Kawża C-82/09

Dimos Agiou Nikolaou Kritis

vs

Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Symvoulio tis Epikrateias)

“Regolament (KE) Nru 2152/2003 — Monitoraġġ ta’ foresti u ta’ interazzjonijiet ambjentali fl-Unjoni — Definizzjonijiet — Kunċetti ta’ ‘foresta’ u ta’ ‘art oħra bis-siġar’ — Kamp ta’ applikazzjoni”

Sommarju tas-sentenza

Ambjent — Protezzjoni tal-foresti — Monitoraġġ ta’ foresti u ta’ interazzjonijiet ambjentali — Regolament Nru 2152/2003

(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 2152/2003, Artikolu 3(a) u (b))

Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament Nru 2152/2003, li jirrigwardja monitoraġġ ta’ foresti u interazzjonijiet ambjentali tal-Komunità (Ċentru tal-Foresta Forest Focus), li jiddefinixxu, għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, l-kunċetti ta’ “foresta” u ta’ “artijiet bis-siġar” għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux dispożizzjonijiet nazzjonali li jinkludu definizzjonijiet differenti ta’ dawn il-kunċetti fir-rigward ta’ azzjonijiet li ma humiex irregolati minn dan ir-regolament.

Fil-fatt, jekk, sabiex jimplementa l-monitoraġġ ta’ foresti, il-leġiżlatur Komunitarju kellu l-intenzjoni li jipprovdi d-definizzjoni tat-territorji li jaqgħu taħt din l-azzjoni, ma jirriżulta minn ebda waħda mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2152/2000 li dan kellu bħala għan li jistabbilixxi regoli Komuni biex jirregola azzjonijiet oħra. B’hekk, l-imsemmi artikolu ma kellux bħala għan u ma jistax ikollu bħala effett li jeskludi kull definizzjoni oħra ta’ x’inhuma l-foresti u l-ispazji bis-siġar li l-Istati Membri għandhom l-intenzjoni li jissuġġettaw għall-programmi ta’ azzjoni kollha li ma humiex irregolati mill-imsemmi regolament.

(ara l-punti 25, 26, 28 u d-dispożittiv)

SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)

22 ta’ April 2010 ( )

“Regolament (KE) Nru 2152/2003 – Monitoraġġ ta’ foresti u ta’ interazzjonijiet ambjentali fl-Unjoni – Definizzjonijiet – Kunċetti ta’ ‘foresta’ u ta’ ‘art oħra bis-siġar’ – Kamp ta’ applikazzjoni”

Fil-kawża C‑82/09,

li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 234 KE, imressqa mis-Symvoulio tis Epikrateias (il-Greċja), permezz ta’ Deċiżjoni tat-3 ta’ Diċembru 2008, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-25 ta’ Frar 2009, fil-proċedura:

Dimos Agiou Nikolaou – Kritis,

vs

Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),

komposta minn J.‑C. Bonichot (Relatur), President ta’ Awla, C. Toader, K. Schiemann, P. Kūris u L. Bay Larsen, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: N. Jääskinen,

Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-25 ta’ Frar 2010,

wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:

– għall-Gvern Grieg, minn A. Vasilopoulou, kif ukoll minn G. Karipsiadis, V. Kontolaimos u I. Chalkias, bħala aġenti,

– għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn L. Ventrella, avvocato dello Stato,

– għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Alcover San Pedro u M. Konstantinidis, bħala aġenti,

wara li rat id-deċiżjoni, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, li tinqata’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 2152/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-17 ta’ Novembru 2003, li jirrigwardja monitoraġġ ta’ foresti u interazzjonijiet ambjentali tal-Komunità (Ċentru tal-Foresta Forest Focus) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 41, p. 285).

2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn id-Dimos Agiou Nikolaou – Kritis (Komun ta’ Agios Nikolaos, fi Kreta), u l-Ypourgos Agrotikis Anaptyxis kai Trofimon (Ministru tal-Iżvilupp Agrikolu u tal-Prodotti Alimentari), fir-rigward ta’ deċiżjoni li kienet tobbligah iħawwel is-siġar f’żona li kienet proprjetà tiegħu, ta’ madwar 217.64 m2.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

3 Skont l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 2152/2003:

“1. Skema Komunitarja għall-monitorjar fuq bażi wiesa’, armonizzat u komprensiv tal-kondizzjoni ta’ foresti, (minn issa ’l quddiem msejħa ‘l-iskema’) hija hawnhekk stabbilita li:

a) tkompli u tiżviluppa aktar:

– monitorjar ta’ tniġġiż ta’ l-arja u efetti tat-tniġġiż ta’ l-arja u ta’ aġenti u fatturi oħra li għandhom impatt fuq foresti, bħal ma huma fatturi bijotiċi u abijotiċi u fatturi ta’ oriġini antropoġenika,

– monitorjar ta’ nirien fil-foresti u l-kawżi u l-effetti tagħhom,

– prevenzjoni ta’ nirien fil-foresti;

b) tistma l-ħtiġijiet għal u tiżviluppa l-monitorjar ta’ ħamrija, sekwestrar tal-karbonju, effetti ta’ bdil tfil-klima u bijodiversita, kif ukoll funzjonijiet protettivi ta’ foresti;

ċ) tevalwa kontinwament l-effiċjenza ta’ l-attivitajiet ta’ monitorjar fl-istima tal-kondizzjoni ta’ foresti u aktar żvilupp ta’ attivita ta’ monitorjar.

L-iskema għandha tipprovdi fatti magħrufa (data) u tagħrif ta’ min joqgħod fuqu u komparabbli dwar il-kondizzjoni ta’ u influwenzi ta’ ħsara fuq foresti fil-livell tal-Komunità. Għandha tgħin ukoll biex tevalwa miżuri kontinwi biex tippromwovi konservazzjoni u protezzjoni ta’ foresti għall-benefiċċju ta’ żvilupp sostenibbli, b’emfasi partikolari fuq azzjonijiet meħuda biex jitnaqqsu impatti li jaffettwaw negattivament lill-foresti. L-iskema se tqis, u fejn xieraq tingħaqad ma’ mekkaniżmi ta’ monitorjar nazzjonali, Ewropej u globali eżistenti u ppjanati u se tkun f’linja ma’ ftehimijiet internazzjonali rilevanti.”

4 L-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2152/2003 jipprovdi:

“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament, għandhom japplikaw dawn id-definizzjonijiet li ġejjin:

a) ‘foresta’ tfisser art b’kopertura ta’ qċaċet tas-siġar (tree crown cover) (jew livell ta’ stocking ekwivalenti) ta’ aktar minn 10 % u erja ta’ aktar minn 0,5 ue. Is-siġar għandhom ikunu jistgħu jilħqu għoli massimu ta’ 5 m mal-maturita fuq il-post. Tista’ tikkonsisti jew minn formazzjonijiet ta’ foresti magħluqa fejn siġar ta’ sulari (storeys) u undergrowth varji ikopru proporzjoni għoli ta’ l-art, jew ta’ formazzjonijiet ta’ foresti miftuħa b’kopertura kontinwa ta’ veġetazzjoni li fiha l-kopertura tal-qċaċet tas-siġar (tree crown cover) taqbeż l-10 %. Young natural stands u l-erji kollha ta’ tħawwil stabbiliti għal għanijiet ta’ forestrija li għad iridu jilħqu densita ta’ qċaċet (crown) ta’ 10 % jew għoli ta’ siġar ta’ 5 m huma nklużi taħt foresta, kif inhuma erji li normalment jiffurmaw parti mill-erja tal-foresti li huma temporanjament mhux maħżuna minħabba f’intervent tal-bniedem jew kawżi naturali imma li huma mistennija li jsiru (revert to) foresti. Id-definizzjoni ta’ ‘foresti’ tinkludi: mixtliet ta’ foresti u ġonna tal-frott għaż-żerriegħa li jikkostitwixxu parti integrali tal-foresta, toroq tal-foresti, cleared tracts, firebreaks u erji oħra żgħar miftuħa fil-foresta; foresti f’ġonna (parks) naturali, riservi naturali u erji oħra protetti bħal ma huma dawk ta’ interess ambjentali, xjentifiku, storiku, kulturali jew spiritwali speċjali; windbreaks u shelterbelts ta’ siġar b’erja ta’ mhux aktar minn 0,5 ue u wisa’ ta’ mhux aktar minn 20 m. erji ta’ tħawwil Rubberwood u cork oak stands huma nklużi. Madankollu, id-definizzjoni ta’ ‘foresti’ teskludi: art użata predominantement għal prattiċi agrikoli;

b) ‘art oħra bis-siġar (other wooded land)’ tifsser art jew b’kopertura ta’ qċaċet tas-siġar (tree crown cover) (jew livell ta’ stocking ekwivalenti) ta’ 5 sa 10 % ta’ siġar li jistgħu jilħqu għoli ta’ 5 m mal-maturita fuq il-post, jew kopertura ta’ qċaċet (crown cover) (jew livell ta’ stocking ekwivalenti) ta’ aktar minn 10 % ta’ siġar li ma jistgħux jilħqu għoli ta’ 5 m mal-maturita fuq il-post (p.e. siġar dwarf jew stunted) u koperturi ta’ arbuxelli (shrub or bush). Id-definizzjoni ta’ ‘art oħra bis-siġar (other wooded land)’ teskludi: erji li għandhom il-kopertura ta’ siġar jew arbuxelli (shrub or bush) speċifikata fuq imma ta’ inqas minn 0,5 ue u wisa’ ta’ 20 m, li huma klassifikati taħt ‘art oħra’; art predominantement użata għal prattiċi agrikoli;[…] ”

5 L-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 2152/2003 kien jipprovdi li l-iskema jkopri perijodu ta’ erba’ snin mill-1 ta’ Jannar 2003 sal-31 ta’ Diċembru 2006.

6 Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta’ Mejju 2007, dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+) (ĠU L 149, p. 1) ħassar ir-Regolament Nru 2152/2003.

Id-dritt nazzjonali

7 Il-leġiżlazzjoni Griega tiddefinixxi, fl-Artikolu 3 tal-Liġi Nru 998/1979 dwar il-protezzjoni tal-foresti u tal-artijiet bis-siġar, b’mod ġenerali, tal-pajjiż (FEK A′ 289), kif issostitwit mill-Artikolu 1(1) tal-Liġi Nru 3208/2003 (FEK A΄ 303/24. 12. 2003), il-kliem “foresta” u “artijiet bis-siġar” kif ġej:

“1. ‘Foresta’ jew ‘ekosistema forestali’, tfisser l-għadd ta’ natura organika ta’ pjanti slavaġġ b’zokk ta’ siġra fuq il-wiċċ neċessarju tal-art li, flimkien mal-fawna u mal-flora li teżisti fl-istess post, jikkostitwixxu, permezz tal-interdipendenza tagħhom u tal-influwenza reċiproka, komunità bijoloġika partikolari (komunità bijoloġika forestali) u ambjent naturali partikolari (forestali).

2. Art bis-siġar teżisti meta l-veġetazzjoni ta’ siġar selvaġġa li tinsab fl-għadd imsemmi iktar ’il fuq hija skarsa, sew jekk komposta minn siġar twal sew jekk minn arbuxelli.

3. Teżisti komunità bijoloġika, fis-sens tas-subparagrafi 1 u 2 iktar ’il fuq, u ambjent ta’ natura forestali fuq medda art meta:

I. fuq din il-medda jikbru siġar, li jistgħu jipproduċu, permezz ta’ silvikultura, prodotti forestali (prodotti silvikoli).

II. iż-żona fuq din il-medda, li fuqha jikbru kompletament jew sporadikament l-ispeċji msemmija iktar ’il fuq, għandha tkun minn tal-inqas ta’ 0.3 ettaru, bl-iktar forma ġeometrika tonda possibbli jew għandu jkollha forma ta’ strixxa ta’ tul ta’ mill-inqas tletin (30) metru Komunità bijoloġika forestali teżisti u ambjent forestali jinħoloq ukoll fuq meded b’superfiċji ta’ inqas minn 0.3 ettaru meta, minħabba l-pożizzjoni tagħhom, ikunu jinsab f’relazzjoni ta’ interdipendenza u ta’ influwenza reċiproka ma’ meded oħra viċini li jikkostitwixxu foresta jew art bis-siġar.

III. il-quċċati tal-ispeċji forestali għandhom ikopru, minn perspettiva vertikali, minn tal-inqas ħamsa u għoxrin fil-mija tal-wiċċ tal-art (kopertura ta’ 0.25). L-ekosistemi forestali jiġu kkwalifikati bħala foresti jew bħala artijiet bis-siġar skont il-kriterji li ġejjin:

a) jekk fil-komunità bijoloġika ċċitata iktar ’il fuq, l-ispeċji forestali għandhom struttura vertikali faċilment perċepibbli (struttura fuq diversi livelli) u l-quċċati tagħhom ikopru iktar minn tletin fil-mija tal-art (kopertura ogħla minn 0.30), din il-medda hija kkwalifikata bħala foresta, ħlief fejn il-kopertura tal-ogħla livell taqbeż ħmistax-il ċentimetru (0.15) u, fin-nuqqas ta’ veġetazzjoni taħt is-siġar, li l-kopertura tal-ogħla livell jaqbeż il-ħamsa u għoxrin ċentimetru (0.25).

b) jekk, fil-komunità bijoloġika ċċitata iktar ’il fuq, il-veġetazzjoni ta’ siġar hija kkostitwita minn speċji silvikoli b’weraq kbar li jibqgħu jħaddru jew li jaqgħu, li jieħdu l-forma ta’ arbuxelli, din il-medda hija kkwalifikata bħala “art bis-siġar” ladarba l-quċċati ta’ dawn l-ispeċji jkopru iżjed minn ħamsa u għoxrin fil-mija tal-art (kopertura ogħla minn 0.25).

ċ) Il-kunċett ta’ ekosistema forestali jinkludi wkoll il-meded li tilfu, tkun għal liema raġuni tkun, il-veġetazzjoni forestali tagħhom u li, wara atti amministrattivi, ma nstabitilhomx użu ieħor sad-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi. Dawn il-meded, li huma rregolati mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 117(3) tal-Kostituzzjoni, huma ddikjarati bħala meded li fihom għandhom jerġgħu jitkabbru s-siġar u jżommu l-kwalifika li huma kellhom qabel ma ġew distrutti.

4. B’‘art bis-siġar’ wieħed għandu jifhem ukoll kull medda ta’ kull tip, mhux mgħottija (komposta minn veġetazzjoni żgħira ta’ siġar nexfin jew art għall-mergħa, sporġenzi ta’ blat u, b’mod iktar ġenerali, l-ispazji mhux mgħottija), li hija mdawra b’foresti jew b’artijiet bis-siġar, kif ukoll il-quċċati u ż-żoni alpini bil-muntanji li jinsabu ’l fuq mill-foresti u mill-artijiet bis-siġar. F’dawn il-meded, l-ebda intervent minbarra dawk awtorizzati u previsti fl-Artikolu 13(2) tal-Liġi 1734/1987 (FEK A′ 189) u mill-Artikoli 45 sa 61 ta’ din il-liġi ma huwa awtorizzat. Il-meded tal-każijiet (a), (d) u (e) tas-subparagrafu 6 għal dan l-artikolu ma humiex suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ dan is-subparagrafu, anki jekk ikunu mdawra minn foresti jew artijiet bis-siġar.

5. Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi għandhom japplikaw ukoll għall-parki u għall-imsaġar li jinsabu fl-ibliet u fiż-żoni residenzjali kif ukoll il-meded li fir-rigward tagħhom huwa ddikjarat jew li ġie ddikjarat li fihom għandhom jitħawlu s-siġar jew li fihom għandhom jitħawlu s-siġar mill-ġdid, permezz ta’ att tal-awtorità kompetenti.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

8 Permezz ta’ deċiżjoni tat-3 ta’ Ġunju 2004, il-Genikos Grammateas Perifereias Kritis (Segretarju Ġenerali tar-reġjun ta’ Kreta) iddeċieda li f’waħda mill-artijiet li jappartjenu lid-Dimou Agiou Nikolaou, ta’ superfiċi ta’ 217.64 m2, kellhom jitħawlu s-siġar mill-ġdid, peress li din l-art kienet tagħmel parti minn superfiċi iktar vasta li kienet tikkostitwixxi f’foresta u li fiha kienet inqerdet il-veġetazzjoni minħabba qtugħ ta’ siġar.

9 Id-Dimou Agiou Nikolaou kkontesta din id-deċiżjoni quddiem is-Symvoulio tis Epikrateias billi sostniet li l-kundizzjonijiet stabbiliti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali sabiex jikkwalifikaw din l-art bħala “foresta” ma kinux sodisfati, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji ta’ superfiċi minima u ta’ rata ta’ kopertura ta’ siġar.

10 Il-qorti tar-rinviju kkonstatat li l-kunċetti ta’ “foresta” u ta’ “artijiet bis-siġar”, bħal dawk iddefiniti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali fis-seħħ fid-data li fiha kellha tiġi evalwata l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata, ma kinux jaqblu ma’ dawk stabbiliti mir-Regolament Nru 2152/2003. Minn dan hija kkonkludiet li din il-leġiżlazzjoni setgħet għaldaqstant tkun inkompatibbli mad-dritt Komunitarju, li kellu jwassalha sabiex teskludi l-applikazzjoni tagħha f’dan il-każ u timplementa l-leġiżlazzjoni li kienet fis-seħħ preċedentement. Madankollu, hija esprimiet dubji fir-rigward tal-fondatezza ta’ din l-evalwazzjoni.

11 F’dawn iċ-ċirkustanzi s-Symvoulio tis Epikrateias iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

“1) Id-definizzjonijiet tal-kunċetti ta’ ‛foresta’ u ta’ ‛art […] bis-siġar’, inklużi fl-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament (KE) Nru 2152/2003, japplikaw ukoll għall-materji relatati mal-protezzjoni u, b’mod iktar ġenerali, mal-ġestjoni ta’ ‛foresti’ u ta’ ‛artijiet […] bis-siġar’, fis-sens tal-imsemmija definizzjonijiet, u li mhumiex espliċitament irregolati minn dan ir-regolament iżda li madankollu huma pprovduti fis-sistema legali nazzjonali?

2) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, is-sistema legali nazzjonali tista’ tiddefinixxi, bħala ‛foresti’ jew ‛artijiet […] bis-siġar’, artijiet li la huma ‛foresti’ u lanqas ‛artijiet […] bis-siġar’, fis-sens tad-definizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament (KE) Nru 2152/2003?

3) Fil-każ ta’ risposta affermattiva għat-tieni domanda, fil-każ li s-sistema legali nazzjonali tista’ tiddefinixxi bħala ‛foresti’ jew ‛artijiet […] bis-siġar’, artijiet li mhumiex ‛foresti’ jew ‛artijiet […] bis-siġar’ fis-sens tad-definizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament (KE) Nru 2152/2003, tali definizzjoni tista’ tkun differenti minn dik stabbilita fl-imsemmi regolament kemm fir-rigward tal-elementi li jikkostitwixxu dawn il-kunċetti, fis-sens tar-regolament, kif ukoll fir-rigward tad-determinazzjoni numerika tad-data ta’ dawn l-elementi kostituttivi li, skont il-każ, jistgħu jkunu bħal dawk previsti fir-regolament, jew inkella għandu jitqies li din id-definizzjoni tas-sistema legali nazzjonali, għalkemm tista’ ċertament tinkludi elementi li jikkostitwixxu l-kunċetti ta’ ‛foresta’ jew ta’ ‛art […] bis-siġar’ li huma differenti minn dawk inklużi fid-definizzjonijiet tar-regolament, madankollu, fir-rigward tal-elementi komuni, huwa permissibbli biss li dawn ma jiġux stabbiliti b’mod numeriku u li, f’każ ta’ determinazzjoni numerika, din ma tistax teskludi d-determinazzjoni numerika stabbilita fir-regolament?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ammissibbiltà

12 Il-Kummissjoni Ewropea tikkontesta l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari minħabba li l-utilità tar-risposta għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali ma hijiex manifesta. Fil-fatt mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, għall-qorti nazzjonali, huwa paċifiku li l-art inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tiġi kkwalifikata bħala “foresta” kemm fir-rigward tad-dritt nazzjonali kif ukoll fir-rigward tar-Regolament Nru 2152/2003. Id-domandi għaldaqstant jippreżentaw karattru teoretiku billi huma intiżi biex sabiex jivverifikaw is-solidità tat-tifsiriet ikkunsidrati mid-dritt nazzjonali.

13 Madankollu, din l-argumentazzjoni ma tistax tintlaqa’.

14 Skont ġurisprudenza stabbilita, għandu jiġi mfakkar li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali hekk kif prevista fl-Artikolu 234 KE, huma biss il-qrati nazzjonali li quddiemhom jitressqu l-kawżi u li għandhom jassumu r-responsabbiltà tad-deċiżjoni ġudizzjarja li tkun ser tingħata li għandhom jikkunsidraw, fid-dawl tal-karatteristiċi ta’ kull kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex ikunu f’pożizzjoni li jagħtu d-deċiżjoni tagħhom kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li huma jagħmlu lill-Qorti tal-Ġustizzja. B’konsegwenza ta’ dan, meta d-domandi magħmula jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala regola ġenerali, marbuta tiddeċiedi (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-13 ta’ Marzu 2001, PreussenElektra, C‑379/98, Ġabra p. I‑2099, punt 38; u tal-1 ta’ Ottubru 2009, Gottwald, C‑103/08, Ġabra p. I‑9117, punt 16)

15 Minn dan isegwi li l-preżunzjoni ta’ rilevanza li hija marbuta mad-domandi preliminari magħmula mill-qrati nazzjonali tista’ tiġi eskluża f’każijiet eċċezzjonali biss u, b’mod partikolari, meta jkun manifestament ċar li l-interpretazzjoni mitluba tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju kkunsidrati f’dawn id-domandi ma jkollha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Gottwald, iċċitata iktar ’il fuq, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).

16 Issa, f’dan il-każ, mill-motivi tad-deċiżjoni ta’ rinviju ma tirriżultax pożizzjoni deċiża mill-qorti nazzjonali li tgħid li l-art kontenzjuża fi kwalunkwe każ hija foresta kemm fir-rigward tad-dritt nazzjonali kif ukoll fir-rigward tad-dritt Komunitarju. Mill-punti 13 u 14 ta’ din id-deċiżjoni jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tissuġġetta d-deċiżjoni tagħha fil-kawża prinċipali għall-interpretazzjoni li hija titlob mill-Qorti tal-Ġustizzja.

17 Għaldaqstant għandu jiġi kkonstatat li ma jidhirx b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba hija irrilevanti fir-rigward tad-deċiżjoni li l-qorti tar-rinviju qed tintalab tagħti.

18 Konsegwentement, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi ddikjarata ammissibbli.

Fuq il-mertu

19 Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament Nru 2152/2003, li jiddefinixxu, għal finijiet ta’ dan ir-regolament, l-kunċetti ta’ “foresta” u ta’ “art bis-siġar” għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjonijiet nazzjonali milli jinkludu definizzjonijiet differenti ta’ dawn il-kunċetti fir-rigward ta’ azzjonijiet li ma humiex espressament irregolati minn dan ir-regolament.

20 Hekk kif jirriżulta fl-Artikolu 1 tiegħu, ir-Regolament Nru 2152/2003 kellu bħala għan li jistabbilixxi azzjoni Komunitarja li tippermetti monitoraġġ mifrux, armonizzat, globali u għal żmien twil tal-istat tal-foresti. Din l-azzjoni kienet intiża sabiex tfittex tikseb u tiżviluppa l-monitoraġġ tat-tniġġis tal-atmosfera u ta’ aġenti oħra li għandhom impatt fuq il-foresti, il-monitoraġġ ta’ nirien fil-foresti u tal-kawżi u l-effetti tagħhom, kif ukoll il-prevenzjoni ta’ dawn in-nirien. Hija kienet ukoll intiża sabiex tevalwa l-bżonnijiet fil-qasam tal-monitoraġġ tal-ħamrija, tal-karbonju maqbud fl-ambjent, tal-effetti tat-tibdil fil-klima, tal-bijodiversità u tal-funzjonijiet ta’ protezzjoni tal-foresti u tal-iżvilupp ta’ dan il-monitoraġġ fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-istat tal-foresti u l-iżvilupp tal-attivitajiet ta’ monitoraġġ.

21 Għaldaqstant jirriżulta b’mod ċar minn dawn id-dispożizzjonijiet li l-leġiżlatur Komunitarju, li barra minn hekk kien speċifika fl-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 2152/2003 li din l-azzjoni Komunitarja kienet ġiet fis-seħħ għal terminu ta’ erba’ snin, mill-1 ta’ Jannar 2003 sal-31 ta’ Diċembru 2006, kellu l-intenzjoni li jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-azzjoni.

22 Ċertament, f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni, u skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 249 KE, dan ir-regolament kellu portata ġenerali, kien obbligatorju fl-elementi kollha tiegħu u direttament applikabbli f’kull Stat Membru.

23 Jekk it-twettiq tal-għanijiet intiżi għal din l-azzjoni, għal perijodu determinat, hekk kif imfakkra fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, kien jivvinkola lill-Istati Membri bl-intenzjoni li jiġi stabbilit programm ta’ monitoraġġ ta’ foresti, huwa paċifiku li l-leġiżlatur Komunitarju madankollu ma kellux l-intenzjoni jipproċedi għal armonizzazzjoni kompleta tal-attivitajiet kollha li jikkonċernaw il-ġestjoni tal-ispazji forestali.

24 F’dan ir-rigward, huwa paċifiku li dan ir-regolament ġie adottat abbażi tal-Artikolu 175 KE li jaqa’ taħt it-Titolu XIX tat-Trattat KE, iddedikat għall-politika Komunitarja fil-qasam tal-ambjent. Għandu jiġi mfakkar li l-leġiżlazzjoni Komunitarja, f’dan il-qasam, ma tikkomportax armonizzazzjoni kompleta (sentenza tal-14 ta’ April 2005, Deponiezweckverband Eiterköpfe, C‑6/03, Ġabra p. I‑2753, punt 27). Għalkemm l-Artikolu 174 KE jsemmi ċerti għanijiet Komunitarji li għandhom jintlaħqu, l-Artikolu 176 KE jipprevedi għall-Istati Membri l-possibbiltà li jadottaw miżuri ta’ protezzjoni iktar iebsa (sentenzi tat-22 ta’ Ġunju 2000, Fornasar et, Kawża C‑318/98, Ġabra p. I‑4785, punt 46, kif ukoll Deponiezweckverband Eiterköpfe, iċċitata iktar ’il fuq, punt 27).

25 Għaldaqstant, jekk, sabiex jimplementa l-monitoraġġ ta’ foresti, il-leġiżlatur Komunitarju kellu l-intenzjoni li jipprovdi d-definizzjoni tat-territorji li jaqgħu taħt din l-azzjoni, ma jirriżulta minn ebda waħda mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2152/2000 li dan kellu bħala għan li jistabbilixxi regoli Komuni biex jirregola azzjonijiet oħra.

26 F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa biss għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, hekk kif jipprovdi espressament l-Artikolu 3 tiegħu, li dan jiddefinixxi żewġ kunċetti. Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li dan l-artikolu ma kellux bħala għan u ma jistax ikollu bħala effett li jeskludi kull definizzjoni oħra ta’ x’inhuma l-foresti u l-ispazji bis-siġar li l-Istati Membri għandhom l-intenzjoni li jissuġġettaw għall-programmi ta’ azzjoni kollha li ma humiex irregolati mir-Regolament Nru 2152/2003.

27 Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika jekk il-programm ta’ azzjoni fil-kawża prinċipali huwiex irregolat jew le mir-Regolament Nru 2152/2003.

28 Fid-dawl ta’ dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament Nru 2152/2003, li għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, jiddefinixxu l-kunċetti ta’ “foresta” u ta’ “artijiet bis-siġar” għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux dispożizzjonijiet nazzjonali li jinkludu definizzjonijiet differenti ta’ dawn il-kunċetti fir-rigward ta’ azzjonijiet li ma humiex irregolati minn dan ir-regolament.

29 Fid-dawl tar-risposta mogħtija lill-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għaż-żewġ domandi l-oħra magħmula mill-qorti tar-rinviju.

Fuq l-ispejjeż

30 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament Nru 2152/2003, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-17 ta’ Novembru 2003, li jirrigwardja monitoraġġ ta’ foresti u interazzjonijiet ambjentali tal-Komunità (Ċentru tal-Foresta Forest Focus) li għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, jiddefinixxu l-kunċetti ta’ “foresta” u ta’ “artijiet bis-siġar” għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux dispożizzjonijiet nazzjonali li jinkludu definizzjonijiet differenti ta’ dawn il-kunċetti fir-rigward ta’ azzjonijiet li ma humiex irregolati minn dan ir-regolament.

Firem