-18 ta’ Jannar 1995 mill-impriża Żvediża Powerpipe AB (iktar ‘il quddiem “Powerpipe”), il-Kummissjoni u r-rappreżentanti ta’ l-awtoritajiet dwar il-kompetizzjoni ta’ l-Istati Membri in kwistjoni wettqu ċerti verifiki, fit-28 ta’ Ġunju 1995, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17, għand għaxar impriżi jew assoċjazzjonijiet preżenti fis-settur tat-tisħin urban, inklużi r-rikorrenti jew ċerti stabbilimenti li jappartjenu lilhom.

13 Il-Kummissjoni, b’mod konformi ma’ l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 17, bagħtet talbiet għal informazzjoni lill-parti l-kbira ta’ l-impriżi involuti fil-fatti kkontestati.

14 Fl-20 ta’ Marzu 1997, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet lil uħud mir-rikorrenti u lill-impriżi l-oħrajn ikkonċernati, skond l-Artikolu 2(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni Nru 99/63/KEE, tal-25 ta’ Lulju 1963, dwar is-seduti previsti fl-Artiolu 19(1) u (2) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17 (ĠU 1963, 127, p. 2268).

15 LL-impriżi kkonċernati instemgħu matul seduta li seħħet fl-24 u l-25 ta’ Novembru 1997.

16 Fil-21 ta’ Ottubru 1998, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata, fejn hija kkonstatat il-parteċipazzjoni ta’ diversi impriżi, u b’mod partikolari ta’ uħud mir-rikorrenti, f’għadd ta’ ftehim u prattiċi miftiehma skond l-Artikolu 85(1) tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 81(1) KE) (iktar ‘il quddiem l-“akkordju”).

17 Skond din id-deċiżjoni, ftehim kien ġie, lejn l-aħħar tas-sena 1990, bejn l-erba’ produtturi Daniżi ta’ pajpijiet tat-tisħin urban fuq il-prinċipju ta’ kooperazzjoni ġenerali fuq is-suq nazzjonali tagħhom. Dan il-ftehim għaqqad ABB IC Møller A/S, il-kumpannija sussidjarja Daniża ta’ ABB, Dansk Rørindustri, magħrufa wkoll bl-isem Starpipe, LR A/S u Tarco Energi A/S (iktar ‘il quddiem “Tarco” u, għall-erba’ kumpanniji miġbura flimkien, il- “produtturi Daniżi”).

18 Waħda mill-ewwel miżuri kienet tikkonsisti f’koordinazzjoni ta’ żieda fil-prezzijiet kemm għas-suq Daniż kif ukoll għas-swieq ta’ l-esportazzjoni. Għall-finijiet ta’ tqassim tas-suq Daniż, ġew iffissati kwoti, li kellhom jiġu applikati u kkontrollati minn grupp ta’ kuntatt li jgħaqqad flimkien l-uffiċjali responsabbli għall-bejgħ ta’ l-impriżi kkonċernati.

19 Skond din l-istess deċiżjoni, żewġ produtturi Ġermaniżi, il-grupp Henss/Isoplus u Pan-Isovit GmbH [li wara saret Lögstör Rör (Deutschland) GmbH, u sussegwentement, LR GmbH], bdew jieħdu sehem, sa mill-Ħarifa ta’ l-1991, f’laqgħat regolari tal-produtturi Daniżi. Fil-kuntest ta’ dawn il-laqgħat, saru negozjati bil-għan li jinqasam is-suq Ġermaniż. Dawn wasslu, f’Awwissu ta’ l-1993, għal ftehim li jiffissaw kwoti ta’ bejgħ għal kull impriża parteċipanti.

20 Dejjem skond din id-deċiżjoni, intlaħaq ftehim bejn dawn il-produtturi kollha, fl-1994, bil-għan li jiġu ffissati kwoti għas-suq Ewropew kollu. Dan l-akkordju ta’ dimensjoni Komunitarja kien ġie strutturat fuq żewġ livelli. Il-grupp tad-diretturi, li jiġbor il-presidenti jew diretturi ġenerali ta’ l-impriżi parteċipanti fil-akkordju, kienu attribwixxew kwoti lil kull impriża kemm fir-rigward tas-suq kollu kif ukoll fuq kull wieħed mis-swieq nazzjonali, b’mod partikolari s-suq Daniż, Ġermaniż, Taljan, Olandiż, Awstrijak, Finlandiż u Żvediż. Għal ċerti swieq nazzjonali, ġie stabbilit grupp ta’ kuntatt, kompost minn uffiċjali lokali responsabbli tal-bejgħ, li kellhom id-dmir li jamministraw il-ftehim billi jassenjaw il-proġetti u jikkoordinaw is-sottomissjonijiet għal sejħiet għal offerti.

21 Rigward is-suq Ġermaniż, id-deċiżjoni kkontestata ssemmi li, wara laqgħa tas-sitt produtturi Ewropej ewlenin, jiġifieri ABB, Dansk Rørindustri, il-grupp Henss/Isoplus, LR A/S, LR GmbH u Tarco, kif ukoll Brugg, fit-18 ta’ Awwissu 1994, saret l-ewwel laqgħa tal-grupp ta’ kuntatt għall-Ġermanja fis-7 ta’ Ottubru 1994. Il-laqgħat ta’ dan il-grupp baqgħu għaddejjin għal żmien twil wara l-investigazzjonijiet tal-Kummissjoni, fit-tmiem ta’ Ġunju 1995, għalkemm minn dak iż-żmien ’il quddiem bdew isiru barra l-Unjoni Ewropea, fi Zurich (L-Iżvizzera). Il-laqgħat f’din il-belt baqgħu isiru sal-25 ta’ Marzu 1996, jiġifieri xi jiem qabel li wħud minn dawn l-impriżi irċevew it-talbiet għal informazzjoni mill-Kummissjoni.

22 Bħala element ta’ l-akkordju, l-imsemmija deċiżjoni tiċċita, b’mod partikolari, l-adozzjoni u l-implementazzjoni ta’ miżuri miftiehma intiżi sabiex jeliminaw l-unika impriża importanti li ma kinitx tagħmel parti mill-akkordju, Powerpipe. Il-Kummissjoni tippreċiża li xi wħud mill-parteċipanti fl-akkordju rreklutaw “impjegati importanti” ta’ din il-kumpannija u taw x’jifhmu lil din ta’ l-aħħar li kellha tirtira mis-suq Ġermaniż.

23 Wara li Powerpipe ġiet assenjata proġett importanti fil-Ġermanja, f’ Marzu 1995, saret laqgħa f’Düsseldorf (l-Ġermanja), li fiha pparteċipaw is-seba’ impriżi li kienu ltaqgħu fit-18 ta’ Awwissu 1994. Huma ddeċidew, matul din il-laqgħa, li jimponu bojkott kollettiv kontra l-klijenti u l-fornituri ta’ Powerpipe. Dan il-bojkott sussegwentement ġie implementat.

24 Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni esponiet ir-raġunijiet għalfejn mhux biss l-arranġament espress ta’ tqassim tas-swieq konkluż bejn il- produtturi Daniżi lejn l-aħħar ta’ l-1990, iżda wkoll id-diversi arranġamenti konklużi sa minn Ottubru 1991, setgħu flimkien jiġu kollettivament, bħala ftehim ipprojbit mill-Artikolu 85(1) tat-Trattat.

25 Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li l-akkordju fid-Danimarka u dak ta’ dimensjoni Komunitarja kienu biss espressjoni ta’ akkordju wieħed li beda fid-Danimarka, iżda li sa mill-bidu nett kellu bħala għan li fuq medda ta’ żmien twil jestendi l-kontroll tal-parteċipanti fuq is-suq komuni kollu. Skond il-Kummissjoni, il-ftehim li sar bejn il-produtturi kellu effett sinjifikattiv fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

26 Fis-sentenzi appellati, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrilevat li m’huwiex ikkontestat li, fid-deċiżjoni kkontestata, l-ammont tal-multi kien ġie kkalkulat skond il-metodu previst mil-linji gwida, kif jirriżulta wkoll b’mod partikolari mill-punti 222 u 275 tas-sentenza kkontestata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni.

27 Minbarra dan, huwa paċifiku li d-deċiżjoni kkontestata ma tagħmel ebda referenza għal-linji gwida, li l-impriżi ma kinux ġew infurmati matul il- proċedura amministrattiva li l-metodu previst minn dawn il-linji gwida kien ser jiġi applikat għalihom u li l-imsemmi metodu b’mod partikolari ma kienx issemma fid-dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet u lanqas matul is-seduti meta instemgħu l-impriżi.

28 Għandu jingħad ukoll li, ħlief għall-grupp Henss/Isoplus, l-impriżi kollha affettwati mid-deċiżjoni kkontestata ngħataw mill-Kummissjoni tnaqqis tal-multa tagħhom skond il-Komunika dwar il-kooperazzjoni. Dan it-tnaqqis, mogħti fil-forma ta’ perċentwali applikat fuq l-ammont tal-multa li kien dovut fil-prinċipju, ingħatalhom b’kumpens għall-kooperazzjoni rispettiva tagħhom matul il-proċedura amministrattiva. Din il-kooperazzjoni kkonsistiet fil-fatt li rrinunzjaw li jikkontestaw l-elementi essenzjali tal-ksur jew li kkontribwew, fi gradi differenti, għall-konstatazzjoni tal-ksur.

29 Id-deċiżjoni kkontestata tikkonsisti f’dawn id-dispożizzjonijiet:

“Artikolu 1

ABB […], Brugg […], Dansk Rørindustri […], il-grupp Henss/Isoplus, [KE KELIT], Oy KWH Tech AB, Løgstør Rør A/S, Pan-Isovit GmbH, Sigma Tecnologie di rivestimento Srl u Tarco […] kisru d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat, billi pparteċipaw, bil-mod u sal-grad indikat fir-raġunijiet mogħtija, f’għadd ta’ akkordji u prattiċi miftiehma li ġew stabbiliti, madwar Novembru jew Diċembru 1990, bejn l-erba’ produtturi Daniżi, li sussegwentement ġew estiżi għal swieq nazzjonali oħrajn, bil-parteċipazzjoni sussegwenti ta’ Pan-Isovit u Henss/Isoplus, u li wasslu biex jikkostitwixxu, sa l-aħħar ta’ l-1994, akkordju ġenerali li jkopri s-suq komuni kollu.

It-tul ta’ żmien tal-ksur kien skond kif ġej:

– fil-każ ta’ ABB, Dansk Rør[industri], Løgstør, Pan-Isovit […]: bejn wieħed u ieħor minn Novembru-Diċembru 1990, u ta’ mill-inqas sa Marzu jew April 1996,

– fil-każ [tal-grupp] Henss/Isoplus: bejn wieħed u ieħor minn Ottubru 1991, sa l-istess data,

– fil-każ ta’ Brugg: minn madwar Awwissu 1994, sa l-istess data,

– fil-każ ta’ [KE KELIT]: bejn wieħed u ieħor minn Jannar 1995, sa l-istess data,

[…]

Il-karatteristiċi prinċipali ta’ l-akkordju kienu:

– it-tqassim bejn il-produtturi tad-diversi swieq nazzjonali, u sussegwentement tas-suq Ewropew kollu, permezz ta’ sistema ta’ kwoti,

– l-assenjazzjoni ta’ swieq nazzjonali lil ċerti produtturi u l-organizzazzjoni ta’ l-irtirar tal-produtturi l-oħrajn,

– l-iffissar tal-prezzijiet tal-prodott u ta’ kull proġett,

– l-assenjazzjoni ta’ proġetti lil produtturi magħżula għal dan l-iskop u l-manipulazzjoni tal- proċeduri ta’ sottomissjoni għal sejħiet għall-offerti, bl-iskop li l-kuntratti in kwistjoni jiġu assenjati lil dawn il-produtturi,

– li jipproteġu l-akkordju kontra l-kompetizzjoni mill-unika impriża importanti li ma kinitx tagħmel parti, Powerpipe […], l-adozzjoni u l-implementazzjoni ta’ miżuri miftiehma intiżi sabiex ifixklu l-attività kummerċjali tagħha, li jikkawżaw ħsara għat-tmexxija bla tfixkil tan-negozju tagħha jew li purament u sempliċement tiġi eliminata mis-suq.

[…]

Artikolu 3

Dawn il-multi ġew imposti kontra l-impriżi elenkati fl-Artikolu 1, għall-ksur ikkonstatat fl-imsemmi Artikolu:

a) ABB […], multa ta’ ECU 70 000 000;

b) Brugg […], multa ta’ ECU 925 000;

c) Dansk Rørindustri […], multa ta’ ECU 1 475 000;

d) il-grupp Henss/Isoplus, multa ta’ ECU 4 950 000, li għaliha huma responsabbli in solidum dawn l-impriżi:

– HFB Holding für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH & Co. KG,

– HFB Holding für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH Verwaltungsgesellschaft,

– Isoplus Fernwärmetechnik Vertriebsgesellschaft mbH (li qabel kienet Dipl.-Kfm Walter Henss GmbH Rosenheim),

– Isoplus Fernwärmetechnik GmbH, Sondershausen,

– Isoplus Fernwärmetechnik Ges.mbH - stille Gesellschaft,

– Isoplus Fernwärmetechnik Ges.mbH, Hohenberg;

e) [KE KELIT], multa ta’ ECU 360 000;

[…]

g) Løgstør Rør A/S, multa ta’ ECU 8 900 000;

h) Pan-Isovit GmbH, multa ta’ ECU 1 500 000;

[…]”

III – Ir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u s-sentenzi appellati

30 B’atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza, tmienja mill-għaxar impriżi ppenalizzati mid-deċiżjoni kkontestata, fosthom is-seba’ rikorrenti f’dan l-appell, ressqu rikorsi li permezz tagħhom ilkoll talbu l-annullament totali jew parzjali ta’ din id-deċiżjoni u, sussidjarjament, l-annullament tal-multa li ġiet imposta fuqhom jew it-tnaqqis ta’ l-ammont tagħha.

31 Permezz tas-sentenza appellata Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza:

annullat l-Artikolu 1 ta’ l-imsemmija deċiżjoni in kwantu din ikkonstatat il-parteċipazzjoni ta’ Dansk Rørindustri fil-ksur akkużat matul matul il-perijodu bejn April u Awwissu 1994;

ċaħdet ir-rikors għall-bqija;

ordnat lir-rikorrenti tbati l-ispejjeż tagħha u 90% ta’ l-ispejjeż tal-Kummissjoni;

ordnat lill-Kummissjoni tbati 10% ta’ l-ispejjeż tagħha.

32 Permezz tas-sentenza kkontestata HFB et vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza:

– annullat l-Artikoli 3(d), u 5(d) tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward ta’ HFB Holding für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH & Co. KG u HFB Holidng für Fernwärmetechnik Beteiligungsgesellschaft mbH Verwaltungsgesellschaft;

ċaħdet ir-rikors għall-bqija;

ordnat li l-kumpanniji li jiffurmaw l-imsemmi gurpp ibatu l-ispejjeż tagħhom, inklużi dawk relatati mal-proċeduri interlokutorji, u biex ibatu 80% ta’ l-ispejjeż tal-Kummissjoni, inklużi dawk relatati mal-proċedura sommarja;

ordnat lill-Kummissjoni tbati 20% ta’ l-ispejjeż tagħha, inklużi dawk relatati mal-proċedura sommarja.

33 Permezz tas-sentenzi appellati KE KELIT vs Il-Kummissjoni, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni u Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza:

– ċaħdet ir-rikors;

– ordnat lir-rikorrenti kkonċernati jbatu l-ispejjeż.

34 Permezz tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza:

– naqqset għal EUR 65 miljun l-ammont tal-multa imposta fuq ABB fl-Artikolu 3 tad-deċiżjoni kkontestata;

– ċaħdet ir-rikors għall-bqija;

ordnat l-imsemmija rikorrenti tbati l-ispejjeż tagħha kif ukoll 90 % ta’ l-ispejjeż tal-Kummissjoni;

ordnat lill-Kummissjoni tbati 10% ta’ l-ispejjeż tagħha.

IV – It-talbiet tal-partijiet fl-appell

35 Dansk Rørindustri titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tnaqqas l-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha fid-deċiżjoni kkontestata;

– sussidjarjament, tannulla s-sentenza kkontestata Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni u tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex din ta’ l-aħħar tagħti deċiżjoni ġdida dwar l-ammont tal-multa;

– tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż ta’ l-imsemmija rikorrenti fil-kuntest tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

36 Il-grupp Henss/Isoplus jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla s-sentenza kkontestata HFB et vs Il-Kummissjoni ħlief għall-ewwel punt tal-parti operattiva tagħha kif ukoll id-deċiżjoni kkontestata;

– sussidjarjament, tannulla l-imsemmija sentenza appellata ħlief għall-ewwel punt tal-parti operattiva tagħha, u tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex din ta’ l-aħħar tagħlaq il-proċedura u tagħti sentenza ġdida;

– fuq bażi sussidjarja ulterjuri, tannulla s-sentenza appellata fit-tieni punt tal-parti opererattiva tagħha u tnaqqas l-ammont tal-multa li ġiet imposta kontra fuq il-kumpanniji ta’ l-imsemmi grupp mid-deċiżjoni kkontestata ;

– tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż ta’ l-imsemmija kumpanniji fil-kuntest tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

37 KE KELIT titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla s-sentenza appellata KE KELIT vs Il-Kummissjoni;

– sussidjarjament, tannulla l-imsemmija sentenza u tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza biex tiġi eżaminata mill-ġdid;

– fuq bażi sussidjarja ulterjuri, tnaqqas l-ammont tal-multa imposta fuqha fid-deċiżjoni kkontestata;

– fi kwalunkwe każ, tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż ta’ l-imsemmija rikorrenti fil-kuntest tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

38 LR A/S titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla s-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni;

– tannulla id-deċiżjoni kkontestata li timponi fuqha multa jew, ta’ l-anqas, tnaqqas sostanzjalment l-ammont tagħha jew, sussidjarjament, tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza;

– tiddikjara illegali, skond l-Artikolu 184 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 241 KE), il-linji gwida;

– tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

39 Brugg titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla s-sentenza appellata Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni kif ukoll l-Artikoli 1 u 3 tad-deċiżjoni kkontestata;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa li ġie impost fuhqa mill-imsemmija deċiżjoni;

– fi kwalunkwe każ, tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż ta’ l-imsemmija rikorrenti fil-kuntest tal-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

40 LR GmbH titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla s-sentenza appellata Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni u tiddeċiedi definittivament b’dan il-mod: tannulla d-deċiżjoni kkontestata safejn din tirrigwarda l-imsemmija rikorrenti jew, sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa u tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż;

– fuq bażi aktar sussidjarja, tannulla l-imsemmija sentenza appellata u tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza għal deċiżjoni.

41 ABB titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tannulla l-punti 2 u 3 tal-parti operattiva tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni;

– tannulla l-Artikolu 3 tad-deċiżjoni kkontestata safejn din tirrigwarda l-imsemmija rikorrenti;

– tnaqqas ulterjorment l-ammont tal-multa li ġie impost fuqha permezz ta’ din id-deċiżjoni;

– sussidjarjament, tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza biex din tiddeċiedi b’mod konformi mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja;

– tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż tal-proċeduri kollha, inklużi dawk esposti minn ABB fil-kuntest ta’ l-appell.

42 Il-Kummissjoni titlob, f’kull waħda minn dawn il-kawżi, lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jogħġobha:

– tikkonferma s-sentenzi appellati;

– tordna lir-rikorrenti tbati l-ispejjeż ta’ din il-proċedura.

V – Il-motivi għal annullament tas-sentenzi appellati

43 Dansk Rørindustri tqajjem tlett motivi għal annullament:

ksur tar-Regolament Nru 17 u tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u tat-trattament ugwali, peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkundannatx il-fatt li l-ammont tal-multa impost fuq din ir-rikorrenti huwa sproporzjonat meta mqabbel mal-ksur imwettaq;

– ksur tar-Regolament Nru 17 u tal-prinċipji ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ non-retroattività, in kwantu l-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkundannatx il-fatt li l-ammont tal-multa impost fuq l-imsemmija rikorrenti kien ġie iffissat fuq il-bażi tal-prinċipji tal-linji gwida meta dawn kienu sostanzjalment differenti mill-prinċipji li kienu fis-seħħ fil-mument ta’ l-atti in kwistjoni, tad-dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet u tas-seduta;

– ksur tad-drittijiet ta’ difiża, in kwantu l-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkundannatx il-fatt li, matul il-proċedura amministrattiva, Dansk Rørindustri ma kellhiex il-possibbiltà li tagħmel s-sottomissjonijiet tagħha dwar il-bidliet effettwati mill-linji gwida għall-prattika tal-Kummissjoni fir-rigward tad-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa għal ksur tar-regoli dwar il-kompetizzjoni.

44 Il-grupp Henss/Isoplus iqajjem seba’ motivi għal annullament, li xi wħud minnhom jikkonsistu f’diversi partijiet:

– l-illegalità tal-linji gwida fuq il-bażi ta’:

– nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni;

– ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali;

– ksur tad-drittijiet ta’ difiża;

– ksur tal-prinċipju ta’ non-retroattività;;

– ksur tad-dritt ta’ smigħ xieraq f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni tal-linji gwida matul l-iffissar ta’ l-ammont tal-multi;

– ksur ta’ l-Artikolu 15(2), tar-Regolament Nru 17 matul l-iffissar ta’ l-ammont tal-multi fuq il-bażi ta’:

– in-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni fir-rigward tal-kumpanniji kkonċernati;

– il-ksur tad-drittijiet ta’ difiża bħala dritt fundamentali matul l-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti;

– ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat fuq il-bażi tal-konsegwenzi ibbażati fuq il-parteċipazzjoni tal-kumpanniji kkonċernati f’laqgħa li kellha għan antikompetittiv;

– ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat minħabba l-aggruppament tal-kumpanniji kkonċernati fil-grupp Henss/Isoplus u l-imputazzjoni ta’ ksur kontra dan il-grupp inkwantu “impriża”;

– proċedura vvizzjata minħabba r-rifjut tal-Qorti tal-Prim’Istanza li tordna s-smigħ ta’ xhieda bħala miżura struttorja kif mitlub mir-rikorrenti;

– proċedura vvizzjata minħabba ċerti kontradizzjonijiet bejn is-sentenza appellata u il-proċess.

45 KE KELIT tqajjem ħames motivi għal annullament:

– ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta’ protezzjoni ta’ l- aspettattivi leġittimi minħabba d-determinazzjoni tal-multa skond il-linji gwida;

– ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali fir-rigward tad-demwien tal-ksur;

– ksur tal-prinċipju ta’ non-retroattività;;

– ksur tad-drittijiet ta’ difiża;

– ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni.

46 LR A/S tqajjem erba’ motivi għal annullament:

– ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ trattament ugwali kif ukoll tar-Regolament Nru 17, minħabba n-natura eċċessiva u diskriminatorja tal-multa u, sussidjarjament, l-illegalità tal-linji gwida;

– ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ non-retroattività; kif ukoll ta’ l-Artikolu 190 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 253 KE), in kwantu l-Kummissjoni b’mod skorrett marret kontra l-prattika preċedenti tagħha fir-rigward tal-kooperazzjoni u applikat b’mod retroattiv il-linji gwida kif ukoll kodiċi dwar il-kooperazzjoni aktar strett, u mill-inqas, in-nuqqas ta’ motivazzjoni ta’ tali applikazzjoni retroattiva;

– ma ġewx ikkunsidrati biżżejjed iċ-ċirkustanzi attenwanti applikabbli għall-imsemmija rikorrenti;

– ma ġietx ikkunsidrata biżżejjed il-kooperazzjoni ta’ din ir-rikorrenti.

47 Brugg tqajjem ħames motivi għal annullament:

– ksur tal-prinċipji ta’ non-retroattività;, ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ amministrazzjoni tajba, minħabba l-applikazzjoni tal-linji gwida għad-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa;

– ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi minħabba l-bdil tal-metodu ta’ kalkolu tal-multa wara li l-imsemmija rikorrenti kkooperat;

– ksur tad-drittijiet ta’ difiża fuq il-bażi ta’ l-applikazzjoni tal-linji gwida mingħajr ma nstemgħet din ir-rikorrenti;

– ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali minħabba li ma tnaqqasx l- ammont bażiku ikkunsidrat għall-iffissar tal-multa de Brugg;

– żbalji fl-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat f’dak li jirrigwarda il-parteċipazzjoni ta’ l-imsemmija rikorrenti fil- bojkott kontra Powerpipe.

48 LR GmbH tqajjem erba’ moviti għal annullament:

– ksur tal-prinċipji ta’ non-retroattività u tal-protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi fuq il-bażi ta’ l-applikazzjoni retroattiva tal-linji gwida;

– ksur ta’ l-Artikolu 15(2), tar-Regolament Nru 17 u tal-prinċipju ta’ legalità ta’ l-azzjoni amministrattiva minħabba li l-Kummissjoni ma rrispettatx, fl-eżerċizzju tad-diskrezzjoni tagħha, il-limiti ta’ l-użu awtorizzat ta’ dan il-poter previsti mill-imsemmija dispożizzjoni kif ukoll eżerċizzju żbaljat ta’ din id-diskrezzjoni fl-applikazzjoni f’dan il-każ ta’ din l-istess dispożizzjoni, minħabba l-ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ trattament ugwali għad-dannu ta’ LR GmbH;

– ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni imsmemi fl-Artikolu 190 tat-Trattat safejn id-deċiżjoni kkontestata ma tagħtix motivazzjoni dwar l-applikazzjoni retroattiva tal-linji gwida;

– ksur tad-drittijiet ta’ difiża fuq il-bażi ta’ nuqqas ta’ osservanza mill-Kummissjoni tad-dritt ta’ smigħ xieraq ta’ l-imsemmija rikorrenti fir-rigward ta’ tali applikazzjoni retroattiva.

49 ABB tqajjem tlett motivi għal annullament:

– ksur ta’ l-Artikoli 44(1)(c) u 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza fir-rigward tad-deċiżjoni ta’ din ta’ l-aħħar li tiċħad bħala inammissibbli parir legali mehmuż mar-replika;

– ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi in kwantu, b’mod partikolari fl-isfond tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, l-imsemmija rikorrenti setgħet tibbaża ruħha fuq il-prattika stabbilita mill-Kummissjoni f’dak li jirrigwarda l-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa, b’hekk illi din ta’ l-aħħar ma setgħetx b’mod arbitrarju tieqaf din il-prattika;

– ksur ta’ l-Artikolu 15(2), tar-Regolament Nru 17, in kwantu il-Qorti tal-Prim’Istanza approvat id-determinazzjoni mill-Kummissjoni tal-gravità tal-ksur imwettaq minn ABB mingħajr ma kkunsidrat il-fatturat ta’ din ta’ l-aħħar fis-suq pertinenti.

VI – Fuq l-appelli

50 Wara li l-partijiet u l-Avukat Ġenerali għamlu s-sottomissjonijiet tagħhom fuq dan il-punt, hemm lok, minħabba l-konnessjoni bejniethom, li l-kawżi preżenti jiġu magħquda għall-finijiet tas-sentenza, skond l-Artikolu 43 tar-Regoli tal- Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

A – Fuq il-motivi dwar il-proċedura

51 Fl-ewwel lok għandhom jiġu eżaminati il-motivi, imqajma mill- grupp Henss/Isoplus kif ukoll minn ABB, ibbażati fuq xi ksur tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza.

1. Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur ta’ l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, in kwantu din ta’ l-aħħar ċaħdet it-talba tal-grupp Henss/Isoplus li ċerti xhieda jinstemgħu permezz ta’ miżura istruttorja

52 Permezz tas-sitt motiv tiegħu, il-grupp Henss/Isoplus jakkuża lill- Qorti tal-Prim’Istanza li ċaħdet, fil-punti 36 sa 38 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni, it-talba tiegħu li jiġu mħarka bħala xhieda is-Sinjuri Boysen, B. Hansen, N. Hansen, Hybschmann, Jespersen u Volandt skond l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza. Dan il-grupp jallega li dawn il-punti huma vvizzjati b’difett proċedurali.

53 Għall-kuntrarju tal-punt 37 ta’ l-imsemmija sentenza, it-talba biex jitħarku bħala xhieda s-sitt persuni in kwistjoni semmiet il-fatti li fuqhom il-verifika mix-xhieda kellha tiġi ordnata. Fil-punt 72 tar-rikors tal-grupp Henss/Isoplus li ġie ppreżentat quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, ġie indikat li din it-talba kienet saret sabiex tipprova li l-impriżi ta’ l-imsemmi grupp ma kinux ħadu sehem fl-akkordju qabel Ottubru ta’ l-1994.

54 Dan il-motiv għandu jiġi miċħud.

55 Fil-fatt jirriżulta mill-punt 34 ta’ l-istess sentenza appellata li l-Qorti tal-Prim’Istanza fil-fatt ħadet att li dan is-smigħ kien mitlub “biex jiġi ppruvat li r-rikorrenti jew il-grupp Henss/Isoplus ma kinux ħadu sehem fi prattika/miżura illegali jew f’aġir simili ieħor skond l-Artikolu 85(1) tat-Trattat […] qabel Ottubru ta’ l-1994”.

56 Il-Qorti tal-Prim’Istanza madankollu fakkret fil-punt 36 ta’ l-imsemmija sentenza li, skond l-aħħar subparagrafu ta’ l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, it-talba ta’ parti sabiex jiġi eżaminat xhud għandha tindika b’mod preċiż il-fatti li dwarhom ix-xhud jeħtieġ li jinstema’ u r-raġunijiet li jiġġustifikaw l-eżami tiegħu.

57 Fil-punt segwenti ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza tirrileva li, b’mod partikolari fil-punti 20, 40, 50, 66 sa 71, 94, 96, 125 u 142 tar-rikors, ġew iċċitati ċerti persuni li setgħu jinvervjenu bħala xhieda dwar il-fatti esposti f’kull wieħed mill-punti in kwistjoni, iżda l-ismijiet tas-sitt persuni li x-xiehda tagħhom ġiet mitluba espressament quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kinux jinsabu f’dawn il-punti. Din ta’ l-aħħar b’hekk ikkonstatat illi għal dawn is-sitt persuni, il-grupp Henss/Isoplus naqas milli jispeċifika bi kwalunkwe mod il-fatti li fuqhom il-verifika mix-xhieda kellha tiġi mitluba.

58 Il-Qorti tal-Prim’Istanza waslet għall-konklużjoni, fil-punt 38 ta’ l-istess sentenza, illi ma kienx hemm lok li t-talba għat-taħrika tax-xhieda tintlaqa’, mingħajr ma kien meħtieġ li jiġi eżaminat jekk kienx hemm lok li tiġi eżaminata l-possibbiltà li jinstemgħu s-sitt persuni msemmija.

59 Għandu jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Prim’Istanza kellha quddiemha, minn naħa, ġabra konsiderevoli ta’ fatti preċiżi li għalihom il-grupp Henss/Isoplus kien offra li jġib provi fir-rikors tiegħu permezz tas-smigħ possibbli ta’ għadd ta’ persuni u, min-naħa l-oħra, talba formali għat-taħrika bħala xhieda ta’ sitt persuni oħrajn skond l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, ifformulata wkoll f’dan ir-rikors, bil-għan li jiġi ppruvat b’mod ġenerali li l-impriżi kkonċernati ta’ l-imsemmi grupp ma kinux ħadu sehem fl-akkordju qabel Ottubru ta’ l-1994, liema rikors madankollu ma għamilx referenza għall-fatti preċiżi li għalihom kienet qed issir offerta ta’ provi.

60 Minħabba n-nuqqas evidenti ta’ kjarezza fuq dan il-punt f’rikors li kien pjuttost voluminuż, il-Qorti tal-Prim’Istanza korrettament iddeċidiet li t-talba għas-smigħ tas-sitt persuni kkonċernati ma kinitx tindika bi preċiżjoni il-fatti li dwarhom kellhom jinstemgħu dawn il-persuni bħala xhieda.

61 Il-grupp Henss/Isoplus jissottometti wkoll li s-smigħ ta’ persuni minbarra l-imsemmija sitt persuni għandu jinftiehem mhux biss bħala sempliċi offerta ta’ provi iżda wkoll bħala talba għal eżami bħala xhieda, skond l-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza.

62 Peremzz ta’ dan l-ilment, il-grupp Henss/Isoplus b’hekk jakkuża lill-Qorti tal-Prim’Istanza interpretat b’mod ħażin il-portata tar-rikors tiegħu.

63 Dan l-ilment mhuwiex fondat.

64 Fil-fatt jirriżulta minn dan ir-rikors, u b’mod partikolari mill-punt 145 li barra minn hekk jirreferi speċifikament għalih l-imsemmi rikorrent, li dan ta’ l-aħħar stess għamel distinzjoni bejn l-offerti ta’ prova tiegħu skond l-Artikolu 44(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza u t-talba formali tiegħu għal miżura struttorja li tikkonsisti fl-eżami bħala xhieda ta’ sitt persuni oħrajn skond l-Artikolu 68(1) ta’ l-istess Regoli tal-Proċedura. B’hekk ma ġietx ippruvata interpretazzjoni żbaljata fir-rigward ta’ dan il-punt.

65 Sussidjarjament, il-grupp Henss/Isoplus isostni li, anki jekk wieħed jassumi li t-talba tiegħu għall-eżami bħala xhieda tal-persuni kkonċernati ma ġietx ippreżentata b’mod skond l-imsemmi Artikolu 68(1), il-Qorti tal-Prim’Istanza kellha fi kwalunkwe każ tordna ex officio dan l-eżami.

66 Il-multi imposti skond id-dritt dwar il-kompetizzjoni għandhom jiġu kkwalifikati bħala ta’ natura “kriminali” skond l-Artikolu 6 tal-KEDB, il-Qorti tal-Prim’Istanza hija fi kwalunkwe każ obbligata, skond il-paragrafu 3 ta’ din id-dispożizzjoni u skond il-prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju tad-dritt ta’ smigħ xieraq, li tħarrek u tisma’ lix-xhieda speċifikati b’mod partikolari mill-konvenuta.

67 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-Qorti tal-Prim’Istanza għandha diskrezzjoni sħiħa dwar jekk ikunx meħtieġ li jiġu ssupplementati l-elementi ta’ prova li jkollha quddiema f’kawżi li jkunu tressqu quddiemha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Settembru 2003, Freistaat Sachsen et vs Il-Kummissjoni, C-57/00 P et C-61/00 P, Ġabra p. I-9975, punt 47, u tas-7 ta’ Ottubru 2004, Mag Instrument vs UASI, C-136/02 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 76).

68 Barra minn hekk, kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-kuntest ta’ kawża dwar il-liġi tal-kompetizzjoni, anki meta talba għall-eżami ta’ xhieda, li tiġi fformulata fir-rikors, tindika bi preċiżjoni il-fatti li fuqhom għandhom jinstemgħu ix-xhud jew ix-xhieda u r-raġunijiet li jiġġustifikaw l-eżami tagħhom, hija fid-diskrezzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza li tevalwa r-relevanza tat-talba fir-rigward tas-suġġett tal-kawża u l-ħtieġa li teżamina x-xhieda ċċitati (sentenza tas-17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni, C-185/95 P, Ġabra p. I-8417, punt 70).

69 L-eżistenza ta’ diskrezzjoni f’dan ir-rigward tal-Qorti tal-Prim’Istanza ma tistax tiġi kkontestata billi jiġi invokat, bħal ma għamel il-grupp Henss/Isoplus, il-prinċipju ġenerali tad-dritt komunitarju li huwa meħud mill-Artikolu 6(1) tal-KEDB, li jistabbilixxi li kull persuna għandha dritt għal smigħ imparzjali, u b’mod aktar partikolari, dak li jirriżulta mill-paragrafu 3(d) ta’ dan l-istess Artikolu, li jistabbilixxi li kull persuna imputata għandha b’mod partikolari id-dritt li tottjeni l-attendenza u l-eżami ta’ xhieda favura tagħha taħt l-istess kundizzjonijiet bħax-xhieda kontra tagħha, prinċipju li jikkostitwixxi aspett partikolari tad-dritt għal proċess imparzjali.

70 Fil-fatt, jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem li din l-aħħar dispożizzjoni ma tagħtix lil kull min huwa akkużat dritt assolut li jressaq xhieda quddiem qorti u li bħala regola hija fid-diskrezzjoni tal-qorti nazzjonali li tiddeċiedi dwar il-ħtieġa jew dwar jekk ikun xieraq li jiġi mħarrek xhud (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem Pisano vs L-Italja tas-27 ta’ Lulju 2000, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra ta’ Sentenzi u Deċiżjonijiet, § 21; S.N. vs l-Iżvezja tat-2 ta’ Lulju 2002, Ġabra ta’ Sentenzi u Deċiżjonijiet, 2002-V, § 43, u Destrehem vs Franza tat-18 ta’ Mejju 2004, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra ta’ Sentenzi u Deċiżjonijiet, § 39).

71 Skond din il-ġurisprudenza, l-Artikolu 6(3) tal-KEDB ma jeħtieġx li jinstemgħu x-xhieda kollha iżda huwa intiż għal ‘equality of arms’ sħiħa, billi jiġi żgurat li l-proċedura kontenzjuża, ikkunsidrata fit-totalità tagħha, toffri lil min huwa akkużat opportunità adegwata u sodisfaċenti biex jikkontesta l-akkużi miġjuba kontrih (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Pisano vs l-Italja, iċċitata iktar ‘il fuq, § 21).

72 F’dan il-każ, huwa paċifiku li, kif jirriżulta wkoll mill-punt 21 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni, li l-Qorti tal-Prim’Istanza talbet, permezz ta’ miżura għall-organizzazzjoni tal-proċedura, lill-grupp Henss/Isoplus biex jirrispondi għal domandi bil-miktub kif ukoll biex jippreżenta ċerti dokumenti u li l-partijiet ikkonformaw ma’ dawn it-talbiet. Għalhekk il-Qorti tal-Prim’Istanza ma tistax tiġi akkużata li naqset mill-obbligu tagħha li teżamina l-fatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 76).

73 Għandu jiġi kkonstatat ukoll li, fil-punti 137 sa 181 ta’ l-imsemmija sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza eżaminat għadd kbir ta’ dokumenti li ddaħħlu fil-proċess sabiex jiġi konkluż li l-Kummissjoni kellha d-dritt li tallega takkuża lill-grupp Henss/Isoplus li pparteċipa f’akkordju sa minn Ottubru ta’ l-1991 sa Ottubru ta’ l-1994.

74 Minn dan jirriżulta li l-imsemmi rikorrent kellu kull opportunità biex juri li l-impriżi li jaqgħu taħtu ma kinux ipparteċipaw fl- akkordju qabel Ottubru ta’ l-1994.

75 Għaldaqstant, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostni l-istess rikorrent, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kinitx obbligata li tordna ex uffiċio l-eżami tax-xhieda favur in kwistjoni.

76 Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-motiv eżaminat għandu jiġi miċħud.

2. Fuq il-motiv imqajjem minn ABB li tallega ksur ta’ l-Artikoli 44(1)(c), u 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza minħabba r-rifjut ta’ din ta’ l-aħħar li tikkunsidra l-parir legali mehmuż mar-replika

77 Permezz ta’ l-ewwel motiv tagħha, ABB issostni li, in kwantu ddeċidiet fil-punti 112 sa 114 tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, li l-parir legali tal-Professur J. Schwarze (iktar ‘il quddiem il-“parir legali”) mehmuża mar-replika tagħha ppreżentata quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, ma setgħetx tiġi kkunsidrata la totalment u lanqas parzjalment, il-Qorti tal-Prim’Istanza kisret l-Artikoli 44(1)(c), u 48(2), tar-Regoli tal- Proċedura tagħha.

78 Permezz ta’ l-ewwel parti ta’ dan il-motiv, ABB takkuża lill-Qorti tal-Prim’Istanza li għamlet żball ta’ dritt meta ddeċidiet, fil-punt 112 ta’ l-imsemmija sentenza appellata, li skond l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal- Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, il-preżentazzjoni tal-parir legali ma setgħetx tiġi ammessa billi dan il-parir jikkunsidra ċerti prinċipji ġenerali li jikkostitwixxu sottomissjonijiet mhux issollevati fir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.

79 L-istess rikorrenti ssostni li peress li l-punti 115 sa 136 ta’ l-imsemmija sentenza jirrigwardaw biss il-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi, il-Qorti tal-Prim’Istanza ibbażat ruħha f’dan ir-rigward fuq il-premessa li l-imsemmija sottomissjoni kienet limitata għal dak il-prinċipju, b’hekk li kull prinċipju tad-dritt amministrattiv analizzat fil-parir legali jikkostitwixxi sottomissjoni ġdida u, għaldaqstant m’huwiex ammissibbli skond l-Artikolu 48(2), tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza.

80 Madankollu, fil-fehma ta’ l-imsemmija rikorrenti, il-parir legali, in kwantu jirreferi b’mod partikolari għal ċerti prinċipji tad-dritt amministrattiv, jiżviluppa biss argumenti li jiċċaraw il-bażi ġuridika preċiża u b’mod speċjali l-portata tal-prinċipju tal-protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi. Dawn l-argumenti huma intiżi essenzjalment biex juru li d-diskrezzjoni tal-Kummissjoni fl-iffissar ta’ l-ammont tal-multa kienet limitata fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi preżenti.

81 L-istess rikorrenti b’hekk issostni li l-opinjoni legali għaldaqstant tqajjem biss argumenti invokati in sostenn ta’ sottomissjoni diġà mqajma fir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u ma tikkostitwixxix sottomissjoni ġdida.

82 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-imsemmi parir legali, li fih total ta’ 101 paragrafu, jiżviluppa b’mod partikolari 6 prinċipji tad-dritt Komunitarju, jiġifieri l-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi, il-prinċipju ta’ awtolimitazzjoni ta’ l-amministrazzjoni (“self-binding”), il-prinċipju ta’ estoppel, il-prinċipju ta’ amministrazzjoni ġusta, il-prinċipju “venire contra factum proprium” u d-dritt għal proċess ġust, kif ukoll il-protezzjoni tad-drittijiet ta’ difiża.

83 Jirriżulta mill-paragrafu 19 tal-parir legali li dawn il-prinċipji huma eżaminati bil-għan li jiġi stabbilit jekk id-dritt Komunitarju jinkludix regoli li jillimitaw id-diskrezzjoni tal-Kummissjoni biex timponi multi fil-qasam tal-liġi tal-kompetizzjoni u li tipprekludi li din l-istituzzjoni milli tbiddel il-prattika stabbilita tagħha f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi u tapplika prattika ġdida f’każ bħal dak preżenti.

84 Il-paragrafu 43 ta’ l-istess parir jindika li kull wieħed minn dawn il-prinċipji jista’, taħt aspetti differenti u possibilment fi gradi diversi, jirrestrinġi l-imsemmi diskrezzjoni tal-Kummissjoni.

85 Fil-paragrafi 44 sa 96 tal-parir legali, ebda wieħed mill-imsemmijia prinċipji m’huwa analizzat separatament u applikat għall-każ preżenti.

86 Fil-punti 97 sa 101 ta’ l-istess parir, huwa konkluż li, f’dan il-każ, id-diskrezzjoni tal-Kummissjoni kienet effettivament limitata fis-sens li din ma setgħetx twarrab il-prattika preċedenti tagħha.

87 Fil-punt 98 ta’ l-istess parir, huwa indikat li dawn il-prinċipji, safejn huma vinkolanti, huma simili.

88 Jirriżulta mit-tqassim u l-kontenut tal-parir legali li, għalkemm hemm ċerta kontroll bejn il-prinċipji tad-dritt amministrattiv invokati f’dan il-parir u s-sottomissjonijiet imqajma fir-rikors, l-għan tar-rikors mhuwiex b’mod ċar limitat għall-espożizzjoni ta’ l-argumenti li jippreċiżaw jew li jestendu s-sosttomissjoni dwar il-protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi, kif issostni ABB, iżda jiżviluppa għadd ta’ prinċipji awtonomi, bil-għan li juru li f’dan il-każ, il-Kummissjoni ma setgħetx twarrab il-prattika preċedenti tagħha fil-qasam ta’ l-iffissar ta’ l-ammont tal-multi. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-prinċipju tal-protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi jikkostitwixxi biss wieħed mis-sitt prinċipji invokati għal dan l-iskop.

89 Għaldaqstant, kif sostniet il-Kummissjoni, jirriżulta mill-kitba tal-parir legali li din kellha l-intenzjoni li tinvoka ċerti prinċipji għall-ewwel darba li ma kinux ġew sollevati fir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.

90 Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-ewwel parti ta’ l-ewwel motiv invokat minn ABB għandha tiġi miċħuda.

91 Permezz tat-tieni parti ta’ l-ewwel motiv tagħha, l-istess rikorrenti ssostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza għamlet żball ta’ dritt meta ddeċidiet, fil-punt 113 tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, li l-parir legali ma setax jiġi kkunsidrat, la totalment u lanqas parzjalment, peress li skond l-Artikolu 44(1)(c) tar-Regoli tal- Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, ir-rikors għandu jinkludi s-suġġett tal-kawża u espożizzjoni sommarja ta’ l-eċċezzjonijiet invokati.

92 Il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkonstatat ebda difett fir-rikors jew fir-replika li setgħet tiġġustifika l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. B’konsegwenza, kienet żbaljat meta ddeċidiet li ABB riedet tikkumpensa eċċezzjoni insuffiċjenti permezz ta’ referenza ġenerali għall-parir legali. Barra hekk, ma kienx permess li tiġi invokata b’analoġija l-imsemmija dispożizzjoni tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, kif għamlet din ta’ l-aħħar fl-istess punt ta’ l-imsemmija sentenza appellata.

93 F’dan ir-rigward, huwa meħtieġ li jiġi mfakkar mill-ġdid ir-raġunament segwit mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 113 tas-sentenza appellata ABB Brown Boveri vs Il-Kummissjoni.

94 Il-Qorti tal-Prim’Istanza fakkret li jirriżulta mill-Artikolu 44(1)(c), tar- Regoli tal-Proċedura tagħha li l-elementi ta’ dritt u ta’ fatt li fuqhom ikun ibbażat rikors għandhom joħorġu, b’koll mod ta’ mill-inqas b’mod sommarju, mill-kitba stess tar-rikors u li b’hekk m’huwiex biżżejjed li ssir referenza fir-rikors għal tali elementi li jinbsabu fl-anness tiegħu.

95 Il-Qorti tal-Prim’Istanza irreferiet b’mod partikolari għall- ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-obbligu tal- Kummissjoni, f’kull rikors ippreżentat skond l-Artikolu 226 KE, li tindika l-ilmenti preċiżi li fuqhom il-Qorti tal-Ġustizzja tkun mitluba tagħti deċiżjoni, kif ukoll, b’mod ta’ mill-inqas sommarju, l-elementi ta’ dritt u ta’ fatt li fuqhom ikunu bbażati dawn l-ilmenti.

96 F’dan ir-rigward, jirriżulta effettivament minn din il-ġurisprudenza li dan l-obbligu ma jkunx sodisfatt jekk l-ilmenti tal-Kummissjoni jkunu jidhru fir-rikors biss fil-forma ta’ referenza sempliċi għal motivi indikati fl-ittra ta’ intimazzjoni u fl-opinjoni motivata, jew ukoll fil-parti tar-rikors iddedikata għall-kuntest ġuridiku (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-31 ta’ Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-52/90, Ġabra p. I-2187, punti 17 u 18; tat-23 ta’ Ottubru 1997, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-375/95, Ġabra p. I‑5981, punt 35, u tad-29 ta’ Novembru 2001, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-202/99, Ġabra p. I-9319, punti 20 u 21).

97 Il-Qorti tal-Prim’Istanza fakkret ukoll illi m’huwiex il-kompitu tagħha li toqgħod tfittex u tidentifika, fl-annessi, il-motivi li jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li jikkostitwixxu l-bażi ta’ rikors, peress li dawn għandhom funzjoni purament probatorja u strumentali.

98 Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet li, bl-istess mod, żgur ma kienx il-kompitu tagħha, meta wieħed iqis li parti mill-parir legali ma setgħetx tiġi kkunsidrata, li toqgħod tfittex u tidentifika f’dan il-parir legali il-partijiet li jistgħu jiġu kkunsidrati bħala annessi li jsostnu u jissupplimentaw is-sottomissjonijiet ta’ ABB fuq punti speċifiċi.

99 Fir-rigward tal-motivi mogħtija qabilha, din il-konklużjoni għandha tiġi mifhuma fis-sens li l-funzjoni purament probatorja u strumentali ta’ l-annessi timplika li, peress li l-parir legali jinkludi, minbarra l-eċċezzjonijiet ġodda u għaldaqstant mhux ammissibbli, elementi ta’ dritt li fuqhom ċerti eċċezzjonijiet imqajma fir-rikors huma bbażati, dawn l-elementi kellhom jiġu inklużi fit-test innifsu tar-replika li magħha dan il-parir legali huwa anness jew, ta’ mill-inqas, tiġi identifikata b’mod ċar fis-sottomissjoni.

100 In kwantu applikat dawn il-kriterji u in kwantu ddeċidiet li, f’dan il-każ, dawn il-kriterji ma ġewx sodisfatti, il-Qorti tal-Prim’Istanza m’għamlet ebda żball ta’ dritt.

101 Barra minn hekk, il-Qorti tal-Prim’Istanza f’dan ir-rigward m’applikatx ħażin il-portata tar-replika ppreżentata quddiema. Għaldaqstant għandu jiġi kkonstatat li l-punt 31 ta’ l-imsemmija replika jagħmel biss referenza ġenerali għall-parir legali. Barra hekk, il-fatt invokat minn ABB li, f’ċerti punti ta’ l-istess replika jsiru xi referenzi, fil-forma ta’ noti f’qiegħ il-paġna, għal xi partijiet ta’ dan il-parir ma jqiegħedx in kiwstjoni l-konklużjoni li għaliha wasslet il-Qorti tal-Prim’Istanza fuq dan il-punt.

102 F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-motiv eżaminat għandu jiġi miċħud.

B – Fuq il-motivi dwar il-mertu li jirrigwardaw l-imputabbiltà tal-ksur

103 Fit-tieni lok għandhom jiġu eżaminati il-motivi dwar il-mertu imqajma mill-grupp Henss/Isoplus u minn Brugg li permezz tagħhom dawn ir-rikorrenti jikkontestaw is-sentenzi appellati li jikkonċernawhom fuq ċerti punti dwar l-imputabblità tal-ksur attwribwita lilhom fid-deċiżjoni kkontestata u kkonfermata mill-Qorti tal-Prim’Istanza.

1. Fuq il-motiv ibbażat fuq ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat minħabba l-kunsiderazzjoni ta’ ċerti impriżi fil-Grupp Henss/Isoplus u l-imputazzjoni tal-ksur lil dan il-grupp bħala “impriża” skond din id-dispożizzjoni

104 Permezz tal-ħames motiv tiegħu, il-grupp Henss/Isoplus jakkuża lill- Qorti tal-Prim’Istanza li ddeċidiet, fil-punti 54 sa 68 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni, li l-Kummissjoni kienet koretta meta fid-deċiżjoni kkontestata kkunsidrat ċerti impriżi fi ħdan il-grupp imputat il-ksur lil dan il-grupp.

105 L-istess rikorrent issostni, l-ewwelnett, li fil-punt 66 tas-sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza għamlet żball ta’ dritt meta ċaħdet l-argument tiegħu li impriża, skond id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni, għandha neċessarjament ikollha personalità ġuridika.

106 Madankollu, dan m’huwiex il-każ la għall-grupp “Henss/Isoplus”, fuq il-preżunzjoni li dan jikkostitwixxi entità ekonomika, u lanqas għas-Sur Henss bħala l-persuna li skond l-imsemmija sentenza appellata, kienet tikkontrolla d-diversi impriżi li jappartjenu lill-imsemmi grupp.

107 Il-grupp Henss/Isoplus isostni li l-argument tiegħu jista’ jiġi bbażat fuq l-Artikolu 1 tal-protokoll 22 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat-2 ta’ Mejju 1992 (ĠU 1994, L 1, p. 3), li minnu jirriżulta li l-kunċett ta’ “impriża” skond id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni ifisser kull entità ġuridika (“Rechtssubjekt” fil-verżjoni Ġermaniża) li teżerċita attivitajiet ta’ natura kummerċjali jew ekonomika.

108 Dan huwa b’mod partikolari ikkonfermat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-dispożizzjonijiet tat-Trattat KEFA dwar il-kompetizzjoni (sentenzi tat-13 ta’ Lulju 1962, Klöckner-Werke u Hoesch vs L-Awtorità Għolja, 17/61 u 20/61, Ġabra p. 617, u Mannesmann vs L-Awtorità Għolja, 19/61, Ġabra p. 675).

109 F’sentenzi oħrajn, b’mod partikolari dawk iċċitati mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 66 ta’ l-imsemmija sentenza appellata, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx għadha b’mod definittiv iddeċidiet il-kwistjoni ta’ prinċipju dwar jekk il-kwalifikazzjoni ta’ impriża skond id-dritt dwar il-kompetizzjoni teħtieġ fiċ-ċirkustanzi kollha li l-entità in kwistjoni jkollha personalità ġuridika (sentenzi ta’ l-14 ta’ Lulju 1972, ICI vs Il-Kummissjoni, 48/69, Ġabra p. 619, du 21 ta’ Frar 1973, Europemballage u Continental Can vs Il-Kummissjoni, 6/72, Ġabra p. 215; tat-12 ta’ Lulju 1984, Hydrotherm, 170/83, Ġabra p. 2999, u tat- 23 ta’ April 1991, Höfner u Elser, C-41/90, Ġabra p. I-1979).

110 Jekk huwa veru,, skond l-imsemmi rikorrent, li l-ksur imwettaq minn impriża li jkollha l-personalità ġuridika tagħha jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent tagħha, jiġifieri kumpannija holding, meta din tkun tikkontrollaha u b’hekk tkun tikkostitwixxi l-istess unità ekonomika (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ċċitata iktar ‘il fuq ICI vs Il-Kummissjoni, kif ukoll Europemballage u Continental Can vs Il-Kummissjoni), din l-imputazzjoni madankollu teħtieġ li l-entità ta’ kontroll stess ikollha personalità ġuridika.

111 Madankollu, persuna fiżika, bħas-Sur Henss fil-każ preżenti, ma tistax, fil-kapaċità unika tagħha bħala membru jew azzjonista, tiġi kkwalifikata bħala “impriża” skond l-Artikolu 85(1) tat-Trattat. Għaldaqstant, din il-ġurisprudenza mhijiex relevanti għal dan il-każ.

112 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, skond ġurisprudenza kostanti, fil-kuntest tal-liġi dwar il-kompetizzjoni il-kunċett ta’ impriża jinkludi kull entità li teżerċita attività ekonomika, irrispettivament mill-istat ġuridiku ta’ din l-entità u mill-metodu ta’ finanzjament tagħha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad-19 ta’ Frar 2002, Wouters et, C-309/99, Ġabra p. I-1577, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).

113 Jirriżulta b’mod ċar minn din il-ġurisprudenza li l-kunċett ta’ impriża għall-finijiet tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni ma jeħtieġx li l-unità ekonomika in kwistjoni jkollha personalità ġuridika. Din l-interpretazzjoni lanqas m’hija limitata, kif isostni l-grupp Henss/Isoplus, għall-kawżi preżenti li taw lok għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, bħas-sentenzi Hydrotherm jew Höfner u Elser, iċċitati iktar ‘il fuq, iżda hija interpretazzjoni ta’ applikazzjoni ġenerali.

114 L-argument ibbażat fuq il-verżjoni Ġermaniża ta’ l-Artikolu 1 tal-Protokoll 22 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea u, b’mod partikolari, il-kunċett ta’ “suġġett ta’ dritt” (“Rechtssubjekt”) li jinsab fih ma jippermettix li din l-interpretazzjoni tiġi kkontestata.

115 Il-kunċett ta’ “suġġett ta’ dritt” mhux neċessarjament jeskludi l-persuni fiżiċi. Fi kwalunkwe każ, dan il-kunċett ma jinsabx fil-verżjonijiet lingwistiċi l-oħrajn li ma jinkludux il-kunċett ta’ “entità”.

116 Il-grupp Henss/Isoplus isostni, sussegwentement, li impriżi li mhumiex konnessi bejniethom fir-rigward ta’ kapital u lanqas fir-rigward tal-liġi tal-kumpanniji u li, minħabba dan il-fatt, ma jiddependux fuq impriża ta’ kontroll ma jistgħux ikunu grupp minħabba l-uniku fatt ta’ l-eżistenza ta’ eventwali konnessjonijiet bejn persuni fiżiċi li mhumiex impriżi.

117 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li hija ġurisprudenza kostanti li l-aġir antikompetittiv ta’ impriża jista’ jiġi imputat lil impriża oħra meta din ma tkunx iddeterminat l-aġir tagħha fuq is-suq b’mod awtonomu, iżda tkun essenzjalment applikat id-direttivi maħruġa mill-impriża l-oħra, meta jiġu kkunsidrati b’mod partikolari il-konnessjonijiet ekonomiċi u legali li jkunu jgħaqqduhom (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-16 ta’ Novembru 2000, Metsä-Serla et vs Il-Kummissjoni, C-294/98 P, Ġabra p. I-10065, punt 27).

118 Huwa minnu li ċ-ċirkustanza li l-kapital awtorizzat ta’ żewġ kumpanniji kummerċjali distinti jappartjeni lill-istess persuna jew lill-istess familja m’huwiex biżżejjed, inkwantu tali, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ unità ekonomika li għandha l-konsegwenza, skond id-dritt Komunitarju dwar il-kompetizzjoni, li l-aġir ta’ kumpannija waħda jista’ jiġi imputat lill-oħra u li waħda tista’ tiġi obbligata tħallas multa ta’ l-oħra (ara s-sentenza tat-2 ta’ Ottubru 2003, Aristrain vs Il-Kummissjoni, C-196/99 P, Ġabra p. I-11005, punt 99).

119 Madankollu, f’dan il-każ, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma ddeduċietx l-eżistenza ta’ l-unità ekonomika li tikkostitwixxi l-grupp Henss/Isoplus mill-uniku fatt li l-impriżi kkonċernati kienu kkontrollati mill-perspettiva tal-kapital awtorizzat tagħhom minn persuna waħda, f’dan il-każ is-Sur Henss.

120 Fil-fatt jirriżulta mill-punti 56 sa 64 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni li l-Qorti tal-Prim’Istanza waslet għall-konklużjoni dwar l-eżistenza ta’ l-imsemmija unità ekonomika fid-dawl ta’ għadd ta’ elementi li jistabbilixxu l-kontroll mis-Sur Henss tal-kumpanniji kkonċernati, fosthom, minbarra l-fatt li dan ta’ l-aħħar jew martu kellhom kiemm direttament jew indirettament, l-ishma kollha jew kważi kollha ta’ dawn il-kumpanniji, il-fatt li s-Sur Henss kien jeżerċita funzjonijiet ċentrali fi ħdan l-istrutturi ta’ ġestjoni ta’ dawn il-kumpanniji kif ukoll il-fatt li din il-persuna kienet tirrappreżenta matul il-laqgħat tal-bord tad-diretturi, kif indikat fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, id-diversi impriżi u li dawn ta’ l-aħħar kienu ġew assenjata kwota waħda taħt l-akkordju.

121 Il-grupp Henss/Isoplus jsostni wkoll, sussidjarjament, li d-diversi impriżi miġbra flimkien mill-Kummissjoni ma jaqgħux taħt l-istess entità ekonomika peress li l-awtonomija tagħhom m’hijiex miċħuda u ma jiddependux fuq istruzzjonijiet esterni. Permezz ta’ dan l-argument, dan ir-rikorrent issostni li l-impriżi kkonċernati ma kinux, b’ebda mod, taħt il-kontroll de facto tas-Sur Henss.

122 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-kunsiderazzjonijiet bħal dawk li ħadet il-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punti 56 sa 64 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni, bil-għan li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ unità ekonomika, huma bbażati fuq serje ta’ konstatazzjonijiet ta’ natura fattwali li ma jistgħux jiġu diskussi fil-kuntest ta’ appell, ħlief fil-każ ta’ distorsjoni tal-fatti relevanti jew ta’ l-elementi ta’ prova ppreżentati quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza jew inkella meta l-ineżattezza materjali tal-konstatazzjonijiet ta’ din ta’ l-aħħar tkun tirriżulta mid-dokumenti li jinsabu fl-atti tal-proċess (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi ċċitati iktar ‘il fuq Metsä-Serla et vs Il-Kummissjoni, punt 37, u Mag Instrument vs UASI, punti 39 u 76).

123 Fir-rigward tal-punt 57 ta’ l-imsemmija sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma ddeċidietx, kif isostni l-grupp Henss/Isoplus, li matul il-perijodu ta’ referenza, jiġifieri t-tul ta’ żmien tal-ksur ikkunsidrat mill-Kummissjoni, minn Ottubru 1991 sa Marzu/April 1996, is-Sur Henss kien mhux biss direttur iżda wkoll azzjonist ta’ Isoplus Fernwärmetechnik Vertriebsgesellschaft mbH. Fuq dan il-punt ma teżisti ebda kontradizzjoni ma’ l-atti tal-proċess, u għaldaqstant id-difett proċedurali allegat f’dan ir-rigward mill-imsemmi rikorrent bħala parti mis-seba’ motiv tiegħu għandu jiġi miċħud.

124 Għal dak li jirrigwarda l-punt 58 ta’ l-istess sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma ddeċidietx kif qed isostni l-istess rikorrent, jiġifieri li matul il-perijodu ta’ referenza, is-Sur Henss kellu l-maġġoranza ta’ l-ishma ta’ Isoplus Fernwärmetechnik Gesellschaft mbH permezz ta’ l-intermedju ta’ mandatarju, iżda qatt ma eżerċita l-funzjonijiet ta’ direttur.

125 Għaldaqstant għandu jiġi kkonstatat li l-kritika speċifika ta’ l-imsemmija punti 57 u 58 ma tistabbilixxi ebda distorsjoni tal-fatti rilevanti jew ta’ l-elementi ta’ prova min-naħa tal-Qorti tal-Prim’Istanza u lanqas ma tiżvela l-eżistenza ta’ ineżattezza materjali tal-konstatazzjonijiet minn din ta’ l-aħħar li jirriżultaw mid-dokumenti li ddaħħlu fl-atti tal-proċess.

126 Fir-rigward ta’ Isoplus Fernwärmetechnik GmbH, il-grupp Henss/Isoplus isostni li s-Sur Henss u l-konjuġi Papsdorf qatt ma kienu diretturi u li barra minn hekk l-ishma f’din il-kumpannija kienu miżmuma, matul il-perijodu ta’ referenza, għal terza persuna minn Isoplus Fernwärmetechnik Gesellschaft mbH f’isimha stess, għal terza persuna mill-konjuġi Papsdorf permezz ta’ l-intermedju ta’ din il-kumpannija ta’ l-aħħar, li aġixxiet bħala mandatarju, u għal terza persuna minn persuni fiżiċi oħrajn permezz ta’ l-intermedju ta’ l-imsemmi mandatarju.

127 Dawn il-fatti huma l-istess bħal dawk ikkunsidrati mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 59 ta’ l-imsemmija sentenza appellata, u għalhekk distorsjoni tal-fatti rilevanti jew ta’ element ta’ prova fuq dan il-punt ma ġietx stabbilita. Barra minn hekk, ebda ineżattezza materjali tal-konstatazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza ma tirriżulta mid-dokumenti mdaħħla fl-atti tal-proċess.

128 Il-grupp Henss/Isoplus isostni wkoll li jirriżulta minn dawn il-fatti li l-kumpannija Isoplus Fernwärmetechnik GmbH ma kinitx taqa’ taħt il-kontroll tas-Sur Henss u tal-konjuġi Papsdorf.

129 Dan l-ilment m’huwiex ammissibbli peress li jqajjem il-kwistjoni jekk il-kundizzjonijiet għall-eżistenza ta’ unità ekonomika kienu effettivament preżenti f’dan il-każ. Fil-fatt, tali ezami, li huwa bbażat fuq evalwazzjoni tal-fatti, ma jistax bħala tali jiġi kkontestat fil-kuntest ta’ appell (ara s-sentenza Metsä-Serla et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 30).

130 F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma tistax tiġi kkritikata li ddeċidiet, wara li għamlet evalwazzjoni ġenerali u, bħala regola, finali ta għadd ta’ informazzjoni fattwali, li d-diversi impriżi li jikkostitwixxu l-grupp Henss/Isoplus għandhom, għal dawn il-għan,, jiġu kkunsidrati li jaqgħu taħt entità ekonomika waħda.

131 Għaldaqstant, dan il-motiv għandu jiġi miċħud.

2. Fuq il-motivi ibbażati fuq ksur ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat in kwantu l-grupp Henss/Isoplus u Brugg ġew imputati li kisru r-regoli dwar il-kompetizzjoni minħabba l-fatt li huma ħadu sehem f’laqgħa li kellha għan antikompetittiv

132 Permezz tar-raba’ u l-ħames motivi tagħhom rispettivament, il-grupp Henss/Isoplus u Brugg, kull wieħed f’dak li jirrigwarda lilu, ilment li li l-Qorti tal-Prim’Istanza talli ddeċidiet, fil-punti 223 sa 227 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni u 52 sa 66 tas-sentenza appellata Brugg vs Il-Kummissjoni, li l-Kummissjoni kienet korretta meta fid-deċiżjoni kkontestata sabithom ħatja tal-ksur jew parti minn fuq il-bażi tal-parteċipazzjoni tagħhom f’laqgħat li kellhom għan antikompettiv.

133 Il-grupp Henss/Isoplus jikkontesta b’mod partikolari li l-parteċipazzjoni, qabel Ottubru 1994, tas-Sur Henss f’laqgħat b’għan antikompettiv kienet tiġġustifika l-konklużjoni li dan il-grupp kellu jiġi kkunsidrat li pparteċipa fl-akkordju li rriżulta minn dawn il-laqgħat, li kienu jikkonċernaw il-perijodu bejn Ottubru 1991 u Ottubru 1994.

134 Brugg issostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet żbaljat meta kkonkludiet mill-parteċipazzjoni tagħha fil-laqgħa ta’ l-24 ta’ Marzu 1995, li matulha ġiet diskuss il-bojkott kontra Powerpipe, li din kienet prova li hija kienet effettivament ipparteċipat f’dan il-bojkott.

135 Il-grupp Henss/Isoplus jibbaża ruħu, b’analoġija, fuq il-ġurisprudenza li tistabbilixxi li l-Kummissjoni tista’ tirrifjuta l-aċċess għal ċerti dokumenti għar-raġuni li impriża f’pożizzjoni dominanti tista’ tadotta miżuri ta’ ritaljazzjoni kontra impriża li tkun ikkollaborat f’investigazzjoni mmexxija mill-Kummissjoni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-6 ta’ April 1995, BPB Industries u British Gypsum vs Il-Kummissjoni, C-310/93 P, Ġabra p. I-865, punti 26 u 27, u tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-1 ta’ April 1993, BPB Industries u British Gypsum vs Il-Kummissjoni, T-65/89, Ġabra p. II-389, punt 33).

136 Minn dan jirriżulta li anki jekk l-impriżi ekonomikament dgħajfa ma jitbiegħdux pubblikament mill-kontenut ta’ laqgħat li l-għan taħghom huwa b’mod ċar antikompetittiv u li għalihom kienu ġew imsejħa minn impriżi f’pożizzjoni dominanti u ekonomikament aktar b’saħħithom minnhom, dawn l-impriżi li jinsabu f’pożizzjoni aktar dgħajfa għandhom jiġu eżonerati mir-responsabbiltà tagħhom għall-parteċipazzjoni f’akkordju illegali meta jimplementawx ir-riżultati ta’ dawn il-laqgħat.

137 F’dan il-każ, il-grupp Henss/Isoplus m’għamilx denunzja dwar il-kontenut tal-laqgħat li għalihom kien attenda, minħabba l-fatt tal-parteċipazzjoni b’mod partikolari ta’ ABB, impriża f’pożizzjoni dominanti, u ta’ LR A/S, impriża ferm aktar b’saħħitha minnu.

138 Madankollu, dan ta’ l-aħħar ma implementax ir-riżultati ta’ l-imsemmija laqgħat, kif jirriżulta mit-tnaqqis kontinwu tal-prezzijiet fuq is-suq tal- pajpijiet pre-insulati bejn Ottubru 1991 u Ottubru 1994.

139 Brugg issostni li, bħala sempliċi bejjiegħa bl-imnut tal-prodotti kkonċernati, hija ma setgħetx timplementa azzjoni ta’ bojkott.

140 Minbarra dan, il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet żbaljat meta rrilevat, fil-punt 62 tas-sentenza appellata Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni, li peress li Powerpipe kienet kompetitriċi diretta ta’ Brugg fuq is-suq Ġermaniż, din ta’ l-aħħar kellha interess f’kull miżura ta’ bojkott kontra Powerpipe mill-parteċipanti l-oħrajn fl-akkordju.

141 Madankollu, Il-Qorti tal-Ġustizzja hija tal-fehma li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet korretta meta ċaħdet dawn l-ilmenti.

142 Fil-fatt, skond ġurisprudenza kostanti, huwa biżżejjed li l-Kummissjoni turi li l-impriża in kwistjoni tkun ħadet sehem f’laqgħat li matulhom ġew konklużi ftehim ta’ natura antikompetittiva, mingħajr ma tkun opponiet b’mod manifest, biex tiġi ppruvata b’mod sodisfaċenti l-parteċipazzjoni ta’ l-imsemmija impriża fl-akkordju. Meta l-parteċipazzjoni f’dawn il-laqgħat tiġi stabbilita, l-oneru huwa fuq din l-impriża sabiex iġġib provi li juru li l-parteċipazzjoni tagħha f’dawn il-laqgħat ma kellha ebda skop antikompetittiv, billi turi li hija kienet indikat lill-kompetituri tagħha li hija kienet qed tipparteċipa f’dawn il-laqgħat b’perspettiva differenti minnhom (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P u C-219/00 P, Ġabra . I-123, punt 81 u l-ġurisprudenza ċċitata).

143 F’dan ir-rigward, l-approvazzjoni b’mod taċitu ta’ inizjattiva illeċita minn impriża, mingħajr ma titbiegħed pubblikament mill-kontenut tagħha jew mingħajr ma tiddenunzjaha lill-entitajiet amministrattivi, għandha l-effett li tinkoraġġixxi l-kontinwazzjoni tal-ksur u tikkomprometti l-iskoperta tagħha. Din il-kompliċità tikkostitwixxi mod passiv ta’ parteċipazzjoni għall-ksur li b’hekk huwa ta’ natura li tinvolvi-responsabbiltà ta’ l-impriża fil-kuntest ta’ ftehim wieħed (ara s-sentenza Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 84).

144 Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li impriża ma timplementax ir-riżultati ta’ laqgħa li għandha għan antikompettiv mhijiex ta’ natura li teżoneraha mir-responsabbiltà tagħha għal parteċipazzjoni f’akkordju, sakemm hija ma tkunx tbiegħedet pubblikament mill-kontenut tiegħu (ara s-sentenza Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 85 u l-ġurisprudenza ċċitata).

145 Għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat, huwa biżżejjed li ftehim ikollu bħala għan ir-restrizzjoni, il-prevenzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni, indipendentement mill-effetti konkreti tiegħu. B’konsegwenza, fil-każ ta’ ftehim li jsiru matul laqgħat bejn impriżi kompetituri, ikun hemm ksur ta’ din id-dispożizzjoni meta dawn il-laqgħat ikollhom dan il-għan u għaldaqstant ikunu intiżi sabiex jorganizzaw b’mod artifiċjali l-funzjonament tas-suq. F’każ bħal dan, ir-responsabbiltà ta’ impriża partikolari għall-ksur hija validament stabbilita meta din tkun ipparteċipat f’dawn il-laqgħat waqt li kienet taf x’kien l-għan tagħhom, anke jekk sussegwentement hija ma tkunx implementat xi waħda jew oħra mill-miżuri li jkunu ftehmu dwarhom matul dawn il-laqgħat. Ir-regolarità ta’ parteċipazzjoni ta’ l-impriża fil-laqgħat kif ukoll l-implementazzjoni bejn wieħed u ieħor sħiħa tal-miżuri miftehma għandhom konsegwenzi mhux fuq l-eżistenza tar-responsabbiltà tagħha, iżda safejn tilħaq ir-responsabbiltà tagħha u b’hekk fuq l-ammont tal-penali (ara s-sentenza tal-15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il-Kummissjoni, C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, C-250/99 P sa C-252/99 P u C-254/99 P, Ġabra p. I-8375, punti 508 sa 510).

146 Minn dan jirriżulta li ċ-ċirkustanza, irrilevata minn Brugg, li hija ma impleimentatx u li barra minn hekk ma setgħetx timplementa l-miżura ta’ bojkott miftiehma matul il-laqgħa ta’ l-24 ta’ Marzu 1995 mhijiex ta’ natura li teżoneraha mir-responsabbiltà tagħha għall-parteċipazzjoni tagħha f’din il-miżura, ħlief jekk hija tbiegħdet pubblikament mill-kontenut tagħha, li m’huwiex allegat mill-imsemmija rikorrenti.

147 Huwa veru, kif issostni Brugg u kuntrarjament għal dak li ddeċidiet il-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 62 tas-sentenza appellata Brugg vs Il-Kummissjoni, li f’dan ir-rigward m’huwiex importanti li din ir-rikorrenti kellha interess f’kull miżura ta’ bojkott kontra waħda mill-kompetituri diretti tagħha eżerċitat mill-parteċipanti l-oħrajn fl-akkordju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 335).

148 Madanakollu dan huwa ilment magħmul kontra motiv sussidjarju ta’ din is-sentenza li ma jistax iwassal għall-annullament tagħha u b’hekk huwa inoperattiv (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2002, Hirschfeldt vs AEE, C-184/01 P, Ġabra p. I-10173, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).

149 Fil-każ ta’ Brugg, barra minn hekk, jirriżulta mid-deċiżjoni kkontestata li, għall-kuntrarju ta’ dak li tafferma din ir-rikorrenti, il-Kummissjoni ma kkunsidratx il-parteċipazzjoni tagħha fil-bojkott kontra Powerpipe bħala ċirkustanza aggravanti, peress li l-unika ċirkustanza aggravanti kkunsidrata fir-rigward tagħha kienet tikkonċerna t-tkomplija tal-ksur wara l-investigazzjonijiet.

150 Bl-istess mod, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 142 sa 145 ta’ din is-sentenza, iċ-ċirkustanza rilevata mill-grupp Henss/Isoplus tal-parteċipazzjoni fl-akkordju ta’ impriżi dominanti jew partikolarment b’saħħithom li setgħu jieħdu miżuri ta’ ritaljazzjoni kontra l-parteċipanti l-oħrajn, li huma b’mod ċar inqas b’saħħithom, f’każ li dawn jitbiegħdu ruħhom pubblikament mill-kontenut tal-laqgħat li għandhom għan antikompetittiv, m’għandha ebda effett fuq l-eżistenza tar-responsabbiltà ta’ dawn l-aħħar impriżi li tirriżulta mill-fatt tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-miżura antikompetittiva, iżda tista’, jekk ikun il-każ, ikollha konsegwenzi fir-rigward tad-determinazzjoni tal-livell ta’ penali.

151 Kif irrelevat b’mod rilevanti l-Kummissjoni, l-argument oppost huwa inaċċettabbli, peress li minnu jirriżulta distinzjoni fil-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85(1) tat-Trattat skond id-daqs ta’ l-impriżi, b’mod li l-impriżi inqas b’saħħithom jiġu ffavoriti.

152 Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-aggravji eżaminati għandhom jiġu miċħuda.

C – Fuq il-motivi dwar il-merti, li jirrigwardaw id-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi

153 Ir-rikorrenti kollha jikkritikaw is-sentenzi appellati fir-rigward tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi li ġew imposti fuqhom.

154 Fl-ewwel lok ser jiġu indirizzati l-ilmenti bbażati fuq il-ksur ta’ ċerti prinċipji minħabba l-applikazzjoni tal-linji gwida għal ksur bħal dawk fil-każ preżenti, u, fit-tieni lok, dawk relatati mal-legalità tal-metodu ta’ kalkolu tal-multi adottat mil-linji gwida jew applikat fid-deċiżjoni kkontestata.

1. Fuq il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ non-retroattività minħabba l-applikazzjoni tal-linji gwida għall-ksur in kwistjoni

155 Il-parti l-kbira tar-rikorrenti jikkritikaw lill-Qorti tal-Prim’Istanza talli ddeċidiet li, billi applikat il-linji gwida għall-każijiet preżenti fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma kisritx il-prinċipji ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi u ta’ non-retroattività;.

a) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi

156 Permezz tal-motivi rispettivi tagħhom, Dansk Rørindustri (it-tieni motiv), KE KELIT (l-ewwel motiv), LR A/S (it-tieni motiv), Brugg (l-ewwel u t-tieni motivi), LR GmbH (it-tieni parti ta’ l-ewwel motiv) u ABB (it-tieni motivi) isostnu sostanzjalemnt li huma kienu intitolati jkollhom aspettattivi leġittimi fuq il-bażi tal-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi, li hija kienet tapplika fiż-żmien meta twettqu l-ksur.

157 Din tikkonsisti fi prattika koerenti u li kien ilha tiġi applikata għal żmien twil li tikkonsisti fil-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi fuq il-bażi tal-fatturat miksub mill-prodott in kwistjoni fis-suq ġeografikament rilevanti (iktar ‘il quddiem il-“fatturat rilevanti”), ammont li barra minn hekk f’ebda każ ma jaqbeż l-ammont massimu tal-multa msemmi fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, jiġifieri 10 % tal-fatturat dinji ta’ l-impriża mill-prodotti kollha flimkien (iktar ‘il quddiem il-“fatturat globali”).

158 Isegwi wkoll minn din il-prattika li l-ammont massimu tal-multa m’għandux jaqbeż l-10 % tal-fatturat rilevanti.

159 Skond l-imsemmija rikorrenti, il-Kummissjoni ma setgħetx, mingħajr ma tmur konta l-aspettattivi leġittimi taghħom, tapplika kontra tagħhom il-metodu ta’ kalkolu stabbilit fil-linji gwida, li kienu ġew adottati kemm wara l-ksur kif ukoll wara s-seduti, li huma l-aħħar stadju tal-proċedura amministrattiva quddiem il-Kummissjoni, peress li dan il-metodu huwa radikalment ġdid.

160 Il-karatteristika ġdida ta’ dan il-metodu hija dovuta l-aktar għall-fatt li tikkonsisti fit-teħid bħala punt ta’ tluq il-kalkolu ċerti ammonti bażiċi predefiniti li jirriflettu l-gravità tal-ksur u li m’humiex minnhom infushom relatati mal-fatturat rilevanti. Dan l-ammont bażiku jista’ sussegwentement jiżdied jew jitnaqqas skond it-tul ta’ żmien tal-ksur u ċ-ċirkustanzi aggravanti jew mitiganti possibilment applikabbli u jista’, fi stadju ulterjuri, ukoll jiġi mnaqqas f’każ ta’ eventwali kooperazzjoni mal-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva.

161 L-istess rikorrenti jippreċiżaw li l-Kummissjoni ma setgħetx titbiegħed arbitrarjament mill-prattika deċiżjonali preċedenti tagħha jew kellha, ta’ mill-inqas, tavżhom fi żmien biżżejjed dwar din il-modifika jew tagħti raġunijiet speċifiċi dwar l-applikazzjoni ta’ dan il-metodu ġdid.

162 Huma jsostnu wkoll li l-aspettattiva li huma kellhom fuq il-bażi tal-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni, fil-qasam tal-kalkolu tal-multi, kienet aktar u aktar leġittima minħabba li d-deċiżjoni tagħhom li jikkooperaw mal-Kummissjoni kienet ibbażata fuq din il-prattika u, b’mod partikolari, fuq il-benefiċċji li huma setgħu jipprevedu li jiksbu mill-kooperazzjoni tagħhom fid-dawl ta’ l-imsemmija prattika.

163 L-aspettattiva leġittima bbażata fuq il-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni testendi, skond it-termini stess a’ din il-komunikazzjoni, għall-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa li jservi bħala bażi ta’ kalkolu, ammont li għalih jiġi applikat il-perċentwali ta’ tnaqqis mogħti fuq il-bażi tal-kooperazzjoni.

164 L-ewwelnett, il-motivi mqajma minn Dansk Rørindustri u KE KELIT ta’ ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli.

165 Fil-fatt, skond ġurisprudenza kostanti, li parti f’kawża titħalla tqajjem għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja eċċezzjoni li hija ma ssollevatx quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza ifisser li l-parti tkun qed titħalla tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li l-kompetenza tagħha fl-appelli hija limitata, kawża aktar wiesa’ minn dik li tkun tressqet quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza. Fil-kuntest ta’ appell, il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja b’hekk hija limitata għal eżami ta’ l-evalwazzjoni mill-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-eċċezzjonijiet li kienu ġew diskussi quddiemha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2000, Industrie des poudres sphériques vs Il-Kunsill, C-458/98 P, Ġabra p. I-8147, punt 74).

166 Għandu jiġi kkonstatat li, quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, Dansk Rørindustri u KE KELIT ma qajmux eċċezzjoni bbażata fuq ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi minħabba l-applikazzjoni tal-linji gwida.

167 Għaldaqstant, għal dak li jirrigwarda dawn ir-rikorrenti, dawn jikkonsistu f’eċċezzjonijiet ġodda li b’hekk huma inammissibbli fl-istadju ta’ l-appell.

168 Rigward il-mertu, LR A/S, Brugg, LR GmbH u ABB jikkritikaw lill-Qorti tal-Prim’Istanza li kisret il-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi, rispettivament fil-punti 241 sa 248 tas-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, 137 sa 144 tas-sentenza appellata Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni, 248 sa 257 tas-sentenza appellata Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni u 122 sa 136 tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, in kwantu ċaħdet l-eċċezzjonijiet li huma kienu qajmu fuq dan il-bażi quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.

169 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Prim’Istanza korrettament fakkret li l-fatt li l-Kummissjoni applikat, fl-imgħoddi, multi ta’ ċertu livelli għal ċerti tipi ta’ ksur ma jfissx li hija ma tistax tgħolli dan il-livell fil-limiti indikati fir-Regolament Nru 17, jekk dan ikun meħtieġ sabiex tassigura l-implimentazzjoni tal-politika Komunitarja dwar il-kompetizzjoni, iżda li għall-kuntrarju, l-applikazzjoni effettiva tar-regoli Komunitarju dwar il-kompetizzjoni teżiġi li l-Kummissjoni tkun tista’ f’kull ħin tadatta l-livell tal-multi għall-bżonnijiet ta’ din il-politika (sentenzi ta’ 7 ta’ Ġunju 1983, Musique Diffusion française et vs Il-Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punt 109, u Aristrain vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 81).

170 Fil-fatt, ir-rwol ta’ sorveljanza mogħti lill-Kummissjoni taħt l-Artikoli 85(1) u 86 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 82 KE) ma jinvolvix biss il-kompitu li tinvestiga u tippenalizza każijiet ta’ ksur individwali, iżda jinkludi wkoll id-dmir li ssegwi politika ġenerali biex tapplika, fir-rigward tal-kompetizzjoni, il-prinċipji stabbiliti fit-Trattat u li tidderieġi l-aġir ta’ l-impriżi f’din id-direzzjoni (ara s-sentenza Musique Diffusion française vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 105).

171 Madankollu, kif irrilevat il-Qorti tal-Prim’Istanza, l-operaturi ma jistgħux iqiegħdu aspettattivi leġittimi fuq iż-żamma ta’ sitwazzjoni eżistenti li tista’ tiġi mmodifikata mill-Kummissjoni fil-kuntest tas-setgħa ta’ diskrezzjoni tagħha (sentenza ta’ l-14 ta’ Frar 1990, Delacre et vs Il-Kummissjoni, C-350/88, Ġabra p. I-395, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).

172 Dan il-prinċipju japplika b’mod ċar fil-kuntest tal-politika dwar il-kompetizzjoni li hija kkaratterizzata minn setgħa wiesgħa ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni, b’mod partikolari fir-rigward tad-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi.

173 Il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet korretta wkoll meta ddeduċiet li l-impriżi involuti fi proċedura amministrattiva li tista’ tagħti lok għal multa ma jistgħux ikollhom aspettattiva leġittima mill-fatt li l-Kummissjoni ma taqbiżx il-livell ta’ multi imposti preċedentement, b’mod illi fil-każ preżenti, ir-rikorrenti ma setgħux b’mod partikolari jkollhom aspettattiva leġittima fuq il-livell ta’ multi kif stabbilit fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/601/KE tat-13 ta’ Lulju 1994 dwar proċedura ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat tal-KE (IV/C/33.833 – Kartunċin) (ĠU L 243, p. 1). [Traduzzjoni mhux uffiċjali]. Kif tirreleva wkoll il-Kummissjoni, isegwi li aspettattiva leġittima lanqas ma tista’ tiġi bbażata fuq metodu ta’ kalkolu tal-multi.

174 Diversi rikorrenti jsostnu li din il-ġurisprudenza hija kkontestata mis- sentenza tat-12 ta’ Novembru 1987, Ferriere San Carlo vs Il-Kummissjoni (344/85, Ġabra p. 4435, punti 12 u 13). F’din is-sentenza, l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, essenzjalment, li peress li l-operatur in kwistjoni ma kienx ġie individwalment avżat fi żmien biżżejjed dwar it-tmiem ta’ prattika tal-Kummissjoni li kienet ilha tiġi segwita għal sentejn, u li kienet tikkonsisti fit-tolleranza ta’ ċertu qbiż ta’ kwoti, il-multa imposta minn din l-istituzzjoni għal dan il-qbiż kien imur kontra l-aspettattivi leġittimi li l-operatur in kwistjoni seta’ kellu fiż-żamma ta’ din il-prattika.

175 Madanakollu, kif irrilevat il-Kummissjoni, kull prinċipju li jista’ jiġi dedott minn din is-sentenza ma jistax, fi kwalunkwe każ, jiġi invokat fil-kuntest speċifiku tal-poteri ta’ sorveljanza li għandha l-Kummissjoni fil-qasam tal-liġi tal-kompetizzjoni, li għalihom japplikaw il-prinċipji mfakkra fil-punti 169 u 170 ta’ din is-sentenza.

176 Barra minn hekk, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrilevat ukoll korrettament li l-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma kinitx esklussivament ibbażata fuq il-fatturat rilevanti u li, għaldaqstant, ma setgħux jinħolqu aspettattivi leġittimi fuq il-bażi ta’ din il-prattika.

177 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li il-Qorti tal-Prim’Istanza biss hija kompetenti sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti rilevanti kif ukoll biex tevalwa l-elementi ta’ prova. L-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatti u ta’ dawn l-elementi ta’ prova b’hekk ma tikkostitwix, ħlief f’każ tad- distorsjoni tagħhom, kwistjoni ta’ dritt li tista’ tiġi sottomessa, bħala tali, għall-kontroll tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Mag Instrument vs UASI, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 39).

178 LR A/S, Brugg, LR GmbH u ABB ma jikkontestawx l-eżistenza tad-deċiżjonijiet li għalihom tirreferi l-Qorti tal-Prim’Istanza, iżda jsostnu li dawn huma każijiet iżolati. F’dan ir-rigward, huma jirreferu għal diversi deċiżjonijiet u pożizzjonijiet meħuda mill-Kummissjoni li minnhom jirriżulta li, għall-kuntrarju, prattika deċiżjonali li hija biżżejjed koerenti u ċara kienet ġiet stabbilita fir-rigward tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi skond il-perċentwal tal-fatturat rilevanti.

179 Madanakollu, dan l-argument, anki jekk kien eżatt, ma jurix li kien hemm xi distorsjoni tal-fatti jew ta’ l-elementi ta’ prova ppreżentati quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza. Fir-realtà, din hija kritika ta’ evalwazzjoni fattwali u b’hekk sovrana ta’ din ta’ l-aħħar. Għaldaqstant dan l-argument ma jistax jiġi aċċettat fl-istadju ta’ appell.

180 Rigward l-allegazzjoni ta’ l-imsemmija rikorrenti li jsostnu li jirriżulta mill-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni li l-ammont massimu tal-multa ma jistax jaqbeż il-limitu ta’ 10 % tal-fatturat rilevanti, din ukoll hija kwistjoni ta’ natura fattwali li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tiddeċiedi fil-kuntest ta’ appell.

181 Madankollu għandu jiġi rrilevat, kif barra minn hekk għamlet il-Kummissjoni, li dan il-limitu f’ebda każ ma jirriżulta mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17, peress li l-limitu previst f’din id-dispożizzjoni jirrigwarda l-fatturat globali u mhux il-fatturat rilevanti ta’ l-impriżi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Musique Diffusion française et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 119).

182 L-istess rikorrenti jsostnu wkoll li huma setgħu jibbażaw aspettattiva leġittima fuq il-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kalkolu tal-multi, safejn id-deċiżjoni tagħhom li jikkooperaw mal-Kummissjoni kienet neċessarjament ibbażata fuq din il-prattika u, b’mod partikolari, fuq il-benefiċċji li huma setgħu jipprevedu mill-kooperazzjoni tagħhom fid-dawl ta’ din il-prattika.

183 Huma jissottomettu, b’mod partikolari b’analoġija mas-sentenza tat-28 ta’ April 1988, Mulder (120/86, Ġabra p. 2321, punt 24), li l-Kummissjoni tat inċentiv għal din il-kooperazzjoni permezz tal-pubblikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni u ma kinitx f’an il-kż ibbenefikat, b’mod li hija kienet impenjat ruħha li ma timmodifikax sussegwentement il-bażi li fuqha ġiet offerta din il-kooperazzjoni.

184 Huma jsostnu li, jekk il-Kummissjoni kellha d-dritt li timmodifika kif xtaqet hi l-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi, hemm riskju li l-aspettattivi leġittimi li l-operaturi jistgħu jipprevedu mill-komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, jiġifieri d-dritt li jibbenefikaw minn tnaqqis tal-multa tagħhom, isiru biss illużjoni.

185 L-operataturi b’hekk għandhom jevalwaw il-benefiċċji ta’ possibbiltà ta’ kooperazzjoni u għandhom ikunu fil-pożizzjoni li jikkalkulaw bil-quddiem l-ammont assolut tal-multa dovut li skond dawn huma jiddeċiedu jekk jikkooperawx jew le.

186 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, kif għamlet ukoll il-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 143 tas-sentenza appellata Brugg vs Il-Kummissjoni kif ukoll fil-punti 127 u 128 tas-sentenza appellata ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, li ma jistax jiġi dedott mill-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni li din il-komunikazzjoni tista’ setgħtet tagħti lok għal aspettattivi leġittimi fuq il-metodu ta’ kalkolu jew fuq livell ta’ l-ammont tal-multi.

187 Fil-fatt jirriżulta mill-punt 3 tal-Kapitolu E, punt 3, tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni li l-Kummissjoni hija konxja mill-fatt li din il-komunikazzjoni toħloq aspettattivi leġittimi li fuqhom jibbażaw l-impriżi li jixtiequ jinfurmawha dwar l-eżistenza ta’ akkordju. Il-punt 5 tal-Kapitolu A ta’ din il-komunikazzjoni jiddikjara li l-kooperazzjoni ta’ impriża ma’ l-imsemmija istituzzjoni hija biss element wieħed fost elementi oħra li din ta’ l-aħħar tikkunsidra fl-iffissar ta’ l-ammont ta’ multa.

188 Isegwi minn qari konġunt ta’ l-imsemmija punti li l-aspettattivi leġittimi li l-operaturi jistgħu jidderivaw mill-istess komunikazzjoni huma limitati għall-assigurazzjoni li jistgħu jibbenefikaw minn ċertu perċentwali ta’ tnaqqis, iżda li din il-komunikazzjoni ma testendix għall-metodu ta’ kalkolu tal-multi u lanqas, a fortiori, għal livell determinat tal-multa li tista’ tiġi kkalkulata fil-mument meta l-operatur jiddeċiedi li jikkonkretizza l-intenzjoni tiegħu li jikkoopera mal-Kummissjoni.

189 Barra minn hekk, LR A/S u LR GmbH jikkritikaw lill-Qorti tal-Prim’Istanza li ddeċidiet, fil-punti 244 sa 246 tas-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni u 255 sa 257 tas-sentenza appellata Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni, li l-Kummissjoni ma kinitx marbuta li ssegwi l-prattika tagħha fil-qasam tat-tnaqqis ta’ multi fuq il-bażi tal-kooperazzjoni ta’ dawn ir-rikorrenti kif kienet teżisti fiż-żmien meta seħħet l-imsemmija kooperazzjoni, jiġifieri l-prattika ddikjarata fl-abbozz tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni u li hija kkunsidrata li tikkorrispondi ma dik diġà adottata fid-Deċiżjoni 94/601. Dawn ir-rikorrenti jikkritikaw ukoll lill-Qorti tal-Prim’Istanza li ddeċidiet fl-imsemmija punti li l-Kummissjoni kellha tapplika l-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, meta din ġiet adottata wara li seħħet il-kooperazzjoni u li kienet inqas favorevoli għaż-żewġ rikorrenti mill-imsemmija prattika.

190 Dawn ir-rikorrenti jsostnu, fis-sustanza, li huma setgħu jibbażaw fuq aspettattiva leġittima fuq din il-prattika tal-Kummissjoni u li din ta’ l-aħħar b’hekk ma setgħetx tapplika l-verjoni definittiva tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni li kienet inqas favorevoli għalihom.

191 Madankollu, għandu jingħad li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet korretta meta ċaħdet din l-eċċezzjoni, għar-raġuni li l-operaturi ekonomiċi ma jistgħux ikollhom aspettattivi leġittimi fiż-żamma ta’ din il-prattika peress li, fil-qasam ta’ l-iffissar ta’ l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni għandha setgħa ta’ diskrezzjoni li jippermettilha li f’kull mument tgħolli l-livell ġenerali tal-multi, fil-limiti indikati fir-Regolament Nru 17, jekk dan ikun meħtieġ biex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika Komunitarja dwar il-kompetizzjoni, kif huwa mfakkar fil-punti 169 u 170 ta’ din is-sentenza.

192 B’hekk isegwi, kif korrettament iddeċidiet il-Qorti tal-Prim’Istanza, li s-sempliċi fatt li l-Kummissjoni tat, fil-prattika deċiżjonali preċedenti tagħha, ċerta rata ta’ tnaqqis għal aġir partikolari ma jimplikax li hija marbuta takkorda l-istess tnaqqis proporzjonali matul l-evalwazzjoni ta’ aġir simili fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva ulterjuri.

193 Il-Qorti tal-Prim’Istanza qalet ukoll, b’mod korrett, li LR A/S u LR GmbH bl-ebda mod ma setgħu jemmnu, fil-mument meta huma għamlu kuntatt mal-Kummissjoni, li din ta’ l-aħħar kienet ser tapplika, għall-każ tagħhom, il-metodu stabbilit fl-abbozz tagħha tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, peress li jirriżulta b’mod ċar minn dan it-test li dan kien għadu abbozz.

194 Fl-aħħarnett, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma tistax tiġi kkritata talli ddeċidiet, fil-punt 245 tas-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, li l-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni setgħet tistabbilixxi aspettattiva leġittima li b’hekk torbot lill-Kummissjoni biex tapplikaha.

195 Il-punt 3 tal-Kapitolu E ta’ l-istess komunikazzjoni jsemmi espressament li “il-Kummissjoni hija konxja tal-fatt li din il-komunikazzjoni toħloq aspettattivi leġittimi li fuqhom jibbażaw l-impriżi li jixtiequ jinnotifikawha dwar l-eżistenza ta’ akkordju”.

196 Il-punt 245 tas-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni għandu jinftiehem fis-sens li l-operaturi ekonomiċi setgħu ikollhom aspettattivi leġittimi fl-applikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni meta ma jkunux iġġustifikati li jkollhom aspettattivi leġittimi fl-allegata prattika preċedenti tal-Kummissjoni,

197 Jirriżulta minn dak li ntqal hawn fuq li l-motivi eżaminati għandhom jiġu miċħuda kollha kemm huma.

b) Fuq il-motivi bbażati fuq ksur tal-prinċipju ta’ non-retroattività

198 Permezz tal-motivi rispettivi tagħhom, Dansk Rørindustri (it-tieni motiv), il-grupp Henss/Isoplus (ir-raba’ parti ta’ l-ewwel motiv), KE KELIT (it-tielet motiv), LR A/S (it-tieni motiv), Brugg (l-ewwel motiv) u LR GmbH (l-ewwel motiv), jikkritikaw lill-Qorti tal-Prim’Istanza, f’dak li jirrigwardhom, li ddeċidiet, fil-punti 162 sa 182 tas-sentenza appellata Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni, 487 sa 496 tas-sentenza appellata HFB et vs Il-Kummissjoni, 108 sa 130 tas-sentenza appellata KE KELIT vs Il-Kummissjoni, 217 sa 238 tas-sentenza appellata LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, 106 sa 129 tas-sentenza appellata Brugg Rohrsysteme vs Il-Kummissjoni u 215 sa 238 tas-sentenza appellata Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni, li, meta applikat f’dan il-każ il-metodu ta’ kalkolu ta’ l-ammont tal-multi kif previst fil-linji gwida, il-Kummissjoni ma kisritx il-prinċipju ta’ non-retroattività;.

199 L-ewwelnett għandu jiġi indirizzat il-motiv imqajjem minn LR A/S fejn dan jikkritika lill-Qorti tal-Prim’Istanza li ma kkundannatx id-deċiżjoni kkontestata fuq il-kwistjoni tal-ksur fuq il-bażi li din kienet ivvizzjata mill-fatt ta’ l-applikazzjoni allegatament retroattiva tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni.

200 Għandu jiġi kkonstatat li din l-eċċezzjoni ma ġietx imqajma quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza. B’hekk skond il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 165 ta’ din is-sentenza, din hija eċċezzjoni ġdida u, għaldaqstant, hija inammissibbli fl-istadju ta’ appell.

201 Fid-diversi sentenzi appellati, il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet dawn l-ilmenti fuq il-bażi ta’ raġunament fis-sustanza identiku. Dan jista’ jiġi ssintesizzat kif ġej.

202 Il-Qorti tal-Prim’Istanza rrilevat, l-ewwelnett u b’mod korrett, li l-prinċipju ta’ non-retroattività tal-liġijiet kriminali, li jinsab fl-Artikolu 7 tal-KEDB bħala dritt fundamentali, jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li japplika meta multi jiġu imposti għal ksur tar-regoli dwar il-kompetizzjoni u li dan il-prinċipju jeziġi li l-penalitajiet imposti jikkorrispondu għal dawk li kienu stabbiliti fiż-żmien meta twettaq il-ksur.

203 Il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet, sussegwentement, li l-linji gwida jibqgħu fil-kuntest ġuridiku li jirregola d-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi, skond kif definit, qabel il-ksur, fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17.

204 Fil-fatt, il-metodu ta’ kalkolu tal-multi previst mil-linji gwida jibqa’ bbażat fuq il-prinċipji li jistabbilixxu din id-dispożizzjoni, peress li l-kalkolu dejjem isir fuq il-bażi tal-gravità u tad-dewmien tal-ksur u li l-multa ma tistax taqbeż l-ammont massimu ta’ 10% tal-fatturat globali.

205 Il-linji gwida b’hekk ma jimmodifikawx il-kuntest ġuridiku tal-penalitajiet, peress li dawn jibqgħu definiti unikament mir-Regolament Nru 17. Il-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma tagħmilx parti minn dan il-kuntest ġuridiku.

206 Fl-aħħarnett, skond il-Qorti tal-Prim’Istanza, ma kienx hemm aggravazzjoni retroattiva tal-multi anki jekk il-linji gwida jistgħu, f’ċerti każijiet, jinvolvu żieda tagħhom. Dan isegwi mill-marġni ta’ diskrezzjoni li għandha l-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-iffissar ta’ l-ammont tal-multi sko