SENTENZA TAL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA (It-Tielet Awla)

27 ta' Settembru 2006 ( )

“Kompetizzjoni – akkordju– Aċidu ċitriku –Artikolu 81 – Multa – Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 – Linji gwida għall-kalkolu ta’ l-ammont ta’ multa – Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni – Prinċipji ta' ċertezza legali u ta' non retroattività – Prinċipju tal-proporzjonalità – Trattament ugwali – Obbligu ta’ motivazzjoni – Drittijiet tad-difiża”

Fil-kawża T-59/02

Archer Daniels Midland Co., stabbilita f’Decatur, Illinois (l-Istati Uniti), irrappreżentata minn C.O. Lenz, avocat, L. Martin Alegi, M. Garcia u E. Batchelor, solicitors,

rikorrenti

vs

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn P. Oliver, bħala aġent,

konvenuta

li għandha bħala suġġett, prinċipalment, talba għall-annullament ta’ l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2002/742/KE, tal-5 ta’ Diċembru 2001, dwar il-proċedura marbuta ma’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 81 tat-Trattat KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim taż-ŻEE (COMP/E-1/36.604 – Aċidu ċitriku) (ĠU L 239, 2002, p. 18), li fiha tikkonstata li r-rikorrenti kisret l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim taż-ŻEE billi pparteċipat fir-restrizzjoni tal-kapaċitajiet tas-suq u għall-ħatra ta’ produttur sabiex imexxi ż-żieda fil-prezzijiet f’kull qasam nazzjonali ta’ l-imsemmi suq ikkonċernat, talba għall-annullament ta’ l-Artikolu 3 ta’ din l-istess deċiżjoni sa fejn tikkonċerna r-rikorrenti u, sussidjarjament, talba għat-tnaqqis tal-multa imposta fuqha,

IL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA

TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ (It-Tielet Awla),

komposta minn J. Azizi, President, M. Jaeger u F. Dehousse, Imħallfin,

Reġistratur: J. Plingers, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad-9 ta’ Ġunju 2004,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1 Ir-rikorrenti, Archer Daniels Midland Co. (iktar ’il quddiem “ADM”), hija l-kumpannija prinċipali ta’ grupp ta’ impriżi li joperaw fis-settur tat-trasformazzjoni taċ-ċereali u ta’ żerriegħa li minnha jingħasar iż-żejt. Hija daħlet fis-suq ta’ l-aċidu ċitriku fl-1991.

2 L-aċidu ċitriku huwa l-iżjed aġent aċidifikanti u preżervanti li jintuża fid-dinja. Jeżistu diversi tipi, għal użu differenti, b’mod partikolari fil-prodotti ta’ l-ikel u x-xorb, fid-deterġenti u fil-prodotti għall-indafa tad-dar, fil-prodotti farmaċewtiċi u kożmetiċi kif ukoll fid-diversi proċessi industrijali.

3 Fl-1995, il-bejgħ totali ta’ aċidu ċitriku fid-dinja kollha kien ta’ madwar EUR 894 720000 filwaqt li l-bejgħ imwettaq fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) kien ta’ madwar EUR 323690000. Fl-1996, mas-60 % tas-suq dinji ta’ l-aċidu ċitriku kien f’idejn il-ħames destinatarji tad-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors preżenti, jiġifieri, minbarra ADM, Jungbunzlauer AG (iktar ’il quddiem “JBL”), F. Hoffmann-La Roche AG (iktar ’il quddiem “HLR”), Haarmann & Reimer Corp. (iktar ’il quddiem “H&R”), kumpannija li tal-grupp Bayer AG (iktar ’il quddiem “Bayer”), u Cerestar Bioproducts BV (iktar ’il quddiem “Cerestar”), flimkien imsejħa l-“partijiet ikkonċernati”.

4 F’Awwissu 1995, il-ministru tal-Ġustizzja Amerikan informa lill-Kummissjoni li kienet qed issir investigazzjoni li tikkonċerna s-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Bejn ix-xahar ta’ Ottubru 1996 u x-xahar ta’ Ġunju 1998, il-partijiet ikkonċernati kollha, inklużi l-ADM, irrikonoxxew li kienu involuti f’akkordju. Wara li ġie konkluż ftehim mal-Ministru tal-Ġustizzja Amerikan, ġew imposti xi multi fuq dawn l-impriżi mill-awtoritajiet Amerikani. Barra minn hekk, ċerti persuni li nstabu ħatja ġew imposti xi multi f’isimhom. Barra minn hekk, investigazzjonijiet ġew ukoll imwettqa fil-Kanada fejn ġew imposti xi multi lil uħud mill-istess impriżi, fosthom l-ADM.

5 Fis-6 ta’ Awwissu 1997, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplementa l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat (ĠU 13, 1962, p. 204), il-Kummissjoni talbet li tingħata informazzjoni mill-erba’ produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità. Barra minn hekk, f’Jannar 1998, il-Kummissjoni talbet li tingħata informazzjoni mingħand ix-xerrejja prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità u, bejn Ġunju u Lulju 1998, hija talbet informazzjoni mill-ġdid mill-produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità.

6 Wara l-ewwel talba għal informazzjoni li hija kienet għamlet f’Lulju 1998, Cerestar ikkuntattjat lill-Kummissjoni u ddikjarat, waqt laqgħa li saret fid-29 ta’ Ottubru 1998, li hija kellha l-intenzjoni li tikkoopera mal-Kummissjoni abbażi tal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-18 ta’ Lulju 1996 li kienet tgħid li l-multi ma jiġux imposti jew jitnaqqsu fil-każijiet ta’ akkordji (ĠU C 207, p.4, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni”). F’din l-istess okkażjoni, Cerestar, tat deskrizzjoni bil-kliem ta’ l-attivitajiet li rriżultaw mill-akkordju li fihom hija kienet ipparteċipat. Fil-25 ta’ Marzu 1999, hija bagħtet dikjarazzjoni bil-miktub lill-Kummissjoni li kienet tikkonferma dak li hija kienet qalet fl-imsemmija laqgħa.

7 B’ittra tat-28 ta’ Lulju 1998, il-Kummissjoni indirizzat talba lill-JBL sabiex tagħti informazzjoni li għaliha hija wieġbet b’ittra tat-28 ta’ Settembru 1998.

8 Wara laqgħa li saret fil-11 ta’ Diċembru 1998, ADM iddikjarat li riedet tikkoopera mal-Kummissjoni u ssottomettiet oralment l-attivitajiet antikompetittivi li kienet ħadet sehem fihom. B’ittra tal-15 ta’ Jannar 1999, ADM ikkonfermat id-dikjarazzjonijiet orali tagħha.

9 Fit-3 ta’ Marzu 1999, il-Kummissjoni indirizzat numru ta’ talbiet għal informazzjoni kumplementari lil HLR, lil JBL u lil Cerestar.

10 Rispettivament fit-28 ta’ April, fil-21 ta’ Mejju u fit-28 ta’ Lulju 1999, Bayer, f’isem H & R, JBL u HLR bagħtu dikjarazzjonijiet bis-saħħa tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.

11 Fid-29 ta’ Marzu 2000, abbażi ta’ informazzjonijiet li ġew ikkomunikati lilha, il-Kummissjoni bagħtet nota ta' lmenti lil ADM u lill-partijiet l-oħra kkonċernati għall-ksur ta’ l-Artikolu 81(1) KE, u ta’ l-Artikolu 53(2) tal-Ftehim fuq iż-ŻEE (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”). ADM u l-partijiet l-oħra kkonċernati bagħtu l-osservazzjonijiet bil-miktub fi tweġiba għall-ilmenti mressqa mill-Kummissjoni. L-ebda minn dawn il-partijiet ma talab seduta u l-anqas ma kkontesta sostanzjalment il-materjalità tal-fatti esposti fin-nota ta' lmenti.

12 Fis-27 ta’ Lulju 2001, il-Kummissjoni talbet informazzjoni komplementari lill-ADM u lil partijiet oħra kkonċernati.

13 Fil-5 ta’ Diċembru 2001, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni C(2001)3923 finali dwar il-proċedura taħt l-Artikolu 81 tat-Trattat KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (COMP/E-1/36.604 - Aċidu ċitriku) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni”). Id-Deċiżjoni ġiet innotifikata lill-ADM b’ittra tas-17 ta’ Diċembru 2001.

14 Id-Deċiżjoni tinkludi b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li ġejjin:

“Artikolu 1

[ADM], [Cerestar], [H & R], [HLR] u [JBL] kisru l-Artikolu 81(1) tat-Trattat u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE billi pparteċipaw fi ftehim u/jew prattiċi miftiehma għal numru ta’ drabi fis-settur ta’ l-aċidu ċitriku.

Il-ksur dam:

– fil-każ ta’ [ADM], ta’ [H & R], ta’ [HLR] u ta’ [JBL]: minn Marzu 1991 sa Mejju 1995;

– fil-każ ta’ [Cerestar]: minn Mejju 1992 sa Mejju 1995.

[…]

Artikolu 3

Il-multi li ġejjin qed jiġu imposti fuq l-impriżi msemmija fl-Artikolu 1 għall-ksur ikkonstatat fl-imsemmi Artikolu:

a) [ADM]: multa ta’ EUR 39690000,

b) [Cerestar]: multa ta’ EUR 170000,

ċ) [HLR]: multa ta’ EUR 63500000,

d) [H & R]: multa ta’ EUR 14220000,

e) [JBL]: multa ta’ EUR 17640000.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

15 Fil-punti 80 sa 84 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni indikat li l-akkordju kien jirrigwarda l-attribuzzjoni ta’ kwoti ta’ bejgħ attribwibbli lil kull membru u r-rispett ta’ dawn il-kwoti, l-iffissar tal-prezz immirat u/jew il-minimu li jrid jintlaħaq, it-tneħħija ta’ skontijiet u l-iskambju ta’ informazzjonijiet speċifika fuq il-klijenti.

16 Għall-finijiet tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni, fid-Deċiżjoni, għamlet użu mill-metodoloġija indikata fil-linji gwida għall-kalkolu tal-multi imposti bis-saħħa ta’ l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u ta’ l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU C 9, 1998, p. 3, iktar’il quddiem il-“linji gwida”), kif ukoll tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.

17 L-ewwel nett, il-Kummissjoni ddeterminat l-ammont bażi tal-multa abbażi tal-gravità u tad-dewmien tal-ksur.

18 F’dan il-kuntest, f’dak li jikkonċerna l-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni kkunsidrat, mill-ewwel, li l-partijiet ikkonċernati kkommettew ksur gravi ħafna, fir-rigward tan-natura tiegħu, ta’ l-impatt konkret tiegħu fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku fiż-ŻEE u l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat (punt 230 tad-Deċiżjoni).

19 Wara, il-Kummissjoni kkunsidrat li kellha tittieħed in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali li twassal li tippreġudika l-kompetizzjoni u tiffissa l-multa għal ammont li jiggarantixxi effett suffiċjentement dissważiv. Konsegwentement, billi bbażat ruħha fuq il-fatturat mondjali mwettaq mill-partijiet ikkonċernati mill-bejgħ ta’ l-aċidu ċitriku fl-aħħar sena tal-perijodu li fih sar il-ksur, jiġifieri s-sena 1995, il-Kummissjoni sseparathom fi tliet kategoriji, jiġifieri, fl-ewwel kategorija, H & R, b’parti mis-suq mondjali ta’ 22 %, fit-tieni kategorija, ADM u JBL, b’parti mis-suq ta’ [kunfidenzjali] waqt li HLR, b’parti mis-suq ta’ 9 % u, fit-tielet kategorija, Cerestar b’parti mis-suq mondjali ta’ 2.5 %. Abbażi ta’ dan, il-Kummissjoni bdiet billi tiffissa ammont bażiku ta’ EUR 35000000, għall-impriżi li jifformaw parti mill-ewwel kategorija, EUR 21000000, għal dawk li jifformaw parti mit-tieni kategorija, u ta’ EUR 3500000 għal dawk li jifformaw parti mit-tielet kategorija (punt 239 tad-Deċiżjoni).

20 Barra minn hekk, sabiex jiġi żgurat li l-multa jkollha effett suffiċjentement dissważiv, il-Kummissjoni pproċediet għall-aġġustament ta’ dan l-ammont inizjali. Konsegwentement, billi jittieħdu in kunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tal-partijiet ikkonċernati, espressi fl-ammont totali tal-fatturat mondjali tagħhom, il-Kummissjoni applikat koeffiċjent multiplikatur ta’ 2 għall-ammonti inizjali li ġew iddeterminati għal ADM u HLR u ta’ 2.5 għall-ammont inizjali ddeterminat għal H & R (punti 50 u 246 tad-Deċiżjoni).

21 F’dak li jikkonċerna d-dewmien tal-ksur imwettaq minn kull impriża, l-ammont inizjali li ġie ddeterminat ġie miżjud b’10 % fis-sena, jiġifieri żieda ta’ 40 % għal ADM, H & R, HLR u JBL, waqt li żdied għal 30 % għal Cerestar (punti 249 u 250 tad-Deċiżjoni).

22 Minħabba f’hekk, il-Kummissjoni ffissat l-ammont bażiku tal-multi għal EUR 58800000 f’dak li jikkonċerna ADM. Fir-rigward ta’ Cerestar, ta’ HLR, ta’ H & R u ta’ JBL, l-ammonti bażiċi ġew ifissati, rispettivament, għal EUR 4550000, EUR 58800000, EUR 122500000, u EUR 29400000 (punt 254 tad-Deċiżjoni).

23 It-tieni nett, minħabba ċirkustanzi aggravanti, l-ammonti bażiċi tal-multi imposti fuq ADM u lil HLR ġew miżjuda b'35 % minħabba li dawn l-impriżi kellhom rwol prinċipali fil-kuntest ta’ l-akkordju (punt 273 tad-Deċiżjoni).

24 It-tielet nett, il-Kummissjoni eżaminat iċ-ċaħda ta’ l-argumenti ta’ ċerti impriżi sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minn ċirkustanzi attenwanti (punti 274 sa 291 tad-Deċiżjoni).

25 Ir-raba’ nett, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 15(2) tar-regolament Nru 17, il-Kummissjoni adattat l-ammonti li ġew ikkalkulati għal Cerestar u H & R sabiex dawn ma jeċċedux il-limitu ta’ 10 % tal-fatturat totali tal-partijiet ikkonċernati (punt 293 tad-Deċiżjoni).

26 Il-ħames nett, bis-saħħa tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, il-Kummissjoni tat il-kunsens tagħha għal “tnaqqis kbir ħafna” (ta’ 90 %) tal-multa imposta fuq Cerestar meta kienet għadha ma kooperatx. Bis-saħħa tat-titolu D ta’ din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni tat “tnaqqis kunsiderevoli” (ta’ 50 %) mill-ammont tal-multa imposta fuq ADM, (ta’ 40 %) fuq JBL, (ta’ 30 %), fuq H & R u (ta’ 20 %) fuq HLR (punt 326).

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

27 B’att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-28 ta’ Frar 2002, ADM ressqet ir-rikors preżenti.

28 B’att separat ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-28 ta’ Frar 2002, ADM talbet li tingħata trattament kunfidenzjali fir-rigward ta’ ċerta informazzjoni li tinsab fis-sottomissjonijiet u f’ċerti annessi.

29 Fuq ir-rapport ta’ l-Imħallef Relatur, il-Qorti tal-Prim’Istanza (it-Tielet Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, għamlet xi domandi bil-miktub lill-partijiet, li għalihom huma wieġbu fiż-żmien previst.

30 Il-partijiet instemgħu fis-sottomissjonijiet orali kif ukoll fir-risposti tagħhom għad-domandi magħmula mill-Qorti tal-Prim’Istanza fis-seduta tad-9 ta’ Ġunju 2004.

31 ADM titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:

– tannulla l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni li fih qed jiġi kkonstatat li hija kisret l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE billi pparteċipat fir-restrizzjoni tal-kapaċitajiet tas-suq ikkonċernat u fl-għażla ta’ produttur sabiex imexxi ż-żieda fil-prezzijiet f’kull suq nazzjonali ta’ l-imsemmi suq ikkonċernat;

– tannulla l-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni safejn jikkonċerna lilha;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa tagħha;

– tikkundanna l-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

32 Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lill-ADM tbati l-ispejjeż.

Id-dritt

I – Fuq l-applikabbiltà tal-linji gwida

A – L-argumenti tal-partijiet

33 Minn naħa, ADM issostni li l-metodu tal-kalkolu tal-multi stabbilit mil-linji gwida hija radikalment differenti mill-prattika ta’ l-imgħoddi tal-Kummissjoni li fiha, kif hija ammettiet fid-Deċiżjoni (punt 253), kienet tikkonsisti f'li tiddetermina l-ammont tal-multa abbażi tar-rata bażi li kienet tirrappreżenta ċerta perċentwali ta’ bejgħ fis-suq Komunitarju kkonċernat. Min-naħa l-oħra, il-linji gwida introduċew rata fissa ta’ multa, per eżempju ta’ EUR 20000000 fil-każ ta’ ksur gravi, indipendentement mill-volum ta’ bejgħ tal-prodott ikkonċernat.

34 ADM tosserva li, waqt il-perijodu kkonċernat fil-każ preżenti (1991 sa 1995), il-Kummissjoni tat multi, b'applikazzjoni ta’ din il-prattika stabbilita, li fih l-ammont kien normalment jinstab bejn it-2.5 u d-9 % tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat fis-suq Komunitarju. Min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni tal-politika ġdida istitwita mil-linji gwida twassal għal multi li l-ammont tagħhom huwa minn 10 sa 34 darba iktar mill-multi li kienu ġew imposti abbażi tal-prattika preċedenti.

35 ADM tirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha poter ta’ diskrezzjoni li bih iżżid il-multi meta l-politika fil-qasam tal-liġi tal-kompetizzjoni teżiġi li jingħataw multi ta’ natura dissważiva iżjed għoljin. Madankollu, billi imponiet multa li l-ammont tagħha hija minn 10 sa 34 darba superjuri għal dak li ġie ffissat skond il-prattika preċedenti, il-Kummissjoni eċċediet dan il-marġini ta’ evalwazzjoni. Bil-kontra ta’ dak li ssostni l-Kummissjoni, din il-konklużjoni hija kkorroborata mis-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni (T-16/99, Ġabra p. II-1633, punt 237). Minn naħa, hija fil-fatt tirrimarka li, f’din is-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza tat il-possibbiltà lill-Kummissjoni tgħolli l-livell tal-multi safejn huwa indikat mir-Regolament Nru 17 bil-kundizzjoni li dan ikun neċessarju biex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika Komunitarja tal-kompetizzjoni. Issa, la fid-deċiżjoni u l-anqas fis-sottomissjonijiet tagħha, il-Kummissjoni ma tatx ġustifikazzjoni jew ressqet xi provi li juru li l-implementazzjoni ta’ din il-politika kienet titlob li jiġu imposti multi ta’ ammont bejn 10 u 34 darba superjuri għal dak li kien jirriżulta mill-politika preċedenti. Min-naħa l-oħra, hija osservat li, fil-kawża li tat lok għas-sentenza ċċitata kif ukoll fil-kawżi l-oħrajn ibbażati fuq akkordju relatat ma’ l-installazzjoni ta’ ħiters fl-ibliet, ħlief għal dik relatata mal-kumpannija ABB (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, T-31/99, Ġabra p. II-1881), il-Kummissjoni tat multi ta’ livell komparabbli ma’ dak li kien prevalenti meta kienet tiġi applikata l-prattika preċedenti tal-Kummissjoni. Hija ssostni li fil-fatt, l-impriżi kkonċernati f’dan l-akkordju ġew ikkundannati biss għal multi ta’ ammont li jirrappreżenta bejn 3 u 14 % tal-bejgħ imwettaq, u anki fuq ABB kienet ġiet imposta biss multa li kienet tikkorrispondi għal 44 % tal-fatturat tagħha.

36 ADM tqis li l-impriżi għandhom ikunu f’pożizzjoni li joperaw f’kundizzjonijiet li jkunu jistgħu jipprevedu. Skond il-linji gwida (l-ewwel paragrafu), fl-iffissar ta’ l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni għandha tirrispetta linja politika koerenti u mhux diskriminatorja. ADM tqis li n-nuqqas ta’ ċertezza legali fid-determinazzjoni tal-multi hija antinomika ma’ l-idea ta’ l-implementazzjoni effettiva tan-natura dissważiva ta’ multa. Sabiex l-effett dissważiv individwali ta’ multa jkun effettiv, huwa neċessarju li l-impriżi jkunu jafu minn qabel is-sanzjonijiet applikabbli. Hija tgħid li amnistija globali jew politika ta’ indulġenza effikaċi titlob li s-sanzjonijiet applikabbli fil-każ ta’ rifjut ta’ kollaborazzjoni għandhom ikunu kjarament iddefiniti minn qabel. Bl-istess mod, mhuwiex raġonevoli li jinżamm stat ta’ inċertezza kostanti fuq it-tip ta’ multi li jistgħu jingħataw fil-każ tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari minħabba d-dewmien kunsiderevoli ta’ l-investigazzjonijiet għal tali ksur. Konsegwentement, il-prinċipju ta’ ċertezza legali jeżiġi li l-metodu adottat mill-Kummissjoni biex tikkalkula l-multi skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jkun jista' jiġi previst bi grad suffiċjenti ta’ ċertezza.

37 ADM iżżid li jirriżulta mill-manwal tal-linji gwida tas-Sentencing Comission ta’ l-Istati Uniti [punt 1B1.11(b)(1), iktar ’il quddiem il-“linji gwida Amerikani”] u tal-ġurisprudenza tal-qorti ta’ l-appell Federali [sentenza United States vs Kimler, 167 F. 3d 889 (5th Circ. 1999)] li l-applikazzjoni b’effett retroattiv tal-linji gwida ġodda fir-rigward tal-multi hija pprojbita bir-regola ex post facto mill-kostituzzjoni ta’ l-Istati Uniti, meta hija twassal biex tagħti piena iżjed iebsa minn dik li kienet ser tingħata meta seħħ il-ksur.

38 Konsegwentement, skond ADM, l-applikazzjoni retroattiva tal-politika ġdida prevista fil-linji gwida għal ksur li, bħal f’dan il-każ, seħħ qabel il-pubblikazzjoni tagħhom u li għandha bħala effett li tagħti multa lil ADM li hija superjuri għall-multi imposti bis-saħħa tal-prattika preċedenti, u dan mingħajr li din il-marġini tkun meħtieġa sabiex tiggarantixxi r-rispett tal-politika fil-qasam tal-liġi tal-kompetizzjoni, tikser il-prinċipju ta’ ċertezza legali u hija illegali.

39 Min-naħa l-oħra, ADM issostni li l-applikazzjoni tal-linji gwida jiksru l-prinċipju ta’ trattament ugwali, billi hija twassal għal distinzjoni bejn l-impriżi li kisru l-liġi tal-kompetizzjoni, mhux skond id-data tal-ksur iżda skond id-data ta’ l-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni ffissata minn din ta’ l-aħħar b’mod arbitrarju. Per eżempju, ADM tgħid li l-impriżi kkonċernati mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni 97/624/KE, ta’ l-14 ta’ Mejju 1997, dwar il-proċedura marbuta ma’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu [82] tat-Trattat KE (IV/34,621, 35,059/F-3 – Irish Sugar plc) (ĠU L 258, p. 1), u fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/210/KE, tad-29 ta’ Marzu 1994, dwar il-proċedura marbuta ma’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat KE (IV/33.941 – HOV-SVZ/MCN) (ĠU L 104, p. 34), ġew imposti fuqhom multi li l-ammont tagħhom rispettivament jirrappreżentaw biss 6.8 u 5 % ta’ l-ammont ta’ bejgħ imwettaq fis-suq rilevanti, meta kien hemm ksur li kien relatat ma’ l-akkordju fuq l-aċidu ċitriku.

40 Il-Kummissjoni talbet li dawn il-motivi jiġu miċħuda.

B – Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

41 L-ewwel nett, il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar li l-prinċipju ta’ non retroattività tal-liġijiet kriminali, skond l-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950, bħala dritt fundamentali, jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li l-osservanza tiegħu għandha tiġi rrispettata meta jiġu imposti multi għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, u li dan il-prinċipju jeżiġi li s-sanzjonijiet imposti jikkorrispondu ma’ dawk li kienu ġew iffissati meta kien seħħ il-ksur (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni, C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P sa C-208/02 P u C-213/02 P, Ġabra p. I-5425, punt 202; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, T-23/99, Ġabra p. II-1705, punti 218 sa 221, u tad-9 ta’ Lulju 2003, Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, T-224/00, Ġabra p. II-2597, punt 39).

42 Wara, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li l-adozzjoni tal-linji gwida li jistgħu jbiddlu l-politika ġenerali tal-kompetizzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-multi tista', fil-bidu, taqa' fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non retroattività.

43 Fil-fatt, minn naħa, il-linji gwida jista' jkollhom effetti legali. Dawn l-effetti legali jirriżultaw mhux minn natura legali tal-linji gwida, iżda mill-adozzjoni u l-pubblikazzjoni tagħhom mill-Kummissjoni. Din l-adozzjoni u pubblikazzjoni tal-linji gwida twassal għal awtolimitazzjoni tal-kapaċità ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni, li ma tistax tabbandunahom sabiex tikkundanna, f’dan il-każ, il-ksur ta’ prinċipji ġenerali tad-dritt, bħat-trattament ugwali, il-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima u ċ-ċertezza legali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 209 sa 212).

44 Min-naħa l-oħra, il-linji gwida, billi huma strument ta’ politika fil-qasam tal-kompetizzjoni, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju tan-non retroattività, fil-bidu ta’ interpretazzjoni ġurisprudenzjali ġdida ta’ norma li tistabbilixxi ksur, skond il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward ta’ l-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (ara, b’mod partikolari, Qorti Ewr. D. B., sentenzi S.W. u C.R. vs Ir-Renju Unit, tat-22 ta’ Novembru 1995, serje A Nri 335-B u 335-C, § 34 sa 36 u §32 sa 34; Cantoni vs Franza, tal-15 ta’ Novembru 1996, Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet 1996-V, § 29 sa 32, u Coëme et vs Il-Belġju, tat-22 ta’ Ġunju 2000, Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet 2000-VII, § 145), li fiha, din l-aħħar dispożizzjoni tmur kontra l-applikazzjoni retroattiva ta’ interpretazzjoni ġdida ta’ dispożizzjoni li tistabbilixxi ksur. Skond din il-ġurisprudenza, dan ikun il-każ jekk ikun jirrigwarda interpretazzjoni tal-ġurisprudenza li riżultat tiegħu mhuwiex raġonevalment prevvidibbli meta jkun twettaq il-ksur, b’mod partikolari fid-dawl ta’ l-interpretazzjoni aċċettata f’dak iż-żmien fil-ġurisprudenza relattiva għad-dispożizzjoni legali kkonċernata. Għandu jiġi madankollu ppreċiżat li jirriżulta minn din l-istess ġurisprudenza li l-portata tal-kunċett ta’ prevvidibbiltà jiddependi ħafna mill-kontenut tat-test partikolari, mill-qasam li jkopri kif ukoll min-numru u l-kwalità tad-destinatarji tiegħu. Barra minn hekk, il-prevedibbiltà tal-liġi ma tmurx kontra li persuna kkonċernata jkollha tasal biex tirrikorri għal kjarifiki sabiex tevalwa, b’mod raġonevoli fiċ-ċirkustanzi tal-każ, il-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att iddeterminat. B’mod iżjed partikolari, fir-rigward tas-sentenza Cantoni vs Franza (iċċitata iktar ’il fuq, § 35), dan jirrigwarda speċjalment lill-professjonisti, li huma mdorrija jużaw prudenza kbira fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom. Wieħed jista' wkoll jistenna mingħandhom li huma jagħtu attenzjoni partikolari biex jevalwaw ir-riskji li dan ifisser (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punti 215 sa 223).

45 Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm għalhekk lok li jiġi vverifikat jekk it-tibdil li jikkostitwixxi l-adozzjoni tal-linji gwida kienx raġonevolment prevvidibbli meta seħħ il-ksur ikkonċernat.

46 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-innovazzjoni prinċipali tal-linji gwida hija li tieħu bħala punt inizjali l-kalkolu ta’ ammont bażiku, iddeterminat mill-iskali previsti f’dan ir-rigward mill-imsemmija linji gwida, liema skali jirriflettu l-gradi differenti ta’ ksur, iżda li, bħala tali, m’għandhomx relazzjoni mal-fatturat rilevanti. Dan il-metodu jistrieħ essenzjalment fuq li ssir tariffa, pjuttost relattiva u simplifikata, tal-multi (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punt 225).

47 Għaldaqstant, għandu jiġi mfakkar li l-fatt li l-Kummissjoni fil-passat applikat multi ta’ ċertu livell għal ċerti tipi ta’ ksur ma jneħħix il-possibbiltà li tgħolli dan il-livell skond il-limiti indikati mir-regolament Nru 17, jekk dan huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika Komunitarja tal-kompetizzjoni, iżda bil-kontra, l-applikazzjoni utili tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni teżiġi li l-Kummissjoni tkun tista' f’kull ħin tadatta l-livell ta’ multi għall-bżonnijiet ta’ din il-politika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punt 227, tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punt 109, u tat-2 ta’ Ottubru 2003, Aristrain vs Il-Kummissjoni, C-196/99 P, Ġabra p. I-11005, punt 81; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-10 ta’ Marzu 1992, Solvay vs Il-Kummissjoni, T-12/89, Ġabra p. II-907, punt 309, u ta’ l-14 ta’ Meju 1998, Europa Carton vs Il-Kummissjoni, T-304/94, Ġabra p. II-869, punt 89; sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 56).

48 Jirriżulta minn dan li l-impriżi implikati fi proċedura amministrattiva li jistgħu jagħtu lok għal multa ma jiksbux aspettattiva leġittima mill-fatt li l-Kummissjoni ma tkunx ser taqbeż il-livell tal-multi mitluba preċedentement, lanqas fil-metodu ta’ kalkolu ta’ dawn l-aħħar (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 228).

49 Konsegwentement, l-imsemmija impriżi għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni l-possibbiltà li, f’kull żmien, il-Kummissjoni tiddeċiedi li tgħolli l-livell tal-multi meta mqabbel ma dak li ġie applikat fl-imgħoddi. Dan huwa validu mhux biss meta l-Kummissjoni tipproċedi li tgħolli l-livell ta’ l-ammont tal-multi billi taqta’ fuq multi f’deċiżjonijiet individwali, iżda wkoll jekk din iż-żieda ssir bl-applikazzjoni, għal każijiet speċifiċi, tar-regoli ta’ kondotta li għandhom portata ġenerali bħal-linji gwida (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 229 u 230).

50 Għalhekk, sostanzjalment, ADM b'mod żbaljat issostni li ż-żieda tal-livell tal-multi mill-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ l-akkordju, huwa sproporzjonat b’mod manifest meta mqabbel ma’ l-għan li tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika tal-kompetizzjoni.

51 B’hekk, iċ-ċirkustanza invokata minn ADM – li kieku kellha tiġi meqjusa bħala fatt - li tgħid li l-applikazzjoni ta’ politika ġdida twassal għal multi li jammontaw bejn l-10 u l-34 darba superjuri għall-multi li kienu jingħataw abbażi tal-prattika preċedenti ma twassalx għal ksur tal-prinċipju ta’ non retroattività. Fil-fatt, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 44 tal-preżenti sentenza, għandu jkun raġonevolment previdibbli għal ADM li l-Kummissjoni f’kull mument tista' tirrevedi l-livell ġenerali tal-multi fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni ta’ politika tal-kompetizzjoni differenti. B’hekk, ADM kellha raġonevolment tipprevedi t-tali żieda – li tqisha bħala stabbilita – fiż-żmien fejn il-ksur ikkonċernat kien seħħ.

52 Fl-aħħar nett, safejn ADM tqis li, biex jiġi żgurat l-effett dissważiv tal-multi, huwa neċessarju li l-impriżi jkunu jafu minn qabel il-livell tal-multi li huma għandhom jistennew li se jingħataw jekk huma jagħmlu xi ksur għar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni, huwa biżżejjed li jiġi ppreċiżat li n-natura dissważiva tal-multi ma jippreżupponi bl-ebda mod li l-impriżi jkunu jafu minn qabel il-livell preċiż tal-multa li għandhom jistennew għal imġiba antikompetittiva stabbilita.

53 F’dak li jikkonċerna l-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali invokat minn ADM, għandu jiġi ppreċiżat li kien diġà ġie deċiż li l-fatt li ġie applikat il-metodu msemmi fil-linji gwida biex jiġi kkalkulat l-ammont tal-multa ta’ ADM ma jikkostitwixxix trattament diskriminatorju fir-rigward ta’ l-impriżi li wettqu ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni waqt l-istess perijodu iżda li, minħabba raġunijiet marbuta mad-data li fiha jiġi stabbilit il-ksur jew raġunijiet li jirrigwardaw l-iżvolġiment tal-proċedura amministrattiva li tikkonċernahom, kienu s-suġġett ta’ kundanni f’dati li kienu jippreċedu l-adozzjoni u l-pubblikazzjoni tal-linji gwida (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 69 sa 73; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-12 ta’ Lulju 2001, Tate & Lyle et vs Il-Kummissjoni, T-202/98, T-204/98 u T-207/98, Ġabra p. II-2035, punti 118 u 119).

54 Konsegwentement, għandu jiġi miċħud l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali.

II – Fuq ir-rilevanza tal-multi diġà imposti f’pajjiżi oħra

A – L-argumenti tal-partijiet

55 ADM issostni li, billi rrifjutat li tnaqqas l-ammont tal-multi diġà imposti fuq ADM mill-Istati Uniti u mill-Kanada mill-ammont tal-multa stabbilita mid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju li jipprojbixxi l-akkumulu ta’ sanzjonijiet għall-istess ksur. Kif jirriżulta wkoll mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Diċembru 1972, Boehringer vs Il-Kummissjoni (7/72, Ġabra p. 1281), il-Kummissjoni għandha l-obbligu li timponi sanzjoni mill-awtoritajiet ta’ pajjiż terz jekk il-fatti sostnuti kontra l-impriża rikorrenti mill-Kummissjoni, minn naħa, u minn dawn l-awtoritajiet, min-naħa l-oħra, huma identiċi. Dan huwa proprju l-każ ikkonċernat, peress li, bil-kontra tal-kawża li tat lok għas-sentenza Boehringer Boehringer vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, l-akkordju ssanzjonat mill-awtoritajiet Amerikani u Kanadiżi kien, skond ir-rikorrenti, l-istess, fis-suġġett, fil-post u fid-dewmien tagħha, għal dik issanzjonata mill-Kummissjoni, li għalhekk tkun ibbażat ruħha fuq l-elementi ta’ prova miġbura mill-awtoritajiet Amerikani.

56 F’dan ir-rigward, ADM tikkuntesta l-evalwazzjoni li tinsab fid-Deċiżjoni, li tgħid li l-multi imposti mill-Istati Uniti u mill-Kanada kienu biss ħadu in kunsiderazzjoni l-effetti antikompetittivi ta’ l-akkordju fil-kuntest ta’ dawn il-qrati (punt 333 tad-Deċiżjoni). Fl-Istati Uniti, id-deċiżjoni imposta fuq ADM fil-15 ta’ Ottubru 1996 turi, bil-kontra, li l-akkordju kkontestat kien globali u kien jimpedixxi l-kummerċ “fl-Istati Uniti u lil hinn”. Il-multa imposta għaldaqstant hija ta’ ammont partikolarment għoli minħabba l-portata ġeografika tal-ksur. Għal dak li jikkonċerna l-proċedura segwita mill-Kanada, il-fatt li kien jirrigwarda akkordju mondjali kien ukoll speċifikament meħud in kunsiderazzjoni.

57 F’kull każ, jekk wieħed ukoll iqis li l-affermazzjoni tal-Kummissjoni hija eżatta, il-fatt li awtoritajiet oħrajn ma kkunsidrawx l-effetti lokali ta’ ksur hija nieqsa minn kull rilevanza għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ l-interdizzjoni ta’ l-aggregazzjoni tas-sanzjonijet. Fil-fatt, skond is-sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt 55 supra, hawnhekk, tkun biss determinanti l-identità tal-komportamenti inkriminati. Dan il-metodu huwa kkonfermat mill-prattika tal-Kummissjoni nnifisha li, f’deċiżjoni ta’ l-1983, kienet naqqset mill-ammont tal-multa imposta fuq impriżi li pparteċipaw f’akkordju l-ammont tal-multa li kienet diġà ġiet iffissata mill-awtoritajiet Ġermaniżi, meta kienet iddeċidiet biss fuq l-aspetti ta’ dan l-akkordju li ma kinux jagħmlu parti mill-Ġermanja [ara d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 83/546/KEE, tas-17 ta’ Ottubru 1983, dwar il-proċedura għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu [81] tat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ekonomika Ewropea (IV/30.064 – Ċilindri/Vireg magħmula minn ħadid u minn azzar fondut) (ĠU L 317, p. 1)].

58 ADM tqis li l-Kummissjoni naqset milli tieħu in kunsiderazzjoni, fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa, il-fatt li hija kienet diġà ġiet ikkundannata, f’pajjiżi terzi, għal multi u għal danni-interessi ta’ ammont suffiċjenti biex tiġi dissważa milli tikkommetti ksur ġdid tal-liġi tal-kompetizzjoni. B’hekk, ADM ġiet suffiċjentement ippenalizzata.

59 Barra minn hekk, skond ADM, il-Kummissjoni tiżbalja meta tikkonkludi li d-danni-interessi mħallsa minnha fil-kuntest tal-proċeduri diretti fl-Istati Uniti u fil-Kanada huma purament kumpensatorji. Fil-fatt, tippreċiża ADM, dawn id-danni-interessi mħallsa bis-saħħa ta’ regolament tranżazzjonali ħadu in kunsiderazzjoni t-talbiet ta’ danni-interessi b’rata tripla (“triple damages”) pretiżi mix-xerrejja kkonċernati. Għalhekk l-imsemmija danni-interessi jmorru lil hinn minn ammont purament kumpensatorju u jinkludu element ta’ natura penali. Għaldaqstant, il-Kummissjoni kienet marbuta tieħu in kunsiderazzjoni dawn l-ammonti ta’ natura penali, skond il-prinċipju li jgħid li l-ebda piena ma tista' tingħata żewġt idrabi għall-istess ksur.

60 Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.

B – Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

61 Għandu jiġi mfakkar li l-prinċipju ta’ ne bis in idem jipprojbixxi li l-istess persuna tiġi ssanzjonata iżjed minn darba għall-istess imġiba illegali sabiex jiġi protett l-istess interess ġuridiku. L-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju hija sottomessa għal tliet kunidzzjonijiet kumulattivi, jiġifieri l-identità tal-fatti, l-identità ta’ min wettaq il-ksur u l-identità ta’ l-interess ġuridiku protett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il-Kummissjoni, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 p, C-217/00 P, u C-219/00 P, Ġabra p. I-123, punt 338).

62 Il-ġurisprudenza Komunitarja tgħid ukoll li impriża tista' validament tkun is-suġġett ta’ żewġ proċedimenti paralleli għall-istess komportament illegali, u għallhekk sanzjoni doppja, waħda mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru kkonċernat, l-oħra Komunitarja, safejn l-imsemmija proċedimenti jkollhom finijiet distinti u li m’hemmx identità bejn id-dispożizzjonijiet li ġew miksura (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Frar 1969, Wilhelm et 14/68, Ġabra p. 1, punt 11; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ April 1995, Tréfileurope vs Il-Kummissjoni, T-141/89, Ġabra p. II-791, punt 191, u tas-6 ta’ April 1995, Sotralentz vs Il-Kummissjoni, T-149/89, Ġabra p. II-1127, punt 29).

63 Isegwi li l-prinċipju ta’ ne bis in idem iżjed u iżjed ma japplikax għal każ bħal dan, li fih il-proċeduri mressqa u s-sanzjonijiet imposti mill-Kummissjoni, minn naħa, u mill-awtoritajiet Amerikani u Kanadiżi, min-naħa l-oħra, ma jsegwux, kif wieħed isib, l-istess għanijiet. Fil-fatt, jekk, fl-ewwel każ, jirrigwarda ż-żamma ta’ kompetizzjoni mingħajr ma tagħmel ħsara fit-territorju ta’ l-Unjoni Ewropea jew fiż-ŻEE, il-protezzjoni mfittxija fit-tieni każ tikkonċerna s-suq Amerikan jew Kanadiż (ara, f’dan is-sens, sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tad-29 ta’ April 2004, Tokai Carbon et vs Il-Kummissjoni, T-239/01, T-244/01, T-246/01, T-251/01 u T-252/01, Ġabra p. II-1181, punt 134, u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-kundizzjoni ta’ l-identità ta’ l-interess ġuridiku protett neċessarju biex jiġi applikat il-prinċipju ta’ ne bis in idem, huwa żbaljat ukoll.

64 Għaldaqstant, ADM b'mod żbaljat tinvoka l-prinċipju ta’ ne bis in idem f’dan il-każ.

65 Din il-konklużjoni mhijiex ikkunsidrata mill-ġdid mis-sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt 55 supra, invokata minn ADM. Fil-fatt, f’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ma indikatx li l-Kummissjoni għandha timponi sanzjoni mill-awtoritajiet ta’ Stat terz li fih il-fatti sostnuti kontra impriża mill-Kummissjoni u mill-imsemmija awtoritajiet ikunu identiċi, iżda limitat ruħha li tindika li din il-kwistjoni għandha tiġi riżolta meta tasal (sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt 55 supra, punt 3).

66 F’kull każ, meta għall-inqas il-prinċipju ta’ ekwità jkun jista', f’ċerti ċirkustanzi partikolari, iġiegħel lill-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni s-sanzjonijiet imposti mill-awtoritajiet ta’ Stati terzi meta dawn jissanzjonaw ukoll komportament fit-territorju tal-Komunità, għandu jiġi kkonstatat li ADM għadha ma pprovatx li dan huwa l-każ ikkonċernat u li l-awtoritajiet Amerikani u Kanadiżi ssanzjonaw l-akkordju safejn kien jitratta t-territorji tal-Komunità u taż-ŻEE.

67 Fil-fatt, is-sempliċi riferenza, fit-tranżazzjoni konkluża ma’ l-awtoritajiet Amerikani, dwar il-fatt li l-akkordju kellu rilevanza “fl-Istati Uniti u lil hinn” ma jurix li, meta sar il-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa, l-awtoritajiet Amerikani ħadu in kunsiderazzjoni l-applikazzjonijiet jew l-effetti ta’ l-akkordju minbarra dawk li jikkonċernaw it-territorju Amerikan, b’mod partikolari fir-rigward taż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tokai Carbon et vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punt 143).

68 Għaldaqstant, f’dak li jikkonċerna l-ammont għoli tal-multa minħabba l-portata ġeografika tal-ksur, għandu jiġi kkunsidrat li din is-sempliċi affermazzjoni mhijiex suffiċjenti sabiex wieħed juri li l-impatt ta’ l-akkordju fuq is-suq taż-ŻEE ġie meħud in kunsiderazzjoni.

69 F’dak li jikkonċerna t-tranżazzjoni konkluża ma’ l-awtoritajiet Kanadiżi, ADM tibqa' fin-nuqqas li tgħaddi l-inqas prova tal-fatt li, fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa, dawn l-awtoritajiet kienu kkonċernati bl-applikazzjoni jew l-effetti ta’ l-akkordju barra minn dawk li jikkonċernaw dan il-pajjiż u, b’mod partikolari, dawk li jikkonċernaw iż-ŻEE. Ir-riferenza għall-portata mondjali ta’ l-akkordju magħmula mill-awtoritajiet Kanadiżi u invokata minn ADM kienet hemm biss biex tiddefinixxi l-importanza ta’ l-akkordju fis-suq Kanadiż kollu.

70 Fir-rigward ta’ l-effett dissważiv tal-multi li ngħataw diġà, u d-danni u l-interessi, li fih id-danni u interessi tripli mhumiex kumpensatorji, il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar li l-kompetenza tal-Kummissjoni li timponi multi fuq l-impriżi li, deliberatament jew b’negliġenza, jikkommettu ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 81(1) KE jew ta’ l-Artikolu 82 KE, jikkostitwixxu wieħed mill-metodi tal-Kummissjoni biex tkun tista' twettaq il-missjoni ta’ sorveljanza li jagħtiha d-dritt Komunitarju. Din il-missjoni titlob l-obbligu li ssegwi politika ġenerali intiża li tapplika l-prinċipji ffissati mit-Trattat fil-qasam tal-kompetizzjoni u li tindirizza l-komportament ta’ l-impriżi f’dan is-sens (sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 105).

71 Isegwi li l-Kummissjoni għandha l-kompetenza li tiddeċiedi l-livell ta’ l-ammont tal-multi sabiex issaħħaħ l-effett dissważiv tagħhom meta l-ksur ta’ tip li ġie determinat għadu relattivament frekwenti, filwaqt li l-illegalità tagħhom ġiet stabbilita fil-bidu tal-politka Komunitarja fil-qasam tal-kompetizzjoni, minħabba l-profitt li ċerti impriżi interessati jistgħu jiksbu (sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 108).

72 ADM ma tistax turi b’mod validu li l-ebda dissważjoni ma kienet imposta fuqha minħabba li hija kienet diġà ġiet ikkundannata għall-istess fatti minn qrati ta’ Stati terzi. Fil-fatt, l-għan ta’ dissważjoni intiża mill-Kummissjoni kellha effett fuq it-tmexxija ta’ l-impriżi fil-Komunità jew fiż-ŻEE. Konsegwentement, in-natura dissważiva ta’ multa imposta fuq ADM, minħabba l-ksur tagħha tar-regoli tal-kompetizzjoni Komunitarji, ma jista' jiġi ddeterminat la fir-rigward tas-sitwazzjoni partikolari ta’ l-ADM biss, l-anqas fir-rigward tar-rispett min-naħa tagħha tar-regoli tal-kompetizzjoni ffissati fi Stati terzi lil hinn miż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tokai Carbon et vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punti 146 u 147).

73 Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-multi imposti minn Stati oħrajn għandu jiġi miċħud.

III – Fuq il-gravità tal-ksur

A – Introduzzjoni

74 ADM tqis li l-Kummissjoni ma evalwatx korrettament il-gravità tal-ksur fil-kuntest tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa. Il-motivi invokati fuq dan is-suġġett huma bbażati, l-ewwel nett, fuq in-nuqqas jew insuffiċjenza ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat, it-tieni nett, fuq l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur fuq l-ammont inizjali u, it-tielet nett, fuq l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq.

75 Qabel ma tieħu deċiżjoni fuq is-sustanza tal-motivi differenti invokati f’dan il-kuntest, għandu jiġi spjegat fil-qosor il-metodu segwit mill-Kummissjoni fil-każ partikolari fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni u l-kunsiderazzjoni tal-gravità tal-ksur, kif jirriżulta mill-punti tad-Deċiżjoni.

76 Jirriżulta mid-Deċiżjoni li, biex tevalwa l-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni, l-ewwel nett, ikkunsidrat li l-partijiet ikkonċernati kienu għamlu ksur gravi ħafna, fir-rigward tan-natura tiegħu, ta' l-impatt tiegħu konkret fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku u ta' l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat, jiġifieri ż-ŻEE kollha (punti 204 sa 232 tad-Deċiżjoni).

77 Wara, il-Kummissjoni qieset li għandu jiġi applikat trattament differenti bejn il-partijiet ikkonċernati sabiex “tittieħed in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali ta’ min wettaq il-ksur [li] jikkawżaw dannu kunsiderevoli lil kompetizzjoni, u […] tiffissa l-multa għal livell li jiżguralha effett suffiċjentement dissważiv”. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni indikat li hija ħadet in kunsiderazzjoni l-kobor speċifiku ta’ kull impriża, u għaldaqstant l-effett reali ta’ l-imġiba illegali tagħha fuq il-kompetizzjoni (punti 233 u 234 tad-Deċiżjoni).

78 Għall-finijiet ta’ l-evalwazzjoni ta’ dawn l-elementi, il-Kummissjoni għażlet li tibbaża ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-partijiet ikkonċernati mill-bejgħ ta’ l-aċidu ċitriku fuq livell mondjali waqt l-aħħar sena tal-perijodu li fih sar il-ksur, jiġifieri s-sena 1995. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni kkunsidrat li, billi s-suq ta’ l-aċidu ċitriku huwa globali, “il-figuri […] li jagħtu immaġini iżjed fidila tal-kapaċità ta’ l-impriżi parteċipanti [li] jikkawżaw dannu kunsiderevoli lil operaturi oħrajn fis-Suq Komuni u/jew taż-ŻEE” (punt 236 tad-Deċiżjoni). Il-Kummissjoni żiedet li, skond hi, dan il-metodu kien validu minħabba l-fatt li kien jirrigwarda akkordju mondjali, li fih l-għan kien b’mod partikolari li jinqasmu s-swieq fuq livell mondjali. Hija qieset, barra minn hekk, li l-fatturat mondjali ta’ parti mill-akkordju kien jagħti wkoll idea tal-kontribut tagħha għall-effikaċja ta’ l-akkordju kollu kemm hu jew, bil-kontra, ta’ l-instabbiltà li kien ikollha li kieku din il-parti ma kinitx tipparteċipa (punt 236 tad-Deċiżjoni).

79 Abbażi ta’ dan, il-Kummissjoni ddeċidiet li taqsam l-impriżi fi tliet kategoriji: fl-ewwel kategorija, hija qiegħdet H & R minħabba l-fatt li, “b’parti mis-suq mondjali ta’ 22 %, [hija] kienet l-iżjed produttriċi importanti fis-suq”. Fit-tieni kategorija, hija qiegħdet lil ADM, JBL u HLR filwaqt li indikat li l-ewwel tnejn kellhom “l-istess partijiet mis-suq ta’ [kunfidenzjali]” u li l-aħħar waħda kellha parti mis-suq ta’ 9 %. Fl-aħħar nett, fit-tielet kategorija, hija qiegħdet lil Cerestar minħabba li hija kienet “mingħajr dubju l-iżgħar kompetitriċi” bi 2.5 % ta’ parti mis-suq fl-1995. B’hekk, il-Kummissjoni ffissat l-ammont bażiku ta’ EUR 35000000 għal H & R, ta’ EUR 21000000 għal ADM, JBL kif ukoll għal HLR, u ta’ EUR 3500000 għal Cerestar (punti 237 sa 239 tad-Deċiżjoni).

80 Fl-aħħar nett, biex jiġi żgurat li l-multa jkollha effett suffiċjentement dissważiv, il-Kummissjoni emendat dan l-ammont billi ħadet in kunsiderazzjoni l-kobor u r-riżorsi globali tal-partijiet ikkonċernati. B’hekk, il-Kummissjoni applikat koeffiċenti multiplikatur ta’ 2 (jiġifieri żieda ta’ 100 %) għall-ammont inizjali speċifiku għal ADM, li għaldaqstant sar EUR 42000000, u koeffiċenti multiplikatur ta’ 2.5 (jiġifieri żieda ta’ 150 %) għall-ammont inizjali speċifiku għal HLR li sar għaldaqstant sar EUR 87500000 (punti 240 sa 246 tad-Deċiżjoni).

B – Fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat

1. L-argumenti tal-partijiet

81 ADM tikkontesta lill-Kummissjoni l-fatt li ma kkunsidratx, jew ma kkunsidratx biżżejjed, il-fatturat tagħha mwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat għall-kalkolu ta’ l-ammont bażiku tal-multa.

82 Minn naħa, ADM issostni li jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza li l-fatturat imwettaq permezz tal-prodott ikkonċernat huwa element importanti fil-kalkolu tal-multi (sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Lulju 1994, Parker Pen vs Il-Kummissjoni, T-77/92, Ġabra p. II-549, punti 92 sa 95; tat-8 ta’ Ottubru 1996, Compagnie maritime belge transports et vs Il-Kummissjoni, T-24/93 sa T-26/93 u T-28/93, Ġabra p. II-1201, punt 233; tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni, T-229/94, Ġabra p. II-1689, punt 127, u ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, SCA Holding vs Il-Kummissjoni, T-327/94 , Ġabra p. II-1373, punt 176).

83 ADM tqis li l-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq permezz tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE hija bażi approprjata sabiex jiġu evalwati t-theddidiet għal kompetizzjoni fis-suq tal-prodott ikkonċernat fi ħdan il-Komunità kif ukoll ta’ l-importanza relattiva tal-parteċipanti fl-akkordju fir-rigward tal-prodotti kkonċernati. Din il-konklużjoni hija kkorroborata bil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza (sentenza Europa Carton vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 126, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, KNP BT vs Il-Kummissjoni, T-309/94, Ġabra p. II-1007, punt 108, ikkonfermata fl-appell mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, KNP BT vs Il-Kummissjoni, C-248/98 P, Ġabra p. I-9641).

84 Barra minn hekk, skond ADM, is-sentenza LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, tikkonferma li l-kunsiderazzjoni sproporzjonata tad-daqs globali ta’ impriża biex tiffissa l-multa hija illegali.

85 ADM tinvoka wkoll il-fatt li, fil-prattika deċiżjonali ta’ l-aħħar snin li tikkonċerna każijiet li jixbhu dan il-każ [Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/601/KE, tat-13 ta’ Lulju 1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/C/33.833 -Kartun) (ĠU L 243, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/815/KE, tat-30 ta’ Novembru 1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/33.126 u 33.322 - Siment) (ĠU L 343, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 86/398/KEE, tat-23 ta’ April 1986, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE (IV/31.149 – Polypropylene) (ĠU L 230, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 89/515/KEE, tat-2 ta’ Awwissu 1989, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/31.553 – Chicken wire) (ĠU L 260, p. 1), u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/215/KEFA, tas-16 ta’ Frar 1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 65 tat-Trattat KEFA li tikkonċerna ftehim u prattiċi miftiehma li jimplikaw il-produtturi Ewropej ta’ travi (ĠU L 116, p. 1)], il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-volum ta’ bejgħ imwettaq mill-prodott ikkonċernat fis-suq Komunitarju, kif tgħid hija stess fid-Deċiżjoni (punt 253). Issa, hija tqis li, billi bbażat ruħha fuq id-deċiżjonijiet tagħha għal dan il-kriterju ta’ kalkolu, il-Kummissjoni ffissat multi li l-ammont tagħhom kien jinstab bejn it-2.5 u d-9 % tal-fatturat imwettaq mill-partijiet ikkonċernati permezz tal-prodott ikkonċernat. ADM tippreċiża li, jekk il-Kummissjoni wkoll kienet segwiet dan il-kriterju għall-kalkolu f’dan il-każ, dan kien iwassalha timponi multa li fiha l-ammont kien ikun bejn EUR 1150000 u EUR 4140000. Hija ssostni li, għaldaqstant, billi naqset milli tintrabat ma’ dan il-kriterju ta’ kalkolu, il-Kummissjoni imponitilha multi li f’dan l-ammont kien minn 10 sa 34 darba superjuri għal dak tal-multi li hija kienet timponi fuq din il-bażi.

86 ADM tqis li l-Kummissjoni b'mod żbaljat issostni wkoll li ħadet in kunsiderazzjoni l-fatturat tal-partijiet ikkonċernati billi kklassifikathom fi tliet kategoriji li jikkorrispondu ma' l-importanza tas-sehem li huma għandhom fis-suq mondjali ta’ l-aċidu ċitriku (punt 236). Skond ADM, il-Kummissjoni kellha wkoll tieħu in kunsiderazzjoni l-valur limitat ta’ bejgħ ta’ l-aċidu ċitriku fiż-ŻEE fl-1995.

87 Fil-fatt, l-ewwel nett, anki kif il-Kummissjoni stess tammetti, hija marbuta li tiddetermina l-gravità tal-ksur u, għaldaqstant, il-livell tal-multa fid-dawl ta’ l-effetti fuq iż-ŻEE. Issa, f’dan ir-rigward, l-argument invokat mill-Kummissjoni fil-punt 236 tad-Deċiżjoni li jgħid li f’dan il-kuntest għandu jiġi applikat il-fatturat mondjali meta jitqies li l-għan ta’ l-akkordju kien li “jirtiraw riżervi kompetittivi mis-suq taż-ŻEE” huwa nieqes minn kull bażi. Id-Deċiżjoni ma tippretendix li l-partijiet jaslu biex jirtiraw il-provvisti tagħhom mis-suq taż-ŻEE. ADM tippreċiża li l-akkordju kien stipula kwoti fuq bażi mondjali (punti 97 sa 101 tad-Deċiżjoni) u li ma kienx hemm kwoti separati għall-Ewropa. F’akkordju li jeffettwa l-konsumaturi taż-ŻEE, id-dannu kkawżat lilhom jibqa' l-istess kemm jekk jestendi jew ma jestendix lil hinn miż-ŻEE. F’dan ir-rigward, ma jrid ikun hemm l-ebda differenza fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur u fid-determinazzjoni tal-multa imposta.

88 It-tieni nett, il-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni hija inkoerenti. Fil-fatt, fil-kawżi msemmija “Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda” [Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/382/KE, tat-8 ta’ Diċembru 1999, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 81 KE (Kawża IV/E-1/35.860-B – Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda) (ĠU L 140, 2003, p. 1)] u “Sodium Gluconate” (Deċiżjoni tat-2 ta’ Ottubru 2001, li tikkonċerna l-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 81 KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE , COMP/E-1/36.756 – Sodium Gluconate), il-Kummissjoni kellha biss l-intenzjoni li tieħu in kunsiderazzjoni biss il-bejgħ imwettaq fiż-ŻEE.

89 It-tielet nett, l-effetti kontradittorju ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat mondjali jidher f’dan il-każ, peress li l-bejgħ ta’ ADM fil-Kanada u fl-Istati Uniti, li jikkonsisti minn ftit jew wisq 50 % tal-bejgħ mondjali ta’ l-aċidu ċitriku fis-suq mondjali, ġà ttieħdu in kunsiderazzjoni mill-awtoritajiet ta’ dawn il-pajjiżi meta ġew imposti s-sanzjonijiet fuq ADM. Billi ħadet in kunsiderazzjoni l-fatturat mondjali, il-Kummissjoni tat multa sproporzjonata meta mqabbla mal-bejgħ ta’ ADM li għalihom din kienet diġà penalizzata.

90 Ir-raba’ nett, ADM tqis li, kieku kellu jitqies li l-fatturat mondjali mwettaq mill-bejgħ ta’ aċidu ċitriku seta' jikkostitwixxi fattur rilevanti fl-iffissar tal-multa, il-Kummissjoni ma ħadithiex in kunsiderazzjoni b’mod approprjat. Fil-fatt, l-ammont tal-multa imposta fuq ADM (qabel l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni) hija ta’ 66 % tal-fatturat mondjali mwettaq mill-bejgħ ta’ aċidu ċitriku. Din is-sanzjoni taqbeż sostanzjalment kull dannu kkaġunat lill-konsumaturi jew lill-kompetizzjoni bil-parteċipazzjoni ta’ ADM fl-akkordju, li kien fil-fatt jikkorrispondi biss għal frazzjoni tal-fatturat imwettaq fis-suq mondjali. Iżjed preċiżament, il-Kummissjoni bbażat ruħha esklużivament fuq il-fatturat kollu u fuq ir-riżorsi ta’ l-impriża. Issa, ADM tqis li l-fatt li tkun ibbażat ruħha b’mod sproporzjonat fuq il-fatturat totali jwassal għall-impożizzjoni ta’ multa illegali.

91 Konsegwentement, ADM tqis li l-Kummissjoni mhux biss interpretat b’mod żbaljat il-prinċipji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza iżda kisret ukoll il-prinċipju tal-proporzjonalità.

92 Min-naħa l-oħra, ADM issostni li l-linji gwida jindikaw li huwa “neċessarju li tittieħed in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min wettaq il-ksur li joħolqu dannu kunsiderevoli lil operaturi oħrajn, b’mod partikolari lill-konsumaturi” u li huma barra minn hekk jipprevedu, fil-kuntest ta’ akkordji, kunsiderazzjoni eventwali intiża biex tirrifletti “l-impatt reali […] tal-komportament illegali ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni”.

93 Issa, skond ADM, l-impatt ekonomiku, kemm jekk huwa fuq il-kompetizzjoni jew fuq l-operaturi l-oħrajn, jista' jiġi biss evalwat meta mqabbel ma’ l-ammont ta’ bejgħ tal-prodott ikkonċernat. Hija biss il-kunsiderazzjoni ta’ dan il-bejgħ li tippermetti li tkun tista' tiġi evalwata l-estensjoni tad-dannu potenzjali għall-konsumaturi jew għall-kompetizzjoni fir-rigward ta’ benefiċċju antikompetittiv jew fir-rigward ta’ profitti illegali oħrajn.

94 Konsegwentement, hija tqis li, billi naqset milli tieħu in kunsiderazzjoni l-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat, il-Kummissjoni m’applikatx korrettament il-linji gwida tagħha.

95 Fl-aħħar nett, ADM tqis li, billi naqset milli tesponi b’mod speċifiku l-motivi esposti in sostenn tad-deċiżjoni tagħha li ma tiħux in kunsiderazzjoni l-bejgħ li ADM kienet għamlet fis-suq tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE, il-Kummissjoni kisret l-obbligu tal-motivazzjoni li bih kienet marbuta.

96 Il-Kummissjoni titlob li l-motivi li ġew invokati jiġu miċħuda.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

97 ADM tqajjem il-ksur, minn naħa, tal-prinċipju tal-proporzjonalità u tal-linji gwida u, min-naħa l-oħra ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni.

a) Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità

98 Peress li dan ġie rrikonoxxut permezz ta’ ġurisprudenza stabbilita, il-gravità tal-ksur trid tiġi stabbilita fid-dawl ta’ numru ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża u l-kuntest tagħha, u dan mingħajr ma teżisti lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni (Digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Marzu 1996, SPO et vs Il-Kummissjoni, C-137/95 P, Ġabra p. I-1611, punt 54; sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Lulju 1997, Ferriere Nord vs Il-Kummissjoni, C-219/95 P, Ġabra p. I-4411, punt 33; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, HFB et vs Il-Kummissjoni, T-9/99, Ġabra p. II-1487, punt 443).

99 Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li, fost l-elementi ta’ evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, skond il-każ, jistgħu jkunu parti minn din l-evalwazzjoni l-volum u l-valur tal-merkanziji li huma s-suġġett tal-ksur kif ukoll id-daqs u s-saħħa ekonomika ta’ l-impriża u, għaldaqstant, l-influwenza li din tista' teżerċita fis-suq rilevanti. Minn naħa, isegwi li huwa possibbli, sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-multa, li l-fatturat globali ta’ l-impriża tittieħed ukoll in kunsiderazzjoni, peress li jikkostitwixxi indikazzjoni, anki jekk aprossimattiva u imperfetta, tad-daqs u s-saħħa ekonomika tagħha, kif ukoll tas-suq ta’ l-impriżi kkonċernati fis-suq rilevanti li tista' tagħti indikazzjoni tal-kobor tal-ksur. Min-naħa l-oħra, jirriżulta minn dan li m’għandux jiġi attribwit lil waħda u jew lill-oħra figuri ta’ rilevanza sproporzjonata meta mqabbla ma’elementi oħra ta’ evalwazzjoni, billi l-iffissar ta’ ammont approprjat ta’ multa ma jistax ikun ir-riżultat ta’ sempliċi kalkolu abbażi ta’ dan il-fatturat globali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punti 120 u 121; is-sentenzi Parker Pen vs Il-Kummissjoni, punt 82 supra, punt 94; SCA Holding vs Il-Kummissjoni, punt 82 supra, punt 176; Archer Daniels Midland and Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 188, u HFB et vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 444).

100 Jirriżulta minn dan li, jekk ma jiġix miċħud, kif issostni ADM, li l-fatturat tal-prodott ikkonċernat jista' jikkostitwixxi bażi approprjata biex jiġu evalwati t-theddidiet għall-kompetizzjoni fis-suq tal-prodott ikkonċernat fi ħdan il-Komunità kif ukoll l-importanza relattiva tal-parteċipanti fl-akkordju meta mqabbla mal-prodotti kkonċernati, ma jfissirx li dan l-element jikkostitwixxi, b'xi mod, l-uniku kriterju li bih tiegħu l-Kummissjoni għandha tevalwa l-gravità tal-ksur.

101 Konsegwentement, kontra dak li ssostni ADM, dan l-element ikun qed jingħatalu importanza sproporzjonata filwaqt li jillimita, bħal ma jidher li qed tipproponi, l-evalwazzjoni tar-relazzjoni bejn il-multa imposta u l-fatturat tal-prodott in kwistjoni sabiex tiġi evalwata n-natura proporzjonata tiegħu. Għandha tiġi evalwata n-natura proporzjonata ta’ dan il-livell ta’ multa meta mqabbel ma’ l-elementi kollha li l-Kummissjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, jiġifieri n-natura stess tal-ksur, l-impatt tiegħu konkret fuq is-suq ikkonċernat u l-estensjoni għas-suq ġeografiku.

102 Il-fondatezza tad-Deċiżjoni meta mqabbla ma wħud minn dawn il-kriterji se tiġi eżaminata, abbażi ta’ l-erba’ argumenti ta' ADM intiżi li juru sostanzjalment li l-Kummissjoni kellha, f’dan il-każ, tapplika f’dan il-kuntest il-fatturat ta’ l-impriżi kkonċernati fuq il-livell taż-ŻEE u mhux fuq il-livell mondjali.

103 Bħala l-ewwel argument tagħha, ADM tikkritika sostanzjalment il-fatt li, fil-punt 236 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni kkunsidrat li kellha tagħmel użu mill-fatturat mondjali sabiex tikklassifika l-partijiet ikkonċernati fi tliet kategoriji peress li l-għan ta’ l-akkordju kien li “jirtiraw ir-riżervi kompetittivi tas-suq taż-ŻEE”. Issa, skond ADM, id-Deċiżjoni ma tippretendix li l-partijiet kienu mitluba jirtiraw il-provvisti tagħhom mis-suq taż-ŻEE.

104 Il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li għandu jiġi kkonstatat li ADM tiċċita din il-parti tad-Deċiżjoni 'l barra mill-kuntest tiegħu. Qari tal-punt 236 tad-Deċiżjoni kollha kemm turi b’mod ċar li, skond il-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ ftehim mondjali bħal f’dan il-każ, huwa biss il-fatturat mondjali li jippermetti li tiġi evalwata l-kapaċità effettiva tal-partijiet ikkonċernati li jikkaġunaw dannu lis-suq ikkonċernat. Konsegwentement, dan l-ewwel argument mhuwiex fondat.

105 Fit-tieni argument tagħha, ADM tipprova turi li, fil-prattika amministrattiva reċenti tagħha, il-Kummissjoni nnifisha rreferiet għall-fatturati mwettqa fiż-ŻEE.

106 Il-Qorti tal-Prim’Istanza tikkonstata madankollu li ż-żewġ deċiżjonijiet li hija tinvoka biex issostni l-imsemmi argument mhumiex rilevanti f’dan il-każ. Fil-fatt, fil-kawża msejħa “Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda” (ara l-punt 88 supra), il-Kummissjoni ma kklassifikatx il-partijiet ikkonċernati (ara l-punti 159 sa 162 tad-Deċiżjoni fl-imsemmija kawża). Fir-rigward tal-kawża msejħa “Sodium Gluconate” (ara l-punt 88 supra), bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni rreferiet għall-fatturat mondjali sabiex tikklassifika l-impriżi. L-argumentazzjoni ta’ ADM hija għaldaqstant nieqsa minn fatti.

107 Bħala t-tielet argument tagħha, ADM tqajjem, sostanzjalment, il-fatt li l-bejgħ tagħha ta’ aċidu ċitriku fil-Kanada u fl-Istati Uniti, li huma ta’ madwar 50 % tal-bejgħ tagħha ta’ aċidu ċitriku fis-suq mondjali, diġà ttieħdu in kunsiderazzjoni mill-awtoritajiet ta’ dawn il-pajjiżi meta ġew imposti s-sanzjonijiet fuq ADM. Fir-rigward tal-fatt li ADM issostni, sostanzjalment, b’din l-argumentazzjoni, l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ l-interdizzjoni tal-kumulu ta’ penalitajiet, din l-argumentazzjoni kienet diġà ġiet miċħuda mill-Qorti tal-Prim’Istanza bħala infondata (ara l-punti 61 sa 73 supra). Fir-rigward tal-fatt li ADM tqis, b’din l-argumentazzjoni, li mhijiex kompetenza tal-Kummissjoni li tiffissa l-multa abbażi ta’ l-imġiba fi swieq li huma esterni għall-ispazju Komunitarju, din l-argumentazzjoni hija nieqsa min fatti. Fil-fatt, il-Kummissjoni m’għamlitx użu mill-fatturat mondjali bħala bażi għall-kalkolu tal-multa, iżda biss bħala mod li tiddetermina l-kapaċità ekonomika li tista' tagħmel dannu lill-kompetizzjoni ta’ kull impriża u li tiffissa l-multa għal livell li jiggarantixxi effett dissważiv suffiċjenti għal kull impriża, li hija ġġustifikata fir-rigward tan-natura mondjali ta’ l-akkordju.

108 Bħala r-raba’ argument tagħha, ADM tipprova sostanzjalment tistabbilixxi li l-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq permezz tal-bejgħ ta’ aċidu ċitriku fuq livell mondjali wassal għal multa sproporzjonata meta mqabbla mad-dannu kkawżat lill-konsumaturi u lill-kompetizzjoni.

109 Issa, għandu jiġi mfakkar li, f’dan il-każ, is-suġġett jirrigwarda ftehim li jgħaqqad impriżi li joperaw fuq livell mondjali, li għandhom 60 % tas-suq tal-prodott rilevanti fuq livell mondjali, u, b’mod partikolari, li tibbaża, minbarra l-iffissar tal-prezzijiet, partikolarment fuq id-diviżjoni tas-suq bl-allokazzjoni tal-kwoti ta’ bejgħ. Fit-tali każ, fil-kuntest tat-trattament iddifferenzjat tal-partijiet ikkonċernati, il-Kummissjoni tista' b’mod validu, bħal ma hija għamlet f’dan il-każ, tibbaża ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-membri rispettivi ta’ l-akkordju fuq livell mondjali, f’dan il-każ ta’ l-aċidu ċitriku. Fil-fatt, l-għan ta’ dan it-trattament iddifferenzjat huwa li tiġi evalwata l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min iwettaq ksur li jikkawża dannu għall-kompetizzjoni bl-imġiba illegali tiegħu u, għalhekk, li jittieħed in kunsiderazzjoni l-piż speċifiku tiegħu fi ħdan dan il-ftehim. Konsegwentement, il-Kummissjoni ma eċċedietx il-marġini ta’ evalwazzjoni estiża li hija rrikonoxxuta lilha f’dan il-qasam meta qieset li l-parti rispettiva tas-suq mondjali tal-membri ta’ l-akkordju kien valur indikattiv approprjat.

110 Għaldaqstant, il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità għandhom jiġu miċħuda.

b) Fuq il-ksur tal-linji gwida

111 F’dak li jikkonċerna l-ksur tal-linji gwida, il-Qorti tal-Prim’Istanza tikkonstata li dawn l-aħħar ma jipprevedux li l-ammont tal-multi huwa kkalkulat permezz tal-fatturat globali jew tal-fatturat imwettaq mill-impriżi fis-suq ikkonċernat. Madankollu, hija ma topponix iżjed li l-fatturat jittieħed in kunsiderazzjoni meta jiġi ddeterminat l-ammont tal-multa bil-għan li jiġu rrispettati l-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju u dan meta ċ-ċirkustanzi jeżiġu hekk (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 283, ikkonfermata fl-appell mis-sentenza Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 258, u Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 187).

112 Konsegwentement, il-linji gwida ma jipprevedux li l-fatturat ta’ l-impriżi kkonċernati – kemm jekk huwa l-fatturat globali jew dak ibbażat fuq il-bejgħ tal-prodotti kkonċernati – jikkostitwixxi l-punt inizjali għall-kalkolu tal-multi u, wisq inqas, li jikkostitwixxu l-uniċi kriterji rilevanti sabiex tiġi ddeterminata l-gravità tal-ksur.

113 Madankollu, il-Kummissjoni tista' tieħu dan in kunsiderazzjoni bħala element rilevanti fost oħrajn. Dan huwa partikolarment il-każ meta, skond it-tielet sas-sitt inċiż tal-punt 1A tal-linji gwida, il-Kummissjoni tadatta l-ammont sabiex tiggarantixxi livell tal-multi suffiċjentement dissważiv. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni l-kapaċità effettiva ta’ min wettaq il-ksur li jikkawża dannu kunsiderevoli lill-operaturi l-oħra u n-neċessità li tiġi żgurata li l-multa jkollha natura suffiċjentement dissważiva (punt 1 A, ir-raba’ inċiż) u tieħu in kunsiderazzjoni l-ammonti ddeterminati fuq il-piż speċifiku, u għalhekk l-impatt reali, ta’ l-imġiba illegali ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni, partikolarment meta teżisti disparità kunsiderevoli fid-dimensjoni ta’ l-impriżi li jkunu wettqu ksur ta’ l-istess natura (punt 1 A, is-sitt inċiż).

114 F’dan il-każ, il-Kummissjoni sostniet fis-sottomissjonijiet tagħha li hija bbażat ruħha fuq il-fatturat imwettaq mis-suq tal-prodott ikkonċernat biex tevalwa r-rilevanza relattiva għal kull impriża. Issa, anki kif jirriżulta mill-punt 236 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ħadet sew in kunsiderazzjoni il-fatturat mondjali imwettaq għall-prodott in kwistjoni sabiex tittieħed in kunsiderazzjoni l-importanza relattiva ta’ l-impriżi fis-suq ikkonċernat. Fil-fatt, kif ġie wkoll diġà kkonstatat fil-punti 77 u 78 supra, il-Kummissjoni qieset li, biex tapplika trattament iddifferenzjat sabiex tieħu in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali ta’ min wettaq il-ksur li jikkawżaw dannu kunsiderevoli għall-kompetizzjoni u li tiffissa l-multa għal livell li jiżguralha effett suffiċjentement dissważiv, hija għażlet li tibbaża ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-partijiet ikkonċernati mill-bejgħ ta’ aċidu ċitriku fuq livell mondjali waqt l-aħħar sena tal-perijodu li fih seħħ il-ksur, jiġifieri s-sena 1995.

115 F’dan il-każ, jitratta ftehim mondjali li jgħaqqad l-impriżi li għandhom parti kbira ħafna mis-suq tal-prodott rilevanti fuq livell mondjali. Barra minn hekk, il-ftehim jibbaża fuq l-iffissar tal-prezzijiet u fuq id-diviżjoni tas-suq bl-attribuzzjoni tal-kwoti ta’ bejgħ. Fit-tali każ, fil-kuntest ta’ trattament differenzjat bejn l-impriżi kkonċernati, il-Kummissjoni tista' validament tibbaża ruħha fuq il-fatturati mwettqa mill-membri ta’ dan l-akkordju bil-bejgħ tagħhom ta’ l-aċidu ċitriku fuq livell mondjali. Fil-fatt, billi l-għan ta’ dan it-trattament iddifferenzjat kien li tevalwa l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min iwettaq ksur li jikkawżaw dannu għall-kompetizzjoni bl-imġiba illegali u, b'hekk, li tieħu in kunsiderazzjoni l-piż speċifiku tagħhom fi ħdan il-ftehim, il-Kummissjoni ma qabżitx il-marġini kbira tagħha ta’ evalwazzjoni meta qieset li l-parti tas-suq mondjali tal-membri rispettivi ta’ l-akkordju kien valur indikattiv approprjat.

116 Konsegwentement, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-linji gwida għandu jiġi miċħud.

c) Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni

117 Hija ġurisprudenza stabbilita li l-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 253 KE għandha turi, b’mod ċar u inekwivoku, ir-raġunament ta’ l-awtorità Komunitarja, awtriċi ta’ l-att inkriminat, b’mod li tippermetti lil min hu kkonċernat li jkun jaf il-ġustifikazzjonijiet tal-miżura li ttieħdet u lill-qorti kompetenti li teżerċità l-istħarriġ tagħha. Il-ħtieġa għal motivazzjoni għandha tiġi apprezzata fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari l-kontenut ta’ l-att, in-natura tal-motivi invokati u l-interess li d-destinatarji jew persuni oħra kkonċernati direttament u individwalment mill-att jista' jkollhom biex jirċievu xi spjegazzjonijiet. Mhuwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-elementi kollha ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti, safejn il-kwistjoni li jsir magħruf jekk il-motivazzjoni ta’ att jissodisfax l-eżiġenzi ta’ l-Artikolu 253 KE għandu jiġi apprezzat fir-rigward mhux biss minn kif inhi msejħa, iżda wkoll mill-kuntest tagħha kif ukoll mir-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw is-suġġett ikkonċernat (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punt 63, u tat-30 ta’ Settembru 2003, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, C-301/96 , Ġabra p. I-9919, punt 87).

118 Fir-rigward ta’ deċiżjoni li timponi multi fuq numru ta’ impriżi għal ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni, il-portata ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandha tiġi partikolarment iddeterminata fid-dawl tal-fatt li l-gravità tal-ksur għandha tiġi stabbilita permezz ta’ numru kbir ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża u l-kuntest tagħha, u dan mingħajr ma teżisti lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni (digriet SPO et vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 54).

119 F’dan il-każ, il-Kummissjoni kkalkulat l-ammont tal-multa li kellha timponi fuq impriża abbażi tal-fatturat tagħha relatat mal-prodott ikkonċernat, madankollu hija ma ħaditx in kunsiderazzjoni l-fatturat tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE, iżda fuq livell mondjali (ara l-punt 114 supra). Kontra dak li tafferma ADM, il-Kummissjoni ma kinitx marbuta li tieħu in kunsiderazzjoni l-fatturat relatat mal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE (ara l-punt 111 supra). Għaldaqstant, m’għandhiex tiġi akkużata li ma indikatx il-motivi li għalihom hija ma kkunsidratx dan il-fattur sabiex tikkalkula l-ammont tal-multa li hija kellha timponi fuqha.

120 Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandu wkoll jiġi miċħud.

C – Fuq l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur fuq l-ammont tal-bidu

1. L-argumenti tal-partijiet

121 ADM tqis li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont tal-bidu (punt 246 tad-Deċiżjoni) tikkostitwixxi miżura manifestament sproporzjonata, li hija barra minn hekk ibbażata fuq raġunament żbaljat u li tikser il-prinċipju ta’ trattament ugwali.

122 L-ewwel nett, ADM tfakkar li, fil-kuntest tal-proċeduri meħuda fl-Istati Uniti u fil-Kanada għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, hija diġà ħallset multi [USD 30000000 fl-Istati Uniti u CAD 2000000 fil-Kanada], ikkumpensat lill-konsumaturi (USD 83000000), ħallset madwar USD 34000000 biex ittemm proċedimenti mibdija kontriha mill-azzjonisti tagħha, rat lil wieħed mill-membri tal-persunal tagħha jiġi kkundannat għal piena ta’ ħabs fl-Istati Uniti u adottat, fuq livell mondjali, politika ta’ konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni. Dawn is-sanzjonijiet u miżuri kollha jirrendu inutli u sproporzjonata l-impożizzjoni ta’ sanzjoni ġdida dissważiva mill-Kummissjoni.

123 It-tieni nett, ADM issostni li, meta jitqies li l-impriżi huma entitajiet ekonomiċi razzjonali, sabiex il-multa jkollha effettivament natura dissważiva, huwa biss neċessarju li hija tiġi ffissata għal livell li ammont tiegħu jaqbeż il-benefiċċju li tkun wettqet mill-ksur. Hija tqis li, jekk l-impriżi jifhmu li t-telf marbut mas-sanzjoni tannulla l-benefiċċju ta’ l-akkordju, il-multa kien diġà jkollha effett dissważiv. Din il-pożizzjoni kienet ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Musique diffusion française et vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra (punt 108). Hija tikkorrispondi wkoll mal-linji gwida li jirrakkomandaw (fir-raba’ inċiż tal-punt I A) li l-effett dissważiv jiġi evalwat fid-dawl tal-kapaċità tal-parteċipanti fl-akkordju kkonċernat li joħolqu dannu lill-konsumaturi u, konsegwentement, jeżiġu li kull benefiċċju li jirriżulta minn akkordju illegali jittieħed in kunsiderazzjoni fid-determinazzjoni ta’ l-effett dissważiv approprjat. Fl-aħħar nett, dan il-metodu huwa komuni għal regoli Komunitarji oħrajn.

124 ADM ma tikkuntestax li l-fatturat globali tista' tittieħed in kunsiderazzjoni għall-kalkolu tal-multa. Madankollu, li tingħata importanza żejda jwassal għal multa sproporzjonata. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tillimita ruħha li tiddefendi ż-żieda applikata b’komparazzjoni billi tirreferi għall-fatturat ta’ ADM. Issa, l-ebda spjegazzjoni razzjonali ma tista' tiġġustifika li l-kalkolu taż-żieda b’effett dissważiv kien ikkonċentrat fuq il-fatturat globali tagħha. Il-metodu magħżul mill-Kummissjoni ma tispjega bl-ebda mod għaliex kellha tirriduċi fix-xejn il-benefiċċji mwettqa minn ADM permezz tal-bejgħ ta’ prodotti li m’għandhom l-ebda relazzjoni mal-ksur ikkonċernat bil-għan li tiddisswadi l-partijiet ikkonċernati jsegwu l-attivitajiet tagħhom fi ħdan akkordju bbażat fuq l-aċidu ċitriku.

125 It-tielet nett, ADM terġa tfakkar il-punt li jgħid li sanzjoni dissważiva effikaċi għandha ġġib fix-xejn il-profitt mistenni mill-akkordju (ara l-punt 123 supra). Madankollu, ADM issostni li f’dan il-każ kienet JBL li kienet wettqet l-ogħla bejgħ annwali fiż-ŻEE (EUR 77000000) u li wettqet l-ogħla profitt permezz ta' l-akkordju. Għalhekk, ADM tqajjem li JBL ma ġietx imposta żieda dissważiva f’dan l-istadju tal-kalkolu tal-multi. Min-naħa l-oħra, ADM issostni li b’bejgħ anwali fiż-ŻEE li jirrappreżenta EUR 46000000, hija sabet li l-ammont bażiku tal-multa imposta fuqha ġie rduppjat biż-żieda ta’ EUR 21000000 applikat bħala dissważjoni. ADM tqis minn dan kollu li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali.

126 Ir-raba’ nett, ADM tqis li l-Kummissjoni ma tistax issostni b’mod validu fir-risposti li, barra l-akkordju fis-suq ta’ l-aċidu ċitriku, ADM kienet ipparteċipat simultanjament f’żewġ akkordji oħra. Fil-fatt, dan l-element ma jerġax jiġi kkunsidrat fid-Deċiżjoni. Għaldaqstant, f’kull deċiżjoni relatata ma’ dawn l-akkordji, il-Kummissjoni applikat koeffiċenti multiplikatur sabiex tiżgura effett dissważiv lill-multa.

127 Il-ħames nett, ADM tqis li d-Deċiżjoni mhijiex motivata biżżejjed fuq dan il-punt. ADM issostni fil-fatt li l-Kummissjoni naqset milli tippreċiża fuq liema bażi żieda ta’ dan id-daqs setgħat tiġi meqjusa neċessarja sabiex ikollha effett dissważiv. Hija ddeċidiet li tiddikjara li l-kumpanniji ta’ l-ikbar daqs kellhom jiġu milquta b’ammendi ogħla iżda ma indikatx ir-raġunijiet li għalihom l-irduppjar tal-multa kienet, f’dan il-każ, ikkunsidrata adegwata għal ADM, l-anqas ma indikat jekk fatturi bħas-sanzjonijiet li diġà ngħataw u li kienu jeżerċitaw effett dissważiv fuq l-intenzjoni li jsiru profitti mill-akkordju ġewx meħuda in kunsiderazzjoni. Issa, skond ADM, il-Kummissjoni, f’dan il-każ, kienet marbuta tesponi b’mod ċar il-motivi li jiġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżura kkonċernata, Fil-fatt, ADM issostni li ma jeżistux każijiet ippubblikati li fihom il-Kummissjoni tinkludi żieda “suffiċjentement dissważiva” bħala miżura supplementari fil-proċedura tal-kalkolu tal-multi. Għaldaqstant, din iż-żieda tirrappreżenta parti kunsiderevoli tal-multa li finalment ġiet imposta fuq ADM.

128 Il-Kummissjoni titlob li l-motivi invokati jiġu miċħuda.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

a) Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità

129 Fir-rigward ta’ dak li ADM sostanzjalment issostni li, meta jintqies li l-impriżi huma entitajiet ekonomiċi razzjonali u li, sabiex il-multa jkollha effettivament natura dissważiva, huwa biss neċessarju li din tiġi ffissata fuq livell li jaqbeż l-ammont ta’ benefiċċju mwettaq mill-ksur, għandu jiġi mfakkar li d-dissważjoni hija waħda mill-kunsiderazzjonijiet prinċipali li għandha tmexxi lill-Kummissjoni fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Lulju 1970, Chemiefarma vs Il-Kummissjoni, 41/69, Ġabra p. 661, punt 173, u ta’ l-14 ta’ Lulju 1972, BASF vs Il-Kummissjoni, 49/69, Ġabra p. 713, punt 38).

130 Issa, jekk il-multa kellha tiġi ffissata fuq livell li jaqbeż l-ammont ta’ benefiċċju mwettaq mill-akkordju, din ma kienx ikollha effett dissważiv. Jista' fil-fatt jiġi raġonevolment preżunt li impriżi razzjonalment jieħdu in kunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-kalkolu finanzjarju tagħhom u fit-tmexxija tagħhom, mhux biss tal-livell tal-multi li huma jistgħu jirċievu fil-każ ta’ ksur, iżda wkoll tal-livell tar-riskju li jiġi skopert l-akkordju. Barra minn hekk, li kieku kellha titnaqqas il-funzjoni tal-multa għas-sempliċi tixjin tal-profitt jew tal-benefiċċju li jirriżulta, ma tkunx ingħatat biżżejjed kunsiderazzjoni tan-natura infrazzjonali ta’ l-imġiba kkonċernata skond l-Artikolu 81(1) KE. Fil-fatt, billi tnaqqas il-multa għal sempliċi ħlas ta’ kumpens għal dannu subit, ikun qed jintesa, minbarra l-effett dissważiv li huwa intiż għall-imġiba fil-ġejjieni, in-natura repressiva ta' tali miżura fir-rigward tal-ksur konkret effettivament imwettaq.

131 B’hekk, fil-każ ta’ impriża li, bħal ADM, hija preżenti fuq numru kbir ta’ swieq u għandha kapaċità finanzjarja partikolarment kbira, il-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq fis-suq ikkonċernat tista' ma tkunx suffiċjenti biżżejjed biex tiżgura li l-multa jkollha effett dissważiv. Fil-fatt, iżjed ma impriża hi kbira u għandha riżorsi globali li jagħtuha l-kapaċità li taġixxi b’mod indipendenti fis-suq, iżjed għandha tkun konxja ta’ l-importanza tar-rwol tagħha fir-rigward tat-tħaddim tajjeb tal-kompetizzjoni fis-suq. Għaldaqstant, iċ-ċirkustanzi ta’ fatt relatati mas-saħħa ekonomika ta’ impriża li tinsab ħatja ta’ ksur, għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni fl-eżami tal-gravità tal-ksur. Għaldaqstant, il-kunsiderazzjoni tal-fatturat globali ta’ ADM biex jiġi kkalkulat l-ammont tal-multa ma twassalx għal multa sproporzjonata f’dan il-każ.

132 Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità għandu jiġi miċħud.

b) Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali

133 Għandu jiġi mfakkar li, skond il-prinċipju ta’ trattament ugwali, il-Kummissjoni ma tistax tittratta sitwazzjonijiet komparabbli b’mod differenti jew sitwazzjonijiet differenti b’mod identiku, sakemm dan it-trattament mhuwiex oġġettivament iġġustifikat (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Diċembru 1984, Sermide, 106/83, Ġabra p. 4209, punt 28, u tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, BPB ta’ Eendracht vs Il-Kummissjoni, T-311/94, Ġabra p. II-1129, punt 309).

134 ADM sostanzjalment issostni li, minkejja figuri tal-bejgħ ta’ aċidu ċitriku iżjed għolja (EUR 77000000) minn dawk li hija wettqet (EUR 46000000), il-Kummissjoni ma imponietx żieda fil-multa ta’ JBL bħal ma kienet ġiet imposta fuqha.

135 F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi ppreċiżat li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur għandu l-għan li jiżgura li l-multa jkollha effett dissważiv għall-inqas għal impriżi ta’ daqs kbir ħafna. Issa, il-fatturat imwettaq fis-sena 2000 minn JBL kien biss laħaq EUR 314000000, filwaqt li, għal ADM, dan kien laħaq EUR 13936000000. B’hekk għandu wkoll jittieħed in kunsiderazzjoni li impriżi kbar ħafna, bħal ADM, għandhom responsabbiltà akkwiżita fir-rigward tal-kompetizzjoni ħielsa fis-swieq li fihom huma preżenti u għandhom bħala regola ġenerali infrastruttura iżjed importanti fir-rigward ta’ għarfien legali u ekonomiku li jippermettilhom jevalwaw in-natura infrazzjonali ta’ l-imġiba tagħhom fir-rigward tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni.

136 Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali għandu wkoll jiġi miċħud.

c) Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni

137 Fir-rigward ta’ l-argument li bih ADM issostni li l-Kummissjoni ma indikatx ir-raġunijiet li għalihom l-irduppjar tal-multa ġiet meqjusa adegwata, l-anqas jekk ċerti fatturi bħas-sanzjonijiet imposti u li għandhom effett dissważiv fuq it-tfittxija ta’ profitti li jirriżultaw mill-akkordju ttieħdu in kunsiderazzjoni, għandu jsir riferiment, l-ewwel nett, għall-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 117 u 118 supra. Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-Kummissjoni mmotivat l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur, b’mod partikolari, għall-multa kkalkulata għal ADM bil-bżonn li tiżgura li l-multa jkollha effett suffiċjentement dissważiv. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-fatturati mondjali tal-partijiet ikkonċernati (punti 50 u 241 tad-Deċiżjoni). Fl-aħħar nett, fil-punt 26 tad-Deċiżjoni, hija indikat li kienet tqis li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur ta’ 2 kienet approprjata biex tiżgura n-natura dissważiva tal-multa li kellha tiġi imposta fuq ADM.

138 Fir-rigward, b’mod partikolari, ta’ l-importanza ta’ koeffiċenti multiplikatur applikat lil ADM, il-Kummissjoni setgħet tillimita ruħha li tinvoka d-daqs ta’ din l-impriża bħal ma jirriżulta b’mod approssimattiv mill-fatturat globali mwettaq minnha, u li tippreċiża n-neċessità li tiżgura n-natura dissważiva tal-multa. Ma kinitx meħtieġa, bis-saħħa ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni, li tindika l-elementi f’figuri relatati mal-metodu tal-kalkolu li jaqa’ taħt din l-għażla (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Sarrió vs Il-Kummissjoni, C-291/98 P, Ġabra p. I-9991, punt 80).

139 Għaldaqstant, il-Kummissjoni motivat suffiċjentement id-Deċiżjoni fuq dan il-punt u l-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandha wkoll tiġi miċħuda.

D – Fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni relatati ma’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq

1. Introduzzjoni

140 L-ewwel nett, hemm lok li jiġi mfakkar li l-gravità tal-ksur għandha tiġi stabbilita fir-rigward ta’ numru ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża u l-kuntest tagħha, u mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni (digriet SPO et vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 54; is-sentenzi Ferriere Nord vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 33, u HFB et vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 443). F’dan il-kuntest, l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ikkonċernat jista' jittieħed in kunsiderazzjoni bħala waħda mill-kriterji rilevanti.

141 Fil-linji gwida tagħha (l-ewwel inċiż tal-punt 1 A), il-Kummissjoni indikat li, biex tevalwa l-gravità ta’ ksur, hija tieħu in kunsiderazzjoni, minbarra n-natura proprja ta’ dan il-ksur u l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat, “l-impatt konkret [tal-ksur] fuq is-suq meta jista' jiġi mkejjel”.

142 F'dak li jirrigwarda dan il-każ, jirriżulta mill-punti 210 sa 230 tad-Deċiżjoni li l-Kummissjoni effettivament iffissat l-ammont tal-multa, kkalkulata skond il-gravità tal-ksur, billi ħadet in kunsiderazzjoni dawn it-tliet kriterji. B’mod partikolari, f’dan il-kuntest, hija kkunsidrat li l-akkordju kellu “effett reali” fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku (punt 230 tad-Deċiżjoni).

143 Issa, skond ADM, f’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għamlet diversi żbalji fl-evalwazzjoni ta’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Skond ADM, dawn l-iżbalji jeffettwaw il-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi.

2. Fir-rigward ta’ l-argument li l-Kummissjoni għażlet metodu żbaljat biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq

a) L-argumenti tal-partijiet

144 ADM sostanzjalment issostni li l-Kummissjoni għażlet metodu żbaljat biex turi li l-ksur kellu impatt konkret fuq is-suq.

145 ADM tikkontesta lill-Kummissjoni li ma stabbilietx l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Hija tgħid li, fil-punt 211 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni stess iddikjarat li l-marġini bejn il-prezzijiet li fil-verità ġew ipprattikati u dawk li ġew applikati fin-nuqqas ta’ l-akkordju ma setgħetx tiġi kkalkulata b’ċertezza. F'tali sitwazzjoni, minflok ma tippreżenta, għall-inqas, teorija difendibbli mil-lat ekonomiku ta’ x’kien jiġri kieku l-akkordju ma kienx eżista, il-Kummissjoni sempliċement invokat suppożizzjonijiet fis-sens li l-implementazzjoni tal-ftehim fuq l-akkordju kellha tipproduċi effetti fuq is-suq ikkonċernat.

146 ADM tqis li, minkejja l-fatt li, waqt il-proċedura amministrattiva, ADM ippreżentat rapport ta’ esperti lill-Kummissjoni tat-30 ta’ Ġunju 2000, imsemmi, b’mod partikolari, fil-punti 222 u 223 tad-Deċiżjoni u li fiha ADM tirreferi għar-risposta tagħha fin-nota ta' lmenti u li fiha kien intwera li l-akkordju ma kellu l-ebda effett fuq is-suq rilevanti (iktar ’il quddiem ir-“rapport ta’ l-esperti”), il-Kummissjoni ma wettqitx analiżi ekonomika approprjata ta’ l-informazzjoni mogħtija. ADM tgħid li r-rapport ta’ l-esperti jindika dan li ġej:

“Għaldaqstant, l-obbligi li jxekklu l-provvista u d-domanda żejda, segwiti bi provvisti iżjed u iżjed kompetittivi li jiġu mill-importazzjonijiet Ċiniżi ta’ aċidu ċitriku, marbuta ma’ żidiet kbar fil-provvista minn produtturi diversi, jagħtu spjegazzjoni konvinċenti ta’ l-imġiba tal-prezzijiet mill-1991 sa l-1995 […] Il-fatt li waqt il-perijodu tal-ksur il-prezzijiet ma laħqux il-livell ta’ nofs is-snin 1980, minkejja d-domanda żejda, flimkien maċ-ċirkustanza li l-produtturi li pparteċipaw fl-akkordju ma kinux f’pożizzjoni li jikkontrollaw il-kapaċitajiet jew id-dħul ta’ kompetituri ġodda fis-suq, jimplika li hemm lok li l-ipoteżi li tgħid li l-produtturi effikaċjement ikkontrollaw il-prezz ta’ l-aċidu ċitriku waqt dan il-perijodu għandha tiġi miċħuda.”

147 ADM tosserva li, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni stess ammettiet li l-ispjegazzjonijiet fuq iż-żieda fil-prezzijiet ta’ l-1991 u l-1992, mogħtija, b’mod partikolari, minn ADM, “[seta'] kellhom ċerta validità”. Madankollu, ADM tikkontesta li l-Kummissjoni kkuntentat ruħha li tafferma li ma kellux jiġi eskluż li l-akkordju kellu effett fuq is-suq.

148 L-ewwel nett, skond ADM, isegwi li l-Kummissjoni ma stabbilietx jekk l-akkordju li kellu impatt konkret fuq is-suq setax jiġi mkejjel, fis-sens tal-linji gwida, iżda bil-kontra qalbet l-oneru tal-prova.

149 It-tieni nett, ADM tqis li jirriżulta li l-Kummissjoni għamlet żball ta’ dritt billi ddikjarat li l-bdil fil-prezzijiet huma neċessarjament kumpatibbli ma’ akkordju effikaċi. Fil-fatt, billi bbażat ruħha fuq it-tali dikjarazzjoni, purament astratta, il-Kummissjoni ma ħaditx in kunsiderazzjoni l-kuntest ta’ l-industrija u l-anqas il-fatturi li jsostnu l-konklużjoni li tgħid li, għal raġunijiet esposti b’mod iddettaljat fir-rapport ta’ l-esperti, il-prezz ma żdiedx lil hinn mil-livelli ffissati bl-akkordju.

150 It-tielet nett, ADM tqis li l-Kummissjoni ħadet żball billi ħarġet l-opinjoni li tgħid li żidiet fil-prezzijiet fi żmien qasir kienu neċessarjament riżultat ta’ akkordju effikaċi. Hemm fil-fatt ċertu numru ta’ setturi ta’ prodotti kompetittivi li, meta jiġu kkonfrontati bl-istess mod b’insuffiċjenzi ta’ provvista u b’domanda eċċessiva analoga, jagħmlu żidiet fil-prezz ta’ 40 % jew iżjed f’terminu ta’ żmien qasir.

151 Barra minn hekk, ADM issostni li, biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq ikkonċernat, il-Kummissjoni ma setgħetx validament tibbaża ruħha fuq iċ-ċirkustanzi li l-membri ta’ l-akkordju kienu jirrappreżentaw 60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku u li dawn kienu implikati f’akkordju twil u kumpless.

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

152 Fid-dawl ta' l-ilmenti magħmula minn ADM fuq il-linja adottata mill-Kummissjoni biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku, għandha tiġi miġbura fil-qosor l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni, bħal dik li tirriżulta mill-punti 210 sa 228 tad-Deċiżjoni, qabel ma tieħu deċiżjoni fuq il-merti ta’ l-argumenti mressqa minn ADM.

– Ġabra fil-qosor ta’ l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni

153 L-ewwel nett, il-Kummissjoni osservat li “[il]-ksur sar minn impriżi li, waqt il-perijodu in kwistjoni, kienu jirrappreżentaw iżjed minn 60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku”.

154 Wara, il-Kummissjoni affirmat li, “[m]eta dawn l-akkordji effettivament ġew implementati, huma kellhom effetti reali fuq is-suq” (punt 210 tad-Deċiżjoni). Fil-punt 212 tad-Deċiżjoni, filwaqt li rreferiet ruħha għall-parti tad-Deċiżjoni tagħha li kienet tirrigwarda d-deskrizzjoni tal-fatti, il-Kummissjoni reġgħet sostniet l-argument li jgħid li l-ftehim li sar fuq l-akkordju kien ġie “dettaljatament implementat” u żiedet li “wieħed mill-parteċipanti [kien] iddikjara li kien ‘sorpriż mil-livell ta’ formalità u organizzazzjoni li ntlaħaq mill-parteċipanti sabiex jaslu għal dan il-ftehim’”. B’hekk, fil-punt 216 tad-Deċiżjoni, hija osservat li, “[f]ir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet hawn fuq imsemmija u l-isforzi mwettqa minn kull parteċipant għall-organizzazzjoni kumplessa ta’ l-akkordju, l-effikaċja ta’ l-implementazzjoni tagħha ma tistax tiġi ddubitata”.

155 Barra minn hekk, il-Kummissjoni qieset li ma kienx neċessarju “li tikkwantifika preċiżament il-marġini ta’ dawn il-prezzijiet meta mqabbla ma’ dawk li setgħu ġew applikati fin-nuqqas ta’ dawn l-akkordji” (punt 211 tad-Deċiżjoni). Fil-fatt, il-Kummissjoni sostniet li “din il-marġini ma tistax tiġi kull darba mkejla b’ċertezza: ċertu numru ta’ fatturi esterni setgħu simultanjament effettwaw l-evoluzzjoni tal-prezzijiet tal-prodott, li fih għalhekk kull konklużjoni fuq l-importanza relattiva tal-każijiet kollha possibbli hija perikoluża ħafna” (ibidem). Madankollu, fil-punt 213 tad-Deċiżjoni, hija ddeskriviet l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku mix-xahar ta’ Marzu 1991 sas-sena 1995 li fih innotat li, bejn ix-xahar ta’ Marzu 1991 u nofs is-sena 1993, il-prezz ta’ l-aċidu ċitriku kien żdied b’40 % u li, wara din id-data, huma nżammu fuq dan il-livell. B’hekk, fil-punti 214 u 215 tad-Deċiżjoni, hija fakkret li l-membri ta’ l-akkordju kienu ffissaw il-kwoti ta’ bejgħ u kienu kkonċepew u implementaw metodi ta’ informazzjoni, ta’ sorveljanza u ta’ kumpens biex tiżgura l-applikazzjoni ta’ kwoti.

156 Fl-aħħar nett, fil-punti 217 sa 228 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni qajmet, analizzat u ċaħdet ċerti argumenti invokati mill-partijiet ikkonċernati waqt il-proċedura amministrattiva. B’mod partikolari, hija qajmet ir-rapport ta’ l-esperti li skond dawn l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ikkonstatat kienet isseħħ anki fin-nuqqas ta’ akkordju. Fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset, għaldaqstant, fil-kliem li ġejjin, li l-argumenti mressqa minn ADM, billi bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-esperti, kif ukoll l-argumenti invokati minn partijiet oħra, ma setgħux jiġu milqugħa:

“L-ispjegazzjonijiet għaż-żieda fil-prezz ta’ l-1991-1992 mogħtija minn ADM, [H & R u JBL] jista' jkollhom ċerta validità, iżda huma ma jurux b’mod konvinċenti li l-implementazzjoni ta’ l-akkordju ma seta' jkollu ebda rwol fil-bdil tal-prezzijiet. Jekk il-fenomeni deskritti setgħu jseħħu fin-nuqqas ta’ akkordju, huma jistgħu wkoll perfettament iseħħu fl-eżistenza tiegħu. Iż-żieda fil-prezz ta’ l-aċidu ċitriku ta’ 40 % f’erbatax-il xahar ma tistax tiġi spjegata biss b'reazzjoni purament kompetittiva, iżda għandha tiġi interpretata fid-dawl ta' l-akkordji konklużi bejn il-parteċipanti biex jikkoordinaw iż-żieda fil-prezzijiet u jallokaw partijiet mis-suq, kif ukoll biex jimplementaw sistema ta’ informazzjoni u ta’ sorveljanza. Dawn l-elementi kollha kkontribwew għas-suċċess taż-żieda fil-prezzijiet.”

– Il-kunsiderazzjonijiet

157 L-ewwel nett, għandu jiġi mfakkar li, skond it-termini ta’ l-ewwel inċiż tal-punt 1 A, tal-linji gwida, fil-kalkolu tagħha tal-multa skond il-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni, b’mod partikolari, “l-impatt konkret [tal-ksur] fuq is-suq meta din tista' tiġi mkejla”.

158 F’dan ir-rigward, hemm lok li tiġi analizzata t-tifsira eżatta tat-termini “meta [jiġifieri l-impatt konkret] hija miżurabbli”. B’mod partikolari, għandu jiġi ddeterminat jekk, fis-sens ta’ dawn it-termini, il-Kummissjoni tistax tieħu unikament in kunsiderazzjoni l-impatt konkret ta’ ksur fil-kuntest tal-kalkolu tiegħu tal-multi jekk, u safejn, hija tkun tista' tikkwantifika dan l-impatt.

159 Kif ġustament tallega l-Kummissjoni, l-eżami ta’ l-impatt ta’ akkordju fuq is-suq jimplika neċessarjament li jsir riferiment għal ipoteżijiet. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha teżamina b’mod partikolari x’kien ikun il-prezz tal-prodott ikkonċernat fin-nuqqas ta’ l-akkordju. Issa, fl-eżami tal-kawżi għall-evoluzzjoni reali tal-prezzijiet, huwa perikoluż li ssir spekulazzjoni fuq il-parti rispettiva ta’ kull waħda minn dawn l-aħħar. Għandha tittieħed in kunsiderazzjoni ċ-ċirkustanza oġġettiva li, minħabba l-akkordju fuq il-prezzijiet, il-partijiet irrinunċjaw preċiżament għal-libertà tagħhom li jikkompetu permezz tal-prezzijiet. B’hekk, l-evalwazzjoni ta’ l-influwenza li tirriżulta mill-fatturi li jmorru lil hinn min din l-astensjoni volontarja mill-partijiet fl-akkordju hija neċessarjament ibbażata fuq probabbiltajiet raġonevoli u mhux ikkwantifikabbli bi preċiżjoni.

160 B’hekk, sakemm wieħed ma jmurx kontra l-utilità ta’ l-ewwel inċiż tal-punt 1 A tal-linji gwida, ma jistax jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li hija bbażat ruħha fuq l-impatt konkret ta’ akkordju fis-suq li kellu għan antikompetittiv, bħal ma hu akkordju fuq il-prezzijiet jew ukoll kwoti, mingħajr ma wieħed jikkwantifika dan l-impatt jew mingħajr ma jagħti evalwazzjoni permezz ta’ figuri fuq dan is-suġġett.

161 Għaldaqstant, l-impatt konkret ta’ akkordju fis-suq għandu jiġi kkunsidrat bħala suffiċentement ippruvat jekk il-Kummissjoni hija f’pożizzjoni li tagħti indizzji konkreti u kredibbli li jindikaw, bi probabbiltà raġonevoli, li l-akkordju kellu impatt fuq is-suq.

162 F’dan il-każ, jirriżulta mill-ġabra fil-qosor ta’ l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni (ara l-punti 153 sa 156 supra) li hija bbażat ruħha fuq żewġt indizzji sabiex tikkonkludi li kien jeżisti “effett reali” ta’ l-akkordju fuq is-suq. Fil-fatt, minn naħa, hija invokat li l-membri ta’ l-akkordju implementaw b’attenzjoni ddettaljata l-ftehim ta’ l-akkordju (ara, b’mod partikolari, il-punti 210, 212, 214 u 215) u li, waqt il-perijodu in kwistjoni, dawn il-membri kienu jirrappreżentaw iżjed minn 60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku (punt 210 tad-Deċiżjoni). Min-naħa l-oħra, hija qieset li l-informazzjoni mogħtija waqt il-proċedura amministrattiva turi ċerta konkordanza bejn il-prezzijiet iffissati mill-akkordju u dawk li ġew realment użati mill-membri ta’ l-akkordju (punt 213 tad-Deċiżjoni).

163 Anki jekk huwa veru li t-termini użati fil-punti 210 u 216 tad-Deċiżjoni jistgħu, waħedhom, jiġu mifhuma li jissuġġerixxu li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq relazzjoni ta’ kawża u effett bejn l-implementazzjoni ta’ akkordju u l-impatt konkret tiegħu fuq is-suq, ma jfissirx li l-qari ta’ l-analiżi kollha tal-Kummissjoni turi li, kontra dak li tafferma ADM, il-Kummissjoni sempliċement iddeduċiet l-eżistenza ta’ effetti reali ta’ l-akkordju mill-implementazzjoni tagħha fis-suq.

164 Minbarra l-eżistenza ta’ implementazzjoni “dettaljata” tal-ftehim ta’ l-akkordju, hija bbażat ruħha fuq l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku waqt il-perijodu kkonċernat mill-akkordju. Fil-fatt, fil-punt 213 tad-Deċiżjoni, hija ddeskriviet il-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku bejn l-1991 u l-1995 bħala li ġew iffissati bejn il-membri ta’ l-akkordju, imxerrda mal-klijenti u, fil-parti l-kbira, applikata mill-partijiet. Iktar ’il quddiem se jiġi eżaminat jekk, kif issostni ADM, il-Kummissjoni għamlitx żbalji fl-evalwazzjoni ta’ l-elementi fattwali li fuqhom hija bbażat il-konklużjonijiet tagħha. B’hekk, kif ġie wkoll deċiż fil-punt 160 supra, ma jistax jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li ma ppruvatx tikkwantifika l-importanza ta’ l-impatt ta’ l-akkordju fuq is-suq jew tagħti evalwazzjoni f’figuri fuq dan is-suġġett.

165 F’dan il-kuntest, ma jistax iżjed jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li kkunsidrat li ċ-ċirkustanza li l-membri ta’ l-akkordju jirrappreżentaw parti kbira ħafna tas-suq ta’ l-aċidu ċitriku (60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew) jikkostitwixxi fattur importanti li hija għandha tieħu in kunsiderazzjoni sabiex teżamina l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq. Fil-fatt, ma jistax jiġi miċħud li l-probabbiltà ta’ l-effikaċja ta’ akkordju fuq l-iffissar tal-prezzijiet u ta’ kwoti ta’ bejgħ tiżdied bl-importanza tal-partijiet tas-suq li jinqasmu bejn il-membri ta’ l-akkordju. Jekk huwa veru li, waħedha, din iċ-ċirkustanza ma tistabbilixxix l-eżistenza ta’ impatt konkret, lanqas ma jista' jingħad li, fid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ma stabbilietx tali relazzjoni ta’ kawża b’effett, iżda żammitha biss in kunsiderazzjoni bħala element fost l-oħrajn.

166 B’hekk, il-Kummissjoni validament setgħet tqis li l-piż ta’ din l-indikazzjoni tiżdied mad-dewmien ta’ l-akkordju. Fil-fatt, fir-rigward ta’ l-ispejjeż ta’ l-amministrazzjoni u tat-tmexxija marbuta mat-tħaddim tajjeb ta’ akkordju kumpless li jirrigwarda, bħal f’dan il-każ, fuq l-iffissar tal-prezzijiet, il-qsim tas-swieq u l-iskambju ta’ informazzjoni fid-dawl tar-riskji marbuta ma tali attivitajiet illeċiti, il-Kummissjoni setgħet raġonevolment tqis li l-fatt li l-impriżi komplew il-ksur waqt perijodu twil jindika li l-membri ta’ l-akkordju ħadu ċertu benefiċċju minn dan l-akkordju u, għaldaqstant, li dan kellu impatt konkret fuq is-suq ikkonċernat.

167 Fl-aħħar nett, iċ-ċirkustanza li, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ammettiet li l-analiżi fir-rapport ta’ l-esperti seta' kellha “ċerta validità” anki jekk madankollu jitqies li hija ma turix b’mod konvinċenti li l-implementazzjoni ta’ l-akkordju ma kellha l-ebda rwol fit-tibdil tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku ma jikkostitwixxix bdil fl-oneru tal-prova. Din il-parti ta’ l-analiżi turi pjuttost li l-Kummissjoni fliet bi preċiżjoni d-diversi argumenti favur u kontra l-eżistenza ta’ impatt konkret ta’ l-akkordju.

168 Jirriżulta minn kull ma ntqal li l-Kummissjoni ma adottatx pożizzjoni żbaljata biex tevalwa l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku.

3. Fuq dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni ta’ l-evoluzzjoni fil-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku

a) L-argumenti tal-partijiet

169 ADM issostni li l-provi mressqa mill-Kummissjoni fuq l-implementazzjoni ta’ l-akkordju huma limitati u ma jistabbilixxux l-eżistenza ta’ impatt konkret.

170 L-ewwel nett, ADM tikkontesta l-valur ta’ prova ta’ l-analiżi tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku. Fil-fatt ADM tikkritika l-fatt li l-Kummissjoni limitat l-analiżi tagħha għall-prezzijiet imsemmija u ma eżaminatx il-prezzijiet li fil-verità ġew mitluba. Issa, ADM tippreċiża li, fil-verità, il-maġġoranza tal-prezzijiet mitluba mingħandha fir-rigward tal-klijenti tagħha kienu inqas mill-prezz stipulat mill-akkordju waqt il-perijodu kollu kkonċernat. Bl-istess mod, Cerestar u JBL wkoll, iddikjaraw li ma kinux marbuta ma’ l-iffissar tal-prezzijiet li ġie deċiż (punt 217 tad-Deċiżjoni). ADM iżżid li l-informazzjoni li tikkonċerna l-bejgħ medju kull xahar fl-Ewropa, mogħtija lill-Kummissjoni minn ADM, H & R u JBL [ara l-punt 95 tad-Deċiżjoni kif ukoll l-ittri ta’ JBL tat-28 ta’ Settembru 1998, ta’ H & R (Bayer) tat-23 ta’ Settembru 1997 u ta’ ADM tal-5 ta’ Diċembru 1997], isostnu wkoll il-konklużjoni li tgħid li l-prezzijiet li effettivament ġew mitluba kienu ġeneralment inferjuri għall-prezzijiet miftiehma.

171 Barra minn hekk, ADM tiġbed l-attenzjoni fuq numru ta’ estratti minn rapporti ta’ bejgħ ta’ H & R stabbiliti bejn ix-xahar ta’ Marzu 1991 u x-xahar ta’ Settembru 1994, li fihom fil-fehma tagħha jirriżulta li seħħet pressjoni kontinwa fuq il-prezzijiet waqt il-perijodu kollu kkonċernat.

172 ADM tippreċiża wkoll li din il-konklużjoni hija kkonfermata b’dak li qalu l-klijenti fuq l-iffissar kompetittiv tal-prezzijiet.

173 ADM tirrileva li, fil-punti 91, 116 u 217 sa 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ammettiet li, waqt il-perijodu ftit jew wisq bejn nofs is-sena 1993 u x-xahar ta’ Mejju 1995, kien hemm ingann fuq skala kbira fir-rigward tar-responsabbiltajiet li jirriżultaw mill-akkordju, li kellu impatt dirett fuq il-prezzijiet iffissati mill-akkordju, u li, minħabba l-importazzjonijiet Ċiniżi, ma kienx possibbli li jiġu rrispettati dawn il-prezzijiet.

174 It-tieni nett, ADM tikkontesta l-valur ta’ prova ta’ l-analiżi tal-Kummissjoni fir-rigward tal-kwoti tal-bejgħ. Fil-fatt, ADM tikkritika l-fatt li l-Kummissjoni limitat l-analiżi tagħha għall-kwoti deċiżi u l-implementazzjoni ta’ mekkaniżmu ta’ sorveljanza u ta’ kumpens u ma eżaminatx il-kwantitajiet ta’ aċidu ċitriku li effettivament ġew mibjugħa mid-diversi partijiet ikkonċernati.

175 F’dan ir-rigward, ADM tosserva, l-ewwel nett, li jirriżulta mill-punt 97 tad-Deċiżjoni, u dan huwa kkonfermat mir-rapport ta’ l-esperti, li ż-żieda mgħaġġla tad-domanda, speċjalment bejn l-1991-1992, irrendiet inoperanti s-sistema ta’ l-iffissar ta’ kwoti ta’ tunnellaġġ, li l-parteċipanti abbandunaw wara xahrejn is-sistema ta’ ffissar ta’ kwoti f'termini ta’ tunnellaġġ li dwarhom huma ftehmu wara l-laqgħa tagħhom tas-6 ta’ Marzu 1991, li huma ssostitwew sistema ta’ kwoti bbażata fuq perċentwali ta’ bejgħ u li din is-sistema kienet tqiegħed lil kull parteċipant f’pożizzjoni li jbiegħ ammonti kunsiderevoli ta’ tunnellaġġ ta’ snin preċedenti biex jagħml