KONKLUŻJONIJIET TAL‑AVUKAT ĠENERALI

PIKAMÄE

ippreżentati fil‑25 ta’ Ġunju 2020 ( 1 )

Kawża C‑808/18

Il-Kummissjoni Ewropea

vs

L-Ungerija

“Nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ta’ Stat – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Direttiva 2013/32/UE – Proċedura nazzjonali ta’ eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Artikolu 6 – Aċċess effettiv – Artikolu 43 – Garanziji proċedurali – Artikolu 46(5) u (6) – Assenza tal-effett sospensiv tar-rikorsi introdotti kontra d-deċiżjonijiet amministrattivi li jirrifjutaw l-għoti tal-istatus ta’ refuġjat – Direttiva 2013/33/UE – Artikolu 2(h) – Detenzjoni obbligatorja f’żoni ta’ tranżitu – Kunċett ta’ detenzjoni – Direttiva 2008/115/KE – Artikolu 5, Artikolu 6(1), Artikolu 12(1) u Artikolu 13(1) – Ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment”

Werrej

I. Il-kuntest ġuridiku A. Id-dritt tal-Unjoni 1. Id-Direttiva 2008/115 2. Id-Direttiva 2013/32 3. Id-Direttiva 2013/33 B. Id-dritt Ungeriż 1. Il-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil 2. Il-Liġi dwar il-Fruntieri tal-Istat II. Il-proċedura prekontenzjuża III. Analiżi A. Fuq l-assenza ta’ aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil 1. L-argumenti tal-partijiet 2. Evalwazzjoni a) Fuq l-identifikazzjoni eżatta tal-obbligu suġġett tal-ilment b) Applikazzjoni għal dan il-każ B. Fuq il-ksur tar-regoli ta’ proċedura applikabbli għall-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali 1. L-argumenti tal-partijiet 2. Evalwazzjoni a) Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 b) Fuq in-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji proċedurali stabbiliti fl-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 c) Fuq l-Artikolu 72 TFUE C. Fuq id-detenzjoni ġenerali tal-applikanti għall-ażil u n-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji proċedurali rilevanti 1. L-argumenti tal-partijiet 2. Evalwazzjoni a) Fuq l-eżistenza ta’ detenzjoni b) Fuq il-legalità tad-detenzjoni D. Fuq in-nuqqas ta’ osservanza tal-proċeduri stabbiliti mid-Direttiva 2008/115 1. L-argumenti tal-partijiet 2. Evalwazzjoni a) Fuq l-inapplikabbiltà tad-Direttiva 2008/115 b) Fuq l-Artikolu 72 TFUE E. Fuq l-assenza ta’ effettività tar-rikorsi introdotti kontra d-deċiżjonijiet li jiċħdu talba għall-ażil 1. L-argumenti tal-partijiet 2. Evalwazzjoni IV. Spejjeż V. Konklużjoni

1. Fil-kuntest ta’ din il-kawża, il-Kummissjoni Ewropea tippreżenta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja rikors skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 258 TFUE, sabiex jiġi kkonstatat li l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2013/32/UE ( 2 ), tad-Direttiva 2013/33/UE ( 3 ) u tad-Direttiva 2018/115/KE ( 4 ).

2. Dan ir-rikors ta’ portata estremament wiesgħa, jikkontesta l-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ parti sostanzjali mil-leġiżlazzjoni Ungeriża li tirregola l-proċeduri ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għall-ażil u dawk intiżi għall-eżekuzzjoni tar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment fit-territorju nazzjonali. Il-kwistjonijiet legali li jqajjem huma ta’ interess partikolari, b’mod partikolari għal dak li jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk is-sitwazzjoni tal-applikanti għall-ażil li jingħataw akkomodazzjoni fiż-żoni ta’ tranżitu fil-fruntiera Serbo‑Ungeriża għandhiex tiġi kklassifikata bħala “detenzjoni” fis-sens tad-Direttiva 2013/33.

3. L‑interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fis-sitwazzjoni attwali, fejn Stati Membri oħra qegħdin isaħħu l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali tagħhom fil-qasam, ikollha implikazzjonijiet li jmorru lil hinn minn din il-kawża, iżżid in-natura sensittiva tas-sentenza li ser tingħata.

I. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

1. Id-Direttiva 2008/115

4. L-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2008/115 jipprevedi: “L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx din id-Direttiva għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li: a) huma soġġetti għal ċaħda ta’ dħul, skond l-Artikolu 13 tal-Kodiċi tal‑Fruntieri ta’ Schengen, jew li jkunu arrestati jew interċettati mill-awtoritajiet kompetenti b’konnessjoni mal-qsim irregolari bl-art, bil-baħar jew bl-ajru tal-fruntiera esterna ta’ Stat Membru u li ma jkunux sussegwentement kisbu awtorizzazzjoni jew dritt biex joqogħdu f’dak l-Istat Membru; […]”.

5. L-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi: “L-Istati Membri għandhom joħorġu deċiżjoni ta’ ritorn għal ċittadin ta’ pajjiż terz li qed jissoġġorna illegalment fit-territorju tagħhom, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet imsemmijin fil-paragrafi 2 sa 5.”

6. L-Artikolu 12(1) tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi: “Deċiżjonijiet ta’ ritorn u, jekk maħruġa, deċiżjonijiet ta’ projbizzjoni fuq id-dħul u deċiżjonijiet ta’ tneħħija, għandhom jinħarġu bil-miktub u jagħtu raġunijiet fil-fatt u fid-dritt kif ukoll informazzjoni dwar ir-rimedji legali disponibbli.”

7. Skont l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115: “Iċ-ċittadin konċernat ta’ pajjiż terz għandu jingħata dritt għal rimedju effettiv li jappella kontra jew li jitlob reviżjoni tad-deċiżjonijiet relatati mar-ritorn, kif imsemmi fl-Artikolu 12(1) quddiem awtorità ġudizzjarja jew amministrattiva kompetenti jew korp kompetenti magħmul minn membri imparzjali u li jgawdu minn salvagwardji ta’ indipendenza.”

2. Id-Direttiva 2013/32

8. L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2013/32 jipprevedi: “1. Din id-Direttiva għandha tapplika għall-applikazzjonijiet kollha għall-protezzjoni internazzjonali magħmula fit-territorju, inklużi dawk magħmula fil-fruntiera fl-ilmijiet territorjali jew fiż-żoni ta’ tranżitu, tal-Istati Membri, u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali. […]”.

9. L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jipprevedi: “1. Meta persuna tagħmel applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali lil awtorità kompetenti taħt il-liġi nazzjonali għar-reġistrazzjoni ta’ applikazzjonijiet bħal dawn, ir-reġistrazzjoni għandha sseħħ mhux iktar tard minn tlett ijiem ta’ xogħol wara li ssir l-applikazzjoni. Jekk l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali issir lil awtoritajiet oħra li x’aktarx jirċievu applikazzjonijiet bħal dawn, iżda mhumiex kompetenti għar-reġistrazzjoni taħt il-liġi nazzjonali, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li ir-reġistrazzjoni għandha ssir mhux iktar tard minn sitt ijiem ta’ xogħol wara li ssir l-applikazzjoni. […] 2. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li persuna li għamlet applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali għandha opportunità effettiva biex tippreżentaha malajr kemm jista’ jkun. Fejn l-applikant ma jagħmilx l-applikazzjoni tiegħu, l-Istati Membri jistgħu japplikaw l-Artikolu 28 kif meħtieġ. 3. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2, l-Istati Membri jistgħu jirrikjedu li l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali jiġu ppreżentati fiżikament u/jew f’post magħżul. […] 5. Fejn applikazzjonijiet simultanji għall-protezzjoni internazzjonali minn numru kbir ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew persuni apolidi jagħmluha diffiċli ħafna fil-prattika li jiġi rispettat il-limitu ta’ żmien stipulat fil-paragrafu 1, l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li dak il-limitu ta’ żmien jiġi estiż sa 10 ijiem ta’ xogħol.”

10. L-Artikolu 24(3) tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi: “L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fejn l-applikanti jkunu ġew identifikati bħala applikanti li jkunu jeħtieġu garanziji proċedurali speċjali, dawn jingħataw appoġġ adegwat sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mid-drittijiet u jkunu konformi mal-obbligi ta’ din id-Direttiva matul il-proċedura ta’ asil kollha. Fejn tali appoġġ adegwat ma jkunx jista’ jingħata fil-qafas tal-proċeduri msemmija fl-Artikolu 31(8) u fl-Artikolu 43, b’mod partikolari fejn l-Istati Membri jqisu li l-applikant jeħtieġ garanziji proċedurali speċjali bħala riżultat ta’ tortura, stupru jew suriet serji oħra ta’ vjolenza psikoloġika, fiżika jew vjolenza sesswali, l-Istati Membri m’għandhomx japplikaw, jew għandhom jieqfu japplikaw, l-Artikolu 31(8) u l-Artikolu 43. Fejn l-Istati Membri japplikaw l-Artikolu 46(6) għal applikanti li għalihom l-Artikoli 31(8) u l-Artikolu 43 ma jistgħux jiġu applikati f’konformità ma’ dan is-subparagrafu, l-Istati Membri għandhom tal-inqas jagħtu l-garanziji previsti fl-Artikolu 46(7).”

11. L-Artikolu 26(1) tal-istess direttiva jipprevedi: “L-Istati Membri ma għandhomx iżommu persuna f’detenzjoni għar-raġuni biss li huwa/hija jkun/tkun applikant. Ir-raġunijiet għal u l-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni u l-garanziji disponibbli għall-applikanti detenuti għall-protezzjoni internazzjonali għandhom ikunu konformi mad-Direttiva 2013/33/UE”.

12. L-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32, intitolat “Proċeduri fuq il-fruntiera” jipprevedi: “1. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu għal proċeduri, konformement mal-prinċipji u mal-garanziji bażiċi tal-Kapitolu II, ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, fuq il-fruntiera jew f’żoni ta’ tranżitu tal-Istat Membru dwar: a) l-ammissibbiltà ta’ applikazzjoni, taħt l-Artikolu 33, li ssir f’dawn il-postijiet; u/jew b) is-sustanza ta’ applikazzjoni fi proċedura taħt l-Artikolu 31(8). 2. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li deċiżjoni meħuda fil-kuntest ta’ proċeduri previsti fil-paragrafu 1 tittieħed fi żmien raġonevoli. Meta deċiżjoni ma tkunx ittieħdet fi żmien erba’ ġimgħat, l-applikant għandu jitħalla jidħol fit-territorju tal-Istat Membru sabiex l-applikazzjoni tiegħu tiġi proċessata konformement mad-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ din id-Direttiva. 3. Fil-każijiet ta’ wasliet li jinvolvu numru kbir ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew ta’ persuni apolidi li jippreżentaw applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali fuq il-fruntiera jew f’żona ta’ tranżitu, li jagħmluha impossibbli fil-prattika li jiġu applikati hemmhekk dawk id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1, dawk il-proċeduri jistgħu jiġu wkoll applikati fejn u sa meta dawn iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew persuni apolidi jkunu normalment akkommodati f’postijiet qrib il-fruntiera jew iż-żona ta’ tranżitu”.

13. L-Artikolu 46 ta’ din id-direttiva jipprevedi: “[…] 5. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 6, l-Istati Membri għandhom jippermettu lill-applikanti li jibqgħu fit-territorju tagħhom sakemm jiskadi ż-żmien li fih ikollhom id-dritt għal rimedju effettiv jew, meta tali dritt ġie eżerċitat fil-limitu ta’ żmien, sa meta joħroġ ir-riżultat tar-rimedju. 6. Fil-każ li tittieħed deċiżjoni: a) li tikkunsidra applikazzjoni bħala manifestament bla bażi taħt l-Artikolu 32(2) jew bla bażi wara eżami f’konformità mal-Artikolu 31(8), ħlief każijiet fejn dawn id-deċiżjonijiet ikunu bbażati fuq iċ-ċirkustanzi msemmija fil-punt (h) tal-Artikolu 31(8)(h); b) li tikkunsidra applikazzjoni bħala inammissibbli taħt l-Artikolu 33(2)(a), (b) jew (d); c) li tirrifjuta l-ftuħ mill-ġdid tal-każ tal-applikant wara li ma tkompliex taħt l-Artikolu 28; jew d li ma tiġix eżaminata jew ma tiġix eżaminata kompletament l-applikazzjoni taħt l-Artikolu 39, qorti jew tribunal għandu jkollu s-setgħa li jiddeċiedi jekk l-applikant jistax jibqa’ jew le fit-territorju tal-Istat Membru, jew fuq talba tal-applikant jew billi jiddeċiedi ex officio, jekk tali deċiżjoni tirriżulta fit-terminazzjoni tad-dritt tal-applikant li jibqa’ fl-Istat Membru u fejn, f’każijiet bħal dawn, id-dritt ta’ rimanenza fl-Istat Membru sa meta joħroġ ir-riżultat tar-rimedju ma tkunx prevista fil-liġi nazzjonali. […] 8. L-Istati Membri għandhom jippermettu lill-applikant jibqa’ fit-territorju sa meta joħroġ ir-riżultat tal-proċedura kemm jekk l-applikant jista’ jibqa’ fit-territorju u kemm jekk le, kif stipulat fil-paragrafi 6 u 7. […]”

3. Id-Direttiva 2013/33

14. Skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2013/33: “1. L-Istati Membri m’għandhomx iżommu persuna f’detenzjoni għall-unika raġuni li huwa jew hija applikant [skont id-Direttiva 2013/32]. 2. Meta jkun meħtieġ u fuq il-bażi ta’ valutazzjoni individwali ta’ kull każ, l-Istati Membri jistgħu jżommu applikant f’detenzjoni, sakemm miżuri inqas dixxiplinari oħra ma jistgħux ikunu applikati b’mod effettiv. 3 Applikant jista’ jinżamm f’detenzjoni biss: a) sabiex tiġi determinata, aċċertata jew ivverifikata l-identità jew in-nazzjonalità tiegħu jew tagħha; b) sabiex jiġu determinati dawk l-elementi li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u li ma jkunux ottenibbli fin-nuqqas ta’ detenzjoni b’mod partikolari fejn ikun hemm riskju li l-applikant jaħrab; c) sabiex tittieħed deċiżjoni, fil-kuntest ta’ proċedura, fuq id-dritt tal-applikant sabiex jidħol fit-territorju; d) meta huwa jew hija jinżammu f’detenzjoni soġġetti għal proċedura ta’ ritorn skont id-Direttiva [2008/115] sabiex iħejju r-ritorn u/jew iwettqu l-proċess ta’ tneħħija, u l-Istat Membru konċernat jkun jista’ jiddeċiedi abbażi ta’ kriterji oġġettivi, inkluż li huwa jew hija diġà kellhom l-opportunità li jaċċessaw il-proċedura tal-asil, li hemm raġunijiet raġonevoli biex jemmen li huwa jew hija qed japplikaw għall-protezzjoni internazzjonali sempliċiment sabiex itawwlu jew jipprevjenu l-infurzar tad-deċiżjoni ta’ ritorn; e) meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika jeħtieġu hekk; f) skont l-Artikolu 28 tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida. Ir-raġunijiet għad-detenzjoni għandhom jiġu stipulati fil-liġi nazzjonali. […]”

15. L-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva jipprevedi: “[…] 2. Id-detenzjoni tal-applikanti għandha tiġi ordnata bil-miktub minn awtoritajiet ġudizzjarji jew amministrattivi. L-ordni tad-detenzjoni għandha tiddikjara r-raġunijiet fil-fatt u bi dritt li fuqhom hija bbażata. 3. Fejn id-detenzjoni tiġi ordnata minn awtoritajiet amministrattivi, l-Istati Membri għandhom jipprevedu rieżami ġudizzjarju minnufih tal-legalità tad-detenzjoni li jiġi mwettaq ex officio u/jew fuq talba tal-applikant. Meta jitwettaq ex officio tali rieżami għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli mill-bidu tad-detenzjoni. Meta jitwettaq fuq talba tal-applikant, huwa għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli wara t-tnedija tal-proċedimenti rilevanti. Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jiddefinixxu fil-liġi nazzjonali l-perjodu li fih għandhom jitwettqu r-rieżami ex officio u/jew ir-rieżami fuq talba tal-applikant. Meta b’riżultat tar-rieżami ġudizzjarju, id-detenzjoni tinstab li kienet illegali, l-applikant ikkonċernat għandu jinħeles minnufih. […]”

16. L-Artikolu 11(2) tal-imsemmija direttiva jipprovdi: “Il-minorenni għandhom jinżammu biss f’detenzjoni bħala miżura aħħarija u wara li jkun ġie stabbilit li ma jistgħux jiġu applikati miżuri alternattivi inqas koerżivi b’mod effettiv. Tali detenzjoni għandha tkun għall-iqsar perjodu ta’ żmien u għandu jsir kull sforz biex id-detenuti minorenni jinħelsu u jitqiegħdu f’akkomodazzjoni adatta għal tali minorenni. […]”

B. Id-dritt Ungeriż

1. Il-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil

17. L-Artikolu 71/A tal-menedékjogról szóló 2007. évi LXXX. Törvény (il-Liġi Nru LXXX dwar id-Dritt għall-Ażil, tal-2007, iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil”) jipprevedi: “1. Jekk il-barrani jippreżenta l-applikazzjoni tiegħu fiż-żona ta’ tranżitu: a) qabel jidħol fit-territorju tal-Ungerija; jew b) wara li jkun interċettat fit-territorju tal-Ungerija ’il ġewwa minn medda ta’ [tmien kilometri] mil-linja tal-fruntiera esterna fis-sens tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Marzu 2016 dwar Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) ( 5 ) jew minn sinjali ta’ demarkazzjoni tal-fruntiera, u eskortat sa portal ta’ installazzjoni intiża għall-protezzjoni tal-ordni tal-fruntiera, kif previst mil-Liġi dwar il-Fruntieri tal-Istat; għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kapitolu flimkien mad-derogi previsti f’dan l-artikolu. […] 4. Jekk jgħaddu erba’ ġimgħat mill-preżentata tal-applikazzjoni, il-kontroll tal-barranin għandu jawtorizza d-dħul fit-territorju skont il-liġi. 5. Jekk it-talba ma hijiex inammissibbli, il-kontroll tal-barranin għandu jawtorizza d-dħul fit-territorju skont il-liġi. 6. Jekk id-dħul fit-territorju Ungeriż jiġi awtorizzat, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil għandha twettaq il-proċedura għall-ażil skont ir-regoli ġenerali. 7. Ir-regoli tal-proċedura fuq il-fruntiera ma għandhomx japplikaw għall-persuni li għandhom bżonn trattament speċjali”.

18. L-Artikolu 31/A(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jirriproduċi kelma b’kelma l-motivi ta’ detenzjoni previsti fl-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 2013/33. L-Artikolu 31/A(2) ta’ din il-liġi jipprevedi li: “[I]d-detenzjoni tal-applikanti għall-ażil tista’ tiġi ordnata wara evalwazzjoni każ b’każ u biss jekk l-għan imfittex ma jistax jintlaħaq minn miżura li tiżgura li l-persuna kkonċernata tibqa’ għad-dispożizzjoni”, u l-Artikolu 31/A(5) ta’ dan l-istess artikolu jipprevedi li: “[I]d-detenzjoni tal-applikanti għall-ażil għandha tiġi ordnata permezz ta’ deċiżjoni li hija eżekuttiva sa min-notifika tagħha”.

19. L-Artikolu 31/B tal-imsemmija liġi jistabbilixxi: “1. Ebda detenzjoni ma tista’ tiġi ordnata għas-sempliċi raġuni li ġiet imressqa applikazzjoni għall-ażil. 2. Ebda detenzjoni ma tista’ tiġi ordnata fil-konfront ta’ applikant għall-ażil minorenni mhux akkumpanjat. 3. Id-detenzjoni ma tistax tiġi ordnata fil-konfront ta’ familji b’ulied minorenni ħlief bħala miżura tal-aħħar rikors, billi qabel kollox jittieħed inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-ulied. […]”

20. Skont l-Artikolu 80/H tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil: “F’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, id-dispożizzjonijiet tal-Kapitoli I sa IV u V/A sa VIII għandhom jiġu applikati flimkien mad-derogi previsti fl-Artikoli 80/I sa 80/K”.

21. L-Artikolu 80/I(i) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jeskludi l-applikazzjoni tal-Artikoli 30 u 31[(a)], kif ukoll tal-Artikoli 71/A sa 72[(i)] tal-istess liġi.

22. Skont l-Artikolu 80/J tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil: “1. L-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi introdotta personalment quddiem l-awtorità kompetenti u esklużivament fiż-żona ta’ tranżitu, ħlief jekk l-applikant għall-ażil: a) huwa s-suġġett ta’ miżura koerċittiva, ta’ miżura jew ta’ kundanna li tirrestrinġi l-libertà individwali; b) huwa s-suġġett ta’ miżura ta’ detenzjoni ordnata mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil; c) jirrisjedi legalment fit-territorju Ungeriż u ma jitlobx akkomodazzjoni f’ċentru ta’ akkoljenza. 2. L-applikant għall-ażil huwa suġġett għall-proċedura ta’ ażil mill-introduzzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali quddiem l-awtorità kompetenti san-notifika tad-deċiżjoni adottata fit-tmiem tal-proċedura meta din ma tkunx tista’ tiġi kkontestata iktar. […] 4. Matul il-tul tal-proċedura, l-applikanti għall-ażil li jirrisjedu fiż-żona ta’ tranżitu ma jibbenefikawx mid-drittijiet previsti fl-Artikolu 5(1)(a) u (c). 5. L-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil tassenja lill-applikant għall-ażil iż-żona ta’ tranżitu bħala l-post ta’ residenza tiegħu, sakemm isir eżekuttiv id-digriet ta’ trasferiment skont ir-Regolament ta’ Dublin jew id-deċiżjoni ma tkunx tista’ tiġi kkontestata iktar. L-applikant għall-ażil jista’ jitlaq miż-żona ta’ tranżitu billi jaqsam il-portal tal-ħruġ. 6. Jekk l-applikant għall-ażil huwa minorenni mhux akkumpanjat ta’ inqas minn 14‑il sena, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil għandha twettaq il-proċedura tal-ażil konformement mar-regoli ġenerali, wara d-dħul tal-minorenni fil-pajjiż. Hija għandha ssiblu mingħajr dewmien akkomodazzjoni temporanja u titlob fl-istess ħin lill-awtorità kompetenti fil-qasam tat-tutela li taħtar tutur responsabbli mill-protezzjoni u r-rappreżentanza tal-minorenni. It-tutur għandu jinħatar fit-tmint ijiem sussegwenti għall-wasla tal-applikazzjoni tal-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil. L-awtorità kompetenti fil-qasam tat-tutela għandha tikkomunika mingħajr dewmien l-isem tat-tutur maħtur lill-minorenni mhux akkumpanjat u lill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil”.

23. L-Artikolu 80/K ta’ din il-liġi jipprevedi: “[…] 2. L-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil għandha tieħu deċiżjoni abbażi tal-informazzjoni li hija jkollha quddiemha, jew tagħlaq il-proċedura, jekk l-applikant għall-ażil: […] d) jitlaq miż-żona ta’ tranżitu. Id-deċiżjoni li ttemm il-proċedura skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu ma tistax tiġi kkontestata fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva kontenzjuża. […]”

2. Il-Liġi dwar il-Fruntieri tal-Istat

24. L-Artikolu 15/A tal-államhatárról szóló, 2007. évi LXXXIX (il-Liġi Nru LXXXIX dwar il-Fruntieri tal-Istat, tal-2007, iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Fruntieri tal-Istat”) jipprevedi: “1. Żona ta’ tranżitu tista’ tinħoloq fiż-żona msemmija fl-Artikolu 5(1) sabiex isservi bħala post ta’ residenza temporanja għall-persuni li japplikaw sabiex jibbenefikaw mill-ażil jew mill-protezzjoni sussidjarja (iktar ’il quddiem l-‘applikant għall-ażil’) u bħala post fejn jiżvolġu l-proċeduri fil-qasam tal-ażil u tal-pulizija tal-immigrazzjoni u li fiha jinsabu l-istituzzjonijiet neċessarji għal dan il-għan. 2. L-applikant għall-ażil li jkun qiegħed fiż-żona ta’ tranżitu jista’ jidħol fit-territorju Ungeriż: a) jekk l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil tieħu deċiżjoni li tagħti l-protezzjoni internazzjonali; b) jekk jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tar-regoli ġenerali li jirrigwardaw il-proċedura ta’ ażil, jew c) jekk ikun neċessarju li jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 71/A(4) u (5) tal-Liġi [dwar id-Dritt għall-Ażil]. 2a. F’sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, id-dħul fit-territorju Ungeriż ta’ applikant għall-ażil li jkun jinsab fiż-żona ta’ tranżitu jista’ jiġi awtorizzat fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu (2)(a) u (b). […]”.

II. Il-proċedura prekontenzjuża

25. Fil‑11 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Ungerija dwar il-ksur minn dan l-Istat Membru tal-Artikolu 46(1), (3), (5) u (6) tad-Direttiva 2013/32, interpretat fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), kif ukoll tal-Artikolu 3(8) tad-Direttiva 2010/64/UE ( 6 ). F’din l-ittra l-Kummissjoni esprimiet it-tħassib tagħha dwar l-effett tar-rimedji ġuridiċi f’każ ta’ proċeduri fuq il-fruntiera, dwar l-assenza ta’ effett sospensiv awtomatiku tar-rikorsi ppreżentati kontra d-deċiżjonijiet negattivi fil-qasam tal-ażil, dwar il-garanzija ta’ intervista personali fil-kuntest tal-istħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjonijiet li jiċħdu l-applikazzjonijiet bħala inammissibbli u ta’ deċiżjonijiet meħuda fit-tmiem ta’ proċedura mħaffa, dwar il-kompetenza proċedurali awtonoma ta’ imħallfin assistenti fil-kuntest tal-proċeduri ta’ stħarriġ ġudizzjarju u finalment dwar in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ġuridiċi tal-Unjoni fir-rigward tad-dritt għall-interpretazzjoni u għat-traduzzjoni fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali.

26. L-Ungerija wieġbet għall-ittra ta’ intimazzjoni permezz ta’ ittra rċevuta mill-Kummissjoni fit‑12 ta’ Frar 2016, li permezz tagħha dan l-Istat Membru argumenta li l-leġiżlazzjoni Ungeriża rilevanti kienet kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni.

27. Fis‑7 ta’ Marzu 2017, l-Ungerija adottat il-Liġi Nru XX tal-2017, li emendat il-Liġi dwar l-Ażil. Il-Kummissjoni kkunsidrat li din il-liġi tqajjem tħassib ġdid, li jiżdied ma’ dak espost fl-ittra ta’ intimazzjoni tal‑11 ta’ Diċembru 2015, dwar il-punti segwenti: it-tneħħija ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment hija kontradittorja mal-proċeduri stabbiliti fid-Direttiva 2008/115, in-nuqqas ta’ garanzija ta’ aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil, l-estensjoni illegali tal-proċedura fuq il-fruntiera, id-detenzjoni ġġeneralizzata tal-applikanti għall-ażil, in-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji proċedurali previsti, l-applikazzjoni mhux xierqa tal-prinċipju ta’ pajjiż terz sigur, in-nuqqas ta’ ħlas ta’ allowance għall-ispejjeż ta’ kuljum lill-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, il-ksur tar-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-kopertura tal-ispejjeż relattivi għall-kundizzjonijiet ta’ akkoljenza u t-tnaqqis, minn tmienja għal tliet ijiem, tat-terminu għall-introduzzjoni ta’ talbiet għal verifika tad-deċiżjonijiet tal-ewwel livell li jiċħdu applikazzjoni għall-ażil.

28. Fit‑18 ta’ Marzu 2017, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali lill-Ungerija li permezz tagħha kkritikatha li ma osservatx l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 5, l-Artikolu 6(1), l-Artikolu 12(1) u l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115, l-Artikoli 3, 6 u 7, l-Artikolu 24(3), l-Artikolu 31(8), l-Artikoli 33, 38, 43 u l-Artikolu 46(1), (3), (5) u (6) tad-Direttiva 2013/32, kif ukoll l-Artikoli 2, 8, 9, 11 u l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2013/33 moqrija flimkien mal-Artikolu 2(g) u mal-Artikolu 17(3) u (4) ta’ din l-istess direttiva, u finalment l-Artikoli 6, 18 u 47 tal-Karta.

29. L-Ungerija wieġbet għall-ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali permezz ta’ ittra tat‑18 ta’ Lulju 2017 qabel ma lestiet ir-risposta tagħha fl‑20 ta’ Ottubru 2017 u fl‑20 ta’ Novembru 2017. Filwaqt li ddikjarat li hija tikkunsidra l-leġiżlazzjoni Ungeriża kkonċernata bħala kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, dan l-Istat Membru pproċeda bl-allineament ta’ din il-leġiżlazzjoni ma’ dan id-dritt fir-rigward ta’ ċerti punti preċiżi.

30. Konsegwentement, fit‑8 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni bagħtet lill-Ungerija opinjoni motivata, li ġiet innotifikata lilha fl-istess ġurnata, li fiha hija ddikjarat li l-Ungerija: – billi llimitat, waqt il-proċedura ta’ rikors kontra deċiżjoni li tiċħad l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, l-eżami previst fl-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32 għall-fatti u għall-punti ta’ liġi eżaminati fil-kuntest tal-adozzjoni tad-deċiżjoni, – billi ma ttrasponietx fid-dritt nazzjonali l-Artikolu 46(5) tad-Direttiva 2013/32 u billi adottat dispożizzjonijiet li jidderogaw mir-regola ġenerali tal-effett sospensiv awtomatiku f’sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt l-Artikolu 46(6) ta’ din l-istess direttiva, – billi tispostja lejn in-naħa l-oħra tal-għeluq tal-fruntiera ċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jirrisjedu irregolarment fit-territorju Ungeriż mingħajr ma tosserva l-proċeduri u l-garanziji stabbiliti fl-Artikolu 5, fl-Artikolu 6(1), fl-Artikolu 12(1) u fl-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115, – billi tipprevedi li l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi introdotta personalment quddiem l-awtorità kompetenti, u esklużivament fiż-żona ta’ tranżitu, – billi tipprevedi li għandha tapplika għall-applikanti għall-ażil kollha (bl-eċċezzjoni tal-ulied ta’ taħt l-14‑il sena) proċedura li r-riżultat tagħha huwa li dawn l-applikanti għall-ażil għandhom jibqgħu f’detenzjoni matul il-proċedura ta’ ażil kollha fl-installazzjonijiet ta’ żona ta’ tranżitu li minnhom jistgħu jitilqu biss billi jieħdu d-direzzjoni lejn is-Serbja, u ma takkumpanjax din id-detenzjoni b’garanziji xierqa, – billi tnaqqas minn tmienja għal tlett ijiem it-terminu stabbilit għall-introduzzjoni ta’ talba għal verifika tad-deċiżjonijiet tal-ewwel livell li jiċħdu applikazzjoni għall-ażil, – hija ma osservatx l-obbligi li hija għandha skont l-Artikolu 5, l-Artikolu 6(1), l-Artikolu 12(1) u l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2008/115 u l-Artikoli 3 u 6, l-Artikolu 24(3), l-Artikolu 43 u l-Artikolu 46(3), (5) u (6) tad-Direttiva 2013/32, u finalment l-Artikolu 2(h) u l-Artikoli 8, 9 u 11 tad-Direttiva 2013/33, moqrija flimkien mal-Artikoli 6, 18 u 47 tal-Karta.

31. L-Ungerija wieġbet l-opinjoni motivata fit‑8 ta’ Frar 2018. Hija tenniet l-opinjoni tagħha dwar il-kompatibbiltà tar-regoli tad-dritt Ungeriż inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni u ġġustifikathom billi invokat is-sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva kif ukoll l-Artikolu 72 TFUE.

32. Peress li ma kinitx konvinta mill-argumenti mressqa mill-Ungerija, il-Kummissjoni marret quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil‑21 ta’ Diċembru 2018. L-Ungerija ppreżentat ir-risposta tagħha fil‑11 ta’ Marzu 2019. Il-partijiet ippreżentaw ukoll replika u kontroreplika fit‑23 ta’ April 2019 u fl‑4 ta’ Ġunju 2019 rispettivament.

33. Waqt is-seduta tal‑10 ta’ Frar 2020, il-Kummissjoni u l-Ungerija ressqu s-sottomissjonijiet orali tagħhom u wieġbu għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja.

34. Skont l-Artikolu 61 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-partijiet ġew mistiedna, fuq talba tal-Imħallef Relatur, jissottomettu l-istatistiċi fil-pussess tagħhom li jirrigwardaw it-tul medju tal-akkomodazzjoni tal-applikanti għall-ażil fiż-żoni ta’ tranżitu li jinsabu fil-fruntiera Serbo‑Ungeriża, kif ukoll ċerti dispożizzjonijiet nazzjonali li ma jinsabux fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom. Il-partijiet ippreżentaw it-tweġibiet tagħhom fit-terminu stabbilit. Fl‑20 ta’ Mejju 2020, il-Qorti Ġenerali kkomunikat dawn it-tweġibiet lill-partijiet, u stednithom jibagħtu, jekk ikun il-każ, sal‑1 ta’ Ġunju 2020. L-Ungerija biss wieġbet għal din l-istedina. Fl-osservazzjonijiet tagħha, l-Ungerija sostniet b’mod partikolari li, wara l-għeluq tal-imsemmija żoni ta’ tranżitu u l-ispostament ta’ persuni li jirrisjedu hemm fiċ-ċentri ta’ akkoljenza miftuħa, li hija kienet wettqet bħala l-eżekuzzjoni tas-sentenza FMS et ( 7 ), iċ-ċirkustanza li fuqha hija bbażata fuq it-teżi ta’ detenzjoni ġenerali tal-applikanti kollha għall-ażil minħabba r-residenza fiż-żona ta’ tranżitu, li ġiet żviluppata fir-rikors tal-Kummissjoni, sparixxiet. Konsegwentement, din il-parti ta’ dan ir-rikors saret mingħajr skop.

III. Analiżi

35. Qabel kollox, nillimita ruħi li nosserva li l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, imqajma mill-Ungerija, ibbażata fuq l-għeluq reċenti taż-żoni ta’ tranżitu, ma tistax tirnexxi fid-dawl tal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, li skontha l-interess tal-Kummissjoni sabiex tressaq azzjoni għan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jeżisti anki meta l-allegat ksur ikun tneħħa wara t-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata ( 8 ). F’ipoteżi bħal din, l-azzjoni żżomm l-iskop tagħha, li jista’ jikkonsisti b’mod partikolari fl-istabbiliment tal-bażi ta’ responsabbiltà li Stat Membru jista’ jkollu bħala konsegwenza tan-nuqqas tiegħu fir-rigward ta’ dak li joħroġ mid-drittijiet ( 9 ). Fid-dawl ta’ dan, jidhirli li jkun possibbli li ngħaddi għall-evalwazzjoni tal-mertu ta’ dan ir-rikors kollu.

36. Dan ir-rikors idur, essenzjalment, ma’ ħames ilmenti li għandhom jiġu eżaminati suċċessivament.

A. Fuq l-assenza ta’ aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil

1. L-argumenti tal-partijiet

37. Permezz tal-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni tqis li billi pprovdiet li l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi introdotta fiżikament mill-persuna quddiem l-awtorità kompetenti, u esklużivament fiż-żona ta’ tranżitu, li fiha hija tawtorizza biss id-dħul ta’ numru żgħir ta’ persuni, l-Ungerija tikser l-obbligi li hija għandha skont l-Artikoli 3 u 6 tad-Direttiva 2013/32.

38. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tosserva li l-Liġi Nru XX tal-2017 emendat il-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil billi introduċiet proċedura derogatorja matul sitwazzjoni ta’ kriżi pprovokata minn immigrazzjoni massiva, li stabbilixxiet bħala regola ġenerali, bi ftit eċċezzjonijiet rari, li l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi introdotta fiżikament u esklużivament fiż-żewġ żoni ta’ tranżitu tal-fruntiera Serbo-Ungeriża, jiġifieri Röszke u Tompa.

39. Wara li sostniet it-tħassib tagħha dwar il-kundizzjonijiet tal-ħajja fl-imsemmija żoni ta’ tranżitu, il-Kummissjoni enfasizzat li l-awtoritajiet Ungeriżi kompetenti jawtorizzaw biss numru limitat ħafna ta’ dħul f’dawn iż-żoni. Fil-fatt, ir-rapporti tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (HCR) u tar-Rappreżentant Speċjali tas-Segretarju Ġenerali tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Immigrazzjoni u r-Refuġjati jindikaw li n-numru massimu ta’ applikanti għal protezzjoni internazzjonali aċċettati mill-Ungerija kien tnaqqas progressivament sakemm f’Mejju tal-2018, dan l-Istat kien prattikament għalaq il-fruntieri għal dawn l-applikanti.

40. Minn dawn ir-rapporti jirriżulta wkoll li ċerti persuni kienu jkunu quddiem l-entratura taż-żona ta’ tranżitu, f’medda ta’ art dejqa, u li l-ammissjoni tagħhom fiż-żona kienet titwettaq abbażi ta’ lista ta’ stennija informali, li kienet tintbagħat mill-“mexxejja tal-komunità” lill-awtoritajiet Ungeriżi. Minkejja li l-Ungerija tiċħad li hija tikkontribwixxi fl-iżvilupp ta’ tali lista ta’ stennija, hija ma tikkontestax l-eżistenza tagħha. Ebda infrastruttura ma teżisti fl-imsemmija medda ta’ art u peress li l-ammissjoni fiż-żona ta’ tranżitu titwettaq ftit ftit, speċjalment sa minn Jannar 2018, u ġeneralment abbażi tal-imsemmija lista ta’ stennija, ftit persuni kienu jistennew quddiem iż-żona ta’ tranżitu. L-imsemmija rapporti jindikaw ukoll li l-persuni li jixtiequ japplikaw għal protezzjoni internazzjonali għandhom jistennew diversi xhur qabel ma jkunu jistgħu jidħlu fiż-żona ta’ tranżitu, b’din l-istennija tista’ ddum sa tmintax‑il xahar.

41. Il-Kummissjoni tosserva li mill-Artikoli 3 u 6 tad-Direttiva 2013/32 jirriżulta li l-Istati Membri għandhom jaraw li kull persuna li tixtieq tikseb protezzjoni internazzjonali tista’ tintroduċi applikazzjoni fit-territorju tagħhom u li jkollha aċċess, wara li tasal fit-territorju tagħhom, għall-proċedura tal-għoti tal-imsemmija protezzjoni. L-obbligu li jiġu rreġistrati l-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali mhux iktar tard minn tliet ijiem ta’ xogħol wara l-preżentazzjoni tagħhom, stabbilit fl-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, jirreferi wkoll għall-applikazzjonijiet ippreżentati fil-fruntiera ta’ Stat Membru. Barra minn hekk, l-effett utli tal-obbligu li tingħata protezzjoni internazzjonali, kif previst fl-Artikolu 18 tal-Karta, jinkiser jekk l-Istati Membri jkunu jistgħu jirrifjutaw ir-reġistrazzjoni tal-applikazzjonijiet ippreżentati fil-fruntiera tagħhom.

42. Fil-qosor, il-Kummissjoni ssostni li billi tawtorizza biss il-persuni li jkunu jinsabu fiż-żona ta’ tranżitu jippreżentaw u jirreġistraw applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u billi tirrestrinġi b’mod estremament strett l-aċċess għal din iż-żona, l-Ungerija ma tagħtix lill-persuni li jinsabu fil-fruntieri Ungeriżi l-possibbiltà li jippreżentaw applikazzjoni u li jirreġistraw din tal-aħħar fit-terminu previst mid-Direttiva 2013/32.

43. Il-Kummissjoni żżid li wieħed ma jistax jiddikjara f’bona fide li ftit nies jixtiequ jintroduċu applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fl-Ungerija abbażi tal-pretest li huma biss ftit individwi li qegħdin jistennew quddiem iż-żona ta’ tranżitu. Fil-fatt, ikkunsidrat il-fatt li l-istennija ta’ qabel id-dħul fiż-żona ta’ tranżitu hija possibbli biss fuq medda ta’ art dejqa mingħajr l-inqas infrastruttura, li n-numru ta’ persuni awtorizzati jidħlu fiż-żona kien progressivament imnaqqas għal persuna waħda kuljum biss, u li l-ammissjoni ssir abbażi ta’ lista ta’ stennija informali, huwa diffiċli li jiġi pretiż li l-applikanti jistennew fi kju matul ix-xhur tax-xitwa, mingħajr kenn u ikel, u mingħajr l-inqas opportunità realistika li jidħlu fiż-żona ta’ tranżitu.

44. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tqis li anki indipendentement min-numru eżatt ta’ persuni li qegħdin jistennew, sistema li tissuġġetta d-dritt għar-reġistrazzjoni stabbilit mill-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32 għal kundizzjoni ta’ introduzzjoni tal-applikazzjoni f’post speċifiku, li għalih l-aċċess huwa limitat fuq perijodu twil, ma hijiex konformi mar-regola, stabbilita fl-istess artikolu, li l-aċċess għall-proċedura għandu jkun żgurat fi żmien xieraq.

45. L-Ungerija ssostni li l-applikanti għal protezzjoni internazzjonali ma għandhomx id-dritt li jistgħu jagħżlu l-pajjiż ta’ ażil tagħhom u li għandu jiġi kkunsidrat mhux biss l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2013/32, iżda wkoll il-paragrafi (2) u (3) ta’ din id-dispożizzjoni, li minnhom jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni jawtorizza lill-Istati Membri jirrikjedu li l-applikant jintroduċi l-applikazzjoni tiegħu fiżikament f’post magħżul. Għalhekk l-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil huwa konformi ma’ dan ir-rekwiżit, sa fejn jipprevedi li f’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva ( 10 ), l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi introdotta personalment quddiem l-awtorità kompetenti fiż-żona ta’ tranżitu.

46. B’mod partikolari, id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li ma huwiex żgurat li l-applikazzjonijiet introdotti fiż-żona ta’ tranżitu jiġu rreġistrati mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil konformement mad-Direttiva 2013/32 hija żbaljata sa fejn, ladarba l-applikazzjoni tiġi introdotta fiż-żona ta’ tranżitu, il-proċedura tibda skont ir-regoli ġenerali. B’hekk, l-Artikolu 32/D tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jiżgura l-fatt li wara l-introduzzjoni tal-applikazzjoni, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil tibda l-proċedura immedjatament jew mhux iktar tard minn erbgħa u għoxrin siegħa wara, konformement mal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2013/32.

47. Barra minn hekk, minkejja li l-awtoritajiet Ungeriżi għandhom preżentement il-prattika li l-applikanti għall-ażil li fis-Serbja jaċċedu għall-proċedura ta’ ażil jew għal assistenza, jiġu quddiem iż-żoni ta’ tranżitu f’ordni ddeterminat minnhom stess, mill-awtoritajiet Serbi jew minn ċerti organizzazzjonijiet, l-awtoritajiet Ungeriżi ma għandhom madankollu ebda influwenza fuq l-ordni hekk stabbilit u assolutament ma jipparteċipawx fl-iżvilupp jew fl-użu ta’ tali listi.

48. Skont l-Ungerija, il-“medda ta’ art dejqa” imsemmija mill-Kummissjoni bl-ebda mod ma tista’ tispjega n-numru żgħir ta’ applikanti. Fil-fatt, peress li t-territorju Ungeriż li jinsab quddiem iż-żona ta’ tranżitu huwa adjaċenti għal territorji Serbi, numru kunsiderevoli ta’ persuni li jixtiequ jintroduċu applikazzjoni għall-ażil jistgħu mingħajr problema jistennew quddiem iż-żona ta’ tranżitu. L-assenza ta’ kju twil, li għaliha tirreferi l-Kummissjoni, huwa pjuttost spjegat mill-fatt li l-persuni kkonċernati huma diġà suġġetti għal proċedura ta’ ażil pendenti fis-Serbja u jibbenefikaw minn assistenza f’dan l-Istat.

2. Evalwazzjoni

a) Fuq l-identifikazzjoni eżatta tal-obbligu suġġett tal-ilment

49. Il-Kummissjoni tinvoka, bħala bażi legali għall-ewwel ilment, qari magħqud tal-Artikoli 3 u 6 tad-Direttiva 2013/32. L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprevedi li d-dispożizzjonijiet tiegħu japplikaw għall-applikazzjonijiet kollha għal protezzjoni internazzjonali ppreżentati fit-territorju tal-Istati Membri, inkluż fil-fruntiera, li jimplika li l-Artikolu 6 tal-imsemmija direttiva huwa applikabbli għal każ inkwistjoni. Fid-dawl ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, għandu jiġi identifikat l-obbligu speċifiku li naqset minnu l-Ungerija f’dan il-każ.

50. L-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32 jiddefinixxi l-obbligi li għandhom l-Istati Membri fil-fażi inizjali tal-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali. Skont dan l-artikolu, l-Istati Membri għandhom qabel kollox jirreġistraw kull applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ppreżentata minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew minn persuna apolida lill-awtoritajiet nazzjonali fit-tlett jew sitt ijiem ta’ xogħol wara l-preżentazzjoni, u dan it-terminu jitwal għal għaxart ijiem meta, minħabba n-numru kbir ta’ persuni li jitolbu protezzjoni internazzjonali f’daqqa, fil-prattika jkun diffiċli ħafna li t-terminu prinċipali jiġi osservat. Insegwitu, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-persuni kkonċernati jibbenefikaw mill-possibbiltà konkreta li jintroduċu l-applikazzjoni tagħhom kemm jista’ jkun malajr.

51. Fir-risposta tagħha, l-Ungerija donnha tikkunsidra li l-obbligu li qiegħed jiġi allegat il-ksur tiegħu huwa dak li tirreġistra l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fit-termini previsti fl-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2013/32. Madankollu, nirrileva li quddiem id-dikjarazzjoni tal-Ungerija li l-awtoritajiet Ungeriżi normalment jirreġistraw fl-erbgħa u għoxrin siegħa ta’ wara l-preżentazzjoni tal-applikazzjoni f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu, il-Kummissjoni ppreċiżat, fir-replika tagħha, li hija tikkritika lill-Ungerija mhux għan-“natura mhux xierqa” tal-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali fis-seħħ f’dan l-Istat Membru, li tirriżulta min-nuqqas ta’ osservanza tat-termini stabbiliti għar-reġistrazzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, iżda għall-fatt li l-Ungerija ma żguratx l-aċċess għaliha “fi żmien xieraq”.

52. B’hekk, il-Kummissjoni rreferiet għal obbligu b’xi mod preliminari meta mqabbel ma’ dak tar-reġistrazzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fit-termini stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2013/32, jiġifieri l-obbligu li jiġi żgurat aċċess effettiv għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali billi tippermetti l-preżentazzjoni ta’ kull applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ( 11 ). Fil-fatt, minkejja li dan ma huwiex immaterjalizzat permezz ta’ dispożizzjoni speċifika, jidhirli li huwa evidenti li dan l-obbligu huwa koessenzjali għar-rekwiżit li jiġi żgurat effett utli għall-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32, u għad-direttiva kollha kemm hi, peress li, jekk dan ma jiġix osservat mill-Istati Membri kkonċernati, ir-regoli proċedurali armonizzati kollha stabbiliti minnha jibqgħu kliem mingħajr ħajja.

53. Sabiex nasal għal karatterizzazzjoni iktar preċiża ta’ dan l-obbligu, jistgħu jiġu dedotti elementi essenzjali mill-proposta tal-Kummissjoni dwar id-Direttiva 2005/85 ( 12 ), li d-Direttiva 2013/32 ma bidlitx il-filosofija bażika tagħha fil-qasam ta’ aċċess għall-proċedura, sa fejn din il-proposta tikkaratterizza d-dritt korrelattiv tal-applikanti potenzjali li jkollhom aċċess għall-proċedura kif ġej: “applikanti għall-ażil għandu jkollhom aċċess għall-proċedura ta’ ażil mill-iktar fis possibbli. Ir-regoli dwar il-proċeduri ta’ ażil ma għandhom ebda sens jekk il-persuni li jixtiequ jiksbu l-protezzjoni ma jistax ikollhom aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil ta’ dan l-Istat jew jiġu abbandunati għad-destin tagħhom fit-territorju tiegħu għal perijodu twil inutilment għaliex l-awtoritajiet ma jagħtux il-kwalità ta’ applikazzjoni għall-ażil lill-applikazzjonijiet tagħhom […]” (traduzzjoni mhux uffiċjali). Fil-fatt, dan it-test jidhirli li jimplika kemm, l-ewwel nett, l-obbligu impost fuq l-Istati Membri huwa mhux sempliċi obbligu li jastjenu milli jostakolaw il-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, iżda pjuttost obbligu pożittiv li jiffaċilitawha bl-adozzjoni ta’ aġir proattiv fil-konfront ta’ persuni li jistgħu jippreżentaw tali applikazzjoni u li, it-tieni nett, dan ma jiġix osservat meta l-Istati Membri jirrikonoxxu tard manifestazzjoni jew espressjoni min-naħa ta’ dawn il-persuni tal-biża’ li jintbagħtu lura fil-pajjiżi tagħhom, li għandha tinftiehem bħala l-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali.

54. Għal dak li jirrigwarda l-ewwel minn dawn iż-żewġ elementi, jidhirli li d-Direttiva 2013/32 ikkodifikatu, sa fejn hija tipprevedi, fl-Artikolu 8(1) tagħha li l-Istati Membri għandhom jipprovdu liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew lill-persuni apolidi miżmuma f’detenzjoni jew li jinsabu f’punti ta’ qsim tal-fruntieri, informazzjoni dwar il-possibbiltà li jippreżentaw applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali jekk jeżistu elementi li juru li dawn jistgħu jkunu jridu jippreżentaw waħda. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-“Gwida prattika: aċċess għall-proċedura ta’ ażil” stabbilita mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Appoġġ fil-qasam tal-Asil (EASO) u l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex), tispeċifika li “[i]l-gwardja tal-fruntiera u l-aġenti tal-ewwel kuntatt għandhom id-dmir li jkunu proattivi sabiex jiżguraw aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil. Huma għandhom id-dmir li jidentifikaw il-persuni li jistgħu jkunu jridu japplikaw għal protezzjoni internazzjonali, u jinformawhom dwar id-dritt li japplikaw għall-ażil u jikkomunikawlhom l-informazzjoni dwar il-passi li għandhom jieħdu sabiex jippreżentaw applikazzjoni” ( 13 ) ( 14 ).

55. Fir-rigward tat-tieni element, huwa minnu li d-Direttiva 2013/32 ma timponix terminu li fih l-Istati Membri għandhom jilqgħu l-preżentazzjoni ta’ tali applikazzjoni. Madankollu, wieħed ma jistax jiddeduċi li l-Istati Membri jistgħu, kif jogħġob lilhom, jissottomettu l-applikanti potenzjali għal terminu ta’ stennija eċċessiv qabel ma dawn ikunu jistgħu jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom. Fil-fatt, tali qari jwassal sabiex iċaħħad mill-kontenut tiegħu d-dritt ta’ dawn l-applikanti li jaċċedu għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali li min-naħa tagħha hija intiża sabiex tirrendi effettiv id-dritt ta’ ażil stabbilit fl-Artikolu 18 tal-Karta. Għalhekk inqis, bħall-Kummissjoni, li l-obbligu li jiżguraw aċċess effettiv għal din il-proċedura jimponi li l-Istati Membri jipprovdu mekkaniżmu ta’ akkoljenza b’tali mod li l-persuni li jixtiequ jiksbu protezzjoni internazzjonali jkunu jistgħu jippreżentaw l-applikazzjonijiet tagħhom b’mod utli.

56. Għalhekk ser neżamina l-kwistjoni dwar jekk l-Ungerija osservatx, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, l-obbligu li l-portata tiegħu għadha kemm ġiet iddeterminata.

b) Applikazzjoni għal dan il-każ

57. Qabel kollox għandu jiġi ppreċiżat li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkritikat lill-Ungerija jinkludi żewġ aspetti. L-ewwel aspett huwa l-obbligu impost mill-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, li jipprevedi li l-persuni li jixtiequ jiksbu protezzjoni internazzjonali li ma jirrisjedux diġà legalment fit-territorju Ungeriż għandhom jippreżentaw ruħhom f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu sabiex jibdew il-proċedura tal-għoti tal-ażil. It-tieni aspett jirrigwarda l-fatt li l-aċċess għal dawn iż-żoni ta’ tranżitu kien ristrett drastikament matul il-perijodu ta’ bejn il-bidu tal-kriżi ta’ immigrazzjoni (Settembru 2015) sal-lum. Issa, niddikjara mill-ewwel li, fil-fehma tiegħi, il-provi prodotti mill-Kummissjoni huma tali natura li juru b’mod suffiċjenti fid-dritt ir-realtà ta’ dawn iż-żewġ aspetti.

58. Għal dak li jirrigwarda l-obbligu impost mill-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil u deskritt iktar ’il fuq, l-Ungerija bilkemm ikkontestat il-fatt li fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet derogatorji applikabbli fil-każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, il-persuni li jixtiequ jiksbu protezzjoni internazzjonali għandhom jippreżentaw ruħhom, konformement mal-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke jew ta’ Tompa, li jinsabu fil-fruntiera Serbo-Ungeriża jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom u b’hekk jibdew il-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali.

59. Fir-rigward tal-limitazzjoni progressivament drastika tal-aċċess għaż-żoni ta’ tranżitu allegata mill-Kummissjoni, għandu jiġi rrilevat li l-Ungerija fl-ebda mument ta’ din il-proċedura ma kkontestat l-eżattezza tal-informazzjoni li tirriżulta mir-rapporti, redatti minn korpi internazzjonali differenti, li skonthom: – f’Settembru 2015 il-Ministru tal-Intern Ungeriż kien informa l-HCR li n-numru massimu ta’ ammissjonijiet fiż-żona ta’ tranżitu kien stabbilit għal 100 persuna kuljum, numru li sussegwentement tnaqqas għal 50 persuna fi Frar 2016, u imbagħad għal 30 persuna f’Marzu 2016 ( 15 ); – f’Novembru 2016 għaxar persuni kuljum biss kienu awtorizzati jidħlu fiż-żona ta’ tranżitu, u dan in-numru tnaqqas għal ħamsa kuljum fl-2017 – barra minn hekk din l-aħħar informazzjoni kienet ikkonfermata minn rapport tas-Segretarju Ġenerali tal-Kunsill tal-Ewropa ( 16 ) – u imbagħad għal persuna waħda kuljum sa minn Jannar 2018 ( 17 ); – f’Mejju 2018, in-numru ta’ persuni ammessi fiż-żoni ta’ tranżitu kien ta’ għaxra kull ġimgħa; – minħabba din il-limitazzjoni progressiva tal-aċċess għaż-żoni ta’ tranżitu, il-persuni li jridu japplikaw għal protezzjoni internazzjonali huma obbligati jistennew diversi xhur qabel ma jiġu ammessi fiż-żoni ta’ tranżitu, bl-istennija tista’ ddum bejn ħdax u tmintax‑il xahar ( 18 ).

60. Barra minn hekk, l-Ungerija tirrikonoxxi espressament li l-ammissjoni fiż-żona ta’ tranżitu sseħħ abbażi ta’ lista ta’ stennija informali mibgħuta mill-“mexxejja tal-komunità” lill-awtoritajiet Ungeriżi ( 19 ). Fil-fatt, minflok ma kkontestat l-eżistenza ta’ din il-lista u tal-użu tagħha, hija tiddikjara biss li hija ma tipparteċipax fl-istabbiliment tagħha u ma għandha ebda influwenza fuq l-ordni ta’ ammissjoni hekk stabbilit.

61. Abbażi ta’ dawn l-elementi, wieħed jista’ għalhekk jikkunsidra li l-persuni li jridu japplikaw għal protezzjoni internazzjoni fil-fruntiera Serbo-Ungeriża huma obbligati jissaportu stennija ta’ ħdax sa tmintax‑il xahar qabel ma jkunu jistgħu jiġu ammessi f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu u jipproċedu hekk bil-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tagħhom. Issa, jidhirli li din is-sitwazzjoni hija preċiżament dik prevista mill-Kummissjoni fil-proposta relattiva għad-Direttiva 2005/85, sa fejn persuni li jridu jiksbu protezzjoni internazzjonali huma f’dan il-każ abbandunati għad-destin tagħhom fit-territorju Ungeriż għal perijodu twil inutilment, għaliex l-awtorità Ungeriża kompetenti ma tikkunsidrax il-manifestazzjoni jew l-espressjoni ta’ biża li jintbagħtu lura fil-pajjiż tagħhom, magħmula barra żona ta’ tranżitu, bħala preżentazzjoni ta’ applikazzjoni ta’ protezzjoni internazzjonali. Fil-presenza ta’ terminu ta’ stennija ta’ tali tul, jiena ma narax kif wieħed jista’ jikkunsidra li s-sistema ta’ akkoljenza Ungeriża hija maħsuba b’mod li jippermetti lill-applikanti potenzjali li jippreżentaw utilment l-applikazzjoni tagħhom. Għal din ir-raġuni, inqis li r-relazzjoni bejn l-obbligu ta’ oriġini leġiżlattiv li jippreżentaw ruħhom f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu sabiex jippreżentaw l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u l-limitazzjoni drastika tan-numru ta’ persuni awtorizzati li jidħlu fihom ma hijiex kompatibbli mal-obbligu li jiġi żgurat aċċess effettiv għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali, kif dedott mill-iskop tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32 u kif ġie kkaratterizzat iktar ’il fuq.

62. Madankollu għandu jiġi nnotat li l-Ungerija tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li hemm biss numru żgħir ta’ persuni li jistennew fil-medda ta’ art li tinsab quddiem iż-żona ta’ tranżitu. Skont dan l-Istat Membru, dan huwa spjegat mhux mir-restrizzjonijiet tal-ammissjoni implimentati mill-awtoritajiet Ungeriżi, assoċjati mal-assenza ta’ kwalunkwe infrastruttura f’din il-medda, kif tippretendi l-Kummissjoni, iżda mill-eżistenza tal-lista ta’ stennija informali applikata fuq in-naħa Serba, element li fuqu l-imsemmija awtoritajiet ma għandhom ebda influwenza. Issa, anki jekk jiġi preżunt li n-numru limitat ħafna ta’ persuni ammessi fiż-żoni ta’ tranżitu huwa dovut biss għall-eżistenza ta’ tali lista, il-konklużjoni li saret fil-punt preċedenti rigward il-ksur tal-obbligu li l-persuni li jixtiequ jiksbu protezzjoni internazzjonali jiġu żgurati aċċess effettiv għall-proċedura rilevanti ma tinbidilx.

63. Fil-fatt, huwa diffiċli li wieħed jimmaġina kif iċ-ċirkustanza mhux ikkontestata li l-Ungerija kienet ittollerat l-eżistenza ta’ din il-lista, u kienet ipparteċipat ukoll b’mod attiv fil-funzjonament tagħha permezz ta’ kooperazzjoni mill-qrib mal-“mexxejja tal-komunità”, kif jidhirli li jirriżulta minn wieħed mir-rapporti tal-HCR iċċitati mill-Kummissjoni, tista’ tiġi rrikonċiljata man-natura pożittiva tal-obbligu li jiġi żgurat aċċess effettiv għall-proċedura inkwistjoni. Fil-fatt, din in-natura timplika, kif indikajt iktar ’il fuq, aġir proattiv tal-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat intiż sabiex jiffaċilita l-preżentazzjoni tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali mill-persuni li jridu jagħmlu dan.

64. L-argumenti l-oħra magħmula mill-Ungerija sabiex turi l-assenza ta’ ksur tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32 lanqas ma jikkonvinċuni.

65. Jidhirli li huwa irrilevanti l-argument li l-applikazzjoni ta’ din id-direttiva f’dan il-każ għandha l-effett li tagħti lill-persuni kkonċernati dritt suġġettiv li jistgħu jagħżlu l-pajjiż ta’ ażil tagħhom (“right to asylum shopping”), li la jirriżulta mill-Artikolu 18 tal-Karta u lanqas mill-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève, fit‑28 ta’ Lulju 1951, peress li l-obbligu li għandu l-Istat ospitanti li jiżgura aċċess effettiv għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali jinjora l-pajjiż terz li minnu dawn il-persuni waslu fit-territorju ta’ dan l-Istat jew fil-fruntieri tiegħu. Barra minn hekk, inqis li l-kunċetti tal-“ewwel pajjiż ta’ asil”, ta’ “pajjiż ta’ oriġini bla periklu” u ta’ “pajjiż terz bla periklu” previsti mid-Direttiva 2013/32 diġà jippermettu lill-Istati Membri jipprekludu l-għażla tal-pajjiż ta’ ażil mingħajr ma jippreġudikaw l-aċċess għall-proċedura inkwistjoni.

66. Lanqas ma jista’ jirnexxi l-argument li l-obbligu li jippreżentaw ruħhom f’post partikolari sabiex jippreżentaw l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali huwa ġġustifikat mill-fatt li skont iċ-ċifri kkomunikati mill-amministrazzjoni u mill-pulizija tal-fruntieri, il-parti l-kbira tal-persuni li jidħlu illegalment fl-Ungerija jipprovaw jaqsmu l-fruntiera qrib żoni ta’ tranżitu. Fil-fatt, dan bl-ebda mod ma jista’ jiġġustifika dispożizzjoni tad-dritt intern, bħall-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, li tostakola l-preżentazzjoni ta’ tali applikazzjoni bi ksur tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32.

67. L-Ungerija sostniet ukoll li l-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil kellu jiġi kkunsidrat kompatibbli mad-Direttiva 2013/32 sa fejn l-Artikolu 6(3) ta’ din tal-aħħar jippermetti lill-Istati Membri jirrikjedu li l-applikazzjonijiet ta’ protezzjoni internazzjonali jiġu introdotti fiżikament u/jew f’post magħżul. Fil-fehma tiegħi, dan l-argument għandu jkun suġġett għal attenzjoni ikbar.

68. Nixtieq l-ewwel nett nippreċiża li jidhirli li huwa bbażat fuq premessa żbaljata. Fil-fatt, ma hemmx dubju li l-assenza ta’ aċċess effettiv għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali, allegat mill-Kummissjoni f’dan il-każ, ma jikkonċernax il-fażi ta’ introduzzjoni tal-applikazzjoni ta’ protezzjoni internazzjonali, iżda dik, preċedenti għal din tal-aħħar, tal-preżentazzjoni ta’ tali applikazzjoni ( 20 ). Issa, kemm il-formulazzjoni kif ukoll l-istruttura tal-Artikolu 6 tad-Direttiva 2013/32 juru l-eżistenza ta’ dawn iż-żewġ fażijiet distinti, li jimplikaw konklużjonijiet differenti rigward il-fakultà tal-Istat Membru ospitanti li jipprovdi obbligi għall-persuni kkonċernati. Minkejja li obbligi jistgħu effettivament jiġu imposti fuq persuni li diġà ppreżentaw l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, ir-rekwiżit li jiġi żgurat aċċess effettiv għall-proċedura jimplika li mill-banda l-oħra ebda obbligu ma jista’ jiġi impost fuq il-persuni li għandhom ma ppreżentawhiex. Tali qari huwa kkonfermat mill-ispjegazzjonijiet tal-proposta emendata relattiva għad-Direttiva 2013/32, li tipprevedi li “hija stabbilita distinzjoni ikbar bejn il-kliem ‘jippreżenta’ u ‘jiddepożita’ [li ġiet issostitwita minn ‘jintroduċi’ fit-test finali tad-direttiva] fir-rigward ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali” u li “applikazzjoni hija kkunsidrata ‘ppreżentata’ meta persuna li tista’ tinftiehem bħala li għandha l-intenzjoni tikseb l-istatus ta’ refuġjat jew l-istatus mogħti mill-protezzjoni sussidjarja tippreżenta applikazzjoni ta’ protezzjoni lil Stat Membru. Din l-azzjoni ma teħtieġ ebda formalità amministrattiva. L-imsemmija formalitajiet japplikaw waqt id-‘depożitu’ [‘introduzzjoni’] tal-applikazzjoni ( 21 ) ( 22 )” (traduzzjoni mhux uffiċjali).

69. Il-proposta reċenti ta’ regolament dwar il-proċeduri tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali jidhirli li tikkonferma din l-interpretazzjoni. Anzjuża li tirrazzjonalizza u tissemplifika l-iżvolġiment tal-proċedura, il-Kummissjoni hawnhekk iddistingwiet b’mod rigoruż l-istadji differenti li jifformaw l-aċċess għaliha, jiġifieri, l-preżentazzjoni, ir-reġistrazzjoni u l-introduzzjoni tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali. F’dan il-kuntest, l-obbligu tal-persuni li jixtiequ jiksbu protezzjoni internazzjonali li jippreżentaw ruħhom fiżikament u f’post magħżul mill-Istat Membru ospitanti jinsab fl-Artikolu 28 tal-imsemmija proposta ta’ regolament, intitolat “Introduzzjoni ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali”, filwaqt li ebda obbligu impost fuq dawn il-persuni ma jinsab fl-Artikolu 25 ta’ din l-istess proposta ta’ regolament, intitolat “Preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali” ( 23 ).

70. Fi kwalunkwe każ, il-fakultà mogħtija lill-Istati Membri, skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 2013/32, li jirrikjedu li l-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali jiġu introdotti fiżikament u f’post magħżul għandha tinftiehem “mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2” ta’ dan l-artikolu. Fi kliem ieħor, din bl-ebda mod ma tista’ tiġi eżerċitata b’mod li jipprekludi lill-persuni kkonċernati milli jintroduċu l-applikazzjoni tagħhom għal protezzjoni internazzjonali “malajr kemm jista’ jkun”. Issa, peress li dawn il-persuni ma jistgħux jaċċedu għaż-żona ta’ tranżitu ħlief wara stennija ta’ tul ta’ bejn ħdax u tmintax‑il xahar, kif muri iktar ’il fuq, jidhirli improbabbli ħafna li l-Ungerija tista’ tinvoka, ġustament, l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 2013/32 sabiex tiġġustifika l-kompatibbiltà tal-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil mad-dritt tal-Unjoni.

71. Bħala konklużjoni, inqis li billi tipprevedi li l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi ppreżentata fiżikament quddiem l-awtorità nazzjonali kompetenti, u esklużivament f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu, li fihom din l-awtorità taċċetta biss numru żgħir ta’ persuni, l-Ungerija tikser l-obbligu li għandha skont l-Artikoli 3 u 6 tad-Direttiva 2013/32.

72. Għalhekk nikkunsidra li l-ewwel ilment ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandu jiġi milqugħ.

B. Fuq il-ksur tar-regoli ta’ proċedura applikabbli għall-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali

1. L-argumenti tal-partijiet

73. Permezz tat-tieni ilment tagħha, il-Kummissjoni tikkunsidra li peress li l-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 jirregola b’mod eżawrjenti l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-proċedura fuq il-fruntiera, billi applikat proċedura partikolari bħala regola ġenerali, li matulha l-garanziji previsti minn din id-direttiva ma kinux żgurati, l-Ungerija ma osservatx l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 43 u l-Artikolu 24(3) tal-imsemmija direttiva.

74. Il-Liġi Nru XX tal-2017 kienet introduċiet dispożizzjonijiet ġodda inkompatibbli mal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32. L-ewwel nett, skont l-Artikolu 80/J(5) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, kull proċedura prevista f’din il-liġi, kemm jekk tirrigwarda l-ammissibbiltà kif ukoll il-mertu, għandha ssir fiż-żona ta’ tranżitu, għall-kuntrarju ta’ dak li jipprevedi dan l-Artikolu 43. It-tieni nett, l-Artikolu 80/J(5) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil ma jillimitax it-tul tal-proċedura għal erba’ ġimgħat kif jirrikjedi l-imsemmi Artikolu 43. It-tielet nett, il-proċedura prevista minn din il-liġi lanqas ma tosserva l-garanziji proċedurali li jinsabu fil-Kapitolu II tad-Direttiva 2013/32, b’mod partikolari l-appoġġ adegwat li għandhom jibbenefikaw minnu l-persuni li għandhom bżonn trattament speċjali konformement mal-Artikolu 24(3) ta’ din id-direttiva.

75. Barra minn hekk, l-Artikolu 72 TFUE ma jippermettix lill-Istati Membri jirrifjutaw l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fuq livell ġenerali, mingħajr l-inqas riferiment għal persuni partikolari, billi jinvokaw iż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota, minn naħa, li s-sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, li mmotivat l-adozzjoni tal-Liġi Nru XX tal-2017, ma jidhirx li kienet iddikjarata fit-territorju Ungeriż għal perijodu tranżitorju, u min-naħa l-oħra, li regoli ta’ dritt tal-Unjoni oħra huma intiżi sabiex jippermettu lill-Istati Membri jagħżlu soluzzjonijiet flessibbli f’każ ta’ urġenza u jeskludu, sa ċertu punt, regoli ġeneralment applikabbli, mingħajr ma jippreġudikaw l-effett utli tad-dritt tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà speċifikat li ma teżistix riżerva ġenerali, inerenti għat-trattat, li teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kull miżura meħuda fir-rigward tas-sigurtà pubblika u li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat relattivi għas-sigurtà pubblika, bħall-Artikolu 72 TFUE, jirrigwardaw każijiet eċċezzjonali stabbiliti ferm.

76. L-Ungerija tqis li l-proċeduri mwettqa fiż-żoni ta’ tranżitu ma humiex proċeduri fuq il-fruntiera u li konsegwentement, ma għandhomx ikunu konformi mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32.

77. Fil-fatt, iż-żoni ta’ tranżitu Ungeriżi ma humiex legalment paragunabbli maż-żoni ta’ tranżitu msemmija f’din id-dispożizzjoni. Dan huwa spjegat mill-fatt li l-emenda introdotta mil-Liġi Nru XX tal-2017 implimentat regoli ta’ proċedura ġodda f’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva u emendat fl-istess waqt il-funzjoni taż-żoni ta’ tranżitu. Meta tiġi ddikjarata tali kriżi, l-Artikolu 80/I(i) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jeskludi l-applikazzjoni tar-regoli ta’ proċedura fuq il-fruntiera, b’tali mod li japplikaw ir-regoli ta’ proċedura “ordinarji” previsti mid-Direttiva 2013/32. Dan jimplika li, abbażi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali attwalment fis-seħħ, iż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke u ta’ Tompa huma, essenzjalment, istituzzjonijiet ta’ akkoljenza li jinsabu qrib il-fruntiera, u mhux “żoni ta’ tranżitu” fis-sens tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32, fejn jitwettqu l-proċeduri ta’ ażil skont ir-regoli ġenerali.

78. Raġuni oħra li għaliha l-proċedura fiż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke u ta’ Tompa ma tistax, b’mod ċar, tiġi kklassifikata bħala proċedura fuq il-fruntiera hija li l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-ażil ma hijiex ser teżamina biss il-kwistjoni tal-inammissibbiltà, iżda ser tiddeċiedi wkoll, f’każ ta’ ammissibbiltà, fuq il-mertu tal-applikazzjoni.

79. Fir-rigward tan-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji previsti fil-Kapitolu II tad-Direttiva 2013/32, b’mod partikolari tal-obbligu li jingħata l-appoġġ adegwat rikjest mill-Artikolu 24(3) ta’ din l-istess direttiva, allegat mill-Kummissjoni, l-Ungerija twieġeb li l-Artikolu 4(3) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jistabbilixxi l-prinċipju li d-dispożizzjonijiet ta’ din l-istess liġi għandhom, għal dak li jirrigwarda l-persuni li għandhom bżonn trattament speċjali, jiġu applikati billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet tal-imsemmija persuni. Konsegwentement, l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-ażil għandha tkun attenta b’mod kostanti, matul il-proċedura, għall-bżonnijiet tal-persuni li jirrikjedu trattament speċjali.

80. Fi kwalunkwe każ, l-Ungerija ssostni li l-Artikolu 72 TFUE jawtorizzaha tiddikjara sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva u tapplika, f’tali sitwazzjoni, regoli ta’ proċedura derogatorji għall-finijiet taż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna.

2. Evalwazzjoni

81. Dan l-ilment jirrigwarda l-emendi magħmula lil-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil mil-Liġi Nru XX tal-2017, intiżi sabiex isaħħu iktar il-proċeduri speċjali, li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet ġenerali tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil fil-każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva – sitwazzjoni li fl-Ungerija damet mingħajr interruzzjoni mill‑15 ta’ Settembru 2015 sas‑7 ta’ Marzu 2019, u kienet għalhekk fis-seħħ fil-mument tal-iskadenza tat-terminu stabbilit mill-opinjoni motivata (2 ta’ Frar 2018). Dawn l-emendi leġiżlattivi kellhom l-effett, skont il-Kummissjoni, li jirrendu l-proċedura mwettqa fiż-żoni ta’ tranżitu inkompatibbli mal-garanziji marbuta mal-proċeduri fuq il-fruntiera konformement mal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32.

82. L-Ungerija tikkontesta l-premessa nnifisha li fuqha huwa bbażat il-ksur tal-imsemmija garanziji, jiġifieri dik li din il-proċedura taqa’ taħt il-kunċett ta’ “proċedura fuq il-fruntiera”, b’tali mod li l-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 japplika għaċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ. Għal din ir-raġuni, qabel ma ngħaddi għall-eżami tal-kwistjoni dwar jekk, wara l-introduzzjoni tal-emendi fuq imsemmija, il-modalitajiet tal-implimentazzjoni tal-proċedura inkwistjoni josservawx il-garanziji previsti minn din id-dispożizzjoni, kif ukoll dik stabbilita fl-Artikolu 24(3) tad-Direttiva 2013/32 (taqsima (b)), ser nieħu pożizzjoni dwar il-kwistjoni preliminari tal-applikabbiltà tiegħu (taqsima(a)).

a) Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32

83. Qabel kollox, għandhom jiġu ċċarati l-linji essenzjali tal-argumenti difensivi prinċipali magħmula mill-Ungerija. Skont dan l-Istat Membru, minkejja li huwa minnu li l-installazzjonijiet ta’ Röszke u ta’ Tompa servew, sa Marzu 2017, għat-twettiq tal-proċeduri fuq il-fruntiera, huwa neċessarju li jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-fatt li l-Liġi Nru XX tal-2017, li eskludiet, f’każ ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, id-dispożizzjonijiet nazzjonali li jirregolaw il-proċedura fuq il-fruntiera sabiex tapplika sistema legali speċjali korrispondenti għall-allegata applikazzjoni tar-regoli ta’ proċedura “ġenerali” tad-Direttiva 2013/32, emendat fl-istess waqt il-funzjoni ta’ dawn l-installazzjonijiet. Jekk qabel dawn l-emendi l-istatus legali ta’ dawn tal-aħħar kien jikkorrispondi għal dak ta’ “żoni ta’ tranżitu” fis-sens tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32, attwalment dawn huma, essenzjalment, istituzzjonijiet ta’ akkoljenza qrib il-fruntiera, fejn il-proċeduri ta’ ażil jiżvolġu konformement mar-regoli ta’ proċedura ġenerali. Il-fatt li istituzzjoni ta’ akkoljenza tinsab qrib il-fruntiera ma jirriżultax neċessarjament fil-klassifikazzjoni tagħha bħala “żona ta’ tranżitu”, kif ukoll fil-klassifikazzjoni tal-proċeduri li jsiru fiha bħala “proċeduri fuq il-fruntiera” għall-finijiet tal-applikabbiltà tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32.

84. Fil-fehma tiegħi, dan l-argument huwa bbażat fuq premessa żbaljata dwar l-iskop tal-“proċedura fuq il-fruntiera” prevista fl-imsemmi Artikolu 43.

85. Għandu jitfakkar li, permezz ta’ din id-dispożizzjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni offra lill-Istati Membri l-possibbiltà li jillimitaw il-popolazzjoni tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali fil-fruntieri tagħhom u jittrattaw hemm hekk, f’terminu qasir, l-applikazzjonijiet ippreżentati, mingħajr restrizzjoni għal dak li jirrigwarda l-analiżi tal-ammissibbiltà iżda fil-kuntest ta’ kompetenza limitata, jiġifieri fil-każijiet elenkati fl-Artikolu 31(8) tad-Direttiva 2013/32, għall-evalwazzjoni tal-mertu tal-applikazzjoni. Għal dan il-għan, dan il-leġiżlatur jirreferi, fil-formulazzjoni tal-Artikolu 43 ta’ din id-direttiva, għal kompetenza li l-Istati Membri għandhom id-dritt jeżerċitaw “fuq il-fruntiera jew f’żoni ta’ tranżitu tal-Istat Membru”, il-konġunzjoni “jew” ma timplikax li ż-żoni ta’ tranżitu għandhom ikunu f’post differenti mill-fruntieri tal-Istati Membri iżda hija intiża biss sabiex tenfasizza post normalment użat għall-eżami tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali ppreżentati fil-fruntiera.

86. Minn dan isegwi li, kif diġà esponejt reċentement fil-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati fil-kuntest tal-kawżi magħquda FMS et ( 24 ), l-element fundamentali għad-determinazzjoni tal-klassifikazzjoni tal-proċeduri mwettqa mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fir-rigward tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 huwa t-territorjalità tagħhom ( 25 ). Jekk l-Istati Membri jużaw il-possibbiltà offruta lilhom li jistabbilixxu proċeduri f’post speċifiku fil-fruntiera tagħhom, din id-dispożizzjoni tapplika ( 26 ).

87. F’dan ir-rigward, huwa paċifiku stabbilit li: – l-applikazzjonijiet għall-ażil għandhom neċessarjament jiġu ppreżentati fiż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke u ta’ Tompa, konformement mal-Artikolu 80/J(1) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, kif ġie argumentat b’mod wiesa’ matul l-eżami tal-ewwel ilment ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu; – l-awtorità nazzjonali kompetenti tassenja lill-applikant għall-ażil, skont l-Artikolu 80/J(5) tal-istess liġi, waħda miż-żoni ta’ tranżitu bħala post ta’ residenza, sakemm id-digriet ta’ trasferiment isir eżekuttiv skont ir-Regolament (UE) Nru 604/2013 ( 27 ) jew id-deċiżjoni ma tkunx tista’ tiġi kkontestata iktar.

88. Fid-dawl ta’ dawn l-elementi oġġettivi, fil-fehma tiegħi, ma hemmx dubju li peress li hija mwettqa kollha ġewwa struttura li tinsab matul il-fruntiera, il-proċedura ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għall-ażil taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32.

89. Din il-konklużjoni żgur li ma hijiex ikkontestata mill-argument li l-fatt li matul tali proċedura, l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-ażil tiddeċiedi dwar il-mertu, lil hinn mill-każijiet elenkati fl-Artikolu 31(8) tad-Direttiva 2013/32, huwa ta’ natura li jipprekludi l-klassifikazzjoni ta’ tali proċedura bħala “proċedura fuq il-fruntiera”. Fil-fatt, dan l-argument iwassal sabiex jiġi ddikjarat li l-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 ma huwiex applikabbli għall-proċedura inkwistjoni għar-raġuni li l-modalitajiet ta’ implimentazzjoni ta’ din tal-aħħar ma humiex kompatibbli ma’ dan l-artikolu, li juri sofiżmu pur.

b) Fuq in-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji proċedurali stabbiliti fl-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32

90. Ladarba ġie stabbilit li l-proċedura implimentata mill-awtorità Ungeriża kompetenti fil-qasam tal-ażil fiż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke u ta’ Tompa taqa’ taħt l-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32, għandha tiġi eżaminata l-fondatezza tal-allegazzjoni li wara l-emendi introdotti mil-Liġi Nru XX tal-2017, din il-proċedura ma tosservax il-garanziji stabbiliti f’tali dispożizzjoni, b’mod partikolari dawk li permezz tagħhom l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu biss dwar l-ammissibbiltà jew dwar il-mertu fil-każijiet elenkati fl-Artikolu 31(8) tad-Direttiva 2013/32 (l-ewwel parti tat-tieni ilment), u t-tul tal-proċedura għandu jkun limitat għal erba’ ġimgħat, b’dan illi jekk ebda deċiżjoni ma tkun ittieħdet f’dan it-terminu, l-applikant għal protezzjoni internazzjonali għandu jingħata d-dritt tad-dħul fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat (it-tieni parti tat-tieni ilment). Barra minn hekk, il-Kummissjoni targumenta li l-proċedura inkwistjoni lanqas tosserva l-Artikolu 24(3) tad-Direttiva 2013/32, applikabbli għall-proċedura fuq il-fruntiera minħabba r-riferiment magħmul mill-imsemmi Artikolu 43 ta’ din id-direttiva għall-“prinċipji u garanziji fundamentali previsti fil-Kapitolu II”, li jipprevedi li għandu jiġi pprovdut “appoġġ adegwat” lill-applikanti li jeħtieġu garanziji proċedurali speċjali (it-tielet parti tat-tieni ilment).

91. Huwa ċar li t-tliet partijiet għandhom jintlaqgħu.

92. Fir-rigward tal-ewwel parti, huwa paċifiku bejn il-partijiet li l-proċedura kollha prevista mil-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil tiżvolġi fiż-żona ta’ tranżitu, kemm fir-rigward tal-ammissibbiltà kif ukoll tal-mertu. Fil-fatt, kif fakkart preċedentement, l-Artikolu 80/J(5) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jistipula li l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-ażil tassenja lill-applikant għall-ażil iż-żona ta’ tranżitu bħala post ta’ residenza sakemm id-digriet ta’ trasferiment isir eżekuttiv skont ir-Regolament ta’ Dublin jew id-deċiżjoni ma tkunx tista’ tiġi kkontestata iktar, mingħajr ma jillimita l-kompetenza ta’ din l-awtorità għaż-żewġ każijiet previsti fl-Artikolu 43(1) tad-Direttiva 2013/32.

93. Għal dak li jirrigwarda t-tieni parti, huwa paċifiku ukoll bejn il-partijiet li l-Artikolu 80/I(i) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil kif ukoll l-Artikolu 15/A(2)a tal-Liġi dwar il-Fruntieri tal-Istat, jeskludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet leġiżlattivi nazzjonali li jawtorizzaw id-dħul fit-territorju Ungeriż ta’ applikant għall-ażil li jinsab f’żona ta’ tranżitu meta jgħaddu erba’ ġimgħat mill-introduzzjoni tal-applikazzjoni tiegħu, u jimponu fuq l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam tal-ażil li twettaq proċedura konformement mar-regoli ġenerali (Artikoli 71/A u 72 tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil), dispożizzjonijiet leġiżlattivi nazzjonali li jittrasponu l-provvedimenti tal-Artikolu 43(2) tad-Direttiva 2013/32.

94. Fir-rigward tat-tielet parti, għandu jitfakkar li l-Artikolu 24(3) tad-Direttiva 2013/32 jipprevedi, b’mod ġenerali, li l-Istati Membri għandhom jiżguraw “appoġġ adegwat” lill-applikanti għal protezzjoni internazzjonali li jeħtieġu garanziji proċedurali speċjali matul il-proċedura ta’ ażil kollha, peress li din id-dispożizzjoni tirrigwarda wkoll il-persuni li l-applikazzjoni tagħhom tiġi eżaminata konformement mar-regoli tal-proċedura fuq il-fruntiera deskritti fl-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32.

95. L-Artikolu 24(3) tad‑Direttiva 2013/32 huwa s-suġġett, konformement mal-Artikolu 5 ta’ dan l-att, ta’ traspożizzjoni favorevoli mill-Ungerija, fis-sens li l-Artikolu 71/A(7) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jeskludi l-applikanti li jeħtieġu garanziji proċedurali speċjali ( 28 ) mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożittiv nazzjonali li jittrasponi r-regoli fuq imsemmija. Madankollu, huwa paċifiku li l-Artikolu 80/I(i) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil istess liġi eskluda l-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 71/A(7) f’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi ta’ immigrazzjoni massiva ( 29 ), sistema legali applikata mill-awtoritajiet Ungeriżi b’mod kontinwu sa mill-ħolqien tagħha. Barra minn hekk u fuq kollox, il-Liġi Nru XX tal-2017 stabbilixxiet dispożittiv speċifiku għall-applikanti għal protezzjoni internazzjonali li jeħtieġu garanziji proċedurali speċjali, fis-sens li l-Artikolu 80/J(6) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, jipprevedi biss l-applikazzjoni ta’ ċerti garanziji proċedurali għall-benefiċċju tal-minorenni mhux akkumpanjati ta’ inqas minn 14‑il sena, jiġifieri parti żgħira mill-kategorija tal-applikanti kkonċernati. Fil-fehma tiegħi, din is-sitwazzjoni tikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 24(3) tad-Direttiva 2013/32 mill-awtoritajiet Ungeriżi.

96. F’dan ir-rigward, l‑unika invokazzjoni mill-Ungerija tal-Artikolu 4(3) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, li jipprevedi “li għal dak li jirrigwarda l-persuni li għandhom bżonn trattament speċjali, għandhom japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet partikolari li jirriżultaw mis-sitwazzjoni tagħhom”, ma hijiex ta’ natura li tikkontesta din il-konklużjoni, peress li din hija dispożizzjoni simili għal sempliċi petizzjoni tal-prinċipju, kontradett mill-Artikoli 80/I(i) u 80/J(6) tal-istess liġi.

97. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex bħala konklużjoni intermedja, tiddikjara, fis-sentenza futura tagħha, li peress li l-proċedura fuq il-fruntiera tiżvolġi fiż-żoni ta’ tranżitu ma tosservax il-garanziji previsti fl-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32, kif ukoll dawk stabbiliti fl-Artikolu 24(3) tagħha, l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet.

c) Fuq l-Artikolu 72 TFUE

98. Fi kwalunkwe każ, l-applikazzjoni ta’ regoli differenti minn dawk stabbiliti mid-Direttiva 2013/32 hija, skont l-Ungerija, iġġustifikata f’dan il-każ mill-Artikolu 72 TFUE. Waqt il-kriżi ta’ immigrazzjoni li seħħet fl-2015, ir-regoli fis-seħħ irriżultaw, fil-fatt, insuffiċjenti sabiex jippermettu lill-Istati Membri jirregolaw tali sitwazzjoni b’mod xieraq. F’dan il-każ, l-Artikolu 72 TFUE jippermetti preċiżament deroga mir-regoli tad-dritt tal-Unjoni għall-finijiet taż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna.

99. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, preliminarjament, li l-Artikolu 72 TFUE, li jifforma parti mill-Kapitolu I intitolat “Dispożizzjonijiet ġenerali” tat-Titolu V TFUE (“L-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja”), jaqra kif ġej: “Dan it-titolu m’għandux jolqot l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet ta’ l-Istati Membri rigward iż-żamma ta’ l-ordni pubbliku u s-salvagwardja tas-sigurtà interna”.

100. Issa, l-argument tal-Ungerija jidhirli li huwa bbażat fuq qari fis-sens li din id-dispożizzjoni tad-dritt primarju għandha tinftiehem bħala regola ta’ kunflitt li permezz tagħha l-prerogattivi tal-Istati Membri fil-qasam taż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna jipprevalu fuq l-obbligi tagħhom tad-dritt sekondarju. Stat Membru jista’ għalhekk jinvoka l-Artikolu 72 TFUE sabiex ma japplikax kwalunkwe att meħud fil-kuntest tat-Titolu V tat-Trattat, u li n-natura obbligatorja tiegħu ma hijiex ikkontestata, kull darba li huwa jqis li jeżisti riskju għaż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna.

101. Dan il-qari diġà ġie rrifjutat, fil-fehma tiegħi, fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija reċentement fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Polonja et (Mekkaniżmu temporanju ta’ rilokazzjoni ta’ applikanti għal protezzjoni internazzjonali) ( 30 ) ( 31 ), li jidhirli li huwa utli li jitfakkar ir-raġunament tagħha.

102. Qabel kollox, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, wieħed ma jistax jikkunsidra li teżisti riżerva ġenerali, inerenti fit-Trattat, li teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kull miżura adottata għal raġunijiet tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà pubblika, peress li d-derogi espressi applikabbli f’każ ta’ sitwazzjoni li tista’ tippreġudika lil dawn tal-aħħar, jirrigwarda każijiet eċċezzjonali stabbiliti ferm ( 32 ). Imbagħad, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li peress li d-deroga prevista fl-Artikolu 72 TFUE hija, fiha nnifisha, ta’ interpretazzjoni stretta, hija ma tistax tiġi interpretata b’mod li jagħti lill-Istati Membri s-setgħa li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat billi jinvokaw biss l-obbligi tagħhom. Fi kliem ieħor, il-portata tar-rekwiżiti relatati maż-żamma tal-ordni pubbliku jew tas-sigurtà nazzjonali ma tistax għalhekk tiġi ddeterminata minn kull Stat Membru, mingħajr kontroll tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li huwa l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 72 TFUE li għandu jipprova l-ħtieġa li jirrikorri għad-deroga stabbilita f’dan l-artikolu għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-obbligi tiegħu fil-qasam taż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna ( 33 ).

103. Fil-każ fejn il-validità tal-att tad-dritt derivat ikkonċernat ma hijiex ikkontestata fid-dawl tal-Artikolu 72 TFUE, huwa dan l-Istat Membru li għandu jipprovdi lill-Qorti tal-Ġustizzja elementi li juru li dan l-att ma jippermettilux, fid-dawl tal-portata tad-dispożittiv legali stabbilit jew tal-kundizzjonijiet konkreti tal-implimentazzjoni tiegħu, li jiżgura l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet fuq imsemmija. Huwa biss taħt din il-kundizzjoni li Stat Membru jista’ jinvoka utilment l-Artikolu 72 TFUE sabiex jiġġustifika r-rifjut tiegħu li jimplimenta obbligu impost mill-att tad-dritt derivat ikkonċernat ( 34 ).

104. Dan ir-raġunament għandu jiġi applikat għaċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ.

105. Qabel kollox ninnota li l-Ungerija ma tikkontestax, bħala motiv ta’ difiża, il-validità tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 fir-rigward tal-Artikolu 72 TFUE. Madankollu, mill-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha jirriżulta li dan l-Istat Membru jinvoka din id-dispożizzjoni sabiex isostni li fil-presenza ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, huwa għandu d-dritt jipprevedi leġiżlazzjoni li teskludi l-garanziji assoċjati mal-proċeduri fuq il-fruntiera. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jiena tal-opinjoni li l-eżistenza tan-neċessità li tintuża d-deroga intiża sabiex tippermetti l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet tal-Ungerija fil-qasam taż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna għandha tiġi evalwata fil-kuntest tal-Artikolu 43 tal-imsemmija direttiva biss. Issa, dan tal-aħħar jipprevedi espressament, fil-paragrafu (3) tiegħu, il-possibbiltà li tiġi implimentata tali deroga, fil-każ fejn l-influss ta’ numru kbir ta’ ċittadini ta’ pajjiż terz jew persuni apolidi li japplikaw fl-istess waqt għall-protezzjoni internazzjonali jirrendi impossibbli, fil-prattika, l-applikazzjoni tal-paragrafu (1) tiegħu. Madankollu, l-Ungerija ma invokatx dan l-artikolu fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, lanqas sussidjarjament.

106. Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi nnotat, fl-ewwel lok, li l-Artikolu 43(3) tad-Direttiva 2013/32 jista’ jiġi invokat mill-Ungerija esklużivament sabiex jawtorizza lill-Istati Membri jeskludu l-garanzija prevista fil-paragrafu (2) ta’ dan l-artikolu, jiġifieri sabiex jiġġustifikaw il-qbiż tat-terminu ta’ erba’ ġimgħat li fih normalment il-proċedura fuq il-fruntiera għandha sseħħ u tispiċċa. Fit-tieni lok, dan l-Istat Membru jista’ jużah biss jekk l-applikanti għal protezzjoni internazzjonali jkunu, fit-tmiem tal-imsemmi terminu ta’ erba’ ġimgħat, akkomodati normalment f’postijiet li jinsabu qrib il-fruntiera jew taż-żona ta’ tranżitu. Issa, kif iċċarat reċentement il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha FMS et, ir-rekwiżit li dawn l-applikanti jingħataw akkomodazzjoni f’kundizzjonijiet normali jimplika neċessarjament li dawn ma jistgħux jibqgħu f’detenzjoni ( 35 ), bħal ma huwa l-każ fil-każ inkwistjoni, kif ser nispjega fil-kuntest tal-evalwazzjoni tat-tielet ilment.

107. Għalhekk, inqis li l-Artikolu 72 TFUE ma jippermettix li waqt l-implimentazzjoni ta’ proċedura fuq il-fruntiera fis-sens tal-Artikolu 43 tad-Direttiva 2013/32 fiż-żoni ta’ tranżitu ta’ Röszke u ta’ Tompa, l-Ungerija tidderoga mill-garanziji previsti minn din id-dispożizzjoni.

108. Fid-dawl tal-preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tilqa’ t-tieni ilment imressaq mill-Kummissjoni kollu kemm hu.

C. Fuq id-detenzjoni ġenerali tal-applikanti għall-ażil u n-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji proċedurali rilevanti

1. L-argumenti tal-partijiet

109. Permezz tat-tielet ilment tagħha, il-Kummissjoni ssostni li, billi pprovdiet l-applikazzjoni għall-applikanti għall-ażil kollha (bl-eċċezzjoni tat-tfal ta’ inqas minn 14‑il sena) ta’ proċedura li twassal sabiex dawn ikollhom jibqgħu f’detenzjoni waqt it-tul kollu tal-proċedura ta’ ażil fl-installazzjonijiet ta’ waħda miż-żoni ta’ tranżitu li minnha jistgħu jitilqu biss billi jieħdu d-direzzjoni lejn is-Serbja, u billi ma akkumpanjatx din id-detenzjoni bil-garanziji previsti mid-Direttiva 2013/33, l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 2(h) u l-Artikoli 8, 9 u 11 tad-Direttiva 2013/33.

110. Il-kunċett ta’ “detenzjoni”, kif iddefinit fl-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33, huwa kunċett legali awtonomu tad-dritt tal-Unjoni b’tali mod li l-klassifikazzjoni taż-żoni ta’ tranżitu fid-dritt Ungeriż jew il-fatt li dawn jinsabu fil-qrib tal-fruntiera ma għandhom ebda effett fuq l-evalwazzjoni tiegħu.

111. Iż-żoni ta’ tranżitu stabbiliti fl-Ungerija huma postijiet magħluqa li l-applikant ma jistax jitlaq minnhom ħlief billi jieħu d-direzzjoni lejn is-Serbja. Il-persuni li jinsabu f’dawn iż-żoni ma jistgħux jidħlu fit-territorju Ungeriż.

112. Konformement mal-Artikolu 80/K(2)(d) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, applikabbli matul is-sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil tista’ tagħlaq il-proċedura jekk l-applikant ikun telaq miż-żona ta’ tranżitu. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li jitlaq miż-żona ta’ tranżitu ma huwiex għażla libera tal-applikanti.

113. Il-libertà ta’ moviment tal-persuni li jinsabu fiż-żona ta’ tranżitu hija barra minn hekk limitata ħafna, kif iddikjara l-Kumitat Ewropew għall-Prevenzjoni tat-Tortura u tal-Pieni jew Trattamenti Inumani jew Degradanti u r-rappreżentant speċjali tas-Segretarju Ġenerali tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Immigranti u r-Refuġjati. Iż-żmien li għadda mill-applikanti fiż-żoni ta’ tranżitu jikkostitwixxi fattur importanti sabiex jiġi ddeterminat jekk ir-residenza f’dawn iż-żoni tistax tiġi kkunsidrata bħala detenzjoni. Issa, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni kienu sabu, fuq il-post, li ċerti applikanti kien ilhom jirrisjedu hemm għal iktar minn erbatax‑il xahar.

114. Ir-residenza fiż-żoni ta’ tranżitu tirriżulta b’hekk f’restrizzjoni tal-libertà individwali tant kbira li għandha tiġi assimilata għal detenzjoni fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33. Barra minn hekk, din il-konklużjoni ġiet ikkonfermata mis-sentenza Ilias u Ahmed vs L-Ungerija tar-Raba’ Awla tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ( 36 ).

115. Issa, id-detenzjoni fiż-żoni ta’ tranżitu ma hijiex konformi mal-Artikolu 26 tad-Direttiva 2013/32 kif ukoll mal-Artikolu 8(2) u (3), l-Artikolu 9 u l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2013/33, peress li titwettaq bħala regola ġenerali, sistematikament, mingħajr evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi individwali tal-applikanti, mingħajr ma tingħata deċiżjoni bil-miktub u peress li tista’ tiġi ordnata wkoll għall-minorenni, anki għal minorenni mhux akkumpanjati, bl-eċċezzjoni ta’ wlied ta’ inqas minn 14‑il sena.

116. Minkejja li l-Artikolu 80/I tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil ma jeskludix, f’każ ta’ sitwazzjoni ta’ kriżi kkawżata minn immigrazzjoni massiva, l-applikazzjoni tal-Artikolu 31/A tal-istess liġi, iddedikat għar-regoli applikabbli għad-detenzjoni tal-applikanti għall-ażil, il-Kummissjoni tikkunsidra li dan l-aħħar artikolu ma jistax iħassar il-ksur imwettaq mill-Ungerija sa fejn, f’tali sitwazzjoni ta’ kriżi, l-applikanti kollha huma marbuta li jirrisjedu fiż-żona ta’ tranżitu konformement mal-Artikolu 80/J(5) tal-Liġi dwar id-Dritt tal-Ażil.

117. Finalment, ma jistax isir argument mill-fatt li fil-Kawża li wasslet għas-sentenza Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (Tompa) ( 37 ), it-talba għal proċedura b’urġenza ġiet miċħuda mill-Qorti tal-Ġustizzja. Minn naħa, il-kunċett ta’ “detenzjoni” ma jiddependix fuq il-kwistjoni dwar jekk, f’kawża preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tawtorizzax l-użu tal-proċedura b’urġenza. Min-naħa l-oħra, fl-imsemmija kawża, il-qorti tar-rinviju kienet talbet il-proċedura b’urġenza, mhux minħabba r-residenza tal-applikant f’żona ta’ tranżitu, iżda għar-raġuni li din il-kawża kellha effett sinjifikattiv fuq ċertu numru ta’ kawżi simili li jaqgħu taħt l-istess leġiżlazzjoni.

118. L-Ungerija tikkunsidra li ż-żoni ta’ tranżitu huma essenzjalment, ċentri ta’ akkoljenza li jinsabu fil-fruntiera esterna Schengen fl-Ungerija, maħsuba bħala post għall-proċedura għall-ażil konformement mad-dritt tal-Unjoni, u mhux postijiet ta’ detenzjoni.

119. It-tqegħid f’żona ta’ tranżitu ma huwiex tqegħid f’detenzjoni, peress li dawn iż-żoni ta’ tranżitu huma magħluqa biss lejn id-direzzjoni tal-Ungerija, u l-okkupanti tagħhom huma liberi li jitilqu minnhom lejn is-Serbja. Barra minn hekk, l-applikanti għall-ażil li jitilqu miż-żona ta’ tranżitu ma humiex neċessarjament esposti għal konsegwenzi sfavorevoli. Fil-fatt, l-Artikolu 80/K(2)(d) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jipprevedi li jekk l-applikant għall-ażil jitlaq miż-żona ta’ tranżitu, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil għandha tieħu deċiżjoni abbażi tal-informazzjoni li hija għandha jew tagħlaq il-proċedura. Konsegwentement, anki fl-assenza ta’ applikant għall-ażil, din l-awtorità tista’ tiddeċiedi dwar l-applikazzjoni għal ażil, u tista’ wkoll tilqagħha. Din il-leġiżlazzjoni hija konformi mal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2013/32, li jippermetti lill-imsemmija awtorità tagħlaq l-eżami tal-applikazzjoni f’każ ta’ rtirar impliċitu tagħha.

120. Barra minn hekk, l-introduzzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil ma twassalx awtomatikament għal privatizzazzjoni sistematika tal-libertà peress li skont l-Artikolu 80/J(1)(c) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, il-persuna li tirrisjedi legalment fit-territorju Ungeriż tista’ tintroduċi l-applikazzjoni tagħha kullimkien u għalhekk la għandha tippreżenta ruħha u lanqas tibqa’ fiż-żona ta’ tranżitu.

121. Ir-regoli ddettaljati li jirrigwardaw il-kundizzjonijiet tad-detenzjoni tal-applikanti għall-ażil, id-deċiżjoni ta’ detenzjoni u ż-żamma tagħha, huma previsti fl-Artikoli 31/A sa 31/I tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil u jiggarantixxu b’mod sħiħ l-osservanza tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 2013/33.

122. Barra minn hekk, it-tul tar-residenza f’istituzzjoni ta’ akkoljenza ma jikkostitwixxix kriterju li jippermetti li jiġi kkunsidrat li hija detenzjoni. L-istess japplika għal dak li jirrigwarda l-kwalità tal-kundizzjonijiet prevalenti f’ċentru ta’ akkoljenza. Il-fatt li l-kobor limitat tat-territorju okkupat miż-żona ta’ tranżitu jimplika neċessarjament ċerti restrizzjonijiet tal-libertà ta’ moviment ma jiġġustifikax b’mod partikolari l-klassifikazzjoni tagħha bħala żona ta’ detenzjoni.

123. Fir-rigward tan-nuqqas ta’ osservanza tal-garanziji previsti mid-Direttiva 2013/33, l-Ungerija tenfasizza li l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil tagħti f’kull każ deċiżjoni dwar l-akkomodazzjoni fiż-żona ta’ tranżitu, bħala post ta’ residenza magħżul matul il-proċedura, fis-sens tal-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2013/33, u li din id-deċiżjoni tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors.

124. Fir-rigward tas-sentenza tal-Qorti EDB tal‑14 ta’ Marzu 2017, Ilias u Ahmed vs L-Ungerija (CE:ECHR:2017:314JUD004728715), l-Ungerija ssostni li din is-sentenza ma hijiex definittiva u li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem eżaminat mhux is-sitwazzjoni taż-żoni ta’ tranżitu użati attwalment, iżda dik ta’ istituzzjoni tal-2015, li huwa minnu li għandha l-istess isem, iżda li l-istatus u l-klassifikazzjoni legali tagħha huma differenti, bħad-drittijiet u l-obbligi kollha imposti fuq il-persuni li jirrisjedu fiha.

125. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrat indirettament li ż-żoni ta’ tranżitu, li sa minn Marzu 2017 għandhom il-funzjoni ta’ ċentri ta’ akkoljenza, ma jikkostitwixxux ċentri ta’ detenzjoni. Fil-fatt, ir-rifjut li tiġi applikata l-proċedura preliminari ta’ urġenza fil-Kawża li waslet għas-sentenza Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (Tompa) ( 38 ), li tirrigwarda tilwima dwar applikant li jirrisjedi f’żona ta’ tranżitu, jindika b’mod ċar li l-Qorti tal-Ġustizzja ma kkunsidratx ir-residenza f’żona ta’ tranżitu bħala detenzjoni, peress li l-użu ta’ din il-proċedura jista’ jiġi ġġustifikat, skont il-ġurisprudenza, meta l-kawża inkwistjoni tirrigwarda persuna f’detenzjoni.

126. Finalment, l-Ungerija tqis, fir-rigward taż-żjara tar-rappreżentanti tal-Kummissjoni, li din tirrigwarda biss iż-żona ta’ tranżitu ta’ Röszke u li l-għan tagħha kien il-kontroll fuq il-post tal-proġetti li jibbenefikaw minn appoġġ finanzjarju tal-Unjoni. Barra minn hekk, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni skambjaw biss ftit kliem ma’ wħud mir-residenti, mhux identifikati.

2. Evalwazzjoni

127. Kif jirriżulta mill-argumenti miġbura fil-qosor iktar ’il fuq, il-qalba tad-diżgwid bejn il-partijiet tirrigwarda karatterizzazzjoni differenti tal-kunċett ta’ “detenzjoni”, kif previst fl-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33. Ser nanalizza dan il-punt qabel ma nindirizza l-kwistjoni dwar l-osservanza tal-garanziji assoċjati mad-detenzjoni fis-sens tal-istess direttiva.

a) Fuq l-eżistenza ta’ detenzjoni

128. Preliminarjament, għandu jitfakkar li wara t-tmiem tal-proċedura bil-miktub f’din il-kawża, l-Awla Manja tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet, fis-sentenza tagħha Ilias u Ahmed vs L-Ungerija ( 39 ), fuq il-kwistjoni dwar jekk l-akkomodazzjoni ta’ żewġ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fiż-żona ta’ tranżitu ta’ Röszke tikkostitwixxix ċaħda tal-libertà għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet (iktar ’il quddiem il-“KEDB”) (“Dritt għal-libertà u s-sigurtà”). F’dan ir-rigward, hija ddeċidiet b’mod kuntrarju għas-sentenza mogħtija preċedentement mir-Raba’ Awla tagħha, u waslet għalhekk għal konklużjoni negattiva.

129. Mistiedna jieħdu pożizzjoni dwar ir-rilevanza ta’ din is-sentenza waqt is-seduta, il-partijiet esprimew perspettivi opposti. Filwaqt li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-konklużjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ma hijiex trasponibbli għal din il-kawża minħabba ċerti differenzi fattwali u ġuridiċi importanti – l-Ungerija targumenta li din il-konklużjoni, applikabbli għaċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, hija ta’ natura li ssostni l-argument tagħha li s-sitwazzjoni tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali ma taqax taħt il-kunċett ta’ “detenzjoni”, kif jirriżulta mill-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33. B’hekk, dan l-Istat Membru donnu jqis li jekk it-tqegħid ta’ dawn l-applikanti f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu ma huwiex ċaħda tal-libertà fis-sens tal-Artikolu 5 tal-KEDB, dan lanqas ma jista’ jiġi kklassifikat bħala detenzjoni, peress li dan l-aħħar kunċett jippreżumi l-eżistenza ta’ ċaħda tal-libertà fis-sens tal-Artikolu 6 tal-Karta.

130. Fil-konklużjonijiet li ppreżentajt fil-kawżi magħquda FMS et ( 40 ), li jirrigwardaw ukoll il-kwistjoni dwar jekk tqegħid f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu li jinsabu fil-fruntiera Serbo-Ungeriża kinitx tikkostitwixxi detenzjoni fis-sens tad-Direttiva 2013/33, jien spjegajt li, minkejja li huwa minnu li l-Artikolu 5 tal-KEDB jikkorrispondi għall-Artikolu 6 tal-Karta, u li l-Artikolu 52(3) tal-Karta jirrikjedi li d-drittijiet stabbiliti fih u li jikkorrispondu għad-drittijiet iggarantiti mill-KEDB jiġu interpretati bħala li għandhom l-istess sens u l-istess portata bħal dawk li mogħtija lilhom mill-KEDB, jibqa’ inkontestabbli l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ddikjarat diversi drabi li l-koerenza mfittxija f’din id-dispożizzjoni ma tistax tippreġudika l-awtonomija tad-dritt tal-Unjoni u tal-Qorti tal-Ġustizzja nnifisha ( 41 ), peress li l-KEDB ma tikkostitwixxix, sakemm l-Unjoni ma aderixxietx magħha, strument ġuridiku formalment integrat fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni ( 42 ). Għalhekk stedint lill-Qorti tal-Ġustizzja tinjora l-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u twettaq l-eżami tagħha fid-dawl tal-Artikolu 6 tal-Karta, ikkunsidrat b’mod awtonomu ( 43 ). Peress li dan l-aħħar artikolu għandu jiġi kkunsidrat, fid-dawl tal-premessa 35 tad-Direttiva 2013/33 ( 44 ), bħala li huwa inkluż fid-definizzjoni ta’ “detenzjoni” li tinsab fl-Artikolu 2(h) tal-istess direttiva, wasalt għall-konklużjoni li l-eżistenza ta’ detenzjoni għandha tiġi ddeterminata biss permezz tal-eżami tal-kundizzjonijiet stabbiliti minn din id-definizzjoni, li tipprevedi li għandha tiġi kklassifikata bħala tali “restrizzjoni ta’ applikant minn Stat Membru f’post partikulari, fejn l-applikant ikun imċaħħad mil-libertà ta’ moviment tiegħu jew tagħha”.

131. Issa jidhirli li fis-sentenza reċentement mogħtija f’dawn il-kawżi magħquda ( 45 ), il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea approvat dan l-approċċ peress li kkonkludiet l-eżistenza ta’ detenzjoni fit-tmiem ta’ analiżi li tirrigwarda biss il-kundizzjonijiet li jirriżultaw mill-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33, mingħajr ma ħadet inkunsiderazzjoni l-Artikolu 5 tal-KEDB tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fis-sentenza Ilias u Ahmed vs L-Ungerija ( 46 ).

132. Fid-dawl tal-imsemmija kundizzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, bl-għajnuna ta’ approċċ letterali, storiku u kuntestwali, li d-detenzjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali, fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33, “tikkostitwixxi miżura koerċittiva li ċċaħħad lil dan l-applikant mil-libertà ta’ moviment tiegħu u tiżolah mill-kumplament tal-popolazzjoni, billi timponi fuqu li jibqa’ b’mod permanenti f’perimetru ristrett u magħluq.” ( 47 ).

133. Għall-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “detenzjoni” hekk ikkaratterizzat f’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni tipproduċi numru ta’ elementi fattwali li r-realtà tagħhom ma hijiex ikkontestata mill-Ungerija. Skont il-Kummissjoni, l-applikanti għall-ażil huma marbuta, matul il-proċedura kollha ta’ eżami tal-applikazzjoni tagħhom, jibqgħu b’mod permanenti f’waħda miż-żoni ta’ tranżitu, li huma mdawwrin b’ċint għoli u barbed wire. Ġewwa ż-żona ta’ tranżitu, dawn l-applikanti huma akkomodati, fi gruppi ta’ ħames persuni, f’kontenituri metalliċi ta’ madwar 13‑il metru kwadru. Huma għandhom possibbiltà estremament limitata li jmorru f’sezzjoni taż-żona ta’ tranżitu oħra minbarra dik li jirrisjedu fiha, li huwa permess biss f’każ ta’ konsultazzjonijiet mediċi jew ta’ intervisti organizzati fil-kuntest tal-proċedura tal-ażil u taħt skorta ta’ gwardjani taż-żona ta’ tranżitu, u ma jistax ikollhom kuntatt ma’ persuni li ġejjin minn barra, bl-eċċezzjoni tar-rappreżentant legali tagħhom. Barra minn hekk, jidhirli li mill-fajl jirriżulta li l-movimenti tagħhom huma sorveljati b’mod permanenti minħabba l-presenza tal-imsemmija gwardjani ġewwa ż-żona ta’ tranżitu, kif ukoll fil-bieb tad-dħul ta’ kull sezzjoni tagħha.

134. Fil-fehma tiegħi, dawn in-numru ta’ elementi juru grad għoli ta’ restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment tal-applikanti għall-ażil sal-punt li jirrendu din is-sitwazzjoni komparabbli ma’ sistema ta’ detenzjoni ( 48 ), kif qieset il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza FMS et fir-rigward taż-żona ta’ tranżitu ta’ Röszke abbażi ta’ elementi fattwali analogi pprovduti mill-qorti tar-rinviju ( 49 ).

135. Għal dak li jirrigwarda l-argument mqajjem mill-Ungerija fir-risposta tagħha fil-kuntest ta’ din il-kawża, li t-tqegħid tal-applikanti kkonċernati fiż-żona ta’ tranżitu ta’ Röszke ma jistax jiġi kklassifikat bħala detenzjoni, fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2013/33, peress li kull applikant għal protezzjoni internazzjonali għandu l-possibbiltà li jitlaq volontarjament miż-żona ta’ tranżitu, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrifjutatu fis-sentenza FMS et ( 50 ).

136. Abbażi tal-premessa li hija biss possibbiltà “realistika” ta’ tluq miż-żona ta’ tranżitu inkwistjoni li hija ta’ natura li teskludi l-esklużjoni ta’ detenzjoni ( 51 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ġġustifikat iċ-ċaħda tagħha permezz ta’ żewġ motivi, li skonthom, l-ewwel nett dħul eventwali tal-imsemmija applikanti fis-Serbja huwa kkunsidrat bħala illegali u għalhekk jesponihom għal sanzjonijiet, u li, it-tieni nett dawn l-applikanti jirriskjaw li jitilfu kull opportunità li jiksbu l-istatus ta’ refuġjat fl-Ungerija jekk jitilqu mit-territorju Ungeriż ( 52 ). Issa, fil-fehma tiegħi, dawn ir-raġunijiet jistgħu jkunu l-bażi taċ-ċaħda tal-argument magħmul mill-Ungerija f’din il-kawża.

137. Fil-fatt, fir-rigward tal-ewwel motiv, il-kjarifika mogħtija mill-Kummissjoni waqt is-seduta li r-Repubblika tas-Serbja tirrifjuta preżentement li tapplika l-ftehim ta’ ammissjoni mill-ġdid fir-rigward ta’ immigranti li ġejjin miż-żoni ta’ tranżitu Ungeriżi ma kinitx ikkontestata mill-Ungerija f’dan il-każ. Fir-rigward tat-tieni motiv, għandu jiġi kkonstatat li tluq miż-żona ta’ tranżitu huwa neċessarjament sinonimu għal rinunzja tal-possibbiltà li tinkiseb il-protezzjoni internazzjonali mitluba. Huwa minnu li, l-Artikolu 80/K(2)(d) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil jipprevedi li, jekk applikant jitlaq miż-żona ta’ tranżitu, l-awtorità nazzjonali kompetenti ma hijiex obbligata tagħlaq il-proċedura, iżda hija tista’ wkoll tieħu deċiżjoni abbażi tal-informazzjoni li jkollha. Madankollu, anki fil-presenza ta’ tali possibbiltà teoretika, jidhirli ferm probabbli, jekk mhux ċertament, li tali deċiżjoni ma tkunx waħda favorevoli. Barra minn hekk, kull deċiżjoni li tittermina l-proċedura ma tistax, konformement mal-Artikolu 80/K(4) tal-Liġi dwar id-Dritt għall-Ażil, tiġi kkontestata fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva kontenzjuża. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jien tal-fehma li l-applikanti għall-ażil ma humiex f’sitwazzjoni li jitilqu miż-żona ta’ tranżitu lejn is-Serbja volontarjament.

138. Nixtieq inżid li dawn l-applikanti lanqas ma jistgħu jmorru lejn l-Ungerija, fl-assenza ta’ awtorizzazzjoni ta’ dħul u ta’ r