KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

PITRUZZELLA

ippreżentati fis‑6 ta’ Marzu 2019 ( 1 )

Kawża C‑705/17

Patent-och registreringsverket

vs

Mats Hansson

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Svea hovrätt (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, l-Isvezja))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trade marks – Direttiva 2008/95 – Raġunijiet għal rifjut jew għal invalidità li jikkonċernaw il-kunflitti ma’ drittijiet preċedenti – Trade mark preċedenti li tinkludi indikazzjoni ta’ oriġini ġeografika koperta minn dikjarazzjoni ta’ rinunzja (disclaimer) – Effett ta’ tali dikjarazzjoni fuq l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni”

1. Fl-ordinamenti li jipprevedu dan, ir-reġistrazzjoni ta’ trade mark tista’ tiġi akkumpanjata mill-użu ta’ dikjarazzjoni ta’ rinunzja, l-hekk imsejħa “disclaimer”, meta l-applikazzjoni jkollha bħala s-suġġett tagħha sinjal kumpless jew kompost li fih jidher terminu deskrittiv jew ġeneriku wieħed jew iktar għal prodott jew servizz wieħed jew iktar koperti mill-applikazzjoni. Id-disclaimer, li, skont ir-regola applikabbli, tista’ tiġi offruta spontanjament mill-applikant jew tista’ tiġi imposta mill-uffiċċju kompetenti bħala kundizzjoni għar-reġistrazzjoni, għandha l-għan li tiċċara li t-terminu jew it-termini deskrittivi u mhux distintivi tas-sinjal li ssir applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tiegħu ma jkunux is-suġġett ta’ esklużività u jibqgħu għalhekk disponibbli ( 2 ). Il-proprjetarju tat-trade mark għaldaqstant ma jkollux id-dritt li jimpedixxi l-użu ta’ tali termini min-naħa ta’ impriżi oħra.

2. L-użu deskritt iktar ’il fuq tad-disclaimers huwa permess fid-dritt Svediż. Permezz tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari li huwa s-suġġett ta’ dawn il-konklużjonijiet, is-Svea hovrätt Patent- och marknadsöverdomstolen (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma fil-kwalità ta’ Qorti tal-Appell tal-Proprjetà Intellettwali, l-Isvezja), tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk u f’liema kundizzjonijiet, fil-każ ta’ kunflitt bejn sinjal li ssir applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tiegħu bħala trade mark u trade mark preċedenti, il-fatt li element ta’ din tal-aħħar ikun kopert minn disclaimer jaffettwax l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni li għandha titwettaq fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva 2008/95 ( 3 ).

3. Din il-kwistjoni tqajmet fil-kuntest ta’ kawża li għandha bħala s-suġġett tagħha ċ-ċaħda, min-naħa tal-Patent-och rigisteringsverket (l-Uffiċċju Svediż tal-Proprjetà Intellettwali, iktar ’il quddiem il-“PRV”), ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark verbali nazzjonali ppreżentata minn Mats Hansson.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

4. Skont l-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva 2008/95: “1. Trade mark m’għandhiex tiġi reġistrata jew, jekk reġistrata, għandha tkun suxxettibbli għal dikjarazzjoni ta’ nullità: […] (b) jekk minħabba l-identità tagħha, jew similarità [xebh], għat-trade mark preċedenti u l-identità jew similarità tal-merkanzija jew is-servizzi koperti mit-trade marks, teżisti l-possibbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku; il-possibbiltà ta’ konfużjoni tinkludi l-possibbiltà ta’ assoċjazzjoni mat-trade mark preċedenti” ( 4 ).

5. Skont l-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2008/95: “[i]t-trade mark reġistrata għandha tagħti lill-proprjetarju drittijiet esklussivi fuqha. Il-proprjetarju għandu jkollu d-dritt li jimpedixxi lit-terzi persuni kollha li ma jkollhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw fl-eżerċizzju tal-kummerċ […] (b) kwalunkwe sinjal fejn, minħabba l-identità, jew similarità [xebh], tiegħu għat-trade mark u l-identità jew similarità tal-merkanzija jew servizzi koperti mit-trade mark u s-sinjal, teżisti l-possibbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku; il-possibbiltà ta’ konfużjoni tinkludi l-possibbiltà ta’ assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t-trade mark” ( 5 ).

Id-dritt nazzjonali

6. Il-punt 2 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 10 tal-Kapitolu 1 tal-varumärkslagen (2010:1877) (il-Liġi Nru 1877 tal‑2010 dwar it-trade marks, iktar ’il quddiem il-“Liġi tal-2010”) ( 6 ) li tittrasponi fid-dritt Svediż l-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2008/95, jiddefinixxi l-kontenut tad-dritt esklużiv mogħti lill-proprjetarju ta’ trade mark irreġistrata kontra l-użu, min-naħa ta’ terzi mhux awtorizzati, ta’ sinjali li jwasslu għal probabbiltà ta’ konfużjoni jew ta’ assoċjazzjoni ma’ tali trade mark.

7. Skont l-Artikolu 5 tal-Kapitolu 2 tal-Liġi tal‑2010, li jittrasponi fid-dritt Svediż l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 2008/95, sabiex tiġi rreġistrata, it-trade mark għandu jkollha karattru distintiv għall-prodotti jew is-servizzi li għalihom issir l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni.

8. Konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 12 tal-Kapitolu 2 tal-Liġi tal‑2010, jekk trade mark ikollha element li ma jistax jiġi rreġistrat fih innifsu u jekk jeżisti riskju manifest li r-reġistrazzjoni tat-trade mark tista’ twassal għal inċertezzi dwar il-portata tad-dritt esklużiv mogħti lill-proprjetarju tagħha, tali element jista’, b’mod espliċitu, jiġi eskluż mill-protezzjoni fil-mument tar-reġistrazzjoni. It-tieni paragrafu ta’ tali artikolu jippreċiża li, jekk f’mument suċċessiv l-imsemmi element jissodisfa l-kundizzjonijiet mitluba għar-reġistrazzjoni, dan, jew it-trade mark kollha kemm hi, jistgħu jiġu rreġistrati mingħajr l-esklużjoni prevista fl-ewwel paragrafu, wara preżentata ta’ applikazzjoni ġdida.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

9. Fis‑16 ta’ Diċembru 2015, Mats Hansson, il-konvenut fil-kawża prinċipali, ippreżenta quddiem il-PRV, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-terminu ROSLAGSÖL bħala trade mark verbali nazzjonali għall-prodotti li jidħlu fil-Klassi 32 skont il-Ftehim ta’ Nice dwar il-klassifikazzjoni internazzjonali ta’ prodotti u servizzi għall-finijiet tar-reġistrazzjoni ta’ trade marks, tal-15 ta’ Ġunju 1957, kif rivedut u emendat (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Nice”) u, b’mod partikolari, għal xarbiet mhux alkoħoliċi u birer (iktar ’il quddiem it-“trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni”).

10. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Lulju 2016, il-PRV ċaħad l-applikazzjoni għal reġistrazzjoni minħabba l-probabbiltà ta’ konfużjoni tat-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni mat-trade mark figurattiva preċedenti ROSLAGS PUNSCH (iktar ’il quddiem it-“trade mark preċedenti”), li tidher kif ġej: irreġistrata għal xarbiet alkoħoliċi li jidħlu fil-Klassi 33 skont il-Ftehim ta’ Nice u miżmuma mill‑2007 mill-kumpannija Norrtelje Brenneri Aktiebolag ( 7 ). Ir-reġistrazzjoni ta’ din l-aħħar trade mark hija akkumpanjata mill-indikazzjoni li ġejja: “ir-reġistrazzjoni ma tatix dritt esklużiv fuq it-terminu ‘Roslagspunsch’” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

11. Il-kelma “Roslagen” tindika reġjun li jinsab mal-kosta orjentali Svediża.

12. Billi kkonkluda dwar l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni, il-PRV ħa inkunsiderazzjoni, minn naħa, il-fatt li t-trade marks f’kunflitt jibdew bit-terminu deskrittiv “Roslags”, li għandu karattru dominanti fiż-żewġ sinjali, u, min-naħa l-oħra, li tali trade marks huma intiżi biex jintużaw għal prodotti identiċi jew simili, li jistgħu jitqassmu permezz tal-istess kanali tal-bejgħ u jimmiraw lill-istess klijentela.

13. M. Hansson ippreżenta rikors kontra d-deċiżjoni tal-PRV tal‑14 ta’ Lulju 2016 quddiem il-Patent-och marknadsdomstolen (il-Qorti tal-Proprjetà Intellettwali u tal-Affarijiet Kummerċjali, l-Isvezja), billi afferma, minn naħa, in-nuqqas ta’ xebh bejn it-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni, verbali, u t-trade mark preċedenti, figurattiva, u, min-naħa l-oħra, il-fatt li t-terminu “Roslagen” jintuża mingħajr problemi fis-sinjali distintivi ta’ impriżi stabbiliti fir-reġjun li t-terminu jirreferi għalih. Matul il-proċedura quddiem il-Patent-och marknadsdomstolen (il-Qorti tal-Proprjetà Intellettwali u tal-Affarijiet Kummerċjali) il-partijiet ħadu pożizzjoni dwar l-effett tad-disclaimer li takkumpanja lir-reġistrazzjoni tat-trade mark preċedenti. Il-PRV afferma li, bħala regola, l-elementi ta’ trade mark esklużi mill-protezzjoni bl-effett ta’ disclaimer jitqiesu li ma humiex ta’ karattru distintiv u għalhekk ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni. Madankollu l-PRV indika li l-prassi tiegħu fir-rigward tar-reġistrazzjoni tal-ismijiet ġeografiċi nbidlet maż-żmien u li, abbażi tar-regoli attwalment fis-seħħ, it-terminu “Roslags”, li jinsab fit-trade mark preċedenti, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, minkejja d-disclaimer, sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ motiv ta’ rifjut ibbażata fuq il-probabbiltà ta’ konfużjoni mat-trade mark preċedenti ( 8 ).

14. Il-Patent-och marknadsdomstolen (il-Qorti tal-Proprjetà Intellettwali u tal-Affarijiet Kummerċjali) laqgħet ir-rikors ta’ M. Hansson. Hija kkunsidrat essenzjalment li, minkejja d-disclaimer, it-termini “Roslags” u “Punsch” kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni bejn it-trade marks f’kunflitt, minħabba l-effett tagħhom fuq il-perċezzjoni globali tat-trade mark preċedenti. Madankollu, tali qorti qieset, minn naħa, li l-elementi figurattivi tat-trade mark preċedenti kif ukoll il-fatt li l-parti verbali ta’ din tal-aħħar hija magħmula minn żewġ termini separati kienu kapaċi joħolqu distinzjoni viżiva bejn iż-żewġ trade marks u, min-naħa l-oħra, li d-diversità bejn l-element verbali “punsch”, fit-trade mark preċedenti, u l-ittri li jifformaw it-terminu “öl” fil-parti finali tal-kelma li hija magħmula minnha t-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni, iddgħajjef ix-xebh bejn iż-żewġ trade marks mill-perspettiva fonetika. B’teħid inkunsiderazzjoni wkoll tal-livell limitat ta’ xebh tal-prodotti inkwistjoni, il-Patent-och marknadsdomstolen (il-Qorti tal-Proprjetà Intellettwali u tal-Affarijiet Kummerċjali) għalhekk ikkonkludiet dwar in-nuqqas ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni.

15. Il-PRV ippreżenta appell mis-sentenza tal-ewwel istanza quddiem il-qorti tar-rinviju.

16. Din tal-aħħar tinnota li, filwaqt li d-dispożizzjonijiet tad-dritt sostantiv dwar il-protezzjoni tat-trade marks huma s-suġġett ta’ armonizzazzjoni kompleta bis-saħħa tad-Direttiva 2008/95, ir-regoli tal-proċedura jibqgħu, fil-prinċipju, ta’ kompetenza tal-Istati Membri. Hija tistaqsi jekk dispożizzjoni nazzjonali li tippermetti l-introduzzjoni ta’ disclaimer fil-mument tar-reġistrazzjoni ta’ trade mark tistax tiġi kklassifikata bħala regola tal-proċedura meta jkollha l-effett li tibdel il-kriterji li fuq il-bażi tagħhom għandha titwettaq l-evalwazzjoni tal-impressjoni globali tat-trade mark għall-finijiet tal-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni bl-applikazzjoni tal-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva 2008/95.

17. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, barra minn hekk, jekk tali dispożizzjoni tipprekludix li l-elementi ta’ trade mark koperti minn disclaimer ikunu esklużi mill-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni jew li dawn jingħataw importanza minuri, fil-kuntest ta’ tali eżami, fir-rigward ta’ dik li tkun irrikonoxxuta lilhom fin-nuqqas ta’ disclaimer.

18. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tinnota li, f’sentenza tal‑1991 ( 9 ), il-Högsta förvaltningsdomstolen (il-Qorti Amministrattiva Suprema, l-Isvezja, li qabel kienet magħrufa bħala Regeringsrätten), li dak iż-żmien kellha ġurisdizzjoni fl-aħħar istanza għall-kontenzjużi fir-rigward tat-trade marks, qieset li l-elementi ta’ trade mark irreġistrata koperti minn disclaimer kellhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għad-determinazzjoni tal-impressjoni globali ta’ tali trade mark sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni ma’ sinjal sussegwenti. Madankollu, f’sentenzi iktar reċenti, deċiżi minn qrati mhux tal-aħħar istanza, l-elementi koperti minn disclaimer ġew ikkunsidrati bħala li ma humiex ta’ karattru distintiv u konsegwentement ingħataw importanza sekondarja biss fid-determinazzjoni tal-impressjoni globali tat-trade mark ( 10 ).

19. Huwa f’tali kuntest li, b’deċiżjoni tal‑20 ta’ Novembru 2017, is-Svea hovrätt (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma) issospendiet il-proċedura quddiemha u għamlet id-domandi preliminari li ġejjin: “L-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva [2008/95] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-evalwazzjoni globali tal-fatturi rilevanti kollha li għandha ssir f’evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni tista’ tiġi affettwata mill-fatt li element tat-trade mark ġie espliċitament eskluż mill-protezzjoni meta ssir ir-reġistrazzjoni, jiġifieri li hekk imsejħa disclaimer [id-dikjarazzjoni ta’ rinunzja milli titlob drittijiet esklussivi] tkun iddaħħlet meta saret ir-reġistrazzjoni? Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, id-dikjarazzjoni f’każ bħal dan tista’ taffettwa l-evalwazzjoni globali b’tali mod li l-awtorità kompetenti tikkunsidra l-element inkwistjoni iżda tagħtih importanza iktar limitata jiġifieri li ma jkunx meqjus li jkollu karattru distintiv, anki jekk l-element ikun de facto distintiv u prominenti fit-trade mark preċedenti? Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda u risposta negattiva għat-tieni domanda, id-dikjarazzjoni tista’ xorta waħda taffettwa l-evalwazzjoni globali b’xi mod ieħor?”

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

20. Ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 23 tal-Istatut, il-PRV, M. Hansson u l-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet instemgħu fis-seduta tat‑13 ta’ Diċembru 2018.

Evalwazzjoni

21. Permezz tat-tliet domandi li huma s-suġġett ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, li għandhom jiġu ttrattati flimkien, is-Svea hovrätt (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma) tistaqsi essenzjalment jekk il-fatt li element tat-trade mark preċedenti jkun kopert minn disclaimer jaffettwax, u eventwalment b’liema mod, l-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva 2008/95.

22. Minkejja li ma huwiex previst b’mod espliċitu, l-istituzzjoni tad-disclaimer, prevista minn numru żgħir ta’ Stati Membri ( 11 ), fiha nnifisha ma tistax titqies bħala inkompatibbli mad-Direttiva 2008/95 ( 12 ). Bħalma huwa stabbilit fil-premessa 4 tagħha, fil-fatt, din id-direttiva ma tfittixx li tilħaq l-għan ta’ approssimazzjoni kompleta tal-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks, iżda timmira li tarmonizza d-dispożizzjonijiet nazzjonali biss li jinċidu bl-iktar mod dirett fuq il-funzjonament tas-suq intern ( 13 ), bħal dawk relatati mal-kundizzjonijiet ta’ kisba u żamma tad-dritt fuq it-trade mark irreġistrata ( 14 ), filwaqt li l-Istati Membri, barra minn hekk, jibqgħu “liberi [b’mod sħiħ]” li jiffissaw id-dispożizzjonijiet proċedurali ( 15 ), inklużi dawk relatati mar-reġistrazzjoni tat-trade marks ( 16 ).

23. L-istess leġiżlazzjoni dwar it-trade marks tal-Unjoni, parallela għal dik prevista mis-sistemi nazzjonali armonizzati ( 17 ), ippermettiet, għal iktar minn għoxrin sena, ir-reġistrazzjoni ta’ sinjali li fihom elementi li ma humiex ta’ karattru distintiv bil-kundizzjoni li l-applikant jippreżenta, fuq talba, l-ewwel, tal-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (UASI), u sussegwentement, tal-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO), dikjarazzjoni li fiha kien jieħu l-impenn li ma jinvokax drittijiet esklużivi fuq tali elementi ( 18 ).

24. Il-kompatibbiltà tar-rikors għad-disclaimers mad-Direttiva 2008/95 madankollu hija suġġetta għall-osservazzjoni tad-dispożizzjonijiet tagħha.

25. Pereżempju, ma jistax jitqies bħala ammissibbli l-użu ta’ disclaimers li jippermettu r-reġistrazzjoni ta’ trade marks magħmula esklużivament minn elementi deskrittivi jew li ma humiex ta’ karattru distintiv ( 19 ), sa fejn dan imur kontra l-Artikolu 3(1)(c) u (b) tad-Direttiva 2008/95. B’mod iktar ġenerali, peress li l-funzjoni tad-disclaimer hija dik li jippermetti r-reġistrazzjoni ta’ trade mark li fit-totalità tagħha tista’ tiġi rreġistrata, iżda li fiha elementi li, meta jitqiesu waħedhom, ma jistgħux jiġu rreġistrati, ikun imur kontra kemm tali funzjoni kif ukoll id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/95 użu tad-disclaimer li jippermetti li jinqabżu raġunijiet assoluti għal rifjut tar-reġistrazzjoni tat-trade mark. Bl-istess mod ma tkunx tista’ tiġi permessa disclaimer li jkollha bħala s-suġġett elementi distintivi tat-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni. Tali disclaimer ma tkunx tmur biss kontra r-regoli tad-Direttiva 2008/95 li jiffissaw ir-rekwiżiti ta’ kisba tat-trade mark, iżda tkun tillimita wkoll indebitament il-portata tal-protezzjoni mogħtija lil din tal-aħħar, li għaliha din id-direttiva kellha l-għan li tagħti karattru unitarju ( 20 ).

26. B’mod definittiv, l-istituzzjoni tad-disclaimer fiha nnifisha ma hijiex inkompatibbli mad-Direttiva 2008/95, sa fejn il-funzjoni tagħha tibqa’ limitata biex trendi espliċiti, konformement ma’ rekwiżit ta’ iktar trasparenza u ċertezza legali, il-limiti tal-protezzjoni tat-trade mark irreġistrata (b’kunsiderazzjoni ta’ xi wħud mill-elementi li jinsabu fiha), li diġà jirriżultaw mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet relatati mar-raġunijiet assoluti għal rifjut previsti mid-Direttiva 2008/95. F’dan ir-rigward ninnota li l-Artikolu 6(1)(b) ta’ tali direttiva, intitolat “Limitazzjoni ta’ l-effetti ta’ trade mark”, jippreċiża li d-dritt li jirriżulta mit-trade mark ma jippermettix lill-proprjetarju tagħha li jipprojbixxi lil terzi l-użu fil-kummerċ ta’ “indikazzjonijiet ( 21 ) relatati mat-tip, kwalità, kwantità, skop intiż, valur, oriġini ġeografika, iż-żmien tal-produzzjoni tal-merkanzija jew ta’ l-għoti tas-servizz, jew xi karatteristika oħra ta’ merkanzija jew servizzi” ( 22 ), filwaqt li nafferma mill-ġdid, f’termini ġenerali, id-disponibbiltà ta’ tali indikazzjonijiet – li fihom infushom ma jistgħux jiġu rreġistrati bħala trade marks ( 23 ) – sa fejn jikkostitwixxu elementi ta’ sinjali komposti jew kumplessi li kienu s-suġġett ta’ reġistrazzjoni ( 24 ).

27. Għalkemm, fil-limiti deskritti iktar ’il fuq, ir-reġistrazzjoni ta’ trade mark akkumpanjata minn disclaimer tista’ titqies konformi mad-Direttiva 2008/95 u issa mad-Direttiva 2015/2436, jeħtieġ li jiġu evalwati, bħalma l-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tagħmel, liema jkunu l-konsegwenzi ta’ tali dikjarazzjoni ta’ rinunzja f’każ ta’ kunflitt tat-trade mark ma’ sinjal sussegwenti.

28. Il-protezzjoni mogħtija lit-trade mark timplika, konformement mal-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2008/95, id-dritt, għall-proprjetarju tat-trade mark, li jipprojbixxi lil terzi, ħlief fil-każ li jagħti l-kunsens tiegħu, li jintuża fil-kummerċ “kwalunkwe sinjal fejn, minħabba l-identità, jew similarità [xebh], tiegħu għat-trade mark u l-identità jew similarità tal-merkanzija jew servizzi koperti mit-trade mark u s-sinjal, teżisti l-possibbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku; il-possibbiltà ta’ konfużjoni tinkludi l-possibbiltà ta’ assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t-trade mark”. B’mod korrelattiv, l-Artikolu 4(1)(b) ta’ tali direttiva jipprovdi li trade mark hija eskluża mir-reġistrazzjoni jew, jekk irreġistrata, tista’ tiġi ddikjarata invalida meta tkun teżisti tali probabbiltà ta’ konfużjoni ma’ trade mark preċedenti.

29. Il-probabbiltà ta’ konfużjoni tikkostitwixxi, għalhekk, il-“kondizzjoni speċifika għal tali protezzjoni” mogħtija lit-trade mark irreġistrata mid-Direttiva 2008/95, b’mod partikolari kontra l-użu min-naħa ta’ terzi ta’ sinjali mhux identiċi ( 25 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet tali kundizzjoni bħala l-probabbiltà li l-pubbliku jista’ jaħseb li l-prodotti jew is-servizzi inkwistjoni joriġinaw mill-istess impriża jew, possibbilment, minn impriżi marbutin ekonomikament ma’ xulxin ( 26 ).

30. Bħalma huwa indikat fil-premessa 11 tad-Direttiva 2008/95 ( 27 ), għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni diversi fatturi sabiex tiġi aċċertata l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni u, notevolment, ir-reputazzjoni tat-trade mark fis-suq, l-assoċjazzjoni li tista’ ssir bejn it-trade mark u s-sinjal użat jew irreġistrat, il-grad ta’ xebh bejn is-sinjali f’kunflitt u bejn il-prodotti u s-servizzi indikati minnhom. Il-probabbiltà ta’ konfużjoni għandha għaldaqstant tiġi evalwata globalment billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatturi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni ( 28 ).

31. Sabiex jiġi evalwat, b’mod partikolari, il-livell ta’ xebh eżistenti bejn is-sinjali f’kunflitt għandu jiġi ddeterminat il-livell ta’ xebh viżiv, fis-smigħ, u kunċettwali tagħhom u, fejn ikun xieraq, tiġi evalwata l-importanza li għandha tingħata lil dawn l-elementi differenti, filwaqt li tittieħed inkunsiderazzjoni l-kategorija ta’ prodotti jew servizzi inkwistjoni u l-kundizzjonijiet li fihom jiġu kkummerċjalizzati ( 29 ). Ix-xebh viżiv, fis-smigħ, u kunċettwali bejn is-sinjali inkwistjoni għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni globali, li fil-kuntest tagħha l-perċezzjoni ta’ tali sinjali li għandu l-konsumatur medju tal-prodotti u s-servizzi inkwistjoni għandha rwol determinanti ( 30 ). F’dan ir-rigward il-ġurisprudenza ppreċiżat li l-konsumatur medju normalment jipperċepixxi trade mark fit-totalità tagħha u ma joqgħodx jeżamina l-elementi differenti tagħha ( 31 ). L-evalwazzjoni globali tax-xebh viżiv, fis-smigħ jew kunċettwali tas-sinjali f’kunflitt għandha għalhekk tkun ibbażata fuq l-impressjoni ġenerali prodotta minn tali sinjali, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, l-elementi distintivi u dominanti tagħhom ( 32 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ukoll li l-evalwazzjoni tax-xebh bejn żewġ sinjali ma tistax tkun limitata għat-teħid inkunsiderazzjoni biss ta’ komponent ta’ sinjal kumpless u għall-paragun tiegħu ma’ sinjal ieħor, iżda għall-kuntrarju, hemm lok li l-paragun isir billi jiġu eżaminati s-sinjali inkwistjoni, kull wieħed ikkunsidrat fit-totalità tiegħu ( 33 ). F’tali kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat li, fil-prinċipju, anki element li għandu biss karattru distintiv dgħajjef jista’ jiddomina l-impressjoni globali ta’ trade mark komposta, meta, minħabba, b’mod partikolari, il-pożizzjoni tiegħu fis-sinjal jew id-daqs tiegħu, ikun “kapaċi jħalli impressjoni fuq il-konsumaturi u jibqa’ fil-memorja tagħhom” ( 34 ). Finalment, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-evalwazzjoni tax-xebh bejn is-sinjali ma għandhiex issir b’mod astratt iżda b’mod konkret, bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-modi kif il-konsumatur jidħol f’kuntatt mat-trade mark, u, b’mod partikolari, bit-teħid inkunsiderazzjoni li “l-konsumatur medju rarament ikollu l-possibbiltà li jagħmel paragun dirett tat-trade marks, iżda jkollu joqgħod fuq l-immaġni imperfetta tagħhom li huwa jiftakar” ( 35 ).

32. Mill-prinċipji spjegati iktar ’il fuq jirriżultaw żewġ indikazzjonijiet fundamentali għar-risposta għad-domandi magħmula f’dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari.

33. Fl-ewwel lok, bħalma ntqal, ix-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt għandu jiġi evalwat skont il-perċezzjoni tal-pubbliku. Tali regola, li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali bil-mod il-mod ippreċiżat il-kriterji li japplikaw għaliha, toriġina mill-funzjoni li d-dritt tal-Unjoni jirrikonoxxi lit-trade mark. Fid-Direttiva 2008/95 (u issa fid-Direttiva 2015/2436), bħal fir-Regolament dwar it-trade mark tal-Unjoni ( 36 ), it-trade mark hija protetta qabel kollox għall-funzjoni distintiva tagħha ( 37 ), jiġifieri li dak is-sinjal jippermetti li jiġi identifikat is-sors tal-oriġini imprenditorjali tal-prodotti u tas-servizzi indikati minnha. Il-probabbiltà ta’ konfużjoni, bħala kundizzjoni tal-protezzjoni mogħtija lit-trade mark, timmira li tiżgura li l-imsemmija funzjoni tkun tista’ tiġi spjegata mingħajr interferenzi fil-konfront tas-suġġetti li hija mmirata għalihom it-trade mark, jiġifieri l-konsumaturi tal-prodotti jew tas-servizzi indikati minnha.

34. Sa fejn l-evalwazzjoni tax-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt, fil-kuntest tal-eżami dwar l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni, titwettaq bl-esklużjoni a priori minn tali evalwazzjoni ta’ wieħed mill-komponenti tas-sinjal preċedenti, din għalhekk tbiddel l-immaġni tas-sinjal li l-pubbliku jidħol f’kuntatt miegħu, u b’hekk konstatazzjoni bbażata b’mod strett fuq il-perċezzjoni tal-konsumatur rilevanti fil-każ konkret, bħalma titlob il-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq ( 38 ), issir iktar diffiċli.

35. Fit-tieni lok, abbażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali, ir-regola tal-perċezzjoni li għandha valur prijoritarju hija dik li skontha t-trade mark hija pperċepita bħala waħda sħiħa. Il-komponenti differenti tagħha fil-fatt jiġu analizzati individwalment, sabiex jiġi ddeterminat il-piż relattiv tagħhom fi ħdan it-trade mark u l-interazzjonijiet reċiproċi tagħhom, iżda l-għan ta’ tali analiżi huwa li tiġi stabbilita, b’mod ġenerali, l-impressjoni globali tas-sinjal kollu kemm hu li tista’ tinżamm fil-memorja tal-pubbliku rilevanti. Dan jimplika żewġ konsegwenzi.

36. Minn naħa, jekk ix-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt, li minnu tiddependi l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni ( 39 ), jiġi evalwat abbażi tal-impressjoni globali ta’ tali sinjali fuq il-konsumatur medju tal-prodotti jew is-servizzi inkwistjoni, jirriżulta li l-proprjetarju ta’ trade mark kumplessa xorta waħda ma jistax, indipendentement mill-eżistenza ta’ disclaimer, jinvoka esklużività fuq parti biss tat-trade mark. Il-protezzjoni prevista mill-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2008/95 hija, fil-fatt, offruta kontra l-użu ta’ sinjali li jistgħu jiġu konfużi mat-trade mark meqjusa kollha kemm hi u mhux mal-komponenti individwali tagħha. Dan jirrelega ulterjorment il-funzjoni tad-disclaimer għal sempliċi strument ta’ ċarezza tal-limiti tal-protezzjoni li tibbenefika minnha t-trade mark.

37. Min-naħa l-oħra, in-neċessità li tiġi rrikostitwita l-impressjoni globali tat-trade mark timmilita favur in-nuqqas ta’ effett tal-eżistenza ta’ disclaimer fuq il-modalitajiet li bihom għandu jsir il-paragun bejn it-trade marks f’kunflitt. Fil-fatt, in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-element kopert mid-disclaimer, minn naħa, ikun jaffettwa d-determinazzjoni, fil-prattika u konformement mal-perċezzjoni tal-pubbliku, ta’ tali impressjoni globali u, min-naħa l-oħra, jobbliga “qsim” tad-diversi komponenti tat-trade mark, operazzjoni li minbarra li tkun artifiċjali, tista’ eventwalment tkun diffiċli fil-prattika ( 40 ).

38. Bħala konklużjoni, b’kunsiderazzjoni, b’mod partikolari, tal-konformità neċessarja tal-konstatazzjoni dwar ix-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt mar-regoli tal-perċezzjoni u l-karattru ta’ konkretezza stretta li tali konstatazzjoni għandu jkollha, inqis li l-eżistenza ta’ disclaimer fuq wieħed mill-elementi tat-trade mark li saret applikazzjoni għall-protezzjoni tagħha ma għandhiex taffettwa l-parametri tal-imsemmija konstatazzjoni, la billi tiddetermina l-esklużjoni ta’ tali element mill-evalwazzjoni, u lanqas billi tiżgura li dan jiġi rrikonoxxut valur fi ħdan is-sinjal jew kapaċità distintiva differenti minn dik li għandu fil-prattika. Id-determinazzjoni, b’mod ġenerali, tal-impressjoni globali tat-trade mark kollha kemm hi għandha, anki f’dan il-każ, tiddependi biss mill-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti.

39. Bħalma ntqal iktar ’il fuq, ix-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt huwa biss wieħed mill-fatturi li tiddependi minnhom il-probabbiltà ta’ konfużjoni tagħhom.

40. L-eżistenza jew le ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni dwar l-oriġini għandha tiġi spezzjonata fil-kuntest ta’ evalwazzjoni finali li tieħu inkunsiderazzjoni, filwaqt li tweżinhom, il-fatturi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni ( 41 ).

41. Anki fil-kuntest ta’ tali konstatazzjoni ġenerali, il-perċezzjoni tal-pubbliku għandha rwol ċentrali ( 42 ). Bħalma ddeċidiet repetutament il-Qorti tal-Ġustizzja, “l-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni timplika ċerta interdipendenza tal-fatturi meħuda inkunsiderazzjoni” ( 43 ). It-tlaqqigħ u l-ibbilanċjar bejn dawn id-diversi fatturi, u, b’mod partikolari, bejn ix-xebh tat-trade marks u dak tal-prodotti jew is-servizzi indikati, għandhom isiru mill-perspettiva tal-pubbliku rilevanti. L-istess rikonoxximent, min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja, tal-eżistenza ta’ interrelazzjoni bejn id-diversi fatturi inkwistjoni jimmira li jagħmel il-konstatazzjoni kollha dwar il-probabbiltà ta’ konfużjoni kemm jista’ jkun konformi mal-perċezzjoni effettiva ta’ tali pubbliku.

42. Fost il-fatturi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja inkludiet ukoll il-grad ta’ karattru distintiv, oriġinali jew miksub tat-trade mark li għaliha ssir applikazzjoni għal protezzjoni ( 44 ).

43. Il-qawwa distintiva kbira jew żgħira tat-trade mark ukoll għandha tiġi evalwata fir-rigward tal-perċezzjoni tal-pubbliku rilevanti u fid-dawl tal-fatti kollha tal-każ ineżami ( 45 ). Din għandha tiġi ddeterminata wkoll bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-komponenti kollha tat-trade mark. L-esklużjoni minn tali evalwazzjoni ta’ wieħed mill-elementi ta’ trade mark kumplessa jew l-għoti lilu ta’ piż differenti minn dak li għandu fil-prattika, jistgħu jaffettwaw l-evalwazzjoni tal-qawwa distintiva kollha tat-trade mark. Tali qawwa distintiva tiddependi mill-idoneità tas-sinjal li jwassal messaġġ li l-pubbliku jista’ jqabblu mal-prodotti jew is-servizzi indikati. Għalkemm tali messaġġ jiġi trażmess prinċipalment mill-elementi l-iktar distintivi u dominanti tat-trade mark, huwa b’riferiment għas-sinjal kollu kemm hu, u għalhekk fid-dawl tal-komponenti kollha tiegħu, li jeħtieġ li tiġi evalwata l-kapaċità li tiġi identifikata l-oriġini ta’ tali prodotti jew servizzi.

44. Għandu jiġi nnotat ukoll li, fil-konstatazzjoni dwar il-probabbiltà ta’ konfużjoni, il-qawwa distintiva tat-trade mark li għaliha ssir applikazzjoni għal protezzjoni għandha tiġi evalwata f’data rilevanti wara dik tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni ( 46 ).

45. Madankollu, ma huwiex eskluż li l-element ta’ trade mark kumplessa, li fiż-żmien tar-reġistrazzjoni ma kienx ta’ karattru distintiv peress li kien deskrittiv, maż-żmien, ikun kiseb karattru distintiv, pereżempju permezz tal-użu li jkun sar mit-trade mark, b’mod partikolari meta dan ikun element li għandu importanza mhux marġinali fi ħdanha jew anki jkun jiddomina l-impressjoni globali tat-trade mark fil-pubbliku rilevanti.

46. Il-fatti tal-kawża prinċipali huma spjegazzjoni ċara ta’ dak li għadu kemm intqal. Skont dak li rriżulta mis-seduta ( 47 ), bejn ir-reġistrazzjoni tat-trade mark preċedenti u l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni bejn tali trade mark u t-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni, il-PRV bidel il-prassi tiegħu dwar ir-reġistrazzjoni tal-indikazzjonijiet ta’ oriġini ġeografika billi kkonformaha mal-kriterji – iktar konformi mar-regoli tal-perċezzjoni ( 48 ) – stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 1999, Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 u C‑109/97, EU:C:1999:230), bil-konsegwenza li l-element tat-trade mark preċedenti kopert mid-disclaimer ma jibqax, abbażi tal-prassi l-ġdida, meqjus li ma huwiex ta’ karattru distintiv.

47. L-esklużjoni mill-evalwazzjoni tal-grad tal-karattru distintiv tat-trade mark li għandha titwettaq fil-kuntest tal-konstatazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni ta’ wieħed mill-elementi tagħha għas-sempliċi raġuni li, abbażi tal-eżami mwettaq fil-mument tar-reġistrazzjoni, tali element tqies li ma kienx fih innifsu ta’ kapaċità distintiva, sal-punt li jintalab l-użu ta’ disclaimer, la tippermetti li tittieħed inkunsiderazzjoni l-evoluzzjoni possibbli fil-perċezzjoni tat-trade mark li tista’ tkun saret bejn il-mument tar-reġistrazzjoni u dak rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, u lanqas xi fattur ieħor sussegwenti għar-reġistrazzjoni li jista’ jinfluwenza tali evalwazzjoni.

48. Dan mhux talli ma jippermettix li tiġi ddeterminata l-qawwa distintiva tat-trade mark f’termini ta’ attwalità, effettività u konkretezza mitluba għall-finijiet tal-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, iżda jista’, minħabba l-interdipendenza tad-diversi fatturi meħuda inkunsiderazzjoni ( 49 ), iwassal għal evalwazzjoni żbaljata ta’ tali probabbiltà.

49. Inqis għaldaqstant – f’konformità ma’ dak diġà konkluż b’riferiment għall-konstatazzjoni tax-xebh bejn is-sinjali f’kunflitt – li l-eżistenza ta’ disclaimer fuq wieħed mill-elementi tat-trade mark li għaliha ssir applikazzjoni għall-protezzjoni la għandha taffettwa d-determinazzjoni tal-grad ta’ kapaċità distintiva ta’ tali trade mark, u lanqas il-ponderazzjoni u l-evalwazzjoni tal-interdipendenza tad-diversi fatturi meħuda inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni finali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni.

50. B’mod iktar ġenerali, l-eżistenza ta’ disclaimer, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fil-fehma tiegħi ma għandhiex twassal għal bidla fir-regoli tal-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, armonizzati fil-livell tal-Unjoni. B’mod partikolari, is-sempliċi fatt li l-komponent ta’ trade mark kumplessa li għaliha ssir applikazzjoni għal protezzjoni jkun kopert minn disclaimer ma jiġġustifikax il-fatt li tali komponent jiġi awtomatikament eskluż mill-imsemmija evalwazzjoni, jiġifieri li r-rwol li tali komponent ikollu fid-determinazzjoni tal-impressjoni globali tat-trade mark jew il-karattru distintiv tagħha jiġi evalwat b’mod mhux konformi mal-perċezzjoni tal-pubbliku. Fil-fehma tiegħi, l-ebda obbligu ta’ disponibbiltà ma jiġġustifika bidla f’tali regoli li tista’ twassal biex tiġi aċċettata r-reġistrazzjoni ta’ sinjali li jistgħu joħolqu probabbiltà ta’ konfużjoni. L-interess tal-operaturi ekonomiċi li jużaw liberament indikazzjonijiet jew sinjali deskrittivi tal-prodotti jew is-servizzi kkummerċjalizzati minnhom huwa protett b’mod suffiċjenti, fl-ewwel lok, mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/95 dwar ir-raġunijiet assoluti għal rifjut u minn dawk li jillimitaw l-effetti tat-trade mark iċċitati iktar ’il fuq ( 50 ), fit-tieni lok, mill-fatt li d-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2008/95 ma jippermettux lill-proprjetarju ta’ trade mark kumplessa japplika għal protezzjoni għal wieħed biss mill-komponenti tat-trade mark, u, finalment, mir-regoli stess li jirregolaw l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, li skonthom din tal-aħħar għandha tiġi ddeterminata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-komponenti distintivi u dominanti tas-sinjali f’kunflitt u l-karattru distintiv tat-trade mark li għaliha ssir applikazzjoni għal protezzjoni.

Konklużjoni

51. Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta kif ġej għad-domandi magħmula mis-Svea hovrätt (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, l-Isvezja): “L-Artikolu 4(1)(b) tad-Direttiva 2008/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eżistenza ta’ dikjarazzjoni ta’ rinunzja (disclaimer), bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jkollha bħala s-suġġett tagħha wieħed mill-elementi li jifformaw it-trade mark preċedenti, ma taffettwax l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni bejn tali trade mark u sinjal sussegwenti li għalih issir applikazzjoni għar-reġistrazzjoni bħala trade mark”.

( 1 ) Lingwa oriġinali: it-Taljan.

( 2 ) Ara f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑7 ta’ Settembru 2016, Beiersdorf vs EUIPO (Q10) (T‑4/15, mhux ippubblikata, EU:T:2016:447, punt 18) u tad‑19 ta’ Novembru 2009, Agencja Wydawnicza Technopol vs UASI (100 u 300) (T‑425/07 u T‑426/07, EU:T:2009:454, punt 19).

( 3 ) Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (Verżjoni kodifikata) (ĠU 2008, L 299, p. 25). B’effett mill‑15 ta’ Jannar 2019, id-Direttiva 2008/95 tħassret u ġiet issostitwita bid-Direttiva (UE) 2015/2436 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2015 biex jiġu approssimati l-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 2015, L 336, p. 1, rettifika fil-ĠU 2016, L 110, p. 5), li daħlet fis-seħħ wara l-fatti tal-kawża prinċipali.

( 4 ) L-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva 2015/2436 huwa miktub f’termini prattikament identiċi.

( 5 ) Ara l-Artikolu 10(2)(b).

( 6 ) Traduzzjoni (mhux uffiċjali) għall-Ingliż tat-test tal-Liġi tal-2010 tista’ tiġi kkonsultata fuq is-sit internet tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali fuq l-indirizz https://wipolex.wipo.int/en/text/290530.

( 7 ) Mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li, fid-dritt Svediż, l-eżami dwar il-probabbiltà ta’ konfużjoni ma’ trade marks preċedenti jitwettaq ex officio fil-mument tal-eżami tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni.

( 8 ) Matul is-seduta, bi tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-PRV iċċara, fir-rigward tal-bidla fil-prassi msemmija fid-digriet tar-rinviju, li, filwaqt li fil-passat disclaimer kienet tintalab sistematikament bħala kundizzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ sinjali li fihom kienu jidhru komponenti marbuta ma’ denominazzjoni ġeografika, mill‑2012 l-PRV beda, bl-applikazzjoni tal-kriterju indikat fil-punt 31 tas-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 1999, Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 u C‑109/97, EU:C:1999:230), jagħmel distinzjoni bejn il-każijiet fejn id-denominazzjoni ġeografika jkollha rabta mal-kategorija tal-prodotti kkonċernati u l-każijiet fejn tali rabta ma tkunx identifikabbli. Fl-ewwel każijiet, ir-reġistrazzjoni attwalment tiġi miċħuda, filwaqt li fit-tieni każijiet tiġi awtorizzata mingħajr obbligu ta’ disclaimer.

( 9 ) RÅ 1991, ref. 10, MTV Music Television.

( 10 ) Il-qorti tar-rinviju tiċċita, bħala eżempju, is-sentenza tal-Patentbesvësrätten (il-Qorti Amministrattiva tal-Privattivi) tat‑3 ta’ Ottubru 2011, fil-kawża Nru 10-136, BIOGEN.

( 11 ) Minbarra l-Isvezja, l-Irlanda u l-Latvja, filwaqt li fir-Renju Unit id-disclaimers imposti mill-uffiċċju li jipproċedi għar-reġistrazzjoni issa tneħħew, ara Max Planck Institute for Intellectual Property and Competition Law, Study on the overall functioning of the European Trade Mark System, 2013, disponibbli fuq is-sit internet https://publications.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/5f878564-9b8d-4624-ba68-72531215967e, p. 74, punt 2.40.

( 12 ) F’dan is-sens, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer fil-kawża Koninklijke KPN Nederland (C‑363/99, EU:C:2002:65, punt 45). Fis-sentenza deċiża f’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet il-limitazzjoni tal-effetti tar-reġistrazzjoni, madankollu mingħajr ma ħadet pożizzjoni espliċita dwar l-ammissibbiltà tad-dikjarazzjonijiet ta’ rinunzja (ara s-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2004, Koninklijke KPN Nederland (C‑363/99, EU:C:2004:86, punti 114 u 115).

( 13 ) Id-Direttiva 2015/2436 tmur lil hinn mill-approssimazzjoni limitata mwettqa mid-Direttiva 2008/95 billi testendiha għal aspetti oħra kemm tad-dritt sostantiv kif ukoll proċedurali (ara, b’mod partikolari, il-premessi 8 u 9).

( 14 ) Ara l-premessa 8 tad-Direttiva 2008/95. Ara, fl-istess sens, it-premessa 12 tad-Direttiva 2015/2436.

( 15 ) Bħalma ntqal, id-Direttiva 2015/2436 tipproċedi għal armonizzazzjoni iktar enfasizzata, billi tallinja, bħalma ddikjarat fil-premessa 9, “[ukoll] ir-regoli proċedurali prinċipali fil-qasam tar-reġistrazzjoni tat-trade marks” minkejja li tillimita ruħha li tfassal il-prinċipji ġenerali u tħalli lill-Istati Membri l-possibbiltà li jistabbilixxu regoli iktar speċifiċi.

( 16 ) Abbażi tal-premessa 6 tad-Direttiva 2008/95 l-Istati Membri “[j]istgħu, per eżempju, jiddeterminaw il-forma tar-reġistrazzjoni tat-trade marks u l-proċeduri ta’ nullità, jiddeċiedu jekk għandhomx jiġu invokati drittijiet preċedenti fil-proċedura tar-reġistrazzjoni jew fil-proċedura ta’ nullità jew fit-tnejn u, jekk jippermettu li jiġu invokati drittijiet preċedenti fil-proċedura tar-reġistrazzjoni, li jkollhom proċedura ta’ oppożizzjoni jew proċedura ta’ eżami ex ufficio jew it-tnejn” kif ukoll jiddeterminaw l-effetti tad-dekadenza jew tan-nullità tat-trade marks.

( 17 ) Ara l-premessa 2 tar-Regolament (UE) 2017/1001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Ġunju 2017 dwar it-trademark tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2017, L 154, p. 1) u l-premessa 3 tad-Direttiva 2015/2436, li skontha “[l]-koeżistenza u l-bilanċ tas-sistemi tat-trade marks fil-livell nazzjonali u dak tal-Unjoni fil-fatt tikkostitwixxi l-pedament tal-approċċ tal-Unjoni għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali”.

( 18 ) Ara l-Artikolu 38(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/94 tal‑20 ta’ Diċembru 1993 dwar it-trade mark Komunitarja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 146) u l-Artikolu 37(2) tar-Regolament tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark Komunitarja (ĠU 2009, L 78, p. 1). Din l-aħħar dispożizzjoni baqgħet fis-seħħ sakemm tħassret, b’effett mit‑23 ta’ Marzu 2016, permezz tar-Regolament (UE) 2015/2424 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2015 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009 dwar it-trade mark Komunitarja u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2868/95 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/94 dwar it-trade mark tal-Komunità, u li jħassar ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2869/95 dwar id-drittijiet pagabbli lill-Uffiċċju tal-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (Trademarks u Disinji) (ĠU 2015, L 341, p. 21, rettifiki fil-ĠU 2016, L 71, p. 322, fil-ĠU 2016, L 110, p. 4, u fil-ĠU 2016, L 267, p. 1, ara l-Artikolu 1(35)(b), u, għad-data tal-applikazzjoni, l-ewwel u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 4).

( 19 ) Ara, f’dan is-sens, fir-rigward tal-Artikolu 37(2) tar-Regolament Nru 207/2009, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2016, Beiersdorf vs EUIPO (Q10) (T‑4/15, mhux ippubblikata, EU:T:2016:447, punt 18), li fiha l-Qorti Ġenerali eskludiet li tista’ tintlaqa’ d-disclaimer offruta mill-applikant, li kellha bħala s-suġġett tagħha l-element verbali ta’ trade mark komposta li l-elementi figurattivi tagħha kienu kkostitwiti mill-kulur isfar u mill-istilizzazzjoni partikolari tal-element verbali “Q10”. Il-konstatazzjoni tal-karattru dominanti tal-element verbali kopert minn disclaimer, u tal-karattru sempliċement ornamentali tal-elementi figurattivi wasslet lill-Qorti Ġenerali biex tqis li, kieku d-disclaimer intlaqgħet, fis-sinjal li tkun saret applikazzjoni għalih ma jkun fadal l-ebda element distintiv li jista’ jibbenefika mid-dritt esklużiv previst fl-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 207/2009.

( 20 ) Ara l-premessa 10 tad-Direttiva 2008/95, li tippreċiża li “sabiex jiġi faċilitat l-moviment liberu ta’ merkanzija u servizzi”, huwa fundamentali li “t-trade marks reġistrati jgawdu l-istess protezzjoni taħt is-sistemi legali ta’ l-Istati Membri kollha”. Fl-istess sens, ara l-premessa 10 tad-Direttiva 2015/2436, li tistabbilixxi li “[h]uwa essenzjali li jiġi żgurat li t-trade marks reġistrati jgawdu l-istess protezzjoni taħt is-sistemi legali tal-Istati Membri kollha”.

( 21 ) L-Artikolu 14(1)(b) tad-Direttiva 2015/2436 żied ir-riferiment ukoll għas-“sinjali” deskrittivi, minbarra l-“indikazzjonijiet” deskrittivi, diġà ttrattati fl-Artikolu 6(1)(b) tad-Direttiva 2008/95.

( 22 ) Skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2008/95, tali użu għandu jkun skont “prattika onesta f’materji industrijali jew kummerċjali”; dwar l-interpretazzjoni ta’ tali kundizzjoni, ara s-sentenza tas‑7 ta’ Jannar 2004, Gerolsteiner Brunnen, (C‑100/02, EU:C:2004:11, dwar l-interpretazzjoni tal-istess dispożizzjoni tal-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE tal‑21 ta’ Diċembru 1988 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 92), li ppreċediet id-Direttiva 2008/95, punt 25), li skontha s-sempliċi fatt li teżisti probabbiltà ta’ “konfużjoni fonetika” bejn l-indikazzjoni tal-oriġini ġeografika inkwistjoni, anki fejn użata bħala trade mark, u trade mark verbali preċedenti ma huwiex suffiċjenti fih innifsu sabiex jiġi konkluż li l-użu ta’ tali indikazzjoni ma jikkonformax mal-imsemmija użi.

( 23 ) Ara l-ugwaljanza tat-test mal-Artikolu 3(1)(c) tad-Direttiva 2008/95 [u attwalment mal-Artikolu 4(1)(c) tad-Direttiva 2015/2436], minkejja l-awtonomija bejn iż-żewġ dispożizzjonijiet enfasizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi tal‑4 ta’ Mejju 1999, Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 u C‑109/97, EU:C:1999:230, punt 28) u tal‑10 ta’ Marzu 2011, Agencja Wydawnicza Technopol vs UASI (C‑51/10 P, EU:C:2011:139, punti 59 sa 62).

( 24 ) Ara, fir-rigward tal-Artikolu 6(1)(b) tad-Direttiva 89/104, is-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 1999, Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 u C‑109/97, EU:C:1999:230, punt 28). Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li “permezz tal-limitazzjoni tal-effetti tad-drittijiet mogħtija lill-proprjetarju ta’ trade mark mill-Artikolu 5 tad-Direttiva 89/104, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jipprova jirrikonċilja l-interessi fundamentali tal-protezzjoni tad-drittijiet marbutin ma’ trade mark u dawk tal-moviment liberu tal-merkanzija u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi fis-suq komuni, u dan b’tali mod li d-dritt ta’ trade mark ikun jista’ jwettaq ir-rwol tiegħu ta’ element essenzjali fis-sistema ta’ kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ li t-Trattat ifittex li jistabbilixxi u jsostni”, ara s-sentenzi tat‑23 ta’ Frar 1999, BMW (C‑63/97, EU:C:1999:82, punt 62), u tas‑7 ta’ Jannar 2004, Gerolsteiner Brunnen, (C‑100/02, EU:C:2004:11, punt 16).

( 25 ) Ara l-premessa 11 tad-Direttiva 2008/95 u l-premessa 16 tad-Direttiva 2015/2436.

( 26 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 17), tas‑6 ta’ Ottubru 2005, Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594, punti 24 u 26), u tal‑10 ta’ April 2008, adidas u adidas Benelux (C‑102/07, EU:C:2008:217, punt 28).

( 27 ) Ara, fl-istess sens, l-premessa 16 tad-Direttiva 2015/2436.

( 28 ) Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punt 22), tat‑22 ta’ Ġunju 2000, Marca Mode (C‑425/98, EU:C:2000:339, punt 40), tas‑6 ta’ Ottubru 2005, Medion (C‑120/04, EU:C:2005:594, punt 27), tal‑10 ta’ April 2008, adidas u adidas Benelux (C‑102/07, EU:C:2008:217, punt 29) u tat‑12 ta’ Ġunju 2007, UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punt 33).

( 29 ) Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2007, UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punt 36) u tal‑24 ta’ Marzu 2011, Ferrero vs UASI (C‑552/09 P, EU:C:2011:177, punt 85).

( 30 ) Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punt 23).

( 31 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punt 23), tat‑12 ta’ Ġunju 2007, UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punt 35), u tal‑20 ta’ Settembru 2007, Nestlé vs UASI (C‑193/06 P, mhux ippubblikata, EU:C:2007:539, punt 34).

( 32 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punt 23), tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323 punt 25), tat‑12 ta’ Ġunju 2007, UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punt 35) u tat‑3 ta’ Settembru 2009, Aceites del Sur-Coosur vs Koipe u UASI (C‑498/07 P, EU:C:2009:503, punt 60).

( 33 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punt 41), u Aceites del Sur-Coosur vs Koipe (C‑498/07 P, EU:C:2009:503, punt 61). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, għalkemm huwa veru li l-impressjoni globali prodott minn trade mark kumplessa fil-memorja tal-pubbliku rilevanti tista’, f’ċerti ċirkustanzi, tkun iddominata minn wieħed jew iktar mill-komponenti tagħha, huwa biss meta l-komponenti l-oħra kollha tat-trade mark ikunu negliġibbli li l-evalwazzjoni tax-xebh tkun tista’ ssir fuq il-bażi tal-element dominanti biss, ara UASI vs Shaker (C‑334/05 P, EU:C:2007:333, punti 41 u 42), tal‑20 ta’ Settembru 2007, Nestlé vs UASI (C‑193/06 P, mhux ippubblikata, EU:C:2007:539, punti 42 u 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 34 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Lulju 2004, AVEX vs UASI – Ahlers (a) (T‑115/02, EU:T:2004:234, punt 20), u tat‑13 ta’ Ġunju 2006, Inex vs UASI –Wiseman (Rappreżentazzjoni ta’ ġilda ta’ baqra) (T‑153/03, EU:T:2006:157, punt 32).

( 35 ) Ara, fost l-oħrajn, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 26).

( 36 ) Regolament 2017/1001.

( 37 ) Ara, fost l-oħrajn, is-sentenza tad‑29 ta’ Settembru 1998, Canon (C‑39/97, EU:C:1998:442, punt 28).

( 38 ) Huwa veru li tali konstatazzjoni għandha tibbaża fuq l-elementi distintivi u dominanti tas-sinjali f’kunflitt u mhux fuq dawk deskrittivi u mhux distintivi, madankollu huwa wkoll bit-teħid inkunsiderazzjoni tar-relazzjoni bejn id-diversi elementi li jifformaw is-sinjal li l-impressjoni globali li dan jipproduċi fil-pubbliku tiġi rrikostitwita.

( 39 ) Infakkar li, skont il-ġurisprudenza, fin-nuqqas ta’ xebh bejn is-sinjali f’kunflitt, l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni tkun awtomatikament eskluża mingħajr ma jkun neċessarju li jiġu analizzati l-fatturi l-oħrajn li tiddependi minnhom l-ispezzjoni ta’ tali probabbiltà, ara, fost l-oħrajn, is-sentenza tal‑24 ta’ Marzu 2011, Ferrero vs UASI (C‑552/09 P, EU:C:2011:177, punt 65).

( 40 ) Hawn għandi f’moħħi ċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, fejn l-element verbali biss huwa kopert mid-disclaimer u mhux l-istilizzazzjoni partikolari ta’ tali element.

( 41 ) Ara, fost l-oħrajn, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 18).

( 42 ) Ara fost l-oħrajn is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punt 23).

( 43 ) Ara s-sentenzi tad‑29 ta’ Settembru 1998, Canon (C‑39/97, EU:C:1998:442, punt 17), u tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 19).

( 44 ) Ara, fost l-oħrajn, is-sentenzi tal‑11 ta’ Novembru 1997, SABEL (C‑251/95, EU:C:1997:528, punti 22 u 24) u tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 20 et seq.).

( 45 ) Fis-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, EU:C:1999:323, punt 23), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li sabiex jiġi ddeterminat il-karattru distintiv ta’ trade mark “għandhom jitqiesu b’mod partikolari l-kwalitajiet intrinsiċi [tagħha], inkluż il-fatt li din għandha jew ma għandhiex element deskrittiv tal-prodotti jew tas-servizzi li għalihom tkun ġiet irreġistrata, is-sehem mis-suq li għandha t-trade mark, l-intensità, l-estensjoni ġeografika u t-tul taż-żmien tal-użu minn tali trade mark, l-ammont ta’ investiment li l-impriża għamlet biex tippromwoviha, il-perċentwali tal-oqsma kkonċernati li jagħtu identità lill-prodott bħala li ġej minn impriża partikolari permezz tat-trade mark kif ukoll id-dikjarazzjonijiet tal-kmamar tal-kummerċ u tal-industrija jew ta’ assoċjazzjonijiet professjonali oħra”. L-istess kriterji huma elenkati fis-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 1999, Windsurfing Chiemsee (C‑108/97 u C‑109/97, EU:C:1999:230, punt 51), dwar il-kisba ta’ karattru distintiv ta’ isem ġeografiku wara l-użu li sar minnu, fis-sens tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 89/104 (dwar il-konkretezza neċessarja tal-konstatazzjoni dwar il-karattru distintiv tat-trade mark, ara wkoll il-punt 52 ta’ tali sentenza).

( 46 ) Fis-sentenza tas‑27 ta’ April 2006, Levi Strauss (C‑145/05, EU:C:2006:264, punt 20), dwar l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 89/104, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li “sabiex tiġi determinata l-portata tal-protezzjoni ta’ trade mark akkwistata b’mod regolari skond is-setgħa distintiva tagħha, il-qorti għandha tieħu in kunsiderazzjoni l-perċezzjoni tal-pubbliku kkonċernat fil-mument li fih is-sinjal, li l-użu tiegħu jippreġudika l-imsemmija trade mark, beda jintuża”. Sa fejn l-eżami jitwettaq, bħal fil-kawża prinċipali, għall-finijiet tar-reġistrazzjoni tas-sinjal sussegwenti, għandha tiġi nnotata d-data tal-preżentata tal-applikazzjoni għal reġistrazzjoni ta’ tali sinjal.

( 47 ) Ara n-nota 8 iktar ’il fuq.

( 48 ) Abbażi tal-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja f’tali sentenza, il-kapaċità distintiva kbira jew żgħira tas-sinjali li fihom indikazzjonijiet ta’ oriġini ġeografika tiddependi mill-konnessjoni li tinħoloq, f’moħħ il-pubbliku, bejn ir-reputazzjoni jew il-karatteristiċi tal-prodotti jew is-servizzi indikati mit-trade mark u t-territorju li din tindika, u għalhekk hija evalwata b’riferiment strett għall-perċezzjoni tal-konsumatur ta’ tali prodotti jew servizzi.

( 49 ) Bħala fattur tal-konstatazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, il-karattru distintiv tat-trade mark għandu jitqabbel mal-fatturi l-oħrajn kollha rilevanti, bl-iskop li jingħata l-ikbar grad ta’ konkretezza possibbli lil tali konstatazzjoni. Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet f’diversi okkażjonijiet li l-karattru distintiv tat-trade mark li għaliha saret l-applikazzjoni għal protezzjoni jikkostitwixxi element wieħed fost oħrajn involuti f’din l-evalwazzjoni globali tal-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni (ara, b’mod partikolari, id-digrieti tad‑29 ta’ Novembru 2012, Hrbek vs UASI, C‑42/12 P, mhux ippubblikat, EU:C:2012:765, punt 61, u tat‑2 ta’ Ottubru 2014, Przedsiębiorstwo Handlowe Medox Lepiarz vs UASI, C‑91/14 P, mhux ippubblikat, EU:C:2014:2261, punt 22; C‑43/15 P, punt 61) u li, minkejja li iktar ma jkun sinjifikattiv il-karattru distintiv tat-trade mark preċedenti, iktar tkun għolja l-probabbiltà ta’ konfużjoni, tali probabbiltà ma hijiex madankollu eskluża meta l-karattru distintiv tat-trade mark preċedenti jkun dgħajjef (ara, b’mod partikolari, id-digriet tad‑19 ta’ Novembru 2015, Fetim vs UASI, C‑190/15 P, mhux ippubblikat, EU:C:2015:778, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata, C‑43/15 P, punt 62), b’mod partikolari minħabba xebh tas-sinjali u tal-prodotti jew tas-servizzi previsti (ara, b’mod partikolari, id-digrieti tat‑2 ta’ Ottubru 2014, Przedsiębiorstwo Handlowe Medox Lepiarz vs UASI, C‑91/14 P, mhux ippubblikat, EU:C:2014:2261, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tas‑7 ta’ Mejju 2015, Adler Modemärkte vs UASI, C‑343/14 P, mhux ippubblikat, EU:C:2015:310, punt 59; C‑43/15 P, punt 63).

( 50 ) Ara l-punt 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet.