Kawża T-138/07

Schindler Holding Ltd et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE — Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti — Tqassim tas-swieq — Iffissar ta’ prezzijiet”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Dritt għal smigħ xieraq — Inapplikabbiltà tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem

(Artikolu 81 KE; Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)

2. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur u li timponi multi — Natura kriminali — Assenza

(Artikoli 81 KE u 229 KE; Regolament Nru 1/2003, Artikoli 23(5), u 31)

3. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Użu bħala prova ta’ dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra li pparteċipaw fil-ksur — Ammissibbiltà — Kundizzjonijiet

(Artikoli 81 KE u 82 KE)

4. Atti tal-istituzzjonijiet — Notifika — Irregolaritajiet — Effetti — Sospensjoni tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors

(il-ħames paragrafu tal-Artikolu 230 KE u Artikolu 254(3) KE)

5. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

6. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

7. Dritt tal-Unjoni — Prinċipji ġenerali tad-dritt — Ċertezza legali — Nulla poena sine lege — Portata

8. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Setgħa diskrezzjonali mogħtija lill-Kummissjoni mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 — Ksur tal-prinċipju ta’ nulla poena sine lege — Assenza — Natura prevedibbli tal-emendi introdotti mil-linji gwida

(Artikolu 229 KE; Regolamenti tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15(2), u Nru 1/2003, Artikoli 23(2) u 31; Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni 98/C 9/03 u 2002/C 45/03)

9. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Multi — Determinazzjoni — Kriterji — Żieda tal-livell ġenerali tal-multi

(Regolamenti Nru 17, Artikolu 15(2), u Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

10. Kompetizzjoni — Multi — Kompetenza tal-Kummissjoni li tirriżulta mit-Trattat

(Artikoli 81 KE, 82 KE, 83(1) u (2)(a) u (d) KE, it-tielet inċiż tal-Artikolu 202 KE u l-ewwel inċiż tal-Artikolu 211 KE; Regolamenti tal-Kunsill Nru 17 u Nru 1/2003)

11. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Applikazzjoni tal-linji gwida għall-kalkolu tal-multi — Ksur tal-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività tal-liġijiet kriminali — Assenza

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

12. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Applikazzjoni tal-linji gwida għall-kalkolu tal-multi — Ammissibbiltà — Ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, ta’ trasparenza u ta’ prevedibbiltà — Assenza

(Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 1998/C 9/03)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Applikazzjoni tal-komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni — Ksur tal-prinċipji ta’ nuqqas ta’ retroattività u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi — Assenza

(Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

14. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Ksur tad-dritt li wieħed ma jinkriminax ruħu u tal-prinċipji ta’ preżunzjoni ta’ innoċenza u ta’ proporzjonalità — Assenza — Abbuż tas-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni fl-adozzjoni tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni — Assenza

(Artikolu 81 KE; Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 48; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 18 sa 21 u 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03, punti 11 u 23)

15. Dritt tal-Unjoni — Prinċipji — Drittijiet fundamentali — Dritt ta’ proprjetà — Restrizzjonijiet — Ammissibbiltà

(Artikoli 81 KE, 82 KE u 295 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

16. Kompetizzjoni — Multi — Linji gwida għall-kalkolu tal-multi — Natura ġuridika

(Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

17. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-impatt konkret fuq is-suq — Assenza — Rwol primordjali tal-kriterju bbażat fuq in-natura tal-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 (A))

18. Kompetizzjoni — Multi — Deċiżjoni li timponi multi — Obbligu ta’ motivazzjoni — Portata

(Artikolu 253 KE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

19. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni d-daqs tas-suq — Assenza

(Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, it-tielet inċiż tat-tieni paragrafu tal-punt 1 (A))

20. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Teħid inkunsiderazzjoni tal-kapaċità ekonomika effettiva tal-impriza li tikkawża dannu — Obbligu li l-ammont tal-multa jiġi ffissat b’mod proporzjonali għad-daqs tal-impriża — Assenza — Iffissar tal-ammont tal-multa skont tqassim f’kategoriji tal-membri tal-akkordju — Kundizzjonijiet — Stħarriġ ġudizzjarju

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 (A))

21. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Ċirkustanzi attenwanti — Waqfien tal-ksur qabel l-intervent tal-Kummissjoni — Każ ta’ ksur serju — Esklużjoni

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, it-tielet inċiż tal-punt 3)

22. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Ċirkustanzi attenwanti — Obbligu tal-Kummissjoni li tieħu inkunsiderazzjoni programm tal-impriża kkonċernata intiż sabiex tikkonforma ruħha mar-regoli tal-kompetizzjoni — Assenza

(Artikolu 81 KE; Regolament Nru1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

23. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Tnaqqis tal-ammont tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

24. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Attitudni tal-impriża matul il-proċedura amministrattiva — Evalwazzjoni tal-livell ta’ kooperazzjoni pprovdut minn kull waħda mill-impriżi li pparteċipaw fl-akkordju

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

25. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Marġni ta’ diskrezzjoni rriżervat għall-Kummissjoni — Limiti — Osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità — Kundizzjonijiet

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

1. Il-prinċipju li jgħid li kull persuna għandha dritt għal smigħ xieraq huwa prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, ikkonfermat bl-Artikolu 47 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea u ggarantit mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Dan il-prinċipju huwa ispirat mid-drittijiet fundamentali li jagħmlu parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li tagħhom il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiggarantixxi l-osservanza billi tispira ruħha mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri kif ukoll mill-indikazzjonijiet ipprovduti b’mod partikolari mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Għalkemm, billi adottaw interpretazzjoni awtonoma mill-kunċett ta’ “akkuża f’qasam kriminali”, il-korpi tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fasslu l-pedamenti għal estensjoni progressiva tal-applikazzjoni tal-aspett kriminali tal-Artikolu 6 għal oqsma li tradizzjonalment ma jifformawx parti mill-kategoriji tad-dritt kriminali, bħas-sanzjonijiet pekunjarji imposti minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, madankollu, fir-rigward tal-kategoriji li ma jifformawx parti mill-qalba tad-dritt penali, il-garanziji offruti mill-aspett kriminali ta din id-dispożizzjoni ma għandhomx neċessarjament jiġu applikati bl-iktar mod rigoruż possibbli.

(ara l-punti 51, 52)

2. Id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jimponu multi minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni ma humiex ta’ natura kriminali. Għalhekk, proċedura li fil-kuntest tagħha l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni li tikkonstata ksur u li timponi multi u li tista’ sussegwentement tkun suġġetta għall-istħarriġ tal-qrati tal-Unjoni tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Għalkemm huwa ċertament minnu li l-Kummissjoni ma hijiex qorti fis-sens tal-Artikolu 6 ta’ din il-konvenzjoni, din hija, madankollu, obbligata li tirrispetta l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni matul il-proċedura amministrattiva.

Barra minn hekk, l-istħarriġ imwettaq mill-qorti tal-Unjoni fuq id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jiggarantixxi li jiġu osservati r-rekwiżiti ta’ smigħ xieraq, kif stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tal-imsemmija konvenzjoni. F’dan ir-rigward, huwa neċessarju li l-impriża kkonċernata tkun tista’ tressaq kull deċiżjoni meħuda fil-konfront tagħha quddiem qorti li għandha ġurisdizzjoni sħiħa, li b’mod partikolari jkollha s-setgħa li tbiddel fuq kull punt, kemm ta’ fatt kif ukoll ta’ liġi, id-deċiżjoni meħuda. Issa, meta l-qorti tal-Unjoni tistħarreġ il-legalità ta’ deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE, ir-rikorrenti jistgħu jitolbuha tagħmel eżami eżawrjenti kemm tal-konstatazzjoni materjali tal-fatti kif ukoll tal-evalwazzjoni legali tagħhom magħmula mill-Kummissjoni. Barra minn hekk, f’dak li jirrigwarda l-multi, hija għandha ġurisdizzjoni sħiħa skont l-Artikolu 229 KE u skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003.

(ara l-punti 53-56)

3. Ebda dispożizzjoni u ebda prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludi lill-Kummissjoni milli tuża, kontra impriża, dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra. Li kieku dan ma kienx hekk, l-oneru li l-Kummissjoni għandha li tipprova l-aġir li jmur kontra l-Artikoli 81 KE u 82 KE jkun insostenibbli u inkompatibbli mal-missjoni ta’ sorveljanza tal-applikazzjoni korretta ta’ dawn id-dispożizzjonijiet mogħtija lilha mit-Trattat. Madankollu d-dikjarazzjoni ta’ impriża investigata talli ħadet sehem f’akkordju, li l-eżattezza tagħha hija kkontestata minn diversi impriżi investigati, ma tistax titqies bħala li tikkostitwixxi prova suffiċjenti tal-fatti inkwistjoni jekk ma tkunx sostnuta minn provi oħra.

(ara l-punt 57)

4. L-irregolaritajiet fil-proċedura ta’ notifika ta’ deċiżjoni huma distinti mill-att u għaldaqstant ma jistgħux jivvizzjawh. Tali irregolaritajiet jistgħu biss, f’ċerti ċirkustanzi, jipprekludu milli jibda jiddekorri t-terminu, previst fil-ħames paragrafu tal-Artikolu 230 KE, għall-preżentata ta’ rikors. Dan ma huwiex il-każ meta r-rikorrenti kienet bla dubju taf bil-kontenut tad-deċiżjoni u użat id-dritt għal rikors tagħha fit-terminu previst f’dan l-artikolu.

(ara l-punt 61)

5. L-aġir ta’ sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta, għalkemm ikollha personalità ġuridika distinta, din is-sussidjarja ma tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, iżda tapplika essenzjalment l-istruzzjonijiet li jingħatawlha mill-kumpannija parent, b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzazzjonali u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi. Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jiffurmaw parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, jiffurmaw impriża waħda. Għaldaqstant, il-fatt li kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti li l-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi stabbit l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur.

Fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent ikollha 100 % tal-kapital tas-sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, minn naħa, din il-kumpannija parent tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din is-sussidjarja, u, min-naħa l-oħra, teżisti preżunzjoni konfutabbli li l-imsemmija kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tipprova li l-kapital kollu tas-sussidjarja huwa miżmum mill-kumpannija parent tagħha sabiex tippreżumi li din tal-aħħar teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ din is-sussidjarja. Il-Kummissjoni tkun f’pożizzjoni, sussegwentement, li tikkunsidra lill-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq is-sussidjarja tagħha, sakemm din il-kumpannija parent, li għandha l-oneru li taqleb din il-preżunzjoni, ma tipproduċix provi suffiċjenti li jistgħu juru li l-kumpannija sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq.

(ara l-punti 69-72, 82)

6. Fil-każ partikolari fejn kumpannija parent għandha 100 % tal-kapital tas-sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, sabiex l-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ sussidjarja jkun jista’ jiġi imputat fuq il-kumpannija parent ma huwiex meħtieġ li tiġi prodotta l-prova li l-kumpannija parent tinfluwenza l-politika tas-sussidjarja tagħha fil-qasam speċifiku li kien is-suġġett tal-ksur. Min-naħa l-oħra, ir-rabtiet organizzazzjonali, ekonomiċi u ġuridiċi li jeżistu bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jistgħu jistabbilixxu l-eżistenza ta’ influwenza min-naħa ta’ din tal-ewwel fuq l-istrateġija tat-tieni u, għaldaqstant, jiġġustifikaw li dawn jiġu meqjusa bħala entità ekonomika waħda. Għalhekk, jekk il-Kummissjoni tipprova li l-kapital kollu ta’ sussidjarja huwa miżmum mill-kumpannija parent tagħha hija tkun f’pożizzjoni li żżomm lill-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq is-sussidjarja tagħha, ħlief jekk il-kumpannija parent tipprova li s-sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq. Fil-fatt, la hija relazzjoni ta’ instigazzjoni għall-ksur bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha u lanqas, iktar u iktar, implikazzjoni ta’ din tal-ewwel fl-imsemmi ksur, iżda l-fatt li huma jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE li jawtorizza lill-Kummissjoni tindirizza d-deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji.

Il-fatt li l-kumpannija parent ma kinitx tat istruzzjonijiet lis-sussidjarji tagħha li kienu ppermettew jew inkoraġġixxew kuntatti li jmorru kontra l-Artikolu 81 KE u li hija ma kinitx taf dwarhom, ma jikkostitwixxix element li jista’ juri l-awtonomija tal-imsemmija sussidjarji. Lanqas il-fatt li s-sussidjarji kienu ħadu sehem, f’erba’ pajjiżi differenti, fi ksur distinti u ta’ natura differenti ma jista’ jaqleb il-preżunzjoni ta’ responsabbiltà ladarba l-Kummissjoni ma bbażatx ruħha fuq eventwali parallelliżmu bejn il-ksur ikkonstatat sabiex timputa fuq il-kumpannija parent ir-responsabbiltà għall-aġir tas-sussidjarji tagħha. Bl-istess mod, il-fatt li l-kumpannija parent adottat kodiċi ta’ kondotta intiż sabiex jiġi evitat li s-sussidjarji tagħha jiksru d-dritt tal-kompetizzjoni u l-linji gwida relatati miegħu, minn naħa, ma jbiddel xejn mir-realtà ta’ ksur ikkonstatat fir-rigward tagħha u, min-naħa l-oħra, ma jippermettix li jintwera li l-imsemmija sussidjarji kienu jiddeterminaw il-politika kummerċjali tagħhom b’mod awtonomu. Bil-kontra ta’ dan, l-implementazzjoni tal-imsemmi kodiċi ta’ kondotta iktar donnha turi li l-kumpannija parent kellha kontroll effettiv fuq il-politika kummerċjali tas-sussidjarji tagħha.

(ara l-punti 82, 85, 87, 88)

7. Il-prinċipju nulla poena sine lege huwa korollarju tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u jeżiġi, b’mod partikolari, li kull leġiżlazzjoni tal-Unjoni, b’mod partikolari meta timponi jew tippermetti l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet, għandha tkun ċara u preċiża, sabiex il-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu mingħajr ambigwità d-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw minnha u jkunu jistgħu jaġixxu skont il-każ.

Il-prinċipju nulla poena sine lege, li jifforma parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li fuqhom huma bbażati t-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni tal-Istati Membri, ġie wkoll ikkonfermat permezz ta’ diversi trattati internazzjonali, u b’mod partikolari l-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Dan il-prinċipju jeżiġi li l-liġi tiddefinixxi b’mod ċar il-ksur u l-pieni li jikkastigaw dan il-ksur. Dan ir-rekwiżit ikun sodisfatt meta l-individwu jista’ jkun jaf, mill-kliem tad-dispożizzjoni rilevanti u jekk meħtieġ bl-għajnuna tal-interpretazzjoni li l-qrati taw ta’ din id-dispożizzjoni, liema atti jew ommissjonijiet jagħtu lok għar-responsabbiltà kriminali tiegħu. Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropew tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-livell ta’ ċarezza tal-liġi għandu jiġi evalwat mhux biss fid-dawl tal-kliem tad-dispożizzjoni rilevanti iżda wkoll fid-dawl tal-preċiżazzjonijiet magħmula minn ġurisprudenza stabbilita u ppubblikata.

Dan il-prinċipju japplika kemm fir-rigward tar-regoli ta’ natura kriminali kif ukoll fir-rigward ta’ strumenti amministrattivi speċifiċi li jimponu jew jippermettu l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi. Dan japplika mhux biss għar-regoli li jistabbilixxu l-elementi kostituttivi ta’ ksur, iżda wkoll għal dawk li jiddefinixxu l-konsegwenzi li jirriżultaw mill-ksur ta’ dawn tal-ewwel.

L-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ma jeżiġix li t-termini tad-dispożizzjonijiet li permezz tagħhom huma imposti dawn is-sanzjonijiet ikunu preċiżi sal-punt li l-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw mill-ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijet ikunu prevedibbli b’ċertezza assoluta. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-fatt li d-dritt jikkonferixxi setgħa diskrezzjonali ma jipprekludix fih innifsu l-eżiġenza tal-prevedibbiltà, sakemm il-portata u l-modalitajiet tal-eżerċizzju ta’ din is-setgħa jkunu ddefiniti suffiċjentement b’mod ċar, fid-dawl tal-għan leġittimu inkwistjoni, sabiex l-individwu jingħata protezzjoni xierqa kontra deċiżjonijiet arbitrarji. F’dan ir-rigward, minbarra t-test innifsu tal-liġi, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tieħu inkunsiderazzjoni l-kwistjoni ta’ jekk il-kunċetti ġeneriċi użati kinux ippreċiżati minn ġurisprudenza stabbilita u ppubblikata.

(ara l-punti 95-97, 99)

8. F’dak li jirrigwarda l-legalità tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 fid-dawl tal-prinċipju nulla poena sine lege, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma tax lill-Kummissjoni setgħa diskrezzjonali eċċessiva jew arbitrarja għall-iffissar tal-multi għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni.

Fil-fatt, qabel kollox, din id-dispożizzjoni tillimita l-eżerċizzju tal-imsemmija setgħa diskrezzjonali billi tistabbilixxi kriterji oġġettivi li għandhom jiġu osservati mill-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, minn naħa, l-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta huwa suġġett għal limitu ċifrat u assolut, ikkalkolat skont kull impriża, għal kull każ ta’ ksur, b’tali mod li l-ammont massimu tal-multa li tista’ tiġi imposta fuq impriża partikolari jista’ jiġi ddeterminat minn qabel. Min-naħa l-oħra, din id-dispożizzjoni timponi fuq il-Kummissjoni l-obbligu li f’kull każ individwali hija tiffissa l-multa billi tieħu inkunsiderazzjoni, minbarra l-gravità tal-ksur, it-tul tiegħu.

It-tieni nett, fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha f’dak li jirrigwarda l-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, il-Kummissjoni għandha tirrispetta l-prinċipji ġenerali tad-dritt, b’mod partikolari l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ proporzjonalità.

It-tielet nett, sabiex tiġi żgurata l-prevedibbiltà u t-trasparenza tal-azzjoni tagħha, l-eżerċizzju min-naħa tal-Kummissjoni tas-setgħa diskrezzjonali tagħha huwa wkoll limitat mir-regoli ta’ kondotta li hija stabbiliet għaliha stess fl-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell u fil-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA. F’dan ir-rigward, l-imsemmija avviż u linji gwida, minn naħa, jistabbilixxu regoli ta’ kondotta li ma jistgħux jiġu injorati mill-Kummissjoni mingħajr din ma tiġi ssanzjonata għal ksur tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħalma huma l-ugwaljanza fit-trattament u l-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, u, min-naħa l-oħra, jiggarantixxu ċ-ċertezza legali tal-impriżi kkonċernati billi jiddeterminaw il-metodoloġija li l-Kummissjoni imponiet fuqha nnifisha għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003.

Barra minn hekk, l-adozzjoni min-naħa tal-Kummissjoni tal-imsemmija linji gwida, u sussegwentement l-adozzjoni tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003, sa fejn dawn jiffurmaw parti mill-kuntest legali impost mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, ikkontribwiet biss sabiex jiġu speċifikati l-limiti tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni li diġà tirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet, mingħajr ma minn dan jista’ jiġi dedott li inizjalment il-leġiżlatur tal-Unjoni ma kienx iddetermina b’mod suffiċjenti l-kompetenzi tal-Kummissjoni fil-qasam inkwistjoni.

Ir-raba’ nett, skont l-Artikolu 229 KE u l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003, il-qorti tal-Unjoni tiddeċiedi b’ġurisdizzjoni sħiħa r-rikorsi ppreżentati kontra deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jiffissaw multa u għalhekk tista’ kemm tannulla dawn id-deċiżjonijiet kif ukoll tneħħi, tnaqqsu jew iżżid il-multa imposta. Għalhekk, il-prassi amministrattiva magħrufa u aċċessibbli tal-Kummissjoni hija suġġetta għall-istħarriġ sħiħ tal-qrati tal-Unjoni. Dan l-istħarriġ ippermetta, permezz ta’ ġurisprudenza stabbilita u ppubblikata, li jiġu speċifikati l-kunċetti mhux stabbiliti li setgħu kienu jinsabu fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u sussegwentement fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. Għalhekk, operatur informat jista’, jekk ikun hemm bżonn bl-għajnuna ta’ konsulent legali, jipprevedi b’mod suffiċjentement preċiż il-metodu ta’ kalkolu u d-daqs tal-multi li jistgħu jiġu imposti kontrih minħabba aġir partikolari. Il-fatt li dan l-operatur ma jistax, minn qabel, ikun jaf bi preċiżjoni l-livell tal-multi li l-Kummissjoni ser timponi f’kull każ individwali ma jistax jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju nulla poena sine lege.

(ara l-punti 101, 102, 105-108)

9. Fir-rigward taż-żieda fil-livell tal-multi wara l-adozzjoni tal-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, il-Kummissjoni tista’, f’kull waqt, tadatta l-livell tal-multi jekk dan ikun meħtieġ fid-dawl tal-applikazzjoni effikaċi tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, peress li tali bidla fi prassi amministrattiva tista’ titqies li hija oġġettivament iġġustifikata mill-għan tal-prevenzjoni ġenerali tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, iż-żieda tal-livell tal-multi ma tistax, fiha nnifisha, titqies bħala illegali fid-dawl tal-prinċipju nulla poena sine lege, peress li hija tibqa’ fil-kuntest legali kif iddefinit fl-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003.

(ara l-punt 112)

10. Fil-qasam tal-kompetenza tal-Kummissjoni biex timponi multi għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, is-setgħa li timponi tali multi ma tistax titqies li, oriġinarjament, hija setgħa tal-Kunsill, u li sussegwentement ittrasferieha jew iddelega l-eżekuzzjoni tagħha lill-Kummissjoni, fis-sens tat-tielet inċiż tal-Artikolu 202 KE. Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 81 KE, 82 KE, 83(1)(2)(a)(d) KE, u t-tielet inċiż tal-Artikolu 202, din is-setgħa taqa’ taħt il-kompitu li l-Kummissjoni għandha li tiżgura l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni; peress li dan il-kompitu ġie ppreċiżat, imqiegħed f’kuntest u fformalizzat, f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE, mir-Regolamenti Nru 17 u 1/2003. Għalhekk, is-setgħa li timponi multi mogħtija lill-Kummissjoni minn dawn ir-regolamenti tirriżulta mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat stess u hija intiża sabiex tippermetti l-applikazzjoni effettiva tal-projbizzjonijiet pprovduti fl-imsemmija Artikoli.

(ara l-punt 115)

11. Il-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività tal-liġijiet kriminali, li jinsab fl-Artikolu 7 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi osservat meta jiġu imposti multi għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni u li jeżiġi li s-sanzjonijiet imposti jkunu jikkorrispondu għal dawk li kienu stabbiliti fiż-żmien meta twettaq il-ksur. L-adozzjoni ta’ linji gwida li jistgħu jbiddlu l-politika ġenerali tal-kompetizzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-multi tista’, bħala prinċipju, taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività.

F’dak li jirrigwarda l-osservanza tal-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività min-naħa tal-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, l-argument dwar il-livell tal-multi jibqa’ fil-kuntest legali stabbilit mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, sa fejn fil-punt 5(a) il-linji gwida jipprovdu espliċitament li l-multi imposti ma għandhom fl-ebda każ jaqbżu l-limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ previst mill-imsemmija dispożizzjonijiet.

L-element ġdid prinċipali fil-Linji gwida jikkonsisti fit-teħid bħala punt inizjali għall-kalkolu ammont bażiku li jiġi ddeterminat fuq il-bażi ta’ faxxex previsti f’dan ir-rigward; fejn dawn il-faxxex jirriflettu d-diversi gradi ta’ gravità tal-ksur, iżda, bħala tali, ma għandhomx x’jaqsmu mad-dħul mill-bejgħ rilevanti. Dan il-metodu huwa essenzjalment ibbażat fuq bażi tariffarja għall-multi, li madankollu hija relattiva u flessibbli.

Il-fatt li fl-imgħoddi l-Kummissjoni applikat multi ta’ ċertu livell għal ċerti tipi ta’ ksur ma jistax iċaħħadha mill-possibbiltà li tgħolli dan il-livell fil-limiti indikati fir-Regolamenti Nru 17 u Nru 1/2003, jekk jirriżulta li dan huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Bil-kontra ta’ dan, l-applikazzjoni effikaċi tar-regoli tal-kompetizzjoni tirrikjedi li l-Kummissjoni tkun tista’ f’kull mument tadatta l-livell tal-multi għall-bżonnijiet ta’ din il-politika.

Minn dan jirriżulta li l-impriżi involuti fi proċedura amministrattiva li tista’ twassal għal multa la jistgħu jiksbu aspettattivi leġittimi fil-fatt li l-Kummissjoni ma hijiex ser tmur lil hinn mil-livell ta’ multi li kien jiġi applikat preċedentement u lanqas f’metodu ta’ kalkolu ta’ dawn tal-aħħar. Konsegwentement, l-imsemmija impriżi għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-possibiltà li, f’kull mument, il-Kummissjoni tiddeċiedi li tgħolli l-livell tal-ammont tal-multi meta mqabbel ma’ dak applikat fl-imgħoddi.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imsemmija Linji gwida tal-1998 ma jiksrux il-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività sa fejn dawn wasslu għall-impożizzjoni ta’ multi ogħla minn dawk imposti fl-imgħoddi jew sa fejn il-limiti ta’ prevedibbiltà nqabżu. Il-Linji gwida u, b’mod partikolari, il-metodu l-ġdid għall-kalkolu tal-multi li dawn jipprovdu, jekk jitqies li dan tal-aħħar għandu effett aggravanti fuq il-livell ta’ multi imposti, kienu effettivament raġonevolment prevedibbli.

(ara l-punti 118, 119, 123-128, 133)

12. L-għan tal-Kummissjoni meta ppubblikat il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA u meta fihom ħabbret il-metodu ta’ kalkolu li imponiet fuqha nnifisha f’kull każ partikolari kien dak ta’ trasparenza u sabiex tkattar iċ-ċertezza legali tal-impriżi kkonċernati. Billi adottat tali regoli ta’ kondotta u billi fihom ħabbret, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li minn issa ’l quddiem kienet ser tapplikhom għall-każijiet ikkonċernati minnhom, il-Kummissjoni tillimita lilha nnifisha fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha u ma tistax tinjora dawn ir-regoli mingħajr ma tiġi ssanzjonata, jekk ikun il-każ, minħabba ksur tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħalma huma l-ugwaljanza fit-trattament u l-protezzjoni tal-aspettativi leġittimi. Il-Linji gwida jiddeterminaw, b’mod ġenerali u astratt, il-metodoloġija li l-Kummissjoni imponiet fuqa nnifisha għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multi u b’dan il-mod konsegwentement tiżgura ċ-ċertezza legali tal-impriżi. Min-naħa l-oħra, operatur avżat jista’, jekk ikun meħtieġ bl-għajnuna ta’ konsulent legali, jipprevedi b’mod suffiċjentement preċiż il-metodu ta’ kalkolu u d-daqs tal-multi li huwa jista’ jaffaċja għal aġir partikolari. Huwa ċertament minnu li operatur ma jistax jipprevedi, fid-dawl ta’ dawn il-Linji gwida, l-ammont preċiż tal-multa li l-Kummissjoni ser timponi f’kull każ individwali. Madankollu, minħabba l-gravità tal-ksur li l-Kummissjoni hija msejħa tissanzjona, l-għanijiet ta’ repressjoni u ta’ dissważjoni jiġġustifikaw li jiġi evitat li l-impriżi jkunu f’pożizzjoni li jevalwaw il-benefiċċji li jistgħu jiksbu mill-parteċipazzjoni tagħhom fi ksur billi jieħdu inkunsiderazzjoni, minn qabel, l-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta fuqhom minħabba dan l-aġir illegali.

(ara l-punti 135, 136, 201, 202)

13. It-teħid inkunsiderazzjoni, waqt id-determinazzjoni tal-ammont tal-multi imposti għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, tal-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell, la jikser il-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività u lanqas dak ta’ protezzjoni tal-aspettativi leġittimi. Fil-fatt, minn dawn iż-żewġ prinċipji, l-ewwel wieħed ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-linji gwida li għandhom, b’mod ipotetiku, effett aggravanti fir-rigward tal-livell tal-multi bil-kundizzjoni li l-politika li dawn jimplementaw tkun raġonevolment prevedibbli. Fir-rigward tat-tieni wieħed, l-operaturi ekonomiċi ma jistgħux ikollhom aspettativi leġittimi fir-rigward taż-żamma tas-sitwazzjoni eżistenti li tista’ tinbidel mill-istituzzjonijiet fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali tagħhom.

(ara l-punti 143, 144)

14. Huwa minnu li, abbażi tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li jinkludu d-drittijiet fundamentali u li fid-dawl tagħhom għandhom jiġu interpretati t-testi kollha tad-dritt tal-Unjoni, l-impriżi għandhom id-dritt li ma jiġux mġiegħla mill-Kummissjoni li jammettu l-parteċipazzjoni tagħhom fi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, madankollu l-Kummissjoni ma hijiex, b’dan, prekluża milli tieħu inkunsiderazzjoni, meta tiffissa l-ammont tal-multa, l-għajnuna li impriża, minn jeddha, tkun tatha sabiex tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur. F’dan ir-rigward, il-kooperazzjoni abbażi tal-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell hija ta’ natura purament volontarja min-naħa tal-impriża kkonċernata. Fil-fatt l-imsemmija impriża bl-ebda mod ma hija mġiegħla tipproduċi provi dwar l-allegat akkordju. Għalhekk, il-livell ta’ kooperazzjoni li l-impriża tixtieq toffri matul il-proċedura amministrattiva jiddependi esklużivament fuq l-għażla libera tagħha u ma hija, fl-ebda każ, imposta mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni. Barra minn hekk, ebda dispożizzjoni ta’ dan l-Avviż, ma teżiġi mingħand l-impriża kkonċernata li tastjeni ruħha milli tikkontesta jew tikkoreġi fatti żbaljati ppreżentati minn impriża oħra.

Dan l-Avviż lanqas ma jikser il-prinċipju in dubio pro reo jew il-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ innoċenza, kif jirriżulta, b’mod partikolari, mill-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li jifforma wkoll parti mid-drittijiet fundamentali li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li hija barra minn hekk ikkonfermata mill-Artikolu 6(2) UE, kif ukoll mill-Artikolu 48 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, huma rikonoxxuti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Fil-fatt, il-kooperazzjoni abbażi ta’ din il-komunikazzjoni, minn naħa, hija ta’ natura purament volontarja min-naħa tal-impriża kkonċernata u bl-ebda mod ma tobbliga lil impriża tipproduċi provi u min-naħa l-oħra, ma taffettwax l-obbligu tal-Kummissjoni, li għandha l-oneru li tipprova l-ksur li hija tikkonstata, li tipproduċi provi li jistgħu jistabbilixxu, suffiċjentement skont il-liġi, l-eżistenza ta’ fatti li jikkostitwixxu ksur. Għal dan il-għan il-Kummissjoni tista’ tibbaża ruħha mingħajr ma tikser il-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ innoċenza, mhux biss fuq dokumenti li hija ġabret matul l-ispezzjonijiet abbażi tar-Regolamenti Nri 17 u 1/2003 jew li hija rċeviet b’risposta għal talbiet għall-informazzjoni abbażi tal-imsemmija regolamenti, iżda wkoll fuq provi li impriża tkun ipproduċiet volontarjament abbażi ta’ dan l-Avviż.

Il-komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni lanqas ma tikser il-prinċipju ta’ proporzjonalità. Dan l-Avviż donnu huwa strument xieraq u indispensabbli sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza tal-akkordji orizzontali sigrieti u, għaldaqstant, sabiex jorjenta l-aġir tal-impriżi lejn l-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni. Fil-fatt, anki jekk l-instrumenti previsti fl-Artikoli 18 sa 21 tar-Regolament Nru 1/2003, jiġifieri t-talbiet għall-informazzjoni u l-ispezzjonijiet, jikkostitwixxu miżuri indispensabbli fil-kuntest ta’ teħid ta’ miżuri kontra ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, ta’ spiss ikun diffiċli li l-akkordji sigrieti jiġu skoperti u investigati mingħajr il-kooperazzjoni tal-impriżi kkonċernati. Għalhekk, parti f’akkordju li tkun tixtieq ittemm il-parteċipazzjoni tagħha tista’ tiġi dissważa milli tinforma lill-Kummissjoni minħabba l-multa għolja li tista’ tiġi imposta fil-konfront tagħha. Billi jipprevedi l-għoti ta’ immunità mill-multi jew tnaqqis sinjifikattiv tal-multi favur dawk l-impriżi li jipprovdu lill-Kummissjoni bi provi tal-eżistenza ta’ akkordju orizzontali, l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 huwa intiż sabiex jevita li tali parti tirrinunċja milli tinforma lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ akkordju.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ma marritx lil hinn mis-setgħa mogħtija lilha mir-Regolament Nru 1/2003 meta stabbiliet ir-regoli ta’ kondotta, previsti fl-Avviż dwar il-kooperazzjoni, intiżi sabiex iservuha ta’ gwida fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha fil-qasam tal-iffissar tal-multi, sabiex tieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-aġir tal-impriżi matul il-proċedura amministrattiva u għalhekk sabiex tiggarantixxi aħjar l-ugwaljanza fit-trattament bejn l-impriżi kkonċernati. Fil-fatt, il-Kummissjoni tista’, iżda ma hijiex obbligata, timponi multa fuq impriża awtriċi ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE. Barra minn hekk, l-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003 ma jelenkax b’mod eżawrjenti l-kriterji li l-Kummissjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni sabiex tiffissa l-ammont tal-multa. L-aġir tal-impriża matul il-proċedura amministrattiva jista’ għalhekk jifforma parti mill-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni matul dan l-iffissar.

(ara l-punti 149, 150, 153, 155, 160, 162, 163, 168, 169, 171, 174-176)

15. Il-kompetenzi tal-Komunità għandhom jiġu eżerċitati fl-osservanza tad-dritt internazzjonali. Id-dritt ta’ proprjetà ma huwiex protett biss mid-dritt internazzjonali, iżda jifforma wkoll parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, it-teħid ta’ preċedenza tad-dritt internazzjonali fuq id-dritt tal-Unjoni ma jestendix għad-dritt primarju u, b’mod partikolari, għall-prinċipji ġenerali li minnhom jiffurmaw parti d-drittijiet fundamentali. F’dan ir-rigward, ma jidhirx li d-dritt ta’ proprjetà huwa prerogattiva assoluta, iżda għandu jittieħed inkunsiderazzjoni meta mqabbel mal-funzjoni tiegħu fis-soċjetà. Konsegwentement, jista’ jkun hemm restrizzjonijiet fuq l-użu tad-dritt ta’ proprjetà, sakemm dawn ir-restrizzjonijiet ikunu effettivament jirrispondu għal għanijiet ta’ interess ġenerali mfittxa mill-Komunità u ma jikkostitwixxux, fid-dawl tal-għan imfittex, intervent żmiżurat u intollerabbli li jikkawża ħsara għas-sustanza nnifisha tad-dritt hekk iggarantit. Peress li l-applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE tikkostitwixxi wieħed mill-aspetti ta’ interess pubbliku Komunitarju, jistgħu jiġu imposti restrizzjonijiet, skont dawn l-artikoli, għall-użu tad-dritt ta’ proprjetà, sakemm dawn ma jkunux żmiżurati u ma jkunux ta’ ħsara għas-sustanza nnifisha ta’ dan id-dritt.

(ara l-punti 187-190)

16. Għalkemm il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala regola ta’ dritt li l-amministrazzjoni hija obbligata tosserva f’kull każ, dawn madankollu jikkostitwixxu regola ta’ kondotta indikattiva tal-prassi li għandha tiġi segwita u li, f’każ partikolari, l-amministrazzjoni ma tistax titbiegħed minnha mingħajr ma tagħti raġunijiet li jkunu kompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Billi tadotta tali regoli ta’ kondotta u billi tħabbar, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li hija kienet ser tapplikahom minn hemm ’il quddiem għall-każijiet li jaqgħu taħthom, il-Kummissjoni tillimita ruħha fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha u ma tistax tmur kontra dawn ir-regoli mingħajr ma twettaq ksur, skont il-każ, tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħal dawk tal-ugwaljanza fit-trattament jew tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi. Barra minn hekk, l-imsemmija Linji gwida jistabbilixxu, b’mod ġenerali u fl-astratt, il-metodoloġija li l-Kummissjoni imponiet fuqha nnifisha għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multi u jiżguraw, konsegwentement, iċ-ċertezza legali tal-impriżi.

(ara l-punti 200-202)

17. Il-gravità tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ għadd kbir ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, il-kuntest tagħha u l-effett dissważiv tal-multi, u dan mingħajr ma ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti ta’ kriterji li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni b’mod obbligatorju.

Skont l-ewwel paragrafu tal-punt 1 A tal-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, il-Kummissjoni għandha, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, teżamina l-impatt konkret fuq is-suq biss meta jidher li dan l-impatt jista’ jitkejjel. Sabiex jiġi evalwat l-impatt, hija l-Kummissjoni li għandha tirreferi għall-kompetizzjoni li kieku normalment kienet teżisti fin-nuqqas ta’ ksur. Għalhekk, sakemm ir-rikorrenti ma jipprovawx li l-impatt konkret tal-akkordji seta’ jitkejjel, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata li tieħu inkunsiderazzjoni l-impatt konkret tal-ksur għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-gravità tagħhom. L-effett ta’ prattika antikompetittiva ma huwiex, fil-fatt, kriterju determinanti fl-evalwazzjoni tal-gravità ta’ ksur. Elementi li jifformaw parti mill-aspett intenzjonali jistgħu jkunu iktar importanti minn dawk relatati mal-imsemmija effetti, speċjalment meta l-ksur ikunu intrinsikament gravi bħat-tqassim tas-swieq. Huwa għalhekk li n-natura tal-ksur għandha rwol ewlieni, b’mod partikolari, sabiex il-ksur jiġi kkwalifikat bħala “serju ħafna”. Mid-deskrizzjoni tal-ksur serju ħafna fl-imsemmija Linji gwida jirriżulta li ftehim jew prattiċi miftiehma li, ikunu b’mod partikolari intiżi sabiex ikun hemm tqassim tas-swieq jistgħu jiġu kkwalifikati, abbażi tan-natura tagħhom stess, bħala “serji ħafna” mingħajr ma jkun neċessarju li tali mġiba tkun ikkaratterizzata minn impatt partikolari jew portata ġeografika partikolari u mingħajr ma n-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-effett konkret tal-ksur ma jista’ jammonta għal ksur tal-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ innoċenza.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, indipendentement mill-istruttura allegatament varjata tal-akkordji, min-natura tagħhom stess, il-ksur għar-regoli tal-kompetizzjoni ikkonstatati f’deċiżjoni kkontestata huma fost il-ksur l-iktar serju tal-Artikolu 81 KE peress li dawn għandhom bħala għan ftehim sigriet bejn kompetituri sabiex jaqsmu bejniethom is-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq billi jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin f’dak li jirrigwarda l-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters. Minbarra l-alterazzjoni gravi tal-kompetizzjoni li jġibu magħhom, dawn l-akkordji, sa fejn jobbligaw lill-partijiet sabiex jirrispettaw swieq distinti, ta’ spiss delimitati mill-fruntieri nazzjonali, jagħtu lok għal iżolament ta’ dawn is-swieq u għaldaqstant jikkontrobattu l-għan prinċipali tat-Trattat KE li huwa l-integrazzjoni tas-suq Komunitarju. Barra minn hekk, il-ksur ta’ dan it-tip, b’mod partikolari meta jkun jikkonsisti f’akkordji orizzontali, huwa kklassifikat bħala partikolarment serju jew bħala ksur manifest.

(ara l-punti 198, 214, 215, 221-223, 234, 235, 254)

18. Fil-qasam ta’ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jikkonstataw ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u li jimponu multi, l-obbligu ta’ motivazzjoni, li huwa wieħed mir-rekwiżiti proċedurali sostanzjali, huwa sodisfatt meta fid-deċiżjoni tagħha l-Kummissjoni tindika l-elementi ta’ evalwazzjoni li ppermettewlha tkejjel il-gravità u t-tul tal-ksur, mingħajr ma hija obbligata li tipprovdi, fl-istess deċiżjoni, raġunijiet iktar fid-dettall jew iċ-ċifri relatati mal-metodu tal-kalkolu tal-multa. Peress li, fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni tesponi li l-ammonti inizjali tal-multi ġew iddeterminati billi ttieħdu inkunsiderazzjoni n-natura tal-ksur u l-portata tas-suq ġeografiku kkonċernat u li hija analizzat il-gravità tal-ksur fir-rigward tal-karatteristiċi tal-parteċipanti billi għamlet, għal kull ksur, differenzjazzjoni tal-impriżi kkonċernati skont id-dħul mill-bejgħ tagħhom għall-prodotti li huma s-suġġett tal-akkordju fil-pajjiżi kkonċernati mill-ksur, l-elementi ta’ evalwazzjoni li ppermettew lill-Kummissjoni tkejjel il-gravità tal-ksur ikkonstatati huma suffiċjentement esposti fid-deċiżjoni kkontestata fl-osservanza tal-Artikolu 253 KE.

(ara l-punti 203, 240, 243-245)

19. Fil-qasam ta’ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jikkonstataw ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u li jimponu multi, id-daqs tas-suq ikkonċernat ma huwiex, bħala prinċipju, element obbligatorju, iżda sempliċement element rilevanti fost oħrajn, għall-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, peress li l-Kummissjoni, barra minn hekk, ma hijiex obbligata tiddelimita s-suq ikkonċernat jew tevalwa d-daqs tiegħu meta l-ksur inkwistjoni jkollu għan antikompetittiv. Fil-fatt, il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, ma jipprovdux li l-ammont tal-multi għandu jiġi kkalkolat skont id-dħul mill-bejgħ globali jew skont id-dħul mill-bejgħ li l-impriżi għamlu fis-suq ikkonċernat. Madankollu huma lanqas ma jipprekludu li tali dħul mill-bejgħ jittieħed inkunsiderazzjoni għall-iffissar tal-ammont tal-multa sabiex jiġu osservati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u meta ċ-ċirkustanzi hekk jitolbu.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ammonti inizjali tal-multi li ġew iffissati għall-ksur fil-Lussemburgu li jirrapreżenta nofs il-livell minimu li huwa normalment previst mil-linji gwida għal ksur serju ħafna, ma humiex ta’ natura eċċessiva.

(ara l-punti 247, 248)

20. Fil-kuntest tal-kalkolu tal-ammont tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, trattament differenzjat bejn l-impriżi kkonċernati huwa inerenti għall-eżerċizzju tas-setgħat li l-Kummissjoni għandha skont din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha, il-Kummissjoni hija msejħa tindividwalizza s-sanzjoni skont l-aġir u l-karatteristiċi partikolari għall-impriżi kkonċernati sabiex tiggarantixxi, f’kull każ, l-effikaċja sħiħa tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, skont il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, għal ksur ta’ gravità speċifika, jista’ jkun xieraq, f’każijiet li jinvolvu diversi impriżi bħal kartelli, li l-ammont inizjali ġenerali jiġi ppiżat sabiex jiġi stabbilit ammont inizjali speċifiku li jieħu inkunsiderazzjoni l-piż, u għalhekk l-impatt reali, tal-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni, b’mod partikolari meta ikun hemm differenza kbira fid-daqs tal-impriżi awturi ta’ ksur tal-istess natura. B’mod partikolari, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva tal-awturi tal-ksur li jikkawżaw dannu kunsiderevoli lill-operaturi l-oħra, b’mod partikolari lill-konsumaturi.

Min-naħa l-oħra, id-dritt tal-Unjoni ma jinkludix prinċipju ta’ applikazzjoni ġenerali li jipprovdi li s-sanzjoni għandha tkun proporzjonata mad-daqs tal-impriża fis-suq tal-prodotti li huma s-suġġett tal-ksur.

Fl-aħħar nett, f’dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur skont il-klassifikazzjoni tal-membri ta’ akkordju f’kategoriji, sabiex tivverifika jekk tali tqassim huwiex konformi mal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ proporzjonalità, il-qorti tal-Unjoni, fil-kuntest tal-istħarriġ tagħha tal-legalità tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali li l-Kummissjoni għandha f’dan il-qasam, għandha tillimita ruħha li tistħarreġ jekk dan it-tqassim huwiex koerenti u oġġettivament iġġustifikat. Barra minn hekk, skont il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi msemmija iktar ’il fuq, il-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-pieni għall-istess aġir jista’ jwassal għall-applikazzjoni ta’ ammonti differenzjati għall-impriżi kkonċernati mingħajr ma dan id-differenzjar ma jkun ir-riżultat ta’ kalkolu aritmetiku.

(ara l-punti 255-258, 263, 265)

21. Ċirkustanza attenwanti ma tistax tiġi rikonoxxuta skont it-tielet inċiż tal-punt 3 tal-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA fil-każ fejn il-ksur ikun diġà ntemm qabel id-data tal-ewwel interventi tal-Kummissjoni. Jista’ loġikament ikun hemm ċirkustanza attenwanti, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, biss jekk l-impriżi inkwistjoni kienu mħeġġa jtemmu l-imġiba antikompetittiva tagħhom permezz tal-interventi tal-Kummissjoni. L-għan ta’ din id-dispożizzjoni huwa li l-impriżi jitħeġġu jtemmu l-imġiba antikompetittiva tagħhom immedjatament hekk kif il-Kummissjoni tibda investigazzjoni f’dan ir-rigward, b’tali mod li ma jistax jingħata tnaqqis tal-multa, abbażi ta’ dan, fis-sitwazzjoni fejn il-ksur ikun intemm qabel id-data ta’ meta l-Kummissjoni tintervjeni għall-ewwel darba. Fil-fatt, l-applikazzjoni ta’ tnaqqis f’sitwazzjonijiet bħal dawn tkun tammonta għal teħid inkunsiderazzjoni doppju tat-tul tal-ksur għall-finijiet tal-kalkolu tal-multi.

(ara l-punt 274)

22. L-adozzjoni, min-naħa ta’ impriża li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, ta’ programm ta’ konformizzazzjoni ma jobbligax lill-Kummissjoni tagħti tnaqqis tal-multa minħabba din iċ-ċirkustanza. Barra minn hekk, għalkemm huwa ċertament importanti li impriża tadotta miżuri sabiex tipprevjeni lill-membri tal-persunal tagħha milli jwettqu, fil-ġejjieni, ksur ġdid tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, it-teħid ta’ tali miżuri ma jbiddel xejn mir-realtà tal-ksur ikkonstatat. Għalhekk il-Kummissjoni ma hijiex obbligata li tieħu inkunsiderazzjoni tali element bħala ċirkustanza attenwanti, iktar u iktar meta l-ksur ikkonstatati fid-deċiżjoni kkonstatata jikkostitwixxu, ksur manifest tal-Artikolu 81 KE.

(ara l-punt 282)

23. L-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell huwa strument intiż li jippreċiża, fl-osservanza tad-dritt ta’ livell superjuri, il-kriterji li l-Kummissjoni tixtieq tapplika fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha fl-iffisar tal-multi imposti għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Minnu tirriżulta awtolimitazzjoni ta’ din is-setgħa li madankollu ma hijiex inkompatibbli maż-żamma ta’ marġni ta’ diskrezzjoni kunsiderevoli min-naħa tal-Kummissjoni.

Għalhekk, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ meta hija msejħa tevalwa jekk provi prodotti minn impriża li esprimiet ix-xewqa tagħha li tibbenefika mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni għandhomx valur miżjud sinjifikattiv fis-sens tal-punt 21 tal-imsemmi Avviż.

Bl-istess mod, il-Kummissjoni, wara li tkun ikkonstatat li xi provi għandhom valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni, għandha marġni ta’ diskrezzjoni meta hija msejħa tistabbilixxi l-livell eżatt tat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li għandu jingħata lill-impriża kkonċernata. Fil-fatt, l-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni jipprovdi faxxex għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa għad-diversi kategoriji ta’ impriżi msemmija. Fid-dawl tal-imsemmi marġni ta’ diskrezzjoni, huwa biss eċċess manifest ta’ dan il-marġni li jista’ jiġi kkundannat mill-qorti tal-Unjoni.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma teċċedix manifestament il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha meta tikkunsidra li dikjarazzjoni li sempliċement tikkonferma, sa ċertu punt, dikjarazzjoni li l-Kummissjoni diġà kellha ma għandiex valur miżjud sinjifikattiv meta tali dikjarazzjoni ma tiffaċilitax b’mod sinjifikattiv ix-xogħol ta’ din tal-aħħar u hija, għaldaqstant, insuffiċjenti sabiex tiġġustifika tnaqqis tal-ammont tal-multa abbażi tal-kooperazzjoni.

(ara l-punti 295, 296, 298-300, 309, 311)

24. Fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kooperazzjoni pprovduta mill-membri ta’ akkordju matul il-proċedura amministrattiva, il-Kummissjoni ma tistax tikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Fil-fatt, meta s-sitwazzjonijiet tad-diversi impriżi, issanzjonati b’multa għal ksur tar-regoli tal-Kompetizzjoni tal-Unjoni, ma humiex paragunabbli, il-Kummissjoni ma twettaqx ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament meta tagħti tnaqqis tal-ammont tal-multi lil ċerti impriżi, skont il-valur miżjud tal-kooperazzjoni rispettiva tagħhom, u meta tirrifjuta li tagħti lil impriża oħra l-benefiċċju ta’ tali tnaqqis abbażi tal-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell. F’dan ir-rigward, l-evalwazzjoni tal-valur miżjud ta’ kooperazzjoni ssir abbażi tal-provi li l-Kummissjoni diġà għandha. Għalhekk, meta impriża tipproduċi provi li ma humiex determinanti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ akkordju iżda li sempliċement isaħħu l-kapaċità tal-Kummissjoni li tistabbilixxi l-ksur billi tikkonferma l-provi li diġà għandha, jew meta tali impriża tikkomunika lill-Kummissjoni l-provi li għandhom valur miżjud sinjifikattiv biss diversi xhur wara l-komunikazzjoni ta’ impriżi oħra u f’kull każ ma tipproduċix provi dokumentarji kontemporanji, huwa mingħajr ma teċċedi manifestament il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha li l-Kummissjoni tiffissa t-tnaqqis tal-ammont tal-multa għal tali impriża għal perċentwali dgħajfa ħafna.

(ara l-punti 313, 315, 319, 335, 336, 344, 347)

25. F’dak li jirrigwarda l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multi għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, tali multi ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxa, jiġifieri meta mqabbla mal-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni, u l-ammont tal-multa imposta fuq impriża minħabba ksur fil-qasam tal-kompetizzjoni għandu jkun proporzjonat mal-ksur, ikkunsidrat globalment, billi tittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-gravità tiegħu. Barra minn hekk, fl-iffissar tal-ammont tal-multi, il-Kummissjoni hija korretta li tieħu inkunsiderazzjoni l-ħtieġa li tiggarantixxi li l-multi jkollhom effett suffiċjentement dissważiv.

F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, għandu jiġi osservat li akkordji jikkonsistu prinċipalment f’kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu s-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq billi jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda, u sabiex ma jikkompetux bejniethom fir-rigward tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters, jikkostitwixxu ksur li jaqa’, min-natura tiegħu stess, fost il-ksur l-iktar serju tal-Artikolu 81 KE.

It-tieni nett, il-Kummissjoni, matul il-kalkolu tal-ammont tal-multi, tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, id-daqs u s-saħħa ekonomika tal-unità ekonomika li taġixxi bħala impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE. Madankollu, l-impriża rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni ma hijiex kull sussidjarja li pparteċipat fil-ksur, iżda l-kumpannija parent u s-sussidjarji tagħha. It-tielet nett, fir-rigward tal-proporzjonalità tal-multi meta mqabbla mad-daqs u s-saħħa ekonomika tal-unitajiet ekonomiċi kkonċernati, il-Kummissjoni hija marbuta bil-limitu ta’ 10 % previst fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, li għandu l-għan li jevita li l-multi jkunu sproporzjonati meta mqabbla mal-importanza tal-impriża. Issa, ammont totali tal-multa li jirrappreżenta 2 % tad-dħul mill-bejgħ globali li l-impriża kkonċernata għamlet matul is-sena finanzjarja preċedenti għall-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata ma jistax jiġi kkunsidrat bħala sproporzjonat meta mqabbel mad-daqs ta’ din l-impriża.

(ara l-punti 367-370)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla)

13 ta’ Lulju 2001 ( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE – Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti – Tqassim tas-swieq – Iffissar ta’ prezzijiet”

Fil-Kawża T‑138/07,

Schindler Holding Ltd, stabbilita f’Hergiswil (l-Isvizzera),

Schindler Management AG, stabbilita f’Ebikon (l-Isvizzera),

Schindler SA, stabbilita fi Brussell (il-Belġju),

Schindler Deutschland Holding GmbH, stabbilita f’Berlin (il-Ġermanja),

Schindler Sàrl, stabbilita fil-Lussemburgu (il-Lussemburgu),

Schindler Liften BV, stabbilita f’Den Haag (il-Pajjizi l-Baxxi),

irrappreżentati minn R. Bechtold, W. Bosch, U. Soltész u S. Hirsbrunner, avukati,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn K. Mojzesowicz u R. Sauer, bħala aġenti,

konvenuta,

sostnuta minn

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn M. Simm u G. Kimberley, bħala aġenti,

intervenjent,

li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 finali, tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla),

komposta minn M. E. Martins Ribeiro (Relatur), President tal-Awla, N. Wahl u A. Dittrich, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-17 ta’ Settembru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Din il-kawża għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 (finali), tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”) li sommarju tagħha huwa ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tas-26 ta’ Marzu 2008 (ĠU C 75, p. 19), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti.

2 Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ikkunsidrat illi l-kumpanniji segwenti kisru l-Artikolu 81 KE:

– Kone Belgium SA (iktar ’il quddiem “Kone Belġju”), Kone GmbH (iktar ’il quddiem “Kone Ġermanja”), Kone Luxembourg Sàrl (iktar ’il quddiem “Kone Lussemburgu”), Kone BV Liften en Roltrappen (iktar ’il quddiem “Kone il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Kone Oyj (iktar il-quddiem “KC”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Kone”);

– Otis SA (iktar ’il quddiem “Otis Belġju”), Otis GmbH & Co. OHG (iktar ’il quddiem “Otis Ġermanja”), General Technic-Otis Sàrl (iktar ’il quddiem “GTO”), General Technic Sàrl (iktar ’il quddiem “GT”), Otis BV (iktar ’il quddiem “Otis il-Pajjiżi l-Baxxi”), Otis Elevator Company (iktar ’il quddiem “OEC”) u United Technologies Corporation (iktar ’il quddiem “UTC”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Otis”);

– Schindler SA (iktar ’il quddiem “Schindler Belġju”), Schindler Deutschland Holding GmbH (iktar ’il quddiem “Schindler Ġermanja”), Schindler Sàrl (iktar ’il quddiem “Schindler Lussemburgu”, Schindler Liften BV (iktar ’il quddiem “Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Schindler Holding Ltd (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Schindler”);

– ThyssenKrupp Liften Liftijiet NV (iktar ’il quddiem “TKLA”), ThyssenKrupp Aufzüge GmbH (iktar ’il quddiem “TKA”), ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH (iktar ’il quddiem “TKF”), ThyssenKrupp Elevator AG (iktar ’il quddiem “TKE”), ThyssenKrupp AG (iktar ’il quddiem “TKAG”), ThyssenKrupp Liftijiet Luxembourg Sàrl (iktar ’il quddiem “TKAL”) u ThyssenKrupp Liften BV (iktar ’il quddiem “TKL”) (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “ThyssenKrupp”); u

– Mitsubishi Elevator Europe BV (iktar ’il quddiem “MEE”).

3 Schindler huwa wieħed mill-gruppi ewlenin fid-dinja li jipprovdu liftijiet u eskalejters. Il-kumpannija parent hija Schindler Holding, stabbilita fl-Isvizzera (premessa 27 tad-deċiżjoni kkontestata ). Schindler teżerċità l-attivitajiet tagħha fil-qasam tal-liftijiet u tal-eskalejters permezz ta’ sussidjarji nazzjonali. Dawn jinsabu, fost l-oħrajn, fil-Belġju, Schindler Belġju, fil-Ġermanja, Schindler Ġermanja, fil-Lussemburgu, Schindler Lussemburgu u, fil-Pajjiżi l-Baxxi, Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 28 sa 32 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-proċedura amministrattiva

1. L-investigazzjoni tal-Kummissjoni

4 Matul is-sajf tal-2003, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni dwar il-possibbiltà tal-eżistenza ta’ akkordju bejn l-erba’ produtturi prinċipali Ewropej tal-liftijiet u tal-eskalejters li kienu jeżerċitaw attivitajiet kummerċjali fl-Unjoni, jiġifieri Kone, Otis, Schindler u ThyssenKrupp (premessi 3 u 91 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Belġju

5 Mit-28 ta’ Jannar 2004 u matul ix-xahar ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(2) u (3) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplementa l-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Kone, ta’ Otis, ta’ Schindler u ta’ ThyssenKrupp fil-Belġju (premessi 92, 93, 95 u 97 tad-deċiżjoni kkontestata).

6 Sussegwentement, Kone, Otis, ThyssenKrupp u Schindler ippreżentaw talbiet skont l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155) (iktar ’il quddiem l-“Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002”). Dawn it-talbiet ġew ikkompletati mill-impriżi kkonċernati (premessi 94, 96, 98 u 103 tad-deċiżjoni kkontestata).

7 Fid-29 ta’ Ġunju 2004, Kone ngħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(b) ta’ dan l-Avviż (premessa 99 tad-deċiżjoni kkontestata).

8 Bejn Settembru u Diċembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implementazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81[KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Belġju, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjoni Belġjana Agoria (premessi 101 u 102 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Ġermanja

9 Mit-28 ta’ Jannar 2004 u matul ix-xahar ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Otis u ta’ ThyssenKrupp fil-Ġermanja (premessi 104 u 106 tad-deċiżjoni kkontestata).

10 Fit-12 u fit-18 ta’ Frar 2004, Kone ffinalizzat it-talba tagħha tat-2 ta’ Frar 2004, skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, fir-rigward tal-Belġju permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Bl-istess mod, bejn Marzu 2004 u Frar 2005, Otis iffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Fil-25 ta’ Novembru 2004 Schindler ippreżentat talba skont l-imsemmi Avviż li kellha informazzjoni dwar il-Ġermanja, li ġiet iffinalizzata bejn Diċembru 2004 u Frar 2005. Fl-aħħar nett, f’Diċembru 2005, ThyssenKrupp ippreżentat talba lill-Kummissjoni, fir-rigward tal-Ġermanja, skont l-imsemmi Avviż (premessi 105, 107, 112 u 114 tad-deċiżjoni kkontestata).

11 Bejn Settembru u Novembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Ġermanja, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VDMA, VFA u VMA (premessi 110, 111 u 113 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Lussemburgu

12 Fil-5 ta’ Frar 2004, Kone ffinalizzat it-talba tagħha tat-2 ta’ Frar 2004, fir-rigward tal-Belġju, permezz ta’ informazzjoni dwar il-Lussemburgu. Otis u ThyssenKrupp għamlu talba verbali fir-rigward tal-Lussemburgu, skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Schindler ippreżentat talba fir-rigward tal-Lussemburgu skont l-istess Avviż (premessi 115, 118, 119 u 124 tad-deċiżjoni kkontestata).

13 Mid-9 ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Schindler u ta’ ThyssenKrupp fil-Lussemburgu (premessa 116 tad-deċiżjoni kkontestata).

14 Fid-29 ta’ Ġunju 2004, Kone ngħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 għall-parti tat-talba tagħha li tirrigwarda l-Lussemburgu (premessa 120 tad-deċiżjoni kkontestata).

15 F’Settembru u f’Ottubru 2004, il-Kummissjoni bagħtet talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Lussemburgu, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-Federazzjoni Lussemburgiża tal-kumpanniji tal-liftijiet (premessi 122 u 123 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Pajjiżi l-Baxxi

16 F’Marzu 2004, Otis għamlet talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi, talba li ġiet iffinalizzata sussegwentement. F’April 2004, saret talba skont dan l-Avviż minn ThyssenKrupp, li ġiet ukoll sussegwentement iffinalizzata f’diversi drabi. Fl-aħħar nett, fid-19 ta’ Lulju 2004, Kone ffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju tat-2 ta’ Frar 2004, permezz ta’ informazzjoni dwar il-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 127, 129 u 130 tad-deċiżjoni kkontestata).

17 Fis-27 ta’ Lulju 2004, Otis ingħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(a) tal-imsemmi Avviż (premessa 131 tad-deċiżjoni kkontestata).

18 Mit-28 ta’ April 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Kone, ta’ Schindler, ta’ ThyssenKrupp u ta’ MEE fil-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll fl-istabbilimenti tal-assoċjazzjoni Boschduin (premessa 128 tad-deċiżjoni kkontestata).

19 F’Settembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VLR u Boschduin (premessi 133 u 134 tad-deċiżjoni kkontestata).

2. Dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet

20 Fis-7 ta’ Ottubru 2005, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li kienet indirizzata b’mod partikolari lill-kumpanniji msemmija fil-punt 2 iktar ’il fuq. Id-destinatarji kollha tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet bagħtu osservazzjonijiet bil-miktub bħala risposta għall-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni (premessi 135 u 137 tad-deċiżjoni kkontestata).

21 Ma saret l-ebda seduta peress illi l-ebda destinatarju tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma għamel talba f’dan is-sens (premessa 138 tad-deċiżjoni kkontestata).

3. Id-deċiżjoni kkontestata

22 Fil-21 ta’ Frar 2007, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata, li fiha hija kkonstatat illi l-kumpanniji destinatarji ta’ din id-deċiżjoni kienu pparteċipaw f’erba’ ksur uniċi, kumplessi u kontinwi tal-Artikolu 81(1) KE f’erba’ Stati Membri, u dan billi qasmu bejniethom swieq permezz ta’ ftehim u qbil bejniethom dwar l-għoti ta’ sejħiet għal offerti u ta’ kuntratti marbuta mal-bejgħ, l-installazzjoni, il-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (premessa 2 tad-deċiżjoni kkontestata).

23 Fir-rigward tad-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkunsidrat illi, minbarra s-sussidjarji tal-impriżi kkonċernati fil-Belġju, fil-Ġermanja, fil-Lussemburgu u fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-kumpanniji parent tal-imsemmija sussidjarji għandhom jinżammu responsabbli in solidum għall-ksur tal-Artikolu 81 KE mwettaq mis-sussidjarji rispettivi tagħhom, minħabba l-fatt illi huma setgħu jeżerċitaw influwenza deċiżiva fuq il-politika kummerċjali tagħhom matul it-tul tal-ksur u peress li seta’ jiġi preżunt illi huma użaw dan il-poter (premessi 608, 615, 622, 627 u 634 sa 641 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-kumpanniji parent ta’ MEE ma nżammux responsabbli in solidum għall-aġir tas-sussidjarja tagħhom, minħabba l-fatt illi ma setax jiġi stabbilit jekk kinux eżerċitaw influwenza deċiżiva fuq l-aġir tas-sussidjarja (premessa 643 tad-deċiżjoni kkontestata).

24 Sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni applikat, fid-deċiżjoni kkontestata, il-metodu spjegat fil-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 171, iktar ’il quddiem il-“Linji gwida tal-1998”). Hija evalwat ukoll jekk, u sa liema punt, l-impriżi kkonċernati kienu jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002.

25 Il-Kummissjoni kklassifikat il-ksur bħala “serju ħafna” fid-dawl tan-natura tagħhom u tal-fatt li kull wieħed minnhom kien ikopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Lussemburgu jew il-Pajjiżi l-Baxxi), anki jekk l-impatt reali tagħhom ma setax jitkejjel (premessa 671 tad-deċiżjoni kkontestata).

26 Sabiex tieħu inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva tal-impriżi kkonċernati li jikkawżaw preġudizzju sinjifikattiv lill-kompetizzjoni, il-Kummissjoni, għal kull pajjiż, qasmet lil dawn l-impriżi f’diversi kategoriji skont id-dħul mill-bejgħ magħmul fis-suq tal-liftijiet u/jew tal-eskalejters, inkluż, jekk ikun il-każ, fis-servizzi tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni (premessi 672 u 673 tad-deċiżjoni kkontestata).

27 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Belġju, Kone u Schindler tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa, stabbilit skont il-gravità tal-ksur, ta’ EUR 40 000 000. Otis tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 27 000 000. ThyssenKrupp tpoġġiet fit-tielet kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 16 500 000 (premessi 674 u 675 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inzijali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdied għal EUR 45 900 000 u għal EUR 33 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur dam seba’ snin u tmien xhur (mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għall-impriżi kkonċernati b’75 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 70 000 000 għal Kone, EUR 80 325 000 għal Otis, EUR 70 000 000 għal Schindler u EUR 57 750 000 għal ThyssenKrupp (premessi 692 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 708 sa 710 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti ma ġiet applikata favur l-impriżi kkonċernati (premessi 733, 734, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Kone bbenefikat minn immunità totali mill-multi. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż, u min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. ThyssenKrupp ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 20 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tieni inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 760 sa 777 tad-deċiżjoni kkontestata).

28 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Ġermanja, Kone, Otis u ThyssenKrupp tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 70 000 000. Schindler tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 17 000 000 (premessi 676 sa 679 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdied għal EUR 119 000 000 u għal EUR 140 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Kone, Otis u ThyssenKrupp dam tmien snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’80 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Schindler dam ħames snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’50 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 126 000 000 għal Kone, EUR 214 200 000 għal Otis, EUR 25 500 000 għal Schindler u EUR 252 000 000 għal ThyssenKrupp (premessi 693 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697 sa 707 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti ma ġiet applikata favur l-impriżi kkonċernati (premessi 727 sa 729, 735, 736, 742 sa 744, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Kone bbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis massimu ta’ 50 % tal-ammont tal-multa stipulat fl-ewwel inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 25 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tieni inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 15 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tielet inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. ThyssenKrupp ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 778 sa 813 tad-deċiżjoni kkontestata).

29 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Lussemburgu, Otis u Schindler tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 10 000 000. Kone u ThyssenKrupp tpoġġew fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 2 500 000 (premessi 680 sa 683 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdied għal EUR 17 000 000 u għal EUR 5 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur dam tmien snin u tliet xhur (mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għall-impriżi kkonċernati b’80 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 4 500 000 għal Kone, EUR 30 600 000 għal Otis, EUR 18 000 000 għal Schindler u EUR 9 000 000 għal ThyssenKrupp (premessi 694 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 711 sa 714 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti ma ġiet applikata favur l-impriżi kkonċernati (premessi 730, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Kone bbenefikat minn immunità totali tal-multi. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler u ThyssenKrupp ibbenefikaw biss minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 814 sa 835 tad-deċiżjoni kkontestata).

30 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Pajjiżi l-Baxxi, Kone tpoġġiet fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 55 000 000. Otis tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 41 000 00. Schindler tpoġġiet fit-tielet kategorija, b’ammont inizjali tal-ammont tal-multa ta’ EUR 24 500 000. ThyssenKrupp u MEE tpoġġew fir-raba’ kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 8 500 000 (premessi 684 u 685 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdied għal EUR 69 700 000 u għal EUR 17 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Otis u ThyssenKrupp dam ħames snin u għaxar xhur (mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’55 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Kone u Schindler dam erba’ snin u disa’ xhur (mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’45 %. Peress li l-ksur imwettaq minn MEE dam erba’ snin u xahar (mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’40 %. B’hekk, l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 79 750 000 għal Kone, EUR 108 035 000 għal Otis, EUR 35 525 000 għal Schindler, EUR 26 350 000 għal ThyssenKrupp u EUR 11 900 000 għal MEE (premessi 695 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 715 sa 720 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti ma ġiet applikata favur l-impriżi kkonċernati (premessi 724 sa 726, 731, 732, 737, 739 sa 741, 745 sa 748 u 751 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Otis bbenefikat minn immunità totali mill-multi. ThyssenKrupp ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler et MEE bbenefikaw minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 836 sa 855 tad-deċiżjoni kkontestata).

31 Id-dispożittiv tad-deċiżjoni kkontestata jipprovdi:

“Artikolu 1

1. Fir-rigward tal-Belġju, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 [KE], billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ ftehim u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKLA]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004.

2. Fir-rigward tal-Ġermanja, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 [KE], billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ ftehim u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF] mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003.

3. Fir-rigward tal-Lussemburgu, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 [KE], billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ ftehim u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Lussemburgu]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Otis: [UTC], [OEC], [Otis Belġju], [GTO] u [GT]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Lussemburgu]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKAL]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004.

4. Fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 [KE], billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ ftehim u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004; u

– [MEE]: mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004.

Artikolu 2

1. Għall-ksur fil-Belġju msemmi fl-Artikolu 1(1), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Belġju], in solidum: EUR 0;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Belġju], in solidum: EUR 47 713 050;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Belġju], in solidum: EUR 69 300 000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKLA], in solidum: EUR 68 607 000.

2. Għall-ksur fil-Ġermanja msemmi fl-Artikolu 1(2), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja], in solidum: EUR 62 370 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja], in solidum: EUR 159 043 500;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja], in solidum: EUR 21 458 250; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF], in solidum: EUR 374 220 000.

3. Għall-ksur fil-Lussemburgu msemmi fl-Artikolu 1(3), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Lussemburgu], in solidum: EUR 0;

– Otis: [UTC], [OEC], [Otis Belġju], [GTO] u [GT], in solidum: EUR 18 176 400;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Luxembourg], in solidum: EUR 17 820 000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKAL], in solidum: EUR 13 365 000.

4. Għall-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi msemmi fl-Artikolu 1(4), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 79 750 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 0;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 35 169 750;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL], in solidum: EUR 23 477 850; u

– [MEE]: EUR 1 841 400.

[…] [traduzzjoni mhux uffiċjali]”

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

32 Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-4 ta’ Mejju 2007, ir-rikorrenti Schindler Holding, Schindler Management AG, Schindler Belġju, Schindler Ġermanja, Schindler Lussemburgu u Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi ressqu dan ir-rikors.

33 B’att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-25 ta’ Lulju 2007, il-Kunsill tal-Unjoni talab biex jiġi awtorizzat jintervjeni insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni. B’digriet tat-8 ta’ Ottubru 2007, il-President tat-Tmien Awla tal-Qorti Ġenerali laqgħa din it-talba għal intervent.

34 Fis-26 ta’ Novembru 2007, il-Kunsill issottometta n-nota ta’ intervent tiegħu. Il-partijiet prinċipali ssottomettew l-osservazzjonijiet tagħhom fir-rigward tal-imsemmija nota.

35 Fid-dawl tar-rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, għamlet xi domandi bil-miktub lir-rikorrenti u talbet lill-Kummissjoni tipproduċi dokument. Il-partijiet ikkonformaw ruħhom ma’ dawn il-miżuri fit-terminu mogħti.

36 It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-17 ta’ Settembru 2009.

37 Ir-rikorrenti jitolbu sabiex il-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multi imposti;

– tiddikjara, skont l-Artikolu 114 tar-Regoli tal-Proċedura, li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni f’dak li jirrigwarda Schindler Management;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż, inklużi dawk relatati mad-dikjarazzjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni f’dak li jirrigwarda r-rikors sa fejn dan ġie ppreżentat minn Schindler Management.

38 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

39 Il-Kunsill jitlob lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tiddeċiedi kif jixraq fuq l-ispejjeż.

Fuq it-talba għal dikjarazzjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni f’dak li jirrigwarda Schindler Management

40 Fil-verżjoni tiegħu preċedenti għall-preżentazzjoni tar-rikors, l-Artikolu 4 tad-deċiżjoni kkontestata kien isemmi lil Schindler Management bħala waħda mid-destinatarji ta’ din id-deċiżjoni.

41 Permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Settembru 2007, li ġiet innotifikata lill-Qorti Ġenerali fit-30 ta’ Ġunju 2009, il-Kummissjoni rrettifikat l-Artikolu 4 tad-deċiżjoni kkontestata u nnotifikat din ir-rettifika lil Schindler Holding u lil Schindler Management. L-Artikolu 4 tad-deċiżjoni kkontestata, kif irrettifikat, ma għadux isemmi lil Schindler Management.

42 Skont ir-rikorrenti, fid-dawl ta’ din ir-rettifika tad-deċiżjoni kkontestata r-rikors ma għadx għandu skop sa fejn dan ġie ppreżentat minn Schindler Management.

43 Għandu jiġi osservat, b’mod konformi mat-talbiet tar-rikorrenti, li dan ir-rikors, fid-dawl tar-rettifika tad-deċiżjoni kkontestata, ma għadx għandu skop sa fejn dan jikkonċerna lil Schindler Management.

44 Għalhekk, ma għadx hemm lok li tingħata deċiżjoni fuq ir-rikors sa fejn dan ġie ppreżentat minn Schindler Management.

Fuq il-mertu

1. Osservazzjonijiet preliminari

45 Insostenn tar-rikors tagħhom, fl-osservazzjonijiet bil-miktub, ir-rikorrenti ressqu l-argumenti tagħhom fil-kuntest ta’ tlettax il-motiv, li huma ppreżentaw kif ġej. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni, minħabba l-fatt li l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 jagħti lill-Kummissjoni setgħa diskrezzjonali limitata f’dak li jirrigwarda l-kalkolu tal-multi. It-tieni motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività fl-applikazzjoni tal-Linji gwida tal-1998 u tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. It-tielet motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ legalità tal-pieni u fuq il-fatt li l-Kummissjoni ma għandhiex kompetenza sabiex tadotta l-Linji gwida tal-1998. Ir-raba’ motiv huwa bbażat fuq l-illegalità tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, minħabba l-ksur tal-prinċipju nemo tenetur se ipsum accusare, nemo tenetur se ipsum prodere (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien, il-“prinċipju nemo tenetur”), tal-prinċipju in dubio pro reo u tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Il-ħames motiv huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ separazzjoni tal-poteri u fuq ir-rekwiżiti ta’ proċedura bbażata fuq ir-rispett tal-prinċipji tal-istat ta’ dritt. Is-sitt motiv huwa bbażat fuq in-natura konfiskatorja tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti. Is-seba’ u t-tmien motivi huma bbażati fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998 fir-rigward tal-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi u fl-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi attenwanti. Id-disa’ motiv huwa bbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998 u tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-ammont tal-multi għall-ksur imwettaq fil-Belġju, fil-Ġermanja u fil-Lussemburgu. L-għaxar motiv huwa bbażat fuq in-natura sproporzjonata tal-ammont tal-multi, il-ħdax-il motiv huwa bbażat fuq in-nuqqas li d-deċiżjoni kkontestata tiġi nnotifikata b’mod validu lil Schindler Holding. It-tnax-il motiv huwa bbażat fuq in-nuqqas ta’ responsabbiltà ta’ Schindler Holding. Fl-aħħar nett, it-tlettax-il motiv huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003.

46 Għalkemm ir-rikors imressaq mir-rikorrenti għandu għan doppju, jiġifieri, prinċipalment, talba għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata, u sussidjarjament, talba għat-tnaqqis tal-ammont tal-multi, madankollu fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom ir-rikorrenti ma speċifikawx it-talbiet sostnuti fl-ilmenti differenti li qajjmu. Matul is-seduta, għal mistoqsija tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti essenzjalment indikaw li l-ewwel għaxar motivi u t-tlettax-il motiv huma intiżi għall-annullament tal-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-ħdax-il motiv huwa intiż għall-annullament totali tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn din kienet indirizzata lill-Schindler Holding, u li t-tnax-il motiv huwa intiż għall-annullament tal-Artikoli 1, 2 u 3 tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn din kienet indirizzata lill-Schindler Holding.

47 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li diversi lmenti tar-rikorrenti jirrigwardaw il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fit-totalità tagħha u għalhekk dawn ser jiġu eżaminati l-ewwel. Dan jgħodd ukoll għall-ilment li r-rikorrenti jagħmlu fil-kuntest tal-ħames motiv tagħhom, li huwa essenzjalment ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”). Fost l-ilmenti li jirrigwardaw il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fit-totalità tagħha hemm ukoll dawk li tqajjmu fil-kuntest tal-ħdax u t-tnax-il motiv, ibbażati rispettivament fuq l-illegalità tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din kienet indirizzata lill-Schindler Holding minħabba nuqqas ta’ notifika valida u fuq l-illegalità tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din invokat ir-responsabbiltà in solidum ta’ Schindler Holding.

48 L-ilmenti li jirrigwardaw il-legalità tal-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata, magħmulin fil-kuntest tal-motivi l-oħra tar-rikors, ser jiġu eżaminati sussegwentement. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tqis li jkun xieraq li l-ilmenti tar-rikorrenti jiġu eżaminati kif ġej. L-ewwel nett ser jiġu eżaminati l-ewwel, it-tieni, it-tielet u r-raba’ motivi, li fil-kuntest tagħhom ir-rikorrenti jqajjmu diversi eċċezzjonijiet ta’ illegalità fir-rigward tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, tal-Linji gwida tal-1998 u tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Wara dan il-Qorti Ġenerali ser teżamina s-sitt motiv, li jgħid li d-deċiżjoni kkontestata hija ta’ natura konfiskatorja. Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali ser teżamina s-seba’, it-tmien, id-disa’, l-għaxar u t-tlettax-il motiv, li fil-kuntest tagħhom ir-rikorrenti invokaw diversi lmenti fir-rigward tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multi.

2. Fuq it-talba għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata fit-totalità tagħha

Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB

49 Ir-rikorrenti jsostnu li peress li l-ksur tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE li jirrigwardaw id-dritt tal-kompetizzjoni huwa rregolat mid-dritt kriminali, il-proċedura quddiem il-Kummissjoni kellha tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB. Issa, awtoritajiet amministrattivi jistgħu jimponu sanzjonijiet kriminali biss jekk ikun hemm il-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju, li ma huwiex il-każ fil-kawża preżenti. Fil-fatt, rikors għall-annullament quddiem il-qrati tal-Unjoni hija biss proċedura amministrattiva ta’ appell fuq punt ta’ liġi, li hija limitata għall-motivi mqajjma b’mod konkret mir-rikorrenti, u dan ma jissodisfax ir-rekwiżiti stabbiliti mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”), b’mod partikolari fil-kuntest tas-sentenza Öztürk vs Il-Ġermanja, tal-21 ta’ Frar 1984 (serje A Nru 73). Barra minn hekk, peress li l-proċedura quddiem il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkwalifikata bħala proċedura quddiem qorti indipendenti u imparzjali, il-produzzjoni tal-prova mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, li tikkonsisti f’li l-Kummissjoni tibbaża ruħha fuq deskrizzjonijiet ta’ fatti miksuba fil-kuntest ta’ “awto inkriminazzjoni”, tikser ir-rekwiżiti ta’ proċedura ta’ stat ta’ dritt, u dan peress li l-impriżi ma jkollhom ebda possibbiltà li jivverifikaw ir-rilevanza tal-ilmenti billi jagħmlu, pereżempju, mistoqsijiet lix-xhieda kontra.

50 L-Artikolu 6(1) tal-KEDB jipprovdi:

“Fid-deċiżjoni tad-drittijiet ċivili u ta’ l-obbligi tiegħu jew ta’ xi akkuża kriminali kontra tiegħu, kulħadd huwa ntitolat għal smigħ imparzjali u pubbliku fi żmien raġonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b’liġi. […]”

51 Għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet il-prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li kull persuna għandha dritt għal smigħ xieraq (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Jannar 2007, Salzgitter Mannesmann vs Il-Kummissjoni, C‑411/04 P, Ġabra p. I‑959, punt 40, u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, dan il-prinċipju huwa kkonfermat bl-Artikolu 47 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni, stabbilita fis-7 ta’ Diċembru 2000 f’Nice (ĠU C 364, p. 1) (iktar ’il quddiem il-“Karta”), huwa ispirat mid-drittijiet fundamentali li jagħmlu parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li tagħhom il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiggarantixxi l-osservanza billi tispira ruħha mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri kif ukoll mill-indikazzjonijiet pprovduti b’mod partikolari mill-Qorti EDB (sentenza Salzgitter Mannesmann vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 41).

52 L-ewwel nett, fir-rigward tal-argument li jgħid li l-proċedura quddiem il-Kummissjoni ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB, għandu jiġi osservat li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti EDB, sabiex l-Artikolu 6 tal-KEDB ikun applikabbli, huwa biżżejjed li l-ksur inkwistjoni jkun ta’ natura kriminali jew ikun espona lill-persuna kkonċernata għal sanzjoni li, min-natura u mill-livell ta’ gravità tagħha, tkun ġeneralment taqa’ taħt il-qasam kriminali (ara s-sentenza tal-Qorti EDB, Jussila vs Il-Finlandja, tat-23 ta’ Novembru 2006, Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet, 2006‑XIII, § 31, u l-ġurisprudenza ċċitata). F’dan ir-rigward, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti EDB, billi adottaw interpretazzjoni awtonoma mill-kunċett ta’ “akkuża f’qasam kriminali”, il-korpi tal-KEDB fasslu l-pedamenti għal estensjoni progressiva tal-applikazzjoni tal-aspett kriminali tal-Artikolu 6 għal oqsma li tradizzjonalment ma jifformawx parti mill-kategoriji tad-dritt kriminali, bħas-sanzjonijiet pekunjarji imposti minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. Madankollu, fir-rigward tal-kategoriji li ma jifformawx parti mill-qalba tad-dritt penali, il-Qorti EDB speċifikat li l-garanziji offruti mill-aspett kriminali tal-Artikolu 6 ma għandhomx neċessarjament jiġu applikati bl-iktar mod riġoruż possibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti EDB Jussila vs Il-Finlandja, iċċitata iktar ’il fuq, § 43, u l-ġurisprudenza ċċitata).

53 Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-qrati tal-Unjoni, u kif iddikjarat espliċitament fl-Artikolu 23(5) tar-Regolament Nru 1/2003, id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jimponu multi minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni ma humiex ta’ natura kriminali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tas-6 ta’ Ottubru 1994, Tetra Pak vs Il-Kummissjoni, T‑83/91, Ġabra p. II‑755, punt 235; tal-15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries CBR et vs Il‑Kummissjoni, T‑25/95, T‑26/95, T‑30/95 sa T‑32/95, T‑34/95 sa T‑39/95, T‑42/95 sa T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 sa T‑65/95, T‑68/95 sa T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 u T‑104/95, Ġabra p. II‑491, punt 717, u tal-20 ta’ Marzu 2002, HFB et vs Il‑Kummissjoni, T‑9/99, Ġabra p. II‑1487, punt 390).

54 Bil-kontra ta’ dak li jallegaw ir-rikorrenti, għandu jiġi kkunsidrat li proċedura li fil-kuntest tagħha l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni li tikkonstata ksur u li timponi multi u li tista’ sussegwentement tkun suġġetta għall-istħarriġ tal-qrati tal-Unjoni tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB. Għalkemm huwa ċertament minnu li l-Kummissjoni ma hijiex qorti fis-sens tal-Artikolu 6 tal-KEDB (ara, f’dan is-sens is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, tad-29 ta’ Ottubru 1980, van Landewyck et vs Il‑Kummissjoni, 209/78 sa 215/78 u 218/78, Ġabra p. 3125, punt 81, u tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique Diffusion française et vs Il‑Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punt 7). Madankollu, il-Kummissjoni hija obbligata li tirrispetta l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni matul il-proċedura amministrattiva (sentenzi tal-Qorti Ġenerali, tal-10 ta’ Marzu 1992, Shell vs Il‑Kummissjoni, T‑11/89, Ġabra p. II‑757, punt 39; Cimenteries CBR et vs Il‑Kummissjoni, punt 53 iktar ’il fuq, punt 718, u HFB et vs Il‑Kummissjoni, punt 53 iktar ’il fuq, punt 391).

55 Barra minn hekk, l-istħarriġ imwettaq mill-qorti tal-Unjoni fuq id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jiggarantixxi li jiġu osservati r-rekwiżiti ta’ smigħ xieraq, kif stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tal-KEDB (ara l-punt 50 iktar ’il fuq).

56 F’dan ir-rigward, skont il-Qorti EDB, huwa neċessarju li l-impriża tkun tista’ tressaq kull deċiżjoni meħuda fil-konfront tagħha quddiem qorti li għandha ġurisdizzjoni sħiħa, li b’mod partikolari jkollha s-setgħa li tbiddel fuq kull punt, kemm ta’ fatt kif ukoll ta’ liġi, id-deċiżjoni meħuda (ara b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti EDB, Janosevic vs L-Isvezja, tat-23 ta’ Lulju 2002, Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet 2002‑VII, § 81, u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, meta l-Qorti Ġenerali tistħarreġ il-legalità ta’ deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE, ir-rikorrenti jistgħu jitolbuha tagħmel eżami eżawrjenti kemm tal-konstatazzjoni materjali tal-fatti kif ukoll tal-evalwazzjoni legali tagħhom magħmula mill-Kummissjoni. Barra minn hekk, f’dak li jirrigwarda l-multi, hija għandha ġurisdizzjoni sħiħa skont l-Artikolu 229 KE u skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Cimenteries CBR et vs Il‑Kummissjoni, punt 53 iktar ’il fuq, punt 719).

57 Fit-tieni lok, għandu jiġi miċħud l-argument tar-rikorrenti li jgħid li l-impriżi kkonċernati ma kellhomx il-possibbiltà li jivverifikaw ir-rilevanza tal-ilmenti magħmula mill-Kummissjoni, pereżempju billi jagħmlu mistoqsijiet lill-eventwali xhieda kontra. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza, ebda dispożizzjoni u ebda prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludi lill-Kummissjoni milli tuża, kontra impriża, dikjarazzjonijiet ta’ impriżi oħra. Li kieku dan ma kienx hekk, l-oneru li l-Kummissjoni għandha li tipprova l-aġir li jmur kontra l-Artikoli 81 KE u 82 KE jkun insostenibbli u inkompatibbli mal-missjoni ta’ sorveljanza tal-applikazzjoni korretta ta’ dawn id-dispożizzjonijiet mogħtija lilha mit-Trattat KE. Madankollu d-dikjarazzjoni ta’ impriża investigata talli ħadet sehem f’akkordju, li l-eżattezza tagħha hija kkontestata minn diversi impriżi investigati, ma tistax titqies bħala li tikkostitwixxi prova suffiċjenti tal-fatti inkwistjoni jekk ma tkunx sostnuta minn provi oħra (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tal-25 ta’ Ottubru 2005, Groupe Danone vs Il‑Kummissjoni, T‑38/02, Ġabra p. II‑4407, punt 285, u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, f’kull każ, għandu bilfors jiġi kkonstatat li fil-kawża preżenti r-rikorrenti espliċitament ammettew il-fatti kif esposti fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet.

58 It-tielet nett, mill-kumplament, għal dak li jirrigwarda l-produzzjoni tal-prova mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, l-ilment tar-rikorrenti ma jiddistingwixxix ruħu mill-ilment tagħhom ibbażat fuq l-illegalità tal-imsemmi Avviż minħabba ksur tal-principji nemo tenetur u in dubio pro reo, li għandu jiġi miċħud għar-raġunijiet esposti fil-punti 146 sa 164 iktar ’il quddiem.

59 Għaldaqstant il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB għandu jiġi miċħud.

Fuq il-motiv ibbażat fuq l-illegalità tad-deċiżjoni kkontestata, sa fej