KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

SHARPSTON

ippreżentati fit-8 ta’ Ġunju 2017 ( 1 )

Kawża C-490/16

A.S.

vs

Ir-Repubblika tas-Slovenja

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Vrhovno sodišče Republike Slovenije (qorti suprema tar-Repubblika tas-Slovenja)]

u

Kawża C-646/16

Jafari

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgerichtshof Wien (qorti amministrattiva suprema, Vjenna, l-Awstrija)]

“Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz għall-ażil – Kriterji għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali – Interpretazzjoni tal-Artikoli 12, 13 u 14 tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 – Interpretazzjoni tal-Artikolu 5(4)(ċ) tar-Regolament (KE) Nru 562/2006”

Introduzzjoni

1. Jekk wieħed iħares lejn mappa tal-Ewropa u jpoġġi fuqha mappa tal-Unjoni Ewropea, u b’attenzjoni jiġu mmarkati l-fruntieri esterni tal-Unjoni, jirriżultaw ċerti veritajiet ovvji. Hemm fruntiera tal-art estiża lejn il-Lvant li tmiss ma’ disa’ Stati Membri tal-Unjoni ( 2 ). Kif tersaq lejn il-Balkani, il-ġeografija – bħall-istorja – issir ftit ikkumplikata ( 3 ). Il-punt essenzjali li għandu jiġi enfasizzat huwa li “pont ta’ art” iwassal direttament mit-Turkija għal ġewwa l-Unjoni. Fin-Nofsinhar tat-territorju tal-Unjoni jinsab il-Mediterran – li jista’ jinqasam b’dgħajjes imħejjija ta’ malajr jekk il-kundizzjonijiet f’art twelidek huma tal-waħx biżżejjed sabiex iwassluk tipprova dik l-avventura ddisprata. L-eqreb punti ta’ qsim iwasslu għall-artijiet tal-Greċja, ta’ Malta jew tal-Italja – jew, fit-tarf estrem tal-Punent, ta’ Spanja. Il-fruntieri tal-Lvant u tax-Xlokk tal-Unjoni huma għalhekk potenzjalment miftuħa għall-migrazzjoni fuq l-art ( 4 ); filwaqt li l-fruntiera tan-Nofsinhar hija potenzjalment miftuħa għall-migrazzjoni mill-Mediterran.

2. It-tarf tal-Punent tal-Unjoni huwa ferm inqas miftuħ għall-migrazzjoni. L-ewwel nett, hemm il-kosta Atlantika matul it-tarf tal-Punent kollu tat-territorju tal-Unjoni. Imbagħad, fit-Tramuntana, hemm iktar baħar – il-Baħar Irlandiż, iċ-Channel u l-Baħar tat-Tramuntana ( 5 ); is-Skagerrak ( 6 ), il-Kattegat u l-Baħar Baltiku ( 7 ). Flimkien mal-Baħar Baltiku fuq il-fruntiera tan-Nofsinhar tagħha, l-Isvezja għandha fruntiera fuq l-art lejn it-tramuntana mal-ġar ŻEE tagħha, in-Norveġja. Il-Finlandja ( 8 ) għandha kemm fruntieri mal-baħar kif ukoll fruntieri fuq l-art ( 9 ). Għalhekk lejn il-Punent u t-Tramuntana, il-ġeografija u l-klima jingħaqdu sabiex jagħmlu l-migrazzjoni ferm iktar diffiċli.

3. Is-“sistema ta’ Dublin” ( 10 ) ma tiħux il-mappa tal-Ewropa li għadni kif iddeskrivejt bħala l-punt tat-tluq tagħha. Pjuttost, hija tassumi taċitament li l-applikanti kollha għall-protezzjoni internazzjonali se jaslu bl-ajru. Kieku kellhom jagħmlu hekk, fit-teorija kien ikun hemm xi ħaġa eqreb lejn possibbiltà ugwali li (approssimattivament ħafna) numri ugwali ta’ applikanti jaslu f’kull wieħed mit-28 Stat Membru ( 11 ). F’dan l-isfond, is-sistema fis-seħħ tagħmel sens raġonevoli ħafna.

4. Element ieħor essenzjali tas-sistema ta’ Dublin huwa li tiffoka fuq l-applikant individwali għall-protezzjoni internazzjonali. Huwa dak l-applikant individwali [kif iddefinit fl-Artikolu 2(c) tar-Regolament Dublin III] li jiġi evalwat b’riferiment għall-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III sabiex jiġi ddeterminat liema Stat Membru huwa responsabbli sabiex jikkunsidra l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali. Ir-regolament kollu huwa fformulat f’termini tal-individwu. Dan huwa b’mod evidenti minnu nnifsu ġust u xieraq. Bnedmin individwali li qed ifittxu l-protezzjoni ma humiex statistika; huma għandhom jiġu ttrattati b’mod uman u b’rispett lejn id-drittijiet fundamentali tagħhom. Fi żminijiet normali, sabiex jingħata effett lill-approċċ stabbilit fir-Regolament Dublin III jista’ jeħtieġ koordinazzjoni u kooperazzjoni amministrattiva bejn l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stati Membri differenti, imma ma jkun hemm l-ebda diffikultà intrinsika jew li ma tistax tingħeleb.

5. Bejn Settembru 2015 u Marzu 2016, iż-żminijiet xejn ma kienu normali.

6. Dan huwa kif il-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea ddeskriva l-kawża ewlenija tal-migrazzjoni għall-għarrieda u qawwija lejn l-Unjoni: “Hemm infern fuq l-art. Jissejjaħ is-Sirja. Huwa minn ewl id-dinja li miljuni ta’ nies jippruvaw jaħarbu minn dak infern. Huwa minn ewl id-dinja wkoll li jippruvaw jibqgħu qrib id-djar tagħhom kemm jista’ jkun. U huwa evidenti minnu nnifsu li huma jippruvaw isibu kenn x’imkien ieħor li jkun sigur jekk ma jirnexxilhomx. […] Iktar u iktar nies qed jaħarbu. Is-sitwazzjoni fil-pajjiżi ġirien toffri ftit jew xi kultant l-ebda tama. Għalhekk in-nies tfittex il-kenn [permezz tat-Turkija li hija stess tħares fi ħdanha iktar minn żewġ miljun refuġjat] fl-Ewropa. Il-problema ma hijiex se ssolvi lilha nnifisha. L-influss tar-refuġjati mhux se jieqaf sakemm il-gwerra tkompli. Għandu jsir ħafna sabiex jintemm dan il-kunflitt, u d-dinja kollha se tkun involuta. Fil-frattemp, irridu nagħmlu kull sforz sabiex nieħdu ħsieb il-fluss ta’ refuġjati, sabiex noffru lin-nies post sigur fejn joqogħdu, fir-reġjun, fl-Unjoni u fil-bqija tad-dinja” ( 12 ). [traduzzjoni mhux uffiċjali]

7. Numru kbir ħafna ta’ persuni spostati Sirjani għalhekk ingħaqdu ma’ xejriet eżistenti ta’ persuni li qabdu triqithom lejn l-Unjoni mill-irkejjen oħra ta’ gwerer u ġuħ madwar id-dinja ( 13 ): mill-Afganistan, u mill-Iraq. It-traġedji marittimi terribbli ta’ qxur tal-baħar li jintefħu mgħobbijin iżżejjed u li jagħmlu l-ilma li għerqu jaqsmu l-Mediterran matul ix-xhur tas-sajf tal-2015 ġibdu l-parti l-kbira tal-attenzjoni tal-midja. Imma kien hemm rotta migratorja ewlenija oħra fuq l-art lejn l-Unjoni: “ir-Rotta tal-Balkani tal-Punent”.

8. Dik ir-rotta kienet tinvolvi vjaġġ bil-baħar u/jew bl-art mit-Turkija lejn il-Punent lejn il-Greċja, imbagħad għal ġol-Balkani tal-Punent. L-individwi vvjaġġaw primarjament mill-FYROM, mis-Serbja, mill-Kroazja, mill-Ungerija u mis-Slovenja. ( 14 ) Ir-rotta l-ewwel saret passaġġ popolari għal ġewwa l-Unjoni fl-2012 meta restrizzjonijiet tal-viża ta’ Schengen ġew irrilassati għal ħames pajjiżi tal-Balkani – l-Albanija, il-Bosnja-Ħerzegovina, il-Montenegro, is-Serbja u l-FYROM. Sa Marzu 2016 ħafna nies setgħu għalhekk jivvjaġġaw fuq rotta waħda maġġuri li twassal mit-Turkija lejn il-Greċja u mbagħad lejn it-Tramuntana permezz tal-Balkani tal-Punent ( 15 ).

9. Dawk li jivvjaġġaw matul ir-Rotta tal-Balkani tal-Punent ma ridux jibqgħu joqogħdu fil-pajjiżi li kellhom jgħaddu minnhom sabiex jaslu fid-destinazzjoni tal-għażla tagħhom. Dawk il-pajjiżi lanqas ma xtaquhom jibqgħu hemmhekk. Il-FYROM u l-awtoritajiet Serbi pprovdew it-trasport (li kien tħallas mill-individwi li użawh) ( 16 ) u ppermettew lil nies li użaw ir-rotta sabiex jaqsmu l-fruntiera mal-Kroazja, b’mod partikolari wara li l-fruntiera mal-Ungerija ngħalqet. L-awtoritajiet Kroati u Sloveni pprovdew ukoll trasport (din id-darba, mingħajr ħlas) u ppermettew lill-individwi sabiex jaqsmu l-fruntieri rispettivi tagħhom lejn l-Awstrija u l-Ġermanja. Il-politika tal-Istati Balkani tal-Punent meta ppermettew lil dawn iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jidħlu fit-territorji tagħhom u meta pprovdew faċilitajiet bħal trasport sabiex jeħduhom lejn il-fruntiera fi triqithom lejn id-destinazzjoni tal-għażla tagħhom ġiet deskritta bħala tolleranti (“waving through” jew “wave through”).

10. Fis-27 ta’ Mejju 2015 il-Kummissjoni pproponiet, inter alia, deċiżjoni tal-Kunsill ibbażata fuq l-Artikolu 78(3) TFUE sabiex jiġi stabbilit mekkaniżmu ta’ emerġenza sabiex jassisti prinċipalment lill-Italja u lill-Greċja billi kienu ġeneralment l-ewwel Stati Membri tad-dħul u għalhekk ġew ikkonfrontati b’influss f’daqqa ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi. Din kienet l-ewwel proposta li saret sabiex tiġi attivata dik id-dispożizzjoni. Fl-14 ta’ Settembru 2015 il-Kunsill adotta deċiżjoni fuq il-bażi ta’ dik il-proposta ( 17 ). Meta għamel hekk il-Kunsill innota li s-sitwazzjoni speċifika tal-Greċja u l-Italja kellha implikazzjonijiet f’reġjuni ġeografiċi oħra, bħar-“Rotta migratorja tal-Balkani tal-Punent” ( 18 ). L-għanijiet tad-Deċiżjoni 2015/1523 kienu jinkludu r-rilokazzjoni tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali li ppreżentaw applikazzjonijiet għall-ażil f’wieħed minn dawk l-Istati. Għan ieħor kien li tiġi permessa s-sospensjoni temporanja tar-regoli previsti fir-Regolament Dublin III, notevolment il-kriterju li poġġa r-responsabbiltà sabiex ikunu eżaminati applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali fuq l-Istat Membru tal-ewwel dħul fejn l-applikant ikun qasam b’mod irregolari l-fruntiera minn pajjiż terz. L-għan iddikjarat tal-miżura kien li jiġu rrilokati 40000 applikant fi żmien sentejn lejn Stati Membri oħra. Id-deċiżjoni ġiet adottata b’vot unanimu.

11. Fi żmien ġimgħa l-Kunsill adotta t-tieni deċiżjoni li tipprovdi għal skema ta’ rilokazzjoni għal 120000 ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jeħtieġu protezzjoni internazzjonali ( 19 ). Id-Deċiżjoni 2015/1601 introduċiet wkoll skeda ta’ tqassim li tindika kif iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi kkonċernati kellhom jitqiegħdu fl-Istati Membri ( 20 ). Dik id-deċiżjoni kienet politikament kontroversjali u ġiet adottata b’vot ta’ maġġoranza kkwalifikata ( 21 ). Fil-25 ta’ Ottubru 2015 saret laqgħa ta’ livell għoli fuq stedina tal-President tal-Kummissjoni li inkludiet Stati kemm tal-Unjoni kif ukoll Stati li ma humiex ( 22 ). Il-parteċipanti qablu fuq sensiela ta’ miżuri (stabbiliti fi “Stqarrija”), sabiex titjieb il-kooperazzjoni u sabiex tiġi stabbilita konsultazzjoni bejn il-pajjiżi tul il-Rotta tal-Balkani tal-Punent. Huma ddeċidew ukoll dwar miżuri (li kellhom jiġu implementati immedjatament) immirati sabiex jillimitaw il-movimenti sekondarji, sabiex jiġi pprovdut kenn għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi, sabiex jiġu ġestiti l-fruntieri u sabiex jiġu miġġielda l-kontrabandu u t-traffikar ( 23 ). Kemm il-bażi legali preċiża kif ukoll l-effett legali preċiż ta’ dawn il-miżuri ma humiex ċari ( 24 ).

12. Sadanittant, fil-21 ta’ Awwissu 2015, il-Ġermanja ġiet deskritta fl-istampa li “eżentat” liċ-ċittadini Sirjani mir-Regolament Dublin III ( 25 ). F’Settembru 2015 hija reġgħet stabbiliet kontrolli fuq il-fruntieri mal-Awstrija wara li rċeviet mijiet ta’ eluf ta’ nies fi ftit jiem. Hija neħħiet l-hekk imsejħa “eżenzjoni” f’Novembru 2015.

13. Fil-15 ta’ Settembru 2015 l-Ungerija għalqet il-fruntiera tagħha mas-Serbja. Konsegwenza tal-għeluq kienet li influss kbir ta’ nies ġie dirett minflok lejn is-Slovenja. Fis-16 ta’ Ottubru 2015 l-Ungerija bniet ilqugħ tul il-fruntiera tagħha mal-Kroazja. Bejn Novembru 2015 u Frar 2016 il-FYROM bniet ilqugħ tul il-fruntiera tagħha mal-Greċja.

14. Sa tmiem Ottubru 2015 kważi 700000 persuna kienu vvjaġġaw tul ir-Rotta tal-Balkani tal-Punent mill-Greċja lejn l-Ewropa Ċentrali. In-numri ġew deskritti kemm bħala “mingħajr preċedent”, bħala “influss massiv” u “eċċezzjonali”. L-istatistika dwar id-dħul u r-reġistrazzjoni tvarja bejn il-pajjiżi tul ir-rotta. Wasliet ta’ kuljum approssimattivi fis-Serbja kienu ta’ 10000 (Ottubru) u 5000 (Novembru) ( 26 ).

15. Fil-11 ta’ Novembru 2015 is-Slovenja bdiet tibni lqugħ tul il-fruntiera tagħha mal-Kroazja. F’Diċembru tal-2015 l-Awstrija bniet ilqugħ fil-qsim ewlieni tal-fruntieri mas-Slovenja. L-Awstrija kienet sadanittant introduċiet temporanjament mill-ġdid kontrolli fuq il-fruntieri interni fis-16 ta’ Settembru 2015.

16. Fl-14 ta’ Frar 2016 l-Awstrija ħabbret li kienet qed iddaħħal nies mill-Afganistan, mill-Iraq u mis-Sirja biss. Fit-18 ta’ Frar 2016 il-kapijiet ta’ diversi servizzi tal-pulizija kellhom laqgħa f’Żagreb u nħarġet Stqarrija ( 27 ). Il-politika li n-nies jitħallew jgħaddu mill-Istati Balkani tal-Punent waqfet meta l-Awstrija bidlet il-politika tal-ażil liberali tagħha (jiġifieri fi Frar 2016).

17. Fir-rigward ta’ Stati oħra, Franza introduċiet mill-ġdid temporanjament kontrolli fuq il-fruntieri interni bejn Lulju 2016 u Jannar 2017. Id-Danimarka introduċiet inizjattiva simili, u sussegwentement tawlet il-kontrolli mill-4 ta’ Jannar 2016 sat-12 ta’ Novembru 2016. In-Norveġja introduċiet mill-ġdid kontrolli fuq il-fruntieri interni mis-26 ta’ Novembru 2015 sal-11 ta’ Frar 2017 u l-Isvezja adottat miżuri tal-istess tip mit-12 ta’ Novembru 2015 sal-11 ta’ Novembru 2016.

18. Il-kwantità kbira ta’ nies li vvjaġġaw tul il-Rotta tal-Balkani tal-Punent fl-ispazju relattivament qasir ta’ żmien fl-aħħar tal-2015 u kmieni fl-2016 flimkien mad-diffikultajiet politiċi li segwew huma komunement deskritti flimkien fil-qosor bħala “l-kriżi tar-refuġjati” jew “il-kriżi umanitarja” fil-Balkani tal-Punent. Dan kien l-ikbar moviment ta’ massa ta’ persuni fi ħdan l-Ewropa mit-Tieni Gwerra Dinjija lil hawn u jikkostitwixxi ċ-ċirkustanzi kompletament eċċezzjonali li jiffurmaw l-isfond għal dawn iż-żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari.

Id-dritt internazzjonali

Il-Konvenzjoni ta’ Genève

19. L-Artikolu 31(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève ( 28 ) dwar l-istatus tar-refuġjati, jipprojbixxi l-impożizzjoni ta’ penalitajiet, minħabba d-dħul illegali tagħhom jew il-preżenza tagħhom, fuq refuġjati li jaħarbu minn territorju fejn ħajjithom jew il-libertà tagħhom kienu mhedda, fejn huma preżenti fi Stat mingħajr awtorizzazzjoni, sakemm dawn jippreżentaw ruħhom lill-awtoritajiet u juru li għandhom kawża tajba għad-dħul jew il-preżenza illegali tagħhom. Skont l-Artikolu 31(2), l-Istati ma għandhomx japplikaw restrizzjonijiet fuq il-movimenti tar-refuġjati fit-territorju tagħhom għajr dawk li huma meħtieġa. Kwalunkwe restrizzjonijiet għandhom jiġu applikati biss sakemm l-istatus tar-refuġjati jiġi rregolarizzat jew jiksbu dħul f’pajjiż ieħor. L-Istati għandhom jippermettu lir-refuġjati perijodu raġonevoli u l-faċilitajiet meħtieġa sabiex jiksbu dħul lejn pajjiż ieħor.

Il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali

20. L-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali ( 29 ) jipprovdi li ħadd ma għandu jkun suġġett għal tortura jew trattament jew piena inumana jew degradanti.

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni

Il-Karta

21. L-Artikolu 4 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea ( 30 ) jikkorrispondi mal-Artikolu 3 tal-KEDB. L-Artikolu 18 tal-Karta jiggarantixxi d-dritt għall-ażil bir-rispett dovut għar-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Genève.

Is-sistema ta’ Dublin

Ir-Regolament Dublin III

22. Ir-regoli dwar il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tar-Regolament Dublin III huma kumplessi. Il-predeċessur tiegħu, ir-Regolament Dublin II, kien japplika fid-Danimarka mill-2006 bis-saħħa tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u r-Renju tad-Danimarka dwar il-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat l-Istat responsabbli għall-eżami ta’ talba għall-ażil iddepożitata fid-Danimarka jew f’xi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea u “Eurodac” għat-tqabbil tal-marki tas-swaba’ għall-applikazzjoni effettiva tal-Konvenzjoni ta’ Dublin ( 31 ). Ma hemm l-ebda ftehim korrispondenti fir-rigward tar-Regolament Dublin III. Skont l-Artikolu 3 u l-Artikolu 4a(1) tal-Protokoll Nru 21 dwar il-pożizzjoni tar-Renju Unit u l-Irlanda fir-rigward tal-Ispazju ta’ Libertà, Sigurtà u Ġustizzja, mehmuż mat-TUE u mat-TFUE, dawk l-Istati Membri nnotifikaw ix-xewqa tagħhom li jieħdu sehem fl-adozzjoni u fl-applikazzjoni tar-Regolament Dublin III. Ir-Regolament japplika għal Stati Membri oħra tal-Unjoni bil-mod ordinarju, mingħajr kwalifika.

23. Bis-saħħa tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera rigward il-kriterji u l-mekkaniżmi sabiex jiġi stabbilit l-Istat responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-ażil iddepożitata fi Stat Membru jew fl-Isvizzera, ir-Regolament Dublin III japplika għal dak l-Istat ( 32 ).

24. Il-preambolu tar-Regolament Dublin III jinkludi l-istqarrijiet li ġejjin. – Is-Sistema Ewropea Komuni tal-Ażil (iktar ’il quddiem is-“SEKA”) hija parti mill-għan tal-Unjoni sabiex tistabbilixxi progressivament spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja miftuħa għal dawk li, imġiegħla miċ-ċirkustanzi, ifittxu b’mod leġittimu protezzjoni fl-Unjoni. Din is-sistema hija bbażata fuq l-applikazzjoni sħiħa u inklużiva tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Is-SEKA għandha tinkludi, f’terminu qasir, metodu ċar u li jiffunzjona sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli għall-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ( 33 ). – Tali metodu għandu jkun ibbażat fuq kriterji oġġettivi u ġusti kemm għall-Istati Membri kif ukoll għall-persuni kkonċernati. B’mod partikolari, dan il-metodu għandu jippermetti li jiġi ddeterminat minnufih l-Istat Membru responsabbli, sabiex ikun iggarantit aċċess effettiv għall-proċeduri għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali u sabiex ma jkunx kompromess l-għan tal-ipproċessar bil-ħeffa ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali ( 34 ). – Is-sistema ta’ Dublin hija l-pedament tas-SEKA billi talloka b’mod ċar ir-responsabbiltà fost l-Istati Membri għall-eżami ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali ( 35 ). – Fl-applikazzjoni tas-sistema ta’ Dublin huwa meħtieġ li jitqiesu d-dispożizzjonijiet tal-acquis tal-ażil tal-Unjoni ( 36 ). – Il-protezzjoni tal-aħjar interessi tat-tfal u r-rispett għall-ħajja tal-familja huma kunsiderazzjonijiet primarji fl-applikazzjoni tar-Regolament Dublin III ( 37 ). L-ipproċessar flimkien ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali tal-membri ta’ familja waħda minn Stat Membru wieħed jikkonforma mal-osservanza tal-prinċipju ta’ unità tal-familja ( 38 ). – Sabiex tkun iggarantita l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-persuni kkonċernati għandhom ikun stabbiliti salvagwardji legali u d-dritt għal rimedju effettiv fir-rigward ta’ deċiżjonijiet dwar it-trasferimenti lejn l-Istat Membru responsabbli, inkonformità, b’mod partikolari, mal-Artikolu 47 tal-Karta. Sabiex tiġi żgurata l-osservanza tad-dritt internazzjonali, rimedju effettiv kontra tali deċiżjonijiet għandu jkopri kemm l-eżami tal-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament kif ukoll l-eżami tas-sitwazzjoni legali u fattwali fl-Istat Membru li lejh jiġi ttrasferit l-applikant ( 39 ). – Il-ħolqien progressiv ta’ żona mingħajr fruntieri interni li fiha l-moviment liberu ta’ persuni jkun iggarantit skont it-TFUE u l-istabbiliment ta’ politika tal-Unjoni dwar il-kundizzjonijiet tad-dħul u s-soġġorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, inklużi sforzi komuni lejn l-amministrazzjoni ta’ fruntieri esterni, jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn kriterji ta’ responsabbiltà fi spirtu ta’ solidarjetà ( 40 ). – Fir-rigward tat-trattament ta’ persuni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Dublin III, l-Istati Membri huma marbuta bl-obbligi tagħhom taħt strumenti tad-dritt internazzjonali, inkluża l-ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ( 41 ). – Ir-Regolament Dublin III jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l-prinċipji li huma rrikonoxxuti, b’mod partikolari, fil-Karta ( 42 ).

25. Kif jindika l-Artikolu 1, ir-Regolament Dublin III “jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (‘l-Istat Membru Responsabbli’)”.

26. Id-definizzjonijiet li ġejjin huma stabbiliti fl-Artikolu 2: “(a) ‘ċittadin ta’ pajjiż terz’ tfisser kwalunkwe persuna li mhijiex ċittadin tal-Unjoni fit-tifsira tal-Artikolu 20(1) TFUE u li mhijiex ċittadin ta’ Stat li jipparteċipa [fir-Regolament Dublin III] permezz ta’ ftehim mal-Unjoni Ewropea; (b) ‘applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali’ tfisser applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kif definit fl-Artikolu 2(h) tad-[Direttiva dwar il-kwalifika]; (c) ‘applikant’ tfisser ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li jkun għamel applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li dwarha deċiżjoni finali tkun għadha ma tteħditx; (d) ‘eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali’ tfisser kull eżami ta’, jew deċiżjoni dwar, applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali mill-awtoritajiet kompetenti skont id-[Direttiva dwar il-proċeduri] u d-[Direttiva dwar il-kwalifika] ħlief għal proċeduri li jiddeterminaw l-Istat Membru responsabbli skont [ir-Regolament Dublin III]; […] (1) ‘dokument ta’ residenza’ tfisser kull awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru li jawtorizza ċittadin ta’ pajjiż terz jew persona apolida biex joqgħod fit-territorju tiegħu, inklużi d-dokumenti li jissostanzjaw l-awtorizzazzjoni biex jibqgħu fit-territorju taħt arranġamenti ta’ protezzjoni temporanja jew sakemm iċ-ċirkostanzi li jimpedixxu ordni ta’ tneħħija milli tkun eżegwita ma japplikawx iktar, ħlief viżas u awtorizzazzjonijiet maħruġa matul il-perjodu rekwiżit biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli kif stabbilit f’dan ir-Regolament jew matul l-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali jew applikazzjoni għal permess ta’ residenza; (m) ‘viża’ tfisser l-awtorizzazzjoni jew deċiżjoni ta’ Stat Membru rekwiżita għal transitu jew dħul għal soġġorn intenzjonat f’dak l-Istat Membru jew f’diversi Stati Membri. In-natura tal-viża għandha tkun iddeterminata skont id-definizzjonijiet li ġejjin: – ‘viża għal soġġorn twil’ tfisser awtorizzazzjoni jew deċiżjoni maħruġa minn wieħed mill-Istati Membri f’konformità mad-dritt nazzjonali tiegħu jew il-liġi tal-Unjoni rekwiżita għal dħul għal soġġorn intenzjonat f’dak l-Istat Membru ta’ aktar minn tliet xhur, – ‘viża għal soġġorn qasir’ tfisser awtorizzazzjoni jew deċiżjoni ta’ Stat Membru bil-ħsieb ta’ transitu minn jew soġġorn intenzjonat fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed jew aktar jew kollha ta’ tul ta’ mhux aktar minn tliet xhur fi kwalunkwe perijodu ta’ sitt xhur li jibda fid-data tal-ewwel dħul fuq it-territorju tal-Istati Membri; – ‘viża għal tranżitu f’ajruport’ tfisser viża valida għal transitu miż-żoni ta’ transitu internazzjonali f’ajruport wieħed jew aktar tal-Istati Membri; […]”

27. Bis-saħħa tal-Artikolu 3(1) l-Istati Membri għandhom jeżaminaw kull applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li japplikaw fit-territorju ta’ xi wieħed minnhom, inkluż fil-fruntieri jew fiż-żoni ta’ tranżitu. Kull applikazzjoni bħal din għandha tkun eżaminata minn Stat Membru wieħed, li għandu jkun dak li l-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III jindikaw li huwa responsabbli.

28. L-Artikolu 3(2) jipprovdi: “Fejn ebda Stat Membru responsabbli ma jkun jista’ jinħatar fuq il-bażi tal-kriterji elenkati f’dan ir-Regolament, l-ewwel Stat Membru li fih l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kienet iddepożitata għandu jkun responsabbli biex jeżaminaha. Fejn huwa impossibbli li applikant jiġi trasferit għall-Istat Membru primarjament nominat bħala responsabbli għax ikun hemm raġunijiet sostanzjali biex wieħed jemmen li hemm difetti sistemiċi fil-proċedura tal-asil u fil-kondizzjonijiet ta’ akkoljenza għall-applikanti f’dak l-Istat Membru, li jirriżultaw f’riskju ta’ trattament inuman jew degradanti fis-sens tal-Artikolu 4 tal-[Karta], l-Istat Membru determinanti għandu jkompli jeżamina l-kriterji stipulati fil-Kapitolu III sabiex jistabbilixxi jekk Stat Membru ieħor jistax jiġi nominat bħala responsabbli. Fejn it-trasferiment ma jistax isir skont dan il-paragrafu għal kwalunkwe Stat Membru nominat abbażi tal-kriterji stipulati fil-Kapitolu III jew għall-ewwel Stat Membru li miegħu tkun ġiet iddepożitata l-applikazzjoni, l-Istat Membru determinanti għandu jsir l-Istat Membru responsabbli.”

29. Il-kriterji sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli (għall-finijiet tal-Artikolu 1) huma stabbiliti fil-Kapitolu III (iktar ’il quddiem il-“kriterji tal-Kapitolu III”). L-Artikolu 7(1) jgħid li l-kriterji għandhom jiġu applikati skont il-ġerarkija stabbilita f’dak il-kapitolu. L-Istat Membru responsabbli huwa ddeterminat fuq il-bażi tas-sitwazzjoni eżistenti meta l-applikant l-ewwel ippreżenta l-applikazzjoni tiegħu jew tagħha għall-protezzjoni internazzjonali ma’ Stat Membru kif ipprovdut fl-Artikolu 7(2). Fil-quċċata tal-ġerarkija hemm il-kriterji li għandhom x’jaqsmu mal-minuri (Artikolu 8) u l-membri tal-familja (Artikoli 9, 10 u 11). Dawn ma huma direttament inkwistjoni fl-ebda waħda mill-kawżi prinċipali ( 43 ).

30. Imbagħad fil-ġerarkija hemm l-Artikolu 12, li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-kriterju relatat mal-ħruġ ta’ dokumenti ta’ residenza jew ta’ viżas. Skont l-Artikolu 12(1), fejn applikant ikun fil-pussess ta’ dokument ta’ residenza validu, l-Istat Membru li jkun ħareġ id-dokument għandu jkun responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Skont l-Artikolu 12(2), meta applikant ikun fil-pussess ta’ viża valida, l-Istat Membru li jkun ħareġ il-viża għandu jkun responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni għall- protezzjoni internazzjonali, sakemm il-viża ma tkunx inħarġet f’isem Stat Membru ieħor taħt arranġament ta’ rappreżentanza kif previst fl-Artikolu 8 tar-Regolament (KE) Nru 810/2009 ( 44 ). F’każ bħal dan, l-Istat Membru rrappreżentat għandu jkun responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali.

31. L-Artikolu 13 għandu t-titolu “Dħul u/jew permanenza”. L-Artikolu 13(1) jipprovdi: “Fejn ikun stabbilit, fuq il-bażi ta’ prova jew xhieda ċirkostanzjali kif deskritt fiż-żewġ listi msemmija fl-Artikolu 22(3) ta’ dan ir-Regolament, inklużi d-data li jirreferi għalihom il-Kapitolu III tar-Regolament (UE) Nru 603/2013 [ ( 45 )], li applikant ikun qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru bl-art, bil-baħar jew bl-ajru wara li jkun ġie minn pajjiż terz, l-Istat Membru hekk ippenetrat għandu jkun responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Dik ir-responsabbilità għandha tieqaf 12-il xahar wara d-data li fiha l-qsim irregolari tal-konfini jkun seħħ.”

32. Il-kriterju ta’ qabel tal-aħħar, stabbilit fl-Artikolu 14, jirrigwarda “Dħul b’rinunzja għall-viża”. Dan jgħid: “1. Jekk ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida jidħol fit-territorju ta’ Stat Membru li fih il-ħtieġa li jkollu viża tkun irrinunzjata, dak l-Istat Membru għandu jkun responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tiegħu. 2. Il-prinċipju stipulat fil-paragrafu 1 ma għandux japplika jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida jiddepożita l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tiegħu fi Stat Membru ieħor, li fih il-ħtieġa li jkollu viża għad-dħul fit-territorju tkun ukoll irrinunzjata. F’dak il-każ, dak l-Istat Membru l-ieħor għandu jkun responsabbli biex jeżamina l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali.”

33. Il-kriterju finali (Artikolu 15) jikkonċerna applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali li ssir f’żona ta’ tranżitu internazzjonali ta’ ajruport u ma huwiex rilevanti għar-rinviji preżenti.

34. L-Istati Membri għandhom diskrezzjoni taħt l-Artikolu 17(1) li jidderogaw mill-Artikolu 3(1) tar-Regolament Dublin III u li jiddeċiedu li jeżaminaw applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ppreżentata minn ċittadin ta’ pajjiż terz, anki jekk, skont il-kriterji tal-Kapitolu III, tali eżami ma jkunx ir-responsabbiltà tal-Istat Membru kkonċernat.

35. Il-Kapitolu V fih id-dispożizzjonijiet li jirregolaw l-obbligi tal-“Istat Membru responsabbli”. Fi ħdan dak il-kapitolu, l-Artikolu 18 jelenka ċerti obbligi, li jinkludu t-teħid tal-inkarigu ta’ applikant li jkun ippreżenta applikazzjoni fi Stat Membru differenti [Artikolu 18(1)(a)] jew it-teħid lura ta’ applikant li l-applikazzjoni tiegħu tkun taħt eżami u li jkun għamel applikazzjoni fi Stat Membru ieħor jew li jkun fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor mingħajr dokument ta’ residenza [Artikolu 18(1)(b)].

36. L-Artikolu 20(1) jipprovdi li l-proċess sabiex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli għandu jibda hekk kif applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tkun iddepożitata għall-ewwel darba għand Stat Membru. Applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali jitqiesu li ġew ippreżentati meta formola sottomessa mill-applikant jew rapport ippreparat mill-awtoritajiet ikun wasal għand l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat, kif previst fl-Artikolu 20(2) ( 46 ).

37. Bis-saħħa tal-Artikolu 21, meta Stat Membru li għandu kienet ippreżentata applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali jikkunsidra li Stat Membru ieħor huwa responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni, huwa jista’, kemm jista’ jkun malajr u f’kull każ fi żmien tliet xhur mid-data li fiha l-applikazzjoni kienet iddepożitata fit-tifsira tal-Artikolu 20(2), jitlob lill-Istat Membru l-ieħor sabiex jieħu l-inkarigu tal-applikant. Skont l-Artikolu 22(1) ( 47 ), l-Istat Membru li tkun saritlu t-talba għandu jagħmel il-kontrolli meħtieġa u għandu jagħti deċiżjoni fuq it-talba sabiex jittieħed inkarigu ta’ applikant fi żmien xahrejn mid-data li fiha jirċievi t-talba. L-Artikolu 22(7) jipprovdi li nuqqas ta’ azzjoni f’dak il-perijodu jfisser aċċettazzjoni tat-talba ( 48 ).

38. Bl-istess mod, talba skont l-Artikolu 23 sabiex jittieħed lura applikant li jippreżenta applikazzjoni ġdida għall-protezzjoni internazzjonali għandha ssir kemm jista’ jkun malajr. Skont l-Artikolu 25 l-Istat Membru mitlub għandu jwieġeb malajr kemm jista’ jkun – mhux iktar tard minn xahar mid-data li fiha jirċievi t-talba. Skont l-Artikolu 25(2), nuqqas li jagħmel hekk huwa ttrattat bħala aċċettazzjoni tat-talba.

39. Ċerti salvagwardji proċedurali huma stabbiliti fl-Artikoli 26 u 27. Tal-ewwel jipprovdi li meta l-Istat Membru mitlub jaċċetta li jieħu l-inkarigu tal-applikant jew li jieħdu lura, l-Istat Membru rikjedenti għandu jinnotifika lill-persuna kkonċernata bid-deċiżjoni li jiġi ttrasferit lejn l-Istat Membru responsabbli. Dik id-deċiżjoni għandha tinkludi informazzjoni dwar ir-rimedji legali disponibbli.

40. Skont l-Artikolu 27(1), l-applikanti għandhom id-dritt għal rimedju effettiv fil-forma ta’ appell jew ta’ reviżjoni, fil-fatt u fid-dritt, mid-deċiżjoni ta’ trasferiment, quddiem qorti jew tribunal.

41. L-Artikolu 29 jipprovdi: “1. It-trasferiment tal-applikant jew persuna oħra kif imsemmi fil-punti (c) jew (d) tal-Artikolu 18(1) mill-Istat Membru rikjedenti lejn l-Istat Membru responsabbli, għandu jkun eżegwit skont id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru rikjedenti, wara konsultazzjoni bejn l-Istati Membri kkonċernati, mill-aktar fis li jkun prattikament possibbli, u l-aktar tard fi żmien sitt xhur mill-aċċettazzjoni tat-talba minn Stat Membru ieħor biex jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura l-persuna kkonċernata jew tad-deċiżjoni finali wara appell jew reviżjoni fejn ikun hemm effett sospensiv skont l-Artikolu 27(3). […] 2. Fejn it-trasferiment ma jsirx fiż-żmien limitu ta’ sitt xhur, l-Istat Membru responsabbli għandu jitneħħewlu l-obbligi biex jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura l-persuna kkonċernata u r-responsabbiltà għandha tkun trasferita lill-Istat Membru rikjedenti. Dan il-limitu ta’ żmien jista’ jkun estiż sa massimu ta’ sena jekk it-trasferiment ma setax ikun eżegwit minħabba priġunerija tal-persuna kkonċernata jew sa massimu ta’ tmintax-il xahar jekk il-persuna kkonċernata tkun ħarbet. […]” ( 49 ).

42. L-Artikolu 33 huwa intitolat “Mekkaniżmu għal twissija bikrija, tħejjija u ġestjoni ta’ kriżijiet”. L-Artikolu 33(1) jgħid: “Fejn, fuq il-bażi ta’, b’mod partikolari, l-informazzjoni miġbura mill-[Uffiċċju Ewropew ta’ Appoġġ fil-qasam tal-Ażil (EASO)] skont ir-Regolament (UE) Nru 439/2010 [ ( 50 )], il-Kummissjoni tistabbilixxi li l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament tista’ titqiegħed fil-perikolu minħabba jew l-identifikazzjoni ta’ riskju ssostanzjat ta’ pressjoni partikolari li titpoġġa fuq is-sistema ta’ asil ta’ Stat Membru u/jew minħabba problemi fil-funzjonament tas-sistema ta’ asil ta’ Stat Membru, hija għandha, b’kooperazzjoni mal-EASO, tagħmel rakkomandazzjonijiet lil dak l-Istat Membru u tistiednu jfassal pjan ta’ azzjoni preventiva. […]”

Ir-regoli li jimplementaw ir-Regolament Dublin III

43. Ir-Regolament (UE) Nru 603/2013 ( 51 ) stabbilixxa s-sistema Eurodac. L-għan ta’ din is-sistema huwa li tassisti sabiex jiġi ddeterminat liema Stat Membru huwa responsabbli skont ir-Regolament Dublin III sabiex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ppreżentata fi Stat Membru minn ċittadin ta’ pajjiż terz.

44. L-Anness II tar-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 118/2014 li jistabbilixxi regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament Dublin III ( 52 ) fih żewġ listi li jindikaw il-mezzi ta’ prova sabiex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli għall-finijiet tar-Regolament Dublin III. Il-Lista “A” tirreferi għal prova formali li tiddetermina r-responsabbiltà sakemm ma tkunx ikkontradetta bi prova kuntrarja. Il-Lista “B” tirreferi għal evidenza ċirkustanzjali: elementi indikattivi li, għalkemm konfutabbli, jistgħu jkunu suffiċjenti, f’ċerti ċirkustanzi, sabiex jiddeterminaw ir-responsabbiltà.

Schengen

45. Taħt sura jew oħra, il-moviment liberu bejn il-pajjiżi Ewropej ilu jseħħ mill-Medju Evu ( 53 ). Il-Ftehim ta’ Schengen, iffirmat fl-14 ta’ Ġunju 1985, kopra l-abolizzjoni gradwali tal-fruntieri interni u pprovda kontroll tal-fruntiera esterna tal-Istati firmatarji. Fid-19 ta’ Ġunju 1990 ġiet iffirmata l-Konvenzjoni li Timplementa l-Ftehim Schengen ( 54 ). Il-konvenzjoni kopriet kwistjonijiet bħall-organizzazzjoni u l-ġestjoni tal-fruntiera esterna u l-abolizzjoni ta’ kontrolli fuq il-fruntieri interni, il-proċeduri għall-ħruġ ta’ viża uniformi u l-operazzjoni ta’ database unika għall-membri kollha [is-Servizz ta’ Informazzjoni ta’ Schengen (iktar ’il quddiem “is-SIS”)], kif ukoll tistabbilixxi mezz għall-kooperazzjoni bejn is-servizzi ta’ immigrazzjoni tal-membri. Dawn il-kwistjonijiet inġiebu fil-qafas tal-acquis tal-Unjoni bit-Trattat ta’ Amsterdam. Mhux it-28 Stat Membru kollha tal-Unjoni jipparteċipaw bis-sħiħ fl-acquis ta’ Schengen ( 55 ). Hemm arranġamenti partikolari għall-Irlanda u r-Renju Unit ( 56 ).

Il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen

46. Il-premessi fil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen ( 57 ) jagħmlu l-istqarrijiet rilevanti li ġejjin. Il-ħolqien ta’ żona fejn l-individwi jiċċaqalqu b’mod liberu għandu jkun sostnut minn miżuri oħra, bħal politika komuni ta’ qsim tal-fruntieri esterni ( 58 ). F’dak ir-rigward, l-istabbiliment ta’ “korp komuni” ta’ leġiżlazzjoni huwa wieħed mill-komponenti fundamentali tal-politika komuni dwar il-ġestjoni tal-fruntieri esterni ( 59 ). Il-kontrolli fuq il-fruntieri huma fl-interess mhux biss tal-Istat Membru li fil-fruntieri esterni tiegħu jsiru dawn il-kontrolli, imma tal-Istati Membri kollha li abolixxew il-kontrolli fuq il-fruntieri interni.

47. Il-premessi jkomplu jgħidu li l-kontrolli fuq il-fruntiera għandhom jgħinu fil-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali u t-traffikar tal-bnedmin u sabiex tkun ipprevenuta kwalunkwe theddida għas-sigurtà interna, għall-politika pubblika, għas-saħħa pubblika u għar-relazzjonijiet internazzjonali tal-Istati Membri ( 60 ). Il-kontrolli fuq il-fruntiera għandhom jitwettqu b’mod li tiġi rrispettata għal kollox d-dinjità tal-bniedem. Il-kontrolli fuq il-fruntiera għandhom isiru b’mod professjonali u rispettuż u għandhom ikunu proporzjonat mal-għanijiet segwiti ( 61 ). Il-kontrolli fuq il-fruntieri jikkonsistu mhux biss fil-verifiki fuq persuni f’punti ta’ qsim tal-fruntiera u s-sorveljanza bejn dawn il-punti ta’ qsim tal-fruntiera, imma wkoll analiżi tar-riskji għas-sigurtà interna u analiżi tat-theddid li jistgħu jaffettwaw is-sigurtà tal-fruntieri esterni. Għalhekk hemm bżonn li jkunu stabbiliti l-kundizzjonijiet, il-kriterji u r-regoli dettaljati li jirregolaw il-verifiki f’punti ta’ qsim u s-sorveljanza ( 62 ). Għandu jiġi pprovdut li jiġu rrilassati kontrolli fuq il-fruntieri esterni fil-każ ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali u mhux prevedibbli sabiex jiġi evitat ħin ta’ stennija eċċessiv f’punti ta’ qsim tal-fruntiera. Anki jekk kontrolli fuq il-fruntieri jiġu rrilassati, madankollu, l-ittimbrar sistematiku tad-dokumenti ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi jibqa’ obbligatorju. L-ittimbrar jagħmilha possibbli li jkunu stabbiliti, b’ċertezza, id-data u l-post ta’ qsim tal-fruntiera, mingħajr ma jiġi stabbilit fil-każijiet kollha li l-miżuri kollha meħtieġa għall-kontroll tad-dokument tal-ivvjaġġar ikunu twettqu ( 63 ).

48. L-Artikolu 1 effettivament jistabbilixxi għan doppju għall-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. L-ewwel nett, huwa jipprovdi għall-assenza ta’ kontrolli fuq il-fruntiera ta’ persuni li jaqsmu l-fruntieri bejn l-Istati Membri parteċipanti. It-tieni nett, huwa jistabbilixxi regoli dwar il-kontroll fuq il-fruntiera ta’ persuni li jaqsmu l-fruntiera esterna tal-Istati Membri tal-Unjoni.

49. L-Artikolu 2 jistabbilixxi d-definizzjonijiet li ġejjin: “[…] 2. ‘fruntieri esterni’ tfisser il-fruntieri ta’ l-art ta’ l-Istati Membri, inklużi l-fruntieri tax-xmajjar u l-lagi, il-fruntieri marittimi u l-ajruporti, il-portijiet tax-xmajjar, tal-baħar u tal-lagi tagħhom, sakemm m’humiex fruntieri interni; […] 5. ‘persuni li għandhom id-dritt għal moviment liberu taħt il-liġi tal-Unjoni’ tfisser: (a) ċittadini tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 20(1) [TFUE], u ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma membri tal-familja ta’ ċittadin ta’ l-Unjoni li jeżerċita id-dritt tiegħu għal moviment liberu u li għalihom tapplika d-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill [ ( 64 )]; (b) ċittadini ta’ pajjiżi terzi u l-membri tal-familja tagħhom, tkun xi tkun iċ-ċittadinanza tagħhom, li skond xi ftehim bejn l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha min-naħa l-waħda, u dawk il-pajjiżi terzi min-naħa l-oħra, għandhom id-drittijiet għal moviment liberu ekwivalenti għal dawk ta’ ċittadini ta’ l-Unjoni; 6. ‘ċittadin ta’ pajjiż terz’ tfisser kwalunkwe persuna li mhix ċittadin ta’ l-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 20(1) [TFUE] u li mhix koperta mill-punt 5 [tal-Artikolu 2]; 7. ‘persuni li għalihom ikun inħareġ allert sabiex ma jitħallewx jidħlu’ tfisser kwalunkwe ċittadin ta’ pajjiż terz li għalih ikun inħareġ allert fis-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen (‘SIS’) skond u għall-finijiet ta’ l-Artikolu 96 [tal-KFS]; 8. ‘punt ta’ qsim tal-fruntiera’ tfisser kwalunkwe punt ta’ qsim awtorizzat mill-awtoritajiet kompetenti sabiex ikunu jistgħu jinqasmu l-fruntieri esterni; […] 9. ‘kontroll fuq il-fruntiera’ tfisser l-attività mwettqa fuq fruntiera, skond u għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, bħala risposta esklussivament għal xi intenzjoni ta’ qsim jew l-att ta’ qsim ta’ dik il-fruntiera, irrispettivament minn kull konsiderazzjoni oħra, li tikkonsisti f’verifiki fuq il-fruntiera u sorveljanza fuq il-fruntiera; 10. ‘verifiki fuq il-fruntiera’ tfisser il-verifiki mwettqa f’punti tal-qsim tal-fruntiera, sabiex ikun żgurat li persuni, il-mezzi tat-trasport tagħhom u l-oġġetti fil-pussess tagħhom jitħallew jidħlu fit-territorju ta’ l-Istati Membri jew jitilqu minnu; 11. ‘sorveljanza fuq il-fruntiera’ tfisser is-sorveljanza tal-fruntieri bejn il-punti ta’ qsim tal-fruntiera u s-sorveljanza ta’ punti ta’ qsim tal-fruntiera barra mill-ħinijiet stabbiliti ta’ ftuħ, sabiex persuni ma jitħallewx jevitaw il-verifiki fuq il-fruntiera; […] 13. ‘gwardja tal-fruntiera’ tfisser kull uffiċjal pubbliku assenjat, skond il-liġi nazzjonali, ma’ xi punt ta’ qsim tal-fruntiera jew matul xi fruntiera jew fil-viċinanza immedjata ta’ dik il-fruntiera li jwettaq, skond dan ir-Regolament u l-liġi nazzjonali, xogħol ta’ kontroll ta’ fuq il-fruntiera; […] 15. ‘permess ta’ residenza’ tfisser: (a) il-permessi ta’ residenza kollha maħruġa mill-Istati Membri skont il-format uniformi stabbilit mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1030/2002 [ ( 65 )] u għall-karti ta’ residenza maħruġa skont id-Direttiva 2004/38/KE; (b) kull dokument ieħor maħruġ minn Stat Membru lil ċittadin ta’ pajjiż terz li jawtorizzah joqgħod fit-territorju tiegħu, li kien is-suġġett ta’ notifika u pubblikazzjoni sussegwenti skont l-Artikolu 34, bl-eċċezzjoni ta’: (i) permessi temporanji maħruġa sakemm tiġi eżaminata l-ewwel applikazzjoni għal permess ta’ residenza kif stipulat fil-punt (a) jew applikazzjoni għal asil u (ii) viżi maħruġa mill-Istati Membri fil-format uniformi stipulat mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1683/95 […]; […]” ( 66 )

50. Bis-saħħa tal-Artikolu 3, il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen ikopri “kull persuna li taqsam il-fruntieri interni jew esterni ta’ l-Istati Membri, mingħajr preġudizzju: (a) għad-drittijiet ta’ persuni li jgawdu mid-dritt għal moviment liberu skont il-liġi tal-Unjoni; u (b) għad-drittijiet ta’ refuġjati u persuni li jitolbu protezzjoni internazzjonali, b’mod partikulari fir-rigward tan-non refoulement”

51. Skont l-Artikolu 3a, l-Istati Membri għandhom jaġixxu inkonformità sħiħa mad-dritt rilevanti tal-Unjoni, inkluża l-Karta, il-Konvenzjoni ta’ Genève u d-drittijiet fundamentali meta japplikaw dan ir-regolament. Dak jinkludi obbligu li jittieħdu deċiżjonijiet fuq bażi individwali.

52. L-Artikolu 5 għandu t-titolu “Kondizzjonijiet ta’ dħul għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi”. Skont l-Artikolu 5(1), il-kundizzjonijiet għal tali persuni li s-soġġorn ippjanat tagħhom ma jkunx ta’ iktar minn 90 jum f’kull perijodu ta’ 180 jum ( 67 ) huma dawn li ġejjin: (a) pussess ta’ dokument jew dokumenti validi ta’ vjaġġar li jawtorizzawhom jaqsmu l-fruntiera; (b) pussess ta’ viża valida; (c) ikun hemm ġustifikazzjoni tal-għan u tal-kundizzjonijiet tas-soġġorn li jkunu biħsiebu jagħmlu u jkollhom mezzi biżżejjed ta’ sussistenza, kemm għall-perijodu tas-soġġorn li jkunu biħsiebu jagħmlu kif ukoll għar-ritorn lejn il-pajjiż tal-oriġini tiegħu jew għat-tranżitu lejn pajjiż terz fejn ikunu ċerti li ser jitħallew jidħlu, jew ikunu f’pożizzjoni li jakkwistaw dawn il-mezzi legalment; (d) ma jkunux persuna li għaliha jkun inħareġ allert fis-SIS sabiex jiġi miċħud id-dħul; u (e) ma humiex meqjusa bħala, inter alia, theddida għall-politika pubblika jew għas-sigurtà interna ( 68 ).

53. Bħala deroga minn dawk ir-rekwiżiti, l-Artikolu 5(4)(ċ) jipprovdi li “[ċ]ittadin(i) ta’ pajjiż terz li ma jissodisfawx xi kondizzjoni waħda jew aktar imsemmija fil-paragrafu 1 jistgħu jiġu awtorizzati minn xi Stat Membru biex jidħlu fit-territorju tiegħu għal raġunijiet umanitarji, għal raġunijiet ta’ interess nazzjonali jew minħabba obbligi internazzjonali. Meta ċ-ċittadin minn pajjiż terz konċernat ikun soġġett għal xi allert kif imsemmi fil-paragrafu 1 punt (d), l-Istat Membru li jkun qed jawtorizza d-dħul tiegħu/tagħha fit-territorju tiegħu għandu jinforma lill-Istati Membri l-oħra b’dan”.

54. L-Artikolu 8 jippermetti lill-gwardji tal-fruntieri li jirrilassaw il-kontrolli li għandhom isiru fil-fruntiera esterna f’ċirkustanzi eċċezzjonali u imprevedibbli. Tali ċirkustanzi eċċezzjonali u imprevedibbli għandhom jitqiesu li huma dawk meta avvenimenti imprevedibbli jwasslu għal traffiku ta’ tali intensità li l-ħin ta’ stennija fil-fruntieri jsir eċċessiv, u r-riżorsi kollha jkunu ġew eżawriti fir-rigward tal-persunal, tal-faċilitajiet u tal-organizzazzjoni.

55. Madankollu, l-Artikolu 8(3) jgħid li, anki meta l-verifiki jiġu rrilassati, il-gwardja tal-fruntiera għandu madankollu jittimbra d-dokumenti tal-ivvjaġġar ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi kemm mad-dħul kif ukoll mal-ħruġ, skont l-Artikolu 10(1), li jipprovdi li d-dokumenti tal-ivvjaġġar ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għandhom jiġu ttimbrati sistematikament mad-dħul u mal-ħruġ. It-timbri għandhom isiru fuq: (a) id-dokumenti li fuqhom ikollhom viża valida, li tippermetti ċittadini minn pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntiera; (b) id-dokumenti li jippermettu lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi li favur tagħhom tkun inħarġet viża fil-fruntiera minn Stat Membru sabiex jaqsmu l-fruntiera; u (c) id-dokumenti li jippermettu lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi li ma humiex suġġetti għal ħtieġa ta’ viża sabiex jaqsmu l-fruntiera.

56. L-Artikolu 13 jgħid li ċittadin ta’ pajjiż terz li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet ta’ dħul kollha stabbiliti fl-Artikolu 5(1) u li mhux wieħed mill-kategoriji ta’ persuni msemmija fl-Artikolu 5(4) għandu jiġi mċaħħad milli jidħol fit-territorji tal-Istati Membri. Dan għandu jkun bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet speċjali dwar id-dritt tal-ażil u l-protezzjoni internazzjonali jew il-ħruġ ta’ viżi għal soġġorn twil.

Is-SIS

57. Is-SIS hija essenzjalment sistema ta’ informazzjoni li tappoġġja kontroll tal-fruntieri esterni u l-kooperazzjoni fl-infurzar tal-liġi fl-Istati li huma partijiet fil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (iktar ’il quddiem “l-Istati Schengen”). L-għan ewlieni tagħha huwa li tassisti fil-preżervazzjoni tas-sigurtà interna f’dawk l-Istati fl-assenza ta’ kontrolli fuq il-fruntieri interni ( 69 ). Dan jiġi żgurat, inter alia, permezz ta’ proċedura awtomatizzata ta’ tiftix li tipprovdi aċċess għal allerti dwar persuni għall-finijiet ta’ kontrolli fuq il-fruntieri. Fir-rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi (jiġifieri, individwi li ma humiex ċittadini tal-Unjoni jew ċittadini ta’ Stati li skont ftehimiet mal-Unjoni Ewropea u l-Istati kkonċernati jgawdu minn drittijiet ta’ moviment liberu ekwivalenti għal dawk ta’ ċittadini tal-Unjoni) ( 70 ), l-Istati Membri għandhom idaħħlu allert fis-SIS meta awtorità kompetenti jew qorti tieħu deċiżjoni li tirrifjuta dħul jew soġġorn, ibbażata fuq theddida għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali li tista’ toħloq l-preżenza ta’ dak individwu ( 71 ). L-allerti jistgħu jiddaħħlu wkoll meta dawn id-deċiżjonijiet ikunu bbażati fuq il-fatt li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz kien suġġett għal miżura li tinvolvi tkeċċija, ċaħda ta’ dħul jew tneħħija li ma ġietx irrevokata jew sospiża ( 72 ).

Ir-Regolament (KE) Nru 1683/95

58. Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1683/95 ( 73 ) jistabbilixxi format uniformi (sticker) għall-viżi maħruġa mill-Istati Membri li għandhom ikunu konformi mal-ispeċifikazzjonijiet fl-Anness tiegħu. L-ispeċifikazzjonijiet ikopru “karatteristiċi ta’ sigurtà”, bħal ritratt integrat, marka ottikament varjabbli, logo tal-Istat Membru li jagħmel il-ħruġ, il-kelma “viża”, u numru nazzjonali b’disa’ ċifri.

Ir-Regolament (KE) Nru 539/2001

59. L-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 539/2001 jelenka l-pajjiżi terzi li ċ-ċittadini tagħhom għandu jkollhom viża meta jaqsmu l-fruntieri esterni u dawk li ċ-ċittadini tagħhom huma eżentati minn dik il-ħtieġa ( 74 ). Dak ir-rekwiżit huwa bla ħsara għall-Ftehim Ewropew dwar l-Abolizzjoni tal-Viżi għal Refuġjati ( 75 ). Iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi tal-Istati elenkati fl-Anness II huma eżentati minn dan ir-rekwiżit għal viżi għal soġġorni qosra. L-Istati Membri huma intitolati wkoll li jipprevedu eċċezzjoni minn dan ir-rekwiżit għal ċerti kategoriji limitati ta’ persuni ( 76 ).

Is-Sistema ta’ Informazzjoni dwar il-Viża

60. Is-Sistema ta’ Informazzjoni dwar il-Viża (iktar ’il quddiem il-“VIS”) ġiet stabbilita bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2004/512/KE ( 77 ). Bis-saħħa tal-Artikolu 1 tar-Regolament (KE) Nru 767/2008 ( 78 ), il-VIS tippermetti lill-Istati ta’ Schengen jiskambjaw data tal-viża dwar applikazzjonijiet għal viżi għal soġġorn qasir u dwar deċiżjonijiet meħuda fir-rigward tagħhom. L-Artikolu 2(f) jgħid li l-għanijiet tal-VIS jinkludu li tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni tar-Regolament Dublin II. Skont l-Artikolu 4, “viża” hija ddefinita b’riferiment għas-KFS. Sticker tal-viża tirreferi għall-format uniformi għall-viżi ddefinit fir-Regolament Nru 1683/95. L-espressjoni “dokument tal-ivvjaġġar” tfisser passaport jew dokument ieħor ekwivalenti li jintitola lid-detentur jaqsam il-fruntieri esterni u li miegħu tista’ titwaħħal viża.

61. L-Artikolu 21 jipprovdi li għall-iskop uniku tad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-ażil meta dan jinvolvi li jiġi stabbilit jekk Stat Membru jkunx ħareġ viża jew jekk l-applikant għall-protezzjoni internazzjonali “ikun[x] qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru” (skont dawk li llum huma l-Artikoli 12 u 13 rispettivament tar-Regolament Dublin III), l-awtoritajiet kompetenti għandu jkollhom aċċess għal tiftix fid-database mal-marki tas-swaba tal-applikant għall-ażil ikkonċernat.

Ir-Regolament Nru 810/2009

62. Kif jgħid l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 810/2009, dan ir-regolament jistabbilixxi l-proċeduri u l-kundizzjonijiet għall-ħruġ ta’ viżi għal tranżitu mit-territorju tal-Istati Membri jew soġġorni previsti fihom, li ma jeċċedux id-90 jum fi kwalunkwe perijodu ta’ 180 jum. Ir-rekwiżiti japplikaw għal kull ċittadin ta’ pajjiż terz li għandu jkollu viża valida meta jaqsam il-fruntieri esterni ta’ Stat Membru.

63. L-Artikolu 2 jiddefinixxi ċittadin ta’ pajjiż terz bħala kull persuna li ma hijiex ċittadin tal-Unjoni Ewropea. Viża hija l-awtorizzazzjoni maħruġa minn Stat Membru bil-għan ta’ tranżitu jew ta’ soġġorn previst fit-territorju tal-Istati Membri, ta’ tul ta’ mhux iktar minn tliet xhur fuq perijodu ta’ sitt xhur li jibda jgħodd mid-data tal-ewwel dħul fit-territorju tal-Istati Membri jew ta’ passaġġ miż-żoni ta’ tranżitu internazzjonali tal-ajruporti tal-Istati Membri. Sticker tal-viża tfisser il-format uniformi tal-viżi kif imfisser bir-Regolament Nru 1683/95. Dokumenti tal-ivvjaġġar irrikonoxxuti huma dokumenti rrikonoxxuti minn Stat Membru wieħed jew iktar għall-fini ta’ twaħħil ta’ viżi ( 79 ).

Id-Direttiva dwar il-proċeduri

64. Kif jissuġġerixxi t-titolu tagħha, id-Direttiva dwar il-proċeduri tistabbilixxi proċeduri komuni għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali skont id-Direttiva dwar il-kwalifika. L-Artikolu 3 jiddikjara li d-Direttiva dwar il-proċeduri tapplika għal dawn l-applikazzjonijiet kollha magħmula fi ħdan it-territorju tal-Unjoni Ewropea.

65. Skont l-Artikolu 31, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali jiġu pproċessati skont il-proċedura ta’ eżami stabbilita fid-Direttiva mill-aktar fis possibbli ( 80 ). Ir-regola ġenerali hija li l-proċedura ta’ eżami għandha tintemm fi żmien sitt xhur minn meta tiġi ppreżentata applikazzjoni. Madankollu, fejn l-applikazzjonijiet ikunu suġġetti għall-proċedura stabbilita fir-Regolament Dublin III, it-terminu ta’ sitt xhur jibda jiddekorri mill-mument li l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni tal-individwu jiġi ddeterminat skont dan ir-regolament ( 81 ). L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-proċedura ta’ eżami għandha tiġi aċċelerata u/jew imwettqa fuq il-fruntiera jew f’żoni ta’ tranżitu jekk applikant, inter alia, jidħol fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat “b’mod illegali”, jew jirrifjuta li jkollu l-marki tas-swaba’ meħudin skont ir-Regolament Eurodac ( 82 ).

Id-Direttiva dwar ir-ritorn

66. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2008/115/KE ( 83 ) jgħid li din id-direttiva tistabbilixxi standards u proċeduri komuni li għandhom jiġu applikati fl-Istati Membri sabiex jiġu rritornati ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment, skont id-drittijiet fundamentali bħala prinċipji ġenerali tal-dritt tal-Unjoni kif ukoll tad-dritt internazzjonali, inkluż il-protezzjoni tar-refuġjati u l-obbligi dwar id-drittijiet tal-bniedem.

67. L-Artikolu 2 jipprovdi li d-Direttiva tapplika għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin jissoġġornaw illegalment fit-territorju ta’ Stat Membru. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx id-Direttiva għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma suġġetti għal ċaħda ta’ dħul, skont l-Artikolu 13 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, jew li jkunu arrestati jew interċettati mill-awtoritajiet kompetenti b’konnessjoni mal-qsim irregolari bl-art, bil-baħar jew bl-ajru tal-fruntiera esterna ta’ Stat Membru u li ma jkunux sussegwentement kisbu awtorizzazzjoni jew dritt għas-soġġorn f’dak l-Istat Membru.

68. Skont l-Artikolu 3, ċittadin ta’ pajjiż terz tfisser kwalunkwe persuna li ma tkunx ċittadin tal-Unjoni Ewropea u li ma tgawdix drittijiet ta’ moviment ħieles kif iddefinit fl-Artikolu 2(5) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. L-espressjoni “soġġorn illegali” hija ddefinita bħala li “tfisser il-preżenza fit-territorju ta’ Stat Membru, ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li ma jissodisfax, jew m’għadux jissodisfa l-kondizzjonijiet ta’ dħul kif stabbiliti fl-Artikolu 5 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jew kondizzjonijiet oħrajn għal dħul, soġġorn jew residenza f’dak l-Istat Membru” ( 84 ).

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari

69. F’dawn iż-żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tagħti gwida fuq l-interpretazzjoni tar-Regolament Dublin III u tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Il-kawża A.S. ( 85 ) hija rinviju mill-Vrhovno sodišče Republike Slovenije (qorti suprema tar-Repubblika tas-Slovenja). Il-kawża Jafari ( 86 ) hija rinviju mill-Verwaltungsgerichtshof Wien (qorti amministrattiva suprema, Vjenna, l-Awstrija).

70. Id-domandi magħmula miż-żewġ qrati tar-rinviju huma marbuta u jikkoinċidu b’mod sostanzjali. Jien għalhekk se nittratta ż-żewġ kawżi flimkien f’dawn il-konklużjonijiet. Se nuża l-kelma “migrazzjoni” b’mod ġeneriku sabiex tiddeskrivi l-influss ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi bejn Settembru 2015 u Marzu 2016 (iktar ’il quddiem iż-“żmien materjali”). Dak l-influss inkluda kemm nies li kienu refuġjati jew li kellhom il-ħsieb li japplikaw għal protezzjoni internazzjonali fl-Unjoni Ewropea u kemm migranti fis-sens iktar ġenerali ta’ dik il-kelma ( 87 ).

Il-Kawża C‑490/16, A.S.

Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari

71. Il-qorti tar-rinviju tindika li A.S., ċittadin Sirjan, telaq mis-Sirja għal-Libanu u, minn hemm, ivvjaġġa lejn it-Turkija, imbagħad il-Greċja, il-FYROM, is-Serbja, il-Kroazja u s-Slovenja. Huwa aċċettat bejn il-partijiet li huwa vvjaġġa fis-Serbja b’mod organizzat permezz ta’ dik li hija deskritta bħala “ferrovija tal-migranti”, li huwa daħal fil-Kroazja mis-Serbja u li, fil-punt ta’ qsim indikat tal-fruntiera nazzjonali, huwa kien akkumpanjat mill-awtoritajiet Statali Serbi. Huwa kien ittrasferit lill-awtoritajiet tal-kontroll tal-fruntieri nazzjonali Kroati. Dawn tal-aħħar ma waqqfuhx milli jidħol fil-Kroazja, ma bdewx proċedura tat-tkeċċija tiegħu mit-territorju Kroat u ma vverifikawx jekk huwa kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet għad-dħul legali fil-Kroazja. Pjuttost, l-awtoritajiet Kroati organizzaw trasport lejn il-fruntiera nazzjonali Slovena.

72. Fl-20 ta’ Frar 2016 A.S. daħal fis-Slovenja mal-fluss ta’ nies fuq il-“ferrovija tal-migranti” fuq il-post ta’ fruntiera ta’ Dobova, fejn kien irreġistrat. Fil-jum ta’ wara (il-21 ta’ Frar 2016) huwa flimkien ma’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li kienu qed jivvjaġġaw permezz tal-Balkani tal-Punent ittieħdu għand l-awtoritajiet tas-sigurtà Awstrijaċi fuq il-fruntiera Slovena mal-Awstrija, li bagħtuhom lura lejn is-Slovenja. Fit-23 ta’ Frar 2016 A.S. ippreżenta applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali mal-awtoritajiet Sloveni. Fl-istess jum l-awtoritajiet Sloveni bagħtu ittra lill-awtoritajiet Kroati skont l-Artikolu 2(1) tal-Ftehim bejn iż-żewġ pajjiżi fuq l-estradizzjoni u r-ritorn ta’ individwi li daħlu jew issoġġornaw irregolarment fit-territorju Sloven (ftehim internazzjonali). Is-Slovenja talbet lill-Kroazja sabiex tieħu lura 66 persuna, li A.S. kien wieħed minnhom. B’ittra tal-25 ta’ Frar 2016 l-awtoritajiet Kroati kkonfermaw li huma kienu se jieħdu dawk il-persuni lura. Fid-19 ta’ Marzu 2016 is-Slovenja ressqet talba formali għal teħid lura taħt ir-Regolament Dublin III. Fit-18 ta’ Mejju 2016, l-awtoritajiet Kroati kkonfermaw l-aċċettazzjoni tagħhom li l-Kroazja kienet l-Istat Membru responsabbli.

73. Permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Ġunju 2016 il-Ministeru Sloven tal-Intern (iktar ’il quddiem il-“Ministeru Sloven”) informa lil A.S. li l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali ma kinitx se tiġi eżaminata mis-Slovenja u li kien se jiġi ttrasferit lejn il-Kroazja, bħala l-Istat Membru responsabbli (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal-Ministeru Sloven”).

74. Dik id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq il-kriterju fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. Skont dik id-dispożizzjoni, meta ċittadin ta’ pajjiż terz ikun qasam b’mod irregolari l-fruntiera ta’ Stat Membru, dak l-Istat Membru jkun responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Jekk kienx hemm qsim irregolari ta’ fruntiera fi kwalunkwe każ partikolari jiġi stabbilit b’riferiment għal prova jew evidenza ċirkustanzjali kif deskritti fiż-żewġ listi fl-Anness II tar-Regolament ta’ Implementazzjoni ta’ Dublin li jinkludi kull data disponibbli fl-Eurodac.

75. Il-Ministeru Sloven kien tal-fehma li A.S. daħal fil-Kroazja irregolarment matul Frar tal-2016. Huwa kkunsidra wkoll li fit-18 ta’ Mejju 2016 l-awtoritajiet Kroati rrispondew b’mod pożittiv għat-talba tal-awtoritajiet Sloveni sabiex jieħdu responsabbiltà għall-applikazzjoni ta’ A.S. skont ir-Regolament Dublin III fuq il-bażi tal-kriterju fl-Artikolu 13(1) ta’ dak ir-regolament, fis-sens li l-Kroazja hija l-Istat Membru kompetenti sabiex jeżamina l-applikazzjoni ta’ A.S. ( 88 ). Is-sistema Eurodac ma pprovdietx tqabbil pożittiv għall-Kroazja għal A.S., imma dan ma huwiex deċiżiv għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. L-azzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali meta individwi mill-“ferrovija tal-migranti” qasmu l-fruntiera nazzjonali għal ġol-Kroazja kienet l-istess bħal fil-każijiet meta l-migranti kienu ġew irreġistrati fis-sistema Eurodac.

76. Fis-27 ta’ Ġunju 2016 A.S. ikkontesta dik id-deċiżjoni quddiem l-Upravno sodišče (qorti amministrattiva, is-Slovenja) fuq il-bażi li l-kriterju tal-Artikolu 13(1) kien ġie applikat b’mod żbaljat. L-aġir tal-awtoritajiet statali Kroati għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa kien daħal fil-Kroazja legalment.

77. Fl-4 ta’ Lulju 2016 dik il-kontestazzjoni ġiet miċħuda, iżda A.S. irnexxielu jikseb is-sospensjoni tad-deċiżjoni tal-Ministeru.

78. Huwa appella mid-deċiżjoni tal-ewwel istanza quddiem il-qorti tar-rinviju fis-7 ta’ Lulju 2016. Din tal-aħħar hija tal-fehma li sabiex jiġi ddeterminat liema Stat Membru huwa responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni ta’ A.S. għall-protezzjoni internazzjonali, hija teħtieġ gwida dwar l-interpretazzjoni tal-kundizzjoni fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III li “applikant ikun qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru”. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf b’mod partikolari jekk il-kliem “qasam b’mod irregolari” għandux jiġi interpretat b’mod awtonomu jew flimkien mal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn u mal-Artikolu 5 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf ukoll jekk il-fatt li A.S. qasam il-fruntiera mis-Serbja għall-Kroazja taħt is-superviżjoni tal-awtoritajiet Kroati, minkejja li huwa ma kienx jissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 5(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (billi ma kellux id-dokumenti meħtieġa, bħalma hija viża valida), huwiex rilevanti sabiex jiġi evalwat jekk id-dħul fit-territorju tal-Unjoni tiegħu kienx irregolari.

79. Il-qorti tar-rinviju trid ukoll gwida dwar l-applikazzjoni ta’ ċerti aspetti proċedurali tar-Regolament Dublin III, jiġifieri jekk id-dritt ta’ A.S. għal rimedju effettiv skont l-Artikolu 27 ta’ dak ir-regolament ikoprix l-evalwazzjoni fil-liġi dwar kif il-kliem “irregolari” jew “dħul illegali” fi Stat Membru fl-Artikolu 13(1) għandhom jiġu applikat. Jekk ir-risposta għal din id-domanda tkun fl-affermattiv, imbagħad ikun meħtieġ li jiġi stabbiliti kif joperaw it-termini fl-Artikoli 13(1) u 29(2) tar-Regolament Dublin III. Essenzjalment il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk iż-żmien ikomplix jiddekorri meta tiġi ppreżentata kontestazzjoni skont l-Artikolu 27(1), b’mod partikolari meta trasferiment ikun ġie eskluż skont l-Artikolu 27(3).

80. Fit-13 ta’ Settembru 2016 il-qorti tar-rinviju għalhekk għamlet id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja: “1. Il-protezzjoni ġudizzjarja skont l-Artikolu 27 tar-[Regolament Dublin III], tirrigwarda wkoll l-interpretazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-kriterju skont l-Artikolu 13(1), fir-rigward ta’ deċiżjoni li Stat Membru mhux ser jeżamina t-talba għal protezzjoni internazzjonali, li Stat Membru ieħor diġà assuma r-responsabbiltà sabiex jeżamina t-talba tar-rikorrent fuq l-istess bażi u meta r-rikorrent jikkontesta dan? 2. Il-kundizzjoni ta’ qsim b’mod irregolari skont l-Artikolu 13(1) tar-[Regolament Dublin III] għandha tiġi interpretata b’mod awtonomu u indipendenti jew flimkien mal-punt 2 tal-Artikolu 3 tad-[Direttiva dwar ir-ritorn] u l-Artikolu 5 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen li jiddefinixxu l-qsim b’mod irregolari tal-fruntiera u din l-interpretazzjoni għandha tiġi applikata fir-rigward tal-Artikolu 13(1) ta’ [dak ir-regolament]? 3. Fid-dawl tar-risposta għat-tieni domanda, il-kunċett ta’ qsim b’mod irregolari skont l-Artikolu 13(1) tar-[Regolament Dublin III] fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża għandu jiġi interpretat fis-sens li ma hemmx qsim b’mod irregolari tal-fruntiera meta l-awtoritajiet pubbliċi ta’ Stat Membru jorganizzaw il-qsim tal-fruntiera bil-għan ta’ tranżitu lejn Stat Membru ieħor tal-UE? 4. Fil-każ li r-risposta għat-tielet domanda tkun pożittiva, l-Artikolu 13(1) tar-[Regolament Dublin III] għandu konsegwentement jiġi interpretat fis-sens li huwa jipprojbixxi t-trasferiment ta’ ċittadin ta’ Stat terz lejn l-Istat [Membru] fejn huwa daħal inizjalment fit-territorju tal-UE? 5. L-Artikolu 27 tar-[Regolament Dublin III], għandu jiġi interpretat fis-sens li t-termini tal-Artikolu 13(1) u tal-Artikolu 29(2) ma jiddekorrux meta r-rikorrent jeżerċita d-dritt għall-protezzjoni ġudizzjarja, a fortiori meta dan jirrigwarda wkoll domanda preliminari jew meta l-qorti nazzjonali tistenna r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għal tali domanda magħmula f’kawża oħra? Sussidjarjament, it-termini jiddekorru f’tali każ, bl-Istat Membru responsabbli madankollu ma jkollux id-dritt li jiċħad l-akkoljenza?”

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

81. Il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tapplika l-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari. Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet din it-talba permezz ta’ digriet tas-27 ta’ Settembru 2016. Madankollu, il-kawża sussegwentement ingħatat trattament prijoritarju permezz ta’ deċiżjoni tat-22 ta’ Diċembru 2016, peress li tqajjem kwistjonijiet komuni mal-Kawża C‑646/16, Jafari, li hija suġġetta għall-proċedura mħaffa.

82. Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati minn A.S., mill-Greċja, mill-Ungerija, mis-Slovenja, mir-Renju Unit u mill-Isvizzera, u mill-Kummissjoni Ewropea. Minħabba x-xebh mal-Kawża C‑646/16, Jafari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li torganizza seduta konġunta taż-żewġ kawżi ( 89 ).

Il-Kawża C‑646/16, Jafari

Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari

83. K. Jafari u Z. Jafari huma ċittadini tal-Afganistan. Huma aħwa. K. Jafari għandha tifel li twieled fl-2014, u Z. Jafari għandha żewġt ibniet li twieldu fl-2011 u fl-2007. It-tfal huma ċittadini Afgani wkoll.

84. Iż-żewġ aħwa flimkien mat-tfal rispettivi tagħhom (iktar ’il quddiem il-“familji Jafari”) ħarbu mill-Afganistan, minħabba li żwieġhom rispettivi kienu ttieħdu mit-Talibani u kienu meħtieġa jiġġieldu fl-armata tat-Talibani. Huma rrifjutaw li jagħmlu dan u nqatlu mit-Talibani. Il-missirijiet tar-rispett taż-żewġ nisa aħwa Jafari mbagħad żammew lin-nisa msakkra, fil-magħluq: wieħed minnhom ikkunsidra li ż-żamma ta’ bintu tar-rispett maqfula kien xieraq għal raġunijiet reliġjużi; l-ieħor ħaseb li jkun aktar sigur għat-tifla tar-rispett tiegħu li tinżamm maqfula. Missier l-aħwa Jafari rnexxielu jirranġalhom sabiex jaħarbu mill-Afganistan. L-aħwa jibżgħu li jekk imorru lura l-Afganistan jerġgħu jinqaflu mill-familji rispettivi tagħhom u huma wkoll f’riskju li jitħaġġru għall-mewt.

85. Il-familji Jafari ħallew l-Afganistan matul Diċembru 2015. Bl-għajnuna ta’ “traffikant tan-nies” dawn l-ewwel ivvjaġġaw lejn l-Iran (fejn qattgħu tliet xhur) imbagħad lejn it-Turkija (fejn qattgħu madwar 20 jum) u mbagħad lejn il-Greċja (fejn qattgħu tlett ijiem). L-awtoritajiet Griegi ħadu data bijometrika mingħand Z. Jafari u ttrażmettew il-marki tas-swaba diġitali tagħha permezz tal-Eurodac. Il-familji Jafari mbagħad ivvjaġġaw mill-FYROM, mis-Serbja, mill-Kroazja u mis-Slovenja, qabel finalment waslu fl-Awstrija. Ma għaddewx iktar minn ħamest ijiem bejn it-tluq tagħhom mill-Greċja u dħul mill-ġdid tagħhom fit-territorju tal-Unjoni.

86. Mit-18 ta’ Novembru 2015 ’il quddiem, il-Kroazja kienet bdiet tgħarbel l-influss ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi. Hija ppermettiet biss dawk mill-Afganistan, mill-Iraq u mis-Sirja – li kienu probabbli li jikkwalifikaw għall-istatus ta’ refuġjati – sabiex jgħaddu mit-territorju tagħha. Il-familji Jafari ssodisfaw dak it-test. Fil-Kroazja huma talbu aċċess għal tabib sabiex jikkuraw waħda mill-bniet ta’ Z. Jafari. Ma ngħatat l-ebda assistenza. Huma damu siegħa jistennew xarabank u mbagħad qasmu l-fruntiera għal ġewwa s-Slovenja.

87. Fil-15 ta’ Frar 2016 l-awtoritajiet kompetenti fis-Slovenja fformulaw dokument li rreġistra d-dettalji personali tal-familji Jafari. Dan indika “NEMČIJA/DEU” (“destinazzjoni tal-vjaġġ il-Ġermanja”) għal Z. Jafari. Għal K. Jafari, l-ittri “DEU” kienu nqatgħu bl-idejn u mibdula bi “AUT” bl-idejn (għalhekk, “NEMČIJA/AUT” (“destinazzjoni tal-vjaġġ l-Awstrija”) ( 90 ). Fl-istess jum l-aħwa qasmu l-fruntiera Awstrijaka flimkien u għamlu l-applikazzjonijiet tagħhom għal protezzjoni internazzjonali għalihom innifishom u għat-tfal tagħhom f’dak l-Istat. L-awtoritajiet Awstrijaċi ddikjaraw li huma kienu oriġinarjament indikaw li xtaqu jivvjaġġaw lejn l-Isvezja. Madankollu, dan huwa kkontestat mill-aħwa.

88. L-awtorità kompetenti Awstrijaka [l-Uffiċċju Federali Awstrijak għall-immigrazzjoni u l-ażil (Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl; iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju Federali” jew il-“BFA”)] ma vverifikatx l-istqarrija tal-aħwa dwar il-fatt li kienu ħarbu mill-Afganistan, għaliex kienet tal-fehma li l-Kroazja kienet l-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali. Wara li l-ewwel avviċinat lill-awtoritajiet Sloveni, permezz ta’ ittra tas-16 ta’ April 2016, il-BFA talbet lill-awtorità kompetenti Kroata sabiex tieħu l-inkarigu tal-aħwa u ta’ wliedhom skont l-Artikolu 18(1)(a) tar-Regolament Dublin III. Il-BFA affermat li, peress li l-familji Jafari kienu daħlu fit-territorju tal-Istati Membri b’mod irregolari permezz tal-Kroazja, dak l-Istat Membru kien responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjonijiet tagħhom. L-awtorità kompetenti Kroata ma weġbitx. Għaldaqstant, il-BFA informatha, permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Ġunju 2016, li, skont l-Artikolu 22(7) tar-Regolament Dublin III, ir-responsabbiltà għall-eżami tal-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali issa kienet b’mod irrevokabbli tal-Kroazja.

89. Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-5 ta’ Settembru 2016, l-Uffiċċju Federali ċaħad l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali bħala “inammissibbli”, innota li l-Kroazja kienet responsabbli sabiex teżamina l-applikazzjonijiet skont l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III u ħareġ ordni ta’ tkeċċija fis-sens li l-familji Jafari kellhom jiġu rritornati lill-Kroazja. Fid-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tiegħu, l-Uffiċċju Federali pproċeda fuq is-suppożizzjoni li l-aħwa u wliedhom kienu daħlu l-ewwel fit-territorju tal-Unjoni fil-Greċja. Skont il-BFA, huma kienu, madankollu, imbagħad telqu mill-ġdid mit-territorju tal-Unjoni u sussegwentement reġgħu daħlu fit-territorji tal-Istati Membri fil-Kroazja. Id-dħul fil-Greċja u fil-Kroazja ntqal li kien irregolari. Madankollu, fil-Greċja kien hemm nuqqasijiet sistemiċi kontinwi fil-proċedura tal-ażil. Għalhekk, skont l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III, il-Kroazja kellha titqies bħala l-Istat Membru responsabbli. Intqal li ma kien hemm ebda nuqqas sistemiku fis-sistema tal-ażil hemmhekk. L-aħwa jikkontestaw din il-konklużjoni ( 91 ).

90. Kemm l-awtoritajiet amministrattivi kif ukoll il-Bundesverwaltungsgericht (qorti amministrattiva federali, l-Awstrija), li ddeċidew dwar ir-rikors tagħhom kontra d-deċiżjonijiet ikkontestati, ikkunsidraw li l-istqarrija tal-familji Jafari u l-informazzjoni mogħtija dwar il-vjaġġ tagħhom mill-Afganistan kienu plawsibbli. Barra minn hekk, ma hemmx kontestazzjoni li l-odissea tal-familji Jafari seħħet matul l-influss tal-massa ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fit-territorju tal-Unjoni mill-Balkani tal-Punent bejn Settembru 2015 u Marzu 2016.

91. Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-10 ta’ Ottubru 2016, il-Bundesverwaltungsgericht (qorti amministrattiva federali) ma laqgħetx l-appelli tal-familji Jafari. Meta għamlet hekk hija essenzjalment ikkonfermat il-konstatazzjonijiet tal-BFA. Hija ddeċidiet li meta l-familji Jafari kienu daħlu fil-Kroazja mis-Serbja dawn kienu qasmu l-fruntiera mingħajr viża ta’ dħul, għalkemm bħala ċittadini Afgani suppost kellhom waħda. Għalhekk, id-dħul minn dik il-fruntiera kien irregolari. Sa fejn seta’ jiġi stabbilit, anki d-dħul fl-Awstrija kien mingħajr viża u għalhekk kien ukoll “irregolari”.

92. Iż-żewġ aħwa (iżda mhux it-tfal tagħhom) ikkontestaw dik id-deċiżjoni fl-appell quddiem il-qorti tar-rinviju. Huma jsostnu li ċ-ċirkustanzi partikolari tal-każijiet rispettivi tagħhom għandhom jitqiesu sabiex jiġi stabbilit liema Stat Membru huwa responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjonijiet tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali. Huma jsostnu li daħlu fit-territorju tal-Unjoni skont l-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (jiġifieri, għal raġunijiet umanitarji). Għaldaqstant, il-qsim tal-fruntiera ma kienx “dħul irregolari” għall-finijiet tal-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. Dak kien ir-raġunament wara l-Ftehim tat-18 ta’ Frar 2016 li jippermetti ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jidħlu fit-territorju tal-Unjoni sabiex jaqsmu l-Istati Membri sabiex jilħqu l-post fejn xtaqu jitolbu l-ażil ( 92 ). Skont l-Artikolu 14(2) tar-Regolament Dublin III, l-Awstrija hija għalhekk l-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina l-applikazzjonijiet tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali.

93. Il-qorti tar-rinviju kienet taf li kien diġà sar ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari mill-Vrhovno sodišče Republike Slovenije (qorti suprema tar-Repubblika tas-Slovenja) fil-Kawża C‑490/16, A.S. Madankollu, hija tal-fehma li ċ-ċirkustanzi sottostanti fil-kawża tal-familji Jafari huma differenti minn dawk fil-kawża A.S. Fil-każ tal-familji Jafari, l-awtorità kompetenti Kroata naqset milli tirrispondi għat-talba sabiex jittieħed l-inkarigu magħmula skont l-Artikolu 18(1)(a) tar-Regolament Dublin III. Il-qorti tar-rinviju tqis li l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III huwa l-kriterju rilevanti tal-Kapitolu III li japplika sabiex jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli. Dak ir-regolament madankollu ma jiddefinixxix “qsim irregolari” tal-fruntiera. Il-qorti tar-rinviju għalhekk titlob gwida dwar jekk dan il-kunċett għandux jiġi interpretat b’mod awtonomu jew b’riferiment għal dispożizzjonijiet oħra tal-Unjoni li jirregolaw ir-rekwiżiti relatati ma’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntiera esterna tal-Unjoni, bħal dawk fil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Sa fejn l-awtoritajiet Kroati ppermettew lill-familji Jafari li jidħlu f’pajjiżhom u ssorveljaw it-trasport tagħhom lejn il-fruntiera Slovena, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dan l-aġir huwiex fil-fatt “viża” fis-sens tal-Artikoli 2(m) u 12 tar-Regolament Dublin III.

94. Il-familji Jafari jsostnu li l-kriterju rilevanti tal-Kapitolu III huwa l-Artikolu 14 (rinunzja tar-rekwiżiti tal-viża). Il-qorti tar-rinviju ma hijiex konvinta li dik il-fehma hija korretta. Hija għalhekk tixtieq tkun taf jekk dik id-dispożizzjoni jew l-Artikolu 13(1) humiex il-kriterju xieraq sabiex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli. Fid-dawl tad-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi Ghezelbash u Karim ( 93 ), il-qorti tar-rinviju tosserva li applikant jista’ jistrieħ fuq applikazzjoni żbaljata tal-kriterji ta’ Dublin III f’appell minn deċiżjoni ta’ trasferiment meħuda fuq il-bażi ta’ dak ir-regolament. Huwa għalhekk meħtieġ li jiġi aċċertat liema huwa l-kriterju korrett li għandu jiġi applikat.

95. Il-qorti tar-rinviju għandha dubji wkoll dwar il-pretenzjoni tal-familji Jafari li huma jaqgħu fl-ambitu tal-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Hija għalhekk titlob ukoll il-fehma tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni korretta ta’ dik id-dispożizzjoni.

96. Għalhekk, il-qorti tar-rinviju tagħmel id-domandi li ġejjin: “1. L-Artikolu 2(m), l-Artikolu 12 u l-Artikolu 13 tar-[Regolament Dublin III] għandhom jiġu interpretati billi jittieħdu inkunsiderazzjoni strumenti legali oħra marbuta mar-Regolament Dublin III, jew dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jingħataw tifsira awtonoma? 2. Fil-każ li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Dublin III għandhom jiġu interpretati b’mod indipendenti minn strumenti legali oħra: (a) Fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, ikkaratterizzati mill-fatt li mmaterjalizzaw fi żmien li fih l-awtoritajiet nazzjonali tal-Istati prinċipalment involuti kienu qegħdin jaffrontaw numru eċċezzjonalment għoli ta’ persuni li kienu qegħdin jitolbu jitħallew jgħaddu mit-territorju tagħhom, id-dħul fit-territorju, ittollerat de facto minn Stat Membru għall-finijiet biss tat-tranżitu minn dan l-Istat Membru u tat-tressiq ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fi Stat Membru ieħor, għandu jitqies daqslikieku huwa ‘viża’ fis-sens tal-Artikolu 2(m) u tal-Artikolu 12 tar-Regolament Dublin III? Jekk tingħata risposta fl-affermattiv għad-domanda 2(a): (b) Jekk id-dħul fit-territorju għall-finijiet ta’ tranżitu jkun ittollerat de facto, il-ħruġ mit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni għandu jitqies li jwassal sabiex il-‘viża’ ma tibqax valida? (c) Jekk id-dħul fit-territorju għall-finijiet ta’ tranżitu jkun ittollerat de facto, għandu jitqies li l-‘viża’ tibqa’ valida meta l-ħruġ mit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni ma jkunx għadu seħħ jew il-‘viża’ ma tibqax valida, irrispettivament mill-assenza ta’ ħruġ mit-territorju, hekk kif l-applikant jabbanduna definittivament kull ħsieb li jmur fi Stat Membru ieħor? (d) Il-fatt li l-applikant jabbanduna kull ħsieb li jmur fl-Istat Membru inizjalment magħżul bħala destinazzjoni jwassal sabiex jitqies li hemm frodi wara l-ħruġ tal-‘viża’, fis-sens tal-Artikolu 12(5) tar-Regolament Dublin III, b’tali mod li l-Istat Membru li jkun ħareġ il-‘viża’ ma jkunx responsabbli? Jekk tingħata risposta negattiva għad-domanda 2(a): (e) L-espressjoni ‘qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru bl-art, bil-baħar jew bl-ajru wara li jkun ġie minn pajjiż terz’, li tinsab fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III, għandha tinftiehem fis-sens li, fiċ-ċirkustanzi speċjali deskritti tal-kawżi prinċipali, għandu jitqies li ma kienx hemm qsim irregolari tal-fruntiera esterna? 3. Fil-każ li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Dublin III għandhom jiġu interpretati billi jittieħdu inkunsiderazzjoni strumenti legali oħra: (a) Sabiex jiġi evalwat jekk kienx hemm ‘qsim irregolari’ tal-fruntiera fis-sens tal-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III, għandu jitqies b’mod partikolari jekk id-dħul fit-territorju jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u b’mod partikolari l-Artikolu 5 ta’ [dak l-att], dispożizzjoni din li tapplika għall-kawżi prinċipali minħabba d-data tad-dħul fit-territorju? Jekk tingħata risposta negattiva għad-domanda 3(a): (b) Liema dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni għandhom jittieħdu partikolarment inkunsiderazzjoni sabiex jiġi evalwat jekk ikunx hemm ‘qsim irregolari’ tal-fruntiera fis-sens tal-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III? Jekk tingħata risposta fl-affermattiv għad-domanda 3(a): (c) Fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, ikkaratterizzati mill-fatt li mmaterjalizzaw fi żmien li fih l-awtoritajiet nazzjonali tal-Istati prinċipalment involuti kienu qegħdin jaffrontaw numru eċċezzjonalment għoli ta’ persuni li kienu qegħdin jitolbu jitħallew jgħaddu mit-territorju tagħhom, id-dħul fit-territorju, ittollerat de facto, mingħajr eżami taċ-ċirkustanzi individwali, minn Stat Membru, għall-finijiet biss tat-tranżitu minn dan l-Istat Membru u tat-tressiq ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fi Stat Membru ieħor, għandu jitqies daqslikieku huwa awtorizzazzjoni ta’ dħul fit-territorju fis-sens tal-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen? Jekk tingħata risposta fl-affermattiv għad-domandi 3(a) u 3(c): (d) L-awtorizzazzjoni ta’ dħul fit-territorju taħt l-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen twassal sabiex ikollu jitqies li hemm awtorizzazzjoni ekwivalenti għal viża fis-sens tal-Artikolu 5(1)(b) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u, għaldaqstant, ‘viża’ li tissodisfa l-Artikolu 2(m) tar-Regolament Dublin III, b’tali mod li jkollhom jiġu applikati d-dispożizzjonijiet dwar id-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli taħt ir-Regolament Dublin III billi jittieħed inkunsiderazzjoni ukoll l-Artikolu 12 tiegħu? Jekk tingħata risposta fl-affermattiv għad-domandi 3(a), 3(c) u 3(d): (e) Jekk id-dħul fit-territorju għall-finijiet ta’ tranżitu jkun ittollerat de facto, il-ħruġ mit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni għandu jitqies li jwassal sabiex il-‘viża’ ma tibqax valida? (f) Jekk id-dħul fit-territorju għall-finijiet ta’ tranżitu jkun ittollerat de facto, għandu jitqies li l-‘viża’ tibqa’ valida meta l-ħruġ mit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni ma jkunx għadu seħħ jew il-‘viża’ ma tibqax valida, irrispettivament mill-assenza ta’ ħruġ mit-territorju, hekk kif l-applikant jabbanduna definittivament kull ħsieb li jmur fi Stat Membru ieħor? (g) Il-fatt li l-applikant jabbanduna kull ħsieb li jmur fl-Istat Membru inizjalment magħżul bħala destinazzjoni jwassal sabiex jitqies li hemm frodi wara l-ħruġ tal-‘viża’, fis-sens tal-Artikolu 12(5) tar-Regolament Dublin III, b’tali mod li l-Istat Membru li jkun ħareġ il-‘viża’ ma jkunx responsabbli? Jekk tingħata risposta fl-affermattiv għad-domandi 3(a) u 3(c) iżda domanda negattiva għad-domanda 3(d): (h) L-espressjoni ‘qasam b’mod irregolari l-konfini għal ġo Stat Membru bl-art, bil-baħar jew bl-ajru wara li jkun ġie minn pajjiż terz’, li tinsab fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III, għandha tinftiehem fis-sens li, fiċ-ċirkustanzi speċjali deskritti fil-kawżi prinċipali, għandu jitqies li l-qsim tal-fruntiera, li jiġi kklassifikat bħala awtorizzazzjoni ta’ dħul fit-territorju fis-sens tal-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, ma għandux jitqies li huwa qsim irregolari tal-fruntiera esterna?”

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

97. Skont l-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura, il-qorti tar-rinviju talbet li din il-kawża għandha tkun suġġetta għall-proċedura mħaffa. Dik it-talba ntlaqgħet b’digriet tal-President tal-15 ta’ Frar 2017.

98. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-familji Jafari, mill-Awstrija, minn Franza, mill-Ungerija, mill-Italja, mill-Isvizzera u mill-Kummissjoni Ewropea.

99. Fis-seduta tat-28 ta’ Marzu 2017 miżmuma flimkien mal-Kawża C‑490/16, A.S., skont l-Artikolu 77 tar-Regoli tal-Proċedura, A.S. u l-familji Jafari, kif ukoll l-Awstrija, Franza, il-Greċja, l-Italja, ir-Renju Unit u l-Kummissjoni ressqu l-argumenti orali tagħhom.

Evalwazzjoni

Rimarki preliminari

Is-sistema ta’ Dublin: ħarsa fil-qosor

100. Is-sistema ta’ Dublin tistabbilixxi proċedura għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ( 94 ). Il-possibbiltà li ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkunu jistgħu jivvjaġġaw b’mod liberu fiż-żona Schengen ( 95 ) ħolqot diffikultajiet potenzjali u tfassal mekkaniżmu sabiex jiġi żgurat li, bħala prinċipju, Stat parteċipant wieħed biss ikun responsabbli sabiex jeżamina kull applikazzjoni għall-ażil. L-għanijiet huma, inter alia, li jiġi ddeterminat l-Istat Membru responsabbli malajr, li jiġi evitat u skoraġġut il-forum shopping ( 96 ), li jiġu preklużi u skoraġġuti movimenti sekondarji ( 97 ) u li jiġi evitat il-fenomenu ta’ dawk li jfittxu ażil “fl-orbita” – jiġifieri, li tiġi evitata sitwazzjoni fejn kull Stat Membru jsostni li ma għandu l-ebda responsabbiltà għaliex Stat Membru ieħor jikkostitwixxi pajjiż terz sigur u għalhekk għandu jkun responsabbli ( 98 ). Ir-Regolament Eurodac jirfed ir-Regolament Dublin III.

101. L-ewwel sett ta’ kriterji fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III jalloka r-responsabbiltà għall-eżami ta’ applikazzjonijiet fuq il-bażi tal-garanzija tar-rispett lejn l-unità tal-familja ( 99 ). Il-kriterji suċċessivi għandhom l-għan li jiddeterminaw liema Stat ikkontribwixxa bl-ikbar mod għad-dħul jew għar-residenza tal-applikant fit-territorju tal-Istati Membri billi ħareġ viża jew permess ta’ residenza, billi naqas milli jkun diliġenti fil-kontroll tal-fruntieri tiegħu, jew billi neħħa l-ħtieġa għaċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat li jkollu viża ( 100 ).

Schengen

102. Skont il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, l-Istati Membri għandhom obbligu li tinżamm l-integrità tal-fruntiera esterna tal-Unjoni, li għandha tinqasam f’ċerti punti awtorizzati biss. Ċittadini ta’ pajjiżi terzi għandhom jissodisfaw ċerti rekwiżiti ( 101 ). Ċittadin ta’ pajjiż terz li qasam il-fruntiera b’mod irregolari u li ma għandu l-ebda dritt li jibqa’ fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat għandu jkun arrestat u għandu jkun suġġett għall-proċeduri ta’ ritorn ( 102 ). Fil-prattika, ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaslu fil-fruntieri esterni tal-Istati Membri ħafna drabi ma jixtiqux jitolbu ażil hemmhekk u jirrifjutaw li jittieħdulhom il-marki tas-swaba tagħhom, jekk fil-fatt l-awtoritajiet kompetenti jipprovaw jagħmlu dan ( 103 ). Bħala prinċipju, minn dak il-mument ’il quddiem il-persuni kkonċernati jistgħu jiġu indikati bħala ċittadini ta’ pajjiżi terzi li qed jissoġġornaw illegalment u li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet tad-dħul stabbiliti fl-Artikolu 5(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, bis-saħħa tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn ( 104 ).

103. Il-proċedura ppreferuta skont id-Direttiva dwar ir-ritorn hija r-ritorn volontarju. F’każijiet ta’ ritorn forzat, l-Istat Membru kkonċernat għandu joħroġ projbizzjoni ta’ dħul mal-Unjoni kollha u jista’ jqiegħed dik l-informazzjoni fis-SIS.

104. Is-sistema ta’ Dublin, l-acquis ta’ Schengen u d-Direttiva dwar ir-ritorn jidhru li jipprovdu pakkett komprensiv ta’ miżuri. Madankollu, iż-żewġ każijiet inkwistjoni jesponu l-lakuni u d-diffikultajiet prattiċi fl-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli meta għadd straordinarjament kbir ta’ nies jivvjaġġaw bl-art, iktar milli bl-ajru, lejn l-Unjoni fi żmien relattivament qasir ta’ żmien sabiex ifittxu l-kenn. Diġà ddeskrivejt iċ-ċirkustanzi li kienu jeżistu bejn Settembru 2015 u Marzu 2016 ( 105 ).

It-temi ġenerali fid-domandi tal-qrati tar-rinviju

105. Id-domandi magħmula miż-żewġ qrati tar-rinviju jirrigwardaw numru ta’ temi komuni.

106. L-ewwel nett, x’metodoloġija ġenerali għandha tiġi applikata għall-interpretazzjoni tal-kriterji fl-Artikoli 12, 13 u 14 tar-Regolament Dublin III? B’mod partikolari, dawk id-dispożizzjonijiet għandhom jinqraw flimkien mal-acquis ta’ Schengen ( 106 )? It-tieni nett, il-kooperazzjoni u l-faċilitajiet mogħtija mill-Istati ta’ tranżitu tal-Unjoni (b’mod partikolari, il-Kroazja u s-Slovenja) jammontaw fil-fatt għal viżi fit-tifsira tal-Artikoli 2(m) u 12 ta’ dak ir-regolament? (Din il-kwistjoni ma tqajmitx espressament fil-kawża A.S., imma r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja tista’ madankollu tkun ta’ għajnuna għall-qorti tar-rinviju sabiex tiddeċiedi l-kawża prinċipali) ( 107 ). It-tielet nett, kif għandu jiġi interpretat l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III? B’mod partikolari, x’inhi t-tifsira tal-frażi “qasam b’mod irregolari l-konfini” u x’inhi r-relazzjoni (jekk hemm) bejn dik id-dispożizzjoni u l-Artikolu 5(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn? ( 108 ) Ir-raba’ nett, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li tħallew jidħlu fiż-żona Schengen matul il-kriżi umanitarja fil-Balkani tal-Punent jaqgħu taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(4)(ċ) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen għall-kundizzjonijiet ta’ dħul għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi ( 109 )? Il-ħames nett, x’jikkostitwixxi “dħul b’rinunzja għall-viża” fis-sens tal-Artikolu 14 tar-Regolament Dublin III?

107. Fil-kawża A.S., il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba wkoll li teżamina ċerti aspetti proċedurali tar-Regolament Dublin III ( 110 ). Finalment, huwa meħtieġ li jiġu evalwati l-konsegwenzi prattiċi tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni għaż-żewġ kawżi ( 111 ).

108. Dawn id-domandi qed isiru f’kuntest li fih Stat Membru wieħed kien deskritt bħala li ssospenda l-applikazzjoni tar-Regolament Dublin III għal perijodu ta’ żmien, filwaqt li oħrajn kienu deskritti bħala li “ssospendew Schengen” billi dawn bnew ilqugħ madwar il-fruntieri interni tagħhom ma’ Stati Membri oħra tal-Unjoni li huma wkoll fiż-żona Schengen ( 112 ).

109. Il-funzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija esklussivament ġudizzjarja: li tiżgura, skont l-Artikolu 19(1) TUE, li “d-dritt ikun rispettat fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tat-Trattati”. Huwa evidenti li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tidħol fl-arena politika sabiex tiġi indirizzata l-kwistjoni (ikkumplikata) ta’ kif, minħabba l-ġeografija tal-Ewropa, applikanti għall-protezzjoni internazzjonali jiġu allokati fost l-Istati Membri tal-Unjoni. Iċ-ċirkustanzi mingħajr preċedent li kienu jeżistu fil-Balkani tal-Punent bejn Settembru 2015 u Marzu 2016 poġġew madankollu fid-dieher id-diskrepanza bejn il-ġeografija u l-kriterji elaborati fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III. Bla tlaqliq jingħad li l-Qorti tal-Ġustizzja issa qed tintalab tipprovdi soluzzjoni legali u tpoġġiha retrospettivament f’sitwazzjoni fattwali li r-regoli legali applikabbli ftit li xejn huma xierqa sabiex jittrattawha. Tkun liema tkun is-soluzzjoni magħżula, din x’aktarx li tkun kontroversjali ma’ xi wħud.

L-ewwel kwistjoni: il-metodoloġija applikabbli meta jiġu interpretati l-kriterji fl-Artikoli 12, 13 u 14 tar-Regolament Dublin III

110. Il-qrati tar-rinviju fil-kawżi A.S. u Jafari jixtiequ jaċċertaw jekk huwiex meħtieġ li jiġu kkunsidrati atti oħra tal-Unjoni marbuta mar-Regolament Dublin III jew jekk dak ir-regolament [b’mod partikolari l-Artikoli 2(m), 12, 13 u 14 tiegħu] għandux jiġi interpretat indipendentement minn dawn l-atti. Huwa aċċettat li ġie rranġat tranżitu bil-kooperazzjoni tal-Istati kkonċernati. Għalhekk, tqum neċessarjament il-kwistjoni dwar jekk ir-regoli relatati ma’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntieri esterni tal-Unjoni jaffettwawx l-interpretazzjoni tar-Regolament Dublin III.

111. Ir-rikorrenti fil-kawża Jafari flimkien mal-Awstrija, Franza, il-Greċja, l-Ungerija, l-Isvizzera u l-Kummissjoni jsostnu li l-kriterji tal-Kapitolu III għandhom jiġu interpretati flimkien ma’ atti oħra, jiġifieri l-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u d-Direttiva dwar ir-ritorn.

112. A.S. isostni li l-interpretazzjoni tal-kriterji tal-Kapitolu III ma għandhomx ikunu bbażati fuq ir-regoli nazzjonali jew internazzjonali biss. Tali interpretazzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni fattwali u l-obbligi tal-Istati ta’ tranżitu tal-Unjoni, li aġixxew skont l-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni ta’ Genève u l-Artikolu 3 tal-KEDB (il-projbizzjoni kontra t-tortura), kif ukoll l-Artikoli 4(2) u 5(4) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen.

113. L-Italja tikkunsidra li l-kwistjoni ewlenija ma hijiex jekk l-approċċ ġenerali għall-interpretazzjoni jqisx atti oħra tal-Unjoni jew le. L-ewwel nett l-Italja tgħid li, bejn Settembru 2015 u Marzu 2016 l-Istati ta’ tranżitu tal-Unjoni ma ħarġux viżi lil dawk li jgħaddu mit-territorju tagħhom. It-tieni nett, hija tenfasizza li l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-Konvenzjoni ta’ Genève.

114. Fil-fehma tar-Renju Unit il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u d-Direttiva dwar ir-ritorn ma għandhom l-ebda effett legali fuq l-espressjoni “qasam b’mod irregolari” fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. Għaldaqstant, dan tal-aħħar għandu jiġi interpretat indipendentement minn dawk l-atti.

115. Jiena ma narax l-approċċ għall-interpretazzjoni tal-kriterji tal-Kapitolu III bħala xelta binarja bejn żewġ għażliet: l-interpretazzjoni tar-Regolament Dublin III b’mod iżolat totali, jew l-interpretazzjoni tiegħu b’mod li jirriżulta li t-termini ta’ dak ir-regolament jiġu ddefiniti b’riferiment għad-dispożizzjonijiet ta’ promulgazzjoni ta’ atti oħra tal-Unjoni.

116. Hija ġurisprudenza stabbilita li meta tiġi interpretata dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, huwa meħtieġ li jiġi kkunsidrat mhux biss il-kliem tagħha, imma anki l-kuntest li qiegħda fih u l-għanijiet tar-regoli li minnhom tifforma parti ( 113 ). L-ewwel wieħed mill-“Prinċipji ġenerali” fil-“Gwida konġunta prattika għal persuni involuti fl-abbozzar ta’ leġiżlazzjoni” ( 114 ) jgħid li l-leġiżlazzjoni għandha tkun ċara, sempliċi u preċiża, b’tali mod li ma tħalli l-ebda inċertezza fil-moħħ tal-qarrej. Meta att jikkondividi definizzjonijiet komuni ma’ leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni, ikun raġonevoli li wieħed jistenna li jsib riferiment reċiproku espress, billi l-kunċett ta’ definizzjoni li għandha tiġi inkorporata impliċitament huwa inkonsistenti mal-prinċipju ta’ ċertezza legali ( 115 ). La l-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u lanqas id-Direttiva dwar ir-ritorn ma jinkludu definizzjonijiet li jagħmlu riferiment reċiproku għall-kriterji tal-Kapitolu III fir-Regolament Dublin III.

117. Il-kliem tal-Artikolu 12 tar-Regolament Dublin III huwa differenti mill-Artikoli 13 u 14 sa fejn dan fil-fatt jagħmel espressament riferiment reċiproku għall-Kodiċi dwar il-Viżi li huwa parti mill-acquis ta’ Schengen. Dak ir-riferiment huwa ċar, sempliċi u preċiż biżżejjed sabiex jindika li l-Kodiċi dwar il-Viżi huwa rilevanti għall-interpretazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni ( 116 ). B’dan premess, ma jsegwix li l-kelma “viża” fl-Artikolu 12 hija limitata għad-definizzjoni li taqa’ fl-ambitu tal-Kodiċi dwar il-Viżi ( 117 ).

118. L-ewwel nett, ir-Regolament Dublin III japplika għal Stati Membri li ma humiex parti mill-acquis ta’ Schengen, notevolment l-Irlanda u r-Renju Unit. Fir-rigward ta’ dawk l-Istati, “viża” għandha tirreferi għal dokument irrikonoxxut bħala tali taħt ir-regoli nazzjonali. It-tieni nett, “viża” tkopri kategoriji ta’ dokumenti li ma humiex il-viża għal soġġorn qasir li taqa’ fl-ambitu tal-Kodiċi dwar il-Viżi. Huwa ċar mill-kliem tal-Artikolu 2(m) tar-Regolament Dublin III li dan l-att japplika għal tliet tipi differenti ta’ viża ( 118 ).

119. Dak ir-raġunament japplika ugwalment għall-Artikolu 14 fejn il-kelma “viża” tintuża wkoll. Dak it-terminu għandu jiġi interpretat ukoll bl-istess mod bħall-Artikolu 12 għal finijiet ta’ koerenza u ta’ konsistenza.

120. Minn dan isegwi li l-acquis ta’ Schengen huwa element rilevanti li għandu jiġi kkunsidrat għall-interpretazzjoni tal-kelma “viża”, imma ma jiddeterminax it-tifsira għall-finijiet tal-Artikoli 2(m) u 12 tar-Regolament Dublin III.

121. L-Artikolu 13 tar-Regolament Dublin III ma jagħmel ebda riferiment espress għal xi miżura fl-acquis ta’ Schengen jew għad-Direttiva dwar ir-ritorn.

122. Madankollu, il-kuntest statutorju jindika li r-Regolament Dublin III huwa parti integrali mis-SEKA li hija bbażata fuq l-applikazzjoni sħiħa u inklużiva tal-Konvenzjoni ta’ Genève ( 119 ). Dik il-konvenzjoni tipprovdi l-qafas internazzjonali għall-ħarsien tar-refuġjati u dawk li jfittxu status ta’ refuġjat. Skont l-Artikolu 31(2) tal-imsemmija konvenzjoni, l-Istati ma għandhomx, bħala prinċipju, jirrestrinġu l-movimenti tar-refuġjati ġewwa t-territorju tagħhom; u kwalunkwe restrizzjoni li titqies li hija meħtieġa għandha tiġi applikata biss sakemm l-istatus tar-refuġjati jiġi rregolarizzat jew jiġu ammessi f’pajjiż ieħor. L-Istati għandhom jippermettu lir-refuġjati żmien raġonevoli u l-faċilitajiet meħtieġa sabiex jiġu ammessi f’pajjiż ieħor. Hemm bżonn li dik id-dispożizzjoni tiġi kkunsidrata fl-interpretazzjoni tar-Regolament Dublin III ( 120 ). Għaldaqstant, ir-regolament għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-kuntest u tal-iskop tiegħu u b’mod li huwa konsistenti mal-Konvenzjoni ta’ Genève. Dan jirriżulta mill-Artikolu 78(1) TFUE. Mill-premessa 39 jirriżulta wkoll li r-Regolament Dublin III għandu jiġi interpretat b’mod konsistenti mad-drittijiet irrikonoxxuti mill-Karta ( 121 ).

123. Peress li r-Regolament Dublin III huwa parti integrali tas-SEKA, l-acquis tal-ażil tal-Unjoni huwa fattur rilevanti wkoll ( 122 ). Hemm referenzi espressi għad-Direttiva dwar il-kwalifika, għad-Direttiva dwar l-akkoljenza u għad-Direttiva dwar il-proċeduri ( 123 ). Is-SEKA kienet ikkonċepita f’kuntest fejn kien raġonevoli li wieħed jassumi li l-Istati parteċipanti kollha, kemm jekk Stati Membri kif ukoll Stati terzi, jirrispettaw id-drittijiet fundamentali, inklużi d-drittijiet ibbażati fuq il-Konvenzjoni ta’ Genève u l-Protokoll tal-1967 u fuq il-KEDB ( 124 ), u li l-Istati Membri jistgħu għalhekk ikollhom fiduċja f’xulxin f’dak ir-rigward ( 125 ). “Huwa preċiżament minħabba dan il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka li l-leġiżlatur tal-Unjoni adotta r-Regolament Nru 343/2003 bil-għan li jiġi rrazzjonalizzat l-ipproċessar tat-talbiet għal ażil u li jiġi evitat xogħol żejjed għas-sistema minħabba l-obbligu tal-awtoritajiet statali li jipproċessaw talbiet multipli ppreżentati mill-istess persuna li tkun qegħda tfittex l-ażil, u bil-għan li tiżdied iċ-ċertezza legali fir-rigward tad-determinazzjoni tal-Istat responsabbli għall-ipproċessar tat-talba għal ażil u b’hekk li jiġi evitat ‘forum shopping’, u dan kollu fid-dawl tal-għan prinċipali li jitħaffef l-ipproċessar tat-talbiet fl-interess kemm tal-persuni li jkunu qegħdin ifittxu l-ażil u kif ukoll fl-interess tal-Istati parteċipanti” ( 126 ). Dawn il-kwistjonijiet jmorru fil-qalba tal-kunċett ta’ “spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja” ( 127 ) u, b’mod partikolari, is-SEKA, ibbażata fuq il-fiduċja reċiproka u preżunzjoni ta’ konformità, minn Stati Membri oħra, mad-dritt tal-Unjoni Ewropea u, b’mod partikolari, id-drittijiet fundamentali ( 128 ).

124. L-għanijiet prinċipali tar-Regolament Dublin III jikkonfermaw l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jiġu stabbiliti regoli organizzattivi dwar ir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri, fir-rigward tad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjoni għall-ażil, eżatt kif kien il-każ għall-Konvenzjoni ta’ Dublin ta’ qabel ( 129 ). Il-premessi 4, 5 u 7 tar-Regolament Dublin III jirreferu wkoll għall-istabbiliment ta’ metodu ċar u li jiffunzjona sabiex jiġi ddeterminat malajr l-Istat Membru responsabbli għall-ipproċessar ta’ applikazzjoni għall-ażil sabiex ikun iggarantit aċċess effettiv għall-proċeduri li jiddeterminaw l-istatus ta’ refuġjat u sabiex ma jkunx kompromess l-għan tal-ipproċessar b’ħeffa ta’ applikazzjonijiet għall-ażil ( 130 ).

125. Sa liema punt miżuri li ma humiex tas-SEKA, bħall-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u d-Direttiva dwar ir-ritorn, huma rilevanti għall-interpretazzjoni tal-kriterji tal-Kapitolu III fl-Artikoli 12, 13(1) u 14?

126. Diġà spjegajt li nikkunsidra li l-Artikoli 12 u 14 għandhom jiġu interpretati b’mod awtonomu, għalkemm il-Kodiċi dwar il-Viżi huwa rilevanti għat-tifsira tal-kelma “viża” f’ċerti aspetti ( 131 ).

127. Rigward l-interpretazzjoni ta’ “qsim irregolari” fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III, ma hemmx terminu korrispondenti fil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Għaldaqstant ma hemmx kwistjoni ta’ tentattivi għat-traspożizzjoni ta’ dak it-terminu mill-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen għar-Regolament Dublin III.

128. Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tar-regoli fil-Kapitolu I tat-Titolu II tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen dwar il-kundizzjonijiet ta’ dħul għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaqsmu l-fruntiera esterna tal-Unjoni ma huwiex l-istess bħal dak tal-Regolament Dublin III. Dan tal-aħħar japplika biss għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li qed ifittxu protezzjoni internazzjonali ( 132 ): kategorija ta’ persuni li tgawdi minn status speċjali taħt id-dritt internazzjonali bis-saħħa tal-Konvenzjoni ta’ Genève.

129. L-istorja leġiżlattiva turi li l-arranġamenti sabiex tiġi ddeterminata r-responsabbiltà għall-kunsiderazzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-ażil li l-Konvenzjoni ta’ Dublin issostitwixxiet kienu inizjalment parti mill-Konvenzjoni intergovernattiva ta’ Schengen ( 133 ), filwaqt li l-oriġini tar-Regolament Dublin III u l-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen it-tnejn jistgħu jiġu ttraċċati lura għall-KFS. Il-kamp ta’ applikazzjoni taż-żewġ atti huwa differenti u l-għanijiet rispettivi tagħhom ma humiex l-istess. Għalhekk, ma għandu jkun hemm l-ebda preżunzjoni li minħabba li hemm rabta storika, iż-żewġ atti għandhom jiġu interpretati bl-istess mod.

130. Ir-Renju Unit jenfasizza li l-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u d-Direttiva dwar ir-ritorn ma japplikawx għal ċerti Stati Membri (notevolment għalih stess). Huwa jikkunsidra li għalhekk ikun żbaljat li r-Regolament Dublin III jiġi interpretat b’riferiment għal leġiżlazzjoni li ma testendix mal-Unjoni Ewropea kollha.

131. Huwa veru li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni li ma tapplikax għall-Istati Membri kollha ma għandux jiġi estiż fil-konfront tagħhom jekk mhux mill-bieb mit-tieqa. Madankollu, il-ġeometrija varjabbli misjuba fl-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja bħala riżultat, inter alia, tal-pożizzjoni speċjali tar-Renju Unit ma ħolqotx mudell konsistenti. Ir-Renju Unit ipparteċipa f’ċerti elementi tal-acquis ta’ Schengen filwaqt li evita oħrajn ( 134 ). Il-fatt li r-Renju Unit ma huwiex marbut bil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jew bid-Direttiva dwar ir-ritorn ma jistax ibiddel in-natura vinkolanti tal-Regolament Dublin III ( 135 ). Lanqas l-assenza tar-Renju Unit minn ċerti strumenti tal-Unjoni ma tista’ toħloq restrizzjoni qawwija de facto fuq l-interpretazzjoni li għandha loġikament tingħata lill-miżuri li jiffurmaw parti minn pakkett. L-għażliet tar-Renju Unit ma jistgħux jiddettaw lill-Unjoni.

132. B’dan premess, ma hemm l-ebda referenza għad-Direttiva dwar ir-ritorn fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. Il-leġiżlatur fil-fatt għamel tali referenza fl-Artikolu 24 tal-imsemmi regolament, li jikkonċerna t-tressiq ta’ talba ta’ teħid lura meta l-ebda applikazzjoni ġdida ma tkun ġiet ippreżentata għand l-Istat Membru rikjedenti. Għalhekk, li kieku l-leġiżlatur xtaq jirreferi espressament għad-Direttiva dwar ir-ritorn fl-Artikolu 13(1), wieħed jista’ jimmaġina li huwa seta’ u kien jagħmel dik l-għażla.

133. Il-kunċett ta’ “soġġorn illegali” fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar ir-ritorn ikopri kategorija usa’ ta’ nies minn dak li jidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tar-Regolament Dublin III. Din id-direttiva tkopri ċ-ċittadini kollha ta’ pajjiżi terzi (kif iddefiniti). Il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ma huwiex limitat għall-kategorija partikolari ta’ ċittadini barranin li qed ifittxu protezzjoni internazzjonali sakemm it-talbiet tagħhom jibqgħu pendenti ( 136 ).

134. It-terminu “soġġorn illegali” fid-Direttiva dwar ir-ritorn jittratta sitwazzjoni differenti minn dik ta’ “qsim tal-fruntiera irregolari” kif previst fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Dublin III. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Affum ( 137 ) li ċittadin ta’ pajjiż terz fuq xarabank fi tranżitu fi Stat Membru jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar ir-rit