Ġabr a tal-ġur isprudenza  
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja) 
13 ta’ Ġunju 2017 * 
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Artikolu 143 TFUE — Diffikultajiet dwar il-bilanċ tal-pagamenti  
ta’ Stat Membru — Għajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea — Memorandum ta’ Ftehim konkluż  
bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istat Membru benefiċjarju — Politika soċjali — Prinċipju ta’ ugwaljanza  
fit-trattament — Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi l-kumulu bejn pensjoni tal-irtirar pubblika u  
dħul mis-salarju li jirriżulta mit-twettiq ta’ attivitajiet ma’ istituzzjoni pubblika — Differenza  
fit-trattament bejn il-persuni li t-tul tal-ħatra tagħhom huwa previst mill-kostituzzjoni u  
l-imħallfin professjonali”  
Fil-KawżaC-258/14, 
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa 
mill-Curtea de Apel Alba Iulia (qorti tal-appell ta’ Alba Iulia, ir-Rumanija), permezz ta’ deċiżjoni tat-
3ta’ April 2014 , li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-26 ta’ Mejju 2014 , fil-proċedura 
Eugenia Florescu,  
Ioan Poiană,  
Cosmina Diaconu, fil-kwalità ta’ eredi ta’ Mircea Bădilă,  
Anca Vidrighin, fil-kwalità ta’ eredi ta’ M. Bădilă,  
Eugenia Elena Bădilă, fil-kwalità ta’ eredi ta’ M. Bădilă,  
vs  
Casa Județeană de Pensii Sibiu,  
Casa Națională de Pensii și alte Drepturi de Asigurări Sociale,  
Ministerul Muncii, Familiei și Protecției Sociale,  
Statul român,  
Ministerul Finanțelor Publice,  
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja), 
komposta minn K. Lenaerts, President, A. Tizzano, Viċi President, R. Silva de Lapuerta, J. L. da Cruz 
Vilaça, E. Juhász, M. Berger, A. Prechal u E. Regan, Presidenti ta’ Awla, A. Rosas, A. Borg Barthet 
(Relatur), M. Safjan, D. Šváby u E. Jarašiūnas, Imħallfin, 
* Lingwa tal-kawża: ir-Rumen. 
MT 
ECLI:EU:C:2017 :448 1 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
Avukat Ġenerali: Y. Bot, 
Reġistratur: V. Giacobbo-Peyronnel, Amministratur, 
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-11 ta’ Ottubru 2016 , 
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati: 
— għal E. Florescu u I. Poiană kif ukoll għal C. Diaconu, A. Vidrighin u E. E. Bădilă, fil-kwalità ta’ 
eredi ta’ M. Bădilă, minn D. Târşia, avukat, 
— għall-Casa Județeană de Pensii Sibiu, minn D. Aldea u I. Stan, bħala aġenti, 
— għall-Gvern Rumen, minn R. H. Radu kif ukoll minn A. Wellman u M. Bejenar, bħala aġenti, 
— għall-Gvern Elleniku, minn K. Georgiadis u S. Papaioannou, bħala aġenti, 
— għall-Gvern Ungeriż, minn Z. Fehér, bħala aġent, 
— għall-Kummissjoni Ewropea, minn J.-P. Keppe nne, H. Krämer u I. Rogalski kif ukoll minn L. 
Nicolae, bħala aġenti, 
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-21 ta’ Diċembru 2016 , 
tagħti l-preżenti 
Sentenza 
1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 6 TUE, 110 u 267 TFUE, 
tal-Artikoli 17, 20, 21 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem 
il-“Karta”), tal-Memorandum ta’ Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u r-Rumanija, konkluż f’Bukarest u 
fi Brussell fit-23 ta’ Ġunju 2009 (iktar ’il quddiem il-“Memorandum ta’ Ftehim”), tal-prinċipju ta’ 
ċertezza legali, tal-prinċipji ta’ effettività u ta’ ekwivalenza, kif ukoll tal-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 
tal-Kunsill 2000 /78/KE, tas-27 ta’ Novembru 2000 , li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza 
fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 79). 
2 Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, Eugenia Florescu u Ioan Poiană kif ukoll 
Cosmina Diaconu, Anca Vidrighin u Eugenia Elena Bădilă, fil-kwalità ta’ eredi ta’ Mircea Bădilă u, 
min-naħa l-oħra, il-Casa Județeană de Pensii Sibiu (fond dipartimentali tal-pensjonijiet tal-irtirar ta’ 
Sibiu, ir-Rumanija), il-Casa Națională de Pensii şi alte Drepturi de Asigurări Sociale (fond nazzjonali 
tal-pensjonijiet tal-irtirar u tad-drittijiet l-oħra tas-sigurtà soċjali, ir-Rumanija), il-Ministerul Muncii, 
Familiei și Protecției Sociale (il-ministeru tax-xogħol, tal-familja u tal-protezzjoni soċjali, ir-Rumanija), 
is-Statul român (l-Istat Rumen) u l-Ministerul Finanțelor Publice (il-ministeru tal-finanzi pubbliċi, 
ir-Rumanija) dwar drittijiet għall-pensjoni tal-irtirar. 
ECLI:EU:C:2017 :448 2 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
Il-kuntest ġuridiku 
Id-dritt tal-Unjoni 
Ir-Regolament (KE) Nru 332/2002 
3 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 332/2002 , tat-18 ta’ Frar 2002 , li jistabbilixxi faċilità li tipprovdi 
għajnuna finanzjarja għal żmien medju għall-bilanċita’ pagament tal-Istati Membri (ĠU Edizzjoni 
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 10, Vol. 3, p. 81), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) 
Nru 431/2009 , tat-18 ta’ Mejju 2009 (ĠU 2009 , L 128, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament 
Nru 332/2002 ”), jistabbilixxi l-modalitajiet applikabbli għall-faċilità ta’ assistenza reċiproka previst 
fl-Artikolu 143 TFUE. 
4 L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament jipprevedi: 
“1. Għandha tiġi stabbilita faċilita’ għal assistenza finanzjarja għal żmien medju li tippermetti li jingħata 
self lil wieħed jew aktar mill-Istati Membri li jkunu qed jesperjenzaw, jew ikunu qed jiġu mhedda 
serjament minn, diffikultajiet fil-bilanċ ta’ pagamenti kurrenti tagħhom jew fiċ-ċaqliq tal-kapitali 
tagħhom. Dawk l-Istati Membri biss li ma adottawx il-euro jistgħu jgawdu minn din il-faċilita 
tal-Komunità. 
L-ammont pendenti ta’ self li jrid jingħata lill-Istati Membri taħt din il-faċilità għandu jkun limitat għal 
EUR 50 biljun bħala kapital. 
2. Għal dan il-għan, skond deċiżjoni adottata mill-Kunsill taħt l-Artikolu 3 u wara konsultazzjoni 
mal-Kumitat Ekono miku u Finanzjarju, il-Kummissjoni għandha tkun awtorizzata li tikkuntratta self 
minn fuq is-swieq u istituzzjonijiet finanzjarji f’isem il-Komunità Ewropea.” 
5 Skont l-Artikolu 3 tal-imsemm i regolament: 
“1. Il-faċilità ta’ assistenza finanzjarja għal żmien medju tista’ tiġi implimentata mill-Kunsill fuq 
l-inizjattiva ta’: 
(a) l-Kummissjoni, waqt li tagixxi skond l-Artikolu 119 tat-Trattat bi ftehim ma’ l-Istat Membru li 
jkun qed jitlob iffinanzjar mill-Komunità; 
(b) Stat Membru li jkun qed jesperjenza, jew ikun qed jiġi mhedded serjament minn, diffikultajiet 
fir-rigward tal-bilanċ tal-pagamenti kurrenti jew ċaqliq fil-kapitali tiegħu. 
2. L-Istat Membru li jitlob għajnuna finanzjarja għal żmien medju għandu jiddiskuti l-istima 
tal-bżonnijiet finanzjarji tiegħu mal-Kummissjoni u jissottometti abbozz ta’ programm ta’ aġġustament 
lill-Kummissjoni u lill-Kumitat Ekono miku u Finanzjarju. Il-Kunsill, wara li jeżamina s-sitwazzjoni 
fl-Istat Membru konċernat u l-programm ta’ aġġustament ippreżentat bħala sostenn tal-applikazzjoni 
tiegħu, għandu jiddeċiedi, bħala regola, waqt l-istess laqgħa: 
(a) jekk jagħtix is-self jew faċilita’ xierqa ta’ ffinanzjar, l-ammont u t-tul medju tagħhom; 
(b) il-kondizzjonijiet ta’ politika ekono mika marbutin mal-għajnuna finanzjarja għal żmien medju 
bil-ħsieb li terġa’ tiġi stabbilita jew li tkun żgurata sitwazzjoni sostenibbli fil-bilanċ tal-pagamenti; 
ECLI:EU:C:2017 :448 3 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
(c) il-metodi tekniċi kif jinħarġu l-flus tas-self jew tal-faċilità ta’ ffinanzjar, li r-rilaxx jew il-ġbid 
tagħhom, bħala regola, għandhom isiru permezz ta’ pagamenti suċċessivi, filwaqt li r-rilaxx ta’ 
kull pagament ikun suġġett għal verifika tar-riżultati miksuba fit-twettiq tal-programm abbażi 
tal-objettivi ffissati.” 
6 L-Artikolu 3a tar-Regolament Nru 332/2002 jistabbilixxi: 
“Il-Kummissjoni u l-Istati Membru kkon ċernat għandhom jikkon kludu Memorandum ta’ Ftehim li 
jistipula dettaljatament il-kondizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill taħt l-Artikolu 3. Il-Kummissjoni 
għandha tikkomunika l-Memorandum ta’ Ftehim lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.” 
Id-Deċiżjonijiet 2009 /458/KE u 2009 /459/KE 
7 Bis-saħħa tal-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009 /458/KE, tas-6 ta’ Mejju 2009 , li tagħti għajnuna 
reċiproka lir-Rumanija, (ĠU 2009 , L 150, p. 6), l-Unjoni tagħti assistenza reċiproka lir-Rumanija taħt 
l-Artikolu 143 TFUE. Barra minn hekk, bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009 /459/KE, tas-6 ta’ Mejju 2009 , li 
tagħti għajnuna finanzjarja tal-Komunità lir-Rumanija fuq medda medja ta’ żmien (ĠU 2009 , L 150, 
p. 8), l-Unjoni Ewropea tqiegħed għad-dispożizzjoni tar-Rumanija self fuq medda medja ta’ żmien li 
jammonta għal EUR 5 biljun. 
8 Skont l-Artikolu 2(1) u (2) tad-Deċiżjoni 2009 /459: 
“1. L-għajnuna għandha titmexxa mill-Kummissjoni b’mod konsistenti mal-impe nji tar-Rumanija u 
r-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill, b’mod partikolari r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċigħall-Pajjiżi 
fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-Programm Nazzjonali ta’ Riforma kif ukoll il-programm ta’ 
konverġenza. 
2. Il-Kummissjoni għandha taqbel mal-awtoritajiet tar-Rumanija, wara li tikkon sulta l-KEF [Kumitat 
Ekono miku u Finanzjarju], dwar il-kundizzjonijiet speċifiċita’ politika ekono mika marbutin 
mal-għajnuna finanzjarja, kif stipulat fl-Artikolu 3(5). Dawk il-kundizzjonijiet għandhom jiġu stipulati 
f’Memorandum ta’ Ftehim konsistenti mal-impe nji u r-rakkomandazzjonijiet imsemm ija 
fil-paragrafu 1. […]”. 
9 Skont l-Artikolu 3(5) tad-Deċiżjoni 2009 /459: 
“Ir-rilaxx ta’ kull ħlas sussegwenti għandu jsir fuq il-bażita’ implimentazzjoni sodisfaċenti 
tal-programm ekono miku l-ġdid tal-Gvern tar-Rumanija inkluż fil-Programm ta’ Konverġenza 
tar-Rumanija, fil-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet speċifiċita’ 
politika ekono mika stabbiliti fil-Memorandum ta’ Ftehim. Dawn għandhom jinkludu, inter alia, 
(a) l-adozzjoni ta’ programm fiskali ppjanat sew wa fuq medda medja ta’ żmien imfassal biex inaqqas, 
sal-2011 , l-iżbilanċġenerali tal-gvern għal mhux aktar mil-livell ta’ referenza tat-Trattat ta’ 3% 
tal-[prodott gross domestiku (PGD)]; 
(b) l-adozzjoni u t-twettiq ta’ baġit emendat għall-2009 (sat-tieni kwart tal-2009 ), li jimmira lejn 
żbilanċġenerali tal-gvern ta’ mhux aktar minn 5,1 % tal-PGD fit-termini tal-ESA 95; 
(c) it-tnaqqis fin-nefqa fuq il-pagi fis-settur pubbliku f’termini nominali meta mqabbla mar-riżultat 
tal-2008 billi jitneħħew iż-żidiet fil-pagi tas-settur pubbliku (li jammontaw għal 5%f’termini 
nominali) ippjanati għall-2009 (jew tnaqqis ulterjuri ekwivalenti fl-impjiegi) u billi jitnaqqsu 
l-impjiegi fis-settur pubbliku, inkluż billi jiġi sostitwit wieħed biss minn kull seba’ impjegati li 
jitilqu; 
ECLI:EU:C:2017 :448 4 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
(d) restrizzjonijiet addi zzjonali fl-infiq fuq oġġetti u servizzi u f’sussidji għall-impriżi pubbliċi; 
(e) it-titjib tal-immaniġġjar baġitarju bl-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ qafas fiskali vinkolanti fuq 
medda medja ta’ żmien, u billi jiġu stabbiliti limiti fuq reviżjonijiet tal-baġit matul is-sena, inklużi 
r-regoli fiskali u jinħoloq kunsill fiskali li jipprovdi skrutinju indipendenti u espert; 
(f) ir-riforma tas-sistema ta’ kumpe ns tas-settur pubbliku, inkluż billi jingħaqdu u jiġu simplifikati 
l-iskali tal-pagi u tiġi rriformata s-sistema tal-bonusijiet; 
(g) ir-riforma ta’ parametri ewlenin tas-sistema tal-pensjonijiet permezz ta’ tqarrib lejn l-indiċjar 
tal-pensjonijiet fuq il-prezzijiet tal-konsumatur, minflok il-pagi, filwaqt li l-età tal-irtirar tkun 
aġġustata b’mod gradwali lil hinn mill-ftehim ippjanat, speċjalment għan-nisa, u l-parteċipazzjoni 
progressiva għall-kontribuzzjonijiet tal-pensjoni ta’ gruppi ta’ impjegati pubbliċilibħalissa jinsabu 
esklużi minn dawn il-kontribuzzjonijiet; 
[…]” 
Il-Memorandum ta’ Ftehim 
10 Skont il-punt 5 tal-Memorandum ta’ Ftehim, il-ħlas ta’ kull parti tal-għajnuna finanzjarja mogħtija 
mill-Unjoni lir-Rumanija għandu jsir bil-kundizzjoni ta’ implementazzjoni sodisfaċenti tal-programm 
ekono miku tal-Gvern Rumen. Il-punt 5(a) tal-Memorandum ta’ Ftehim jipprevedi, fost 
il-kundizzjonijiet li għalihom hija suġġetta din l-għajnuna, “tnaqqis tal-ispiża salarjali tas-settur 
pubbliku” [traduzzjoni mhux uffiċjali], filwaqt li fir-raba’ subparagrafu tal-punt 5(b) hemm indikat li 
“sabiex in-natura sostenibbli tal-finanzi pubbliċi tittejjeb fit-tul, il-parametri prinċipali tas-sistema 
tal-pensjonijiet għandhom jiġu rriformati” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. 
11 Il-punt 5(d) ta’ dan il-Memorandum ta’ Ftehim, intitolat “Ir-riforma strutturali”, jinkludi 
rakkomandazzjonijiet dwar miżuri intiżi sabiex itejbu l-effiċjenza u l-effikaċja tal-amministrazzjoni 
pubblika, sabiex itejbu l-kwalità tal-amministrazzjoni pubblika f’diversi oqsma, b’mod partikolari f’dak 
li jikkon ċerna l-istrutturi deċiżjonali, it-tqassim tar-responsabbiltajiet bejn l-istituzzjonijiet, 
l-organizzazzjoni interna tal-ministeri prinċipali, il-kamp ta’ applikazzjoni u r-responsabbilizzazzjoni 
marbuta mal-implementazzjoni, u mal-adegwatezza tal-livelli tal-persunal u tal-ġestjoni tar-riżorsi 
umani. 
Id-Direttiva 2000 /78 
12 Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2000 /78, din għandha l-għan li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ġlieda 
kontra d-diskriminazzjoni fuq bażita’ reliġjon jew twemm in, diżabbiltà, età jew orjentazzjoni sesswali 
f’dak li għandu x’jaqsam mal-impjieg u x-xogħol, bl-iskop li timplementa fl-Istati Membri l-prinċipju 
ta’ ugwaljanza fit-trattament. 
13 L-Artikolu 2(1) u (2) ta’ din id-direttiva jipprevedi: 
“1. Għall-iskop ta’ din id-Direttiva, ‘il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament’ għandu jfisser li 
m’għandux ikun hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta għall-ebda raġuni msemm ija 
fl-Artikolu 1. 
2. Għall-finijiet tal-paragrafu 1: 
(a) għandu jitqies li jkun hemm diskriminazzjoni diretta meta persuna tiġi trattata b’mod inqas 
favorevoli milli kienet tiġi trattata oħra f’sitwazzjoni simili, għar-raġunijiet imsemm ija 
fl-Artikolu 1; 
ECLI:EU:C:2017 :448 5 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
(b) għandu jitqies li jkun hemm diskriminazzjoni indiretta meta fejn dispożizzjoni, kriterju jew 
prattika apparentement newtrali tkun tqiegħed persuni li għandhom reliġjon jew twemm in 
partikolari, diżabilità partikolari, età partikolari, jew orjentazzjoni sesswali partikolari, partikolari fi 
żvantaġġ partikolari a paragun ma’ persuni oħra ħlief: 
(i) meta dik id-disposizzjoni, jew dak il-kriterju jew prattika ikunu oġġettivament ġustifikati minn 
skop leġittimu u l-mezzi li tintlaħaq ikun approprjati u neċessarji, […] 
[…]” 
Id-dritt Rumen 
14 L-Artikolu 83 tal-Legea no 303/2004 privindstatutul judecătorilor şi al procurorilor (Liġi Nru 303/2004 
fuq l-istatut tal-imħallfin u tal-prosekuturi), tat-28 ta’ Ġunju 2004 (Monitorul Oficial al României, 
Parti I, Nru 826, tat-13 ta’ Settembru 2005 ), kien jippermetti l-kumulu tal-funzjoni ġudizzjarja biss 
mal-funzjoni ta’ għalliem fil-kuntest tal-edukazzjoni għolja. Barra minn hekk, din il-liġi kienet 
tipprovdi li l-imħallfin u l-prosekuturi li jkunu waqfu mix-xogħol minħabba li jirtiraw setgħu 
jakkumulaw il-pensjoni tal-irtirar tagħhom mad-dħul minn attività professjonali, ikun xi jkun il-livell 
tal-imsemm i dħul. 
15 Fil-5 ta’ Novembru 2009 ġiet adottata l-Legea no 329/2009 privind reorganizarea unor autorități şi 
instituții publice, raționalizarea cheltuielilor publice, susținerea mediului de afaceri şi respectarea 
acordurilor-cadru cu Comisia Europeanăşi Fondul Monetar Internațional (Liġi Nru 329/2009 dwar 
ir-riorganizzazzjoni ta’ ċerti awtoritajiet u istituzzjonijiet pubbliċi, razzjonalizzazzjoni tal-ispejjeż 
pubbliċi, appoġġ għan-negozji u osservanza tal-ftehimiet qafas konklużi mal-Kummissjoni Ewropea u 
l-Fond Monetarju Internazzjonali, Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 761, tad-
9ta’ Novembru 2009 ). 
16 L-Artikolu 2 ta’ din il-liġi jipprovdi li l-miżuri stabbiliti minnha, li huma ta’ natura eċċezzjonali, 
għandhom l-għan li jitnaqqsu l-effetti tal-kriżi ekono mika u li jitwettqu l-obbligi li jirriżultaw 
mill-Memorandum ta’ Ftehim u mill-ftehim ta’ konferma konkluż bejn ir-Rumanija u l-Kummissjoni 
kif ukoll il-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI). 
17 B’mod partikolari, l-imsemm ija liġi imponiet tnaqqis fis-salarji, miżura li kienet ġiet applikata 
fil-kuntest tat-tagħlim universitarju. Bis-saħħa tal-Artikolu 3 ta’ din l-istess liġi, il-miżuri adottati skont 
il-Memorandum ta’ Ftehim huma intiżi sabiex jegħlbu l-kriżi finanzjarja. Huma jikkon sistu fit-tnaqqis 
tal-ispejjeż tal-persunal fil-livell tal-amministrazzjoni pubblika, permezz tat-tnaqqis tas-salarji, kif ukoll 
permezz tar-riorganizzazzjoni jew tat-tneħħija ta’ awtoritajiet jew ta’ istituzzjonijiet pubbliċi, wara 
l-konsolidazzjoni tagħhom permezz ta’ akkwist, għaqda, diviżjoni jew tnaqqis fil-persunal. 
18 L-Artikoli 17 sa 26 tal-Liġi Nru 329/2009 jipprojbixxu l-kumulu tal-pensjoni netta mad-dħul minn 
attivitajiet imwettqa ma’ istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċċedi l-livell tas-salarju gross 
medju nazzjonali, li serva ta’ bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat. 
19 L-Artikolu 18 tal-imsemm ija liġi jipprovdi li l-pensjonanti, imsemm ija fl-Artikolu 17 tagħha, huma 
obbligati li jesprimu bil-miktub l-għażla tagħhom bejn is-sospensjoni tal-ħlas tal-pensjoni matul 
it-twettiq tal-attività tagħhom u t-terminazzjoni tar-relazzjoni tax-xogħol, tar-relazzjoni ta’ servizz jew 
tal-effetti tal-att ta’ ħatra jekk il-livell tal-pensjoni netta li titħallas lilhom tkun ogħla mis-salarju gross 
medju nazzjonali. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 20 tal-Liġi Nru 329/2009 jipprovdi li n-nuqqas tat-twettiq 
ta’ dan l-obbligu ta’ espressjoni tal-għażla fit-terminu previst jikkostitwixxi kawża ġusta ta’ 
terminazzjoni tar-relazzjoni ta’ xogħol stabbilita taħt il-kuntratt individwali ta’ xogħol jew tal-att ta’ 
ħatra, u tar-relazzjoni ta’ servizz. 
ECLI:EU:C:2017 :448 6 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
20 Skont l-Artikolu 21(2) tal-Legea no 554/2004 contenciosului administrativ (Liġi Nru 554/2004 fuq 
it-tilwim amministrattiv), tat-2 ta’ Diċembru 2004 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 1 154, 
tas-7 ta’ Diċembru 2004 ), jikkostitwixxi motiv għal reviżjoni, b’żieda ma’ dak ipprovdut mill-kodiċita’ 
proċedura ċivili, l-għoti ta’ sentenzi li jkunu saru finali u irrevokabbli, bi ksur tal-prinċipju ta’ 
supremazija tad-dritt tal-Unjoni. 
It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari 
21 E. Florescu, I. Poiană uM. Bădilă kienu jeżerċitaw il-professjoni ta’ mħallef. Wara d-dħul tagħhom 
fil-ġudikatura huma kkon kludew, individwalment, kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat għal 
pożizzjonijiet ta’ lecturers, allokati permezz ta’ kompe tizzjoni, mal-fakulta tal-liġita’ Sibiu. Għalhekk, 
b’mod parallel mal-attività tagħhom ta’ mħallef huma wettqu attività ta’ lecturer universitarju. 
22 Matul is-sena 2009 , wara iktar minn 30 sena ta’ servizz, E. Florescu, I. Poiană uM. Bădilă eżerċitaw 
id-dritt tagħhom għall-irtirar mill-kariga ta’ mħallef. Matul dan l-irtirar huma setgħu, konformeme nt 
mal-Liġi Nru 303/2004 , jakkumulaw il-pensjoni tal-irtirar tagħhom mad-dħul magħmul mill-attività 
tagħhom ta’ tagħlim universitarju. 
23 Wara l-adozzjoni tal-Liġi Nru 329/2009 , li minn dakinhar ’il quddiem ipprojbiet tali kumulu, E. 
Florescu I. Poiană uM. Bădilă għażlu s-sospensjoni tal-ħlas tal-pensjoni tagħhom mill-
1ta’ Jannar 2010 . Bħala konsegwenza ta’ dan, fit-28 ta’ Diċembru 2009 , il-fond dipartimentali 
tal-pensjonijiet tal-irtirar ta’ Sibiu ddeċieda li jissospendi l-ħlas ta’ dawn il-pensjonijiet. 
24 Mis-sentenza tal-4 ta’ Novembru 2009 tal-Curtea Constituțională (qorti kostituzzjonali, ir-Rumanija), li 
permezz tagħha l-Liġi Nru 329/2009 ġiet iddikjarata konformi mal-kostituzzjoni sa fejn l-Artikoli 17 
sa 26 ta’ din il-liġi ma jirrigwarda wx il-persuni li t-tul tal-ħatra tagħhom huwa stabbilit espliċitament 
mill-kostituzzjoni, jirriżulta li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni ta’ 
akkumulazzjoni tal-pensjoni tal-irtirar ma’ salarju ta’ oriġini pubblika, b’mod partikolari, persuni li 
għandhom mandat leġiżlattiv jew eżekuttiv u l-mem bri tal-Curtea de Conturi (qorti tal-awdituri, 
ir-Rumanija), tal-Curtea Constituțională (qorti kostituzzjonali, ir-Rumanija), tal-Consiliul Superior al 
Magistraturii (kunsill għoli tal-ġudikatura, ir-Rumanija) u tal-Înalta Curte de Casație și Justiție (qorti 
għolja ta’ kassazzjoni u ta’ ġustizzja, ir-Rumanija). 
25 Fl-1 ta’ Marzu 2010 , ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentaw, quddiem it-Tribunalul Sibiu (qorti 
għolja ta’ Sibiu, ir-Rumanija), rikors intiż għall-annullament tad-deċiżjonijiet ta’ sospensjoni 
tal-pensjonijiet adottati fil-konfront tagħhom b’applikazzjoni tal-Liġi Nru 329/2009 , u sabiex 
il-konvenuti fil-kawża prinċipali jiġu kkundannati jħallsuhom il-pensjoni tal-irtirar fix-xahar tagħhom 
b’effett mix-xahar ta’ Jannar 2010 . Insostenn tar-rikors tagħhom huma sostnew li l-Artikoli 17 sa 26 
tal-Liġi Nru 329/2009 , li jirrigwarda w is-sistema ta’ kumulu tal-pensjonijiet tal-irtirar mad-dħul 
mix-xogħol, imorru kontra d-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari kontra d-dispożizzjonijiet 
tat-Trattat UE u tal-Karta, minkejja l-fatt li din il-liġi ġiet adottata biex ikun hemm konformità 
mal-Memorandum ta’ Ftehim. 
26 Ir-rikors ġie miċħud permezz ta’ deċiżjoni tat-3 ta’ Mejju 2012 . L-appell minn din id-deċiżjoni quddiem 
il-Curtea de Apel Alba Iulia Secția pentru conflicte de muncăşi asigurări sociale (qorti tal-appell ta’ 
Alba Iulia, ir-Rumanija, sezzjoni tat-tilwim industrijali u tas-sigurtà soċjali, ir-Rumanija) ġie miċħud 
b’sentenza tad-9 ta’ Novembru 2012 . 
27 E. Florescu, I. Poiană uM. Bădilă konsegwentement ippreżentaw rikors għal reviżjoni kontra din 
is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, fejn talbu li din is-sentenza titħassar kompletament u li 
tittieħed deċiżjoni ġdida dwar ir-rikors tagħhom. Wara l-mewt ta’ M. Bădilă, l-eredi tiegħu, jiġifieri C. 
ECLI:EU:C:2017 :448 7 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
Diaconu, A. Vidrighin u E.E. Bădilă, intervjenew fil-proċedura fil-kawża prinċipali. Insostenn ta’ dan 
ir-rikors għal reviżjoni, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali stiednu lill-qorti tar-rinviju tagħmel serje ta’ 
domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja. 
28 F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Curtea de Apel Alba Iulia (qorti tal-appell ta’ Alba Iulia) iddeċidiet li 
tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin: 
“1) [Il-Memorandum ta’ Ftehim] jista’ jitqies li huwa att, deċiżjoni, komunikazzjoni, etc., li għandu 
saħħa legali, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenzi tat-3 ta’ Frar 1976 , 
Manghera et, 59/75, [EU:C:1976 :14]; u tal-20 ta’ Marzu 1997 , Franza vs Il-Kummissjoni, C-57/95, 
[EU:C:1997 :164]), u jista’ jkun suġġett għall-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja? 
2) Fil-każ ta’ risposta affermattiva, il-Memorandum [ta’ Ftehim], għandu jiġi interpretat fis-sens li, 
bil-għan li jitnaqqsu l-effetti tal-kriżi ekono mika permezz tat-tnaqqis tal-ispejjeż tal-persunal, 
il-Kummissjoni Ewropea tista’ validament timponi l-adozzjoni ta’ liġi nazzjonali li ċċaħħad lil 
persuna mid-dritt tagħha li tirċievi l-pensjoni kontributorja għal iktar minn 30 sena ta’ 
kontribuzzjonijiet, stabbilita skont il-liġiurċevuta qabel id-dħul fis-seħħ tal-imsemm ija liġi, 
għar-raġuni li din il-persuna tirċievi salarju għal attività mwettqa abbażita’ kuntratt ta’ xogħol, 
differenti minn dik li fir-rigward tagħha hija tirċievi l-pensjoni? 
3) Il-Memorandum [ta’ Ftehim] għandu jiġi interpretat fis-sens li, bil-għan li [jitnaqqsu l-effetti 
tal-]kriżi ekono mika, il-Kummissjoni Ewropea tista’ validament timponi l-adozzjoni ta’ liġi 
nazzjonali li ċċaħħad lil persuna, b’mod komplet u għal żmien indefinit, mid-dritt tagħha li tirċievi 
l-pensjoni kontributorja għal iktar minn 30 sena ta’ kontribuzzjonijiet, stabbilita skont il-liġiu 
rċevuta qabel id-dħul fis-seħħ tal-imsemm ija liġi, għar-raġuni li din il-persuna tirċievi salarju għal 
attività mwettqa abbażita’ kuntratt ta’ xogħol, differenti minn dik li fir-rigward tagħha hija tirċievi 
l-pensjoni? 
4) [Il-Memorandum ta’ Ftehim] fit-totalità tiegħu, u b’mod iktar partikolari l-punt 5(d) tiegħu, dwar 
ir-riorganizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u t-tisħiħ tal-effiċjenza tagħha, għandu jiġi 
interpretat fis-sens li, bil-għan li [jitnaqqsu l-effetti tal-]kriżi ekono mika, il-Kummissjoni Ewropea 
imponiet validament l-adozzjoni ta’ liġi nazzjonali li tistabbilixxi l-projbizzjoni tal-kumulu 
tal-pensjoni [tal-irtirar] mas-salarju għall-uffiċjali rtirati tal-istituzzjonijiet pubbliċi? 
5) L-Artikoli 17, 20, 21 u 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, 
l-Artikolu 6 TUE, l-Artikolu 110 TFUE, il-prinċipju ta’ ċertezza legali li jirriżulta mid-dritt 
Komunitarju u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jistgħujiġu interpretati fis-sens li 
jipprekludu leġiżlazzjoni bħall-Artikolu 21(2) tal-Liġi Nru 554/2004 , li tipprovdi, fil-każ ta’ ksur 
tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, għall-possibbiltà ta’ reviżjoni tad-deċiżjonijiet 
tal-qrati nazzjoni mogħtija biss fil-qasam tal-kontenzjuż amministrattiv u li ma tippermettix 
il-possibbiltà ta’ reviżjoni tad-deċiżjonijiet tal-qrati nazzjonali mogħtija f’oqsma oħra (ċivili, 
kriminali, kumme rċjali, etc.), fil-każ ta’ ksur tal-istess prinċipju ta’ supremazija tad-dritt 
tal-Unjoni permezz [tad-]deċiżjonijiet [imsemm ija l-aħħar]? 
6) [L-Artikolu 6 TUE] jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-ħlas tal-pensjoni 
tal-imħallfin professjonali, stabbilita abbażi tal-kontribuzzjonijiet ta’ dawn tal-aħħar [imħallsa] 
matul iktar minn 30 sena ta’ servizz ġudizzjarju, għat-tmiem tal-kuntratt ta’ xogħol tagħhom 
fil-qasam tat-tagħlim tal-liġi fuq livell universitarju? 
7) [L-Artikolu 6 TUE], l-Artikolu 17(1) tal-Karta […]ul-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja 
jipprekludu leġiżlazzjoni li tesproprija [lill-imħallfin mid-dritt għall-proprjetà tagħhom fuq 
il-pensjoni], minkejja li din tal-aħħar ġiet stabbilita abbażita’ iktar minn 30 sena ta’ 
kontribuzzjonijiet, u minkejja li l-imħallfin ikkon tribwew u jikkon tribwixxu, b’mod separat, 
għall-fond tal-pensjonijiet, abbażi tal-attività universitarja tagħhom? 
ECLI:EU:C:2017 :448 8 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
8) [L-Artikolu 6 TUE] u l-Artikolu 2(2)(b) tad-[Direttiva 2000 /78] u l-ġurisprudenza tal-Qorti 
tal-Ġustizzja, jipprekludu deċiżjoni mogħtija mill-Qorti Kostituzzjonali ta’ Stat Membru li, 
fl-istħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ liġi, tiddeċiedi li d-dritt għall-kumulu tal-pensjoni mas-salarju 
jappartjeni biss lill-persuni maħtura b’mandat, u b’hekk iċċaħħad minn dan id-dritt lill-imħallfin 
professjonali li huma pprojbiti milli jirċievu l-pensjoni stabbilita abbażi tal-kontribuzzjonijiet 
personali tagħhom imħallsa matul iktar minn 30 sena, għar-raġuni li żamme w il-kariga tagħhom 
ta’ lecturer fil-kuntest tat-tagħlim tal-liġi fuq livell universitarju? 
9) [L-Artikolu 6 TUE] u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprekludu leġiżlazzjoni li 
tissuġġetta, għal żmien indefinit, il-ħlas tal-pensjoni tal-imħallfin stabbilita abbażi 
tal-kontribuzzjonijiet tagħhom imħallsa matul iktar minn 30 sena għat-tmiem tal-attività 
universitarja tagħhom? 
10) [L-Artikolu 6 TUE] u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprekludu leġiżlazzjoni li xxejjen 
il-bilanċġust li għandu jinżamm bejn il-protezzjoni tal-proprjetà individwali u r-rekwiżit 
tal-interess ġenerali, billi tobbliga biss lil ċerta kategorija ta’ persuni tbati t-telf tal-pensjoni ta’ 
mħallef għar-raġuni li l-imsemm ija persuni jwettqu attività universitarja?” 
Fuq id-domandi preliminari 
Fuq l-ewwel domanda 
29 Permezz tal-ew wel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk il-Memorandum ta’ 
Ftehim li tiegħu qiegħda tintalab l-interpretazzjoni għandux jitqies li huwa att adottat minn istituzzjoni 
tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, li jista’ jiġisuġġett għall-interpretazzjoni tal-Qorti 
tal-Ġustizzja. 
30 Skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 267 TFUE jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-ġurisdizzjoni li 
tiddeċiedi, preliminarjament, fuq il-validità u l-interpretazzjoni tal-atti adottati mill-istituzzjonijiet 
tal-Unjoni, mingħajr ebda eċċezzjoni (sentenzi tat-13 ta’ Diċembru 1989 , Grimaldi, C-322/88, 
EU:C:1989 :646, punt 8, u tal-11 ta’ Mejju 2006 , Friesland Coberco Dairy Foods, C-11/05, 
EU:C:2006 :312, punt 36). 
31 F’dan il-każ,għandu jiġi osservat li l-Memorandum ta’ Ftehim ġie konkluż bejn il-Komunità Ewropea, 
irrappreżentata mill-Kummissjoni, u r-Rumanija. Il-bażi legali ta’ dan il-mem orandum hija 
l-Artikolu 143 TFUE, li jagħti lill-Unjoni l-kompe tenza biex tagħti assistenza reċiproka lil Stat 
Membru li l-munita tiegħu ma hijiex l-euro u li jkollu diffikultajiet jew ikun mhedded b’mod serju 
b’diffikultajiet dwar il-bilanċ tal-pagamenti tiegħu. Abbażita’ dan l-artikolu, il-Kummissjoni 
tirrakkomanda lill-Kunsill, taħt ċerti kundizzjonijiet, l-għoti ta’ tali assistenza reċiproka u l-metodi 
xierqa f’dan ir-rigward. Huwa l-Kunsill li għandu jagħti tali assistenza reċiproka u li għandu jistabbilixxi 
l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet ta’ din l-assistenza permezz tal-adozzjoni ta’ direttivi jew ta’ 
deċiżjonijiet. 
32 Ir-Regolament Nru 332/2002 jistabbilixxi l-modalitajiet applikabbli għall-faċilità ta’ assistenza reċiproka 
prevista fl-imsemm i Artikolu 143 TFUE. L-Artikolu 1(2) ta’ dan ir-regolament jindika li, skont 
deċiżjoni adottata mill-Kunsill taħt l-Artikolu 3 tal-imsemm i regolament u wara konsultazzjoni 
mal-Kumitat Ekono miku u Finanzjarju, il-Kummissjoni għandha tkun awtorizzata li tikkuntratta self 
minn fuq is-swieq u istituzzjonijiet finanzjarji f’isem l-Unjoni. 
33 L-ew wel sentenza tal-Artikolu 3a tar-Regolament Nru 332/2002 tipprevedi li l-Kummissjoni u l-Istat 
Membru kkon ċernat għandhom jikkon kludu Memorandum ta’ Ftehim li jistipula dettaljatament 
il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Kunsill taħt l-Artikolu 3 tal-istess regolament. Il-Memorandum ta’ 
ECLI:EU:C:2017 :448 9 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
Ftehim konkluż bejn l-Unjoni u r-Rumanija, li tiegħu qiegħda tintalab l-interpretazzjoni mill-qorti 
tar-rinviju f’dan il-każ, ġie adottat skont din il-proċedura, sa fejn il-Kunsill adotta suċċessivament żewġ 
deċiżjonijiet, jiġifieri d-Deċiżjoni 2009 /458 li tagħti assistenza reċiproka lir-Rumanija abbażi 
tal-Artikolu 143 TFUE u d-Deċiżjoni 2009 /459, li tqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ dan l-Istat Membru 
self fuq medda medja ta’ żmien li jammonta għal EUR 5 biljun, u li l-Artikolu 2(2) tagħha jipprevedi li 
l-kundizzjonijiet fil-qasam ta’ politika ekono mika li għalihom tkun suġġetta l-għajnuna finanzjarja 
mogħtija mill-Unjoni għandhom ikunu stabbiliti f’Memorandum ta’ Ftehim. 
34 Għalhekk, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-Memorandum ta’ 
Ftehim jikkostitwixxi konkretizzazzjoni ta’ impe nn bejn l-Unjoni u Stat Membru fuq programm 
ekono miku, innegozjat minn dawn il-partijiet, li permezz tiegħu dan l-Istat Membru jintrabat li 
jirrispetta għanijiet ekono miċi ddefiniti minn qabel sabiex ikun jista’ jibbenefika, suġġett 
għall-osservanza ta’ dan l-impe nn, mill-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni. 
35 Peress li huwa att li l-bażi ġuridika tiegħu tinsab fid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni msemm ija 
fil-punti 31 sa 33 ta’ din is-sentenza u li ġie konkluż,b’mod partikolari, mill-Unjoni, irrappreżentata 
mill-Kummissjoni, il-Memorandum ta’ Ftehim jikkostitwixxi att adottat minn istituzzjoni tal-Unjoni, 
fis-sens tal-Artikolu 267(b) TFUE. 
36 Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, hemm lok li r-risposta għall-ew wel domanda tkun 
li l-Memorandum ta’ Ftehim għandu jitqies li huwa att adottat minn istituzzjoni tal-Unjoni, fis-sens 
tal-Artikolu 267 TFUE, li jista’ jiġisuġġett għall-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. 
Fuq it-tieni sar-raba’ domandi 
37 Permezz tat-tieni sar-raba’ domandi, li għandhom jiġueżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju 
essenzjalment tistaqsi jekk il-Memorandum ta’ Ftehim għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi 
l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi 
l-projbizzjoni li l-pensjoni tal-irtirar netta tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet imwettqa ma’ 
istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċċedi l-livell tas-salarju gross medju nazzjonali li serva ta’ 
bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat. 
38 F’dan ir-rigward, hekk kif ġie enfasizzat fil-kuntest tar-risposta għall-ew wel domanda, il-Memorandum 
ta’ Ftehim jikkostitwixxi konkretizzazzjoni ta’ impe nn bejn l-Unjoni u Stat Membru fuq programm 
ekono miku li tippermetti li dan tal-aħħar jibbenefika minn faċilità li tipprovdi għajnuna finanzjarja 
għal żmien medju għall-bilanċita’ pagament tal-Istati Membri, prevista fl-Artikolu 143 TFUE u 
speċifikata permezz tar-Regolament Nru 332/2002 . Dan jinvolvi numru ta’ rekwiżiti fil-qasam 
tal-politika ekono mika li ġew deċiżi bi qbil bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Rumeni, konformeme nt 
mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni 2009 /459, u li għall-osservanza tagħhom huwa suġġett l-għoti 
tal-għajnuna finanzjarja. 
39 L-ew wel paragrafu tal-punt 5 ta’ dan il-mem orandum jindika, f’dan ir-rigward, li l-ħlas ta’ kull parti jsir 
bil-kundizzjoni tal-implementazzjoni sodisfaċenti tal-programm ekono miku tal-Gvern Rumen. Għall 
kull parti, ġew stabbiliti kriterji speċifiċita’ politika ekono mika, ta’ natura baġitarja jew kwalitattiva, li 
huma indikati fid-dettall fl-Anness I tal-imsemm i mem orandum, u li għandhom jiġu osservati 
mir-Rumanija fil-kuntest tal-għanijiet ta’ dan il-programm, jiġifieri l-konsolidazzjoni baġitarja, 
il-governanza baġitarja, il-politika monetarja u r-regolamentazzjoni tas-settur finanzjarju kif ukoll, 
fl-aħħar nett, ir-riforma strutturali. Fil-limiti tal-kriterji msemm ija iktar ’il fuq, huma l-awtoritajiet 
Rumeni li għandhom jimplementaw is-soluzzjonijiet ekono miċi konkreti li għandhom 
jippermettulhom jilħqu dawn l-għanijiet u li jirrispettaw l-iskeda stabbilita mal-istituzzjonijiet 
tal-Unjoni. 
ECLI:EU:C:2017 :448 10 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
40 Iktar minn hekk, fir-raba’ subparagrafu tal-punt 5(b) tal-Memorandum ta’ Ftehim, hemm indikat li 
s-sistema tal-pensjonijiet għandha tiġi rriformata, b’mod partikolari permezz ta’ miżuri bħaż-żieda 
fl-età tal-irtirar jew l-indiċjar tal-ammont ta’ dawn il-pensjonijiet tas-settur pubbliku mal-prezzijiet 
għall-konsum. 
41 Dan espost, il-Memorandum ta’ Ftehim, għalkemm huwa vinkolanti, ma jinkludi l-ebda dispożizzjoni 
speċifika li timponi l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali. 
42 Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, hemm lok li r-risposta għat-tieni sar-raba’ domandi 
tkun li l-Memorandum ta’ Ftehim għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jimponix l-adozzjoni ta’ 
leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-projbizzjoni li 
l-pensjoni tal-irtirar netta fis-settur pubbliku tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet imwettqa ma’ 
istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċċedi l-livell tas-salarju gross medju nazzjonali li serva ta’ 
bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat. 
Fuq is-sitt, is-seba’, id-disa’ u l-għaxar domandi 
43 Permezz tas-sitt, tas-seba’, tad-disa’ u tal-għaxar domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment 
tistaqsi jekk l-Artikolu 6 TUE u l-Artikolu 17 tal-Karta għandhomx jiġu interpretati fis-sens li 
jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-projbizzjoni 
li l-pensjoni tal-irtirar netta fis-settur pubbliku tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet imwettqa 
ma’ istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċċedi ċertu livell. 
44 Għandu jitfakkar li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta, fir-rigward tal-azzjoni tal-Istati Membri, huwa 
ddefinit fl-Artikolu 51(1) ta’ din tal-aħħar, li jistabbilixxi li d-dispożizzjonijiet tal-Karta japplikaw 
għall-Istati Membri biss meta dawn ikunu qegħdin jimplementaw id-dritt tal-Unjoni (sentenza tas-
26 ta’ Frar 2013 , Åkerberg Fransson, C-617/10, EU:C:2013 :105, punt 17). 
45 F’dan il-każ, hekk kif esponiet il-qorti tar-rinviju, il-Liġi Nru 329/2009 , li tirrigwarda 
“ir-riorganizzazzjoni ta’ ċerti awtoritajiet u istituzzjonijiet pubbliċi, razzjonalizzazzjoni tal-ispejjeż 
pubbliċi, appoġġ għan-negozji u osservanza tal-ftehimiet qafas konklużi mal-[Kummissjoni] u l-[FMI]”, 
ġiet adottata sabiex ir-Rumanija tkun tista’ tikkon forma ruħha mal-impe nji adottati fil-konfront 
tal-Unjoni u previsti fil-Memorandum ta’ Ftehim. Skont l-Artikolu 2 ta’ din il-liġi, l-għan tal-miżuri 
stabbiliti minnha huwa b’mod partikolari “li jitwettqu l-obbligi li jirriżultaw mill-Memorandum ta’ 
Qbil bejn il-Komunità Ewropea u r-Rumanija”. 
46 Fost il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-Memorandum ta’ Ftehim, li għalihom huwa suġġett l-għoti 
tal-għajnuna finanzjarja, hemm , fil-punt 5(a) tiegħu, it-tnaqqis tal-ispiża salarjali tas-settur pubbliku, u 
fir-raba’ subparagrafu tal-punt 5(b), bil-għan li n-natura sostenibbli tal-finanzi pubbliċi tittejjeb fit-tul, 
ir-riforma tal-paramentri prinċipali tas-sistema tal-pensjonijiet. 
47 Għalhekk, għandu jiġi kkon statat li l-miżura ta’ projbizzjoni ta’ kumulu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, 
li simultanjament tfittex li tilħaq iż-żewġ għanijiet imsemm ija fil-punt preċedenti, hija intiża 
għall-implementazzjoni tal-impe nji li għalihom daħlet ir-Rumanija fil-Memorandum ta’ Ftehim, li 
jifforma parti mid-dritt tal-Unjoni. 
48 Huwa minnu li l-Memorandum ta’ Ftehim jħalli ċertu marġni ta’ manuvra lir-Rumanija sabiex 
tiddeċiedi liema huma l-miżuri li l-aħjar jistgħu jwasslu għall-osservanza tal-imsemm ija impe nji. 
Madankollu, minn naħa, meta Stat Membru jadotta miżuri fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali 
mogħtija lilu minn att tad-dritt tal-Unjoni, huwa għandu jitqies li qiegħed jimplementa dan id-dritt, 
fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011 , N. S. et, 
C-411/10 u C-493/10, EU:C:2011 :865, punti 65 sa 68). Min-naħa l-oħra, l-għanijiet stabbiliti 
fl-Artikolu 3(5) tad-Deċiżjoni 2009 /459, u dawk stabbiliti fil-Memorandum ta’ Ftehim, huma 
ECLI:EU:C:2017 :448 11 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
suffiċjentement iddettaljati u preċiżi sabiex ikun jista’ jitqies li l-projbizzjoni ta’ kumulu li tirriżulta 
mil-Liġi Nru 329/2009 hija intiżagħall-implementazzjoni tal-mem orandum u ta’ din id-deċiżjoni, u, 
għaldaqstant, tad-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta. Konsegwentement, din 
tal-aħħar hija applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali. 
49 F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġieżaminat jekk l-Artikolu 17 tal-Karta, b’mod partikolari l-paragrafu 1 
tiegħu, jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Sabiex tiġi 
ddeterminata l-portata tad-dritt fundamentali għar-rispett tal-proprjetà, hemm lok, fid-dawl 
tal-Artikolu 52(3) tal-Karta, li jittieħed inkunsiderazzjoni l-Artikolu 1 tal-Protokoll addi zzjonali Nru 1 
għall-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, 
iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 , li tistabbilixxi dan id-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-
3ta’ Settembru 2008 , Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, 
C-402/05 P u C-415/05 P, EU:C:2008 :461, punt 356). 
50 F’dan ir-rigward, meta leġiżlazzjoni tipprevedi l-ħlas awtomatiku ta’ benefiċċju soċjali, din tiġġenera 
interess patrimonjali li jaqa’,għall-persuni li jissodisfaw ir-rekwiżiti tagħha, taħt il-kamp ta’ 
applikazzjoni tal-Artikolu 1 tal-Protokoll addi zzjonali Nru 1 tal-imsemm ija konvenzjoni (Qorti 
Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, 7 ta’ Lulju 2011 , Stumme r vs L-Awstrija, 
CE:ECHR:2011 :0707 JUD003745202 , § 82). Għalhekk, id-drittijiet li jirriżultaw mill-ħlas ta’ 
kontribuzzjonijiet fi skem a tas-sigurtà soċjali huma drittijiet patrimonjali għall-finijiet ta’ dan l-artikolu 
(Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, 12 ta’ Ottubru 2004 , Kjartan Ásmundsson vs l-Islanda, 
CE:ECHR:2004 :1012 JUD006066900 , § 39). Madankollu, id-dritt għall-proprjetà sanċit mill-imsemm i 
artikolu ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jagħti dritt għal pensjoni ta’ ammont speċifiku (Qorti 
Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, 12 ta’ Ottubru 2004 , Kjartan Ásmundsson vs l-Islanda, 
CE:ECHR:2004 :1012 JUD006066900 , § 39). 
51 Fir-rigward tal-Artikolu 17 tal-Karta, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li 
d-dritt għall-proprjetà sanċit minn dan l-artikolu ma huwiex prerogattiva assoluta u li l-eżerċizzju 
tiegħu jista’ jkun suġġett għal restrizzjonijiet iġġustifikati minn għanijiet ta’ interess ġenerali li l-Unjoni 
tfittex li tilħaq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Settembru 2016 , Ledra Advertising et vs 
Il-Kummissjoni u l-BĊE, C-8/15 P sa C-10/15 P, EU:C:2016 :701, punt 69 u l-ġurisprudenza ċċitata). 
52 Fil-kawża prinċipali, għalkemm huwa ċertament minnu li l-miżura nazzjonali inkwistjoni ma tinvolvix 
privazzjoni pura u semp liċi tad-dritt għal pensjoni tal-persuni li jinsabu fis-sitwazzjoni tar-rikorrenti 
fil-kawża prinċipali sa fejn dawn jistgħu jkomplu jirċievu l-pensjoni tal-irtirar tagħhom jekk 
jirrinunzjaw li, b’mod parallel, ikomplu jwettqu attività professjonali mħallsa ma’ istituzzjoni pubblika. 
Madankollu, tali miżura tirrestrinġi l-użu u t-tgawdija tad-dritt għal pensjoni tal-persuni kkon ċernati, 
sa fejn din timplika s-sospensjoni tal-ħlas tal-pensjoni tagħhom meta huma għażlu li jkomplu jwettqu 
tali attività. 
53 F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni fl-eżerċizzju 
tad-drittijiet u tal-libertajiet rikono xxuti minnha għandha tkun prevista mil-liġiugħandha tirrispetta 
l-essenza ta’ dawk id-drittijiet u l-libertajiet. Bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jsiru 
limitazzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet u libertajiet f’dawk il-każijiet biss fejn ikun 
meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta’ interess ġenerali rikono xxuti mill-Unjoni jew 
il-ħtieġalijiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn. 
54 Għalhekk għandu jiġi ddeterminat jekk ir-restrizzjoni għad-dritt għall-proprjetà li tirriżulta 
mill-projbizzjoni, prevista fil-Liġi Nru 329/2009 , li l-pensjoni tal-irtirar netta fis-settur pubbliku tiġi 
akkumulata mad-dħul minn attività mwettqa ma’ istituzzjoni pubblika, tosservax il-kontenut essenzjali 
tad-dritt għall-proprjetà, jekk din għandhiex għan ta’ interess ġenerali u jekk din hijiex neċessarja għal 
dan il-għan. 
ECLI:EU:C:2017 :448 12 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
55 F’dan ir-rigward, għandu l-ew wel nett jiġi osservat li, kif jirriżulta minn kliem l-Artikolu 2 tal-Liġi 
Nru 329/2009 , din hija ta’ natura eċċezzjonali u hija intiża li tkun temp oranja. Barra minn hekk, hija 
ma tqigħedx inkwistjoni l-prinċipju nnifsu tad-dritt għall-pensjoni, imma tillimita l-eżerċizzju tiegħu 
f’ċirkustanzi definiti u inkwadra ti tajjeb, jiġifieri meta l-pensjoni hija kkumulata ma’ attività mwettqa 
ma’ istituzzjonijiet pubbliċi u meta l-ammont ta’ din il-pensjoni jeċċedi ċertu livell. Għalhekk, il-Liġi 
Nru 329/2009 tosserva l-kontenut essenzjali tad-dritt għall-proprjetà li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali 
għandhom fuq il-pensjonijiet inkwistjoni, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 83 
tal-konklużjonijiet tiegħu. 
56 Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-Liġi Nru 329/2009 hija intiżagħar-razzjonalizzazzjoni 
tal-ispejjeż pubbliċif’kuntest eċċezzjonali ta’ kriżi globali fil-livelli finanzjarji u ekono miċi (ara, f’dan 
is-sens, Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, 20 ta’ Marzu 2012 , Ionel Panlife vs Ir-Rumanija, 
CE:ECHR:2012 :0320 DEC001390211 , § 21). F’dak li jirrigwarda , b’mod partikolari, il-leġiżlazzjoni 
nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, din fl-istess ħin għandha l-għan tat-tnaqqis tal-ispiża salarjali 
tas-settur pubbliku kif ukoll dak tar-riforma tas-sistema tal-pensjoni, li ġew stabbiliti 
bid-Deċiżjoni 2009 /459 u mill-Memorandum ta’ Ftehim bil-għan li jitnaqqsu d-diffikultajiet tal-bilanċ 
tal-pagamenti li wasslu sabiex ir-Rumanija titlob u tikseb għajnuna finanzjarja mingħand l-Unjoni. Tali 
għanijiet huma għanijiet ta’ interess ġenerali. 
57 Fir-rigward tal-adegwatezza u tan-neċessità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, 
għandu jitfakkar li, fid-dawl tal-kuntest ekono miku speċifiku, l-Istati Membri għandhom marġni ta’ 
diskrezzjoni wiesa’ meta jadottaw deċiżjonijiet fil-qasam ekono miku, u li huma jinsabu fl-aħjar 
pożizzjoni biex jiddefinixxu l-miżuri li jistgħu jwasslu biex jintlaħaq l-għan imfittex. 
58 Barra minn hekk, il-Liġi Nru 329/2009 ma timponix piż sproporzjonat u eċċessiv fuq il-persuni 
kkon ċernati mill-projbizzjoni li l-pensjoni tal-irtirar tiġi akkumulata mad-dħul minn attività mwettqa 
ma’ istituzzjoni pubblika peress li, minn naħa, huwa biss meta l-ammont tal-pensjoni tagħhom jeċċedi 
l-livell tas-salarju gross medju nazzjonali, li serva ta’ bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali 
tal-Istat, li huma għandhom jagħżlu bejn il-ħlas tal-pensjoni tal-irtirar tagħhom u l-ħlas ta’ dan id-dħul, 
u li, min-naħa l-oħra, huma jistgħuf’kull ħin jagħżlu li jitterminaw ir-relazzjoni ta’ xogħol tagħhom u 
jerġgħu jibdew jirċievu l-pensjoni tal-irtirar tagħhom, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 86 
tal-konklużjonijiet tiegħu. 
59 Għalhekk, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija xierqa sabiex jintlaħqu 
l-għanijiet ta’ interess ġenerali mfittxija u hija neċessarja sabiex jintlaħaq l-imsemm i għan. 
60 Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta għas-sitt, għas-seba’,għad-disa’ u 
għall-għaxar domandi għandha tkun li l-Artikolu 6 TUE u l-Artikolu 17(1) tal-Karta għandhom jiġu 
interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża 
prinċipali, li tipprevedi l-projbizzjoni li l-pensjoni tal-irtirar netta fis-settur pubbliku tiġi akkumulata 
mad-dħul minn attivitajiet imwettqa ma’ istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċċedi ċertu 
livell. 
Fuq it-tmien domanda 
61 Permezz tat-tmien domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 2(2)(b) 
tad-Direttiva 2000 /78 għandux jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni tipprekludi 
interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi li 
l-projbizzjoni prevista minnha li l-pensjoni tal-irtirar netta tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet 
ma’ istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell ta’ din il-pensjoni jeċċedi l-livell tas-salarju gross medju 
nazzjonali li serva ta’ bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat tapplika 
għall-imħallfin professjonali, iżda mhux għal persuni li nħatru b’mandat previst mill-kostituzzjoni 
nazzjonali. 
ECLI:EU:C:2017 :448 13 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
62 Għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-possibbiltà li tiddeċiedi dwar kwistjoni simili 
fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal-21 ta’ Mejju 2015 , SCMD (C-262/14, mhux ippubblikata, 
EU:C:2015 :336), li kienet tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(2) u tal-Artikolu 3(1) 
tad-Direttiva 2000 /78 fil-kuntest tal-istess dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 329/2009 . 
63 Fil-punt 29 ta’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sa fejn, skont l-Artikolu 2(1) 
tad-Direttiva 2000 /78, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament sanċit minn din id-direttiva huwa intiż 
li jiġġieled kontra kull forma ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq xi waħda mir-raġunijiet elenkati b’mod 
eżawrjenti fl-Artikolu 1 tagħha, l-imsemm ija direttiva ma tirrigwarda x id-diskriminazzjonijiet ibbażati 
fuq il-kategorija professjonali jew fuq il-post tax-xogħol. 
64 F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju ma ssemm i ebda waħda mir-raġunijiet elenkati fl-imsemm i Artikolu 1 u 
tillimita ruħha, fid-domandi tagħha, li ssemm i differenza fit-trattament bejn l-imħallfin professjonali u 
l-persuni li nħatru b’mandat previst mill-kostituzzjoni Rumena. 
65 Konsegwentement, sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma taqax taħt il-kuntest 
ġenerali, stabbilit mill-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2000 /78, għall-ġlieda kontra ċerti diskriminazzjonijiet 
(ara s-sentenza tal-21 ta’ Mejju 2015 , SCMD, C-262/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015 :336, punt 31). 
66 Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta għat-tmien domanda għandha tkun li 
l-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 2000 /78 għandu jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni ma 
tapplikax għall-interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li 
tistabbilixxi li l-projbizzjoni prevista minnha li l-pensjoni tal-irtirar netta tiġi akkumulata mad-dħul 
minn attivitajiet ma’ istituzzjonijiet pubbliċi jekk il-livell ta’ din il-pensjoni jeċċedi l-livell tas-salarju 
gross medju nazzjonali li serva ta’ bażigħall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat tapplika 
għall-imħallfin professjonali, iżda mhux għall-persuni li nħatru b’mandat previst mill-kostituzzjoni 
nazzjonali. 
Fuq il-ħames domanda 
67 Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni, 
b’mod partikolari l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, għandux jiġi interpretat fis-sens li 
jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi li huma biss 
id-deċiżjonijiet ġudizzjarji li jkunu kisbu l-awtorità ta’ res judicata mogħtija f’kontenzjuż 
amministrattiv li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ reviżjoni fil-każ ta’ ksur tal-prinċipju ta’ supremazija 
tad-dritt tal-Unjoni. 
68 Fid-dawl tar-risposti mogħtija għad-domandi l-oħra, ma hemm x lok li tingħata rispsota għal din 
id-domanda. 
Fuq l-ispejjeż 
69 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni 
mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti 
għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemm ija partijiet, ma 
jistgħux jitħallsu lura. 
ECLI:EU:C:2017 :448 14 
SENTENZA TAT-13.6.2017 – KAWŻA C 258/14  
FLORESCU ET  
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi: 
1) Il-Memorandum ta’ Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u r-Rumanija, konkluż f’Bukarest u fi 
Brussell fit-2 3 ta’ Ġunju 2 0 0 9 , għandu jitqies li huwa att adottat minn istituz zjoni tal-Un joni 
Ewropea, fis-sens tal-Artikolu 2 6 7 T FUE, li jista’ jiġisuġġett għall-interpretaz zjoni tal-Qo rti 
tal-Ġustiz zja tal-Un joni Ewropea, 
2) Il-Memorandum ta’ Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u r-Rumanija, konkluż f’Bukarest u fi 
Brussell fit-2 3 ta’ Ġunju 2 0 0 9 , għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jimponix l-adoz zjoni ta’ 
leġiżlaz zjoni naz zjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-projbiz zjoni li 
l-pensjoni tal-irtirar netta fis-settur pubbliku tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet 
imwettq a ma’ istituz zjonijiet pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċ ċedi l-livell tas-salarju gross 
medju naz zjonali li ser va ta’ bażi għall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà soċjali tal-Istat. 
3) L-Artikolu 6 TUE u l-Artikolu 1 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Un joni Ewropea 
għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlaz zjoni naz zjonali, bħal dik 
inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-projbiz zjoni li l-pensjoni tal-irtirar netta 
fis-settur pubbliku tiġi akkumulata mad-dħul minn attivitajiet imwettq a ma’ istituz zjonijiet 
pubbliċi jekk il-livell tagħha jeċ ċedi ċertu livell. 
4) L-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva tal-Kunsill 2 0 0 0 / 7 8 / KE, tas-2 7 ta’ Novembru 2 0 0 0 , li 
tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol, għandu 
jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożiz zjoni ma tapplikax għall-interpretaz zjoni ta’ 
leġiżlaz zjoni naz zjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi li 
l-projbiz zjoni prevista minnha li l-pensjoni tal-irtirar netta tiġi akkumulata mad-dħul minn 
attivitajiet ma’ istituz zjonijiet pubbliċi jekk il-livell ta’ din il-pensjoni jeċ ċedi l-livell 
tas-salarju gross medju naz zjonali li ser va ta’ bażi għall-istabbiliment tal-baġit tas-sigurtà 
soċjali tal-Istat tapplika għall-imħallfin professjonali, iżda mhux għall-persuni li nħatru 
b’mandat previst mill-kostituz zjoni naz zjonali. 
Firem 
ECLI:EU:C:2017 :448 15