Kawża T-321/05

AstraZeneca AB u AstraZeneca plc

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Abbuż minn pożizzjoni dominanti — Suq ta’ mediċini antiulċerali — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 82 KE — Definizzjoni tas-suq — Restrizzjonijiet kompetittivi sinjifikattivi — Użu abbużiv ta’ proċeduri dwar ċertifikati ta’ protezzjoni supplementari għall-prodotti mediċinali u ta’ proċeduri ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali — Dikjarazzjonijiet qarrieqa — Irtirar tal-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq — Ostakoli għat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u għall-importazzjonijiet paralleli — Multi”

Sommarju tas-sentenza

1. Proċedura — Talba għal trattament kunfidenzjali — Kriterji

2. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Suq inkwistjoni — Delimitazzjoni — Funzjoni

(Artikolu 82 KE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 97/C 372/03, punti 2 u 7)

3. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Deċiżjoni li titlob evalwazzjoni ekonomika jew teknika kumplessa — Stħarriġ ġudizzjarju — Limiti

(Artikoli 81 KE u 82 KE)

4. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Suq inkwistjoni — Delimitazzjoni — Kriterji — Prodotti farmaċewtiċi

(Artikolu 82 KE)

5. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Suq inkwistjoni — Delimitazzjoni — Kriterji — Prodotti farmaċewtiċi

6. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Provi li għandhom jiġu prodotti

(Artikoli 81 KE u 82 KE)

7. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni — Obbligu ta’ motivazzjoni — Portata

(Artikoli 81 KE, 82 KE u 253 KE)

8. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Suq inkwistjoni — Delimitazzjoni — Kriterji — Sostitwibbiltà tal-prodotti min-naħa tad-domanda — Tqegħid fis-suq ta’ prodott ġdid

(Artikolu 82 KE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 97/C 372/03, punti 15 sa 19)

9. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Suq inkwistjoni — Delimitazzjoni — Kriterji — Identifikazzjoni tar-restrizzjonijiet kompetittivi eżerċitati fuq prodott

(Artikolu 82 KE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 97/C 372/03, punt 3)

10. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Karatterizzazzjoni permezz taż-żamma ta’ parti estremament importanti tas-suq — Impriża farmaċewtika

(Artikolu 82 KE)

11. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Eżistenza — Indizji — Livell tal-prezzijiet ipprattikati — Impriża farmaċewtika — Effett tal-kopertura tal-ispiża tal-mediċini mis-sigurtà soċjali

(Artikolu 82 KE)

12. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Kunċett — Neċessità ta’ rabta kawżali bejn pożizzjoni dominanti u l-isfruttament abbużiv tagħha — Assenza

(Artikolu 82 KE)

13. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Eżistenza — Indizji — Eżistenza u użu tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali

(Artikolu 82 KE)

14. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Eżistenza — Indizji — Impriża farmaċewtika — Persuna li daħlet l-ewwel f’suq — Saħħa finanzjarja tal-impriża

(Artikolu 82 KE)

15. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet — Informazzjoni li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv — Natura abbużiva — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 82 KE)

16. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet — Informazzjoni li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv — Natura abbużiva — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 82 KE)

17. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Kunċett — Bidu tal-implementazzjoni ta’ prattika abbużiva — Impriża farmaċewtika — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet

(Artikolu 82 KE)

18. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet — Informazzjoni li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv — Natura abbużiva — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 82 KE)

19. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Effetti antikompetittivi ta’ aġir li jinħoloq fin-nuqqas ta’ pożizzjoni dominanti — Nuqqas ta’ rilevanza

(Artikolu 82 KE)

20. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Prova — Oneru tal-prova — Preżunzjoni ta’ innoċenza

(Artikolu 6(2) UE; Artikolu 82KE)

21. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Obbligi tal-impriża dominanti — Impriża farmaċewtika — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet — Informazzjoni li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv

(Artikolu 82 KE)

22. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet — Informazzjoni li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv — Natura abbużiva — Impriża farmaċewtika

(Artikolu 82 KE)

23. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Irtirar ta’ awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti farmaċewtiċi — Irtirar li jimpedixxi lill-produtturi ta’ mediċini ġeneriċi milli jibbenefikaw mill-proċedura mqassra

(Artikolu 82 KE; Direttiva tal-Kunsill 65/65, punt 8(2)(a)(iii) tal-Artikolu 4(3))

24. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Kunċett — Użu ta’ proċeduri regolatorji sabiex idewwem id-dħul tal-kompetituri fis-suq — Natura abbużiva — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 82 KE)

25. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Kunċett — Konformità tal-aġir abbużiv ma’ regoli ġuridiċi oħra — Nuqqas ta’ rilevanza

(Artikolu 82 KE)

26. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Irtirar ta’ awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti farmaċewtiċi — Irtirar li jimpedixxi lill-produtturi ta’ mediċini ġeneriċi milli jibbenefikaw mill-proċedura mqassra — Inapplikabbiltà tal-ġurisprudenza dwar installazzjonijiet essenzjali

(Artikolu 82 KE)

27. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Ġustifikazzjoni oġġettiva — Oneru tal-prova

(Artikolu 82 KE)

28. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Obbligi tal-impriża dominanti — Impriża farmaċewtika — Kompetizzjoni abbażi tal-merti — Portata

29. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Imputabbiltà — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika

(Artikolu 82 KE)

30. Proċedura — Rikors promotur — Rekwiżiti proċedurali

(Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 44(1))

31. Kompetizzjoni — Pożizzjoni dominanti — Abbuż — Ksur uniku u kontinwu — Kwalifika — Kriterji

(Artikolu 82 KE)

32. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Abbuż minn pożizzjoni dominanti — Impriża farmaċewtika — Preżentazzjoni ta’ informazzjoni qarrieqa lill-awtoritajiet li tippermetti l-ħruġ ta’ dritt esklużiv — Irtirar ta’ awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti farmaċewtiċi

(Artikolu 82 KE)

33. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Għan u effetti tal-ksur

(Artikoli 81 KE u 82 KE)

1. Fil-kuntest ta’ rikors għal annullament indirizzat kontra deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-Qorti Ġenerali tista’ tilqa’ talba għal trattament kunfidenzjali ta’ informazzjoni li ma tidhirx fil-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni kkontestata, li hija ppubblikata fuq is-sit tal-internet tad-Direttorat Ġenerali (DĠ) għall-“Kompetizzjoni” tal-Kummissjoni u li hija, għalhekk, aċċessibbli għall-pubbliku. Min-naħa l-oħra, talba għal trattament kunfidenzjali għandha tiġi miċħuda sa fejn din tikkonċerna l-informazzjoni li tidher fil-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni kkontestata. Fil-fatt, din l-informazzjoni tkun tilfet, fi kwalunkwe każ, in-natura possibbilment kunfidenzjali tagħha minħabba l-aċċessibbiltà tagħha għall-pubbliku.

(ara l-punt 25)

2. Fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 82 KE, id-definizzjoni tas-suq rilevanti hija użata bil-għan li tiddefinixxi l-konfini li fihom għandha tiġi evalwata l-kwistjoni ta’ jekk impriża partikolari tistax iġġib ruħha, sa livell sinjifikattiv, b’mod indipendenti mill-kompetituri tagħha, mill-klijenti tagħha u mill-konsumaturi.

Fil-fatt, għall-finijiet tal-eżami tal-pożizzjoni, possibbilment dominanti, ta’ impriża, il-possibbiltajiet ta’ kompetizzjoni għandhom jiġu evalwati fil-kuntest tas-suq li jiġbor il-prodotti kollha li, fid-dawl tal-karatteristiċi tagħhom, huma partikolarment adatti sabiex jissodisfaw bżonnijiet kostanti u jistgħu biss b’mod limitat jiġu mibdula ma’ prodotti oħra, peress li dawn il-possibbiltajiet ta’ kompetizzjoni għandhom ukoll jiġu evalwati fid-dawl tal-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni u tal-istruttura tal-provvista u d-domanda. Is-suq ta’ prodotti rilevanti jinkludi, għalhekk, il-prodotti jew is-servizzi kollha li l-konsumaturi jikkunsidraw li huma sostitwibbli minħabba l-karatteristiċi tagħhom, il-prezzijiet tagħhom u l-użu li għalih huma intiżi.

(ara l-punti 30, 31)

3. Minkejja li l-qorti Komunitarja teżerċita, bħala regola ġenerali, stħarriġ ġudizzjarju sħiħ fuq il-kwistjoni ta’ jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni humiex sodisfatti jew le, l-istħarriġ ġudizzjarju li hija teżerċita fir-rigward tal-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi magħmula mill-Kummissjoni għandu, madankollu, ikun limitat għall-verifika tal-osservanza tar-regoli proċedurali u tar-regoli dwar il-motivazzjoni, kif ukoll għall-verifika tal-eżattezza materjali tal-fatti, tan-nuqqas ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni u ta’ abbuż ta’ poter.

Bl-istess mod, sa fejn deċiżjoni tal-Kummissjoni tirriżulta minn evalwazzjonijiet tekniċi kumplessi, dawn l-evalwazzjonijiet, bħala prinċipju, huma s-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju limitat, li jimplika li l-qorti Komunitarja ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-elementi ta’ fatt magħmula mill-Kummissjoni bl-evalwazzjoni tagħha stess.

Madankollu, għalkemm il-qorti Komunitarja tirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni fir-rigward ta’ kwistjonijiet ekonomiċi jew tekniċi, dan ma jfissirx li l-qorti Komunitarja għandha toqgħod lura milli tistħarreġ l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni ta’ informazzjoni ta’ din in-natura. Fil-fatt, fil-limiti tal-argumenti tal-partijiet, il-qorti Komunitarja mhux biss għandha tivverifika li l-provi invokati jkunu fattwalment preċiżi, affidabbli u koerenti, iżda għandha tistħarreġ ukoll jekk dawn il-provi jikkostitwixxux l-informazzjoni kollha rilevanti li għandha tiġi kkunsidrata sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk dawn il-provi humiex kapaċi jissostanzjaw il-konklużjonijiet milħuqa.

(ara l-punti 32, 33)

4. Fil-kuntest ta’ proċedura mibdija għal abbuż ta’ pożizzjoni dominanti fil-qasam farmaċewtiku, għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq rilevanti, il-Kummissjoni tista’ tibbaża l-evalwazzjoni tagħha b’mod partikolari fuq l-ikbar effikaċja tal-prodott farmaċewtiku kkonċernat, l-użu terapewtiku differenti ta’ dak ta’ prodotti farmaċewtiċi oħrajn, il-moviment ta’ sostituzzjoni asimetrika, li jikkaratterizza t-tkabbir tal-bejgħ ta’ dan il-prodott, u t-tnaqqis korrelattiv jew l-istaġnar tal-bejgħ ta’ prodotti oħra, u l-indikaturi tal-prezzijiet, kif jirriżultaw mill-kuntest regolatorju fis-seħħ.

Fir-rigward tal-użu terapewtiku, għall-finijiet tad-delimitazzjoni tas-suq inkwistjoni, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni d-differenzi fil-modi ta’ użu bejn mediċini meta dawn jagħtu lok għal użi terapewtiċi differenti u li jiġu injorati meta l-mediċini inkwistjoni jkollhom użu terapewtiku simili.

Fir-rigward tal-indikaturi tal-prezz, l-aspetti partikolari li jikkaratterizzaw il-mekkaniżmi ta’ kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku ma jiċħdux ir-rilevanza tal-fatturi marbuta mal-prezzijiet fl-evalwazzjoni tar-restrizzjonijiet kompetittivi, għalkemm dawn il-fatturi għandhom jiġu evalwati fil-kuntest speċifiku tagħhom. Fil-fatt, fis-settur farmaċewtiku, ir-relazzjonijiet kompetittivi jirriflettu mekkaniżmi li huma differenti minn dawk li jiddeterminaw l-interazzjonijiet kompetittivi normalment preżenti fis-swieq li ma humiex daqshekk intensivament irregolati. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ma tistax tafferma li, bħala prinċipju, il-kapaċità ta’ impriża li żżomm il-prezzijiet tagħha f’livell ogħla mil-livell ta’ rimbors, fejn id-domanda għandha t-tendenza tkun iktar elastika, tikkostitwixxi fiha nfisha prova ta’ nuqqas ta’ restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva, mingħajr ma teżamina sa liema punt il-prezz ta’ prodotti oħra potenzjalment sostitwibbli huwa rrimborsat mis-sistema nazzjonali tal-assigurazzjoni kontra l-mard. Barra minn hekk, il-fatt t-tobba li jippreskrivu mediċini huma essenzjalment iggwidati mill-użu terapewtiku tal-prodotti ma jirrendix lill-indikaturi bbażati fuq il-prezzijiet kompletament irrilevanti, peress li dawn jistgħu wkoll juru restrizzjonijiet kompetittivi eżerċitati fuq il-prodotti rilevanti.

L-elementi msemmija jikkostitwixxu ġabra ta’ informazzjoni rilevanti u suffiċjenti sabiex wieħed jiġġustifika l-konklużjoni li l-prodotti farmaċewtiċi l-oħra ma jeżerċitawx, fil-perijodu ta’ żmien eżaminat, restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq il-prodott rilevanti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma twettaqx żball manifest ta’ evalwazzjoni meta tiddeċiedi li s-suq ta’ prodotti rilevanti jikkonsisti biss f’dan il-prodott farmaċewtiku.

(ara l-punti 61, 153, 182-183, 203, 219-222)

5. Fil-kuntest ta’ proċedura mibdija għal abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-settur farmaċewtiku, għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq rilevanti, il-Kummissjoni tista’, ġustament, tqis li l-użu terapewtiku ta’ żewġ prodotti farmaċewtiċi ddestinati għat-trattament tal-istess kundizzjoni jikkostitwixxi element li jsostni l-konklużjoni li s-suq inkwistjoni jinkludi biss wieħed minn dawn il-prodotti.

Fil-fatt, il-fatt li żewġ prodotti farmaċewtiċi jiġu preskritti għat-trattament tal-istess kundizzjoni jew li jikkostitwixxu, it-tnejn li huma, trattamenti tal-ewwel linja għandu rilevanza limitata, inkwantu dan ma jippermettix li jiġi ddeterminat jekk, fid-dawl tal-użu terapewtiku ddifferenzjat taż-żewġ prodotti – wieħed preskritt għat-trattament tal-forom l-iktar severi u l-ieħor għall-forom l-inqas severi tal-istess kundizzjoni – wieħed jeżerċitax restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq l-ieħor.

(ara l-punti 69, 71-73)

6. Fil-kuntest ta’ proċedura mibdija għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, l-Kummissjoni tibbaża l-evalwazzjoni tagħha fuq l-informazzjoni rilevanti kollha li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni fil-każ partikolari. Dan jimplika, b’mod partikolari, li l-Kummissjoni hija marbuta teżamina b’attenzjoni partikolari l-argumenti u l-provi rilevanti li l-impriżi involuti fil-proċedura amministrattiva jippreżentawlha. Madankollu, minn dan ma jistax jiġi dedott li l-Kummissjoni għandha toqgħod biss fuq provi li hija tkun ġabret fl-investigazzjonijiet tagħha. Fil-fatt, il-Kummissjoni tista’ tibbaża ruħha fuq provi prodotti mill-partijiet fil-proċedura amministrattiva, sakemm dawn il-provi jkunu affidabbli u rilevanti, u huwa l-kompitu tagħha li, jekk meħtieġ, iżżid magħhom provi oħra meta jirriżulta li l-informazzjoni miġjuba mill-partijiet fil-proċedura amministrattiva tkun insuffiċjenti jew difettuża.

(ara l-punti 78, 79)

7. Fil-kuntest ta’ proċedura mibdija għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, l-obbligu tal-Kummissjoni li tindika r-raġunijiet li għalihom hija ma tużax ċerta informazzjoni li tidher fi studju, jeżisti biss sa fejn il-partijiet fil-proċedura amministrattiva jkunu ressqu, matul din l-istess proċedura, argumenti bbażati speċifikament fuq din l-informazzjoni, u sa fejn jirriżulta li din tal-aħħar tkun rilevanti. Fi kwalunkwe każ, ma jistax jiġi meħtieġ mill-Kummissjoni li din sistematikament tesponi r-raġunijiet li għalihom hija ma tużax jew twarrab ċerta informazzjoni ta’ studju, peress li huwa suffiċjenti li timmotiva d-deċiżjoni tagħha billi ssemmi l-punti ta’ fatt u ta’ dritt li fuqhom tiddependi l-ġustifikazzjoni legali tal-miżura u l-kunsiderazzjonijiet li jkunu wassluha għad-deċiżjoni tagħha. Din il-kunsiderazzjoni hija iktar u iktar applikabbli inkwantu l-Kummissjoni ma hijiex meħtieġa tiddiskuti l-punti ta’ fatt u ta’ dritt kollha li jkunu tqajmu mill-parti kkonċernata matul il-proċedura amministrattiva.

(ara l-punt 81)

8. Skont il-paragrafi 15 sa 19 tal-Komunikazzjoni dwar id-definizzjoni tas-suq għall-finijiet tad-dritt Komunitarju, il-Kummissjoni tfittex li tevalwa s-sostitwibbiltà min-naħa tad-domanda fid-dawl ta’ approċċ teoretiku li jipprevedi żieda żgħira, minn 5 sa 10 %, iżda permanenti, fil-prezz relattiv tal-prodott li fuq il-bażi tiegħu s-suq rilevanti huwa ddefinit, u li tevalwa jekk din iż-żieda ipotetika tistax tkun applikata bi profitt mill-monopolist ipotetiku tal-prodott rilevanti. Skont dan it-test ekonomiku, jekk is-sostituzzjoni hija suffiċjenti, sabiex tneħħi kull interess għal tali żieda fil-prezz, minħabba t-tnaqqis fil-bejgħ li jirriżulta, il-prodotti ta’ sostituzzjoni għandhom jiġu kkunsidrati li jeżerċitaw restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq il-prodott rilevanti. Fir-rigward tal-każ speċifiku tat-tqegħid fis-suq ta’ prodott ġdid, ma huwiex rari li t-tkabbir tal-bejgħ ta’ prodott ġdid li jissostitwixxi, anki parzjalment, prodott eżistenti, jieħu ċertu żmien u, għaldaqstant, li dan il-bejgħ ikollu tkabbir gradwali.

B’applikazzjoni ta’ dan il-qafas teoretiku, sabiex jiġi ddeterminat jekk prodott eżistenti jeżerċitax restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq prodott ġdid, għandha tiġi kkunsidrata l-kwistjoni ta’ jekk, filwaqt li jitqies it-tkabbir gradwali tal-bejgħ tal-prodott ġdid matul iż-żmien, żieda żgħira fil-prezz tal-prodott ġdid twassalx għal riorjentazzjoni tad-domanda lejn il-prodott eżistenti, b’tali mod li din iż-żieda fil-prezz ma toħloqx profitt, fid-dawl tad-dħul li kien ikun hemm fin-nuqqas taż-żieda fil-prezz hawn fuq imsemmija. Issa, in-natura gradwali tat-tkabbir tal-bejgħ tal-prodott il-ġdid ma tgħibx neċessarjament fil-każ fejn din iż-żieda fil-prezz toħloq profitt u fejn, konsegwentement, jiġi konkluż li l-prodott eżistenti ma jeżerċitax restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva fuq il-prodott il-ġdid.

Konsegwentement, il-Kummissjoni tista’ tqis li, bħala regola ġenerali, in-natura gradwali taż-żieda fil-bejgħ ta’ prodott ġdid li jissostitwixxi prodott eżistenti ma tistax, fiha nfisha, tkun suffiċjenti sabiex jiġi konkluż li dan tal-aħħar jeżerċita fuq l-ewwel wieħed restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva.

(ara l-punti 87-90)

9. Fil-kuntest ta’ proċedura għal abbuż minn pożizzjoni dominanti, id-definizzjoni tas-suq rilevanti tikkonsisti fl-identifikazzjoni tar-restrizzjonijiet kompetittivi sinjifikattivi eżerċitati fuq il-prodott inkwistjoni matul il-perijodu rilevanti u ma tikkonċernax, konsegwentement, ir-restrizzjonijiet kompetittivi li dan il-prodott seta’ jeżerċita fuq prodotti oħra. Il-kunċett ta’ suq rilevanti huwa differenti mill-kunċetti l-oħra ta’ suq użati ħafna drabi f’kuntesti oħra, bħat-territorju li fih l-impriżi jbiegħu l-prodotti tagħhom jew, b’mod iktar wiesa’, l-industrija jew is-settur tal-impriżi. Il-fatt li prodott ikun il-kompetitur prinċipali ta’ wieħed ieħor ma jippermettix għaldaqstant li l-ewwel wieħed jeżerċita restrizzjoni kompetittiva fuq it-tieni wieħed.

Il-fatt li n-nuqqas jew in-natura mhux sinjifikattiva ta’ dawn ir-restrizzjonijiet kompetittivi għandu l-oriġini tiegħu fil-qafas regolatorju li jiddetermina l-modalitajiet u l-portata tal-interazzjonijiet kompetittivi bejn il-prodotti ma jaffettwax ir-rilevanza li għandha tingħata, fil-kuntest ta’ definizzjoni tas-suq, għall-konstatazzjoni li dawn ir-restrizzjonijiet kompetittivi huma ineżistenti jew ma humiex sinjifikattivi. Fil-fatt, meta jiġi stabbilit li grupp ta’ prodotti ma jkunx sostanzjalment suġġett għar-restrizzjonijiet kompetittivi minn prodotti oħra, b’tali mod li dan il-grupp ikun jista’ jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxi suq ta’ prodotti rilevanti, it-tip jew in-natura tal-fatturi li jipproteġu lil dan il-grupp ta’ prodotti minn kull restrizzjoni kompetittiva sinjifikattiva għandu biss rilevanza limitata, inkwantu l-konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ tali restrizzjonijiet kompetittivi tippermetti li jiġi konkluż li impriża f’pożizzjoni dominanti fis-suq hekk iddefinit tista’ taffettwa l-interessi tal-konsumaturi f’dan is-suq billi tostakola, b’imġiba abbużiva, iż-żamma ta’ kompetizzjoni effettiva.

(ara l-punti 97, 174-175)

10. Il-pożizzjoni ta’ impriża fis-suq ta’ prodott farmaċewtiku tista’ tiġi ddeterminata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni numru ta’ fatturi, bħall-importanza tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u ta’ drittijiet oħra ta’ natura regolatorja, il-vantaġġi marbuta mal-pożizzjoni ta’ min jidħol l-ewwel fis-suq, ir-rilevanza tal-prezz bħala parametru tal-kompetizzjoni, ir-rilevanza tal-preżenza ta’ xerrejja f’sitwazzjoni ta’ monopsony u ta’ sistemi ta’ prezzijiet irregolati u mar-rilevanza tal-investimenti ta’ riċerka u żvilupp, l-attivitajiet ta’ promozzjoni u tar-riżorsi finanzjarji. Il-Kummissjoni madankollu ma tistax tinjora l-importanza li għandha tingħata għaż-żamma minn din l-impriża ta’ ishma mis-suq ġeneralment kbar ħafna matul il-perijodu rilevanti kollu fil-pajjiżi inkwistjoni kollha.

Bl-istess mod, il-fatt li l-innovazzjoni tikkostitwixxi parametru essenzjali tal-kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku ma jikkonfutax ir-rilevanza li għandha tingħata lill-ishma mis-suq kbar ħafna ta’ din l-impriża, kif evalwati fil-kuntest tagħhom.

(ara l-punti 244, 245, 254)

11. Is-sistemi tas-saħħa li jikkaratterizzaw lis-swieq tal-prodotti farmaċewtiċi għandhom it-tendenza li jsostnu s-saħħa fis-suq tal-kumpanniji farmaċewtiċi, sa fejn l-ispiża tal-mediċini hija kompletament jew fil-parti l-kbira tagħha koperta mis-sistemi tas-sigurtà soċjali, li jrendi d-domanda sostanzjalment inelastika. Dan ikun partikolarment iktar il-każ meta impriża farmaċewtika, li tkun l-ewwel waħda li tipproponi prodott ġdid li jkollu valur miżjud fil-livell terapewtiku meta mqabbel mal-prodotti eżistenti, tkun tista’ tikseb livell ta’ rimbors ogħla minn dak mogħti sussegwentement lill-prodotti “me-too”. Fil-fatt, fir-rigward ta’ impriżi li jibbenefikaw mill-pożizzjoni tal-ewwel persuna fis-suq, ir-rimborsi żgurati mis-sistemi tas-sigurtà soċjali, minn naħa, huma ffissati f’livelli relattivament għolja meta mqabbla mal-prodotti “me-too” u, min-naħa l-oħra, jippermettu lill-impriża farmaċewtika li tibbenefika minnhom li tiffissa l-prezz tagħha f’livell għoli mingħajr il-biża’ li l-pazjenti u t-tobba jduru għal prodotti oħra li jkunu rħas.

Ftit jimporta li l-kapaċità tal-impriża farmaċewtika li żżomm ishma mis-suq partikolarment kbar filwaqt li tapplika prezzijiet sostanzjalment ogħla tkun possibbli jew tkun ġiet iffavorita mis-sistemi tas-siġurtà soċjali tas-saħħa, peress li dan il-fatt ma jinfluwenzax il-konstatazzjoni li l-imsemmija impriża setgħet iżżomm dħul ogħla minn dak tal-kompetituri tiegħu mingħajr ma d-diversi atturi fis-swieq tal-prodotti farmaċewtiċi, jiġifieri l-pazjenti, it-tobba li jippreskrivu mediċini, is-sistemi nazzjonali tas-sigurtà soċjali u l-kompetituri tiegħu, kienu f’pożizzjoni li jisfidaw lil din il-pożizzjoni pprivileġġjata matul il-perijodi kkunsidrati mill-Kummissjoni għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-pożizzjoni dominanti.

Sa fejn il-prezzijiet huma influwenzati mid-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi fir-rigward tal-livelli ta’ rimbors jew tal-prezzijiet massimi, dawn il-prezzijiet ma humiex ir-riżultat tal-imġiba normali tas-suq. Għalhekk, in-natura kompetittiva tal-livell ta’ prezz iffissat f’kuntest bħal dan ma tistax tiġi validament invokata, inkwantu dan huwa stabbilit fin-nuqqas ta’ mekkaniżmi ta’ kompetizzjoni li jippermettu d-determinazzjoni ta’ dan il-livell kompetittiv.

(ara l-punti 262, 263, 265)

12. Il-konstatazzjoni ta’ saħħa fis-suq, jiġifieri l-kapaċità ta’ impriża li ġġib ruħha b’mod sostanzjalment indipendenti mill-kompetituri tagħha, mill-klijenti tagħha u, finalment, mill-konsumaturi, fis-sens li tkun b’mod partikolari kapaċi żżomm prezzijiet f’livell ogħla filwaqt li żżomm ishma fis-suq ikbar minn dawk tal-kompetituri tagħha, ma hijiex suġġetta għall-kundizzjoni li l-impriża tkun kapaċi tuża din is-saħħa fis-suq b’mod li tostakola ż-żamma ta’ kompetizzjoni effettiva. Fil-fatt, fil-qasam ta’ prattiki intiżi sabiex jeskludu jew inaqqsu l-kompetizzjoni, ma hemmx neċessarjament il-ħtieġa li, sabiex tiġi kklassifikata bħala abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, imġiba tkun ir-riżultat tas-saħħa ekonomika tal-impriża jew tkun saret possibbli permezz tagħha, peress li ma hija meħtieġa ebda rabta kawżali bejn il-pożizzjoni dominanti u l-użu abbużiv tagħha.

(ara l-punt 267)

13. Id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali ma jistgħux jiġu meqjusa li ma jikkostitwixxux element rilevanti għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-pożizzjoni dominanti. Fil-fatt, minkejja li l-pussess waħdu ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali ma jistax jitqies li jikkonferixxi din il-pożizzjoni, dan jista’ madankollu, taħt ċerti ċirkustanzi, joħloq pożizzjoni dominanti, b’mod partikolari billi jagħti lill-impriża l-possibbiltà li tostakola l-eżistenza ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq. Il-pussess u l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali jistgħu għaldaqstant jikkostitwixxu indizju rilevanti tal-pożizzjoni dominanti.

L-argument li t-teħid inkunsiderazzjoni tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u tal-eżerċizzju tagħhom, anki jekk mhux abbużiv, għall-finijiet tal-istabbiliment tal-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti huwa ta’ natura li jnaqqas kull inċentiv għall-ħolqien ta’ prodotti innovattivi ma jistax jintlaqa’. Fil-fatt, l-innovazzjoni hija fi kwalunkwe każ ikkumpensata permezz tal-esklużività li d-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali jirriżervaw favur l-awtur tagħha.

Barra minn hekk, pożizzjoni dominanti ma hijiex ipprojbita fiha nfisha, iżda huwa biss l-użu abbużiv tagħha li huwa pprojbit. F’dan ir-rigward, fil-każ fejn il-proprjetarju tad-dritt ta’ proprjetà intellettwali huwa kkunsidrat li jgawdi minn pożizzjoni dominanti, l-użu mhux abbużiv tad-dritt inkwistjoni ma jistax jiġi kkunsidrat bħala insuffiċjenti għar-rigward tal-inċentivi għall-innovazzjoni.

Sabiex tikkostitwixxi fattur rilevanti, l-eżistenza ta’ protezzjoni solida permezz ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali ma għandhiex neċessarjament tkun ta’ natura li teskludi kull kompetizzjoni fis-suq.

(ara l-punti 270, 273, 274)

14. Il-Kummissjoni tista’ tibbaża l-evalwazzjoni tagħha tal-pożizzjoni dominanti ta’ impriża farmaċewtika fuq diversi fatturi, li fil-quċċata tagħhom hemm l-ishma tiegħu mis-suq ferm ikbar minn dawk tal-kompetituri tiegħu. Imbagħad, fid-dawl, minn naħa, tal-karatteristiċi speċifiċi tas-swieq tal-prodotti farmaċewtiċi, ikkaratterizzati minn “inerzja” tat-tobba li jippreskrivu mediċini, u, min-naħa l-oħra, tad-diffikultajiet tal-impriżi farmaċewtiċi sabiex jidħlu fis-suq li jiżdiedu skont il-kobor tan-numru ta’ kompetituri u ta’ prodotti diġà preżenti fis-suq, il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra li l-pożizzjoni tal-persuna li daħlet l-ewwel fis-suq kienet tikkostitwixxi vantaġġ kompetittiv sostanzjali. Il-fatt li l-prodotti ġeneriċi jistgħu jippreġudikaw il-pożizzjoni dominanti tal-impriża farmaċewtika ma jikkonfutax il-fatt li l-pożizzjoni tagħha bħala l-ewwel wieħed fis-suq tagħtha vantaġġi kompetittivi sostanzjali.

Barra minn hekk, jekk il-konstatazzjoni tas-superjorità ta’ impriża farmaċewtika fuq il-kompetituri tagħha, kif ukoll dik tas-superjorità tar-riżorsi finanzjarji u umani li hija tiddedika għar-riċerka u għall-iżvilupp ma humiex biżżejjed, fihom infushom, sabiex jiġi konkluż li din l-impriża tinsab f’pożizzjoni dominanti fis-suq inkwistjoni matul il-perijodu rilevanti, dawn il-konstatazzjonijiet huma biss indizji rilevanti li jippermettu li jitqies li din l-impriża għandha riżorsi superjuri minn dawk tal-kompetituri tagħha, tali li jsaħħu l-pożizzjoni tagħha meta mqabbla ma’ dawn tal-aħħar.

(ara l-punti 278, 280, 285, 286)

15. Il-preżentazzjoni lill-awtoritajiet pubbliċi ta’ informazzjoni qarrieqa, ta’ natura li twassalhom għal deċiżjoni żbaljata u, konsegwentement, għal ħruġ ta’ dritt esklużiv li għalih l-impriża ma għandhiex dritt, jew li għalih hija għandha dritt għal perijodu iqsar, tikkostitwixxi prattika li ma taqax fil-parametri tal-kompetizzjoni fuq il-merti, li tista’ tkun partikolarment restrittiva għall-kompetizzjoni. Tali mġiba ma tirriflettix ir-responsabbiltà partikolari ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti li ma tippreġudikax, b’imġiba li ma taqax fil-parametri tal-kompetizzjoni fuq il-merti, kompetizzjoni effettiva u nieqsa minn distorsjoni fis-suq komuni.

Min-natura oġġettiva tal-kunċett ta’ abbuż jirriżulta li n-natura qarrieqa tad-dikjarazzjonijiet mgħoddija lill-awtoritajiet pubbliċi għandha tiġi evalwata fuq il-bażi ta’ elementi oġġettivi, u li l-prova tan-natura deliberata tal-imġiba u l-mala fide tal-impriża f’pożizzjoni dominanti ma hijiex meħtieġa għall-finijiet tal-identifikazzjoni ta’ abbuż ta’ pożizzjoni dominanti. L-evalwazzjoni tan-natura qarrieqa ta’ dikjarazzjonijiet ipprovduti lill-awtoritajiet pubbliċi għall-finijiet tal-kisba indebita ta’ drittijiet esklużivi għandha ssir in concreto u tista’ tvarja skont iċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ. B’mod partikolari, għandu jiġi eżaminat jekk, fid-dawl tal-kuntest li fih il-prattika inkwistjoni ġiet implementata, din tal-aħħar kinitx ta’ natura li twassal lill-awtoritajiet pubbliċi li joħolqu b’mod indebitu ostakoli regolatorji għall-kompetizzjoni, pereżempju bl-għoti irregolari ta’ drittijiet esklużivi favur l-impriża dominanti. F’dan ir-rigward, il-marġni ta’ diskrezzjoni limitat tal-awtoritajiet pubbliċi jew in-nuqqas ta’ obbligu li jivverifikaw l-eżattezza jew il-veraċità tal-informazzjoni mgħoddija, jistgħu jikkostitwixxu elementi rilevanti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk il-prattika inkwistjoni hijiex ta’ natura li tqajjem ostakoli regolatorji għall-kompetizzjoni.

Barra minn hekk, sa fejn l-impriża f’pożizzjoni dominanti tikseb dritt esklużiv irregolari wara żball min-naħa tagħha fl-għoti ta’ informazzjoni lill-awtoritajiet pubbliċi, ir-responsabbiltà partikolari tagħha li ma tippreġudikax, b’mezzi li ma jaqgħux fil-parametri tal-kompetizzjoni fuq il-merti, lill-kompetizzjoni effettiva u nieqsa minn distorsjoni fis-suq komuni timponilha li, tal-inqas, tinforma lill-awtoritajiet pubbliċi b’dan sabiex dawn ikunu f’pożizzjoni li jikkoreġu dawn l-irregolaritajiet.

Minkejja li l-prova tan-natura deliberata tal-imġiba qarrieqa lill-awtoritajiet pubbliċi ma hijiex meħtieġa għall-finijiet tal-identifikazzjoni ta’ abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, din xorta waħda tikkostitwixxi xejn inqas minn element rilevanti li jista’, jekk ikun il-każ, jittieħed inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni. Il-fatt li l-kunċett ta’ abbuż ta’ pożizzjoni dominanti għandu kontenut oġġettiv u ma jimplikax l-intenzjoni li ssir ħsara, ma jwassalx għall-kunsiderazzjoni li l-intenzjoni li wieħed jirrikorri għal prattiki li ma jaqgħux fil-parametri tal-kompetizzjoni fuq il-merti hija f’kull każ irrilevanti, peress li din tista’ dejjem tittieħed inkunsiderazzjoni insostenn għal konklużjoni li l-impriża kkonċernata wettqet abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, anki jekk tali konklużjoni għandha qabelxejn tkun ibbażata fuq il-konstatazzjoni oġġettiva ta’ tqegħid fis-seħħ konkret tal-imġiba abbużiva.

Fl-aħħar nett, il-fatt biss li ċerti awtoritajiet pubbliċi ma ġewx żgwidati u ndunaw bl-ineżattezzi tal-informazzjoni pprovduta insostenn tal-applikazzjonijiet għal drittijiet esklużivi, jew li kompetituri kisbu, wara l-għoti irregolari ta’ drittijiet esklużivi, it-tħassir tagħhom, ma huwiex suffiċjenti sabiex jiġi kkunsidrat li d-dikjarazzjonijiet qarrieqa ma setgħux fi kwalunkwe każ jirnexxu. Fil-fatt, fejn huwa stabbilit li mġiba hija oġġettivament ta’ natura li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, in-natura abbużiva tagħha ma tistax tkun dipendenti fuq il-kontinġenzi tar-reazzjonijiet ta’ terzi.

Konsegwentement, il-Kummissjoni għamlet applikazzjoni korretta tal-Artikolu 82 KE meta kkunsidrat li tikkostitwixxi abbuż ta’ pożizzjoni dominanti l-preżentazzjoni minn impriża li tgawdi minn tali pożizzjoni ta’ dikjarazzjonijiet oġġettivament qarrieqa quddiem l-uffiċċji tal-privattivi, ta’ natura li jwasslu lil dawn tal-aħħar sabiex jagħtuha ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni li għalihom hija ma għandhiex dritt jew li għalihom hija għandha dritt għal perijodu iqsar u, għalhekk, sabiex jirrestrinġu jew jeliminaw il-kompetizzjoni.

(ara l-punti 355-361)

16. Ladarba jingħata minn awtorità pubblika, dritt ta’ proprjetà intellettwali huwa normalment preżunt validu u ż-żamma tiegħu minn impriża hija meqjusa leġittima. Il-pussess waħdu minn impriża ta’ dritt esklużiv għandu normalment il-konsegwenza li jżomm barra lill-kompetituri, peress li dawn tal-aħħar huma obbligati josservaw, skont ir-regolamentazzjoni pubblika, dan id-dritt esklużiv. L-argument li r-rikonoxximent tal-eżistenza ta’ abbuż ta’ pożizzjoni dominanti jeħtieġ li d-dritt esklużiv miksub wara dikjarazzjonijiet qarrieqa jkun infurzat ma jistax jintlaqa’.

Barra minn hekk, il-kisba illeġittima ta’ dritt esklużiv ma tistax tikkostitwixxi abbuż ta’ pożizzjoni dominanti biss meta din ikollha bħala effett l-eliminazzjoni totali tal-kompetizzjoni. Il-fatt li l-imġiba inkwistjoni tikkonċerna l-kisba ta’ dritt ta’ proprjetà intellettwali ma jiġġustifikax tali kundizzjoni.

Barra minn hekk, ladarba mġiba tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, dawn ikunu applikabbli indipendentement mill-kwistjoni ta’ jekk din l-imġiba tistax ukoll tkun suġġetta għal regoli oħra, ta’ oriġini nazzjonali jew le, li jfittxu għanijiet differenti. Bl-istess mod, l-eżistenza ta’ rimedji speċifiċi għas-sistema tal-privattivi ma tistax tibdel il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-projbizzjonijiet previsti fid-dritt tal-kompetizzjoni u, b’mod partikolari, il-ħtieġa, fil-każ ta’ mġiba bħal dik fil-każ ineżami, li jintwerew l-effetti antikompetittivi ta’ din l-imġiba.

(ara l-punti 362, 364, 366)

17. L-istruzzjonijiet mgħoddija lill-aġenti tal-privattivi, li jsiru talbiet ta’ ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni ma għandhomx jitqiesu li huma ekwivalenti għal talbiet ta’ ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni quddiem l-uffiċċji tal-privattivi. Il-Kummissjoni għaldaqstant twettaq żball ta’ liġi meta tqis li abbuż minn pożizzjoni dominanti, imwettaq minn impriża f’pożizzjoni dominanti fis-suq ta’ prodott farmaċewtiku, jibda mill-komunikazzjoni lill-aġenti tal-privattivi tal-istruzzjonijiet sabiex jiġu ppreżentati quddiem l-uffiċċju tal-privattivi ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni. Fil-fatt, il-konsegwenza antiċipata tal-allegata natura qarrieqa tad-dikjarazzjonijiet, jiġifieri l-ħruġ taċ-ċertifikat komplementari ta’ protezzjoni, tista’ sseħħ biss wara li l-uffiċċji tal-privattivi jieħdu konjizzjoni tal-applikazzjonijiet għal ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni, u mhux meta l-aġenti tal-privattivi, li fil-każ ineżami għandhom biss rwol ta’ intermedjarju, jirċievu l-istruzzjonijiet fir-rigward ta’ dawn l-applikazzjonijiet.

(ara l-punti 370, 372)

18. Sabiex tikkostitwixxi abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, ma huwa bl-ebda mod mitlub li mġiba għandha taffettwa direttament il-kompetizzjoni. F’sitwazzjoni fejn il-prattiki inkwistjoni, kemm-il darba stabbiliti, ma jistgħux, fi kwalunkwe każ, jiġu kkunsidrati bħala li jaqgħu taħt kompetizzjoni normali ta’ prodotti fuq il-bażi tal-prestazzjonijiet tal-impriża, huwa suffiċjenti li jintwera li, fid-dawl tal-kuntest ekonomiku jew regolamentari tagħhom, dawn il-prattiki huma ta’ natura li jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Għalhekk, il-kapaċità tal-prattika inkwistjoni li tirrestrinġi l-kompetizzjoni tista’ tkun indiretta, sakemm jintwera b’mod suffiċjenti skont il-liġi li din tkun verament ta’ natura li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

Barra minn hekk, imġiba intiża sabiex teskludi lill-kompetituri tirrikjedi ħafna drabi, sabiex jintlaħaq riżultat, il-kooperazzjoni minn terzi, kemm jekk dawn ikunu l-awtoritajiet pubbliċi kif ukoll jekk dawn ikunu l-atturi fis-suq, peress li huwa rari li tali mġiba tkun tista’, fil-prattika, teżerċita effett dirett fuq il-pożizzjoni kompetittiva tal-kompetituri. Għalhekk, is-suċċess ta’ prattika ta’ esklużjoni ta’ kompetituri li tikkonsisti fil-ħolqien ta’ ostakoli għad-dħul ta’ natura regolamentari permezz tal-kisba irregolari ta’ drittijiet esklużivi jiddependi neċessarjament mir-reazzjoni tal-awtoritajiet pubbliċi, jew minn dik tal-qrati nazzjonali fil-kuntest ta’ proċeduri kontenzjużi possibbilment mibdija minn kompetituri sabiex iħassru dawn id-drittijiet. Madankollu, dikjarazzjonijiet intiżi sabiex jinkisbu b’mod irregolari drittijiet esklużivi jikkostitwixxu abbuż biss meta jintwera li, fid-dawl tal-kuntest oġġettiv li fih isiru, dawn id-dikjarazzjonijiet ikunu verament ta’ natura li jwasslu lill-awtoritajiet pubbliċi sabiex jagħtu d-dritt esklużiv mitlub.

Fl-aħħar nett, il-fatt li l-effett fuq il-kompetizzjoni tal-imġiba abbużiva jinħass biss diversi snin wara, ma jneħħix mill-imġiba inkwistjoni, kemm-il darba stabbilita, in-natura abbużiva tagħha.

(ara l-punti 376, 377, 380)

19. Il-fatt li impriża ma kinitx għadha f’pożizzjoni dominanti meta l-imġiba abbużiva tiegħu setgħet tipproduċi l-effetti tagħha ma jibdilx il-klassifikazzjoni ġuridika li għandha tingħata lill-atti tiegħu, peress li dawn l-atti twettqu fi żmien meta hija kellha responsabbiltà partikolari li ma toħloqx preġudizzju, bl-imġiba tagħha, għal kompetizzjoni effettiva u nieqsa minn distorsjoni fis-suq komuni.

(ara l-punt 379)

20. L-oneru tal-prova fir-rigward tal-eżistenza ta’ ċirkustanzi li jikkostitwixxu ksur tal-Artikolu 82 KE jaqa’ fuq il-Kummissjoni. Konsegwentement, huwa l-kompitu tagħha li tistabbilixxi l-provi xierqa sabiex turi l-eżistenza tal-fatti li jikkostitwixxu ksur.

F’dan ir-rigward, jekk il-qorti jkollha xi dubju, dan għandu jibbenefika lill-impriża destinatarja tad-deċiżjoni li tikkonstata ksur. Il-qorti ma tistax għalhekk tikkonkludi li l-Kummissjoni stabbilixxiet l-eżistenza tal-ksur inkwistjoni b’mod suffiċjenti skont il-liġi jekk ikun għad għandha xi dubju fuq din il-kwistjoni, u dan b’mod partikolari fl-ambitu ta’ rikors għal annullament ta’ deċiżjoni li timponi multa.

Fil-fatt, f’din l-aħħar sitwazzjoni, huwa meħtieġ li jittieħed inkunsiderazzjoni l-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, li jifforma parti mid-drittijiet fundamentali li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, affermata wkoll fl-Artikolu 6(2) TUE, jikkostitwixxu prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju. Fid-dawl tan-natura tal-ksur inkwistjoni kif ukoll tan-natura u l-livell ta’ gravità tas-sanzjonijiet marbutin miegħu, il-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza japplika b’mod partikolari għall-proċeduri li jirrigwardaw ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multi jew ta’ pagamenti ta’ penalità.

B’dan il-mod, huwa meħtieġ li l-Kummissjoni jkollha provi preċiżi u konsistenti sabiex tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur. Madankollu, il-Kummissjoni ma għandhiex neċessarjament iġġib tali provi għal kull element tal-ksur. Huwa suffiċjenti li l-ġabra ta’ provi invokata mill-istituzzjoni, evalwata b’mod globali u li jkollha diversi elementi li jistgħu jsostnu lil xulxin, twieġeb għal dan ir-rekwiżit.

(ara l-punti 474-477, 839)

21. Meta tissostitwixxi, fid-dikjarazzjonijiet ikkomunikati lill-uffiċċju tal-privattivi għall-finijiet tat-talbiet għal ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni, id-dati ta’ ħruġ tal-awtorizzazzjonijiet tekniċi ta’ tqegħid fis-suq tal-mediċini f’diversi Stati Membri b’dawk li jikkorrispondu għall-pubblikazzjonijiet tal-prezz tal-mediċina f’dawn il-pajjiżi, impriża f’pożizzjoni dominanti ma tistax b’mod raġonevoli tinjora l-fatt li, fin-nuqqas ta’ żvelar attiv tal-interpretazzjoni li kien intiż li jadotta testi applikabbli fil-qasam u li ssostni l-għażla tad-dati kkomunikati, dawn it-testi huma ta’ natura li jqarrqu lill-uffiċċju tal-privattivi. Għalhekk, filwaqt li ma huwiex meħtieġ mill-Kummissjoni li turi l-mala fide jew intenzjoni pożittivament frawdolenti min-naħa tagħha, huwa suffiċjenti li jiġi kkonstatat li tali mġiba, ikkaratterizzata minn nuqqas manifest ta’ trasparenza, tmur kontra r-responsabbiltà speċifika li impriża f’pożizzjoni dominanti għandha sabiex ma tippreġudikax, bl-imġiba tagħha, kompetizzjoni effettiva u mingħajr distorsjoni fis-suq komuni.

(ara l-punti 491, 493)

22. Impriża farmaċewtika li taddotta, matul numru ta’ snin, imġiba konsistenti u lineari, ikkaratterizzata mill-komunikazzjoni lill-uffiċċji tal-privattivi ta’ dikjarazzjonijiet qarrieqa sabiex tikseb il-ħruġ ta’ ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni li għalihom ma kellhiex dritt, jew kellha dritt għal perijodu iqsar, tabbuża mill-pożizzjoni dominanti tagħha. Dikjarazzjonijiet qarrieqa bħal dawn jikkostitwixxu prattika li kienet ibbażata biss fuq mezzi li ma kinux jaqgħu fl-ambitu tal-kompetizzjoni fuq il-merti. Tali mġiba hija biss ta’ natura li żżomm indebitament lill-produtturi ta’ prodotti ġeneriċi barra mis-suq, permezz tal-kisba ta’ ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni bi ksur tal-qafas regolatorju li jistabbilixxihom.

(ara l-punti 598, 608, 609)

23. Sabiex applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali ġeneriku tkun tista’ tiġi ttrattata fil-kuntest tal-proċedura mqassra prevista fil-punt 8(a)(iii) tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 65/65, dwar l-ispeċjalitajiet farmaċewtiċi, l-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-prodott mediċinali ta’ riferiment tkun għadha fis-seħħ fl-Istat Membru kkonċernat fid-data tal-introduzzjoni ta’ din l-applikazzjoni. Il-proċedura mqassra ma tibqax disponibbli wara l-irtirar tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-prodott mediċinali ta’ riferiment.

L-informazzjoni marbuta mar-riżultati ta’ testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi li impriża tagħmel sabiex tikseb awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq oriġinali huma l-frott ta’ investiment li hija kellha tagħmel sabiex tkun tista’ tqiegħed mediċina fis-suq. Tali investiment huwa kkaratterizzat minn prattiki li jaqgħu taħt il-kompetizzjoni fuq il-merti li minnhom il-konsumaturi jistgħu jibbenefikaw.

Id-Direttiva 65/65 irrikonoxxiet l-interess li dan l-investiment ikun protett billi pprovdiet perijodu ta’ esklużività għall-użu ta’ din l-informazzjoni għall-benefiċċju tal-proprjetarju tagħha. Madankollu, wara l-iskadenza ta’ dan il-perijodu ta’ esklużività, il-punt 8(a)(iii) tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 65/65 ma jirrikonoxxix iktar fir-rigward tal-proprjetarju ta’ speċjalità farmaċewtika oriġinali d-dritt esklużiv li juża r-riżultati tat-testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi mqiegħda fil-fajl u jippermetti lill-produtturi ta’ prodotti mediċinali essenzjalment simili li jibbenefikaw mill-eżistenza ta’ din l-informazzjoni sabiex jingħataw awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq taħt proċedura mqassra.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, wara l-iskadenza tal-perijodu ta’ esklużività hawn fuq imsemmi, l-imġiba intiża sabiex tipprekludi lill-produtturi ta’ prodotti ġeneriċi milli jużaw id-dritt tagħhom li jibbenefikaw mir-riżultati tat-testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi magħmula għall-finijiet tat-tqegħid fis-suq tal-prodott oriġinali ma ssib ebda sostenn fil-protezzjoni leġittima ta’ investiment li jaqa’ fl-ambitu tal-kompetizzjoni fuq il-merti, u dan proprju minħabba l-fatt li l-impriża ma kellhiex iktar, taħt id-Direttiva 65/65, dritt esklużiv li tuża r-riżultati ta’ dawn it-testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi.

L-irtirar minn impriża tal-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq huwa biss ta’ natura li jostakola lill-applikanti għal awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali essenzjalment simili milli jkunu jistgħu jużaw il-proċedura mqassra, u, għalhekk, li jostakola jew idewwem id-dħul fis-suq ta’ prodotti ġeneriċi. Bl-istess mod, skont l-attitudni adottata mill-awtoritajiet nazzjonali fir-rigward ta’ rtirar tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodott għal raġunijiet li ma humiex marbuta mas-saħħa pubblika, tali rtirar jista’ jkun ta’ natura li jimpedixxi l-importazzjonijiet paralleli.

Il-fatt li impriża għandha d-dritt li titlob l-irtirar tal-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq tagħha għall-mediċini ma huwa bl-ebda mod ta’ natura li jeżenta lil din l-imġiba mill-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 82 KE.

Il-fatt li l-qafas regolatorju joffri triq alternattiva għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ma jħassarx in-natura abbużiva tal-imġiba ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti li, ikkunsidrata oġġettivament, għandha biss l-għan li tirrendi indisponibbli l-proċedura mqassra prevista mil-leġiżlatur fil-punt 8(a)(iii) tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 65/65 u, għalhekk, li żżomm lill-produtturi ta’ prodotti ġeneriċi barra mis-suq għall-itwal żmien possibbli u li żżid l-ispejjeż tagħhom sabiex jaqbżu l-ostakoli għad-dħul fis-suq.

Fl-aħħar nett, il-fatt li d-dewmien ikkawżat lill-kompetituri sabiex jaċċedu għas-suq ma għandu ebda effett fuq il-kunsiderazzjoni li l-imġiba inkwistjoni kienet ta’ natura li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, peress li huwa stabbilit li dan l-irtirar kellu l-konsegwenza li jirrendi indisponibbli l-proċedura mqassra.

(ara l-punti 669, 670, 674-677, 812, 829, 831)

24. Minkejja li l-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti ma tipprekludix impriża f’din il-pożizzjoni tad-dritt milli tipproteġi l-interessi kummerċjali tagħha meta dawn jiġu mhedda, hija ma tistax tuża proċeduri regolatorji b’mod li timpedixxi jew tirrendi iktar diffiċli d-dħul ta’ kompetituri fis-suq, fin-nuqqas ta’ raġunijiet marbuta mad-difiża tal-interessi leġittimi ta’ impriża involuta f’kompetizzjoni fuq il-merti jew fin-nuqqas ta’ ġustifikazzjonijiet oġġettivi.

Fir-rigward ta’ mġiba li tikkonsisti fl-użu ta’ proċeduri regolatorji mingħajr ebda bażi f’kompetizzjoni fuq il-merti, il-prova li, fid-dawl tal-kuntest ekonomiku jew regolatorju tagħha, din l-imġiba hija ta’ natura li tirrestrinġi l-kompetizzjoni hija suffiċjenti għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tagħha bħala abbuż ta’ pożizzjoni dominanti.

(ara l-punt 672, 817, 824, 845)

25. L-illegalità ta’ mġiba abbużiva fid-dawl tal-Artikolu 82 KE ma għandhiex rabta mal-konformità jew in-nuqqas ta’ konformità tagħha ma’ regoli legali oħra. L-abbużi ta’ pożizzjoni dominanti jikkonsistu, fil-parti l-kbira tal-każi, f’imġiba li barra minn hekk tkun legali fir-rigward ta’ fergħat oħra tad-dritt barra mid-dritt tal-kompetizzjoni.

(ara l-punt 677)

26. Il-ġurisprudenza dwar l-“installazzjonijiet essenzjali” tirrigwarda, essenzjalment, iċ-ċirkustanzi li fihom rifjut ta’ provvista min-naħa ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti, permezz, b’mod partikolari, tal-eżerċizzju ta’ dritt ta’ proprjetà, jistgħu jikkostitwixxu abbuż ta’ pożizzjoni dominanti. Din il-ġurisprudenza hija b’mod partikolari marbuta mas-sitwazzjonijiet fejn l-eżerċizzju liberu ta’ dritt esklużiv, li jissanzjona r-realizzazzjoni ta’ investiment jew innovazzjoni, jista’ jiġi llimitat fl-interess ta’ kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fis-suq komuni.

Fil-każ ta’ impriża farmaċewtika f’pożizzjoni dominanti li tirtira l-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq għall-mediċini, b’mod li tirrrendi inapplikabbli l-proċedura mqassra prevista fil-punt 8(a)(iii) tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 65/65, dwar l-ispeċjalitajiet farmaċewtiċi, b’mod li tillimita l-użu tal-informazzjoni meħuda minn testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi, il-ġurisprudenza dwar “l-istallazzjonijiet essenzjali” ma hijiex applikabbli. Fil-fatt, imġiba bħal din ma tikkostitwixxix rifjut li jingħata aċċess għar-riżultati testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u kliniċi li jinsabu fil-fajl, peress li l-impriża ma tistax topponi, abbażi tal-allegat dritt tagħha ta’ proprjetà, li l-awtoritajiet nazzjonali jibbażaw ruħhom fuq l-informazzjoni inkwistjoni fil-kuntest tal-proċedura mqassra. Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li l-proċedura mqassra ma tkunx iktar disponibbli wara l-irtirar tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-prodott mediċinali ta’ riferiment ma hijiex kkostitwita mill-għan li l-produttur tal-prodott mediċinali ta’ riferiment jiġi ggarantit l-esklużività tal-informazzjoni li huwa pprovda, iżda mill-għan li jiġi żgurat il-ħarsien tas-saħħa pubblika, li jikkostitwixxi għan essenzjali tad-Direttiva 65/65.

(ara l-punti 679, 682, 683)

27. Minkejja li l-Kummissjoni hija marbuta tieħu inkunsiderazzjoni ġustifikazzjoni oġġettiva possibbli għal imġiba li tista’ tikkostitwixxi abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, l-impriża kkonċernata għandha xorta waħda tqajjem din ir-raġuni ta’ ġustifikazzjoni oġġettiva matul il-proċedura amministrattiva u tressaq l-argumenti u l-provi marbuta magħha. Dan huwa partikolarment iktar il-każ meta tkun biss l-impriża kkonċernata li jkollha għarfien ta’ din il-ġustifikazzjoni oġġettiva jew meta din l-impriża tkun b’mod naturali f’pożizzjoni aħjar mill-Kummissjoni sabiex tirrileva l-eżistenza tagħha jew turi r-rilevanza tagħha.

Il-legalità ta’ att Komunitarju għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-informazzjoni disponibbli għall-istituzzjoni fiż-żmien tal-adozzjoni tiegħu, peress li quddiem il-qorti Komunitarja, wieħed ma jistax joqgħod fuq fatti li ma tressqux matul il-proċedura amministrattiva.

(ara l-punti 686, 687)

28. Il-preparazzjoni minn impriża farmaċewtika, anki f’pożizzjoni dominanti, ta’ strateġija li għandha l-għan li timminimizza t-tnaqqis tal-bejgħ tagħha u li tkun f’pożizzjoni li tiffaċċja l-kompetizzjoni minn prodotti ġeneriċi hija leġittima u taqa’ fl-ambitu normali tal-kompetizzjoni, sakemm l-imġiba prevista ma tmurx lil hinn mill-prattiki li jaqgħu fl-ambitu ta’ kompetizzjoni fuq il-merti, b’mod li tkun ta’ benefiċċju għall-konsumaturi.

Madankollu, in-nuqqas ta’ obbligu fuq impriża f’pożizzjoni dominanti li tipproteġi l-interessi ta’ kumpanniji kompetituri ma jirrendix kompatibbli mal-Artikolu 82 KE prattiki implementati biss għall-finijiet ta’ esklużjoni tal-kompetituri. Fil-fatt, is-sempliċi rieda ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti li tipproteġi l-interessi kummerċjali tagħha u li tipproteġi lilha nfisha mill-kompetizzjoni minn prodotti ġeneriċi u importazzjonijiet paralleli ma tiġġustifikax l-imġiba tagħha li tirrikorri għal prattiki li ma jaqgħux fl-ambitu tal-kompetizzjoni fuq il-merti.

(ara l-punti 804, 816)

29. Id-dritt tal-kompetizzjoni Komunitarju jirrikonoxxi l-fatt li diversi kumpanniji li jkunu jiffurmaw parti mill-istess grupp jikkostitwixxu entità ekonomika, u għaldaqstant impriża, jekk il-kumpanniji kkonċernati ma jiddeterminawx b’mod awtonomu l-imġiba tagħhom fis-suq.

Sabiex imġiba partikolari tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala abbuż fis-sens tal-Artikolu 82 KE, ma huwiex meħtieġ li din isseħħ skont strateġija elaborata mid-diriġenti tal-grupp ta’ kumpannija.

Imġiba ta’ kumpannija li tifforma parti mill-entità ekonomika li tikkostitwixxi l-grupp tista’ wkoll tikser l-Artikolu 82 KE.

Barra minn hekk, meta kumpannija sussidjarja tkun kompletament miżmuma minn kumpannija parent, ma huwiex meħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-kumpannija parent setgħetx tinfluwenza b’mod determinanti l-politika tal-kumpanniji sussidjarji, billi dawn tal-aħħar isegwu neċessarjament politika maħsuba mill-istess korpi statutorji li jiddeterminaw il-politika tal-kumpannija parent.

(ara l-punti 818-820)

30. Meta rikorrent jitlob lilll-Qorti Ġenerali, fil-korp tal-argumenti esposti fir-rikors tiegħu u fir-replika tiegħu, li jitnaqqas l-ammont tal-multi imposti fuqu mill-Kummissjoni minħabba l-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, u jħalli barra, fl-istadju tat-talbiet, it-talba formali għat-tnaqqis tagħhom, din l-ommissjoni min-naħa tar-rikorrenti ma żżommx lill-Qorti Ġenerali milli teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha fir-rigward tal-multi. Fil-fatt, anki fin-nuqqas ta’ talbiet formali, din hija awtorizzata tnaqqas l-ammont ta’ multa eċċessiva, peress li tali riżultat ma jkunx ultra petita, iżda, għall-kuntrarju, iwassal għal aċċettazzjoni parzjali tar-rikors.

(ara l-punt 884)

31. Il-kunċett ta’ ksur uniku u kontinwu huwa marbut ma’ ġabra ta’ azzjonijiet li jaqgħu taħt pjan ġenerali, minħabba l-għan identiku tagħhom li joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni. Sabiex diversi azzjonijiet jiġu kklassifikati bħala ksur uniku u kontinwu, għandu jiġi vverifikat jekk dawn għandhomx rabta komplementari, fis-sens li kull waħda minnhom hija intiża li tiffaċċja konsegwenza jew diversi konsegwenzi tal-iżvolġiment normali tal-kompetizzjoni, u jekk dawn jikkontribwixxux, permezz ta’ interazzjoni, għar-realizzazzjoni tal-għanijiet previsti fil-kuntest ta’ dan il-pjan globali. F’dan ir-rigward, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni kull ċirkustanza li tista’ tistabbilixxi jew tqiegħed f’dubju lil din ir-rabta, bħall-perijodu ta’ applikazzjoni, il-kontenut (inklużi l-metodi użati) u, b’mod korrelattiv, l-għan tad-diversi azzjonijiet inkwistjoni.

Taqa’ taħt il-kunċett ta’ ksur uniku u kontinwu l-imġiba ta’ impriża farmaċewtika, regolari fiż-żmien, li toriġina minn strateġija ppreparata mill-korpi ċentrali tagħha u kkaratterizzata mill-komunikazzjoni lill-uffiċċji tal-privattivi ta’ dikjarazzjonijiet qarrieqa sabiex tikseb il-ħruġ ta’ ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni li għalihom hija ma jkollhiex dritt jew li għalihom hija kellha dritt għal perijodu iqsar.

(ara l-punti 892, 893)

32. Abbuż minn pożizzjoni dominanti li tikkonsisti f’dikjarazzjonijiet qarrieqa ippreżentati b’mod intenzjonat sabiex jinkisbu drittijiet esklużivi li għalihom impriża ma kellhiex dritt, jew li għalihom hija kellha dritt għal perijodu iqsar, huwa manifestament ksur serju. Il-fatt li dan l-abbuż huwa ġdid ma jistax iqiegħed f’dubju din il-kunsiderazzjoni, ladarba tali prattiki huma manifestament kuntrarji għall-kompetizzjoni fuq il-merti. Barra minn hekk, il-fatt li mġiba bl-istess karatteristiċi kienet għadha ma ġietx eżaminata f’deċiżjonijiet preċedenti ma jeżentax l-impriża mir-responsabbiltà tagħha.

L-abbuż minn pożizzjoni dominanti, ikkostitwit, minn impriża farmaċewtika, mill-irtirar tal-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq tal-mediċini li hija kienet tipproduċi, u li kellu bħala għan li jinħolqu ostakoli għad-dħul fis-suq tal-prodotti ġeneriċi f’diversi pajjiżi, li jwassal għalhekk għall-qsim tas-suq komuni, huwa wkoll ksur serju.

(ara l-punt 901)

33. Fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multa għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, fatturi marbuta mal-għan ta’ mġiba jistgħu jkunu iktar sinjifikattivi għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multa minn dawk marbuta mal-effetti tagħha.

(ara l-punti 902, 911)





SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla Estiża)

1 ta’ Lulju 2010( )

“Kompetizzjoni – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Suq ta’ mediċini antiulċerali – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 82 KE – Definizzjoni tas-suq – Restrizzjonijiet kompetittivi sinjifikattivi – Użu abbużiv ta’ proċeduri dwar ċertifikati ta’ protezzjoni supplementari għall-prodotti mediċinali u ta’ proċeduri ta’ awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali – Dikjarazzjonijiet qarrieqa – Irtirar tal-awtorizzazzjonijiet ta’ tqegħid fis-suq – Ostakoli għat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u għall-importazzjonijiet paralleli – Multi”

Fil-Kawża T‑321/05,

AstraZeneca AB, stabbilita f’Södertälje (l-Isvezja),

AstraZeneca plc, stabbilita f’Londra (ir-Renju Unit),

inizjalment irrappreżentati minn M. Brealey, QC, M. Hoskins, D. Jowell, barristers, F. Murphy, G. Sproul, I. MacCallum u C. Brown, solicitors, sussegwentement minn Brealey, Hoskins, Jowell u Murphy u Brown, u fl-aħħar nett minn Brealey, Hoskins, Jowell u Murphy,

rikorrenti,

sostnuti minn

European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA), stabbilita f’Genève (l-Isvizzera), irrappreżentata minn M. Van Kerckhove, avukat,

intervenjenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn F. Castillo de la Torre, É. Gippini Fournier u A. Whelan, sussegwentement minn Castillo de la Torre, Gippini Fournier u J. Bourke, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni C (2005) 1757 finali tal-Kummissjoni, tal-15 ta’ Ġunju 2005, dwar proċedura taħt l-Artikolu 82 [KE] u l-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/A.37.507/F3 – AstraZeneca),

IL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla Estiża),

komposta minn A. W. H. Meij (Relatur), President, V. Vadapalas, N. Wahl, L. Truchot u S. Frimodt Nielsen, Imħallfin,

Reġistratur: C. Kristensen, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduti tas-26 u tas-27 ta’ Novembru 2008,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

1 Astra AB kienet kumpannija inkorporata taħt il-liġi Svediża stabbilita f’Södertälje (l-Isvezja), li kienet tmexxi grupp farmaċewtiku li jinkludi lil AB Hässle u Astra Hässle AB, żewġ kumpanniji sussidjarji miżmuma 100 %, stabbiliti f’Mölndal (l-Isvezja). B’effett mis-6 ta’ April 1999, l-amalgamazzjoni ta’ Astra ma’ Zeneca Group plc ħolqot lill-AstraZeneca plc, it-tieni rikorrenti f’din il-kawża, li hija kumpannija holding stabbilita f’Londra (ir-Renju Unit). Wara din l-amalgamazzjoni, Astra, miżmuma 100 % minn AstraZeneca plc, ħadet l-isem ta’ AstraZeneca AB, l-ewwel rikorrenti f’din il-kawża, u saret kumpannija ta’ riċerka u żvilupp, ta’ marketing u ta’ produzzjoni. Il-kumpanniji li kienu jappartjenu lill-grupp ta’ Astra u dawk li fil-preżent jaqgħu taħt il-grupp ta’ AstraZeneca plc se jissejħu iktar ’il quddiem “AZ”. Madankollu, sa fejn AstraZeneca plc u AstraZeneca AB huma msemmija fil-kwalità tagħhom ta’ partijiet f’din il-kawża, huma se jissejħu iktar ’il quddiem, it-tnejn flimkien, ir-“rikorrenti”.

2 AZ huwa grupp farmaċewtiku attiv, fil-livell mondjali, fis-settur tal-invenzjoni, tal-iżvilupp u tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti innovattivi. L-attivitajiet tiegħu jiffokaw fuq numru ta’ oqsma farmaċewtiċi li jinkludu, b’mod partikolari, il-qasam ta’ kundizzjonijiet gastrointestinali. F’dan ir-rigward, wieħed mill-prodotti ewlenin ikkummerċjalizzati minn AZ huwa magħruf bl-isem ta’ Losec, trade mark kummerċjali użata fil-parti l-kbira tas-swieq Ewropej għal dan il-prodott ta’ omeprazole.

3 Fit-12 ta’ Mejju 1999, Generics (UK) Ltd u Scandinavian Pharmaceuticals Generics AB (iktar ’il quddiem il-“kumpanniji li ressqu lment”) ressqu lment skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81 KE] u [82 KE] tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), kontra Astra, li permezz tiegħu huma rraportaw l-imġiba ta’ AZ intiża li timpedihom milli jintroduċu verżjonijiet ġeneriċi tal-omeprazole f’numru ta’ swieq fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE).

4 Permezz ta’ deċiżjoni tad-9 ta’ Frar 2000, adottata taħt l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, il-Kummissjoni Ewropea talbet lil AZ joqgħod għal spezzjonijiet fil-proprjetajiet tiegħu ta’ Londra u ta’ Södertälje. Fl-2002 u fl-2003, AZ wieġeb ukoll għal tliet talbiet ta’ informazzjoni, skont l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 17.

5 Fil-25 ta’ Lulju 2003, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni li tibda l-proċedura. Fid-29 ta’ Lulju 2003, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijet lil AZ, li għaliha dan tal-aħħar wieġeb fit-3 ta’ Diċembru 2003. Fid-29 ta’ Jannar 2004 nżammet laqgħa għad-diskussjoni ta’ ċerti provi mressqa minn AZ fit-tweġiba tiegħu għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet. AZ ippreżenta wkoll diversi dokumenti li jinkludu, b’mod partikolari, in-noti tas-27 ta’ Jannar u tal-11 ta’ Frar 2004, intiżi sabiex iwieġbu għall-kwistjonijiet imqajma mill-Kummissjoni matul il-laqgħa hawn fuq imsemmija. Fit-13 ta’ Frar 2004, AZ ipprovda lill-Kummissjoni bi provi dwar it-tieni każ ta’ mġiba allegatament abbużiva.

6 Fis-16 u s-17 ta’ Frar 2004 nżammet seduta. Fis-26 ta’ Frar 2004, il-Kummissjoni indirizzat lil AZ talba għal informazzjoni taħt l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 17 fir-rigward tal-kwistjoni li tikkonċerna l-pożizzjoni dominanti. F’dan ir-rigward, AZ wieġeb fit-12 ta’ Marzu 2004. Fit-23 ta’ Novembru 2004, il-Kummissjoni tat lil AZ il-possibbiltà li jagħmel l-osservazzjonijiet tiegħu fir-rigward ta’ punti ta’ fatt u kunsiderazzjonijiet li ma kinux inklużi fid-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet. AZ esprima ruħu fir-rigward ta’ dawn il-punti permezz ta’ ittra tal-21 ta’ Jannar 2005.

7 Fil-15 ta’ Ġunju 2005, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni dwar proċedura taħt l-Artikolu 82 [KE] u l-Artikolu 54 taż-ŻEE (Każ COMP/A.37.507/F3 – AstraZeneca) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), li permezz tagħha hija kkonstatat li AstraZeneca AB u AstraZeneca plc kienu wettqu żewġ abbużi ta’ pożizzjoni dominanti, bi ksur tal-Artikolu 82 KE u tal-Artikolu 54 tal-Ftehim ŻEE.

8 L-ewwel każ ta’ mġiba oġġezzjonata kkonsista f’għadd ta’ dikjarazzjonijiet, li allegatament jiżgwidaw, li saru quddiem l-uffiċċji tal-privattivi fil-Ġermanja, fil-Belġju, fid-Danimarka, fin-Norveġja, fil-Pajjiżi l-Baxxi u fir-Renju Unit, kif ukoll quddiem il-qrati nazzjonali fil-Ġermanja u fin-Norveġja (Artikolu 1(1) tad-deċiżjoni kkontestata). It-tieni każ ta’ mġiba oġġezzjonata kkonsista fit-tressiq ta’ talbiet għall-irtirar tal-awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq ta’ kapsuli Losec fid-Danimarka, fin-Norveġja u fl-Isvezja, flimkien mal-irtirar mis-suq tal-kapsuli Losec u t-tqegħid għall-bejgħ tat-tablets tal-Losec MUPS f’dawn it-tliet pajjiżi (Artikolu 1(2) tad-deċiżjoni kkontestata).

9 Il-Kummissjoni imponiet fuq ir-rikorrenti, in solidum, multa fl-ammont ta’ EUR 46 miljun, kif ukoll multa fl-ammont ta’ EUR 14-il miljun fuq AstraZeneca AB (Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

10 Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-25 ta’ Awwissu 2005, ir-rikorrenti ppreżentaw din il-kawża.

11 B’att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-7 ta’ Diċembru 2005, Generics (UK) u Merck NM AB għamlu talba sabiex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.

12 B’att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-15 ta’ Diċembru 2005, il-European Federation of Pharmaceutical Industries Associations (EFPIA, Federazzjoni Ewropea tal-assoċjazzjonijiet tal-industriji farmaċewtiċi) għamlet talba sabiex tintervjeni insostenn tat-talbiet tar-rikorrenti.

13 B’att ippreżentat fl-10 ta’ Frar 2006, ir-rikorrenti talbu trattament kunfidenzjali fir-rigward tal-partijiet intervenjenti. Din it-talba għal trattament kunfidenzjali ma ġietx ikkontestata.

14 B’digrieti tal-4 ta’ Lulju u tad-29 ta’ Novembru 2006, il-President tat-Tieni Awla tal-Qorti Ġenerali aċċetta l-intervent fil-kawża tal-EFPIA insostenn tat-talbiet tar-rikorrenti, u ta’ Generics (UK) u Merck NM insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni, rispettivament.

15 Fis-26 ta’ Jannar 2007, Generics (UK) u Merck NM irrinunzjaw id-dritt tagħhom li jippreżentaw nota ta’ intervent.

16 B’ittra ppreżentata fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali tal-24 ta’ Novembru 2008, Generics (UK) u Merck NM irrinunzjaw għad-dritt tagħhom li jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.

17 B’digriet tal-President tas-Sitt Awla tal-Qorti Ġenerali tas-17 ta’ Diċembru 2008, Generics (UK) u Merck NM tneħħew mill-kawża bħala intervenjenti insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.

18 Skont ir-rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla Estiża) iddeċidiet li tibda l-proċedura orali u stiednet, skont l-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, lill-partijiet prinċipali sabiex iwieġbu għal numru ta’ mistoqsijiet. Il-partijiet prinċipali għamlu dan fit-termini imposti.

19 It-trattazzjonijiet tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-26 u s-27 ta’ Novembru 2008.

20 Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

21 L-EFPIA titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

22 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

23 Bir-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jikkontestaw il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata f’dak li jikkonċerna d-definizzjoni tas-suq rilevanti, l-evalwazzjoni tal-pożizzjoni dominanti, l-ewwel abbuż ta’ pożizzjoni dominanti, it-tieni abbuż ta’ pożizzjoni dominanti u l-ammont tal-multi imposti. Il-Qorti Ġenerali se teżamina suċċessivament il-motivi mressqa mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ kull waħda minn dawn il-kwistjonijiet.

24 B’mod preliminari, għandu jiġi rrilevat, qabelxejn, li r-rikorrenti ressqu talba għal trattament kunfidenzjali ta’ kwantità kbira ta’ informazzjoni marbuta, b’mod partikolari, mal-provi dokumentali tal-imġiba li tikkostitwixxi, skont il-Kummissjoni, abbuż ta’ pożizzjoni dominanti.

25 Il-Qorti Ġenerali tilqa’ din it-talba għal trattament kunfidenzjali sa fejn l-informazzjoni inkwistjoni ma tidhirx fil-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni kkontestata, li hija ppubblikata fuq is-sit tal-internet tad-Direttorat Ġenerali (DĠ) għall-“Kompetizzjoni” tal-Kummissjoni u li hija, għalhekk, aċċessibbli għall-pubbliku. Min-naħa l-oħra, it-talba għal trattament kunfidenzjali għandha tiġi miċħuda sa fejn din tikkonċerna l-informazzjoni li tidher fil-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-deċiżjoni kkontestata. Fil-fatt, din l-informazzjoni tilfet, fi kwalunkwe każ, in-natura possibbilment kunfidenzjali tagħha minħabba l-aċċessibbiltà tagħha għall-pubbliku (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-8 ta’ Lulju 2008, AC-Treuhand vs Il-Kummissjoni, T‑99/04, Ġabra p. II‑1501, punt 19).

26 Issa, għandu jiġi rrilevat li, matul is-seduta, ir-rikorrenti esprimew riżervi fir-rigward tal-użu mill-Kummissjoni ta’ dokument ipprovdut fl-24 ta’ Novembru 2008, li kien jinkludi, minn naħa, illustrazzjonijiet grafiċi li jipprovdu, skont din tal-aħħar, l-informazzjoni li tinsab fit-tabelli annessi mad-deċiżjoni kkontestata u, min-naħa l-oħra, estratti mir-rikors u mill-annessi tan-noti ppreżentati mill-partijiet matul il-proċedura bil-miktub.

27 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li d-dokument ipprovdut mill-Kummissjoni xi jiem qabel is-seduta jirriproduċi essenzjalment l-informazzjoni li kienet diġà ġiet ippreżentata fil-proċess. Dan huwa l-każ fir-rigward tal-illustrazzjonijiet grafiċi esposti fil-paġni 2 sa 8, 10 sa 16 u 18 sa 24 ta’ dan id-dokument, li jirriproduċu l-informazzjoni ppreżentata fit-tabelli annessi mad-deċiżjoni kkontestata, bħall-estratti mir-rikors u mill-annessi tan-noti ċċitati fid-dokument. Għalhekk, l-użu li l-Kummissjoni tagħmel minn dan id-dokument matul is-seduta jifforma parti mill-preżentazzjoni orali tal-argumenti preċedentement sottomessi fil-proċedura bil-miktub quddiem il-Qorti Ġenerali. Għaldaqstant, ir-riżervi esposti mir-rikorrenti fuq dawn il-punti għandhom jiġu mwarrba. Dan ma huwiex il-każ fir-rigward tal-illustrazzjonijiet grafiċi li jidhru fil-paġni 26 sa 32 tad-dokument iċċitat iktar ’il fuq, li jinkludu informazzjoni dwar differenza fil-prezz, esposta bħala perċentwali, li ma tinsabx fit-tabelli 24 sa 30 tal-anness tad-deċiżjoni kkontestata li għalihom dawn l-illustrazzjonijiet grafiċi jirreferu. Sa fejn dawn l-illustrazzjonijiet grafiċi jinkludu informazzjoni ulterjuri li ma tinsabx fit-tabelli li għalihom huma jirreferu, id-dokument ipprovdut mill-Kummissjoni għandu jiġi ddikjarat inammissibbli fuq dan il-punt u l-Qorti Ġenerali ma hijiex se tikkunsidra din l-informazzjoni fl-evalwazzjoni tagħha.

A – Fuq is-suq ta’ prodotti rilevanti

28 Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonkludiet li, essenzjalment, l-antiistamini (iktar ’il quddiem l-“anti‑H2”) ma kinux jeżerċitaw restrizzjonijiet kompetittivi sinjifikattivi fuq l-inibituri tal-pompa proton (iktar ’il quddiem l-“IPP”) u li, konsegwentement, is-suq ta’ prodotti rilevanti kien ikkostitwit biss minn dawn tal-aħħar. Il-Kummissjoni bbażat din il-konklużjoni fuq numru ta’ kunsiderazzjonijiet li kienu jqisu karatteristiċi tal-kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku u li kienu jikkonċernaw, prinċipalment, il-karatteristiċi intrinsiċi tal-prodotti, l-użi terapewtiċi tagħhom, iż-żieda kontinwa tal-bejgħ tal-IPP bi ħsara għall-anti‑H2, il-fatturi tal-prezz, kif ukoll l-avvenimenti msejħa “naturali” li seħħew fil-Ġermanja u fir-Renju Unit.

29 Ir-rikorrenti jikkontestaw il-fondatezza tad-definizzjoni tas-suq rilevanti użata mill-Kummissjoni u jressqu, għal dan il-għan, żewġ motivi. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni fir-rigward tar-rilevanza tan-natura progressiva taż-żieda tal-użu tal-IPP bi ħsara għall-anti‑H2. It-tieni motiv huwa bbażat fuq diversi inkonsistenzi u żbalji ta’ evalwazzjoni.

1. Osservazzjonijiet preliminari

30 Qabelxejn, għandu jiġi mfakkar li kif jirriżulta b’mod partikolari mill-paragrafu 2 tal-Att tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall-għanijiet tal-liġi dwar il-kompetizzjoni tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 155, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni dwar id-definizzjoni tas-suq”), id-definizzjoni tas-suq rilevanti hija, fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 82 KE, użata bil-għan li tiddefinixxi l-konfini li fihom għandha tiġi evalwata l-kwistjoni ta’ jekk impriża partikolari tistax iġġib ruħha, sa livell sinjifikattiv, b’mod indipendenti mill-kompetituri tagħha, mill-klijenti tagħha u mill-konsumaturi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Novembru 1983, Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin vs Il-Kummissjoni, 322/81, Ġabra p. 3461, punt 37).

31 Fil-fatt, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, għall-finijiet tal-eżami tal-pożizzjoni, possibbilment dominanti, ta’ impriża, il-possibbiltajiet ta’ kompetizzjoni għandhom jiġu evalwati fil-kuntest tas-suq li jiġbor il-prodotti kollha li, fid-dawl tal-karatteristiċi tagħhom, huma partikolarment adattati sabiex jissodisfaw bżonnijiet kostanti u jistgħu biss b’mod limitat jiġu mibdula ma’ prodotti oħra, filwaqt li dawn il-possibbiltajiet ta’ kompetizzjoni għandhom ukoll jiġu evalwati fid-dawl tal-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni u tal-istruttura tal-provvista u d-domanda (sentenza Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin vs Il-Kummisjoni, punt 30 iktar ’il fuq, punt 37; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni, T‑229/94, Ġabra p. II‑1689, punt 54, u tas-17 ta’ Diċembru 2003, British Airways vs Il-Kummissjoni, T‑219/99, Ġabra p. II‑5917, punt 91). Kif jirriżulta partikolarment mill-paragrafu 7 tal-Komunikazzjoni dwar id-definizzjoni tas-suq, is-suq ta’ prodotti rilevanti jinkludi, għalhekk, il-prodotti jew is-servizzi kollha li l-konsumaturi jikkunsidraw li huma sostitwibbli minħabba l-karatteristiċi tagħhom, il-prezzijiet tagħhom u l-użu li għalih huma intiżi.

32 Issa, għandu jiġi enfasizzat li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, minkejja li l-qorti Komunitarja teżerċita, bħala regola ġenerali, stħarriġ ġudizzjarju sħiħ fuq il-kwistjoni ta’ jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni humiex sodisfatti jew le, l-istħarriġ ġudizzjarju li hija teżerċita fir-rigward tal-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi magħmula mill-Kummissjoni għandu, madankollu, ikun limitat għall-verifika tal-osservanza tar-regoli proċedurali u tar-regoli dwar il-motivazzjoni, kif ukoll għall-verifika tal-eżattezza materjali tal-fatti, tan-nuqqas ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni u ta’ abbuż ta’ poter. Bl-istess mod, sa fejn id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tirriżulta minn evalwazzjonijiet tekniċi kumplessi, dawn l-evalwazzjonijiet, bħala prinċipju, ikunu s-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju limitat, li jimplika li l-qorti Komunitarja ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-elementi ta’ fatt magħmula mill-Kummissjoni bl-evalwazzjoni tagħha stess (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-17 ta’ Settembru 2007, Microsoft vs Il-Kummissjoni, T‑201/04, Ġabra p. II‑3601, punti 87 u 88, u l-ġurisprudenza ċċitata).

33 Madankollu, għalkemm il-qorti Komunitarja tirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni fir-rigward ta’ kwistjonijiet ekonomiċi jew tekniċi, dan ma jfissirx li l-qorti Komunitarja għandha toqgħod lura milli tistħarreġ l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni ta’ informazzjoni ta’ din in-natura. Fil-fatt, il-qorti Komunitarja mhux biss għandha tivverifika li l-provi invokati jkunu fattwalment preċiżi, affidabbli u koerenti, iżda għandha tistħarreġ ukoll jekk dawn il-provi jikkostitwixxux l-informazzjoni kollha rilevanti li għandha tiġi kkunsidrata sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk dawn il-provi humiex kapaċi jissostanzjaw il-konklużjonijiet milħuqa (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-operazzjonijiet ta’ konċentrazzjoni, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Frar 2005, Il-Kummissjoni vs Tetra Laval, C‑12/03 P, Ġabra p. I-987, punt 39; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza Microsoft vs Il-Kummissjoni, punt 32 iktar ’il fuq, punt 89).

2. Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni fir-rigward tar-rilevanza tan-natura gradwali taż-żieda tal-użu tal-IPP bi ħsara għall-anti‑H2

a) L-argumenti tar-rikorrenti u tal-EFPIA

34 Ir-rikorrenti u l-EFPIA jesponu li l-kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku għandha numru ta’ karatteristiċi speċifiċi. Qabelxejn, ir-rikorrenti jallegaw li s-swieq tal-prodotti farmaċewtiċi fl-Istati Membri rilevanti huma kkaratterizzati minn regolamentazzjoni pubblika tal-prezzijiet u r-rimborsi. Issa, f’dawn is-swieq, il-konsumatur (il-pazjent) ma huwiex l-istess persuna li tieħu d-deċiżjoni (it-tabib), u lanqas ma huwa, fil-parti l-kbira tal-każijiet, il-persuna li tħallas (il-korp nazzjonali tal-assigurazzjoni jew l-assigurazzjoni privata fil-qasam tal-kura tas-saħħa). Peress li t-tobba u l-pazjenti ma jħallsux il-parti l-kbira tal-ispejjeż marbuta mal-mediċina mogħtija taħt preskrizzjoni tat-tabib, ġeneralment it-tobba, meta jippreskrivu l-mediċina, ftit li xejn ikunu sensittivi għall-prezzijiet ta’ dawn il-mediċini. Matul il-perijodu rilevanti, it-tobba li jippreskrivu l-mediċini kienu ggwidati prinċipalment minn kemm il-mediċini kienu terapewtikament xierqa u effettivi, u mhux daqstant mill-prezz tagħhom. Barra minn hekk, it-tendenzi attwali tal-konsum ta’ mediċini mibjugħa taħt preskrizzjoni tat-tabib jikkostitwixxu fattur prinċipali fl-evalwazzjoni ta’ jekk il-mediċini jifformawx parti mill-istess suq ta’ prodotti. Fl-aħħar nett, il-prattika tal-preskrizzjoni tat-tobba hija kkaratterizzata minn ċertu “inerzja”. L-EFPIA żżid li, fis-settur farmaċewtiku, il-kompetizzjoni ssir essenzjalment fil-livell tal-innovazzjoni iktar milli fil-livell tal-prezz. Għalhekk, hija tinsisti fuq l-importanza tal-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, sabiex l-investimenti neċessarji għall-innovazzjoni jiġu inkoraġġiti.

35 Skont ir-rikorrenti, huwa paċifiku li l-IPP huma superjuri għall-anti‑H2 fil-livell terapewtiku. Din is-superjorità terapewtika ġiet aċċettata mill-komunità xjentifika sa mill-bidu tas-snin 90. Madankollu, it-tobba li jippreskrivu l-mediċini ma rrikonoxxewx dan mill-ewwel. Iż-żieda tal-użu tal-IPP matul il-perijodu rilevanti kienet gradwali u saret bi ħsara għall-anti‑H2. Għalhekk, l-IPP u l-anti‑H2 għandhom użi terapewtiċi simili u ġew preskritti għal raġunijiet mediċi fundamentalment identiċi.

36 Ir-rikorrenti u l-EFPIA jikkonfermaw li l-anti‑H2 kellhom neċessarjament restrizzjoni kompetittiva sostanzjali fuq il-Losec, inkwantu l-bejgħ tal-Losec żdied bi ħsara għall-anti‑H2 b’mod gradwali. Għalhekk, huma ma jaqblux li l-IPP u l-anti‑H2 kienu jappartjenu għal swieq ta’ prodotti distinti minn xulxin sa mill-bidu tal-1993.

37 Insostenn ta’ dan il-punt, ir-rikorrenti jirreferu, fl-ewwel lok, għal rapport ippreparat mill-IMS Health u li jittratta l-użu tal-IPP u tal-anti‑H2 fit-trattament ta’ mard marbut mal-iperaċidità gastrika fl-ikbar swieq Ewropej matul il-perijodu 1990-2000. Dan ir-rapport ikkonkluda li ż-żieda fl-użu tal-IPP kienet marbuta ma’ proċess progressiv u li, fi tmiem il-perijodu rilevanti, ċerti mikrodijanjosi maġġuri involvew fil-parti l-kbira tal-pajjiżi perċentwali sinjifikattiva tal-preskrizzjonijiet (20 % jew iktar) ta’ anti‑H2. Barra minn hekk, l-anti‑H2 ma ġew qatt, fl-ebda pajjiż, kompletament issostitwiti mill-IPP. Bl-eċċezzjoni tal-Isvezja, anki fil-każ ta’ mikrodijanjosi ta’ mard l-iktar gravi marbut mal-iperaċidità gastrika, bħall-ulċeri tal-istonku u tad-duwodenu, proporzjon kbir ta’ pazjenti (10 % jew iktar) ngħata preskrizzjoni ta’ anti‑H2. Fl-Isvezja, il-pazjenti kollha li minn dijanjosi rriżulta li kellhom ulċera fl-istonku ngħataw l-IPP.

38 F’dan is-sens, l-EFPIA tenfasizza wkoll li l-IPP progressivament ħadu post, u b’mod parzjali biss, l-anti‑H2 minħabba tħassib dwar is-sigurtà u l-effetti sekondarji tagħhom, u tosserva li d-deċiżjoni kkontestata ma għandha ebda element insostenn tal-allegazzjoni tal-Kummissjoni li studji xjentifiċi u kliniċi, li saru bejn id-data tat-tqegħid fis-suq tal-Losec u l-bidu tal-perijodu rilevanti, urew l-effikaċja tal-Losec meta mqabbel mat-trattamenti eżistenti.

39 Fit-tieni lok, id-dikjarazzjonijiet ta’ erba’ esperti mediċi indipendenti speċjalizzati fil-qasam tal-mard gastrointestinali marbut mal-iperacidità gastrika jistabbilixxu li l-aċċettazzjoni tal-Losec mit-tobba li jippreskrivu l-mediċini kienet, b’mod partikolari, ostakolata mill-eżitazzjoni tagħhom li jippreskrivu l-IPP minħabba l-fatt li dawn kienu kkunsidrati li huma mediċini ħafna iktar b’saħħithom mill-anti‑H2, u għalhekk kien hemm ċertu dubju dwar l-użu tagħhom minħabba l-effetti sekondarji li dawn seta’ jkollhom. Din ix-xhieda tikkonferma li l-aċċettazzjoni tal-IPP mit-tobba kienet suġġetta għal proċess gradwali.

40 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti jirreferu għar-rapport Lexecon, li jipprovdi li t-tobba u l-pazjenti ma għandhomx l-informazzjoni sħiħa dwar il-karatteristiċi tal-mediċini ġodda u li l-ksib tal-għarfien dwar il-proprjetajiet tagħhom kien ser ikun biss bil-mod, fuq il-bażi tal-esperjenzi personali tagħhom jew tad-dokumentazzjoni medika ppubblikata. Għalhekk, minn dan isegwi li l-ksib ta’ ishma sostanzjali mis-suq bħala riżultat tal-bejgħ ta’ mediċini ġodda ġeneralment jieħu ż-żmien. Barra minn hekk, l-impriżi li jinsabu fost dawk li jidħlu l-ewwel fis-suq igawdu minn vantaġġ kompetittiv.

41 Ir-rikorrenti ma jaqblux li l-“inerzja” li tikkaratterizza l-prattiki ta’ preskrizzjoni tat-tobba hija fattur esterjuri għall-kompetizzjoni, inkwantu, għall-kuntrarju, din tikkostitwixxi, skont ir-rikorrenti, element rilevanti tal-analiżi tal-kompetizzjoni tas-swieq tal-prodotti farmaċewtiċi, kif il-Kummissjoni rrikonoxxiet fil-premessa 362 tad-deċiżjoni kkontestata. Huma jesponu li l-“inerzja” tat-tabib tiddependi b’mod partikolari mill-kwalità tal-mediċina li tkun qiegħda tintuża, il-vantaġġi li l-prodott ġdid ikollu u minn kemm it-tobba jiġu informati malajr bl-eżistenza ta’ dan il-prodott ġdid. F’dan ir-rigward, l-EFPIA targumenta li meta t-tobba li jippreskrivu l-mediċini jkunu sodisfatti bit-trattamenti eżistenti li l-pazjenti tagħhom ikunu qed jirċievu u li permezz tagħhom dawn il-pazjenti jiksbu stat stabbli ta’ saħħithom, dawn it-tobba jgħaddu għall-użu ta’ mediċina ġdida biss bi prudenza, sakemm l-informazzjoni klinika ma turix b’mod konvinċenti l-eżistenza ta’ vantaġġi kliniċi. Għalhekk, skont ir-rikorrenti, ladarba l-“inerzja” tikkostitwixxi wieħed mill-ostakoli prinċipali li għandhom jiġu megħluba minn impriża ġdida fis-suq, l-istudji kliniċi komparattivi, l-attivitajiet promozzjonali u ż-żjarat għand it-tobba jikkostitwixxu aspetti importanti tal-kompetizzjoni, li l-manifattur tal-prodott ġdid għandu juża.

42 L-EFPIA żżid li r-rikorrenti assumew numru ta’ xogħlijiet li wasslu għall-konklużjonjiet konsistenti li skonthom il-bżonn li l-“inerzja” tal-prattiki ta’ preskrizzjoni tingħeleb kien jeħtieġ ħafna żmien u li l-anti‑H2 eżerċitaw pressjoni kompetittiva kontinwa fuq l-IPP matul il-perijodu 1993-2000. Issa, hija tallega li l-Kummissjoni ma pprovdietx prova inversa, li turi li l-anti‑H2 waqfu jeżerċitaw pressjoni kompetittiva fuq l-IPP sa mill-1993 b’tali mod li dawn il-prodotti kienu jinsabu fi swieq ta’ prodotti distinti minn xulxin.

43 Fir-raba’ lok, id-dokumenti strateġiċi interni ta’ AZ tal-perijodu rilevanti juru li d-domanda għall-anti‑H2 kienet prova ta’ elastiċità u li dawn kienu jikkostitwixxu l-mira kompetittiva prinċipali li din l-impriża kienet tipprevedi għal-Losec. Il-fatt li l-użu tal-IPP żdied gradwalment bi ħsara għall-anti‑H2 u li l-isfida kompetittiva ta’ AZ kienet dik li l-Losec jieħu ishma mis-suq mill-anti‑H2 juri li, matul il-perijodu rilevanti, il-Losec u l-anti‑H2 kienu prodotti sostitwibbli li kienu joħolqu kompetizzjoni lil xulxin. Din il-pożizzjoni hija ssostanzjata bil-fatt li, anki fi tmiem il-perijodu rilevanti, l-anti‑H2 għadhom jiġu preskritti fi kwantitajiet kbar għall-mikrodijanjosi maġġuri kollha.

44 Fil-ħames lok, ir-rikorrenti jirrilevaw li l-Kummissjoni turi inkoerenza meta taċċetta r-rilevanza tal-“inerzja” fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-pożizzjoni dominanti (premessa 542 tad-deċiżjoni kkontestata), filwaqt li tiċħad ir-rilevanza tagħha fil-kuntest tad-definizzjoni tas-suq, għar-raġuni li din tikkostitwixxi fattur estern (premessa 467 tad-deċiżjoni kkontestata). Skont ir-rikorrenti, l-“inerzja” ma tipproteġix biss l-anti‑H2 mill-kompetizzjoni, iżda tikkostitwixxi wkoll restrizzjoni kompetittiva fuq l-IPP. Barra minn hekk, huma ma jaqblux li, ladarba megħluba, l-“inerzja” ma tkunx iktar fattur rilevanti fil-proċess deċiżjonali tat-tabib u li din ma tippermettix li l-proċess ta’ tibdil tal-anti‑H2 bl-IPP jiġi mreġġa’ lura. Barra minn hekk, bid-dikjarazzjoni li l-“inerzja” pproteġiet lill-anti‑H2 minn tnaqqis iktar rapidu, il-Kummissjoni impliċitament aċċettat li din kellha rwol inkwantu llimitat il-prattiki ta’ preskrizzjoni matul il-perijodu rilevanti. Ir-rikorrenti jindikaw ukoll li l-Kummissjoni enfasizzat, fil-premessi 541 sa 543 u 551 tad-deċiżjoni kkontestata, il-vantaġġi marbuta mal-pożizzjoni ta’ min jidħol l-ewwel fis-settur farmaċewtiku u mal-fatt li wieħed ikollu prodott stabbilit.

45 Barra minn hekk, huma jsostnu li l-argumenti tal-Kummissjoni li, minn naħa, proporzjon sostanzjali tal-bejgħ tal-IPP ma ssostitwixxix il-bejgħ preċedenti ta’ anti‑H2 u li, min-naħa l-oħra, it-tobba jippreskrivu l-anti‑H2 jew l-IPP skont jekk ikunux jixtiequ effett ħafif jew intensiv mit-trattament, ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni inkwantu dawn ma jidhrux fid-deċiżjoni kkontestata u ġew issollevati għall-ewwel darba fl-istadju tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali. Fir-rigward tal-ewwel wieħed minn dawn iż-żewġ argumenti, huma jsostnu wkoll li dan ma huwiex sostnut mid-deċiżjoni kkontestata, li ma tinkludix eżami, fil-premessi tagħha 381 sa 385 u 37 sa 47, tal-prattiki reali ta’ preskrizzjoni matul il-perijodu kollu bejn l-1993 u l-2000, u li dan jinjora wkoll il-premessa 386 tad-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, dan l-argument huwa kontradett mill-konklużjonijiet tal-istudju tal-IMS Health. Fir-rigward tat-tieni argument, ir-rikorrenti josservaw li l-Kummissjoni ma għamlet ebda investigazzjoni dwar il-prattiki reali ta’ preskrizzjoni tat-tobba u jirreferu għat-tweġiba tagħhom għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet.

46 Barra minn hekk, l-EFPIA tikkritika lill-Kummissjoni li, b’mod kuntrarju għas-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Settembru 2006, GlaxoSmithKline Services vs Il-Kummissjoni (T‑168/01, Ġabra p. II‑2969, punt 276), naqset milli tivverifika n-natura u s-sinjifikat tal-provi kkunsidrati u li għamlet deduzzjonijiet minn dokumenti lilha sottomessi matul l-investigazzjonijiet tagħha mingħajr ma għamlet analiżi indipendenti. Fil-fatt, fir-rigward tal-eżami tagħha tal-prattiki ta’ preskrizzjoni tat-tobba, il-Kummissjoni għażlet b’mod selettiv informazzjoni mir-rapport tal-IMS Health imressaq mir-rikorrenti, mingħajr ma kkonfutat l-informazzjoni l-oħra li tidher f’dan ir-rapport li minnha jirriżulta li l-anti‑H2 eżerċitaw fuq l-IPP restrizzjonijiet kompetittivi. L-EFPIA tirrileva li l-unika prova msemmija fid-deċiżjoni kkontestata u li ma ġietx imressqa mir-rikorrenti toħroġ minn studju ta’ korrelazzjoni pprovdut mill-kumpanniji li ressqu lment, li l-Kummissjoni stess irrikonoxxiet li kellu nuqqasijiet ta’ natura metodoloġika.

47 L-EFPIA tikkunsidra li ma huwiex biżżejjed li jintwera li l-bejgħ tal-IPP bħala valur assolut żdied b’mod sinjifikattiv filwaqt li dak tal-anti‑H2 naqas jew staġna sabiex jiġi konkluż li dan tal-aħħar ma kienx għadu jeżerċita pressjoni kompetittiva fuq l-IPP. F’dan ir-rigward, hija tispeċifika li l-volum ta’ bejgħ ta’ anti‑H2 fil-Ġermanja u fir-Renju Unit kien ogħla minn dak tal-bejgħ ta’ IPP sal-1997 u sal-1998, rispettivament, u kien għadu jirrappreżenta, fis-sena 2000, 40 % tal-bejgħ globali ta’ IPP u ta’ anti‑H2 f’dawn il-pajjiżi. Barra minn hekk, il-fatt li l-Losec kellu tnaqqis mill-bejgħ tiegħu li ffavorixxa l-verżjoni ġenerika tiegħu u l-IPP l-oħra, ma jfissirx li l-anti‑H2 ma eżerċitawx pressjoni kompetittiva fuq l-IPP matul il-perijodu rilevanti.

48 Fid-dawl tal-premess, ir-rikorrenti u l-EFPIA jikkunsidraw, konsegwentement, li l-konklużjoni tal-Kummissjoni li l-IPP u l-anti‑H2 jaqgħu taħt swieq ta’ prodotti distinti minn xulxin sa mill-1993 hija żbaljata.

b) L-argumenti tal-Kummissjoni

49 Il-Kummissjoni tosserva, qabelxejn, li r-rikorrenti jiffokaw biss fuq il-prattiki ta’ preskrizzjoni, mingħajr ma jittrattaw l-aspett tad-deċiżjoni kkontestata li jirrigwarda l-kwistjoni ta’ kif l-anti‑H2 ma eżerċitawx restrizzjoni kompetittiva sostanzjali fuq il-Losec matul il-perijodu rilevanti, u b’mod partikolari fuq l-iffissar tal-prezz tiegħu. Skont il-Kummissjoni, motiv ta’ annullament daqshekk inkomplet ma jistax jirnexxi.

50 Imbagħad, hija tagħmel tliet punti ta’ kjarifika fir-rigward tal-allegazzjonijiet tar-rikorrenti. Fl-ewwel lok, hija tindika li l-eżami ma jinvolvix il-kwistjoni ta’ jekk prodott ġdid innovattiv bħal-Losic jikkostitwixxix suq ta’ prodotti distint fiż-żmien tal-introduzzjoni tiegħu fis-suq, lanqas ma jinvolvi l-kwistjoni ta’ jekk il-Losec kellux pożizzjoni dominanti fis-suq distint tal-IPP ftit wara li dan tqiegħed fis-suq. Il-Losec tqiegħed fis-suq fl-aħħar tas-snin 1980, jiġifieri minn erba’ sa ħames snin qabel is-sena li hija kkunsidrat bħala punt ta’ tluq għad-definizzjoni tas-suq (1993). Bejn id-data tat-tqegħid fis-suq tal-Losec u l-bidu tal-perijodu rilevanti saru studji li juru l-effikaċja tiegħu meta mqabbel ma’ trattamenti eżistenti u dawn ġew mgħoddija lit-tobba. B’dan il-mod, il-bejgħ sostanjali ta’ IPP fl-1993 u fl-1994 juri li, fil-bidu tal-perijodu rilevanti, it-tobba kienu diġà ġew informati bis-superjorità terapewtika tal-IPP u li l-effett ta’ “inerzja” kien sostanzjalment megħlub.

51 Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tosserva li l-bejgħ globali ta’ IPP u ta’ anti‑H2 kiber b’mod sostanzjali fil-pajjiżi kkonċernati, billi minn madwar 644 miljun Dollari tal-Istati Uniti (USD) fl-1993 tela’ għal madwar USD 1.43 biljun fl-1999. Mill-informazzjoni tal-IMS Health jirriżulta li l-IPP irrappreżentaw il-parti l-kbira ta’ din iż-żieda. Dawn intużaw fit-trattament ta’ kundizzjonijiet li għalihom l-anti‑H2 ma kinux qabel ikkunsidrati xierqa jew effettivi. Il-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar kellu tendenza li jitbaxxa f’termini ta’ valur assolut, qabel ma stabbilizza ruħu jew żdied b’mod moderat ħafna meta mqabbel mal-livell tiegħu tal-1993, biex imbagħad naqas b’mod sostanzjali mill-1997 ’il quddiem. Skont il-Kummissjoni, l-istabbiliment u ż-żieda temporanji tal-bejgħ ta’ anti‑H2 ikkoinċidew mar-riorjentazzjoni parzjali tagħhom għal oqsma terapewtiċi fejn kienu inqas esposti għall-kompetizzjoni mill-IPP. Fil-fatt, il-produtturi tal-anti‑H2 rreaġixxew għat-theddida tal-IPP billi indirizzaw il-prodotti tagħhom għat-trattament ta’ kundizzjonijiet gastrointestinali inqas serji, u billi ttrasformawhom ukoll f’mediċina li tista’ tinbiegħ mingħajr preskrizzjoni. Iż-żieda sostanzjali ta’ bejgħ globali matul il-perijodu rilevanti, li hija essenzjalment attribwita għall-IPP, twassal neċessarjament għall-kunsiderazzjoni li l-IPP ma ssostitwixxewx biss il-bejgħ ta’ anti‑H2. Dan huwa ssostanzjat mill-premessi 382 u 386 tad-deċiżjoni kkontestata, fejn ġie osservat li l-IPP kienu kkunsidrati bħala l-uniku rimedju effettiv għal diversi kundizzjonijiet. Madankollu, il-Kummissjoni tippreċiża li hija ma hijiex qiegħda ssostni li ż-żieda fil-bejgħ ta’ IPP matul dak il-perijodu saret biss bi ħsara għall-anti‑H2.

52 Barra minn hekk, dawn iż-żewġ prodotti kienu jiġu preskritti mit-tobba b’mod suċċessiv fl-ambitu tad-diversi stadji tal-istess trattament, skont l-effett ħafif jew intensiv mixtieq minnu. Konsegwentement, l-IPP u l-anti‑H2 ma għandhomx jitqiesu li huma sostitwibbli għal xulxin, iżda prodotti li jaqgħu taħt ġerarkija ta’ mediċini. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tosserva li r-rikorrenti ma jikkontestawx li s-superjorità terapewtika tal-IPP fuq l-anti‑H2 għandha l-effett li dawn iż-żewġ prodotti jikkorrispondu għal tipi ta’ domanda differenti. Il-preskrizzjonijiet li fil-fatt isiru mit-tobba jikkostitwixxu biżżejjed provi li juru li l-IPP ġew progressivament estiżi għall-kundizzjonijiet kollha kkonċernati (premessi 380 sa 399 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni żżid li ma huwiex meħtieġ li tiġi kkwantifikata l-frekwenza tal-istrateġiji ta’ intensifikazzjoni jew tħaffif tat-trattament, inkwantu dawn jispjegaw biss parzjalment iż-żieda straordinarja fil-bejgħ, li neċessarjament tippreżumu li l-IPP ġew preskritti f’każijiet li fihom l-anti‑H2 ma kinux qabel jintużaw.

53 Bi tweġiba għall-argumenti tal-EFPIA, il-Kummissjoni tosserva li s-superjorità terapewtika ċara tal-IPP fuq l-anti‑H2 teċċedi l-kwalità li tista’ tiġi attribwita għall-aħjar prodott fl-istess kategorija ta’ trattament. Barra minn hekk, mill-ispjegazzjonijiet ta’ AZ fir-rapport annwali tiegħu tal-1996 u mill-pubblikazzjonijiet tiegħu (premessi 37 u 38 tad-deċiżjoni kkontestata) jirriżulta li fl-aħħar tas-snin 1970 huwa kkunsidra li l-omeprazole kien prodott farmaċewtiku superjuri. Il-Kummissjoni ssostni li l-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet li żewġ prodotti b’funzjonijiet simili u li s-sostitwibbiltà tagħhom hija asimetrika, bir-relazzjoni ta’ bejniethom ikkaratterizzata mill-migrazzjoni ta’ wieħed lejn l-ieħor, ma jappartjenux għall-istess suq ta’ prodotti, anki jekk il-migrazzjoni ma tkunx kompleta sal-aħħar tal-perijodu rilevanti (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-30 ta’ Jannar 2007, France Télécom vs Il-Kummissjoni, T‑340/03, Ġabra p. II‑107, punti 88 u 89).

54 Barra minn hekk, il-Kummissjoni tikkontesta l-affermazzjoni tal-EFPIA li hija ma analizzatx il-fatturi li jiddeterminaw il-prattika tal-preskrizzjoni tat-tobba. Hija tenfasizza li, fid-deċiżjoni kkontestata, hija tibbaża ruħha fuq l-informazzjoni tal-IMS Health fir-rigward tal-preskrizzjonijiet, kemm b’mod globali għal kull pajjiż u sena, kif ukoll b’mod speċifiku, billi tikklassifika l-preskrizzjonijiet skont il-forom differenti tal-kundizzjoni. Hija identifikat il-modi ta’ preskrizzjoni użati matul il-perijodu rilevanti, kif ukoll il-fatturi terapewtiċi li jinfluwenzaw l-għażliet ta’ preskrizzjoni (premessi 386 sa 399 tad-deċiżjoni kkontestata).

55 Fit-tielet lok, il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għal tliet punti fir-rigward tat-tendenzi tal-konsum, li huma determinanti fl-analiżi tagħha. L-ewwel nett, il-perċentwali annwali tal-bejgħ ta’ anti‑H2 jew ta’ IPP meta mqabbla mal-bejgħ globali ta’ dawn il-prodotti la twassal għat-tkabbir tas-suq iddominat mill-IPP u lanqas ma twassal għat-teħid ta’ pożizzjoni ġdida min-naħa tal-anti‑H2. It-tieni nett, iż-żieda fil-valur assolut tal-bejgħ ta’ IPP bejn is-sena 1991 u s-sena 2000 kienet waħda spettakolari. It-tielet nett, l-“inerzja” tat-tobba kkontribwixxiet għan-natura gradwali tal-iżvilupp fis-suq.

56 Fir-rigward tal-“inerzja” li tikkaratterizza l-prattiki ta’ preskrizzjoni, il-Kummissjoni ssostni li din tikkostitwixxi karatteristika esterjuri tas-suq, mingħajr rabta mal-kompetizzjoni fil-mertu tagħha, li taffettwa b’mod awtonomu d-domanda għal prodott ġdid. B’dan il-mod, l-“inerzja” tat-tobba li jippreskrivu l-mediċini ma tistax tiġi kkunsidrata bħala restrizzjoni kompetittiva eżerċitata mill-anti‑H2, bħalma hija l-fedeltà lejn trade mark minħabba r-reputazzjoni tagħha fil-passat jew il-pubbliċità. Skont il-Kummissjoni, il-produtturi tal-anti‑H2 kellhom ftit mezzi sabiex ikabbru b’mod sostanzjali din l-“inerzja”. Barra minn hekk, xejn ma jindika li, ladarba megħlub l-effett tal-“inerzja”, l-anti‑H2 kellhom biżżejjed vantaġġi sabiex ireġġgħu lura l-proċess ta’ sostituzzjoni minn naħa waħda.

57 Fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li hija tikkontradixxi lilha nfisha meta tikkunsidra li l-“inerzja” tikkostitwixxi fattur rilevanti fid-determinazzjoni tal-pożizzjoni dominanti, il-Kummissjoni ssostni li l-“inerzja” tista’ tnaqqas ir-restrizzjonijiet imposti minn prodotti ġodda fuq impriża stabbilita, billi toħloq ostakolu għad-dħul u għall-espansjoni ta’ prodotti li jikkompetu mal-prodott meqjus dominanti. F’dan ir-rigward, hija tfakkar li d-definizzjoni tas-suq għandha bħala għan, fil-każ ineżami, l-eżami tar-restrizzjonijiet kompetittivi li jaffettwaw lill-IPP, u mhux lill-anti‑H2. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li, fi kwalunkwe każ, id-definizzjoni tas-suq hija bbażata fuq evalwazzjoni globali tal-fatturi rilevanti kollha u ma tistax titqiegħed f’dubju minħabba l-possibbiltà, li hija tikkontesta, li l-“inerzja” tista’ tiġi kkunsidrata bħala vantaġġ kompetittiv speċifikament attribwibbli lill-anti‑H2.

58 Fir-rigward tar-restrizzjonijiet kompetittivi eżerċitati fuq l-IPP, il-Kummissjoni tirreleva li mill-istatistiċi tal-konsum jirriżulta li l-“inerzja” la pprekludiet it-tkabbir tal-IPP u lanqas ma ppermettiet lill-anti‑H2 li jreġġgħu lura l-proċess ta’ sostituzzjoni mill-IPP. Għalhekk, hija tiddeduċi li l-“inerzja” pproteġiet il-bejgħ tal-anti‑H2 minn tnaqqis iktar rapidu. Barra minn hekk, il-fatt li l-produtturi tal-IPP irnexxilhom jinnegozjaw u japplikaw prezzijiet ogħla minn dawk tal-anti‑H2 juri li s-sistemi tas-saħħa nazzjonali aċċettaw li l-IPP kienu jirrappreżentaw innovazzjoni li ma kinitx komparabbli mal-anti‑H2.

59 Il-Kummissjoni tippreċiża li hija ma hijiex qiegħda ssostni li sa mill-1993 l-IPP kienu jaqgħu taħt suq distint minn dak tal-anti‑H2. Hija lanqas ma eskludiet, fil-premessa 504 tad-deċiżjoni kkontestata, li qabel din id-data seta’ kien hemm suq distint għall-IPP. Madankollu, hija tosserva li ma kienx meħtieġ li jiġu eżaminati s-snin preċedenti, inkwantu l-imġiba abbużiva bdiet fl-1993.

60 Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-provi li għalihom jirreferu r-rikorrenti insostenn tal-argument tagħhom jirreferu għal premessi fattwali mhux ikkontestati u ma jistgħux ikunu ta’ għajnuna għalihom. Għalhekk, ir-rapport tal-IMS Health jikkonferma l-proċess gradwali ta’ sostituzzjoni tal-anti‑H2 bl-IPP, li ttieħed inkunsiderazzjoni fid-deċiżjoni kkontestata. Ix-xhieda tal-esperti mediċi ta’ AZ tispjega l-oriġini tal-fenomenu tal-“inerzja”, iżda ma tispjegax kif l-anti‑H2 eżerċitaw restrizzjoni kompetittiva fuq l-IPP. Ir-rapport Lexecon la jsemmi ż-żmien twil li għadda minn meta l-Losec tqiegħed fis-suq għall-ewwel darba u l-1993, u lanqas ma jsemmi r-rikonoxximent estiż tas-superjorità tal-IPP fuq l-anti‑H2. Lanqas ma jispjega kif l-“inerzja” tista’ tkun responsabbli għar-restrizzjonijiet kompetittivi eżerċitati mill-anti‑H2 fuq l-IPP. Fl-aħħar nett, id-dokumenti interni ta’ AZ li jikkonstataw l-elastiċità tal-anti‑H2 jikkonċernaw fatt mhux ikkontestat. Madankollu, dawn id-dokumenti ma jurux li l-anti‑H2 eżerċitaw restrizzjonijiet kompetittivi sinjifikattivi fuq l-IPP.

c) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

61 Il-kwistjoni bejn il-partijiet fir-rigward tad-definizzjoni tas-suq ta’ prodotti rilevanti tiffoka fuq l-interazzjoni kompetittiva bejn żewġ prodotti farmaċewtiċi, l-IPP u l-anti‑H2, li għandha, b’mod preliminari, tiġi esposta fil-qosor.

62 Mill-premessa 34 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-antagonisti tar-riċevituri tal-istamina (magħrufa taħt l-isem “antiistamini” jew “anti‑H2”) u l-IPP huma prodotti farmaċewtiċi intiżi għat-trattament ta’ kundizzjonijiet gastrointestinali marbuta mal-iperaċidità, li jżommu b’mod proattiv it-tnixxija ta’ aċidu fl-istonku. Fil-fatt, l-aċidu huwa ppompjat fl-istonku permezz ta’ enzim speċifiku, il‑“pompa proton”, fil-parti interjuri taċ-ċelloli parjetali, tul is-superfiċje interna tal-istonku. Filwaqt li l-anti‑H2 jibblokkaw biss wieħed mill-istimulanti tal-pompa proton, jiġifieri r-riċevituri tal-istamina li jinsabu fiċ-ċelloli parjetali, l-IPP jaġixxu fuq il-pompa proton infisha. Għalhekk, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li l-anti‑H2 jaġixxu biss b’mod indirett fuq il-pompa proton, filwaqt li l-IPP, min-naħa tagħhom, għandhom il-kapaċità li jaġixxu direttament fuqha.

63 Issa, għandu jiġi rrilevat li huwa stabbilit li s-saħħa terapewtika tal-IPP hija sostanzjalment superjuri għal dik tal-anti‑H2. Il-partijiet jaqblu wkoll fuq il-fatt li l-bejgħ tal-IPP żdied sostanzjalment u li l-bejgħ tal-anti‑H2 naqas b’mod sinjifikattiv. Fil-fatt, kif il-Kummissjoni tosserva, mit-tabelli 9 sa 15 tal-anness tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-bejgħ globali tal-IPP u tal-anti‑H2, f’termini ta’ valur, fil-Ġermanja, fil-Belġju, fid-Danimarka, fin-Norveġja, fil-Pajjiżi l-Baxxi, fir-Renju Unit u fl-Isvezja, kiber sostanzjalment bejn is-sena 1991 u s-sena 2000, filwaqt li ż-żieda fil-bejgħ tal-IPP kienet tirrappreżenta l-parti l-kbira ta’ dan it-tkabbir. Matul dan l-istess perijodu, il-bejgħ tal-anti‑H2, ukoll f’termini ta’ valur, naqas sostanzjalment. Bl-istess mod, mit-tabelli 17 sa 23 ta’ dan l-anness jirriżulta li n-numri globali ta’ trattamenti permezz tal-IPP u tal-anti‑H2 żdiedu sostanzjalment bejn is-sena 1991 u s-sena 1999 jew 2000 f’dawn il-pajjiżi. F’dan il-moviment, in-numru ta’ trattamenti permezz tal-IPP żdied ħafna u n-numru ta’ trattamenti permezz tal-anti‑H2, skont il-pajjiż inkwistjoni, naqas b’mod sinjifikattiv jew staġna. L-eżatezza tal-informazzjoni li tidher f’dawn it-tabelli ma hijiex ikkontestata.

64 L-ewwel motiv huwa essenzjalment ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni fir-rigward tar-rilevanza tan-natura gradwali taż-żieda tal-użu tal-IPP bi ħsara għall-anti‑H2. Essenzjalment, dan il-motiv huwa bbażat prinċipalment fuq raġonament ta’ żewġ stadji. Fl-ewwel lok, minkejja li kellhom inqas saħħa terapewtika, l-anti‑H2 kienu prodotti terapewtiċi sostitwibbli għall-IPP u kienu għadhom, fl-aħħar tal-perijodu rilevanti (1991-2000), qed jinbiegħu b’mod sinjifikattiv għat-trattament ta’ kundizzjonijiet gastrointestinali identiċi għal dawk li għalihom l-IPP kienu preskritti. B’dan il-mod, fit-tieni lok, ladarba il-bejgħ tal-IPP żdied bi ħsara għall-anti‑H2 b’mod gradwali, dawn tal-aħħar eżerċitaw neċessarjament restrizzjoni kompetittiva sostanzjali fuq dawk tal-ewwel.

65 Fid-dawl ta’ dawn l-argumenti, hemm lok li jsir eżami tal-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-użu terapewtiku tal-IPP u tal-anti‑H2, imbagħad, fit-tieni lok, tar-rilevanza, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tar-restrizzjoni kompetittiva li l-anti‑H2 eżerċitaw fuq l-IPP, tan-natura gradwali tas-sostituzzjoni tal-anti‑H2 bl-IPP.

Fuq l-użu terapewtiku ddifferenzjat tal-IPP u tal-anti‑H2

66 Fil-premessi 381 sa 386 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkunsidrat li s-superjorità terapewtika tal-IPP fuq l-anti‑H2 kienet tiffavorixxi t-teżi tal-eżistenza ta’ suq ta’ prodotti ikkostitwit biss mill-IPP. F’dan ir-rigward, hija rrilevat li kien hemm popolazzjoni kbira ta’ pazjenti li kienu jbatu minn kund