Kawżi magħquda T-415/05, T-416/05 u T-423/05

Ir-Repubblika Ellenika et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Għajnuna mill‑Istat — Settur tal‑ajru — Għajnuna marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni tal‑kumpannija tal‑ajru nazzjonali Ellenika — Deċiżjoni li tiddikjara l‑għajnuna inkompatibbli mas‑suq komuni u li tordna l‑irkupru tagħha — Kontinwità ekonomika bejn żewġ kumpanniji — Identifikazzjoni tal‑benefiċjarju effettiv ta’ għajnuna għall‑finijiet tal‑irkupru tagħha — Kriterju ta’ operatur privat — Kompatibbiltà tal‑għajnuna mas‑suq komuni — Obbligu ta’ motivazzjoni”

Sommarju tas-sentenza

1. Proċedura — Intervent — Kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà — Interess fl-eżitu tal-kawża — Kunċett

(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 40)

2. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Irkupru ta’ għajnuna illegali — Determinazzjoni tad-debitur fil-każ ta’ trasferiment tal-assi — Kriterju magħruf bħala “tal-kontinwità ekonomika” tal-impriża

(Artikolu 88(2) KE)

3. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Irkupru ta’ għajnuna illegali — Kalkolu tal-ammont li għandu jiġi rkuprat u determinazzjoni tad-destinatarji tal-ordnijiet għall-ħlas lura — Diffikultajiet li jiltaqa’ magħhom l-Istat Membru — Dmir ta’ kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru

(Artikoli 10 KE u 88(2) KE)

4. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Kunċett — Evalwazzjoni skont il-kriterju ta’ investitur privat — Evalwazzjoni fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha tal-operazzjoni kontenzjuża u tal-kuntest tagħha

(Artikolu 87(1) KE)

5. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Kunċett — Vantaġġ mogħti lill-benefiċjarji ta’ għajnuna Statali — Neċessità li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti ta’ miżura sabiex jiġi ddeterminat il-vantaġġ tal-benefiċjarju

(Artikolu 87(1) KE)

6. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Kunċett — Applikazzjoni tal-kriterju ta’ investitur privat — Għajnuna li tikkonsisti fil-ħlas ta’ renta fir-rigward tas-sullokazzjoni ta’ ajruplani li hija inqas mir-renta mħallsa fuq il-kuntratti prinċipali

(Artikolu 87(1) KE)

7. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Eżami mill-Kummissjoni — Għajnuna ġdida — Oneru tal-prova — Tqassim bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru — Kundizzjoni — Osservanza tal-obbligi proċedurali rispettivi

(Artikoli 10 KE, 87(1) KE u 88(2) u (3) KE)

8. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Eżami mill-Kummissjoni — Eżami diliġenti u imparzjali — Possibbiltà li deċiżjoni tiġi adottata fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli — Kundizzjonijiet

(Artikoli 10 KE, 87(1) KE u 88 KE)

9. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Effett ħażin fuq il-kompetizzjoni — Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri — Liberalizzazzjoni ta’ settur ekonomiku fuq livell Komunitarju

(Artikolu 87(1) KE)

10. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Irkupru ta’ għajnuna illegali — Aspettattivi leġittimi eventwali min-naħa ta’ terz kkonċernat — Protezzjoni — Kundizzjonijiet u limiti

(Artikolu 88(2) u (3) KE)

11. Għajnuna mogħtija mill-Istati — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq komuni u li tordna l-ħlas lura tagħha — Obbligu ta’ motivazzjoni fir-rigward tal-metodu tal-kalkolu tal-ammont li għandu jitħallas lura

12. Dritt Komunitarju — Prinċipji — Drittijiet tad-difiża — Applikazzjoni għall-proċeduri amministrattivi mibdija mill-Kummissjoni — Portata

1. Fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, meta jkun ġie rikonoxxut li parti intervenjenti għandha interess dirett u attwali fl-eżitu tal-kawża, fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 40 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, minħabba, minn naħa, li kienet tinsab f’sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni mal-benefiċjarji tal-għajnuna, u, min-naħa l-oħra, li kienet ħadet sehem attiv fil‑proċedura ta’ investigazzjoni formali li kienet wasslet għall‑adozzjoni tad‑deċiżjoni li tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq komuni, li kienet deċiżjoni pożittiva għaliha, tali parti intervenjenti jkollha tali interess dirett u attwali sakemm il-benefiċjarji tal-għajnuna jkollhom interess jitolbu l-annullament ta’ din id-deċiżjoni. Fil-fatt, il-parti intervenjenti jibqgħalha interess korrelattiv li tintervjeni insostenn tal‑Kummissjoni sabiex tiddefendi l‑legalità ta’ din id‑deċiżjoni, minn tal‑inqas sabiex tressaq talbiet għal kumpens, segwiti eventwalment minn rikorsi, ibbażati fuq l‑għoti illegali ta’ għajnuna li kienet preġudizzjali għaliha.

(ara l-punt 64)

2. F’każ fejn għajnuna ngħatat lil kumpannija f’diffikultà li ttrasferiet ċerti assi lil kumpannija ġdida inkorporata b’konsegwenza tal-qsim tal-attivitajiet tagħha, din il-kumpannija ġdida tista’ titqies li hija l-benefiċjarja effettiva tal-għajnuna jekk ikun hemm kontinwità ekonomika bejn iż-żewġ kumpanniji. Għall-kuntrarju, fin-nuqqas ta’ unità ekonomika bejn iż-żewġ kumpanniji, l-għajnuna kontenzjuża mogħtija lill-kumpannija preċedenti wara l-qsim ma tistax tiġi rkuprata mingħand il-kumpannija ġdida għas-sempliċi raġuni li din il-kumpannija ħadet vantaġġ indirett minnha.

Sabiex jiġi evalwat jekk l‑obbligu li tiġi rkuprata l‑għajnuna mogħtija lil kumpannija f’diffikultà jistax jiġi estiż għal kumpannija ġdida li lilha din il‑kumpannija preċedenti tkun ittrasferixxiet ċerti assi, meta dan it‑trasferiment jippermetti li tiġi kkonstatata kontinwità ekonomika bejn iż‑żewġ kumpanniji, jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni l‑elementi segwenti: is‑suġġett tat‑trasferiment (assi u dejn, żamma tal‑persunal, assi miġbura fi gruppi), il‑prezz tat‑trasferiment, l‑identità tal‑azzjonisti jew tal‑proprjetarji tal‑impriża akkwirenti u tal‑impriża inizjali, il‑mument li fih seħħ it‑trasferiment (wara l‑bidu tal‑investigazzjoni, il‑ftuħ tal‑proċedura jew id‑deċiżjoni finali) jew inkella l‑loġika ekonomika tal‑operazzjoni. Fi kwalunkwe każ, il-kriterji għall-identifikazzjoni tal-benefiċjarju effettiv ta’ għajnuna huma ta’ natura oġġettiva.

L-għan tal-obbligu ta’ rkupru tal-għajnuna huwa li tiġi stabbilita mill-ġdid is-sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni fis-settur ekonomiku kkonċernat u mhux li l- awtorità pubblika tkun tista’ tirkupra d-debiti tagħha. F’dan is-sens, il‑loġika ekonomika tal‑operazzjoni ta’ trasferiment ta’ assi għandha għalhekk tiġi eżaminata fid‑dawl tal‑istabbiliment mill‑ġdid tas‑sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni fis‑settur ikkonċernat.

(ara l-punti 104-106, 135, 146, 148)

3. F’deċiżjoni li tikkonstata l‑inkompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq komuni u li timponi l‑irkupru tagħha, il‑Kummissjoni ma hijiex obbligata tippreċiża l‑estent tal‑vantaġġ meħud minn kull impriża benefiċjarja mill‑ammont tal‑għajnuna inkwistjoni. Huwa l‑Istat Membru kkonċernat li għandu jiddetermina l‑ammont li għandu jiġi rrimborsat minn kull waħda minn dawn il‑kumpanniji meta tiġi rkuprata l‑għajnuna. Huwa biżżejjed li d‑deċiżjoni tal‑Kummissjoni jkun fiha indikazzjonijiet li jippermettu lid‑destintarju tagħha jiddetermina huwa stess, mingħajr diffikultajiet eċċessivi, dan l‑ammont. Fil‑każ li jiltaqa’ ma’ diffikultajiet mhux mistennija, dan l‑Istat jista’ jissottometti l‑problemi tiegħu għall‑evalwazzjoni tal‑Kummissjoni, fejn din tal‑aħħar u l‑Istat għandhom jikkollaboraw in bona fide, skont l‑obbligu ta’ kooperazzjoni leali stabbilit b’mod partikolari fl‑Artikolu 10 KE, sabiex jegħlbu dawn id‑diffikultajiet b’osservanza sħiħa tad‑dispożizzjonijiet tat‑Trattat, u b’mod partikolari ta’ dawk dwar l‑għajnuna mill‑Istat.

(ara l-punti 126, 315-318)

4. Fid‑dawl tad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 87 KE, il‑Kummissjoni għandha dejjem teżamina l‑elementi rilevanti kollha tal‑operazzjoni kontenzjuża u l‑kuntest tagħha, b’mod partikolari fl‑applikazzjoni tal‑kriterju tal‑investitur privat. Il‑Kummissjoni hija obbligata tivverifika, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha, jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 87(1) KE humiex sodisfatti.

Għalkemm il‑Kummissjoni tista’ ġustament tieħu inkunsiderazzjoni l‑kuntest tal‑miżuri kontenzjużi, pereżempju l-fatt li għajnuna ngħatat fil-kuntest ta’ ristrutturazzjoni u ta’ privatizzazzjoni, hija xorta waħda hija obbligata teżamina jekk, fir-rigward tal-kriterju tal-investitur privat, il-miżuri kontenzjużi kinux jikkorrispondu għal tranżazzjonijiet kummerċjali normali f’ekonomija tas-suq.

Anki meta miżura tkun sussegwenti għal miżuri tal‑istess natura kklassifikati bħala għajnuna mill‑Istat, dan il‑fatt ma jeskludix, a priori, li l‑miżura msemmija tista’ tissodisfa l‑kriterju tal‑investitur privat f’ekomomija tas‑suq. Fi kwalunkwe każ, hija l‑qorti tal‑Unjoni li għandha tivverifika jekk, fid‑dawl tal‑elementi rilevanti, din il‑miżura tistax raġonevolment tiġi distinta mill‑miżuri ta’ għajnuna preċedenti u tistax titqies, għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑kriterju tal‑investitur privat, bħala miżura awtonoma.

(ara l-punti 172-177)

5. Mill‑Artikolu 87(1) KE jirriżulta li l‑kunċett ta’ għajnuna huwa kunċett oġġettiv li jiddependi biss mill‑kwistjoni ta’ jekk miżura tal‑Istat tikkonferixxix jew le vantaġġ lil impriża waħda jew iktar. B’mod partikolari, sabiex jiġi ddeterminat jekk miżura inkwistjoni tistax tikkostitwixxi għajnuna mill‑Istat, huma essenzjalment l‑effetti ta’ din il‑miżura fir‑rigward tal‑impriżi benefiċjarji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni u mhux is‑sitwazzjoni tal‑korpi pubbliċi jew privati li jagħtu l‑għajnuna.

(ara l-punti 211, 212)

6. Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-investitur privat, għandu jiġi ddeterminat jekk il‑miżuri inkwistjoni jikkonferixxux lill‑impriża benefiċjarja vantaġġ ekonomiku li hija ma kinitx tikseb fil‑kundizzjonijiet normali tas‑suq. Il‑fatt li l‑operazzjoni tkun raġonevoli għall‑awtoritajiet pubbliċi jew għall‑impriża pubblika li jagħtu l‑għajnuna ma huwiex biżżejjed sabiex dan l‑aġir ikun konformi mal‑kriterju tal‑investitur privat.

Fir‑rigward ta’ għajnuna mogħtija fil‑forma ta’ renta, fir‑rigward tas‑sullokazzjoni ta’ ajruplani, inqas mir‑renta mħallsa fuq il‑kuntratti prinċipali, għall‑finijiet tal‑applikazzjoni tal‑kriterju tal‑investitur privat, huwa meħtieġ li r‑renta kontenzjuża mħallsa titqabbel mar-renta fis-suq. Il-Kummissjoni hija obbligata tivverifika, skont il‑kriterju tal‑investitur privat, jekk ir-renta kinitx effettivament inqas minn dik li l-impriża li lilha saret is-sullokazzjoni kienet tħallas fil-kundizzjonijiet normali tas-suq.

(ara l-punti 213, 214)

7. Hija l-Kummissjoni li għandha tipprova l‑għoti ta’ għajnuna ġdida. Fil-fatt, mid‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 88(2) u (3) KE jirriżulta li, fin‑nuqqas ta’ tali prova, il‑miżuri ġodda ma jistgħux jitqiesu li huma għajnuna mill‑Istat fis‑sens tal‑Artikolu 87(1) KE.

Madankollu, l-applikazzjoni ta’ din ir-regola dwar l-oneru tal-prova hija suġġetta għall-osservanza mill-Kummissjoni u mill-Istat Membru kkonċernat tal-obbligi proċedurali rispettivi tagħhom, fil-kuntest tal-eżerċizzju minn din l-istituzzjoni tas-setgħa li hija għandha sabiex tordna lill-Istat Membru jipprovdilha l-informazzjoni neċessarja kollha.

Mill‑banda l‑oħra, l‑oneru tal‑prova tal‑kompatibbiltà ta’ għajnuna mas‑suq komuni, b’deroga mid‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 87(1) KE, jinsab bħala prinċipju fuq l‑Istat Membru kkonċernat, li għandu jistabbilixxi li l‑kundizzjonijiet ta’ din id‑deroga huma sodisfatti.

(ara l-punti 224, 225, 329)

8. Il‑Kummissjoni għandha s‑setgħa tadotta deċiżjoni fuq il‑bażi tal‑informazzjoni disponibbli jekk l‑Istat Membru jastjeni, bi ksur tal‑obbligu ta’ kooperazzjoni tiegħu lejn din l‑istituzzjoni li jirriżulta mill‑Artikolu 10 KE, milli jipprovdilha l‑informazzjoni li hija tkun talbitu sabiex teżamina l‑klassifikazzjoni u l‑kompatibbiltà mas‑suq komuni ta’ għajnuna ġdida jew emendata, jew sabiex tivverifika l‑applikazzjoni legali ta’ għajnuna approvata preċedentement. Madankollu, qabel ma tieħu tali deċiżjoni, il‑Kummissjoni għandha tordna lill‑Istat Membru jagħtiha, fit‑terminu stabbilit minnha, id‑dokumenti u l‑informazzjoni kollha neċessarji sabiex teżerċita l‑kontroll tagħha. Huwa biss jekk l‑Istat Membru jonqos, minkejja l‑ordni tal‑Kummissjoni, li jagħti l‑informazzjoni mitluba, li din tal‑aħħar ikollha s‑setgħa tagħlaq il‑proċedura u tieħu, fuq il‑bażi tal‑elementi li jkollha għad‑dispożizzjoni tagħha, id-deċiżjoni. Dawn l‑obbligi proċedurali huma imposti fuq l‑Istat Membru kkonċernat u fuq il‑Kummissjoni bil‑għan li din tal‑aħħar tkun tista’ teżerċita l‑kontroll tagħha fuq il‑bażi ta’ informazzjoni suffiċjentement ċara u preċiża filwaqt li jkun iggarantit ir‑rispett tad‑dritt għal smigħ tal‑Istat Membru kkonċernat. Fil‑fatt, ir‑rispett tad‑drittijiet tad‑difiża, f’kull proċedura mibdija kontra persuna li tista’ twassal għal att li jikkawżalha preġudizzju, jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad‑dritt tal‑Unjoni u għandu jiġi żgurat anki fin‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni speċifika.

Stat Membru ma jistax jiġi kkritikat talli ma pprovdiex informazzjoni suffiċjenti lill-Kummissjoni meta d‑deċiżjoni li tinfetaħ il‑proċedura ta’ investigazzjoni formali ma jkunx fiha evalwazzjoni preliminari tal‑miżuri kontenzjużi, bil‑għan li jiġi ddeterminat jekk dawn il-miżuri fihomx element ta’ għajnuna, u fin-nuqqas ta’ din l-evalwazzjoni, matul il‑proċedura amministrattiva, minn naħa, ta’ kwalunkwe riferiment espliċitu għall-miżuri msemmija u, min-naħa l-oħra, tal-iċken talba għal informazzjoni dwar il-konformità ta’ dawn il-miżuri mal-kundizzjonijiet tas-suq.

F’każ bħal dan, il‑Kummissjoni għandha, skont l‑obbligu tagħha li teżamina b’mod diliġenti u imparzjali fl‑interess tal‑amministrazzjoni tajba tar‑regoli fundamentali tat‑Trattat dwar l‑għajnuna mill‑Istat, tkompli bl‑investigazzjonijiet tagħha u tidħol iktar fil‑fond tal‑kwistjoni, sabiex tistabbilixxi, fost affarijiet oħra, jekk il‑miżuri inkwistjoni kinux konformi mal‑kriterju tal‑operatur privat. Għal dan il‑għan, hija għandha jew tordna lill-Istat Membru sabiex jipprovdilha informazzjoni addizzjonali, filwaqt li tippreċiża n‑natura tal‑informazzjoni meħtieġa, jew tikkummissjona studju addizzjonali.

(ara l-punti 226, 229, 240, 246, 248, 249)

9. Sabiex tiġġustifika l-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni hija obbligata, skont l-Artikolu 87(1) KE, tistabbilixxi t-theddida ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni, li jkun il-każ meta din il-miżura ssaħħaħ il-pożizzjoni tal-impriża benefiċjarja fil-konfront ta’ impriżi oħra, li jkunu f’kompetizzjoni magħha fis-settur li kien is-suġġett ta’ liberazzjonijiet fuq livell Komunitarju.

(ara l-punt 312)

10. L‑għoti ta’ għajnuna mill‑Istat anki fil‑forma ta’ garanziji ma jistax ikun il‑bażi tal‑aspettattivi leġittimi għal terzi dwar ir‑regolarità ta’ dawn il‑garanziji jekk dawn ikunu ngħataw bi ksur tad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 88(3) KE. Fil‑fatt, huma t‑terzi kkonċernati li għandhom jaġixxu bil‑prudenza u bid‑diliġenza neċessarja u li għandhom jiżguraw ruħhom li r‑regoli tad‑dritt Komunitarju fil‑qasam tal‑għajnuna mill‑Istat ikunu ġew osservati.

(ara l-punt 354)

11. Deċiżjoni li tikkonstata l‑inkompatibbiltà ta’ għajnuna mas‑suq komuni, li ma tagħtix rendikont dettaljat tal-miżuri ta’ għajnuna inkwistjoni iżda li xorta waħda tippermetti, fuq il‑bażi tal‑indikazzjonijiet suffiċjentement preċiżi li jinsabu fil‑motivi, li ma jistgħux jiġu sseparati mid‑dispożittiv tagħha, il-kwantifikazzjoni tal-għajnuna kontenzjuża, ma tistax titqies li hija insuffiċjentement immotivata. Fil-fatt, il‑kwantifikazzjoni hija kompitu fi kwalunkwe każ tal‑awtoritajiet tal-Istat Membru fil‑kuntest tal‑eżekuzzjoni tad‑deċiżjoni li tikkonstata l‑inkompatibbiltà ta’ għajnuna, b’kooperazzjoni leali mal‑Kummissjoni.

(ara l-punt 388)

12. Ir‑rispett tad‑drittijiet tad‑difiża, f’kull proċedura miftuħa kontra persuna li tista’ twassal għal att li jikkawżalha preġudizzju, jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad‑dritt tal‑Unjoni u għandu jiġi żgurat, anki fin‑nuqqas ta’ leġiżlazzjoni speċifika. Fil‑qasam tal‑għajnuna mill‑Istat, il‑Kummissjoni ma tistax, għall‑finijiet tal‑evalwazzjoni ta’ miżura fid‑dawl tad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 87 KE, tibbaża ruħha fuq elementi miġbura mingħand terzi qabel ma tkun tat lill‑Istat ikkonċernat l‑opportunità li jippreżenta l‑osservazzjonijiet tiegħu dwar l‑elementi msemmija.

Bħala tali, in-nuqqas ta’ komunikazzjoni lil Stat Membru ta’ rapport li jkun ibbażat esklużivament fuq id‑data miġbura mingħand il-benefiċjarji tal-għajnuna mill-Istat matul l-investigazzjoni fuq il-post mill-esperti tal-Kummissjoni u li ma jkun fih ebda element fattwali li l‑impriżi benefiċjarji tal‑miżuri kontenzjużi, miżmuma kompletament mill-Istat Membru, ma kinux jafu dwaru, ma huwiex ta’ natura li jippreġudika d-drittijiet tad-difiża ta’ dan l-Istat Membru.

(ara l-punti 399-401)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Is‑Sitt Awla)

13 ta’ Settembru 2010 ( )

“Għajnuna mill‑Istat – Settur tal‑ajru – Għajnuna marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni tal‑kumpannija tal‑ajru nazzjonali Ellenika – Deċiżjoni li tiddikjara l‑għajnuna inkompatibbli mas‑suq komuni u li tordna l‑irkupru tagħha – Kontinwità ekonomika bejn żewġ kumpanniji – Identifikazzjoni tal‑benefiċjarju effettiv ta’ għajnuna għall‑finijiet tal‑irkupru tagħha – Kriterju tal‑operatur privat – Kompatibbiltà tal‑għajnuna mas‑suq komuni – Obbligu ta’ motivazzjoni”

Fil‑Kawżi magħquda T‑415/05, T‑416/05 u T‑423/05,

Ir‑Repubblika Ellenika, irrappreżentata minn A. Samoni‑Rantou u P. Mylonopoulos, bħala aġenti,

rikorrenti fil‑Kawża T‑415/05,

Olympiakes Aerogrammes AE, stabbilita f’Kallithéa (il‑Greċja), irrappreżentata minn V. Christianos, avukat,

rikorrenti fil‑Kawża T‑416/05,

Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE, stabbilita f’Ateni (il‑Greċja), irrappreżentata minn P. Anestis, S. Mavroghenis, avukati, S. Jordan, T. Soames, solicitors, u D. Geradin, avukat,

rikorrenti fil‑Kawża T‑423/05,

vs

Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn D. Triantafyllou u T. Scharf, bħala aġenti,

konvenuta,

sostnuta minn

Aeroporia Aigaiou Aeroporiki AE, stabbilita f’Ateni, irrappreżentata minn N. Keramidas u, fil‑Kawża T‑416/05, anki minn N. Korogiannakis, I. Dryllerakis u E. Dryllerakis, avukati,

intervenjenti fil‑Kawżi T‑416/05 u T‑423/05,

li għandha bħala suġġett talba għall‑annullament tad‑Deċiżjoni tal‑Kummissjoni C (2005) 2706 finali, tal‑14 ta’ Settembru 2005, dwar l‑għajnuna mill‑Istat mogħtija lil Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE [C 11/2004 (ex NN 4/2003) – Olympiaki Aeroporia – Ristrutturazzjoni u privatizzazzjoni],

IL‑QORTI ĠENERALI (Is‑Sitt Awla),

komposta minn M. Jaeger, President, A. W. H. Meij (Relatur) u L. Truchot, Imħallfin,

Reġistratur: K. Pocheć, Amministratur,

wara li rat il‑proċedura bil‑miktub u wara s‑seduta tal‑14 ta’ Ġunju 2010,

tagħti l‑preżenti

Sentenza

Il‑fatti li wasslu għall‑kawża

1 Fl‑14 ta’ Settembru 2005, il‑Kummissjoni adottat id‑Deċiżjoni C (2005) 2706 finali, dwar l‑għajnuna mill‑Istat mogħtija lil Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE [C 11/2004 (ex NN 4/2003) – Olympiaki Aeroporia – Ristrutturazzjoni u privatizzazzjoni] (iktar ’il quddiem id‑“deċiżjoni kkontestata”).

2 Sabiex tiġi ffaċilitata l‑privatizzazzjoni tal‑kumpannija tal‑ajru Olympiaki Aeroporia AE (Olympic Airways), miżmuma kompletament mill‑Istat u li saret, minn Diċembru 2003, Olympiaki Aeroporia Ypiresies (Olympic Airways Services) (iktar ’il quddiem “ OA ”), l‑Artikolu 27 tal‑Liġi Griega Nru 3185/2003, tad‑9 ta’ Settembru 2003, dwar l‑emenda tal‑Liġi Nru 2668/1998, l‑armonizzazzjoni mad‑Direttiva 2002/39/KE, ir‑riżoluzzjoni ta’ kwistjonijiet marbuta mal‑korp tal‑posta Griega u dispożizzjonijiet oħra (FEK A’ 229/26.9.2003, iktar ’il quddiem il‑“Liġi Nru 3185/2003”), intitolat “Trasformazzjoni tal‑grupp Olympiaki Aeroporia”, kien jipprovdi, b’mod partikolari, li “il‑kumpanniji tal‑grupp Olympiaki Aeroporia [kellhom] jiġu ttrasformati permezz tal‑qsim tal‑fergħat, diviżjonijiet jew servizzi tagħhom li jaqgħu taħt l‑attivitajiet ta’ trasport tal‑ajru u permezz tal‑merger ma’ kumpannija eżistenti tal‑grupp jew permezz tal‑akkwist tagħhom minn waħda minn dawn il‑kumpanniji”.

3 Skont l‑Artikolu 27 tal‑Liġi Nru 3185/2003, l‑attivitajiet ta’ titjiriet ta’ OA u tal‑kumpannija sussidjarja tagħha Olympiaki Aeroploïa AE (Olympic Aviation) ġew maqsuma u miġbura “permezz ta’ merger” fi ħdan kumpannija sussidjarja oħra ta’ OA, Makedonikes Aerogrammes AE (Macedonian Airways), li ngħatat l‑isem Olympiakes Aerogrammes AE (Olympic Airlines, iktar ’il quddiem “NOA”). Mid‑dokumenti fil‑proċess jirriżulta li, kif anki ġie kkonfermat mill‑partijiet matul is‑seduta, il‑kumpannija tal‑ajru ġdida NOA ġiet inkorporata fil‑11 ta’ Diċembru 2003 u bdiet l‑attivitajiet tagħha fit‑12 ta’ Diċembru 2003. F’din id‑data OA waqqfet kull attività ta’ titjiriet u żammet l‑attivitajiet ta’ assistenza fuq l‑art, ta’ manutenzjoni u ta’ taħriġ. Il‑kapital kollu tal‑kumpannija tal‑ajru ġdida NOA ngħadda direttament lir‑Repubblika Ellenika.

4 Is‑sitwazzjoni ekonomika ta’ OA u l‑għajnuna finanzjarja pubblika mogħtija lil din il‑kumpannija kif ukoll lill‑kumpannija tal‑ajru ġdida NOA kienu s‑suġġett ta’ diversi deċiżjonijiet tal‑Kummissjoni.

Id‑Deċiżjoni 2003/372/KE

5 Fil‑11 ta’ Diċembru 2002, il‑Kummissjoni adottat id‑Deċiżjoni 2003/372/KE dwar l‑għajnuna mogħtija mill‑Greċja lil OA (ĠU 2003, L 132, p. 1, iktar ’il quddiem id‑“deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002”), deċiżjoni li fiha l‑Kummissjoni ddikjarat inkompatibbli mas‑suq komuni l‑għajnuna għar‑ristrutturazzjoni ta’ OA li kienet ġiet approvata matul is‑snin 1994, 1998 u 2000, kif ukoll għajnuna ġdida illegali. Fir‑rigward tal‑għajnuna għar‑ristrutturazzjoni, din id‑deċiżjoni kienet ibbażata, b’mod partikolari, fuq il‑konstatazzjoni li ma kinux intlaħqu l‑parti l‑kbira tal‑għanijiet tal‑pjan ta’ ristrutturazzjoni ta’ OA tal‑1998 intiż li tiġi stabbilita mill‑ġdid il‑vijabbiltà fuq żmien medju u twil ta’ din il‑kumpannija u li ma kinux ġew osservati kompletament il‑kundizzjonijiet imposti fid‑deċiżjonijiet ta’ approvazzjoni. Skont l‑Artikolu 3 tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, ir‑Repubblika Ellenika kienet mistiedna tirkupra parti mill‑għajnuna għar‑ristrutturazzjoni mħallsa, jiġifieri ammont ta’ EUR 41 miljun, kif ukoll l‑għajnuna ġdida illegali, iddikjarata inkompatibbli mas‑suq komuni.

6 L‑inċiż (b) tal‑ewwel paragrafu tal‑Artikolu 1 tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 kien jistabbilixxi li l‑għajnuna għar‑ristrutturazzjoni mogħtija mir‑Repubblika Ellenika lil OA fil‑forma ta’ garanziji ġodda fuq self, b’valur ta’ 378 miljun dollaru tal‑Istati Uniti (USD), marbuta ma’ self għax‑xiri ta’ tagħmir ġdid u għall‑investimenti meħtieġa fid‑dawl tat‑trasferiment tagħha għall‑ajruport il‑ġdid ta’ Spata (il‑Greċja), kienet ikkunsidrata li hija inkompatibbli mas‑suq komuni.

7 Permezz ta’ sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑415/03, Ġabra p. I‑3875, iktar ’il quddiem is‑“sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005”), il‑Qorti tal‑Ġustizzja kkonstatat li r‑Repubblika Ellenika kienet naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt id‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 minħabba li ma kinitx ħadet, fit‑terminu previst, il‑miżuri kollha neċessarji sabiex isir ir‑rimbors, skont l‑Artikolu 3 ta’ din id‑deċiżjoni, tal‑għajnuna ddikjarata inkompatibbli, bl‑esklużjoni ta’ dik l‑għajnuna li tikkonċerna l‑kontribuzzjonijiet lill‑korp nazzjonali ta’ sigurtà soċjali (IKA).

8 F’dik is‑sentenza (punti 32 sa 34), il‑Qorti tal‑Ġustizzja ħadet inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il‑fatt li mill‑informazzjoni mogħtija mill‑Kummissjoni u mhux kontradetta mill‑awtoritajiet Griegi, kien jirriżulta li r‑Repubblika Ellenika kienet ittrasferiet l‑assi l‑iktar profittabbli ta’ OA, ħielsa minn kull dejn, lil NOA, li hija proprjetà wkoll ta’ dan l‑Istat Membru u li tibbenefika minn protezzjoni speċjali fil‑konfront tal‑kredituri, b’deroga mid‑dispożizzjonijiet tad‑dritt komuni u mill‑obbligi tad‑dritt kummerċjali. B’mod partikolari, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li din l‑istruttura legali kienet tagħmel impossibbli, taħt id‑dritt nazzjonali, l‑irkupru tal‑għajnuna mogħtija u kienet tipprekludi l‑eżekuzzjoni effettiva tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 kif ukoll l‑irkupru tal‑għajnuna.

9 Wara li OA ppreżentat rikors għall‑annullament tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, il‑Qorti tal‑Prim’Istanza (li mill‑1 ta’ Diċembru 2009 saret il‑Qorti Ġenerali), permezz ta’ sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2007, Olympiaki Aeroporia Ypiresies vs Il‑Kummissjoni (T‑68/03, Ġabra p. II‑2911), annulat parzjalment din id‑deċiżjoni, sa fejn kienet tikkonċerna t‑tolleranza fir‑rigward tan‑nuqqas persistenti li jitħallsu, minn naħa, it‑tariffi tal‑ajruport dovuti minn OA lill‑Ajruport Internazzjonali ta’ Ateni (AIA) u, min‑naħa l‑oħra, it‑taxxa fuq il‑valur miżjud dovuta minn OA fir‑rigward tal‑karburant u tal‑partijiet ta’ bdil (spare parts). Ir‑rikors ġie miċħud sa fejn kien jikkonċerna l‑għajnuna ġdida illegali l‑oħra kif ukoll l‑għajnuna għar‑ristrutturazzjoni.

10 Peress li kkunsidrat li r‑Repubblika Ellenika ma kinitx adottat il‑miżuri meħtieġa għall‑eżekuzzjoni tas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, il‑Kummissjoni ppreżentant rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l‑Artikolu 228 KE. Permezz ta’ sentenza tas‑7 ta’ Lulju 2009, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑369/07, li għadha ma ġietx ippubblikata fil‑Ġabra, punti 68, 72, 109, 143 u 145), il‑Qorti tal‑Ġustizzja aċċettat li, bħala prinċipju, tranżazzjoni ta’ tpaċija, sa fejn hija prevista fis‑sistema legali nazzjonali bħala mekkaniżmu ta’ estinzjoni ta’ obbligu, setgħet tikkostitwixxi mezz adegwat sabiex isir l‑irkupru ta’ għajnuna mill‑Istat. Barra minn hekk, hija ddeċidiet li, bla ħsara għall‑applikazzjoni tar‑regoli Komunitarji dwar l‑għajnuna mill‑Istat, kellu jiġi kkonstatat, għall‑finijiet tal‑proċedura inkwistjoni dwar nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu, li r‑Repubblika Ellenika kienet ipprovat l‑eżistenza ta’ kreditu pagabbli li kien jammonta għal EUR 601 289 003, favur OA, li kien jirriżulta mis‑sentenza mogħtija wara arbitraġġ fis‑6 ta’ Diċembru 2006 li permezz tagħha r‑Repubblika Ellenika kienet ġiet ikkundannata tħallas kumpens lil OA. Filwaqt li osservat li din is‑somma kienet nettament ogħla mill‑ammonti totali tal‑għajnuna li kellha tiġi rkuprata b’eżekuzzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, il‑Qorti tal‑Ġustizzja qieset li r‑Repubblika Ellenika ma kinitx ipprovat b’mod suffiċjenti għall‑finijiet tal‑liġi, fir‑rigward ta’ parti mill‑għajnuna illegali ġdida msemmija f’din id‑deċiżjoni, li din l‑għajnuna kienet ġiet restitwita. Għaldaqstant, il‑Qorti tal‑Ġustizzja imponiet, f’dan ir‑rigward, il‑ħlas kumulattiv ta’ pagamenti ta’ penalità u ta’ somma f’daqqa.

Id‑deċiżjoni kkontestata

11 Permezz ta’ ittra tat‑3 ta’ Marzu 2003, l‑awtoritajiet Elleniċi informaw lill‑Kummissjoni dwar l‑istat li kienet waslet fih il‑proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ OA. Matul is‑sena 2003, kien hemm diversi skambji ta’ korrispondenza bejn dawn l‑awtoritajiet u l‑Kummissjoni fir‑rigward tar‑ristrutturazzjoni tal‑kumpannija tal‑ajru OA fid‑dawl tal‑privatizzazzjoni tagħha.

12 Fin‑nuqqas ta’ notifika formali dwar eventwali għajnuna mill‑Istat, il‑Kummissjoni adottat, fit‑8 ta’ Settembru 2003, deċiżjoni fejn ordnat lir‑Repubblika Ellenika tipprovdilha l‑informazzjoni neċessarja kollha għall‑finijiet tal‑eżami, fid‑dawl tad‑dispożizzjonijiet tal‑Aritkolu 87 KE, tal‑miżuri marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni tal‑kumpannija tal‑ajru OA, li setgħu jinkludu elementi ta’ għajnuna mill‑Istat.

13 Fil‑25 ta’ Settembru 2003, kumpannija tal‑ajru kompetitriċi, Aeroporia Aigaiou Aeroporiki AE (Aegean Airlines, iktar ’il quddiem “Aeroporia Aigaiou” jew “l‑intervenjenti”), ressqet ilment quddiem il‑Kummissjoni fir‑rigward tal‑proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ OA.

14 Permezz ta’ ittra tad‑29 ta’ Settembru 2003, l‑awtoritajiet Elleniċi għaddew lill‑Kummissjoni l‑Liġi Nru 3185/2003 kif ukoll ir‑risposta għall‑ordni li jipprovdu informazzjoni. Permezz ta’ ittra tal‑31 ta’ Ottubru 2003, il‑Kummissjoni indikat lill‑awtoritajiet Elleniċi li ċerta informazzjoni kienet għadha ma ngħatatx.

15 Permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Diċembru 2003, il‑Kummissjoni tenniet it‑talba tagħha għal informazzjoni. Ir‑Repubblika Ellenika pprovdiet din l‑informazzjoni permezz ta’ ittri tat‑18 u tad‑19 ta’ Diċembru 2003. Permezz ta’ ittra tal‑15 ta’ Jannar 2004, il‑Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali mingħand l‑awtoritajiet Elleniċi, li wieġbu permezz ta’ żewġ ittri tal‑15 u tas‑16 ta’ Jannar 2004.

16 Permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2004, il‑Kummissjoni fetħet il‑proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl‑Artikolu 88(2) KE fir‑rigward tal‑miżuri marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni tal‑grupp Olympic Airways, meħuda fir‑rigward ta’ OA u ta’ NOA mir‑Repubblika Ellenika, wara l‑adozzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 (ĠU C 192, p. 2).

17 F’din id‑deċiżjoni, il‑Kummissjoni osservat, b’mod partikolari, li OA, mal‑qsim tal‑attivitajiet ta’ titjiriet tal‑grupp Olympic Airways u l‑konsolidazzjoni ta’ dawn l‑attivitajiet taħt il‑kumpannija ġdida NOA, ma kinitx baqgħet twettaq attivitajiet tal‑ajru u kienet baqgħet tipprovdi servizzi ta’ assistenza fuq l‑art, ta’ manutenzjoni u ta’ taħriġ. Hija indikat li f’dak l‑istadju l‑awtoritajiet Elleniċi ma kellhomx il‑ħsieb li jpoġġu lil OA taħt proċedura ta’ stralċ minkejja li l‑livell tal‑fondi tagħha kien negattiv għat‑tieni sena konsekuttiva. Fil‑fatt, skont l‑awtoritajiet Elleniċi, il‑proċess ta’ ristrutturazzjoni mibdi f’Diċembru 2003 kellu jdum bejn erba’ u ħames snin u permezz tiegħu kellha tiġi assorbita parti sostanzjali mid‑dejn ta’ OA, li mbagħad kellha titqiegħed taħt proċedura ta’ stralċ ladarba d‑diviżjonijiet tagħha kollha, kif ukoll l‑assi l‑oħra, bħall‑bini, il‑makkinarju, l‑ajruplani li ma jkunux għadhom itiru, u kull tagħmir ieħor, ikunu nbiegħu.

18 Fid‑deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2004, il‑Kummissjoni kkunsidrat li kien jidher li ċertu numru ta’ vantaġġi mogħtija lil OA kien jikkostitwixxi għajnuna mill‑Istat inkompatibbli mas‑suq komuni. Hija enfasizzat ukoll li l‑kumpannija tal‑ajru ġdida NOA kienet ibbenefikat mit‑trasferiment tal‑assi tas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet tal‑grupp Olympic Airways, filwaqt li l‑passiv kunsiderevoli nżamm fuq OA u li ebda kreditur ta’ OA ma seta’ jdur fuq NOA. Fl‑aħħar nett, il‑Kummissjoni sostniet li, fil‑kuntest tal‑proċedura ta’ investigazzjoni miftuħa, hija kienet telqet “mill‑prinċipju li l‑kumpanniji kollha li jappartjenu lill‑grupp – inkluż [NOA] – [kienu] impriża waħda”.

19 Permezz ta’ ittra tal‑11 ta’ Ġunju 2004, ir‑Repubblika Ellenika bagħtet lill‑Kummissjoni l‑osservazzjonijiet tagħha dwar id‑deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2004.

20 Wara l‑pubblikazzjoni tad‑deċiżjoni msemmija iktar ’il fuq fil‑Ġurnal Uffiċjali tal‑Unjoni Ewropea, Aeroporia Aigaiou ppreżentant osservazzjonijiet fit‑terminu mogħti għal dan il‑għan lil terzi interessati.

21 Permezz ta’ ittra tal‑11 ta’ Ottubru 2004, il‑Kummissjoni nnotifikat lir‑Repubblika Ellenika, skont l‑Artikolu 11(1) tar‑Regolament tal‑Kunsill (KE) Nru 659/1999, tat‑22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall‑applikazzjoni tal‑Artikolu [88 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339), bl‑intenzjoni tagħha li tadotta deċiżjoni li tordna lil dan l‑Istat Membru jissospendi kull miżura ta’ għajnuna sakemm tkun tista’ tittieħed deċiżjoni dwar il‑kompatibbiltà tagħha mat‑Trattat. Ir‑Repubblika Ellenika wieġbet permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Ottubru 2004.

22 Sussegwentement għal din it‑tweġiba, l‑awtoritajiet Elleniċi informaw regolarment lill‑Kummissjoni, permezz ta’ ittri jew matul laqgħat, dwar l‑iżvolġiment tal‑proċedura tal‑privatizzazzjoni ta’ NOA u ta’ OA.

23 Bejn id‑9 u s‑26 ta’ Mejju 2005, l‑uffiċċju ta’ konsulenti Moore Stephens wettaq, fuq talba tal‑Kummissjoni, investigazzjoni fil‑bini ta’ OA u ta’ NOA. Ir‑rapport ta’ dawn il‑konsulenti, tad‑19 ta’ Lulju 2005, huwa intitolat “Enquête sur la restructuration et la privatisation du groupe Olympic Airways/Olympic Airlines” (“Investigazzjoni dwar ir‑ristrutturazzjoni u l‑privatizzazzjoni tal‑grupp Olympic Airways/Olympic Airlines”). Minn dan ir‑rapport jirriżulta li l‑għan ta’ din l‑investigazzjoni kien, b’mod partikolari, li jinstabu risposti għall‑kwistjonijiet ta’ jekk ir‑ristrutturazzjoni tal‑grupp Olympic Airways u l‑ħolqien ta’ NOA kinux biss arranġament legali intiż sabiex l‑assi u l‑attivitajiet jiġu ttrasferiti lil entità legali ġdida filwaqt li d‑dejn jinżamm taħt l‑entità legali preċedenti, u jekk OA u NOA kinux irċevew għajnuna mill‑Istat diretta jew indiretta minn wara din ir‑ristrutturazzjoni.

24 Fl‑14 ta’ Settembru 2005, il‑Kummissjoni adottat id‑deċiżjoni kkontestata fejn ikkonstatat l‑għoti ta’ għajnuna mill‑Istat lil NOA, fil‑forma ta’ renta għas‑sullokazzjoni ta’ ajruplani minn din il‑kumpannija mingħand OA jew mingħand ir‑Repubblika Ellenika li kienet inqas mir‑renta mħallsa minn dawn tal‑aħħar fuq il‑kuntratti ta’ kiri prinċipali [Artikolu 1(1) tad‑deċiżjoni kkontestata]. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni kkonstatat, f’din id‑deċiżjoni, l‑għoti ta’ tliet kategoriji ta’ għajnuna mill‑Istat favur OA. L‑ewwel kategorija kienet tikkonċerna l‑ħlas bil‑quddiem lil OA ta’ ammont allegatament iktar mill‑valur reali tal‑assi, relatati mas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, ittrasferiti lil NOA meta sar il‑qsim [Artikolu 1(2) tad‑deċiżjoni kkontestata]. It‑tieni kategorija ta’ għajnuna kienet tikkonsisti fil‑ħlas lil OA ta’ somma ta’ EUR 8.2 miljun kif ukoll fl‑eżekuzzjoni ta’ ċerti garanziji tal‑Istat li kienu koperti mid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 u li kienu ġew emendati [Artikolu 1(3) tad‑deċiżjoni kkontestata]. Fl‑aħħar nett, it‑tielet kategorija kienet tikkonċerna t‑tolleranza tal‑awtoritajiet Elleniċi fir‑rigward tan‑nuqqas ta’ ħlas minn OA ta’ dejn fiskali u ta’ kontribuzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali [Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata].

25 Id‑dispożittiv tad‑deċiżjoni kkontestata huwa fformulat kif ġej:

“Artikolu 1

1. L‑aċċettazzjoni minn [OA] u [mir‑Repubblika Ellenika] ta’ renta għas‑sullokazzjoni ta’ ajurplani minn [NOA] li hija inqas mill‑ammonti mħallsa għall‑kiri prinċipali, b’telf ta’ madwar EUR 37 miljun fl‑2004 għal [OA] u ta’ madwar EUR 2.75 miljuni sa Mejju 2005 għall‑Istat, tikkostitwixxi għajnuna mill‑Istat illegali favur [NOA] li hija inkompatibbli mat‑Trattat.

2. [Ir‑Repubblika Ellenika] tat għajnuna mill‑Istat illegali u inkompatibbli lil [OA] li l‑ammont tagħha jikkorrispondi għall‑istima iktar mill‑valur reali tal‑assi ta’ [NOA] fil‑mument meta nħolqot din tal‑aħħar. B’mod provviżorju, il‑Kummissjoni tistma li l‑ammont ta’ din l‑għajnuna huwa ta’ madwar EUR 91.5 miljuni.

3. L‑għoti [mir‑Repubblika Ellenika] lil [OA], bejn Mejju 2004 u Marzu 2005, ta’ somom li l‑ammont totali tagħhom huwa ta’ madwar EUR 8 miljuni u l‑ħlas addizzjonali [mir‑Repubblika Ellenika] ta’ ċerti partijiet minn self bankarju u ta’ leasing minflok [OA], sa fejn dawn il‑ħlasijiet mhumiex is‑sempliċi eżekuzzjoni tal‑garanziji msemmija fl‑inċiż (b) [tal‑ewwel paragrafu] tal‑Artikolu 1 tad‑deċiżjoni [tal‑11 ta’ Diċembru 2002] u tal‑kundizzjonijiet marbuta magħhom, jikkostitwixxu għajnuna mill‑Istat illegali favur [OA] li hija inkompatibbli mat‑Trattat.

4. It‑tolleranza kostanti murija [mir‑Repubblika Ellenika] fil‑konfront ta’ [OA] fir‑rigward tat‑taxxi u tal‑kontribuzzjonijet ta’ sigurtà soċjali dovuti lill‑Istat, li jammontaw għal madwar EUR 354 miljun għall‑perijodu bejn Diċembru 2002 u Diċembru 2004, tikkostitwixxi għajnuna mill‑Istat illegali favur [OA] li hija inkompatibbli mat‑Trattat.

Artikolu 2

1. [Ir‑Repubblika Ellenika] għandha tirkupra mingħand il‑benefiċjarji l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1.

2. L‑irkupru tal‑għajnuna għandu jsir mingħajr dewmien u skont il‑proċeduri previsti mil‑leġiżlazzjoni nazzjonali, sakemm dawn il‑proċeduri jippermettu l‑eżekuzzjoni immedjata u effettiva tad‑deċiżjoni. L‑ammonti li għandhom jiġu rkuprati jinkludu l‑interessi dovuti b’effett mit‑tqegħid għad‑dispożizzjoni tal‑għajnuna sad‑data tar‑rimbors tagħha. L‑interessi għandhom jiġu kkalkolati fuq il‑bażi tar‑rata ta’ referenza użata sabiex jiġi kkalkolat l‑ekwivalenti ta’ sussidju għall‑għajnuna reġjonali.

Artikolu 3

[Ir‑Repubblika Ellenika] għandha tissospendi immedjatament l‑għoti ta’ kull għajnuna addizzjonali lil [OA] u lil [NOA].

Artikolu 4

[Ir‑Repubblika Ellenika] għandha tinforma lill‑Kummissjoni, f’terminu ta’ xahrejn mid‑data tan‑notifika ta’ din id‑deċiżjoni, bil‑miżuri adottati skont l‑Artikoli 2 u 3.”

26 Id‑deċiżjoni kkontestata ġiet innotifikata lir‑Repubblika Ellenika fil‑15 ta’ Settembru 2005.

27 Fis‑sentenza tagħha tal‑14 ta’ Frar 2008, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑419/06, mhux ippubblikata fil‑Ġabra), il‑Qorti tal‑Ġustizzja, adita mill‑Kummissjoni taħt l‑Artikolu 88(2) KE, ikkonstatat li r‑Repubblika Ellenika kienet naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt l‑Artikoli 2 sa 4 tad‑deċiżjoni kkontestata billi ma ħaditx, fit‑termini mogħtija, il‑miżuri neċessarji kollha sabiex telimina u tirkupra mingħand il‑benefiċjarji l‑għajnuna ddikjarata illegali u inkompatibbli mas‑suq komuni permezz tad‑deċiżjoni kkontestata.

Il‑proċedura u t‑talbiet tal‑partijiet

28 Permezz ta’ atti ppreżentati fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fil‑25 ta’ Novembru 2005, ir‑rikorrenti, ir‑Repubblika Ellenika, NOA u OA, ippreżentaw ir‑rikorsi ineżami.

29 Fil‑Kawża T‑416/05, permezz ta’ att separat ippreżentat fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fl‑4 ta’ Frar 2006, ir‑rikorrenti ppreżentat talba għas‑sospensjoni tal‑eżekuzzjoni tal‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata sa fejn jikkonċerna l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(1) ta’ din id‑deċiżjoni. Permezz ta’ digriet tas‑26 ta’ Ġunju 2006, Olympiakes Aerogrammes vs Il‑Kummissjoni (T‑416/05 R, mhux ippubblikat fil‑Ġabra), il‑President tal‑Qorti Ġenerali ċaħad din it‑talba.

30 Fil‑Kawża T‑423/05, permezz ta’ att separat ippreżentat fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fid‑19 ta’ Ġunju 2006, ir‑rikorrenti ppreżentat talba għas‑sospensjoni tal‑eżekuzzjoni tal‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata sa fejn jikkonċerna l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(2) sa (4) ta’ din id‑deċiżjoni. Permezz ta’ digriet tad‑29 ta’ Jannar 2007, Olympiaki Aeroporia Ypiresies vs Il‑Kummissjoni (T‑423/05 R, mhux ippubblikat fil‑Ġabra), il‑President tal‑Qorti Ġenerali ċaħad din it‑talba.

31 Wara bidla fil‑kompożizzjoni tal‑Awli tal‑Qorti Ġenerali, l‑Imħallef Relatur ġie assenjat lis‑Sitt Awla, li lilha ġew għalhekk assenjati l‑kawżi ineżami.

32 Fil‑Kawża T‑416/05, permezz ta’ talba ppreżentata fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fis‑16 ta’ Awwissu 2006, ir‑rikorrenti, filwaqt li bbażat ruħha fuq l‑ewwel u t‑tieni subparagrafi tal‑Artikolu 48(2) tar‑Regoli tal‑Proċedura tal‑Qorti Ġenerali, invokat l‑inammissibbiltà ta’ motivi allegatament ġodda li l‑Kummissjoni invokat fil‑kontroreplika. Hija talbet li l‑Qorti Ġenerali tiddikjara dawn il‑motivi inammissibbli u, sussidjarjament, li tingħata terminu addizzjonali sabiex twieġeb għalihom. Il‑Kummissjoni ppreżentat l‑osservazzjonijiet bil‑miktub tagħha dwar din it‑talba.

33 Fil‑Kawża T‑416/05, permezz ta’ att ippreżentat fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fit‑2 ta’ Mejju 2006, Aeroporia Aigaiou talbet li tintervjeni insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni.

34 Permezz ta’ att tal‑14 ta’ Lulju 2006, NOA talbet li din it‑talba għal intervent tiġi miċħuda. Permezz ta’ att separat ippreżentat fl‑istess jum, hija talbet trattament kunfidenzjali fil‑konfront ta’ Aeroporia Aigaiou fir‑rigward tad‑deċiżjoni kkontestata kollha, sakemm ma tiġix ippubblikata verżjoni mhux kunfidenzjali ta’ din id‑deċiżjoni fil‑Ġurnal Uffiċjali tal‑Unjoni Ewropea, u fir‑rigward ta’ ċerta informazzjoni li tinsab fir‑rikors, fir‑replika u fl‑annessi tagħhom.

35 Permezz ta’ digriet tas‑6 ta’ Ġunju 2008, il‑President tas‑Sitt Awla aċċetta l‑intervent ta’ Aeroporia Aigaiou insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni. Dan id‑digriet kien jipprovdi għall‑komunikazzjoni lill‑intervenjenti, skont id‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 116(2) tar‑Regoli tal‑Proċedura, tal‑verżjoni mhux kunfidenzjali tal‑atti proċedurali, kif ukoll l‑iffissar ta’ terminu għall‑preżentata ta’ nota ta’ intervent, bla ħsara għall‑possibbiltà li, jekk ikun il‑każ, din in‑nota tiġi sussegwentement ikkompletata, wara deċiżjoni dwar il‑fondatezza tat‑talba għal trattament kunfidenzjali.

36 Permezz ta’ att ippreżentat fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fil‑25 ta’ Ġunju 2008, l‑intervenjenti kkontestat it‑talba għal trattament kunfidenzjali, ippreżentata minn NOA. Filwaqt li talbet il‑komunikazzjoni sħiħa tal‑atti proċedurali kollha, hija indikat l‑intenzjoni tagħha li tippreżenta nota ta’ intervent abbażi tal‑verżjonijiet mhux kunfidenzjali tal‑atti li kienu ġew ikkomunikati lilha. In‑nota ta’ intervent ġiet ippreżentata fit‑22 ta’ Lulju 2008.

37 Fil‑Kawża T‑416/05, permezz ta’ ittra ppreżentata fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fit‑8 ta’ Marzu 2010, bi tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula mill‑Qorti Ġenerali dwar it‑talba tagħha għal trattament kunfidenzjali, ir‑rikorrenti rtirat din it‑talba wara li, fi tmiem il‑proċedura ta’ privatizzazzjoni, tqiegħdet taħt proċedura ta’ stralċ speċifiku u waqqfet kull attività kummerċjali. L‑intervenjenti ġiet mistiedna tippreżenta l‑osservazzjonijiet addizzjonali tagħha.

38 Fil‑Kawża T‑423/05, Aeroporia Aigaiou, permezz ta’ att ippreżentat fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fis‑17 ta’ Mejju 2006, talbet li tintervjeni insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni. Permezz ta’ att tat‑28 ta’ Lulju 2006, ir‑rikorrenti talbet li din it‑talba għal intervent tiġi miċħuda. Permez ta’ att separat ippreżentat fl‑istess jum, hija ressqet talba għal trattament kunfidenzjali fil‑konfront ta’ Aeroporia Aigaiou.

39 Permezz ta’ digriet tas‑6 ta’ Ġunju 2008, il‑President tas‑Sitt Awla aċċetta l‑intervent ta’ Aeroporia Aigaiou insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni, fil‑Kawża T‑423/05. Dan id‑digriet kien jipprovdi għall‑komunikazzjoni fi żmien utli lill‑intervenjenti, skont id‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 116(6) tar‑Regoli tal‑Proċedura, tar‑rapport għas‑seduta, sabiex din tkun tista’ tippreżenta l‑osservazzjonijiet eventwali tagħha matul is‑seduta.

40 Fil‑Kawża T‑423/05, permezz ta’ ittra ppreżentata fir‑Reġistru tal‑Qorti Ġenerali fl‑10 ta’ Mejju 2010, bi tweġiba għall‑mistoqsijiet magħmula mill‑Qorti Ġenerali dwar, b’mod partikolari, it‑talba tagħha għal trattament kunfidenzjali, ir‑rikorrenti rtirat din it‑talba wara li, fi tmiem il‑proċedura ta’ privatizzazzjoni, tqiegħdet taħt proċedura ta’ stralċ speċifiku.

41 Permezz ta’ digriet tat‑18 ta’ Mejju 2010, il‑President tas‑Sitt Awla ordna, wara li sema’ l‑partijiet kollha, li l‑Kawżi T‑415/05, T‑416/05 u T‑423/05 jingħaqdu għall‑finijiet tal‑proċedura orali u tas‑sentenza.

42 Minħabba l‑impediment tal‑Imħallef Tchipev, il‑President tal‑Qorti Ġenerali ddeċieda, skont l‑Artikolu 32(3) tar‑Regoli tal‑Proċedura, li jpoġġi huwa stess fil‑kawżi ineżami sabiex tiġi kkompletata l‑Awla.

43 Fil‑Kawża T‑415/05, ir‑rikorrenti titlob li l‑Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla totalment jew parzjalment id‑deċiżjoni kkontestata;

– tikkundanna lill‑Kummissjoni għall‑ispejjeż.

44 Fil‑Kawża T‑416/05, ir‑rikorrenti titlob li l‑Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla l‑Artikolu 1(1) u (4), u l‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, sa fejn jikkonċernawha;

– tikkundanna lill‑Kummissjoni għall‑ispejjeż.

45 Fil‑Kawża T‑423/05, ir‑rikorrenti titlob li l‑Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla kompletament jew parzjalment id‑deċiżjoni kkontestata sa fejn tirreferi għall‑għajnuna mogħtija lilha;

– tikkundanna lill‑Kummissjoni għall‑ispejjeż.

46 Il‑Kummissjoni, sostnuta minn Aeroporia Aigaiou fil‑Kawżi T‑416/05 u T‑423/05, titlob li l‑Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir‑rikorsi;

– tikkundanna lir‑rikorrenti għall‑ispejjeż.

47 Wara r‑rapport tal‑Imħallef Relatur, il‑Qorti Ġenerali (Is‑Sitt Awla) iddeċidiet li tiftaħ il‑proċedura orali mingħajr ma tordna miżuri istruttorji preliminari. Fil‑kuntest tal‑miżuri ta’ organizzazzjoni tal‑proċedura, il‑partijiet ġew mistiedna jwieġbu għal mistoqsijiet bil‑miktub magħmula mill‑Qorti Ġenerali u jipproduċu ċerti dokumenti. Huma osservaw dawn it‑talbiet.

48 It‑trattazzjoni tal‑partijiet u t‑tweġibiet tagħhom għall‑mistoqsijiet magħmula mill‑Qorti Ġenerali nstemgħu matul is‑seduta li nżammet fl‑14 ta’ Ġunju 2010.

49 Fil‑Kawża T‑415/05, ir‑Repubblika Ellenika, li kienet talbet ir‑rinviju tal‑kawża quddiem l‑Awla Manja, ikkonfermat li kienet qiegħda tirtira din it‑talba matul is‑seduta.

Id‑dritt

A – Fuq l‑estinzjoni tal‑interess ġuridiku tar‑rikorrenti

1. L‑argumenti tal‑partijiet

50 Fl‑osservazzjonijiet bil‑miktub tagħha bi tweġiba għal mistoqsija tal‑Qorti Ġenerali, il‑Kummissjoni kkontestat l‑eżistenza ta’ interess ġuridiku attwali tar‑rikorrenti fil‑Kawżi T‑416/05 u T‑423/05, NOA u OA, wara li, fi tmiem il‑proċedura ta’ privatizzazzjoni, tqiegħdu fi proċedura ta’ stralċ.

51 Il‑Kummissjoni sostniet ukoll li, fil‑Kawża T‑415/05, ir‑Repubblika Ellenika ma setgħetx tibqa’ tiġġustifika interess ġuridiku wara li l‑għajnuna koperta mid‑deċiżjoni kkontestata kienet tħallset lura.

52 F’dan ir‑rigward, il‑Kummissjoni sostniet li l‑interessi tar‑Repubblika Ellenika, li hija l‑uniku azzjonarju u, jekk mhux l‑uniku kreditur, għall‑inqas il‑kreditur prinċipali ta’ NOA u ta’ OA, kienu ġew kompletament sodisfatti bl‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża. Għalhekk, l‑annullament tad‑deċiżjoni kkontesta mhux ser ikun ta’ vantaġġ addizzjonali għaliha. B’mod partikolari, ma hemm xejn li jippermetti li jiġi kkunsidrat li, wara l‑ħlas minn dawn il‑kumpanniji tad‑dejn privileġġjat tar‑Repubblika Ellenika, ser ikun jista’ jiġi onorat ukoll dejn li jista’ jkun hemm fil‑konfront ta’ kredituri oħra.

53 Ir‑Repubblika Ellenika, matul is‑seduta, kif ukoll NOA u OA, kemm fit‑tweġibiet bil‑miktub tagħhom għall‑mistoqsijiet magħmula mill‑Qorti Ġenerali u kemm matul is‑seduta, ikkontestaw dan l‑argument tal‑Kummissjoni. Huma enfasizzaw b’mod partikolari, matul is‑seduta, li d‑dejn fil‑konfront tal‑membri tal‑persunal u d‑dejn iggarantit b’ipoteka kellhom preċedenza fuq dawk id-djun fil‑konfront tal‑Istat.

54 Fl‑aħħar nett, fil‑Kawżi T‑416/05 u T‑423/05, l‑intervenjenti sostniet, fit‑tweġiba tagħha għal mistoqsija bil‑miktub magħmula mill‑Qorti Ġenerali fil‑Kawża T‑416/05, u matul is‑seduta fiż‑żewġ kawżi msemmija, li hija kien għad għandha interess tintervjeni insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni wara t‑tqegħid tal‑kumpanniji rikorrenti taħt proċedura ta’ stralċ.

55 NOA, fit‑tweġiba tagħha għal mistoqsija bil‑miktub magħmula mill‑Qorti Ġenerali u matul is‑seduta, kif ukoll OA, matul is‑seduta, ikkontestaw l‑eżistenza ta’ tali interess ta’ Aeroporia Aigaiou li tkompli bl‑intervent tagħha.

2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali

56 Il‑kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà huma fost l‑eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà ta’ ordni pubbliku li l‑Qorti tal‑Unjoni Ewropea tista’ teżamina ex officio f’kull mument (ara d-digriet tal‑Qorti Ġenerali tal‑10 ta’ Marzu 2005, Gruppo ormeggiatori del porto di Venezia et vs Il‑Kummissjoni, T‑228/00, T‑229/00, T‑242/00, T‑243/00, T‑245/00 sa T‑248/00, T‑250/00, T‑252/00, T‑256/00 sa T‑259/00, T‑265/00, T‑267/00, T‑268/00, T‑271/00, T‑274/00 sa T‑276/00, T‑281/00, T‑287/00 u T‑296/00, Ġabra p. II‑787, punt 22, u l‑ġurisprudenza ċċitata). F’dan il‑każ, fid‑dawl tal‑argumenti tal‑partijiet, għandu jiġi vverifikat jekk ir‑rikorrenti jistgħux ikomplu bir‑rikors tagħhom wara t‑tqegħid taħt proċedura ta’ stralċ ta’ NOA u ta’ OA u wara r‑rimbors invokat tal‑għajnuna inkwistjoni.

57 Fl‑ewwel lok, fir‑rigward tal‑allegata inammissibbiltà tar‑rikors ippreżentat mir‑Repubblika Ellenika (Kawża T‑415/05), għandu jiġi enfasizzat li, skont ġurisprudenza ferm stabbilita, l‑Artikolu 230 KE jagħmel distinzjoni ċara bejn id‑dritt tal‑istituzzjonijiet Komunitarji u tal‑Istati Membri li jippreżentaw rikors għal annullament, minn naħa, u d‑dritt ta’ persuni fiżiċi u ġuridiċi li jippreżentaw tali rikors, min‑naħa l‑oħra, filwaqt li t‑tieni paragrafu ta’ dan l‑artikolu jagħti b’mod partikolari lil kull Stat Membru d‑dritt li jikkontesta, permezz ta’ rikors għal annullament, il‑legalità tad‑deċiżjonijiet tal‑Kummissjoni, mingħajr ma l‑eżerċizzju ta’ dan id‑dritt ma jkunx suġġett għall‑ġustifikazzjoni ta’ interess ġuridiku. Għalhekk, sabiex ir‑rikors tiegħu jkun ammissibbli, Stat Membru ma huwiex meħtieġ juri li att tal‑Kummissjoni kkontestat minnu għandu effetti legali fil‑konfront tiegħu. Madankollu, sabiex att tal‑Kummissjoni jkun jista’ jkun is‑suġġett ta’ rikors għal annullament, huwa meħtieġ li dan l‑att ikun intiż li jipproduċi effetti legali (id-digriet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja tas‑27 ta’ Novembru 2001, Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni, C‑208/99, Ġabra p. I‑9183, punti 22 sa 24; ara wkoll, f’dan is‑sens, is‑sentenza tal‑Qorti Ġenerali tal‑21 ta’ Mejju 2010, Franza et vs Il‑Kummissjoni, T‑425/04, T‑444/04, T‑450/04 u T‑456/04, li għadha ma ġietx ippubblikata fil‑Ġabra, punti 118 sa 120).

58 F’dan il‑każ, fid‑deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni tikklassifika l‑miżuri kontenzjużi favur NOA u OA bħala għajnuna mill‑Istat u tiddikjarahom inkompatibbli mas‑suq komuni.

59 Minn dan jirriżulta li din id‑deċiżjoni tipproduċi effetti legali vinkolanti u għalhekk tikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat.

60 Għaldaqstant, ir‑Repubblika Ellenika, li qiegħda tikkontesta b’mod partikolari l‑klassifikazzjoni tal‑miżuri kontenzjużi bħala għajnuna mill‑Istat, tista’, għas‑sempliċi raġuni li għandha l‑istatus ta’ Stat Membru, tippreżenta rikors għal annullament kontra d‑deċiżjoni kkontestata u tista’, għalhekk, għas‑sempliċi raġuni li għandha dan l‑istatus, tkompli b’dan ir‑rikors.

61 Fit‑tieni lok, fir‑rigward tal‑allegat nuqqas ta’ interess ġuridiku ta’ NOA (Kawża T‑416/05) u ta’ OA (Kawża T‑423/05), għandu jitfakkar li, skont il‑ġurisprudenza, l‑interess ġuridiku tar‑rikorrent għandu jippersisti sal‑għoti tad‑deċiżjoni ġudizzjarja. Fil‑fatt, ma jkunx għad hemm lok li tingħata deċiżjoni dwar ir‑rikors jekk ir‑rikorrent jitlef kull interess personali fl‑annullament tal‑att ikkontestat minħabba avveniment, li jseħħ fil‑mori tal‑kawża, li jkollu l‑effett li l‑annullament ta’ dan l‑att ma jkunx għadu jista’, fih innifsu, ikollu konsegwenzi legali favur ir‑rikorrent (sentenzi tal‑Qorti Ġenerali tad‑9 ta’ Lulju 2008, Alitalia vs Il‑Kummissjoni, T‑301/01, Ġabra p. II‑1753, punt 37, u tad‑19 ta’ Marzu 2010, Gollnisch vs Il‑Parlament, T‑42/06, li għadha ma ġietx ippubblikata fil‑Ġabra, punt 61).

62 F’dan il‑każ, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l‑kumpanniji rikorrenti – li fit‑tweġibiet tagħhom għall‑mistoqsijiet bil‑miktub magħmula mill‑Qorti Ġenerali ppreċiżaw li huma kienu rrimborsaw kompletament l‑għajnuna illegali, skont id‑deċiżjoni kkontestata – qegħdin ġustament isostnu li għandhom interess personali u attwali li jkomplu bir‑rikorsi tagħhom safejn, jekk id‑deċiżjoni kkontestata tiġi annullata, ir‑Repubblika Ellenika tkun obbligata tagħtihom lura l‑ammonti rrimborsati, liema ammonti jiġu inklużi mal‑assi fil‑bilanċ ta’ likwidazzjoni rispettiv tagħhom.

63 Minn dan isegwi li r‑rikorsi ineżami huma ammissibbli.

64 Barra minn hekk, fil‑Kawżi T‑416/05 u T‑423/05, fir‑rigward tal‑kwistjoni jekk Aeroporia Aigaiou għadx għandha interess dirett u attwali fis‑soluzzjoni tal‑kawżi, fis‑sens tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 40 tal‑Istatut tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, huwa biżżejjed li jitfakkar li, fid‑digriet Olympiakes Aerogrammes vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq (punt 28), u fid‑digriet Olympiaki Aeroporia Ypiresies vs Il‑Kummissjoni, iċċitat iktar ’il fuq (punt 23), fejn ġie aċċettat l‑intervent ta’ Aeroporia Aigaiou insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni, tali interess dirett u attwali ġie rrikonoxxut minħabba li l‑intervenjenti, minn naħa, sabet ruħha f’sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni ma’ OA u NOA, benefiċjarji tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni kkontestata, u, min‑naħa l‑oħra, kienet ħadet sehem attiv fil‑proċedura ta’ investigazzjoni formali li kienet wasslet għall‑adozzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata, li kienet deċiżjoni pożittiva għaliha. Issa, sakemm NOA u OA jkollhom, anki wara li tqiegħdu taħt proċedura ta’ stralċ, interess li jitolbu l‑annullament tad‑deċiżjoni kkontestata, Aeroporia Aigaiou jibqgħalha interess korrelattiv li tintervjeni insostenn tal‑Kummissjoni sabiex tiddefendi l‑legalità ta’ din id‑deċiżjoni, minn tal‑inqas sabiex tressaq talbiet għal kumpens, segwiti eventwalment minn rikorsi, ibbażati fuq l‑għoti illegali, matul il‑perijodu ta’ kompetizzjoni msemmi iktar ’il fuq, ta’ għajnuna li kienet preġudizzjali għaliha.

65 Għalhekk, għandu jiġi rrikonoxxut li Aeroporia Aigaiou, bħala intervenjenti, għandha interess fis‑soluzzjoni tal‑kawżi ineżami.

B – Fuq il‑mertu

66 Ir‑rikorrenti jikkontestaw il‑konstatazzjonijiet tal‑Kummissjoni dwar, fl‑ewwel lok, l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna (Kawżi T‑415/05 u T‑416/05), fit‑tieni lok, l‑għoti ta’ għajnuna mill‑Istat lil NOA (il-Kawżi T‑415/04 u T‑416/05) u, fit‑tielet lok, l‑għoti ta’ għajnuna mill‑Istat lil OA (Kawżi T‑415/05, T‑416/05 u T‑423/05). Barra minn hekk, huma jinvokaw, fir‑raba’ lok, in‑nuqqas ta’ rispett tad‑dritt għal smigħ tal‑Istat Membru kkonċernat (Kawżi T‑415/05 u T‑423/05), fil‑ħames lok, ksur tal‑prinċipju ta’ proporzjonalità (Kawżi T‑415/05 u T‑416/05) u, fis‑sitt lok, ksur tal‑prinċipju ta’ ne bis in idem (Kawżi T‑415/05 u T‑423/05).

67 Qabel ma jiġu eżaminati suċċessivament dawn id‑diversi lmenti, għandu jiġi osservat, preliminarjament, li, fil‑Kawża T‑416/05, ir‑rikorrenti, NOA, sostniet l‑inammissibbiltà ta’ motivi allegatament ġodda tal‑Kummissjoni (ara l‑punt 34 iktar ’il fuq). L‑ammissibbiltà ta’ dawn il‑motivi se tiġi evalwata waqt l‑eżami tal‑motivi li huma relatati magħhom (ara l‑punti 116, 117, 129 sa 131, 208 u 409 iktar ’il quddiem).

1. Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna (Kawżi T‑415/05 u T‑416/05)

a) L‑argumenti tal‑partijiet

68 Fir‑rigward tal‑identifikazzjoni tal‑benefiċjarji tal‑għajnuna inkwistjoni għall‑finijiet tal‑irkupru tagħha, ir‑Repubblika Ellenika u NOA jikkontestaw il‑konstatazzjoni tal‑Kummissjoni li hemm kontinwità ekonomika bejn OA u NOA, sa fejn din il‑konstatazzjoni tista’ tiġi interpretata, fid‑dawl tal‑Artikolu 1(4), moqri flimkien mal‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, fis‑sens li timponi l‑irkupru mingħand NOA ta’ għajnuna mogħtija lil OA wara l‑adozzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 u qabel il‑qsim.

69 Fl‑ewwel lok, ir‑rikorrenti jqisu li, fin‑nuqqas ta’ ordni ta’ rkupru ċara u preċiża f’dan is‑sens fid‑dispożittiv tad‑deċiżjoni kkontestata, skont l‑Artikolu 88 KE u l‑Artikolu 14 tar‑Regolament Nru 659/1999, ebda obbligu li tiġi rkuprata tali għajnuna mingħand NOA ma jirriżulta minn din id‑deċiżjoni.

70 Ir‑Repubblika Ellenika ssostni li n‑nuqqas ta’ preċiżjoni min‑naħa tal‑Kummissjoni, kemm fid‑deċiżjoni kkontestata u kif ukoll fl‑atti tagħha, li jinkludu numru ta’ kontradizzjonijiet, joħloq dubji dwar ir‑raġunijiet u l‑portata tal‑inklużjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata (il-premessi 178 sa 183), tal‑konstatazzjoni msemmija iktar ’il fuq dwar il‑fatt li NOA kienet is‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, filwaqt li fl‑istess ħin il‑Kummissjoni tammetti, fir‑risposta, li din il‑konstatazzjoni tikkonċerna esklużivament id‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 u ma għandha ebda konsegwenza legali fir‑rigward tad‑deċiżjoni kkontestata u filwaqt li l‑Kummissjoni tinvoka n‑nuqqas ta’ interess ġuridiku tagħha fuq dan il‑punt.

71 Għalhekk, skont ir‑Repubblika Ellenika, huwa indispensabbli li jiġi ċċarat, skont il‑prinċipju ta’ ċertezza legali, jekk id‑deċiżjoni kkontestata tipprovdix li NOA tista’ tkun obbligata tirrimborsa b’mod partikolari l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata, b’tali mod li l‑kwistjoni tas‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna tkun suġġetta mingħajr telf ta’ żmien għall‑istħarriġ tal‑Qorti Ġenerali fil‑kuntest tar‑rikors ineżami.

72 Fit‑tieni lok, ir‑Repubblika Ellenika u NOA jsostnu li l‑affermazzjoni tal‑Kummissjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata (il-premessa 183), li NOA għandha titqies, minn tal‑inqas għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna preċedenti għall‑qsim tas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, bħala s‑suċċessur ta’ OA, hija vvizzjata bi żball manifest ta’ evalwazzjoni u b’nuqqas ta’ motivazzjoni.

73 Ir‑rikorrenti jirrikonoxxu li, skont il‑ġurisprudenza, il‑Kummissjoni tista’ tkun obbligata teżiġi li l‑irkupru ma jkunx limitat għall‑benefiċjarju inizjali tal‑għajnuna iżda jkun jestendi wkoll għall‑impriża li eventwalment tkompli bl‑attività tal‑impriża inizjali permezz tal‑mezzi ta’ produzzjoni li jkunu ġew ittrasferiti lilha, meta jkun hemm kontinwità ekonomika bejn iż‑żewġ impriżi (sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja tat‑8 ta’ Mejju 2003, L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, C‑328/99 u C‑399/00, Ġabra p. I‑4035, punt 77). Madankollu, minn din il‑ġurisprudenza jirriżulta, l‑ewwel nett, li l‑irkupru tal‑għajnuna mingħand terzi huwa biss possibbiltà u, it‑tieni nett, li għandu jkun hemm element ta’ kontinwità ekonomika.

74 B’mod partikolari, il‑possibbiltà għal kumpannija f’diffikultà ekonomika li tieħu miżuri sabiex ittejjeb il‑pożizzjoni tagħha ma tistax tiġi mwarrba a priori minħabba rekwiżiti marbuta mal‑irkupru ta’ għajnuna inkompatibbli mas‑suq komuni (sentenza L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 76). Għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tal‑Kummissjoni, l‑intenzjoni li jiġi evitat l‑obbligu ta’ rimbors tittieħed inkunsiderazzjoni meta tiġi eżaminata l‑loġika ekonomika tal‑operazzjoni ta’ trasferiment/trasformazzjoni (sentenza L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 17, u s‑sentenza tal‑Qorti Ġenerali tad‑19 ta’ Ottubru 2005, CDA Datenträger Albrechts vs Il‑Kummissjoni, T‑324/00, Ġabra p. II‑4309, punti 102 sa 104).

75 F’dan id‑dawl, ir‑rikorrenti jfakkru li t‑trasferiment, mill‑kumpannija benefiċjarja tal‑għajnuna, ta’ parti mill‑elementi tal‑assi tagħha lil persuna ġuridika terza, bl‑intenzjoni li din tiġi żgurata possibbiltà ta’ żvilupp protetta mill‑inċertezzi legali u ekonomiċi li jkunu ta’ theddida għat‑tkomplija tal‑ġestjoni ta’ din il‑parti tal‑attività tagħha, ma huwiex prova, fih innifsu, tal‑eżistenza ta’ intenzjoni li jiġu evitati l‑effetti tal‑irkupru (is-sentenza CDA Datenträger Albrechts vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 98).

76 F’dan il‑każ, skont il‑ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq, il‑kriterju deċiżiv huwa għalhekk il‑fatt li t‑trasformazzjoni kienet imposta mil‑loġika ekonomika ta’ rkupru iktar effikaċi u ma kinitx maħsuba sabiex jiġu evitati l‑effetti tal‑ordni ta’ rkupru.

77 Il‑qsim tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, fil‑kuntest tal‑programm iktar estensiv ta’ ristrutturazzjoni u ta’ privatizzazzjoni tal‑grupp Olympic Airways, kien intiż sabiex dan is‑settur jinbiegħ bl‑ikbar profitt possibbli. B’mod partikolari, il‑valur tal‑kumpannija tal‑ajru ġdida, NOA, jaqbeż b’mod sostanzjali s‑sempliċi total tal‑elementi ta’ assi ttrasferiti. Dan il‑valur huwa miżjud minħabba l‑eżistenza b’mod partikolari ta’ flotta ta’ ajruplani affidabbli u flessibbli, ta’ persunal imħarreġ tajjeb ħafna, ta’ konoxxenza u ta’ esperjenza tas‑suq nazzjonali, ta’ reputazzjoni u ta’ affidabbiltà kummerċjali, ta’ netwerk ta’ kollaboraturi, ta’ kuntratti ta’ kollaborazzjoni u tad‑dispożizzjoni ta’ time‑slots.

78 Ir‑rikorrenti jqisu għalhekk li, skont il‑kriterju tal‑investitur privat, it‑trasformazzjoni prevista permezz tal‑Liġi Nru 3185/2003 kienet imposta mil‑loġika ekonomika ta’ privatizzazzjoni tal‑grupp Olympic Airways, fid‑dawl ta’ rkupru iktar effikaċi tal‑għajnuna, u ma twettqitx bil‑għan li jiġu evitati l‑effetti tal‑ordni ta’ rkupru. Fil‑fatt, wara tentattivi mingħajr suċċess sabiex OA tiġi pprivatizzata, ir‑Repubblika Ellenika għażlet li taqsam id‑diversi attivitajiet tal‑grupp sabiex tipprivatizzahom separatament, bl‑iktar profitt possibbli. F’dan id‑dawl, NOA tikkontesta b’mod partikolari l‑affermazzjoni tal‑Kummissjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata (premessa 178), li l‑intenzjoni tar‑Repubblika Ellenika, meta saret it‑trasformazzjoni ta’ dan il‑grupp, kienet li tippermetti t‑tkomplija tal‑attivitajiet ta’ titjiriet.

79 Ir‑Repubblika Ellenika u NOA jallegaw li, f’dan il‑każ, bħal fil‑kawża li wasslet għas‑sentenza CDA Datenträger Albrechts vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, il‑kumpannija li tneħħitilha parti mill‑assi tagħha, f’dan il‑każ OA, ma tnaqqsilha xejn mill‑patrimonju tagħha peress li ġiet ittrasferita parti ekwivalenti mill‑passiv tagħha. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni ammettiet li dejn li jammonta għal EUR 145 miljun ġie ttrasferit lil NOA (premessa 117 tad‑deċiżjoni kkontestata).

80 Barra minn hekk, għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tal‑Kummissjoni fid‑deċiżjoni kkontestata (premessa 179), it‑trasferiment tal‑elementi tal‑assi ta’ OA lil NOA ma ċaħħadx lil OA mid‑dħul tagħha. Fil‑fatt, OA kellha tkompli topera fis‑setturi tal‑assistenza fuq l‑art, tal‑manutenzjoni u tat‑tiswija, tal‑catering, tal‑informatika u tal‑provvista ta’ karburant. OA kellha tirċievi dħul sostanzjali ħafna mingħand NOA, fuq il‑bażi ta’ kundizzjonijiet ta’ tranżazzjoni ta’ natura kummerċjali.

81 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, l‑affermazzjoni tal‑Kummissjoni li l‑ħolqien ta’ NOA jikkostitwixxi organizzazzjoni mill‑ġdid artifiċjali fi ħdan l‑istess grupp hija żbaljata. Fil‑fatt, skont il‑Liġi Nru 3185/2003, ir‑Repubblika Ellenika kellha żżomm l‑azzjonijiet ta’ NOA għall‑finijiet biss tal‑privatizzazzjoni tagħha. Barra minn hekk, peress li NOA ma bbenefikat minn ebda vantaġġ bħala kumpannija akkwirenti ta’ parti mill‑assi ta’ OA, u peress li OA kompliet topera, ma kienx hemm kontinwità ekonomika bejn iż‑żewġ kumpanniji li tiġġustifika l‑irkupru mingħand NOA tal‑għajnuna li OA kienet il‑benefiċjarja tagħha (sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja tad‑29 ta’ April 2004, Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni, C‑277/00, Ġabra p. I‑3925, punt 81).

82 Għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tal‑Kummissjoni, ir‑Repubblika Ellenika ma rrikonoxxietx, fl‑ittra tagħha tat‑2 ta’ Ġunju 2005, li NOA kienet is‑suċċessur ta’ OA. Hija kienet ammettiet biss li, fl‑eventwalità li l‑irkupru ma jkunx jista’ jitwettaq kompletament mingħand OA wara li jkun ġie eżawrit il‑bilanċ li jirriżulta mill‑istralċ ta’ din il‑kumpannija, l‑obbligu ta’ rkupru seta’ jiġi eżegwit fil‑konfront ta’ kumpanniji li jkunu s‑suċċessuri ta’ OA, jekk ikunu sodisfatti l‑kundizzjonijiet stabbiliti mill‑ġurisprudenza Komunitarja fir‑rigward tas‑suċċessjoni tal‑obbligu ta’ rkupru ta’ għajnuna mill‑Istat. Issa dan ma huwiex il‑każ. Peress li l‑konklużjoni tal‑proċedura ta’ privatizzazzjoni ta’ NOA kienet imminenti, l‑awtoritajiet Elleniċi għamlu riferiment espress, fl‑ittra msemmija, għall‑kundizzjoni dwar il‑bejgħ bi prezz tas‑suq raġonevoli.

83 Meta ssostni, fir‑risposta (punt 76), li t‑trasformazzjoni fiha nnifisha ma kinitx is‑suġġett tad‑deċiżjoni kkontestata u għalhekk ma kinitx teħtieġ analiżi dettaljata sabiex jiġi evalwat jekk NOA kinitx is‑suċċessur ta’ OA, il‑Kummissjoni ammettiet li hija ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni l‑kriterju fundamentali marbut mal‑loġika ekonomika ta’ din it‑trasformazzjoni.

84 Għaldaqstant, il‑motivazzjoni li fuqha hija bbażata l‑konstatazzjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata, li NOA kienet is‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, hija insuffiċjenti sa fejn il‑Kummissjoni ma eżaminatx il‑loġika ekonomika tal‑proċedura tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA bħala element tar‑ristrutturazzjoni u privatizzazzjoni ta’ OA, bil‑għan li jkun jista’ jiġi rkuprat l‑ogħla ammont possibbli tal‑għajnuna mogħtija illegalment.

85 Fl‑aħħar nett, ir‑Repubblika Ellenika u NOA jikkontestaw il‑mod kif il‑Kummissjoni tinterpreta s‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005. Huma josservaw li l‑Qorti tal‑Ġustizzja kienet iddeċidiet biss dwar il‑konsegwenzi legali u finanzjarji tal‑Liġi Nru 3185/2003 fuq l‑eżekuzzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002. Il‑Qorti tal‑Ġustizzja la kienet iddeċidiet dwar l‑intenzjonijiet li kienu ddettaw l‑għażla li jinqasam is‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, la dwar il‑kompatibbiltà ta’ din ir‑ristrutturazzjoni mad‑dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 87 KE, u lanqas dwar il‑kwistjoni ta’ jekk NOA setgħatx titqies bħala s‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna koperta mid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002. Fil‑kuntest ta’ dan ir‑rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il‑Qorti tal‑Ġustizzja, barra minn hekk, ma setgħatx teżamina jekk NOA kinitx is‑suċċessur ta’ OA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, peress li, meta ġie ppreżentat dak ir‑rikors, jiġifieri fit‑2 ta’ Ottubru 2003, NOA kienet għadha ma ġietx inkorporata.

86 Fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, il‑Qorti tal‑Ġustizzja kienet ikkonstatat biss li t‑trasferiment ta’ elementi tal‑assi ta’ OA lil NOA kellu l‑effett li jagħmel impossibbli, taħt id‑dritt nazzjonali, l‑irkupru tal‑għajnuna mogħtija lil OA. Madankollu, hija waslet għal din il‑konklużjoni billi kkunsidrat li “l‑assi kollha” ta’ OA kienu ġew ittrasferiti “ħielsa minn kull dejn” (punt 33 tas‑sentenza). Issa dan ma huwiex il‑każ peress li sadanittant il‑Kummissjoni rrikonoxxiet li OA kienet żammet elementi ta’ assi kunsiderevoli u kienet ittrasferiet ammont kunsiderevoli ta’ dejn lil NOA. Għalhekk il‑Kummissjoni qiegħda tgħawweġ u tiżnatura r‑raġunament tal‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 meta ssostni li l‑Qorti tal‑Ġustizzja kkonstatat it‑trasferiment tal‑iktar assi profitabbli lil NOA.

87 Għal dawn ir‑raġunijiet kollha, il‑konklużjonijiet tal‑Kummissjoni dwar il‑konstatazzjoni ta’ allegata kontinwità ekonomika bejn OA u NOA huma żbaljati u nieqsa minn motivazzjoni.

88 Il‑Kummissjoni tippreżenta, fl‑ewwel lok, l‑interpretazzjoni tagħha tad‑deċiżjoni kkontestata. Fir‑risposti fil‑Kawżi T‑415/05 u T‑416/05, hija tissuġġerixxi, l‑ewwel nett, li, b’differenza mis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, id‑deċiżjoni kkontestata ma tindirizzax il‑kwistjoni dwar l‑irkupru, mingħand NOA, tal‑għajnuna mogħtija lil OA. Minn dan, il‑Kummissjoni tikkonkludi li r‑Repubblika Ellenika u NOA ma għandhomx interess ġuridiku attwali fil‑konfront tal‑motivi ta’ din id‑deċiżjoni dwar il‑kwalifika ta’ NOA bħala s‑suċċessur ta’ OA.

89 Madankollu, fil‑kontrorepliki, il‑Kummissjoni tiddefendi l‑pożizzjoni li mill‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, interpretat fid‑dawl tal‑motivi ta’ din id‑deċiżjoni, jirriżulta b’mod ċar li l‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA minn tal‑inqas qabel il‑qsim kellha tiġi rkuprata mhux biss mingħand din il‑kumpannija iżda anki mingħand NOA. Għalhekk, hija tirrikonoxxi l‑interess tar‑Repubblika Ellenika u ta’ NOA sabiex jikkontestaw l‑obbligu ta’ rkupru, mingħand NOA, tal‑għajnuna mogħtija lil OA.

90 Il‑Kummissjoni tispjega li din il‑bidla ta’ pożizzjoni hija dovuta għall‑fatt li hija kienet informata bid‑data preċiża tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA biss permezz tal‑indikazzjoni, fir‑replika fil‑Kawża T‑416/05, tat‑13 ta’ Diċembru 2003 bħala d‑data tal‑inkorporazzjoni u l‑bidu tal‑attivitajiet ta’ din il‑kumpannija.

91 Il‑prova ta’ din id‑data preċiża “iddaħħal fis‑seħħ ir‑riżerva” ifformulata diversi drabi mill‑Kummissjoni fir‑rigward tal‑identifikazzjoni tal‑benefiċjarju effettiv tal‑għajnuna li tippreċedi l‑qsim.

92 Fir‑rigward tal‑għajnuna kontenzjuża mħallsa lil OA wara l‑qsim, din tista’ u għandha tiġi rkuprata wkoll mingħand NOA jekk jiġi stabbilit, fl‑eżekuzzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata, li l‑vantaġġ tal‑għajnuna ġie ttrasferit lil NOA. F’dan ir‑rigward il‑Kummissjoni ssostni li OA ttrasferiet lil NOA l‑vantaġġ li jirriżulta mill‑għajnuna mogħtija lilha mir‑Repubblika Ellenika meta ssullokat lill‑kumpannija tal‑ajru ġdida l‑ajruplani b’renta inqas minn dik li kienet tħallas hija stess fuq il‑kuntratt ta’ kera prinċipali.

93 Il‑Kummissjoni tippreċiża li t‑tqassim tal‑obbligu ta’ ħlas lura bejn OA u NOA għandu jiġi ddeterminat meta tkun qiegħda tiġi eżegwita d‑deċiżjoni kkontestata.

94 Fit‑tieni lok, fil‑Kawżi T‑415/05 u T‑416/05, il‑Kummissjoni tikkontesta l‑argument tar‑rikorrenti intiż sabiex juri li NOA mhijiex is‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża. Hija tallega li l‑irkupru tal‑għajnuna mingħand l‑entità li teżerċita l‑attività ekonomika li bbenefikat minn din l‑għajnuna huwa maħsub sabiex jistabbilixxi mill‑ġdid il‑kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni b’saħħitha.

95 Aeroporia Aigaiou, li għamlet intervent insostenn tat‑talbiet tal‑Kummissjoni fil‑Kawża T‑416/05, tosserva li l‑kwistjoni dwar l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA ġiet deċiża permezz tas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005.

b) Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali

96 Preliminarjament, għandu jiġi osservat li, bi tweġiba għal mistoqsija magħmula mill‑Qorti Ġenerali waqt is‑seduta, il‑Kummissjoni ma kkonfermatx l‑affermazzjoni ta’ OA, magħmula fit‑tweġiba tagħha għal mistoqsija bil‑miktub magħmula mill‑Qorti Ġenerali u mtennija matul is‑seduta, li din il‑kumpannija kienet irrimborsat kompletament, skont l‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, l‑ammont, flimkien mal‑interessi, tal‑għajnuna kontenzjuża li kienet ingħatatilha. Fil‑fatt, il‑Kummissjoni esprimiet numru ta’ riżervi fir‑rigward tar‑rimbors integrali ta’ din l‑għajnuna, filwaqt li indikat li, fid‑dawl tat‑tqegħid ta’ OA u ta’ NOA taħt proċedura ta’ stralċ, hija ma kinitx qiegħda teżiġi li r‑Repubblika Ellenika tirkupra mingħand NOA l‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA.

97 Min‑naħa tagħhom, matul is‑seduta, ir‑Repubblika Ellenika u NOA ddikjaraw li huma kienu qegħdin iżommu l‑ilmenti tagħhom kontra l‑kwalifika ta’ NOA bħala s‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna mogħtija lil OA.

98 F’dan il‑kuntest, wara li jiġu ddeterminati, fl‑ewwel lok, il‑miżuri favur OA li jistgħu jkunu s‑suġġett ta’ obbligu ta’ rkupru mingħand NOA, għandha tiġi ddefinita, fit‑tieni lok, il‑portata legali tad‑deċiżjoni kkontestata fir‑rigward tal‑konstatazzjoni dwar is‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, qabel ma tiġi evalwata, fit‑tielet lok, il‑fondatezza tal‑estensjoni tal‑obbligu ta’ rkupru għal NOA.

Fuq id‑determinazzjoni tal‑miżuri favur OA li jistgħu jkunu s‑suġġett ta’ obbligu ta’ rkupru mingħand NOA

99 Preliminarjament, kif osservat il‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 (punt 32), għandha ssir distinzjoni bejn, minn naħa, l‑eżami tal‑miżuri ta’ ristrutturazzjoni fihom infushom, fid‑dawl tal‑kundizzjonijiet għall‑applikazzjoni tal‑Artikolu 87 KE, u, min‑naħa l‑oħra, il‑kwistjoni, kompletament awtonoma, ta’ jekk NOA tistax titqies li hija s‑suċċessur ta’ OA, fir‑rigward tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna mogħtija lil OA qabel il‑qsim. Fil‑kuntest tar‑rikors għal nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu li wassal għal dik is‑sentenza kienet inkwistjoni biss l‑evalwazzjoni tal‑konsegwenzi legali u finanzjarji ta’ dawn il‑miżuri ta’ ristrutturazzjoni fuq l‑eżekuzzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002.

100 Mill‑ordni sabiex tingħata informazzjoni, kif ukoll mid‑deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2004 li tinbeda l‑proċedura prevista mill‑Artikolu 88(2) KE jirriżulta li l‑investigazzjonijiet tal‑Kummissjoni kienu jikkonċernaw, f’dan il‑każ, il‑miżuri kollha marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni tal‑grupp Olympic Airways li setgħu jinkludu elementi ta’ għajnuna mill‑Istat (ara l‑punti 12 u 16 sa 18 iktar ’il fuq).

101 Madankollu, fid‑deċiżjoni kkontestata, il‑miżuri ta’ ristrutturazzjoni mhumiex eżaminati bħala tali, fid‑dawl tal‑klassifikazzjoni tagħhom fir‑rigward tal‑kundizzjonijiet għall‑applikazzjoni tal‑Artikolu 87(1) KE. In‑natura tagħhom, u b’mod partikolari r‑rabta bejn OA u NOA, hija evalwata mill‑Kummissjoni biss bil‑għan, minn naħa, li tipprova l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża u, min‑naħa l‑oħra, li tikklassifika l‑miżuri eżaminati fil‑kuntest tal‑għajnuna (ara, b’mod partikolari, il‑punti 164 sa 178 iktar ’il quddiem).

102 Fir‑rigward, b’mod iktar partikolari, tal‑irkupru tal‑għajnuna, il‑Kummissjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata, kellha teżamina biss il‑kwistjoni tas‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna ġdida lil OA, koperta minn din id‑deċiżjoni. Fil‑fatt, id‑determinazzjoni tal‑benefiċjarji effettivi tal‑għajnuna koperta mid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, għall‑finijiet tal‑eżekuzzjoni tal‑ordni ta’ rkupru magħmula f’din id‑deċiżjoni, saret permezz tas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 (ara l‑punti 7, 8 u 99 iktar ’il fuq).

103 Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l‑kwistjoni tas‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, ma tistax, f’dan il‑każ, titqajjem ħlief fir‑rigward tal‑għajnuna mogħtija lil OA qabel il‑qsim tal‑attivitajiet ta’ titjiriet u l‑ħolqien ta’ NOA.

104 Fil‑fatt, jekk teżisti kontinwità ekonomika bejn dawn iż‑żewġ kumpanniji, NOA tista’ titqies bħala l‑benefiċjarja effettiva tal‑għajnuna li kienet iffavoriet is‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet u li kienet ingħatat lill‑kumpannija tal‑ajru preċedenti OA qabel ma l‑attivitajiet tagħha tkomplew minn NOA.

105 Mill‑banda l‑oħra, għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tal‑Kummissjoni fil‑kontrorepliki (ara l‑punt 92 iktar ’il fuq), l‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA wara l‑qsim ma tistax tiġi rkuprata mingħand NOA għas‑sempliċi raġuni li din il‑kumpannija ħadet vantaġġ indirett minnha. Fil‑fatt, anki jekk jitqies li, kif issostni l‑Kummissjoni, l‑għajnuna mill‑Istat mogħtija lil OA wara l‑qsim qiegħdet lil din il‑kumpannija f’sitwazzjoni fejn setgħet tagħti lill‑kumpannija ġdida NOA vantaġġi li din ma setgħatx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas‑suq, ħaġa din li ma ġietx stabbilita, dan il‑fatt, waħdu, ma jippermettix li jiġi kkunsidrat li NOA hija l‑benefiċjarja effettiva tal‑għajnuna mogħtija lil OA.

106 Fil‑fatt, fin‑nuqqas, wara l‑qsim, ta’ unità ekonomika bejn iż‑żewġ kumpanniji, OA u NOA, li fir‑rigward tagħhom il‑Kummissjoni ma tikkontestax, fid‑deċiżjoni kkontestata, li huma legalment u finanzjarjament awtonomi, kienet il‑Kummissjoni li, fi kwalunkwe każ, kellha tidentifika b’mod ċar il‑vantaġġ allegatament mogħti lil NOA minn OA u tevalwah separatament fid‑dawl tal‑kundizzjonijiet għall‑applikazzjoni tal‑Artikolu 87(1) KE (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenzi tal‑Qorti tal‑Ġustizzja tal‑10 ta’ Jannar 2006, Cassa di Risparmio di Firenze et, C‑222/04, Ġabra p. I‑289, punti 112 sa 114, u tal‑Qorti Ġenerali tal‑25 ta’ Ġunju 1998, British Airways et vs Il‑Kummissjoni, T‑371/94 u T‑394/94, Ġabra p. II‑2405, punti 313 u 314). Dan kien barra minn hekk dak li għamlet il‑Kummissjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata, fir‑rigward tal‑għajnuna mogħtija lil NOA fil‑forma ta’ renta ftit għolja għas‑sullokazzjoni ta’ ajruplani (ara l‑punti 154 sa 253 iktar ’il quddiem).

107 Minn dan isegwi li, f’dan il‑każ, kif jissuġġerixxu r‑rikorrenti, il‑kwistjoni tas‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża, hija mqajma biss fir‑rigward tal‑għajnuna allegatament mogħtija lil OA fil‑forma ta’ tolleranza fir‑rigward tan‑nuqqas ta’ ħlas minn din il‑kumpannija tat‑taxxi u tal‑kontribuzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali, għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata, sa fejn din l‑għajnuna tippreċedi l‑qsim. Fil‑fatt, l‑għajnuna l‑oħra favur OA, koperta mill‑Artikolu 1(2) u (3) ta’ din id‑deċiżjoni, ingħatat kollha wara l‑qsim.

108 F’dan ir‑rigward, għandu jiġi osservat minn issa li l‑motivi invokati mir‑rikorrenti, fil‑Kawżi T‑415/05 u T‑423/05, bil‑għan li jiġi annulat l‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata, għandhom jiġu miċħuda, kif ser tistabbilxxi iktar ’il quddiem il‑Qorti Ġenerali (ara l‑punti 378 sa 394 iktar ’il quddiem).

109 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, għandha tiġi ddeterminata l‑portata legali tad‑deċiżjoni kkontestata, fir‑rigward tal‑konstatazzjoni dwar l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) ta’ din id‑deċiżjoni sa fejn din l‑għajnuna ngħatat qabel il‑11 ta’ Diċembru 2003.

Fuq il‑portata legali tad‑deċiżjoni kkontestata fir‑rigward tal‑konstatazzjoni dwar is‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża

110 Preliminarjament, għandu jiġi osservat li, peress li d‑deċiżjoni kkontestata kienet adottata fl‑14 ta’ Settembru 2005, il‑Kummissjoni kellha, fil‑mument tal‑adozzjoni tagħha, l‑elementi neċessarji kollha għall‑finijiet tal‑identifikazzjoni, fid‑deċiżjoni stess, tal‑benefiċjarji li mingħandhom kellha tiġi rkuprata l‑għajnuna kkonċernata. F’dan id‑dawl, iċ‑ċirkustanzi inkwistjoni f’dan il‑każ huma distinti minn dawk eżaminati mill‑Kummissjoni fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, jiġifieri qabel ir‑ristrutturazzjoni tal‑grupp Olympic Airways u l‑ħolqien ta’ NOA, f’Diċembru 2003.

111 Madankollu, fid‑dispożittiv tad‑deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni ma tidentifikax b’mod espliċitu lil NOA bħala l‑benefiċjarju effettiv ta’ parti mill‑għajnuna mogħtija lil OA u koperta mill‑Artikolu 1(4) ta’ din id‑deċiżjoni.

112 Fil‑fatt, fl‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni sempliċement tipprovdi li r‑Repubblika Ellenika għandha tirkupra l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1 ta’ din id‑deċiżjoni mingħand il‑“benefiċjarji” ta’ din l‑għajnuna. Fir‑rigward tal‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata, dan jirreferi b’mod espliċitu għall‑għajnuna illegali mogħtija lil OA fil‑forma ta’ tolleranza min‑naħa tar‑Repubblika Ellenika fir‑rigward tad‑dejn fiskali u ta’ sigurtà soċjali li din il‑kumpannija kellha fil‑konfront tal‑Istat u ma jirreferix għal NOA bħala benefiċjarju effettiv ta’ parti minn din l‑għajnuna.

113 Fis‑sentenza tal‑14 ta’ Frar 2008, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, fejn ikkonstatat li r‑Repubblika Ellenika kienet naqset milli twettaq l‑obbligi tagħha taħt id‑deċiżjoni kkontestata, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ma qisietx li kien meħtieġ teżamina b’mod partikolari jekk, f’din id‑deċiżjoni, NOA kinitx indikata bħala s‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża msemmija fl‑Artikolu 1(4). Fil‑fatt, fir‑rigward ta’ din l‑għajnuna, il‑Qorti tal‑Ġustizzja vverifikat biss jekk id‑deċiżjoni kkontestata kellhiex indikazzjonijiet li permezz tagħhom l‑awtoritajiet nazzjonali kkonċernati setgħu jiddeterminaw huma stess, mingħajr diffikultajiet eċċessivi, l‑ammonti li kellhom jiġu rkuprati (punti 42 sa 44 tas‑sentenza).

114 F’dan il‑kuntest, il‑Qorti Ġenerali għandha, kif isostnu r‑rikorrenti, tinterpreta l‑kontenut tad‑deċiżjoni kkontestata fir‑rigward ta’ eventwali obbligu ta’ rkupru tal‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata mingħand NOA.

115 Preliminarjament, għandu jiġi osservat li, fil‑kontrorepliki tagħha fil‑Kawżi T‑415/05 u T‑416/05, il‑Kummissjoni ġġustifikat il‑fatt li ħadet pożizzjonijiet kontradittorji fir‑rigward tal‑interpretazzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata minħabba li ma kinitx ċerta dwar id‑data preċiża tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA (ara l‑punt 90 iktar ’il fuq).

116 Fil‑Kawża T‑416/05, NOA invokat in‑natura ġdida u għalhekk inammissibbli ta’ dan l‑argument dwar l‑allegat nuqqas ta’ ċertezza tal‑Kummissjoni fir‑rigward tad‑data preċiża tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA (ara l‑punt 34 iktar ’il fuq).

117 F’dan ir‑rigward, huwa biżżejjed li jiġi osservat li dan l‑argument tal‑Kummissjoni huwa fi kwalunkwe każ irrilevanti. Fil‑fatt, irrispettivament mill‑interpretazzjonijiet suċċessivi proposti f’dan il‑każ mill‑istituzzjoni konvenuta, hija l‑Qorti Ġenerali li għandha tagħti interpretazzjoni definittiva tad‑deċiżjoni kkontestata. Għaldaqstant, il‑pożizzjonijiet kontradittorji meħuda mill‑Kummissjoni fir‑rigward tal‑interpretazzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata u l‑invokazzjoni tan‑nuqqas ta’ ċertezza fir‑rigward tad‑data preċiża tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA, bħala spjegazzjoni għall‑bidla fil‑pożizzjoni tal‑Kummissjoni, huma irrilevanti u ma jistgħux jippreġudikaw id‑drittijiet tad‑difiża tar‑rikorrenti (is-sentenza tal‑Qorti Ġenerali tas‑7 ta’ Ottubru 1999, Irish Sugar vs Il‑Kummissjoni, T‑228/97, Ġabra p. II‑2969, punt 30). Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li d‑deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2004 li tinfetaħ il‑proċedura ta’ investigazzjoni formali (il-punt 110) u d‑deċiżjoni kkontestata (punt 6) jindikaw b’mod espliċitu li NOA nħolqot fit‑12 ta’ Diċembru 2003. Ir‑rikorrenti kkonfermaw, waqt is‑seduta, li NOA bdiet l‑attivitajiet tagħha f’dik id‑data. F’dan il‑kuntest, anki jekk il‑Kummissjoni ma kinitx ġiet infurmata matul il‑proċedura amministrattiva dwar id‑data preċiża tal‑inkorporazzjoni ta’ NOA, jiġifieri l‑11 ta’ Diċembru 2003, dan il‑fatt ma kienx ta’ natura li jkollu impatt fuq il‑kontenut tad‑deċiżjoni kkontestata – u, għalhekk, fuq l‑interpretazzjoni tagħha – fir‑rigward tal‑eventwali indikazzjoni ta’ NOA bħala suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża.

118 Għall‑finijiet tal‑interpretazzjoni tal‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, għandu jitfakkar li, skont il‑ġurisprudenza, id‑dispożittiv ta’ deċiżjoni fil‑qasam tal‑għajnuna mill‑Istat ma jistax jiġi separat mill‑motivazzjoni tagħha, b’tali mod li għandu jiġi interpretat, jekk ikun meħtieġ, fid‑dawl tal‑motivi li wasslu għall‑adozzjoni tagħha (ara s‑sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja tal‑15 ta’ Mejju 1997, TWD vs Il‑Kummissjoni, C‑355/95 P, Ġabra p. I‑2549, punt 21, u s‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, punt 41, u l‑ġurisprudenza ċċitata).

119 F’dan il‑każ, għandu għalhekk jiġi vverifikat jekk l‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata jistax jiġi interpretat, fid‑dawl tal‑motivi ta’ din id‑deċiżjoni, fis‑sens li, fost “il‑benefiċjarji tal‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1”, jinkludi lil NOA bħala benefiċjarju effettiv tal‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA u msemmija fl‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni msemmija.

120 Fl‑eżami tagħha tan‑natura tar‑ristrutturazzjoni tal‑grupp Olympic Airways (premessi 178 sa 183 tad‑deċiżjoni kkontestata), magħmul fil‑kuntest tal‑“evalwazzjoni tal‑għajnuna” (punt 6 tad‑deċiżjoni kkontestata), il‑Kummissjoni analizzat b’mod iktar dettaljat il‑modalitajiet tar‑ristrutturazzjoni, li kienu diġà ttieħdu inkunsiderazzjoni mill‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005. Il‑Kummissjoni bbażat ruħha fuq dik is‑sentenza meta fformulat il‑konklużjoni segwenti fil‑premessa 183 tad‑deċiżjoni kkontestata:

“Huwa għalhekk evidenti li, għalkemm ir‑ristrutturazzjoni ta’ OA fl‑2003 – li minnha tnisslet NOA – wasslet għall‑ħolqien ta’ entità legali distinta, din ir‑ristrutturazzjoni xorta waħda saret sabiex jiġi evitat l‑irkupru tal‑għajnuna taħt id‑deċiżjoni [tal‑11 ta’ Diċembru] 2002, u li NOA hija s‑suċċessur ta’ OA, minn tal‑inqas għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna mill‑Istat preċedenti għall‑qsim.”

121 Sabiex turi li NOA kienet is‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA, il‑Kummissjoni għalhekk żviluppat biss il‑punti li abbażi tagħhom, fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, il‑Qorti tal‑Ġustizzja kienet waslet għall‑konklużjoni li teżisti kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002. Fuq il‑bażi ta’ dawn il‑punti, il‑Kummissjoni kkonkludiet b’mod espliċitu, fil‑premessa 183 tad‑deċiżjoni kkontestata, li l‑obbligu ta’ rkupru kellu jiġi estiż għal NOA fir‑rigward b’mod partikolari tal‑għajnuna kontenzjuża mogħtija lil OA qabel il‑qsim.

122 Barra minn hekk, fil‑kuntest tal‑evalwazzjoni tagħha tal‑kompatibbiltà tal‑għajnuna mogħtija lil NOA, il‑Kummissjoni fakkret, fid‑deċiżjoni kkontestata (premessi 216 u 217), li, sa fejn NOA kienet is‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, l‑għajnuna ġdida mogħtija lil NOA ma setgħatx tiġi ddikjarata kompatibbli mas‑suq komuni, u dan sakemm l‑għajnuna li tippreċedi l‑qsim ma kinitx irkuprata.

123 Minn dan l‑eżami tad‑deċiżjoni kkontestata jirriżulta li – għalkemm wieħed jista’ jilmenta li l‑Kummissjoni ma identifikatx b’isimhom, fid‑dispożittiv ta’ din id‑deċiżjoni, il‑benefiċjarji li mingħandhom kellha tiġi rkuprata l‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) li kienet tippreċedi l‑qsim – il‑motivi ta’ din id‑deċiżjoni jippermettu li NOA tiġi identifikata b’mod faċli bħala s‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru ta’ din l‑għajnuna.

124 F’dan il‑kuntest, mill‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, flimkien mal‑motivi diġà ċċitati ta’ din id‑deċiżjoni, u b’mod partikolari fid‑dawl tas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, jirriżulta b’mod ċar li l‑Kummissjoni imponiet fuq ir‑Repubblika Ellenika l‑obbligu li tirkupra l‑għajnuna mogħtija lil OA, qabel il‑qsim, mhux biss mingħand din il‑kumpannija iżda wkoll, jekk ikun il‑każ, mingħand NOA.

125 L‑Artikolu 2 tad‑deċiżjoni kkontestata, li jipprovdi għall‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1 ta’ din id‑deċiżjoni, għandu għalhekk jiġi interpretat fis‑sens li fih ordni ta’ rkupru tal‑għajnuna li tippreċedi l‑qsim, mingħand OA jew mingħand NOA, fejn it‑tqassim tal‑obbligu ta’ rkupru bejn dawn iż‑żewġ kumpanniji għandu jiġi ddeterminat meta tkun qiegħda tiġi eżegwita din id‑deċiżjoni.

126 Fil‑fatt, fir‑rigward tat‑tqassim tal‑obbligu ta’ ħlas lura bejn il‑benefiċjarji ta’ għajnuna, għandu jitfakkar li, f’deċiżjoni li tikkonstata l‑inkompatibbiltà ta’ għajnuna u li timponi l‑irkupru tagħha, il‑Kummissjoni mhijiex obbligata tippreċiża l‑estent tal‑vantaġġ meħud minn kull impriża benefiċjarja mill‑ammont tal‑għajnuna inkwistjoni. Huwa l‑Istat Membru kkonċernat li għandu jiddetermina l‑ammont li għandu jiġi rrimborsat minn kull waħda minn dawn il‑kumpanniji meta tiġi rkuprata l‑għajnuna. Fil‑każ li jiltaqa’ ma’ diffikultajiet mhux mistennija, dan l‑Istat jista’ jissottometti l‑problemi tiegħu għall‑evalwazzjoni tal‑Kummissjoni, fejn din tal‑aħħar u l‑Istat għandhom jikkollaboraw in bona fide, skont l‑obbligu ta’ kooperazzjoni leali stabbilit b’mod partikolari fl‑Artikolu 10 KE, sabiex jegħlbu dawn id‑diffikultajiet (ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza tal‑Qorti Ġenerali tal‑11 ta’ Mejju 2005, Saxonia Edelmetalle u ZEMAG vs Il‑Kummissjoni, T‑111/01 u T‑133/01, Ġabra p. II‑1579, punt 124).

127 Din is‑soluzzjoni hija kkonfermata mis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 li fiha l‑Qorti tal‑Ġustizzja, filwaqt li enfasizzat il‑kriterju purament ekonomiku tal‑istabbiliment mill‑ġdid ta’ kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fis‑settur ikkonċernat, tammetti b’mod impliċitu l‑possibbiltà li l‑obbligu ta’ rimbors ta’ NOA jkun wieħed sussidjarju biss. Fil‑fatt, f’dik is‑sentenza, il‑Qorti tal‑Ġustizzja sempliċement ikkonstatat in‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u ħalliet f’idejn l‑awtoritajiet nazzjonali kompetenti u l‑Kummissjoni l‑kompitu li jiddeterminaw, fil‑kuntest tal‑obbligu reċiproku ta’ kooperazzjoni leali tagħhom, it‑tqassim tal‑obbligu ta’ rkupru bejn OA u NOA fir‑rigward tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002.

128 F’dan il‑każ, fid‑dawl tal‑interpretazzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata mogħtija fil‑punti 123 sa 125 iktar ’il fuq, għandhom jiġu eżaminati l‑motivazzjoni u l‑fondatezza tal‑konstatazzjoni ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fl‑Artikolu 1(4) tad‑deċiżjoni kkontestata, qabel il‑qsim.

Fuq l‑evalwazzjoni tal‑motivazzjoni u tal‑fondatezza tal‑konstatazzjoni, fid‑deċiżjoni kkontestata, tas‑suċċessjoni ta’ OA minn NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża

129 Qabel ma tiġi eżaminata l‑fondatezza tal‑motivi bbażati fuq l‑insuffiċjenza tal‑motivazzjoni u fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni, imressqa mir‑rikorrenti fil‑Kawżi T‑415/05 u T‑416/05, għandha tiġi miċħuda l‑allegazzjoni ta’ inammissibbiltà mressqa minn NOA fil‑konfront ta’ allegati motivi ġodda tal‑Kummissjoni dwar, minn naħa, l‑allegata intenzjoni tar‑Repubblika Ellenika li tevita l‑obbligu ta’ rkupru u, min‑naħa l‑oħra, l‑allegata illegalità tal‑eżistenza ta’ NOA (ara l‑punt 34 iktar ’il fuq).

130 Fil‑fatt, mill‑kontroreplika jirriżulta b’mod ċar li l‑Kummissjoni ma qiegħda tinvoka ebda motiv ġdid dwar l‑allegata intenzjoni tar‑Repubblika Ellenika li tevita l‑obbligu ta’ rkupru permezz tar‑ristrutturazzjoni tal‑grupp Olympic Airways u l‑ħolqien ta’ NOA. Għall‑kuntrarju, hija tiżviluppa l‑argument, li kien diġà invokat fid‑deċiżjoni kkontestata u fir‑risposta, li n‑nuqqas ta’ intenzjoni tar‑Repubblika Ellenika li tevita dan l‑obbligu, allegat mir‑rikorrenti, huwa irrilevanti peress li r‑ristrutturazzjoni msemmija tostakola l‑irkupru tal‑għajnuna.

131 Fir‑rigward tal‑argument tal‑Kummissjoni li s‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 tolqot l‑eżistenza stess ta’ NOA, billi tiddikjaraha illegali, dan l‑argument jagħmel parti mid‑dibattiti bejn il‑partijiet dwar il‑portata legali ta’ din is‑sentenza fir‑rigward tal‑identifikazzjoni tal‑benefiċjarju effettiv tal‑għajnuna kontenzjuża.

132 Dwar il‑mertu, u b’mod preliminari, sa fejn, fil‑kuntest tal‑eżami tagħha tar‑rabta bejn OA u NOA, il‑Kummissjoni tibbaża ruħha b’mod partikolari fuq l‑elementi kkunsidrati mill‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 sabiex tikkonstata li “NOA hija s‑suċċessur ta’ OA, minn tal‑inqas għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna mill‑Istat preċedenti għall‑qsim” (premessa 183 tad‑deċiżjoni kkontestata), għandha tiġi ppreċiżata l‑portata ta’ din is‑sentenza f’dan il‑każ.

133 Għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tal‑Kummissjoni quddiem il‑Qorti Ġenerali, dik is‑sentenza tista’ titqies bħala res judicata biss fir‑rigward tal‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, sa fejn in‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkonstatat kien jikkonċerna preċiżament in‑nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ din id‑deċiżjoni.

134 B’mod partikolari, fir‑rigward tal‑konstatazzjoni dwar l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża preċedenti għall‑qsim, għandu jiġi osservat li, minkejja li ċ‑ċirkustanzi rilevanti li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni huma essenzjalment l‑istess, kemm fir‑rigward tal‑irkupru tal‑għajnuna impost permezz tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 u kemm fir‑rigward tal‑irkupru tal‑għajnuna favur OA preċedenti għall‑qsim, impost permezz tad‑deċiżjoni kkontestata, l‑elementi kollha mhumiex madankollu strettament identiċi. Id‑differenza tinsab fil‑fatt li t‑trasferiment tal‑assi ta’ OA lil NOA, fis‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, skont modalitajiet li għamlu impossibbli l‑irkupru tal‑għajnuna mogħtija lil OA mingħajd NOA, seħħ wara l‑adozzjoni tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 iżda qabel il‑bidu tal‑proċedura ta’ investigazzjoni formali li wasslet għall‑adozzjoni tad‑deċiżjoni kkontestata, fl‑14 ta’ Settembru 2005.

135 Issa, il‑mument tat‑trasferiment tal‑assi lill‑kumpannija l‑ġdida huwa wieħed mill‑kriterji li jistgħu, b’importanza differenti skont il‑każ, jittieħdu inkunsiderazzjoni. Fil‑fatt, mill‑ġurisprudenza jirriżulta li, sabiex jiġi evalwat jekk l‑obbligu li tiġi rkuprata l‑għajnuna mogħtija lil kumpannija f’diffikultà jistax jiġi estiż għal kumpannija ġdida li lilha din il‑kumpannija preċedenti tkun ittrasferiet ċerti assi, meta dan it‑trasferiment jippermetti li tiġi kkonstatata kontinwità ekonomika bejn iż‑żewġ kumpanniji, jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni l‑elementi segwenti: is‑suġġett tat‑trasferiment (assi u dejn, żamma tal‑persunal, assi miġbura fi gruppi), il‑prezz tat‑trasferiment, l‑identità tal‑azzjonisti jew tal‑proprjetarji tal‑impriża akkwirenti u tal‑impriża inizjali, il‑mument li fih seħħ it‑trasferiment (wara l‑bidu tal‑investigazzjoni, il‑ftuħ tal‑proċedura jew id‑deċiżjoni finali) jew inkella l‑loġika ekonomika tal‑operazzjoni (sentenza L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 78, 80 u 85).

136 F’dan il‑każ, għandu għalhekk jiġi vverifikat jekk, fid‑dawl tal‑kuntest fattwali partikolari għal dan il‑każ, il‑Kummissjoni setgħatx, mingħajr ma taqbeż il‑limiti tas‑setgħa diskrezzjonali tagħha, tittrasponi, fid‑deċiżjoni kkontestata, ir‑raġunament segwit mill‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 sabiex tikkonkludi li teżisti kontinwità ekonomika bejn OA u NOA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna kontenzjuża.

137 Fir‑rigward, b’mod partikolari, tal‑kriterju dwar il‑mument li fih sar it‑trasferiment tal‑assi, li l‑kontenut u l‑portata tiegħu se jiġu ppreċiżati iktar ’il quddiem (ara l‑punt 146 iktar ’il quddiem), f’dan l‑istadju huwa biżżejjed li jitfakkar li, fil‑kawża li wasslet għas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005, it‑trasferiment tal‑assi tal‑kumpannija OA, li kienet f’diffikultà, lill‑kumpannija ġdida NOA, b’mod li għamel impossibbli l‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 mingħand il‑kumpannija preċedenti, seħħ wara l‑adozzjoni ta’ din id‑deċiżjoni (ara l‑punt 134 iktar ’il fuq). Fil‑kawżi li wasslu għas‑sentenzi L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 77), u Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 71), li fuqhom hija bbażata b’mod impliċitu l‑analiżi magħmula fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 (ara l‑punti 143 u 144 iktar ’il quddiem), l‑operazzjonijiet “evażivi” allegati mill‑Kummissjoni kienu twettqu jew matul il‑proċedura ta’ investigazzjoni formali, jew f’mument meta l‑awtoritajiet nazzjonali kompetenti kienu informati dwar l‑intenzjoni tal‑Kummissjoni li tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni.

138 F’dan il‑każ, għandu jiġi osservat li l‑ordni sabiex tingħata informazzjoni, fir‑rigward tal‑miżuri kollha marbuta mar‑ristrutturazzjoni u mal‑privatizzazzjoni ta’ OA li setgħu jinkludu elementi ta’ għajnuna kienet ġiet indirizzata lir‑Repubblika Ellenika sa mit‑8 ta’ Settembru 2003. Għalhekk, ir‑Repubblika Ellenika u OA inqas u inqas setgħu ma jkunux jafu, meta nħolqot NOA, li l‑miżuri favur OA preċedenti għall‑qsim setgħu jkunu s‑suġġett tal‑investigazzjoni tal‑Kummissjoni u li dawn il‑miżuri kienu jagħmlu parti kontinwa minn ċerta għajnuna preċedenti, koperta mid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002, mogħtija lil OA fil‑forma ta’ tolleranza mir‑Repubblika Ellenika fir‑rigward tan‑nuqqas ta’ ħlas ta’ taxxi u ta’ kontribuzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali.

139 F’dawn iċ‑ċirkustanzi, fid‑dawl tax‑xebh tal‑kuntest fattwali, l‑analiżi magħmula mill‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 fis‑sens li, sabiex tiġi stabbilita mill‑ġdid sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fis‑settur ekonomiku kkonċernat, l‑obbligu ta’ rkupru tal‑għajnuna mogħtija lil OA seta’ jiġi estiż għal NOA, li lilha kienu ġew ittrasferiti l‑attivitajiet ta’ produzzjoni l‑iktar profitabbli ta’ OA, tgħodd ukoll, għall‑istess motivi, fir‑rigward tal‑għajnuna preċedenti għall‑qsim inkwistjoni f’dan il‑każ.

140 F’dan ir‑rigward, l‑interpretazzjoni tas‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 proposta mir‑rikorrenti, li jsostnu li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma kkunsidratx lil NOA bħala s‑suċċessur ta’ OA għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna, ma tistax tiġi aċċettata.

141 Fil‑fatt, fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 (punti 33 u 34), il‑Qorti tal‑Ġustizzja laqgħet l‑argument tal‑Kummissjoni li l‑operazzjoni li kienet tikkonsisti fit‑trasferiment lill‑kumpannija NOA tal‑assi tas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet tal‑kumpannija OA, ħielsa minn kull dejn, liema operazzjoni kienet strutturata b’tali mod li kien impossibbli, taħt id‑dritt nazzjonali, l‑irkupru tad‑dejn tal‑kumpannija preċedenti OA mingħand il‑kumpannija ġdida NOA, kienet “ħolqot ostakolu għall‑implementazzjoni effettiva tad‑deċiżjoni [tal‑11 ta’ Diċembru 2002] u għall‑irkupru tal‑għajnuniet li permezz tagħhom [ir‑Repubblika Ellenika sostniet] l‑attivitajiet kummerċjali ta’ din il‑kumpannija” u “[b]’hekk, l‑għan tal‑imsemmija deċiżjoni, li terġa’ tiġi stabbilita sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni li mhijiex distorta fis‑settur tal‑avjazzjoni ċivili, kien ġie serjament kompromess”.

142 Meta enfasizzat il‑ħtieġa li tiġi stabbilita mill‑ġdid is‑sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni fis‑settur tal‑avjazzjoni ċivili, il‑Qorti tal‑Ġustizzja għalhekk identifikat lil NOA, b’mod impliċitu, bħala l‑benefiċjarju effettiv tal‑għajnuna mogħtija lil OA u msemmija fid‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002 sa fejn din l‑għajnuna lill‑kumpannija tal‑ajru preċedenti OA kienet ibbenefikat lis‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet ittrasferit lil NOA.

143 Fil‑fatt, fid‑dawl tal‑konklużjonijiet tal‑Avukat Ġenerali Geelhoed (Ġabra p. I‑3878, punti 28 sa 36), is‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005 għandha tinftiehem bħala li tikkonstata l‑eżistenza ta’ kontinwità ekonomika bejn OA u NOA, fir‑rigward tas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet, għall‑finijiet tal‑irkupru tal‑għajnuna impost permezz tad‑deċiżjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2002. Għaldaqstant, il‑kumpannija tal‑ajru ġdida NOA setgħet, bħala prinċipju, fil‑kwalità tagħha ta’ impriża li kienet effettivament ibbenefikat minn din l‑għajnuna, tkun is‑suġġett ta’ proċedura nazzjonali għall‑irkupru tal‑għajnuna msemmija fid‑deċiżjoni msemmija, bil‑għan li tiġi stabbilita mill‑ġdid kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fis‑settur ekonomiku kkonċernat.

144 Insostenn tal‑analiżi tiegħu, l‑Avukat Ġeneral Geelhoed ibbaża ruħu b’mod partikolari fuq is‑sentenza L‑Italja u SIM2 Multimedia vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, fejn il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li l‑fatt li impriża f’diffikultà titħalla toħloq, matul il‑proċedura ta’ investigazzjoni formali dwar l‑għajnuna li tkun irċeviet, sussidjarja li lilha sussegwentement tittrasferixxi l‑attivitajiet tal‑operat l‑iktar profittabbli tagħha jammonta għall‑aċċettazzjoni tal‑possibbiltà għal kull kumpannija li tnaqqas dawn l‑assi mill‑patrimonju tal‑kumpannija parent meta jsir l‑irkupru tal‑għajnuna, ħaġa din li toħloq il‑perikolu li l‑irkupru tal‑għajnuna jiġi mċaħħad kompletament jew parzjalment mill‑effetti tiegħu. Sabiex jiġi evitat li d‑deċiżjoni ma titlifx l‑effettività tagħha u li d‑distorsjoni fil‑kompetizzjoni ma tippersistix, il‑Kummissjoni jista’ jkollha teżiġi li l‑irkupru ma jkunx limitat għall‑impriża inizjali iżda jkun estiż għall‑impriża li tkun qiegħda tiżgura l‑permanenza tagħha permezz tal‑mezzi ta’ produzzjoni li jkunu ġew ittrasferiti lilha, meta ċerti elementi tat‑trasferiment jippermettu li tiġi kkonstatata kontinwità ekonomika bejn iż‑żewġ entitajiet (punt 33 tal‑konklużjonijiet).

145 F’dan il‑każ, l‑argument tar‑Repubblika Ellenika u ta’ NOA, intiż essenzjalment sabiex jiġi kkontestat il‑fatt li l‑assi prinċipali ta’ OA – li kienu marbuta mas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet – ġew ittrasferiti lil NOA, ħielsa mill‑parti l‑kbira tad‑dejn, u skont modalitajiet li għamlu impossibbli l‑irkupru tal‑għajnuna mingħand din il‑kumpannija, huwa fil‑verità intiż sabiex tiġi kkontestata l‑analiżi li fuqha bbażat ruħha l‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2005. Fil‑fatt, għall‑kuntrarju tal‑allegazzjonijiet tar‑rikorrenti, il‑punti ta’ fatt u ta’ liġi prinċipali rilevanti li diġà ttieħdu inkunsiderazzjoni f’dik is‑sentenza mhumiex differenti f’dan il‑każ. B’mod partikolari, għalkemm huwa minnu li, f’dik is‑sentenza, il‑Qorti tal‑Ġustizzja osservat li l‑assi tas‑settur tal‑attivitajiet ta’ titjiriet kienu ġew ittrasferiti lil NOA “ħielsa minn kull dejn”, din il‑kunsiderazzjoni – li kienet ibbażata fuq l‑informazzjoni mogħtija lill‑Qorti tal‑Ġustizzja mill‑partijiet – hija dovuta għall‑fatt li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma kinitx mitluba, fil‑kuntest tar‑rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li bih kienet adita, teżamina fid‑dettal il‑modalitajiet kollha tar‑ristrutturazzjoni tal‑grupp Olympic Airways, b’mod partikolari fir‑rigward tat‑trasferiment ta’ parti żgħira ħafna mid‑dejn ta’ NOA, fejn id‑dejn fuq perijodu twil kollu u 90 % tad‑dejn fuq perijodu qasir baqa’ jsejjaħ lil OA. F’dan il‑kuntest, il‑fatt, invokat f’dan il‑każ mir‑rikorrenti, li OA żammet l‑attivitajiet ta’ assistenza fuq l‑art, ta’ manutenzjoni u ta’ taħriġ u li 10 % tad‑dejn fuq perijodu qasir tagħha, jiġifieri dejn ta’ inqas minn xahar, ġie ttrasferit lil NOA, kif jirriżulta mir‑rappor