KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

KOKOTT

ippreżentati fit‑22 ta’ Jannar 2020 ( 1 )

Kawża C‑307/18

Generics (UK) Ltd et

vs

Competition and Markets Authority

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Competition Appeal Tribunal (il-Qorti tal-Appell tal-Kompetizzjoni, ir-Renju Unit))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kompetizzjoni – Akkordji – Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Prodotti farmaċewtiċi – Ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim fil-qasam tal-privattivi konklużi bejn laboratorju ta’ verżjonijiet tal-bidu li huwa proprjetarju ta’ privattivi u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi”

Werrej

I. Introduzzjoni II. Il-kuntest ġuridiku III. Il-fatti li wasslu għall-kawża A. Il-ftehimiet konklużi minn GSK 1. Il-Ftehim IVAX 2. Il-Ftehim GUK 3. Il-Ftehim Alpharma B. Kunsiderazzjonijiet oħra u sussegwenti relatati mal-privattiva għall-anidru u formazzjoni ta’ suq ġeneriku C. Id-deċiżjoni taċ-CMA u l-proċedura quddiem iċ-CAT IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u d-domandi preliminari V. Evalwazzjoni A. Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għad-domandi taċ-CAT B. Fuq id-domandi preliminari 1. Fuq l-Artikolu 101 TFUE a) Fuq il-kunċett ta’ kompetizzjoni potenzjali (l-ewwel u t-tieni domanda preliminari) 1) Fuq l-inċertezza tal-validità tal-privattiva ta’ prodott mediċinali u tan-natura ta’ ksur tal-verżjonijiet ġeneriċi tiegħu bħala element li jikkostitwixxi relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku 2) Fuq it-tilwim relatat mal-validità ta’ privattiva jew man-natura ta’ ksur ta’ prodott ġeneriku bħala elementi li jistgħu juru l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali 3) Fuq il-portata tal-evalwazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali inkwistjoni mill-awtorità tal-kompetizzjoni 4) Fuq il-preżenza ta’ ordnijiet jew ta’ impenji ġudizzjarji provviżorji 5) Konklużjoni b) Fuq il-kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (it-tielet sal-ħames domanda preliminari) 1) Fuq it-tielet u r-raba’ domanda preliminari i) Fuq il-“potenzjal restrittiv” ta’ ftehim li jimponi restrizzjoni li ma tmurx lil hinn mill-portata u t-tul tal-validità li jifdal ta’ privattiva ii) Fuq ix-“xenarju kontrofattwali” rilevanti iii) Fuq in-natura tal-ftehimiet bħala riżoluzzjonijiet bonarji ta’ tilwim reali iv) Konklużjoni 2) Fuq il-ħames domanda preliminari i) Fuq ir-rilevanza ta’ vantaġġi li jirriżultaw minn ftehim għall-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni skont l-Artikolu 101(1) TFUE ii) Fuq ir-rilevanza tal-vantaġġi li jirriżultaw minn ftehim għall-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan skont l-Artikolu 101(1) TFUE iii) Konklużjoni c) Fuq il-kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-effett (is-sitt domanda preliminari) 1) Fuq il-kriterji għall-evalwazzjoni tal-effetti fuq il-kompetizzjoni ta’ ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar il-privattiva fil-qasam farmaċewtiku 2) Fuq ir-rekwiżit ta’ effetti sinjifikattivi fuq l-andament tal-kompetizzjoni 3) Konklużjoni 2. Fuq l-Artikolu 102 TFUE a) Fuq id-definizzjoni tas-suq rilevanti (is-seba’ domanda preliminari) 1) Fuq il-portata tas-seba’ domanda preliminari 2) Fuq l-inklużjoni tal-prodotti mediċinali ġeneriċi tal-parossetina għall-finijiet tad-determinazzjoni tas-suq rilevanti 3) Konklużjoni b) Fuq l-abbuż minn pożizzjoni dominanti (it-tmien sal-għaxar domanda preliminari) 1) Fuq il-klassifikazzjoni tal-konklużjoni ta’ ftehim wieħed jew iktar ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar il-privattiva bħala abbuż minn pożizzjoni dominanti (it-tmien u d-disa’ domanda kif ukoll il-paragrafu (a) tal-għaxar domanda preliminari) i) Fuq ir-rabta tal-applikazzjoni tal-Artikoli 101 u 102 TFUE ii) Fuq il-konklużjoni tal-ftehimiet ikkonċernati fil-kawża prinċipali bħala użu ta’ mezz differenti minn kompetizzjoni fuq il-mertu minn GSK iii) Fuq il-konklużjoni tal-ftehimiet ikkonċernati fil-kawża prinċipali minn GSK bħala mezz ta’ natura li jinfluwenza l-istruttura tas-suq ikkonċernat b’mod li jxekkel jew saħansitra jelimina l-kompetizzjoni li jifdal fih iv) Konklużjoni 2) Fuq il-vantaġġi mogħtija mill-ftehimiet ikkonċernati fil-kawża prinċipali (il-paragrafi (b) u (c) tal-għaxar domanda preliminari) i) Fuq l-obbligu li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-vantaġġi allegati ii) Fuq il-possibbiltà li jiġi ġġustifikat aġir li jista’ jaqa’ taħt il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 102 TFUE iii) Konklużjoni VI. Konklużjoni

I. Introduzzjoni

1. Ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwima dwar privattiva fil-qasam farmaċewtiku jista’ jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jew minħabba l-effett, u l-konklużjoni tiegħu, eventwalment flimkien mal-konklużjoni ta’ ftehimiet oħra, tista’ tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti?

2. Huwa hekk li tista’ tinġabar fil-qosor l-essenza tal-għaxar domandi magħmula mill-Competition Appeal Tribunal (il-Qorti tal-Appell tal-Kompetizzjoni, ir-Renju Unit, iktar ’il quddiem iċ-“CAT”) lill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ din il-proċedura għal deċiżjoni preliminari. Dawn id-domandi saru waqt kawża, quddiem iċ-CAT, bejn minn naħa Generics (UK) Ltd (iktar ’il quddiem “GUK”) u manifatturi oħra ta’ prodotti mediċinali ( 2 ) u min-naħa l-oħra l-Competition and Markets Authority (l-Awtorità tal-Kompetizzjoni u tas-Swieq, ir-Renju Unit, iktar ’il quddiem iċ-“CMA”) dwar tliet ftehimiet konklużi minn GlaxoSmithKline plc (iktar ’il quddiem “GSK”) mal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi IVAX Pharmaceuticals UK (iktar ’il quddiem “IVAX”), GUK u Alpharma.

3. Il-ftehimiet inkwistjoni kienu ġew konklużi bħala ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim fil-qasam tal-privattivi li, fir-rigward ta’ GUK u Alpharma, kienu diġà taw lok għall-preżentata ta’ proċeduri ġudizzjarji. Skont il-ftehimiet GUK u Alpharma, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati impenjaw ruħhom b’mod partikolari li ma jidħlux fis-suq bil-prodotti tagħhom matul il-perijodu miftiehem, filwaqt li GSK impenjat ruħha li twettaq trasferimenti sinjifikattivi ta’ valur favur tagħhom.

4. Skont iċ-CMA, dawn il-ftehimiet kellhom l-għan li jinċentivaw lil dawn il-manifatturi ta’ prodotti ġeneriċi sabiex jabbandunaw l-isforzi tagħhom sabiex jidħlu fis-suq b’mod indipendenti matul il-perijodu miftiehem u għalhekk dawn kienu jixbhu ftehimiet ta’ esklużjoni mis-suq ipprojbiti mill-Artikolu 101 TFUE, filwaqt li l-konklużjoni tagħhom minn GSK kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE. GSK u l-manifatturi ta’ prodotti ġeneriċi jsostnu, għall-kuntrarju, li l-ftehimiet inkwistjoni ma jistgħux jinftiehmu bħala li jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.

5. Din il-kawża għalhekk tidħol fil-kuntest tal-kawżi Lundbeck ( 3 ) u Servier ( 4 ), li bħalissa huma pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li fihom il-Kummissjoni Ewropea kkonstatat li ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim fil-qasam tal-privattivi kienu jikkostitwixxu ksur tal-Artikolu 101 u, fir-rigward ta’ Servier, tal-Artikolu 102 TFUE. Il-konstatazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-proċedura għalhekk jistabbilixxu wkoll direzzjoni li għandha tiġi segwita f’dawn il-kawżi.

II. Il-kuntest ġuridiku

6. L-Artikolu 2 tal-Kapitolu 1 tal-UK Competition Act 1998 (il-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni) jipprovdi: “Ftehimiet […] [li għandhom bħala għan jew bħala effett] il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni (1) […], il-ftehimiet kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiki kollha miftiehma li: (a) jistgħu jaffettwaw il-kummerċ fir-Renju Unit, u (b) ikollhom bħala għan jew bħala effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fir-Renju Unit, huma pprojbiti sakemm id-dispożizzjonijiet ta’ din il-parti ma jipprevedux mod ieħor. (2) Is-Subtaqsima 1 tapplika b’mod partikolari għal kull ftehim, kull deċiżjoni u kull prattika li jikkonsistu fi: […] (b) il-limitazzjoni jew il-kontroll tal-produzzjoni, tas-swieq, tal-iżvilupp tekniku jew tal-investiment; (c) it-tqassim tas-swieq jew it-tqassim ta’ fonti ta’ provvista; […]”

7. L-Artikolu 18 tal-Kapitolu 2 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni jipprovdi: “Abbuż minn pożizzjoni dominanti (1) […], sa fejn il-kummerċ fir-Renju Unit jista’ jiġi milqut, huwa pprojbit il-fatt li impriża waħda jew iktar tuża pożizzjoni dominanti fis-suq b’mod abbużiv. (2) Dawn il-prattiki jistgħu, b’mod partikolari, jikkostitwixxu abbuż jekk jikkonsistu fi: […] (b) il-limitazzjoni tal-produzzjoni, tas-swieq jew tal-iżvilupp tekniku b’mod li tippreġudika lill-konsumaturi; […]”

8. L-Artikolu 60 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni jistabbilixxi: “Prinċipji li għandhom jiġu applikati sabiex tittieħed deċiżjoni dwar il-kwistjonijiet (1) Dan l-artikolu għandu l-għan li jiżgura, sa fejn huwa possibbli, (billi jittieħdu inkunsiderazzjoni d-differenzi kollha rilevanti bejn id-dispożizzjonijiet ikkonċernati), li l-kwistjonijiet li jaqgħu taħt din il-parti, dwar il-kompetizzjoni fir-Renju Unit, jiġu ttrattati b’mod konformi mat-trattament ta’ kwistjonijiet korrispondenti fid-dritt tal-Unjoni relatati mal-kompetizzjoni fi ħdan l-Unjoni Ewropea. (2) Kull darba li qorti teżamina kwistjoni relatata ma’ din il-parti, hija għandha taġixxi (sa fejn dan ikun kompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta’ din il-parti u indipendentement minn jekk il-qorti hijiex marbuta jew le li tipproċedi b’dan il-mod) b’mod li tiggarantixxi li ma teżistix inkompatibbiltà bejn: (a) il-prinċipji applikati u d-deċiżjoni mogħtija mill-qorti meta tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni; u (b) il-prinċipji stabbiliti mit-Trattat u mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni kif ukoll minn kull deċiżjoni rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, li huma applikabbli meta tingħata deċiżjoni fuq kwistjoni korrispondenti li taqa’ taħt id-dritt tal-Unjoni. (3) Il-qorti barra minn hekk għandha tieħu inkunsiderazzjoni d-deċiżjonijiet jew id-dikjarazzjonijiet rilevanti tal-Kummissjoni.”

III. Il-fatti li wasslu għall-kawża

9. Il-parossetina hija prodott mediċinali kontra d-dipressjoni mogħti biss b’riċetta medika li jappartjeni għall-grupp ta’ inibituri selettivi tal-assorbiment mill-ġdid tas-serotonina (iktar ’il quddiem l-“ISRS”). Il-parossetina ġiet ikkummerċjalizzata fir-Renju Unit mil-laboratorju ta’ verżjonijiet tal-bidu GSK bid-denominazzjoni kummerċjali ta’ “Seroxat”. Matul il-perijodu rilevanti, GSK ipproduċiet Seroxat f’dożi ta’ 20 u ta’ 30 mg, iżda d-doża ta’ 20 mg kienet l-iktar waħda sinjifikattiva u dik preskritta l-iktar ta’ spiss.

10. Il-protezzjoni tal-privattiva għall-molekula ta’ kloridrat ta’ parossetina, l-ingredjent farmaċewtiku attiv (iktar ’il quddiem l-“IPA”) ta’ dan il-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu, skadiet f’Jannar 1999. Barra minn hekk, id-dritt ta’ GSK għall-esklużività tad-data relatata ma’ dan l-IPA ntemm f’Diċembru 2000, u b’hekk il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi setgħu jitolbu awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq (iktar ’il quddiem “ATS”) skont proċedura mqassra ( 5 ).

11. F’dak iż-żmien, GSK kisbet sensiela ta’ privattivi “sekondarji”, fosthom il-privattiva GB 2297550 li kienet tkopri erba’ polimorfi ta’ kloridrat ta’ parossetina anidruża u l-proċess ta’ manifattura tagħhom (iktar ’il quddiem il-“privattiva għall-anidru”). Maħruġa fl‑1997, din il-privattiva sussegwentement ġiet iddikjarata parzjalment invalida mill-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (patents court) (il-Qorti Għolja tal-Ġustizzja (Ingilterra u Wales), Sezzjoni tal-Ekwità (Awla tal-Privattivi), ir-Renju Unit, iktar ’il quddiem l-“Awla tal-Privattivi”) u, sa fejn din baqgħet valida, skadiet fl‑2013.

12. Sa minn nofs is-sena 2000, GSK kienet informata li diversi manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kellhom l-intenzjoni li jidħlu fis-suq Brittaniku bil-parossetina ġenerika. Għalhekk, IVAX kienet ippreżentat applikazzjoni għal ATS fl-Irlanda u kisbet minn BASF AG l-IPA tal-parossetina li fuq il-bażi tiegħu kienet ġiet ippreżentata din l-applikazzjoni, GUK kienet kisbet ATS għall-parossetina fid-Danimarka f’April 2001 u Alpharma kienet ippreżentat applikazzjoni għal ATS fir-Renju Unit fit‑30 ta’ Mejju 2001.

13. F’dan il-kuntest, GSK ikkonkludiet tliet ftehimiet mal-laboratorji kkonċernati.

A. Il-ftehimiet konklużi minn GSK

1. Il-Ftehim IVAX

14. L-ewwel ftehim, konkluż minn GSK ma’ IVAX fit‑3 ta’ Ottubru 2001 u li ntemm fid‑29 ta’ Ġunju 2004 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim IVAX”), kien jindika lil IVAX bħala, fil-limitu ta’ 770000 kaxxa kull sena, id-“distributur esklużiv” fir-Renju Unit tal-kloridrat ta’ parossetina ta’ 20 mg f’kaxxi ta’ 30 pillola bil-għan tal-bejgħ tiegħu bħala prodott ġeneriku awtorizzat, inkambju għal kumpens promozzjonali annwali ta’ 3.2 miljun lira sterlina (GBP). Il-prezz tal-kunsinna li bih GSK kellha tipprovdi l-prodott lil IVAX, kif sussegwentement emendat, kien inizjalment ta’ GBP 8.45 għal kull kaxxa u kien previst b’mod partikolari li IVAX kellha d-dritt li xxolji l-ftehim mingħajr preavviż fil-każ li prodott ġeneriku li kien fih il-kloridrat ta’ parossetina bħala sustanza attiva kien tqiegħed fis-suq għal tlett ijiem konsekuttivi għal prezz ta’ GBP 8.45 jew inqas.

2. Il-Ftehim GUK

15. It-tieni ftehim ġie konkluż minn GSK ma’ GUK fit‑13 ta’ Marzu 2002 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim GUK”). Inizjalment previst għal perijodu ta’ tliet snin, dan intemm fl‑1 ta’ Lulju 2004. Dan segwa avvenimenti differenti: qabel kollox, proċedimenti ta’ revoka mressqa fis‑27 ta’ Lulju 2001 minn BASF kontra GSK dwar il-privattiva tagħha għall-anidru; sussegwentement, it-tnedija minn GSK, fit‑18 ta’ Settembru 2001, ta’ proċedura ta’ ksur relatata mal-istess privattiva kontra GUK, li fiha din tal-aħħar qajmet l-invalidità tal-imsemmija privattiva; u finalment l-adozzjoni mill-Awla tal-Privattivi, fit‑23 ta’ Ottubru 2001, ta’ ordni provviżorja li tipprojbixxi lil GUK milli tidħol fis-suq, meta GSK tkun tat cross-undertaking in damages ( 6 ).

16. Fl‑4 ta’ Diċembru 2001, l-Awla tal-Privattivi ddeċidiet li l-kawżi BASF u GUK, li t-tnejn li huma kienu jikkonċernaw il-privattiva għall-anidru, jingħaqdu fis-seduta tax-xahar ta’ Marzu tas-sena ta’ wara. Fit‑13 ta’ Marzu 2002, lejlet l-imsemmija seduta, GSK u GUK waslu għall-ftehim inkwistjoni, dwar it-tneħħija tal-ordni u tal-cross-undertaking in damages, ir-rinunzja għat-talbiet kollha għal kumpens għad-dannu u s-sospensjoni tal-kawża. Barra minn hekk, skont dan il-ftehim, GSK kellha tixtri l-ħażna kollha ta’ GUK ta’ parossetina ġenerika intiża għall-bejgħ fir-Renju Unit għal ammont ta’ 12.5 miljun dollaru Amerikan (USD), tħallas 50 % tal-ispejjeż tal-proċedura ta’ GUK sa ammont massimu ta’ GBP 0.5 miljun, timplimenta ftehim ta’ subdistribuzzjoni ma’ IVAX favur GUK (iktar ’il quddiem il-“kuntratt ta’ provvista IVAX-GUK”) u tħallas lil GUK kumpens ta’ kummerċjalizzazzjoni annwali ta’ GBP 1.65 miljun; inkambju, GUK u l-kumpanniji kollha tal-grupp Merck kienu impenjaw ruħhom li ma jibqgħux jimmanifatturaw, jimportaw u jipprovdu kloridrat ta’ parossetina fir-Renju Unit waqt li l-kuntratt ta’ provvista IVAX-GUK ikun fis-seħħ.

17. Dan il-kuntratt ta’ provvista IVAX-GUK, li daħal fis-seħħ fl‑14 ta’ Marzu 2002 u li ġie konkluż għal perijodu ta’ tliet snin, kien jipprevedi li IVAX tikkunsinna 750000 kaxxa ta’ parossetina ta’ 20 mg għal kull sena bil-prezz ta’ GBP 8.45 lil GUK u kien jinkludi garanzija ta’ profitt fis-sens li jekk il-prezz medju nett tal-bejgħ ta’ din il-parossetina minn GUK jaqa’ taħt GBP 12.25 għal kull kaxxa, IVAX tħallasha s-somma neċessarja sabiex il-profitt tagħha ma jinżilx taħt il-marġni ta’ GBP 3.80 għal kull kaxxa. Barra minn hekk, kien ġie miftiehem li l-ftehim seta’ jintemm qabel it-terminu inizjalment previst jekk il-prezz tas-suq ta’ kaxxa tal-parossetina jinżel taħt GBP 8.45 għal mill-inqas tliet xhur konsekuttivi matul it-tielet sena kuntrattwali jew sussegwentement. Fl-istess żmien tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ provvista IVAX-GUK, GSK u IVAX emendaw il-ftehim IVAX sabiex jadattawh kif xieraq.

3. Il-Ftehim Alpharma

18. It-tielet ftehim, konkluż minn GSK ma’ Alpharma fit‑12 ta’ Novembru 2002 u li ntemm fit‑13 ta’ Frar 2004 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim Alpharma”), inizjalment konkluż għal perijodu ta’ sena u li sussegwentement ġie estiż għal sena oħra, kien isegwi l-kisba, minn Alpharma, ta’ ATS għall-parossetina fir-Renju Unit, azzjoni ta’ ksur imressqa minn GSK kontra Alpharma, l-impenn ġudizzjarju meħud minn Alpharma li ma tbigħx parossetina fir-Renju Unit qabel l-għoti tas-sentenza f’din il-proċedura li fiha kienet ġiet iffissata seduta għal Diċembru 2002, kif ukoll cross-undertaking in damages mogħti minn GSK.

19. Il-ftehim Alpharma kien jirrigwarda t-tneħħija tal-impenn ta’ Alpharma u tal-cross-undertaking in damages ta’ GSK kif ukoll iċ-ċaħda tal-invokazzjonijiet ta’ din tal-aħħar. Barra minn hekk, dan kien jipprevedi l-konklużjoni ta’ ftehim ta’ subdistribuzzjoni bejn IVAX u Alpharma dwar il-provvista lil din tal-aħħar ta’ 500000 kaxxa (li sussegwentement saru 620000 kaxxa) ta’ parossetina ta’ 20 mg (iktar ’il quddiem il-“kuntratt ta’ provvista IVAX-Alpharma”) kif ukoll diversi trasferimenti ta’ valur min-naħa ta’ GSK favur Alpharma, jiġifieri: il-ħlas ta’ GBP 0.5 miljun għall-ispejjeż legali fil-proċedura, ħlas uniku ta’ GBP 3 miljun li jirrigwarda l-ispejjeż ta’ produzzjoni u ta’ preparazzjoni għat-tnedija tal-parossetina fis-suq Brittaniku, “kumpens ta’ kummerċjalizzazzjoni” ta’ GBP 100000 kull xahar kif ukoll possibbiltà ta’ xiri ta’ ċerti prodotti ta’ GSK li għandha tiggarantixxi t-trasferiment lil Alpharma ta’ somma minima ta’ GBP 500000. Bħala korrispettiv, Alpharma impenjat ruħha li la timmanifattura, la timporta u lanqas tipprovdi kloridrat ta’ parossetina fir-Renju Unit minbarra dak li tixtri mingħand IVAX jew li jiġi mmanifatturat minn GSK.

20. Fl‑20 ta’ Novembru 2002, IVAX u Alpharma kkonkludew il-kuntratt ta’ provvista IVAX-Alpharma previst fil-Ftehim Alpharma. Dan il-kuntratt seta’ jiġi xolt permezz ta’ terminu ta’ preavviż ta’ xahar fil-każ tal-formazzjoni ta’ “suq ġeneriku” jew tal-waqfien “bi skadenza, ċessjoni, rinunzja, jew oħrajn” tal-invokazzjoni tal-proċess fil-privattiva għall-anidru. F’dan il-kuntest, il-formazzjoni ta’ suq ġeneriku kienet ikkunsidrata li seħħet meta l-prezz medju ta’ kull xahar tal-parossetina bl-eċċezzjoni ta’ dik mibjugħa minn GSK u Alpharma jkun niżel taħt GBP 9.50 għal kull kaxxa jew meta prodott ta’ parossetina ta’ 20 mg kien mibjugħ taħt titolu ieħor milli permezz ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ GSK. Barra minn hekk, kien previst li jekk, matul ix-xahrejn wara n-notifika ta’ tali xoljiment, il-prezz medju tal-parossetina jinżel taħt GBP 8.45, IVAX tħallas lil Alpharma d-differenza bejn GBP 8.45 u dan il-prezz medju, b’limitu ta’ GBP 200000. Fl-istess żmien tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ provvista IVAX-Alpharma, GSK u IVAX emendaw il-ftehim IVAX sabiex jadattawh kif xieraq.

B. Kunsiderazzjonijiet oħra u sussegwenti relatati mal-privattiva għall-anidru u formazzjoni ta’ suq ġeneriku

21. Qabel l-implimentazzjoni tal-ftehimiet IVAX, GUK u Alpharma, is-suq Brittaniku tal-parossetina kien ikkaratterizzat mill-preżenza ta’ importazzjonijiet paralleli ta’ parossetina minn Stati Membri oħra tal-Unjoni. Tali importazzjonijiet paralleli huma spjegati mill-fatt li hemm, b’mod partikolari minħabba d-diversi livelli ta’ dħul u sistemi ta’ regolazzjoni, differenzi bejn il-prezzijiet tal-prodotti mediċinali fl-Istati Membri. Għaldaqstant, qabel it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ verżjonijiet ġeneriċi ta’ ċertu prodott mediċinali fi Stat Membru, tista’ tħalli profitt l-importazzjoni ta’ prodotti mediċinali bi trade mark ta’ Stati Membri oħra u l-bejgħ tagħhom bi prezz inqas minn dak applikat fl-Istat Membru ta’ importazzjoni. Għalhekk, minn Settembru 2001, l-importazzjonijiet paralleli kienu jirrappreżentaw madwar 30 sa 40 % tal-parossetina maħruġa fir-Renju Unit u kienu mibjugħa bi prezz ftit irħas minn Seroxat ta’ GSK. Dawn l-importazzjonijiet paralleli madankollu kienu jikkonċernaw biss id-doża ta’ parossetina ta’ 20 mg, mhux dik ta’ 30 mg.

22. Skont il-ftehimiet IVAX, GUK u Alpharma, dawn il-kumpanniji ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu jiġu fornuti fi kwantitajiet kbar iżda limitati ta’ parossetina ġenerika mmanifatturata minn GSK, li huma setgħu jbigħu taħt it-trade marks tagħhom stess u li huma kienu jiffatturaw għal madwar il-prezz applikat għall-importazzjonijiet paralleli. Sussegwentement, bejn Novembru 2001 u Novembru 2003, IVAX, GUK u Alpharma kisbu madwar 60 punt perċentwali fis-suq tal-parossetina ta’ 20 mg, billi kważi ssostitwixxew l-importazzjonijiet paralleli kollha (sa madwar 30 punt perċentwali) kif ukoll parti minn Seroxat ta’ GSK (sa madwar 30 punt perċentwali wkoll). Din il-bidla fl-istruttura tas-suq wasslet għal tnaqqis tal-prezz medju ġenerali pponderat tal-parossetina ta’ 20 mg b’massimu ta’ 4 %. Għall-kuntrarju, il-ftehimiet ma kellhom l-ebda effett fuq il-bejgħ tal-parossetina ta’ 30 mg imwettaq minn GSK.

23. Il-parossetina kienet prodott mediċinali rrimborsat mill-UK National Health Service (is-Servizz Nazzjonali tas-Saħħa Brittaniku, iktar ’il quddiem in-“NHS”). Is-sistema ta’ rimbors tan-NHS kienet tinkludi kategoriji differenti fosthom il-kategoriji C u A għall-prodotti mediċinali mhux faċilment u faċilment disponibbli rispettivament taħt forma ġenerika. Sussegwentement għall-kunsinna ta’ parossetina ġenerika konformement mal-Ftehim IVAX, il-parossetina ta’ 20 mg, inizjalment ikklassifikata fil-kategorija C, għaddiet għall-kategorija A mill‑1 ta’ Ġunju 2002. Dan wassal għal tnaqqis immedjat ta’ 12 % tal-prezz ta’ rimbors skont it-tabelli tan-NHS, tnaqqis ulterjuri ta’ 3 % ta’ dan il-prezz bejn Ġunju u Novembru 2002 kif ukoll tnaqqis korrispondenti tal-ispejjeż sostnuti min-NHS.

24. Is-sentenza fil-proċedimenti ta’ revoka tal-privattiva għall-anidru mibdija minn BASF ( 7 ) ingħatat fit‑12 ta’ Lulju 2002. Din ikkonkludiet dwar l-invalidità tal-parti l-kbira tal-invokazzjonijiet ta’ prodott f’din il-privattiva, iżda dwar il-validità ta’ żewġ invokazzjonijiet ta’ proċess.

25. Fit‑30 ta’ Lulju 2002, Apotex, manifattur ieħor ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, kisbet ATS għall-parossetina fir-Renju Unit u nediet, flimkien mad-distributuri tagħha Neolab u Waymade, proċedimenti oħra ta’ revoka fir-rigward tal-privattiva għall-anidru, u GSK bdiet proċedura ta’ ksur tal-privattiva kontra dawn it-tliet kumpanniji. Fil‑5 ta’ Diċembru 2003, l-Awla tal-Privattivi ddeċidiet li l-invokazzjonijiet tal-privattiva li ma kinux ġew invalidati mis-sentenza fil-kawża BASF ma nkisrux mill-proċess użat minn Apotex, u dan ġie kkonfermat fl-appell ( 8 ). Sussegwentement, Neolab u Waymade daħlu fis-suq fl-aħħar tax-xahar ta’ Diċembru 2003 bħala distributuri ta’ Apotex bil-parossetina ta’ 20 mg, u dan fetaħ is-suq ġeneriku tal-parossetina.

26. Alpharma għalhekk xoljiet il-kuntratt ta’ provvista IVAX-Alpharma u b’hekk temmet il-Ftehim Alpharma b’effett mit‑13 ta’ Frar 2004, u daħlet fis-suq bil-parossetina tagħha stess ta’ 20 u 30 mg minn Frar 2004. GUK sussegwentement temmet il-kuntratt ta’ provvista IVAX-GUK fil‑25 ta’ Ġunju 2004, u dan kien itemm ukoll il-projbizzjoni tagħha ta’ bejgħ ta’ parossetina skont il-Ftehim GUK. Finalment, fid‑29 ta’ Ġunju 2004, IVAX u GSK temmew il-Ftehim IVAX.

27. Id-dħul indipendenti tal-parossetina ġenerika fis-suq mill-aħħar tal‑2003 kellu effett sinjifikattiv fuq il-prezzijiet. Għalhekk, il-prezzijiet tal-parossetina ta’ 20 mg naqsu b’34 % fl-ewwel tliet xhur wara dan id-dħul, u b’69 % fis-sena ta’ wara, filwaqt li l-prezz tal-parossetina ta’ 30 mg kien naqas b’madwar 66 % f’Diċembru 2005. Il-prezzijiet medji tal-parossetina ta’ 20 u 30 mg kienu naqsu b’madwar 74 % f’Diċembru 2005.

C. Id-deċiżjoni taċ-CMA u l-proċedura quddiem iċ-CAT

28. Fit‑12 ta’ Frar 2016, iċ-CMA adottat id-deċiżjoni kontenzjuża fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni taċ-CMA”) ( 9 ), li skontha hija kkonstatat 1) li GSK kellha pożizzjoni dominanti fis-suq tal-parossetina u li hija kienet abbużat minn din il-pożizzjoni bi ksur tal-projbizzjoni prevista mill-Kapitolu 2 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni billi kkonkludiet il-Ftehimiet IVAX, GUK u Alpharma; 2) li GSK u GUK kif ukoll il-kumpannija omm ta’ din tal-aħħar, Merck, kienu kisru l-projbizzjoni prevista fil-Kapitolu 1 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni kif ukoll, għall-perijodu wara l-1 ta’ Mejju 2004, l-Artikolu 101 TFUE billi kkonkludew il-Ftehim GUK; u 3) li GSK u l-kumpanniji tal-grupp Alpharma, jiġifieri Actavis, Xellia u Alpharma LLC, kienu kisru l-projbizzjoni prevista fil-Kapitolu 1 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni billi kkonkludew il-Ftehim Alpharma; 4) barra minn hekk, iċ-CMA imponiet fuq dawn il-kumpanniji sanzjonijiet pekunjarji f’ammont totali ta’ GBP 44.99 miljun minħabba l-ksur ikkonstatat.

29. Barra minn hekk, iċ-CMA kkonkludiet li ma kienx hemm lok li jiġi ssanzjonat il-Ftehim IVAX abbażi tal-projbizzjoni ta’ ftehimiet antikompetittivi, b’mod partikolari peress li dan kien eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Kapitolu 1 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni bis-saħħa ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali dwar ir-restrizzjonijiet vertikali applikabbli fiż-żmien rilevanti, li tħassret sussegwentement ( 10 ).

30. Il-kumpanniji ssanzjonati ppreżentaw rikorsi kontra d-deċiżjoni taċ-CMA quddiem iċ-CAT. Din tal-aħħar tirrileva għalhekk li, fil-kuntest ta’ dawn ir-rikorsi, hija għandha tiddeċiedi, fost l-oħrajn, dwar jekk, b’riferiment għad-dritt tal-Unjoni, GSK, minn naħa, u GUK, Alpharma u IVAX, min-naħa l-oħra, kinux kompetituri potenzjali għall-provvista tal-parossetina fir-Renju Unit fiż-żmien rilevanti; jekk il-ftehimiet konklużi bejn GSK u, rispettivament, GUK u Alpharma, ikkostitwixxewx restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u minħabba l-effett; liema kien is-suq ta’ prodotti rilevanti li fih GSK ipprovdiet il-parossetina sabiex jiġi ddeterminat jekk hija kellhiex pożizzjoni dominanti; u jekk il-prattika ta’ GSK ikkostitwixxietx abbuż minn pożizzjoni dominanti.

31. Fir-rigward tal-kwistjonijiet marbuta mal-Artikolu 101 TFUE, b’mod partikolari fir-rigward tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali u ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, iċ-CAT tikkonstata li dawn diġà taw lok għal diversi sentenzi tal-Qorti Ġenerali fil-kawżi Lundbeck et ( 11 ), attwalment taħt appell, fejn ir-rikorrenti kollha jikkontestaw ir-rilevanza fil-każ ineżami. Barra minn hekk, hija tikkunsidra li l-modalitajiet ta’ evalwazzjoni ta’ restrizzjoni minħabba l-effett, li huma s-suġġett tas-sitt domanda preliminari kif ukoll tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-kawża Servier ( 12 ), għadhom inċerti. Fir-rigward tal-kwistjonijiet dwar l-Artikolu 18 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni, li jikkorrispondi għall-Artikolu 102 TFUE, li huwa wkoll is-suġġett tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-kawża Servier, iċ-CAT tirrileva li ġiet adita bi kwistjonijiet ta’ dritt ġodda kemm fir-rigward tad-definizzjoni tas-suq rilevanti kif ukoll tal-konstatazzjoni ta’ abbuż possibbli minn pożizzjoni dominanti u tal-ġustifikazzjonijiet possibbli għalih.

IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u d-domandi preliminari

32. Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li ċ-CAT, permezz ta’ sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2018 (iktar ’il quddiem is-“sentenza taċ-CAT”) ( 13 ), li waslet, flimkien mad-domandi preliminari u espożizzjoni tar-rikorsi prinċipali u tal-fatti prinċipali tal-kawża, fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑7 ta’ Mejju 2018, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin: “Kompetizzjoni potenzjali 1) Għall-finijiet tal-Artikolu 101(1) TFUE, id-detentur ta’ privattiva għal prodott farmaċewtiku u kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li qed tfittex li tidħol fis-suq b’verżjoni ġenerika tal-prodott mediċinali għandhom jitqiesu bħala kompetituri potenzjali meta l-partijiet ikunu f’tilwima bona fide dwar jekk il-privattiva hijiex valida u/jew il-prodott mediċinali ġeneriku jiksirx il-privattiva? 2) Ir-risposta għall-ewwel domanda tkun differenti jekk: a) hemm proċeduri ġudizzjarji pendenti bejn il-partijiet għal din it-tilwima; u/jew b) id-detentur tal-privattiva jkun kiseb digriet għal miżuri provviżorji li jipprevjeni lill-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli tniedi fis-suq il-prodott mediċinali ġeneriku tagħha sakemm dawn il-proċeduri jiġu deċiżi, u/jew c) id-detentur tal-privattiva jqis lill-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala kompetitur potenzjali? Restrizzjoni minħabba l-għan 3) Meta jkun hemm proċeduri ġudizzjarji pendenti dwar il-validità ta’ privattiva għal prodott farmaċewtiku u dwar jekk prodott mediċinali ġeneriku jiksirx din il-privattiva, u ma jkunx possibbli li tiġi ddeterminata l-probabbiltà li xi waħda mill-partijiet tkun ser tirbaħ f’dawn il-proċeduri, ikun hemm restrizzjoni għall-kompetizzjoni minħabba l-‘għan’ għall-finijiet tal-Artikolu 101(1) TFUE meta l-partijiet jaslu għal ftehim dwar din it-tilwima fejn: a) il-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi taqbel li ma tidħolx fis-suq bil-prodott mediċinali ġeneriku tagħha u li ma tkomplix il-kontestazzjoni tagħha tal-privattiva matul it-tul tal-ftehim (li ma jkunx iktar mit-terminu li għadu ma skadiex tal-privattiva), u b) id-detentur tal-privattiva jaqbel li jagħmel trasferiment ta’ valur lill-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi f’ammont sostanzjalment ikbar mill-ispejjeż tal-litigazzjoni evitati (inklużi l-ħin ta’ ġestjoni u t-tħarbit) u li ma jikkostitwix ħlas għal kwalunkwe oġġetti jew servizzi pprovudti lid-detentur tal-privattiva? 4) Ir-risposta għat-tielet domanda tkun differenti jekk: a) il-portata tar-restrizzjoni [tal-kompetizzjoni] fuq il-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma tmurx lil hinn mill-portata tal-privattiva inkwistjoni; u/jew b) l-ammont tat-trasferiment tal-valur lill-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jista’ jkun inqas mill-profitt li kienet tagħmel kieku minflok rebħet fil-litigazzjoni dwar il-privattiva u daħlet fis-suq bi prodott mediċinali ġeneriku indipendenti? 5) Ir-risposti għat-tielet u r-raba’ domanda jkunu differenti jekk il-ftehim jipprevedi l-provvista mid-detentur tal-privattiva lill-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ta’ volumi sinjifikattivi iżda limitati ta’ prodott mediċinali ġeneriku awtorizzat u dan il-ftehim: a) ma jwassalx għal xi restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq il-prezzijiet mitluba mid-detentur tal-privattiva; iżda b) iġib xi benefiċċji lill-konsumaturi li ma kinux iseħħu kieku d-detentur tal-privattiva rebaħ fil-litigazzjoni, iżda li huma ferm inqas mill-benefiċċji kompetittivi sħaħ li jirriżultaw minn dħul ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi indipendenti li kien iseħħ kieku l-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi rebħet fil-litigazzjoni, jew dan huwa rilevanti biss għall-evalwazzjoni skont l-Artikolu 101(3) TFUE? Restrizzjoni minħabba l-effett 6) Fiċ-ċirkustanzi spjegati fid-domandi tlieta sa ħamsa, hemm restrizzjoni tal-kompetizzjoni ‘bħala riżultat’ għall-finijiet tal-Artikolu 101(1) TFUE jew sabiex ikun hemm tali restrizzjoni huwa meħtieġ li l-qorti tikkonstata li, fl-assenza ta’ dan il-ftehim: a) il-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi probabbilment kienet tirbaħ fil-proċeduri dwar il-privattiva (jiġifieri l-probabbiltà li l-privattiva kienet valida u miksura kien inqas minn 50 %); alternattivament b) il-partijiet x’aktarx kienu jaslu għal ftehim inqas restrittiv (jiġifieri l-probabbiltà ta’ ftehim inqas restrittiv kienet ta’ iktar minn 50 %)? Definizzjoni tas-suq 7) Meta prodott farmaċewtiku protett bi privattiva jkun terapewtikament sostitwibbli b’numru ta’ prodotti mediċinali oħra fi klassi, u l-abbuż allegat għall-finijiet tal-Artikolu 102 TFUE jkun aġir mid-detentur tal-privattiva li effettivament jeskludi verżjonijiet ġeneriċi ta’ dan il-prodott mediċinali mis-suq, huma dawn il-prodotti mediċinali ġeneriċi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-iskop tad-definizzjoni tas-suq rilevanti tal-prodott, għalkemm ma setgħux jidħlu fis-suq legalment qabel l-iskadenza tal-privattiva, jekk (li hija inċerta) il-privattiva hija valida u miksura minn dawn il-prodotti mediċinali ġeneriċi? Abbuż 8) Fiċ-ċirkustanzi msemmija fid-domandi tlieta sa ħamsa iktar ’il fuq, jekk id-detentur tal-privattiva jinsab f’pożizzjoni dominanti, l-aġir tiegħu meta jidħol f’tali ftehim jikkostitwixxi abbuż fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE? 9) Ir-risposta għat-tmien domanda tkun differenti jekk id-detentur tal-privattiva jagħmel ftehim ta’ dan it-tip mhux bħala soluzzjoni għal litigazzjoni attwali iżda sabiex jevita li tinbeda litigazzjoni? 10) Ir-risposta għat-tmien jew id-disa’ domanda tkun differenti jekk: a) id-detentur tal-privattiva jsegwi strateġija li jidħol f’diversi ftehimiet bħal dawn sabiex jipprekludi r-riskju ta’ dħul mingħajr restrizzjoni ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi; u b) il-konsegwenza tal-ewwel ftehim bħal dan hija li minħabba l-istruttura tal-arranġamenti nazzjonali għar-rimbors mill-awtoritajiet tas-saħħa pubblika lill-ispiżeriji tal-ispejjeż tagħhom sabiex jixtru l-prodotti farmaċewtiċi, il-livell ta’ rimbors għall-prodotti farmaċewtiku inkwistjoni jitnaqqas, bi ffrankar sostanzjali għall-awtoritajiet tas-saħħa pubblika (għalkemm dan huwa ffrankar li huwa ferm inqas minn dak li kien jirriżulta minn dħul ta’ prodott mediċinali ġeneriku indipendenti wara eżitu pożittiv għall-kumpannija ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-litigazzjoni dwar il-privattivi); u c) dan l-iffrankar ma kienx il-motiv tal-partijiet meta daħlu f’xi wieħed mill-ftehimiet?”

33. Fl‑20 ta’ Novembru 2018, il-Qorti tal-Ġustizzja bagħtet liċ-CAT talba għal informazzjoni, li din tal-aħħar wieġbet fis‑17 ta’ Diċembru 2018.

34. Fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, GUK, GSK, Xellia, Actavis, Merck, iċ-CMA u l-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet. Dawn l-istess partijiet kienu preżenti waqt is-seduta tad‑19 ta’ Settembru 2019.

V. Evalwazzjoni

35. Qabel ma jiġu ttrattati d-domandi preliminari magħmula miċ-CAT (taħt B), għandu jiġi ċċarat punt li jikkonċerna l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għal dawn id-domandi (taħt A).

A. Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għad-domandi taċ-CAT

36. Kif ġie indikat iktar ’il fuq ( 14 ), huwa biss il-Ftehim GUK li ġie ssanzjonat miċ-CMA skont l-Artikolu 101 TFUE għall-perijodu wara l-1 ta’ Mejju 2004 ( 15 ), filwaqt li l-Ftehim Alpharma, li ntemm qabel din id-data ( 16 ), ġie ssanzjonat biss skont il-Kapitolu 1 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni. Bl-istess mod, GSK ġiet issanzjonata għal abbuż minn pożizzjoni dominanti biss skont il-Kapitolu 2 tal-imsemmija liġi, peress li ċ-CMA kkunsidrat li GSK kellha pożizzjoni dominanti biss sal-aħħar ta’ Novembru 2003 ( 17 ).

37. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi taċ-CAT dwar l-Artikolu 102 TFUE kif ukoll l-Artikolu 101 TFUE b’rabta mal-aspetti tal-kawża minbarra dawk tal-Ftehim GUK bejn l-1 ta’ Mejju u t-tmiem tiegħu fl‑1 ta’ Lulju 2004 ( 18 ). Fil-fatt, kif tindika l-qorti tar-rinviju, l-Artikoli 2 u 18 tal-Liġi tar-Renju Unit tal‑1998 dwar il-Kompetizzjoni jikkorrispondu għall-Artikoli 101 u 102 TFUE u għandhom, skont l-Artikolu 60 tal-imsemmija liġi, jiġu interpretati konformement magħhom. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, domandi preliminari li jirrigwardaw fatti li ma jaqgħux direttament fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni huma ammissibbli meta d-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt ikunu saru applikabbli mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li, fir-rigward tas-soluzzjonijiet li ngħataw għal sitwazzjonijiet li l-elementi kollha tagħhom huma limitati ġewwa Stat Membru wieħed biss, hija konformi mal-approċċ ipprovdut mid-dritt tal-Unjoni ( 19 ).

B. Fuq id-domandi preliminari

38. L-isfond tad-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja miċ-CAT f’din il-proċedura huwa kkostitwit mit-tliet ftehimiet deskritti iktar ’il fuq bejn il-laboratorju ta’ verżjonijiet tal-bidu GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi IVAX, GUK u Alpharma dwar il-prodott mediċinali kontra d-dipressjoni parossetina.

39. Dawn il-ftehimiet kienu jipprevedu, essenzjalment, minbarra l-ħlasijiet min-naħa ta’ GSK favur il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, dħul ta’ dawn il-manifatturi fis-suq bi kwantità limitata ta’ parossetina ġenerika mmanifatturata minn GSK minflok dħul indipendenti ta’ dawn il-kumpanniji fis-suq bil-parossetina ġenerika tagħhom ( 20 ). Għaldaqstant, dawn wasslu għal ċertu tnaqqis fil-prezz tal-parossetina u tal-ispejjeż sostnuti mill-konsumaturi, li madankollu ma kienx komparabbli mal-waqgħa tal-prezzijiet u l-iffrankar konsegwenti kkawżati mid-dħul indipendenti tal-prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq li seħħ realment minn Diċembru 2003 ( 21 ).

40. Il-ftehimiet inkwistjoni kienu ġew konklużi f’sitwazzjoni li fiha, wara l-iskadenza tal-privattiva għall-IPA tal-parossetina fl‑1999 kif ukoll tad-dritt għall-esklużività tad-data relatata magħha fl‑2000, GSK kien għad għandha privattivi sekondarji marbuta ma’ dan il-prodott mediċinali, fosthom, b’mod partikolari, privattivi li jipproteġu ċerti proċessi ta’ manifattura tal-IPA tagħha, bħall-privattiva għall-anidru inkwistjoni fil-kawża prinċipali ( 22 ).

41. F’tali sitwazzjoni, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jistgħu, mill-perspettiva tad-dritt tal-privattivi, jidħlu legalment fis-suq b’kopji ġeneriċi tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu b’żewġ modi: jew b’kopji ġeneriċi mmanifatturati skont il-proċessi ta’ manifattura li jkunu għadhom protetti minn privattivi jekk dawn il-privattivi jiġu ddikjarati invalidi, jew b’kopji ġeneriċi mmanifatturati skont proċessi oħra, f’liema każ dawn il-kopji ma jikkostitwixxux ksur tal-proċessi ta’ manifattura tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu li għadhom protetti minn privattivi.

42. Fi kliem ieħor u bil-maqlub, f’sitwazzjoni fejn il-privattiva tal-IPA ta’ prodott mediċinali tkun skadiet u fejn laboratorju ta’ verżjonijiet tal-bidu ma jkollux iktar privattivi ta’ proċess, dħul ta’ verżjonijiet ġeneriċi tal-prodott mediċinali inkwistjoni jikser biss id-drittijiet ta’ privattiva ta’ dan il-laboratorju jekk jiġi stabbilit li l-privattivi ta’ proċess inkwistjoni huma kemm validi kif ukoll miksura minn kull wieħed mill-parteċipanti potenzjali fis-suq.

43. Fil-każ ineżami, il-qorti tar-rinviju madankollu titlaq mill-ipoteżi li huwa impossibbli li wieħed ikun jaf jekk dħul fis-suq bil-parossetina ġenerika min-naħa ta’ IVAX, ta’ GUK u ta’ Alpharma kienx jikser drittijiet possibbli li GSK kellha bis-saħħa tal-privattiva tagħha għall-anidru kontenzjuża fil-kawża prinċipali, peress li ma huwiex ċert jekk din il-privattiva kinitx valida u miksura mill-prodotti ġeneriċi inkwistjoni. Dan huwa b’mod partikolari dovut għall-fatt li GSK ikkonkludiet il-ftehim ma’ IVAX saħansitra qabel l-introduzzjoni ta’ proċedura ġudizzjarja u li hija kkonkludiet il-ftehimiet ma’ GUK u Alpharma sabiex tirriżolvi b’mod bonarju l-proċeduri ġudizzjarji pendenti ma’ dawn il-kumpanniji. Għaldaqstant, ma huwiex magħruf jekk il-privattiva għall-anidru kinitx tkun ġiet iddikjarata invalida matul dawn il-proċeduri, u qatt ma ġie ddeterminat jekk il-prodotti ġeneriċi ta’ IVAX, ta’ GUK u ta’ Alpharma kinux jiksru l-proċessi protetti mill-imsemmija privattiva ( 23 ).

44. Din l-inċertezza fir-rigward tal-illegalità possibbli, fir-rigward tad-dritt tal-privattivi, ta’ dħul fis-suq bil-parossetina ġenerika min-naħa ta’ IVAX, ta’ GUK u ta’ Alpharma, tikkostitwixxi t-tema repetuta kemm tal-argument tal-kumpanniji rikorrenti fil-kawża prinċipali kif ukoll tad-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-ftehimiet konklużi bejn GSK u dawn il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi mill-perspettiva tad-dritt tal-kompetizzjoni.

45. Għalhekk, GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jsostnu b’mod partikolari li, sa fejn huwa impossibbli li jsir magħruf jekk dawn il-manifatturi setgħux jidħlu fis-suq mingħajr ma jiksru d-drittijiet ta’ privattiva ta’ GSK, huwa wkoll impossibbli li jiġi ddeterminat jekk kinitx teżisti kompetizzjoni potenzjali bejn dawn l-operaturi, li tista’ tiġi ristretta mill-ftehimiet kontenzjużi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa impossibbli li jiġi kkunsidrat li dawn il-ftehimiet kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u minħabba l-effett u li l-konklużjoni tagħhom kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti.

46. Dan japplika iktar u iktar sa fejn dawn il-ftehimiet kienu jiżguraw ċerti benefiċċji għall-konsumaturi filwaqt li kien ikun totalment inċert jekk il-benefiċċji iktar sinjifikattivi ġġenerati minn dħul indipendenti mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq setgħux iseħħu, peress li kien preċiżament impossibbli li jsir magħruf jekk tali dħul setax isir legalment. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ftehimiet kontenzjużi jista’ jkun ukoll li żiedu l-kompetizzjoni iktar milli rrestrinġewha, u dan konsegwentement irendi impossibbli kull sanzjoni abbażi tal-projbizzjoni tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni.

47. Madankollu, iċ-CAT tikkunsidra li, minkejja l-fatt li kull waħda mill-partijiet ma kinitx ċerta fir-rigward tal-eżitu tat-tilwim pendenti, il-ftehimiet konklużi ma jirriflettux l-evalwazzjoni rispettiva minn dawn il-partijiet tal-possibbiltajiet ta’ suċċess tagħhom, iżda biss il-kunsiderazzjoni li t-termini tal-ftehimiet kienu kummerċjalment iktar vantaġġużi mir-riskji tal-kontinwazzjoni tat-tilwim. Ir-raġuni għal dan kienet, skont iċ-CAT, li dawn il-ftehimiet kienu jammontaw għall-qsim bejn GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tal-profitti ta’ monopolju ta’ GSK, miżmuma permezz tan-nuqqas ta’ dħul indipendenti ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq, iggarantit permezz tat-termini stess tal-ftehimiet. F’dan il-kuntest, iċ-CAT tanalizza l-provvista ta’ parossetina minn GSK bi prezz preferenzjali lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi għal distribuzzjoni minn dawn tal-aħħar bħala trasferiment ta’ valur mhux monetarju.

48. Iċ-CAT tikkonkludi għalhekk li, permezz tal-ftehimiet inkwistjoni, GSK żgurat, għaż-żmien miftiehem, il-protezzjoni tal-pożizzjoni tagħha fil-qasam tal-privattiva kontra r-riskju ta’ dħul ta’ kompetituri ġeneriċi, inkambju għal trasferimenti ta’ valur sostanzjali li kienu jeċċedu bil-bosta l-ispejjeż tal-proċeduri kontenzjużi evitati. Għalkemm tali proċess jista’ jkun kompletament razzjonali f’termini ekonomiċi u kummerċjali għall-partijiet kollha, iċ-CAT madankollu għandha dubju dwar l-ammissibbiltà tiegħu f’termini tad-dritt tal-kompetizzjoni. Għall-finijiet ta’ analiżi f’dan ir-rigward, iċ-CAT madankollu tistaqsi dwar il-piż li għandu jingħata lis-sitwazzjoni f’termini ta’ dritt tal-privattivi u dwar il-kwistjoni dwar jekk, quddiem dan l-isfond, huwiex possibbli li l-ftehimiet inkwistjoni jiġu assimilati ma’ sempliċi ftehimiet ta’ esklużjoni ta’ kompetituri potenzjali mis-suq jew ma’ ftehimiet ta’ qsim tas-suq ( 24 ).

1. Fuq l-Artikolu 101 TFUE

49. Kif ġie indikat iktar ’il fuq, minħabba, b’mod partikolari, leġiżlazzjoni nazzjonali dwar ir-restrizzjonijiet vertikali applikabbli fiż-żmien rilevanti, iċ-CMA ssanzjonat biss il-Ftehimiet GUK u Alpharma, iżda mhux il-Ftehim IVAX, abbażi tal-projbizzjoni ta’ ftehimiet antikompetittivi. Għall-kuntrarju, il-Ftehim IVAX ittieħed inkunsiderazzjoni miċ-CMA waqt l-evalwazzjoni tal-aġir ta’ GSK fir-rigward tal-projbizzjoni tal-abbuż minn pożizzjoni dominanti ( 25 ).

50. Għalkemm iċ-CAT għalhekk tirreferi biss għall-Ftehimiet GUK u Alpharma fid-domandi tagħha dwar ir-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jew minħabba l-effett, hija tindika madankollu li, għall-finijiet tal-eżami tad-domandi marbuta mal-abbuż minn pożizzjoni dominanti, hemm bżonn ukoll li jiġi ddeterminat jekk IVAX kinitx kompetitriċi potenzjali ta’ GSK fiż-żmien rilevanti.

51. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-proċedura msemmija fl-Artikolu 267 TFUE, ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa limitat għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li ssirilha domanda dwarhom, filwaqt li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tapplika din l-interpretazzjoni għall-każ inkwistjoni ( 26 ). Għaldaqstant, f’dan il-każ, b’mod definittiv hija ċ-CAT li għandha tiddetermina b’mod konkret jekk IVAX, GUK u Alpharma kinux kompetituri potenzjali ta’ GSK fiż-żmien rilevanti u jekk il-Ftehimiet GUK u Alpharma kinux jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jew minħabba l-effett.

52. Il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa limitat, għall-kuntrarju, li tevalwa jekk, fil-kundizzjonijiet iddefiniti b’mod astratt miċ-CAT fid-domandi preliminari tagħha, proprjetarju ta’ privattiva u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jistgħux jiġu kkunsidrati bħala kompetituri potenzjali u jekk ftehimiet konklużi bejn tali operaturi jistgħux jiġu kkunsidrati bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jew minħabba l-effett. Issa, fid-definizzjoni tal-kundizzjonijiet esposti fid-domandi preliminari tagħha, iċ-CAT diġà ħadet inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi tal-ftehimiet rispettivament rilevanti (jiġifieri l-ftehimiet IVAX, GUK u Alpharma għall-ewwel u t-tieni domanda, u l-ftehimiet GUK u Alpharma għal mit-tielet sas-sitt domanda).

53. Għalhekk huwa biss fl-interess ta’ ċarezza li għandu jiġi ppreċiżat li, fil-kunsiderazzjonijiet iktar ’il quddiem dwar il-kompetizzjoni potenzjali, il-fatti fil-kawża prinċipali kkonċernati jinkludu, sa fejn huwa rilevanti, it-tliet Ftehimiet IVAX, GUK u Alpharma, filwaqt li l-ftehimiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali li għalihom jirreferu l-kunsiderazzjonijiet segwenti relatati mar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u minħabba l-effett jinkludu biss il-Ftehimiet GUK u Alpharma.

54. B’kunsiderazzjoni ta’ dan, hemm lok li qabel kollox jiġu ttrattati l-ewwel u t-tieni domanda preliminari, relatati mal-kunċett ta’ kompetizzjoni potenzjali (a), qabel ma jiġu ttrattati t-tielet sal-ħames domanda preliminari (b), minn naħa, u s-sitt domanda preliminari (c), min-naħa l-oħra, li jirrigwardaw rispettivament il-kunċetti ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u minħabba l-effetti.

a) Fuq il-kunċett ta’ kompetizzjoni potenzjali (l-ewwel u t-tieni domanda preliminari)

55. Permezz tal-ewwel u t-tieni domanda preliminari tagħha, li hemm lok li jiġu ttrattati flimkien, iċ-CAT tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott farmaċewtiku u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li jkun qiegħed ifittex li jidħol fis-suq b’verżjoni ġenerika tal-imsemmi prodott għandhomx jitqiesu bħala kompetituri potenzjali meta l-partijiet ikunu f’tilwima bona fide dwar il-validità tal-privattiva jew dwar in-natura ta’ ksur tal-prodott mediċinali ġeneriku.

56. Barra minn hekk, iċ-CAT tixtieq tkun taf jekk l-eżistenza ta’ proċedura ġudizzjarja pendenti bejn il-partijiet dwar din it-tilwima, il-kisba, mill-proprjetarju tal-privattiva, ta’ ordni provviżorja li tipprojbixxi lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jniedi l-prodott tiegħu sakemm tingħata deċiżjoni dwar din il-proċedura jew anki l-fatt li l-proprjetarju tal-privattiva jikkunsidra lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala kompetitur potenzjali, jistgħux jinfluwenzaw ir-risposta għal din id-domanda.

57. Sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, qabel kollox huwa importanti li jitfakkar li, kif ikkonstatat ġustament il-Qorti Ġenerali diversi drabi, mill-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Artikolu 101(1) TFUE dwar l-impatti ta’ ftehim fuq il-kompetizzjoni jirriżulta li din id-dispożizzjoni hija applikabbli biss fis-setturi li huma miftuħa għall-kompetizzjoni ( 27 ). Il-klassifikazzjoni ta’ ftehim bejn impriżi bħala li għandu l-għan jew l-effett li jirrestrinġi l-kompetizzjoni tippreżupponi għalhekk l-eżistenza ta’ kompetizzjoni li tista’ tiġi ristretta.

58. Għalhekk, għalkemm l-eżami tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku li fih jidħol ftehim kien jirrileva li l-impriżi inkwistjoni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala kompetituri, tali ftehim lanqas ma jista’ jiġi kklassifikat bħala restrittiv tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jew l-effetti tiegħu. Issa, l-eżami tal-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni eżistenti f’suq ma għandux ikun ibbażat biss fuq il-kompetizzjoni attwali bejn l-impriżi diġà preżenti f’dan is-suq, iżda għandu jkun ibbażat ukoll fuq il-kompetizzjoni potenzjali bejn dawn l-impriżi u impriżi li għadhom ma humiex preżenti fih ( 28 ).

59. Sabiex jiġi eżaminat jekk impriża li hija parti fi ftehim tikkostitwixxix kompetitur potenzjali f’ċertu suq, huwa importanti li jiġi vverifikat jekk dan is-suq għandux ostakoli insormontabbli għad-dħul ( 29 ) u jekk, fl-assenza tal-applikazzjoni tal-ftehim inkwistjoni, kinux jeżistu possibbiltajiet reali u konkreti li l-impriża inkwistjoni tidħol u tikkompeti mal-impriżi stabbiliti f’dan is-suq ( 30 ). F’dan il-kuntest, l-element essenzjali li fuqu għandha tkun ibbażata l-klassifikazzjoni ta’ kompetitur potenzjali huwa kkostitwit mill-kapaċità ta’ impriża li tidħol f’ċertu suq, iżda l-intenzjoni tagħha li tidħol tista’ tkun rilevanti wkoll ( 31 ).

60. Barra minn hekk, diġà ġie rrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja li l-konklużjoni, minn impriżi, ta’ ftehim li għandu l-għan li jżomm lil waħda minnhom barra minn ċertu suq tirrappreżenta indizju qawwi tal-eżistenza ta’ relazzjoni kompetittiva bejniethom ( 32 ). Fl-istess linja ta’ ħsieb, il-perċezzjoni tal-operatur eżistenti hija element rilevanti f’dan ir-rigward, peress li ġie rrikonoxxut li, indipendentement mill-intenzjoni ta’ impriża esterna għal suq li tidħol fi żmien qasir fl-imsemmi suq, tali impriża tista’, bis-sempliċi eżistenza tagħha, tikkawża pressjoni kompetittiva fuq l-impriżi li joperaw f’dan is-suq, pressjoni kkostitwita mir-riskju tad-dħul ta’ kompetitur ġdid fil-każ li jkun hemm żvilupp fl-attrazzjoni tas-suq ( 33 ).

61. Kif tispjega ċ-CAT, fil-każ ineżami, l-ewwel u t-tieni domanda preliminari tagħha huma bbażati fuq il-kunsiderazzjoni li skontha, kieku l-pretensjonijiet ta’ GSK fit-tilwim tagħha kontra GUK u Alpharma kienu eżatti, jiġifieri kieku l-invokazzjonijiet li kien fadal tal-privattiva għall-anidru kienu ġew iddikjarati validi u miksura mill-prodotti ta’ GUK u ta’ Alpharma, dħul fis-suq minn dawn il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kien jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet ta’ privattiva ta’ GSK. Issa, sa fejn dan it-tilwim qatt ma ta lok għal sentenzi peress li l-ftehimiet bejn il-partijiet kienu preċiżament intiżi li jtemmu l-proċeduri ġudizzjarji pendenti f’dan ir-rigward ( 34 ), huwa impossibbli li jsir magħruf jekk dħul ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq kienx jikser id-drittijiet ta’ privattiva ta’ GSK jew le.

62. F’dawn il-kundizzjonijiet, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u b’mod partikolari GSK isostnu li huwa impossibbli li jiġi konkluż li teżisti kompetizzjoni potenzjali bejn din tal-aħħar u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq tal-parossetina. Fil-fatt, l-eżistenza ta’ privattivi validi u miksura tikkostitwixxi ostakolu insormontabbli għad-dħul fis-suq ta’ prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu protett minn dawn il-privattivi u, għaldaqstant, fil-preżenza ta’ tali privattivi, manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma għandhomx possibbiltajiet reali u konkreti li jidħlu f’dan is-suq.

63. Minn dan isegwi li, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, fejn il-privattiva għall-IPA ta’ prodott mediċinali tkun skadiet iżda fejn dan tal-aħħar jibqa’ protett minn privattivi ta’ manifattura ( 35 ), il-kwistjoni dwar jekk manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi huwiex kompetitur potenzjali tal-proprjetarju ta’ tali privattiva tirrigwarda l-probabbiltà li biha dan il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jkun jista’ jew jiddikjara bħala invalidi l-imsemmija privattivi ta’ manifattura, jew inkella jsib metodu ta’ manifattura tal-IPA tal-prodott mediċinali kkonċernat li ma jiksirx il-privattivi.

64. Issa, fil-każ ineżami, iċ-CAT kienet ikkonstatat preċiżament li kien impossibbli li tiġi evalwata din il-probabbiltà u li jsir magħruf jekk dħul ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq kienx jikser id-drittijiet ta’ privattiva ta’ GSK jew le. Għaldaqstant, huwa wkoll impossibbli li din tal-aħħar u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jiġu kklassifikati bħala kompetituri potenzjali, peress li huwa sempliċement impossibbli li jsir magħruf jekk dawn tal-aħħar kellhomx possibbiltajiet reali u konkreti li jidħlu fis-suq tal-parossetina fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet inkwistjoni.

65. L-ipoteżi li fuqha huwa bbażat dan l-argument, jiġifieri li ma jistax ikun hemm kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott mediċinali u l-manifattur ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan l-istess prodott mediċinali ħlief meta huwa ċert jew mill-inqas probabbli ħafna li dan tal-aħħar ikun jista’ jidħol fis-suq mingħajr ma jikser id-drittijiet ta’ privattiva tal-ewwel wieħed, hija madankollu żbaljata għal sensiela ta’ raġunijiet, li għandhom jiġu spjegati iktar ’il quddiem.

1) Fuq l-inċertezza tal-validità tal-privattiva ta’ prodott mediċinali u tan-natura ta’ ksur tal-verżjonijiet ġeneriċi tiegħu bħala element li jikkostitwixxi relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku

66. Qabel kollox, kif ikkonstatat il-Qorti Ġenerali fil-kawża Lundbeck vs Il‑Kummissjoni, sabiex tiġi miċħuda kull differenza bejn kompetizzjoni reali u potenzjali, ma jistax ikun meħtieġ li, sabiex tintwera l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali, għandu jiġi stabbilit li manifattur ta’ prodotti ġeneriċi kien ser jidħol b’ċertezza fis-suq u li tali dħul kien ser iwassal mingħajr ebda dubju għal suċċess; għall-kuntrarju, għandu jkun biżżejjed li jiġi stabbilit li dan il-manifattur kellu possibbiltajiet reali u konkreti f’dan ir-rigward ( 36 ).

67. Issa, l-eżistenza ta’ inċertezza dwar il-validità tal-privattivi li jipproteġu prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu u dwar in-natura ta’ ksur ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali ma hijiex ta’ natura li turi li s-suq tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu għandu ostakoli insormontabbli jew li manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma għandux possibbiltajiet reali u konkreti li jidħol f’dan is-suq. Din l-inċertezza hija, għall-kuntrarju, karatteristika fundamentali tar-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku bħal fis-setturi kollha li fihom jeżistu drittijiet ta’ esklużività fuq it-teknoloġiji ( 37 ). Dan japplika kemm qabel kif ukoll, f’ċerti każijiet, wara d-dħul fis-suq ta’ verżjonijiet ġeneriċi ta’ prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu protett minn privattivi peress li, kif tenfasizza l-Kummissjoni, sabiex tinkiseb ATS għal prodott ġeneriku, il-manifattur tal-imsemmi prodott ma huwiex marbut juri li ma jiksirx drittijiet possibbli ta’ privattiva li għadhom miżmuma mil-laboratorju ta’ verżjonijiet tal-bidu.

68. Għalhekk, huwa ċertament veru li, ladarba jingħata minn awtorità pubblika, dritt tal-proprjetà intellettwali huwa normalment preżunt validu u ż-żamma tiegħu minn impriża hija meqjusa leġittima ( 38 ), b’tali mod li l-privattivi jiġu preżunti validi sakemm jiġu rrevokati jew invalidati b’mod espliċitu minn awtorità jew minn qorti li jkollha ġurisdizzjoni f’dan ir-rigward. Madankollu, tali preżunzjoni ta’ validità ma tistax, kif ikkonstatat ġustament il-Qorti Ġenerali fil-kawżi Lundbeck vs Il‑Kummissjoni u Servier et vs Il‑Kummissjoni, titqies li hija ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità tal-prodotti ġeneriċi mqiegħda fis-suq b’mod validu li l-proprjetarju ta’ privattiva jqis li jikkostitwixxu ksur tagħha ( 39 ).

69. Fil-fatt, kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja, l-għan ta’ privattiva huwa ċertament li l-proprjetarju jiġi żgurat, sabiex jiġi kkumpensat l-isforz kreattiv tal-inventur, id-dritt esklużiv li juża invenzjoni għall-finijiet tal-manifattura u tal-ewwel tqegħid fis-suq ta’ prodotti, jew direttament, jew bl-għoti ta’ liċenzji lil terzi, kif ukoll id-dritt li joġġezzjona għal kwalunkwe ksur ( 40 ). Għall-kuntrarju, l-għan ta’ privattiva ma jistax jiġi interpretat bħala li jiggarantixxi protezzjoni wkoll kontra l-kawżi intiżi li jikkontestaw il-validità tal-imsemmija privattiva, fid-dawl tal-fatt li huwa fl-interess pubbliku li jiġi eliminat kwalunkwe ostakolu għall-attività ekonomika li jista’ jirriżulta minn privattiva mogħtija indebitament ( 41 ). Konsegwentement, l-eżistenza ta’ privattivi li jipproteġu ċertu prodott mediċinali ma tikkostitwixxix ostakolu legali li jeskludi kull kompetizzjoni bħad-drittijiet esklużivi rrikonoxxuti bħala li jikkostitwixxu tali ostakoli f’każijiet preċedenti ( 42 ).

70. Għall-kuntrarju din tikkostitwixxi d-dritt tal-privattivi li, minkejja l-preżunzjoni ta’ validità ta’ dawn tal-aħħar, ma jistax ikun hemm ċertezza dwar din il-validità kif ukoll dwar in-natura ta’ ksur ta’ prodotti kompetituri ħlief wara eżami ta’ dawn id-domandi mill-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali li jkollhom ġurisdizzjoni f’dan il-qasam.

2) Fuq it-tilwim relatat mal-validità ta’ privattiva jew man-natura ta’ ksur ta’ prodott ġeneriku bħala elementi li jistgħu juru l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali

71. Għaldaqstant, huwa komuni li azzjonijiet intiżi sabiex jikkontestaw il-validità ta’ privattiva jew jikkawżaw eżami ta’ din il-validità jagħmlu parti mill-preparamenti ta’ dħul fis-suq tal-verżjoni ġenerika ta’ prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu li jkun għadu kopert bi drittijiet ta’ privattiva. Tali azzjonijiet jistgħu jikkonsistu mhux biss fil-kontestazzjoni diretta ta’ dawn id-drittijiet permezz ta’ azzjoni għal dikjarazzjoni ta’ invalidità tal-privattiva jew f’azzjoni għal konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ ksur tal-prodott ġeneriku, iżda wkoll fit-tnedija jew il-preparazzjoni tat-tnedija msejħa “b’riskju” ta’ prodott mediċinali ġeneriku fis-suq ( 43 ), li tista’ titlob azzjoni ta’ ksur mill-proprjetarju tad-drittijiet ta’ privattiva. Inċidentalment dan jintwera perfettament bil-fatti li jikkostitwixxu l-isfond tat-tilwima fil-kawża prinċipali ( 44 ).

72. Barra minn hekk, dħul fis-suq minn manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi f’kuntest ta’ inċertezza li tikkonċerna l-validità ta’ privattivi li jkunu għadhom jipproteġu l-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu jew in-natura ta’ ksur tal-prodott ġeneriku huwa iktar u iktar possibbli f’kuntest bħal dak tal-kawża prinċipali, fejn il-privattivi kontenzjużi ma humiex privattivi ta’ molekula, li jipproteġu l-IPA stess tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu, f’dan il-każ il-parossetina, iżda privattivi ta’ proċess li jipproteġu ċerti metodi ta’ manifattura ta’ dan l-IPA. Konsegwentement, għall-kuntrarju tal-privattiva ta’ molekula, dawn il-privattivi ta’ proċess ma jipprekludux, indipendentement mill-kwistjoni tal-validità tagħhom, lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq bil-parossetina mmanifatturata skont proċessi oħra ( 45 ).

73. Minn dan isegwi li l-Kummissjoni għandha raġun meta ssostni, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, li l-eżistenza ta’ tilwima bejn il-proprjetarju ta’ privattiva u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li tirrigwarda l-validità tal-privattiva jew in-natura ta’ ksur tal-prodott ġeneriku inkwistjoni mhux biss ma tipprekludix ir-rikonoxximent tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dawn iż-żewġ operaturi, iżda, għall-kuntrarju, hija element li jista’ juri l-eżistenza ta’ tali kompetizzjoni potenzjali. Dan japplika, kif tenfasizza ġustament il-Kummissjoni, kemm għall-każ li fih tali tilwima ma tkunx għadha tat lok għal proċedura ġudizzjarja kif ukoll għall-każ li fih proċedura ġudizzjarja li tirrigwarda t-tilwima inkwistjoni tkun diġà pendenti bejn il-partijiet.

74. B’mod iktar partikolari, l-eżistenza ta’ proċedura ġudizzjarja dwar il-validità ta’ privattiva jew dwar in-natura ta’ ksur ta’ prodott ġeneriku tista’ tindika wkoll li manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jkun qiegħed ilesti ruħu biex jidħol fis-suq, peress li huwa dan li jikkawża l-azzjoni ġudizzjarja min-naħa tiegħu jew min-naħa tal-proprjetarju tal-privattiva. Barra minn hekk, bħalma tirrileva ġustament iċ-CAT fir-rigward tal-ordnijiet provviżorji ( 46 ), ikun żbaljat li jiġi kkunsidrat li l-eżistenza ta’ proċeduri ġudizzjarji tista’ teskludi l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali. Fil-fatt, jekk ikun biżżejjed li proċedura ġudizzjarja tkun pendenti fir-rigward ta’ tilwima fil-qasam tal-privattivi sabiex tiġi eskluża l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn l-operaturi li huma partijiet f’din it-tilwima, dawn tal-aħħar ikunu jistgħu jinfluwenzaw il-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejniethom permezz tal-istrateġiji kontenzjużi tagħhom.

75. F’dan il-kuntest, ma tistax tiġi aċċettata l-pożizzjoni tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali u b’mod partikolari ta’ GSK, li skontha ma jistax jiġi konkluż li teżisti relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott mediċinali u manifattur li jixtieq jidħol fis-suq b’verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali sakemm ikun hemm inċertezza dwar il-validità tal-privattiva kkonċernata jew dwar in-natura ta’ ksur tal-prodott ġeneriku. Fil-fatt, din il-pożizzjoni mhux biss tmur kontra l-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-portata tad-drittijiet ta’ esklużività mogħtija minn privattiva ( 47 ), iżda barra minn hekk l-adozzjoni tagħha tkun tfisser li tiġi eskluża kull eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali u bl-istess mod kull applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni matul il-fażi preparatorja tad-dħul fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi.

76. Issa, kif enfasizzat ġustament il-Kummissjoni fil-kuntest ta’ din il-proċedura għal deċiżjoni preliminari, il-kompetizzjoni potenzjali teħtieġ ġustament li tiġi protetta peress li, jekk ikun permess li jiġu mwaqqfa jew imdewma l-preparamenti ta’ parteċipanti futuri fis-suq permezz ta’ ftehimiet ta’ esklużjoni, din il-kompetizzjoni potenzjali qatt ma tkun tista’ tiġi kkonkretizzata permezz ta’ dħul fis-suq ta’ tali operaturi. Dan japplika iktar u iktar fis-settur farmaċewtiku fejn dħul jirrikjedi preparamenti twal u għaljin ( 48 ). Għaldaqstant, kif ikkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja, kompetizzjoni potenzjali bejn impriżi detenturi ta’ privattivi għal prodotti mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu u manifatturi ta’ verżjonijiet ġeneriċi ta’ dawn l-istess prodotti mediċinali tista’ tiġi eżerċitata ferm qabel l-iskadenza ta’ privattiva li tipproteġi l-molekula tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu ( 49 ).

77. Il-probabbiltà, għall-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, li jirbaħ it-tilwima mal-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu ma tistax għalhekk tikkostitwixxi l-kriterju determinanti għall-eżami tar-relazzjoni kompetittiva bejn dawn l-operaturi. Dan huwa kkonfermat mill-fatt, irrilevat ġustament miċ-CAT, li t-twettiq ta’ “proċess qasir” ta’ proprjetà intellettwali sabiex tiġi evalwata s-saħħa tal-privattiva inkwistjoni ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-awtorità tal-kompetizzjoni jew tal-qorti li teżamina din ir-relazzjoni.

3) Fuq il-portata tal-evalwazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali inkwistjoni mill-awtorità tal-kompetizzjoni

78. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar ir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza reċenti tagħha fil-kawża Hoffmann-La Roche ( 50 ), li kienet tikkonċerna r-rilevanza, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, tar-regolarità tat-tqegħid fis-suq ta’ ċertu prodott mediċinali mill-perspettiva tal-leġiżlazzjoni farmaċewtika tal-Unjoni.

79. F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-verifika tal-konformità tal-preskrizzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott mediċinali mal-imsemmija leġiżlazzjoni farmaċewtika ma taqax fil-kompetenza tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, iżda tista’ titwettaq b’mod eżawrjenti biss mill-awtoritajiet li għandhom il-kompetenza li jikkontrollaw l-osservanza ta’ din il-leġiżlazzjoni jew mill-qrati nazzjonali ( 51 ). Issa, għalkemm tali awtoritajiet jew qrati għadhom ma ħadux deċiżjoni f’dan ir-rigward, l-istat ta’ inċertezza dwar il-legalità tal-kundizzjonijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni u ta’ preskrizzjoni tal-prodott mediċinali inkwistjoni ma jipprekludix li awtorità tal-kompetizzjoni, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, tikkonkludi li dan il-prodott mediċinali jaqa’ f’suq partikolari u konsegwentement jinsab f’relazzjoni ta’ kompetizzjoni mal-prodott mediċinali l-ieħor jew mal-prodotti mediċinali l-oħra preżenti f’dan is-suq ( 52 ).

80. Bl-istess mod, fis-sentenza tagħha fil-kawża Slovenská sporiteľňa ( 53 ), invokata mill-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Hoffmann-La Roche ċċitata iktar ’il fuq ( 54 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, essenzjalment, li l-allegata illegalità tal-preżenza ta’ ċerti prodotti jew servizzi f’suq partikolari ma timplikax l-assenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni, li tista’ tiġi ristretta, bejn dawn il-prodotti u l-prodotti l-oħra preżenti f’dan is-suq.

81. Dan ir-raġunament jista’ jiġi traspost, mutatis mutandis, għal din il-kwistjoni tar-rilevanza, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, tar-regolarità tat-tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali ġeneriku mill-perspettiva tad-dritt tal-privattivi.

82. Fil-fatt, hawnhekk ukoll, il-verifika tal-konformità mad-dritt tal-privattivi tat-tqegħid fis-suq ta’ tali prodott mediċinali ġeneriku ma hijiex responsabbiltà tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni, iżda tista’ ssir b’mod eżawrjenti biss mill-awtoritajiet jew mill-qrati nazzjonali li jkollhom ġurisdizzjoni fil-qasam tad-dritt tal-privattivi ( 55 ). Għaldaqstant, għalkemm tali awtoritajiet jew qrati għadhom ma ħadux deċiżjoni f’dan ir-rigward, l-istat ta’ inċertezza dwar il-legalità tat-tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali ġeneriku fir-rigward tad-dritt tal-privattivi ma jistax jipprekludi li awtorità tal-kompetizzjoni, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, tikkonkludi li dan il-prodott mediċinali jinsab f’relazzjoni ta’ kompetizzjoni mal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu protett mill-privattiva li l-ksur tagħha qiegħed jiġi allegat.

83. Ċertament, dan ma jfissirx li l-awtorità tal-kompetizzjoni kkonċernata għandha tinjora kull kwistjoni dwar id-dritt tal-privattivi, li tista’ tinfluwenza l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ tali relazzjoni ta’ kompetizzjoni ( 56 ). Fil-fatt, drittijiet possibbli ta’ privattiva li jipproteġu prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu jagħmlu mingħajr dubju parti mill-kuntest ekonomiku u ġuridiku li jikkaratterizza r-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn il-proprjetarji ta’ tali drittijiet u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Madankollu, l-evalwazzjoni ta’ tali drittijiet ta’ privattiva mill-awtorità tal-kompetizzjoni ma għandhiex tikkonsisti f’eżami tas-saħħa tal-privattiva jew tal-probabbiltà li tilwima bejn il-proprjetarju tagħha u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tkun tista’ tiġi riżolta bil-konstatazzjoni li l-privattiva hija valida u miksura. Din l-evalwazzjoni għandha minflok tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk, minkejja l-eżistenza tad-drittijiet ta’ privattiva inkwistjoni, il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi għandux possibbiltajiet reali u konkreti li jidħol fis-suq fil-mument rilevanti.

84. F’dan ir-rigward, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, l-elementi ġenerali tad-dritt tal-privattivi u tas-settur farmaċewtiku li għadhom kif ġew imsemmija, jiġifieri l-fatt li l-inċertezza dwar il-validità tal-privattivi li jkopru prodotti mediċinali huwa karatteristika fundamentali tas-settur farmaċewtiku; li l-preżunzjoni ta’ validità ta’ privattiva għal prodott mediċinali ma hijiex ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali mqiegħed fis-suq b’mod validu; li privattiva ma tiggarantixxix protezzjoni kontra l-azzjonijiet intiżi sabiex tiġi kkontestata l-validità; li tali azzjonijiet u, b’mod partikolari, it-tnedija msejħa “b’riskju” ta’ prodott mediċinali ġeneriku, kif ukoll ta’ proċeduri ġudizzjarji f’dan ir-rigward, għaldaqstant, iseħħu ġeneralment fil-fażi ta’ qabel jew eżatt wara d-dħul fis-suq ta’ tali prodott mediċinali ġeneriku; li, sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali ġeneriku, ma huwiex meħtieġ li jintwera li dan it-tqegħid fis-suq ma jiksirx drittijiet possibbli tal-privattiva tal-prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu; u li, fis-settur farmaċewtiku, kompetizzjoni potenzjali tista’ tiġi eżerċitata ferm qabel l-iskadenza ta’ privattiva li tipproteġi l-molekula ta’ prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu, peress li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jridu jkunu lesti sabiex jidħlu fis-suq fil-mument ta’ din l-iskadenza.

85. Lil hinn minn dan il-kuntest ġenerali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi speċifiċi ta’ kull każ inkwistjoni, bħal, f’din il-kawża, il-fatt, diġà rrilevat ( 57 ), li l-privattivi kontenzjużi ma humiex privattivi ta’ molekuli iżda privattivi ta’ proċess li jipproteġu ċerti metodi ta’ manifattura tal-IPA tal-parossetina. Għaldaqstant, dawn il-privattivi ta’ proċess ma jipprekludux, indipendentement mill-kwistjoni tal-validità tagħhom, lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq bil-parossetina mmanifatturata skont proċessi oħra ( 58 ).

86. Barra minn hekk, kif ġie rrikonoxxut mill-ġurisprudenza ( 59 ), il-perċezzjoni, mill-proprjetarju tal-privattiva, tal-pressjoni kompetittiva eżerċitata mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, bħall-perċezzjoni, minn dawn tal-aħħar, tal-possibbiltajiet tagħhom li jidħlu b’suċċess fis-suq u l-intenzjonijiet tagħhom f’dan ir-rigward, huma wkoll elementi rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dawn l-operaturi.

87. Għalhekk, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-proprjetarju tal-privattiva jikkunsidra lil manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala kompetitur potenzjali, u dan jista’ jimmanifesta ruħu, b’mod partikolari, mir-rieda tal-ewwel wieħed li jagħmel trasferiment ta’ valur favur it-tieni wieħed jekk jintwera, barra minn hekk, li l-korrispettiv (biss) ta’ dan it-trasferiment ta’ valur jikkonsisti fl-astensjoni tal-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħol fis-suq ( 60 ).

88. Bl-istess mod, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni, bħalma għamlet iċ-CAT fis-sentenza ( 61 ) tagħha u fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, l-istat ta’ progress tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-preparazzjoni tad-dħul tagħhom fis-suq f’termini, b’mod partikolari, ta’ investimenti, ta’ kostituzzjonijiet ta’ ħażniet tal-prodott mediċinali inkwistjoni jew anki ta’ passi kummerċjali. Kif inċidentalment spjegat ġustament iċ-CMA, b’mod partikolari, fis-seduta ta’ din il-proċedura, huma dawn l-elementi iktar milli “proċess qasir” ta’ proprjetà intellettwali, li jistgħu jinformaw lill-awtorità tal-kompetizzjoni dwar il-perċezzjoni, mill-operaturi involuti, tas-saħħa tal-privattiva jew tan-natura ta’ ksur tal-prodotti ġeneriċi kkonċernati.

4) Fuq il-preżenza ta’ ordnijiet jew ta’ impenji ġudizzjarji provviżorji

89. Finalment, il-preżenza ta’ ordnijiet provviżorji jew ta’ impenji ġudizzjarji bħal dawk li kien hemm fil-każ ineżami, li jipprojbixxu b’mod temporanju lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq fl-istennija tal-eżitu tal-proċeduri ġudizzjarji relatati mal-validità tal-privattiva jew man-natura ta’ ksur tal-prodott ġeneriku ( 62 ), ma hijiex ta’ natura li tinvalida l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott mediċinali u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li jixtieq jidħol fis-suq b’verżjoni ġenerika tal-imsemmi prodott mediċinali.

90. Għalhekk, huwa ċertament veru li, kif ġie rrikonoxxut mill-ġurisprudenza, sabiex jiġi konkluż li kien hemm kompetizzjoni potenzjali, huwa importanti li d-dħul potenzjali ta’ operatur estern fis-suq ikun jista’ jsir malajr biżżejjed sabiex ikun jista’ jagħmel pressjoni fuq il-parteċipanti fis-suq ( 63 ). Madankollu, dan ma jfissirx li dan id-dħul għandu jkun jista’ jseħħ malajr; huwa biżżejjed li dan ikun jista’ jseħħ f’terminu raġonevoli ( 64 ).

91. Issa, kemm l-ordni provviżorja kif ukoll l-impenn ġudizzjarju li ma jidħlux fis-suq li huma inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellhom idumu biss ftit xhur sal-eżitu tat-tilwimiet rispettivi. Għaldaqstant, minkejja li GUK u Alpharma kienu temporanjament preklużi milli jidħlu fis-suq bil-parossetina ġenerika waqt li dawn il-miżuri kienu fis-seħħ, dan l-istat ta’ fatt ma huwiex ta’ natura li juri li għalhekk ma kienx hemm iktar kompetizzjoni potenzjali bejn dawn il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u GSK.

92. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-eżistenza ta’ tali miżuri provviżorji, minkejja li kellhom jirriflettu l-ewwel evalwazzjoni tal-qorti li kellha ġurisdizzjoni dwar il-validità tal-privattiva jew in-natura ta’ ksur tal-prodott ġeneriku, ma tippreġudikax l-eżitu definittiv tat-tilwima pendenti f’dan ir-rigward. Issa, kif ġie rrilevat diġà ( 65 ), l-eżistenza stess ta’ proċeduri ġudizzjarji relatati mal-validità ta’ privattiva jew man-natura ta’ ksur ta’ prodott ġeneriku tagħmel parti, fis-settur farmaċewtiku, mill-preparamenti għad-dħul fis-suq ta’ tali prodott u għalhekk tixhed l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn l-operaturi involuti. Bl-istess mod, il-cross-undertakings in damages bħal dawk offruti minn GSK lil GUK u Alpharma, jiġifieri l-impenn ta’ GSK li tikkumpensa għad-dannu lil dawn l-operaturi jekk jirriżulta sussegwentement li l-ordnijiet ikunu pprekludewhom bi żball milli jidħlu fis-suq, jitilqu mill-prinċipju tal-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali. Finalment, kif ġie nnotat diġà ( 66 ), il-preżenza ta’ proċeduri ġudizzjarji u ta’ ordnijiet provviżorji tiddependi mill-għażla tal-operaturi involuti u għalhekk ma tistax tiġi assimilata mal-eżistenza ta’ ostakoli oġġettivi, ta’ natura fattwali jew legali, li jagħlqu d-dħul għal suq partikolari indipendentement mir-rieda tal-operaturi ekonomiċi kkonċernati ( 67 ).

93. Finalment, kif irrilevat, essenzjalment, iċ-CAT fis-sentenza ( 68 ) tagħha, kieku kellu jitqies li huwa stabbilit li l-ftehimiet konklużi bejn GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi huma ta’ natura li jirrestrinġu l-kompetizzjoni, u għalhekk bla ħsara għall-konfermazzjoni ta’ din in-natura restrittiva, il-konklużjoni ta’ dawn il-ftehimiet matul il-perijodu stess li fih il-miżuri provviżorji inkwistjoni ( 69 ) kienu fis-seħħ hija indizju qawwi ta’ natura li juri li dawn il-miżuri ma eliminawx il-kompetizzjoni potenzjali bejn dawn l-operaturi ( 70 ).

5) Konklużjoni

94. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-inċertezza dwar il-validità ta’ privattiva għal prodott mediċinali jew dwar in-natura ta’ ksur ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali ma tipprekludix li l-proprjetarju tal-privattiva u l-manifattur tal-prodott mediċinali ġeneriku jiġu kkunsidrati bħala kompetituri potenzjali. L-eżistenza ta’ tilwima bona fide dwar il-validità ta’ privattiva jew in-natura ta’ ksur ta’ prodott ġeneriku, kemm jekk diġà wasslet għal proċedura ġudizzjarja u ordnijiet jew impenji ġudizzjarji provviżorji jew le, tikkostitwixxi, għall-kuntrarju, element li jista’ juri li teżisti kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju tal-privattiva u l-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Bl-istess mod, il-perċezzjoni tal-proprjetarju tal-privattiva u l-fatt li huwa jikkunsidra lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala kompetitur potenzjali, huma elementi li jistgħu jixhdu l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dawn iż-żewġ operaturi.

b) Fuq il-kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (it-tielet sal-ħames domanda preliminari)

95. Iċ-CAT tagħmel tliet domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Huwa xieraq li, qabel kollox, jiġu ttrattati t-tielet u r-raba’ domanda, li jikkonċernaw il-kundizzjonijiet li fihom ftehimiet bħal dawk inkwistjoni fil-każ ineżami jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Sussegwentement, għandha tiġi ttrattata l-ħames domanda, li tirrigwarda l-punt dwar jekk tali ftehim jistax jikkostitwixxi tali restrizzjoni minkejja l-fatt li dan iġib ċerti vantaġġi limitati għall-konsumaturi.

1) Fuq it-tielet u r-raba’ domanda preliminari

96. Permezz tat-tielet u r-raba’ domanda tagħha, li jistgħu jiġu ttrattati flimkien, iċ-CAT tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kundizzjonijiet li fihom ftehim bonarju, konkluż sabiex tintemm proċedura ġudizzjarja pendenti relatata mal-validità ta’ privattiva għal prodott mediċinali u man-natura ta’ ksur ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali, jista’ jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE, f’sitwazzjoni li fiha huwa impossibbli li tiġi ddeterminata l-parti li tista’ tirbaħ f’din il-proċedura.

97. Iċ-CAT tistaqsi b’mod partikolari jekk tali ftehim jikkostitwixxix restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan meta l-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jaċċetta li ma jidħolx fis-suq bil-prodott tiegħu u li ma jkomplix il-kontestazzjoni tiegħu tal-privattiva matul il-perijodu tal-ftehim, li ma jaqbiżx it-tul tal-validità li jifdal tal-privattiva, u meta l-proprjetarju tal-privattiva jintrabat li jittrasferixxi lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi somom li jaqbżu b’mod ċar l-ispejjeż ta’ proċeduri kontenzjużi evitati u li ma jikkostitwixxux il-ħlas ta’ oġġetti jew servizzi pprovduti.

98. Barra minn hekk, iċ-CAT tixtieq tkun taf jekk ir-risposta għal din id-domanda tistax tvarja meta l-portata tar-restrizzjoni imposta fuq il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma tmurx lil hinn mill-portata tal-privattiva kontenzjuża jew meta l-ammont ittrasferit lil dan il-manifattur ikun inqas mill-profitt previst minn dan tal-aħħar fil-każ ta’ suċċess fil-proċedura dwar il-privattiva u ta’ dħul indipendenti fis-suq.

99. Sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, qabelxejn għandu jitfakkar li l-Artikolu 101 TFUE jipprojbixxi kull ftehim bejn impriżi li għandu bħala għan jew bħala effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, u li l-għan u l-effett antikompetittiv huma kundizzjonijiet mhux kumulattivi, iżda alternattivi sabiex jiġi evalwat jekk ftehim jaqax taħt il-projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni ( 71 ).

100. Fi kliem ieħor, il-ftehimiet huma pprojbiti, indipendentement mill-effett tagħhom, peress li l-għan tagħhom imur kontra l-kompetizzjoni ( 72 ). Ir-raġuni hija li ċerti tipi ta’ koordinazzjoni, bħal pereżempju l-iffissar orizzontali tal-prezzijiet permezz ta’ kartelli, jistgħu jiġu kkunsidrati, minħabba n-natura tagħhom stess, bħala ta’ ħsara għall-funzjonament tajjeb tal-kompetizzjoni, u għaldaqstant bħala li juru livell suffiċjenti ta’ dannu fir-rigward tal-kompetizzjoni b’mod li jkun jista’ jitqies li l-eżami tal-effetti tagħhom ma huwiex neċessarju ( 73 ).

101. Sabiex jiġi ddeterminat jekk ftehim għandux għan antikompetittiv, wieħed għandu jiffoka fuq il-kontenut tad-dispożizzjonijiet tiegħu, fuq l-għanijiet li huwa intiż li jilħaq kif ukoll fuq il-kuntest ekonomiku u ġuridiku li jinsab fih. Fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-imsemmi kuntest, hemm lok ukoll li tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura tal-prodotti jew tas-servizzi affettwati kif ukoll il-kundizzjonijiet reali tal-funzjonament u tal-istruttura tas-suq jew tas-swieq inkwistjoni. Barra minn hekk, minkejja li l-intenzjoni tal-partijiet ma tikkostitwixxix element neċessarju sabiex tiġi ddeterminata n-natura restrittiva ta’ ftehim bejn impriżi, xejn ma jipprojbixxi lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni jew lill-qrati nazzjonali u tal-Unjoni milli jikkunsidrawha ( 74 ).

102. Peress li l-kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni “minħabba l-għan” għandu madankollu jiġi interpretat b’mod restrittiv, ftehim għandu, sabiex ikun jista’ jitqies bħala li jikkostitwixxi tali restrizzjoni, juri b’mod manifest livell ta’ dannu suffiċjenti għall-kompetizzjoni ( 75 ).

103. Fil-każ li l-analiżi ta’ xi tip ta’ koordinazzjoni bejn impriżi ma turix livell suffiċjenti ta’ dannu għall-kompetizzjoni, għandhom, għall-kuntrarju, jiġu eżaminati l-effetti tagħha u, sabiex din tiġi pprojbita, huwa meħtieġ li jiġu ssodisfatti l-elementi li jistabbilixxu li effettivament kien hemm prevenzjoni jew restrizzjoni jew inkella distorsjoni kunsiderevoli tal-kompetizzjoni ( 76 ).

104. Fil-każ ineżami, il-Kummissjoni u ċ-CMA jikkunsidraw li l-Ftehimiet GUK u Alpharma jikkostitwixxu, bħal dawk inkwistjoni li taw lok għas-sentenza Beef Industry Development Society u Barry Brothers ( 77 ), ftehimiet ta’ esklużjoni mis-suq. Għalhekk, GSK, bis-saħħa ta’ dawn il-ftehimiet, wettqet ħlasijiet sinjifikattivi favur il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, li ma kellhom ebda korrispettiv ieħor ħlief l-impenn ta’ dawn tal-aħħar li ma jidħlux b’mod indipendenti fis-suq bil-parossetina ġenerika tagħhom matul il-perijodu miftiehem. Il-ftehimiet ikkonċernati għalhekk kellhom b’mod ċar għan antikompetittiv u konsegwentement ikkostitwixxew restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

105. GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jsostnu, għall-kuntrarju, quddiem iċ-CAT bħalma quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li l-Ftehimiet GUK u Alpharma bl-ebda mod ma jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li jiżvelaw, kif tirrikjedi l-ġurisprudenza ( 78 ), b’mod manifest livell suffiċjenti ta’ dannu għall-kompetizzjoni sabiex jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE. Dawn il-ftehimiet kienu pjuttost skemi kumplessi li jirriflettu kompromess fil-kuntest speċifiku ta’ riżoluzzjoni bonarja fil-qasam tal-privattivi, li ma huwiex simili għal sempliċi ftehimiet ta’ esklużjoni mis-suq.

106. Kif ġie nnotat diġà iktar ’il fuq ( 79 ), skont iċ-CAT, li għandha, kif diġà ġie indikat ukoll, tevalwa l-fatti tal-kawża fil-kuntest ta’ din il-proċedura għal deċiżjoni preliminari ( 80 ), il-Ftehimiet GUK u Alpharma ( 81 ) kienu intiżi sabiex jiżguraw lil GSK, matul il-perijodi miftiehma, protezzjoni kontra r-riskju ta’ dħul fis-suq minn dawn il-kompetituri ta’ prodotti ġeneriċi, inkambju għal trasferimenti sostanzjali ta’ valur li kienu jaqbżu bil-kbir l-ispejjeż ta’ proċeduri kontenzjużi evitati. Iċ-CAT tistaqsi madankollu jekk, fl-isfond tal-qasam tal-privattivi rilevanti f’din il-kawża, tali karatteristiċi jippermettux li dawn il-ftehimiet jiġu kklassifikati bħala li jirrestrinġu l-kompetizzjoni minħabba l-għan.

107. Għaldaqstant, iktar ’il quddiem, għandhom jiġu eżaminati l-argumenti mressqa minn GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li kkawżaw din id-domanda tal-qorti tar-rinviju, sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn l-argumenti humiex ta’ natura li juru li l-ftehimiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jippreżentawx b’mod manifest biżżejjed livell ta’ dannu suffiċjenti għall-kompetizzjoni sabiex jaqgħu taħt il-klassifikazzjoni ta’ restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

i) Fuq il-“potenzjal restrittiv” ta’ ftehim li jimponi restrizzjoni li ma tmurx lil hinn mill-portata u t-tul tal-validità li jifdal ta’ privattiva

108. Permezz tal-ewwel sensiela ta’ argumenti, GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jsostnu li, sa fejn il-portata u t-tul tar-restrizzjonijiet imposti mill-ftehimiet ma jmorrux lil hinn mill-portata u t-tul tal-validità li jifdal tal-privattiva inkwistjoni, dawn il-ftehimiet ma kellhomx potenzjal ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni iktar sinjifikattiv mill-portata legali tal-imsemmija privattiva. Ir-restrizzjonijiet imposti mill-ftehimiet kienu għalhekk sempliċement implimentaw id-dritt tal-proprjetarju ta’ din il-privattiva, jiġifieri GSK, li jipprevjeni ksur tad-drittijiet tiegħu ta’ privattiva, preżunti li huma validi, billi jipprekludi prodotti li jikkostitwixxu ksur milli jidħlu fis-suq. Bl-istess mod, GUK u Alpharma ntrabtu biss, permezz tal-ftehimiet, li jirrispettaw id-drittijiet ta’ privattiva, preżunti li huma validi, ta’ GSK.

109. Madankollu huwa żbaljat li jiġi kkunsidrat li, anki jekk jitqies li r-restrizzjonijiet imposti ma jmorrux lil hinn mill-portata u t-tul ta’ validità li jifdal ta’ privattiva ( 82 ), il-konklużjoni ta’ ftehim li permezz tiegħu l-proprjetarju ta’ tali privattiva jħallas lil kompetitur sabiex dan ma jidħolx fis-suq tikkorrispondi għall-implimentazzjoni tad-dritt tal-proprjetarju li jopponi kull ksur, kif ukoll għall-impenn tal-kompetituri tiegħu li jirrispettaw id-drittijiet tiegħu ta’ privattiva preżunti li huma validi ( 83 ).

110. Qabel kollox, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni, b’mod partikolari, Alpharma, mill-ġurisprudenza invokata minn din tal-aħħar ma jirriżultax li l-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet, b’mod ġenerali, l-idea li ftehimiet jistgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni meta dawn jibqgħu fil-qasam tal-proprjetà intellettwali ( 84 ).

111. Għall-kuntrarju, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, għalkemm dritt ta’ proprjetà industrijali jew kummerċjali, bħala status legali, ma għandux fih innifsu l-elementi kuntrattwali jew ta’ ftehim previsti fl-Artikolu 101 TFUE, l-eżerċizzju tiegħu jista’ madankollu jaqa’ taħt il-projbizzjonijiet tiegħu jekk ikun jidher bħala l-għan, il-mezz jew il-konsegwenza ta’ akkordju ( 85 ). Fi kliem ieħor, kif ġabret fil-qosor il-Qorti Ġenerali fil-kawża Servier et vs Il‑Kummissjoni, dan ma huwiex sanzjoni tal-eżerċizzju leġittimu tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, iżda tal-użu abbużiv tagħhom ( 86 ).

112. Dan huwa barra minn hekk konformi mal-għanijiet tad-dritt internazzjonali u tal-Unjoni fil-qasam tal-proprjetà intellettwali, li jixtieq jirrikonċilja l-protezzjoni tal-interessi tal-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, minn naħa, u l-preżervazzjoni tal-kummerċ leġittimu kontra kull ostakolu inġustifikat, min-naħa l-oħra ( 87 ). Għalhekk, id-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ( 88 ) tippreċiża b’mod partikolari li din ma għandhiex taffettwa l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetitizzjoni, u li l-miżuri li din tipprevedi ma għandhomx jintużaw biex jirrestrinġu l-kompetizzjoni mingħajr bżonn b’mod li jmur kontra t-Trattat ( 89 ).

113. F’dan ir-rigward, għalkemm, skont il-ġurisprudenza diġà ċċitata iktar ’il fuq ( 90 ), l-għan ta’ privattiva huwa ċertament li jiżgura lill-proprjetarju d-dritt li joġġezzjona għal kwalunkwe ksur, dan l-għan madankollu ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jiggarantixxi protezzjoni wkoll kontra l-azzjonijiet intiżi sabiex tiġi kkontestata l-validità tal-privattiva. Il-kuntrarju fil-fatt imur kontra l-interess pubbliku li jiġi eliminat kwalunkwe ostakolu għall-attività ekonomika li jista’ jirriżulta minn privattiva mogħtija indebitament. Bl-istess mod, kif irrikonoxxiet ġustament il-Qorti Ġenerali, il-preżunzjoni ta’ validità ta’ privattiva ma tistax titqies li hija ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità tal-prodotti ġeneriċi mqiegħda fis-suq b’mod validu li l-proprjetarju ta’ privattiva jqis li jikkostitwixxu ksur tagħha ( 91 ).

114. Issa, il-konklużjoni ta’ ftehim li skontu kompetitur tal-proprjetarju ta’ privattiva jimpenja ruħu li ma jidħolx fis-suq u li jwaqqaf il-kontestazzjoni tiegħu tal-privattiva inkambju għall-ħlas ta’ somma sinjifikattiva li ma għandha l-ebda korrispettiv ieħor ħlief l-imsemmi impenn twassal ġustament sabiex il-proprjetarju jiġi żgurat protezzjoni kontra l-azzjonijiet intiżi sabiex tiġi kkontestata l-validità tal-privattiva tiegħu u sabiex tiġi stabbilita preżunzjoni ta’ illegalità tal-prodotti li jistgħu jitqiegħdu fis-suq mill-kompetitur tiegħu. Għaldaqstant, ma jistax jiġi sostnut li l-konklużjoni ta’ tali ftehim taqa’ taħt l-implimentazzjoni, mill-proprjetarju tal-privattiva, tal-prerogattivi tiegħu li jirriżultaw mill-għan ta’ din tal-aħħar. Dan japplika iktar u iktar fid-dawl tal-fatt li, kif ippreċiżat mill-ġurisprudenza, huma l-awtoritajiet pubbliċi u mhux l-impriżi privati li għandhom jiżguraw l-osservanza tad-dispożizzjonijiet legali ( 92 ).

115. Bl-istess mod, ma jistax jiġi affermat li l-konklużjoni ta’ tali ftehim tikkorrispondi, min-naħa tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, biss għar-rikonoxximent minn dawn tal-aħħar tad-drittijiet ta’ privattiva, preżunti li huma validi, tal-proprjetarju tagħha. Fil-fatt, jekk dan tal-aħħar iwettaq, favurihom, trasferiment sinjifikattiv ta’ valur li ma għandu l-ebda korrispettiv ieħor ħlief l-impenn tagħhom li ma jidħlux fis-suq u li ma jibqgħux jikkontestaw il-privattiva, dan jindika, fl-assenza ta’ spjegazzjoni plawżibbli oħra, li ma hijiex il-perċezzjoni tagħhom tas-saħħa tal-privattiva, iżda hija l-perspettiva ta’ dan it-trasferiment ta’ valur li inċentivathom sabiex jirrinunzjaw għal dħul fis-suq u kontestazzjoni tal-privattiva. Dan huwa barra minn hekk ikkonfermat mill-fatti fil-kawża prinċipali, irrilevati miċ-CAT, li juru li l-ftehimiet inkwistjoni kienu l-frott ta’ negozjati li matulhom GSK żiedet b’mod gradwali l-ammonti tal-offerti tagħha sakemm waslet għal livell suffiċjenti sabiex tikkonvinċi lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi biex jiffirmaw ( 93 ).

116. Għaldaqstant, huwa żbaljat li jiġi sostnut li l-Ftehimiet GUK u Alpharma ma kellhomx potenzjal li jirrestrinġu l-kompetizzjoni b’mod iktar sinjifikattiv mill-portata legali tal-privattiva inkwistjoni. Fil-fatt, il-potenzjal ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni li tirriżulta mill-portata legali tal-imsemmija privattiva kien limitat għall-possibbiltà li tiġi prekluża kull kontestazzjoni tal-validità tagħha kif ukoll kull ksur preżunt permezz tal-mezzi legali tad-dritt tal-privattivi, u dan jikkostitwixxi l-andament normali tal-kompetizzjoni fis-setturi li fihom jeżistu drittijiet ta’ esklużività fuq it-teknoloġiji ( 94 ). Għall-kuntrarju, il-potenzjal ta’ restrizzjoni ta’ ftehim li permezz tiegħu l-proprjetarju ta’ privattiva “jixtri” l-impenn ta’ kompetitur li jastjeni milli jidħol fis-suq u milli jikkontesta l-privattiva jikkonsisti fl-eliminazzjoni ta’ kull riskju ta’ kontestazzjoni u, b’dan il-mod, fil-qerda tal-kompetizzjoni fir-rigward tal-prodott tiegħu kopert minn privattiva.

117. Għalhekk, fil-qasam ta’ applikazzjoni tal-privattivi farmaċewtiċi bħal f’oqsma oħra, il-kunċett inerenti tad-dispożizzjonijiet tat-TFUE dwar il-kompetizzjoni jeżiġi li kull operatur ekonomiku għandu jiddetermina awtonomament il-politika li biħsiebu jadotta fis-suq ( 95 ) u jipprojbixxi lil dawn l-operaturi milli jissostitwixxu intenzjonalment kooperazzjoni prattika bejniethom għar-riskji tal-kompetizzjoni ( 96 ). Issa, il-konklużjoni ta’ ftehim li skontu l-proprjetarju ta’ privattiva jħallas lil manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi sabiex dan tal-aħħar jastjeni milli jidħol fis-suq u milli jikkontesta l-privattiva tfisser ġustament li dawn l-operaturi lanqas ma jiddeterminaw b’mod awtonomu l-aġir tagħhom fir-rigward tal-implikazzjonijiet ta’ din il-privattiva, iżda jaqblu, għall-kuntrarju, ma’ pożizzjoni miftiehma f’dan ir-rigward.

118. Bl-istess mod, il-konklużjoni ta’ tali ftehim twassal, għall-partijiet involuti, sabiex jissostitwixxu intenzjonalment kooperazzjoni prattika bejniethom għar-riskji tal-kompetizzjoni. Fil-fatt, fil-każ ineżami, billi kompliet il-kontenzjuż dwar il-validità tal-privattiva jew dwar in-natura ta’ ksur tal-prodotti ġeneriċi, GSK żammet kemm il-possibbiltajiet tagħha li żżomm it-totalità tal-profitti tagħha li jirriżultaw mill-assenza ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tal-parossetina kif ukoll ir-riskji tagħha li titlef dawn il-profitti b’riżultat ta’ dħul fis-suq ta’ tali prodotti mediċinali ġeneriċi. Bl-istess mod, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi żammew kemm il-possibbiltajiet tagħhom li jagħmlu qligħ sinjifikattiv billi jidħlu fis-suq b’mod indipendenti kif ukoll ir-riskji tagħhom li ma jagħmlu l-ebda qligħ fil-każ ta’ konstatazzjoni tal-validità tal-privattiva kontenzjuża u tan-natura ta’ ksur tal-prodotti tagħhom.

119. Jekk, f’tali sitwazzjoni, kompetituri jikkonkludu ftehimiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan ifisser li huma jikkunsidraw li huwa iktar vantaġġuż għalihom li jissostitwixxu dawn il-possibbiltajiet ta’ qligħ u riskji ta’ telf biċ-ċertezza ta’ dħul ta’ flus żgurat li jikkonsisti fil-qsim tal-qligħ magħmul mill-proprjetarju tal-privattiva permezz tal-astensjoni miftiehma tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq ( 97 ). Il-fatt li tali qsim tal-qligħ tal-proprjetarju jista’ jibqa’ ta’ vantaġġ għall-partijiet kollha jiġi spjegat, b’mod partikolari, mid-differenza sinjifikattiva fil-prezzijiet tal-prodotti mediċinali qabel u wara d-dħul fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ( 98 ). Dan jispjega wkoll għaliex jista’ jkun ta’ vantaġġ għall-proprjetarju ta’ privattiva għal prodott mediċinali ta’ verżjonijiet tal-bidu li jiddifferixxi d-dħul tal-verżjonijiet ġeneriċi ta’ dan il-prodott mediċinali anki jekk bi ftit xhur biss.

120. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li l-ammont tas-somma ttrasferita mill-proprjetarju tal-privattiva lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi huwa inqas mill-profitt li dan tal-aħħar seta’ jagħmel fil-każ ta’ dħul indipendenti fis-suq, ma jfissirx li ftehim, li skontu l-uniku korrispettiv għall-ħlas ta’ din is-somma huwa l-astensjoni minn dħul fis-suq, ma jikkostitwixxix restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Fil-fatt, jekk l-ammont jibqa’ madankollu sinjifikattiv sabiex ikun ta’ inċentiv ( 99 ), jista’ jibqa’ vantaġġuż għall-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li jikkonkludi tali ftehim anki jekk jitħallas inqas mill-profitt previst tiegħu fil-każ ta’ dħul indipendenti fis-suq. Ir-raġuni hija li, billi jagħmel hekk, huwa jissostitwixxi r-riskji u l-perikoli inevitabbilment marbuta ma’ tali dħul fis-suq, kif ukoll il-bżonn li jipprovdi l-isforzi ekonomiċi u kummerċjali neċessarji għal dan il-għan, biċ-ċertezza li jikseb, mingħajr sforzi oħra, parti sinjifikattiva mid-dħul tal-monopolju tal-proprjetarju tal-privattiva.

ii) Fuq ix-“xenarju kontrofattwali” rilevanti

121. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li t-tieni sensiela ta’ argumenti invokata minn GSK u mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi lanqas ma tista’ turi li ftehimiet bħal dawk inkwistjoni fil-każ ineżami ma għandhomx potenzjal ta’ dannu suffiċjenti sabiex jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

122. Permezz ta’ din it-tieni sensiela ta’ argumenti, GSK u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jsostnu li, sa fejn, fil-każ ineżami, fuq l-ammissjoni taċ-CAT, l-istatus tal-privattiva kien kompletament inċert u l-eżitu tat-tilwima f’dan ir-rigward kien impossibbli li jiġi previst, ikun ukoll impossibbli li jiġi konkluż li l-ftehimiet setgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Fil-fatt, ikun impossibbli li jiġi ddeterminat jekk ix-xenarju kontrofattwali, li kien iseħħ fl-assenza ta’ ftehimiet, kienx ikun iktar “kompetittiv” mis-sitwazzjoni maħluqa minn dawn tal-aħħar, peress li huwa impossibbli li jsir magħruf jekk dan ix-xenarju kienx ser jirriżulta f’rebħa ġudizzjarja tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u dħul indipendenti tagħhom fis-suq. Bl-istess mod, ikun żbaljat li jiġi ffavorit bħala iktar kompetittiv minn dak stabbilit mill-ftehimiet xenarju li fih il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu jidħlu fis-suq bi ksur tad-drittijiet tal-privattiva ta’ GSK, filwaqt li s-sistema tal-privattivi għandha ġustament l-għan li tipproteġi l-kompetizzjoni fuq il-mertu u li tipproteġi l-innovazzjoni.

123. Huwa għalhekk li, b’mod partikolari, Merck issostni li, peress li l-evalwazzjoni tal-ftehimiet tqajjem dubji dwar il-fatt li dawn kellhom effett fuq il-kompetizzjoni, dawn id-dubji għandhom jitneħħew permezz ta’ analiżi kompleta tal-effetti ta’ dawn il-ftehimiet.

124. Issa, huwa żbaljat li jiġi ddikjarat li, peress li l-istatus tal-privattiva u n-natura ta’ ksur tal-prodotti ġeneriċi huma, fil-kawża prinċipali, inċerti, ikun impossibbli li jiġi ddeterminat jekk il-ftehimiet inkwistjoni setgħux jirrestrinġu l-kompetizzjoni.

125. Fil-fatt, sabiex jiġi ddeterminat jekk dan kienx il-każ, ma huwiex neċessarju li jsir magħruf jekk, fl-assenza tal-ftehimiet, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kinux ċertament, jew bi probabbiltà kbira ħafna, jidħlu fis-suq wara rebħa fit-tilwim dwar il-privattiva. Kif, essenzjalment, ġabret fil-qosor il-Qorti Ġenerali fil-kawża Lundbeck vs Il‑Kummissjoni ( 100 ), l-applikazzjoni ta’ tali kriterju twassal għal konfużjoni bejn kompetizzjoni reali u potenzjali u teskludi l-fatt li l-Artikolu 101 TFUE jipproteġi preċiżament ukoll lil din tal-aħħar.

126. Sabiex isir magħruf jekk il-ftehimiet inkwistjoni setgħux jirrestrinġu l-kompetizzjoni, għandu għalhekk jiġi stabbilit jekk, permezz ta’ dawn il-ftehimiet, il-partijiet issostitwixxewx kooperazzjoni prattika bejniethom għar-riskji tal-andament normali tal-kompetizzjoni, li matulu kull parti tiddetermina b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq. Jekk dan huwa l-każ, is-sitwazzjoni maħluqa mill-ftehimiet hija kkaratterizzata mill-fatt li din ma hijiex ir-riżultat ta’ dan l-andament normali tal-kompetizzjoni, iżda r-riżultat ta’ ftehim li bih il-partijiet eliminaw ir-riskji tal-kompetizzjoni.

127. Minn dan isegwi li, bla ħsara għall-fatt dwar jekk awtorità tal-kompetizzjoni għandhiex tistabbilixxi “xenarju kontrofattwali” sabiex jiġi ddeterminat jekk ftehim għandux għan antikompetittiv, is-sitwazzjoni li magħha għandha titqabbel is-sitwazzjoni stabbilita mill-ftehimiet fi kwalunkwe każ ma hijiex ix-xenarju tar-rebħa ta’ waħda mill-partijiet fit-tilwim dwar il-privattivi u tad-dħul jew l-astensjoni minn dħul ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq. Ix-xenarju li għandha titqabbel miegħu s-sitwazzjoni maħluqa mill-ftehimiet huwa, għall-kuntrarju, sempliċement sitwazzjoni fejn il-partijiet kienu komplew jiġġestixxu t-tilwim tagħhom dwar il-privattiva b’mod awtonomu u abbażi tal-evalwazzjoni tagħhom stess tar-riskji u l-possibbiltajiet ta’ dħul jew ta’ astensjoni minn dħul fis-suq. Fil-fatt, ma huwiex importanti li tiġi illustrata s-sitwazzjoni fil-qasam tal-privattivi li kienet isseħħ fl-assenza ta’ ftehimiet, iżda hija importanti s-sitwazzjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni.

128. Barra minn hekk, dan huwa koerenti mal-fatt li, kif jiddikjaraw ġustament il-partijiet, sitwazzjoni li fiha GSK kienet tirbaħ fi tmiem it-tilwim u tipprekludi għalhekk lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu b’mod indipendenti fis-suq ma kinitx tkun inqas favorevoli f’termini ta’ kompetizzjoni minn sitwazzjoni ta’ dħul indipendenti ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi wara rebħa ta’ dawn tal-aħħar. Fil-fatt, dak li huwa deċiżiv ma huwiex id-dħul jew l-astensjoni minn dħul indipendenti tal-prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq, iżda l-kwistjoni dwar jekk din l-astensjoni tirriżultax mill-andament normali tal-kompetizzjoni jew minn ftehim antikompetittiv.

129. Tali konklużjoni hija, barra minn hekk, konformi mal-prinċipji, diġà mfakkra iktar ’il fuq, tad-dritt tal-privattivi u tal-interazzjoni tiegħu mad-dritt tal-ko