SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tielet Awla)

12 ta' Jannar 2006( )

"Awtorità għas-Saħħa – Prevenzjoni, kontroll u qerda għal kollox ta' ċertu enċefalopatija sponġiformi li tinxtered – Qatla tal-ko-orti tat-twelid – Proporzjonalità"

Fil-kawża C-504/04

li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-Verwaltungsgericht Schwerin (il-Ġermanja), permezz ta' deċiżjoni tad-9 ta' Jannar 2004, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-8 ta' Diċembru 2004 , fil-kawża

Agrarproduktion Staebelow GmbH

vs

Landrat des Landkreises Bad Doberan,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tielet Awla),

komposta minn A. Rosas (Relatur), President ta' Awla, J. Malenovský, A. La Pergola, A. Borg Barthet u A. Ó Caoimh , Imħallfin,

Avukat Ġenerali: M. Poiares Maduro,

Reġistratur: B. Fülöp, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad-19 ta' Ottubru 2005,

wara li kkunsidrat is-sottomissjonijiet ippreżentati:

– għal Agrarproduktion Staebelow GmbH, minn Behr & Partner, Rechtsanwälte u C. Columbus, Rechtsanwältin,

– għall-Gvern Grieg, minn V. Kontolaimos kif ukoll minn S. Papaioannou u M. Tassopoulou, bħala aġenti,

– għall-Gvern Olandiż, minn H.G. Sevenster, bħala aġent,

– għall-Parlament Ewropew, minn G. Mazzini u U. Rösslein, bħala aġenti,

– għall-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea, minn F. Ruggeri Laderchi u Z. Kupčová, bħala aġenti,

– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn A. Bordes u F. Erlbacher, bħala aġenti,

wara li rat id-deċiżjoni, wara li nstema l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tiġi deċiża mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-validità, fir-rigward tal-prinċipju ta' proporzjonalità, ta' l-obbligu li jinqatel il-ko-orti li tiegħu jappartjeni l-ifrat li fuqu ġiet ikkonfermata l-enċefalopatija sponġiformi ta' l-ifrat (iktar 'il quddiem il-"BSE").

2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn il-kumpannija Agrarproduktion Staebelow GmbH (iktar 'il quddiem, "Staebelow") u Landrat des Landkreises Bad Doberan (iktar 'il quddiem il-"Landrat") rigward il-qatla ta' 52 annimal li jagħmlu parti mit-trobbija ta' l-annimali ta' Staebelow.

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja

3 Ir-Regolament (KE) Nru 999/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta' Mejju 2001 li jistabbilixxi regoli għall-prevenzjoni, kontroll u eradikazzjoni [qerda għal kollox] ta' ċertu enċefalopatija sponġiformi li tinxtered (iktar 'il quddiem il-"TSE") (ĠU L 147, p. 1), ġie adottat fuq il-bażi ta' l-Artikolu 152(4)(b) KE li jipprovdi l-proċedura ta' adozzjoni, b'deroga mill-Artikolu 37KE, ta' miżuri fl-oqsma veterinarji u fito-sanitarji, li jkollhom bħala l-objettiv dirett tagħhom il-ħarsien tas-saħħa pubblika.

4 Dan ir-Regolament jiġbor f'test wieħed parti kbira mill-miżuri adottati mill-1990 mill-Komunità Ewropea fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet ta' salvagwardja li jinsabu fid-Direttivi relatati mal-miżuri fuq saħħet-l annimali u intiżi sabiex jipproteġu s-saħħa ta' l-annimali u tal-bnedmin mir-riskju ta' BSE.

5 Ir-raba' premessa ta' dan ir-Regolament tipprovdi kif ġej:

"Il-Kummissjoni kisbet fehmiet xjentifiċi, b'mod partikolari mill-Kumitat ta' Ġestjoni Xjentifiku u l-Kumitat Xjentifiku dwar Miżuri Veterinarji dwar Saħħa Pubblika, fuq diversi aspetti ta' l-[enċefalopatija sponġiformi li tinxtered (TSE]. Dawk il-fehmiet jinkludu pariri dwar miżuri biex jitnaqqas ir-riskju potenzjali għall-bnedmin u l-annimali li jirriżulta minn espożizzjoni għal prodotti ta' annimali infettati."

6 L-obbligu li jinqatlu l-ko-orti li tiegħu jappartjeni ifrat kontaminat jirriżulta mill-ewwel frażi ta' l-Artikolu 13(1)(c) tar-Regolament Nru 999/2001, moqri flimkien ma' Punt 2(a) ta' l-Anness VII ta' dan ir-Regolament. Il-ko-orti, min-naħa tiegħu, huwa definit fl-Anness I (c) ta' l-istess Regolament.

7 L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 999/2001 jipprovdi kif ġej:

"1.Meta tiġi kkonfermata uffiċjalment il-preżenza ta' EST, għandhom jiġu applikati l-miżuri segwenti mill-aktar fis possibbli:

a) kull parti tal-ġisem għandha tinqered kompletament b'mod konformi ma' l-Anness V minbarra materjal li jinżamm għal rekord skond l-Anness III, Kapitolu B, III, 2;

b) kull inkjesta għandha titwettaq biex jiġu identifikati l-annimali kollha taħt riskju skond l-Anness VII, punt 1;

c) kull annimal u l-prodotti li joriġinaw mill-annimali li [għ]alihom saret referenza fl-Anness VII, punt 2, li ġew identifikati bħala taħt riskju mill-inkjesta li għaliha saret referenza f'(b) għandhom jinqatlu u jinqerdu kompletamnet b'mod konformi ma' l-Anness V, punti 3 u 4.

[…]

4. Il-proprjetarji għandhom jiġu kkumpensati mingħajr dewmien għat-telf ta' annimali li nqatlu jew prodotti ta' oriġini mill-annimali meqruda skond l-Artikolu 12(2) u l-paragrafu 1(a) u (ċ) ta' dan l-Artikolu.

[…]"

8 L-Anness VII tar-Regolament Nru 999/2001 ġie emendat permezz tar-Regolament (KE) Nru 1326/2001 tad-29 ta' Ġunju 2001 li jippreskrivi miżuri transitorji li jippermettu l-bidla għar-Regolament Nru 999/2001 u li jemendaw l-Annessi VII u XI ta' dak ir-Regolament (ĠU L 177, p. 60). Dan l-Anness jipprovdi:

"1. L-inkjesta msemmija fl-Artikolu 13(1)(b) għandha tidentifika:

(a) fil-każ ta' annimali bovini [ifrat]:

– l-annimali oħra kollha li jixtarru fuq l-ażjenda ta' l-annimal li fih ġiet ikkonfermata l-marda,

– fejn il-marda ġiet ikkonfermata f'annimali femminili, l-embriji, l-ova u l-wild tagħha miġbura jew imwielda sa sentejn qabel, jew wara, li feġġet klinikament il-marda,

– l-annimali kollha ta' l-istess [ko-orti] ta' l-annimal li fih ġiet ikkonfermata l-marda,

[…]

2.Il-miżuri stabbiliti fl-Artikolu 13(1)(c) għandhom jikkonsistu għall-inqas:

a) fil-każ ta' konferma ta' l-BSE f'annimal bovin, il-qtil u l-qerda kompleta ta' annimali bovini u l-qerda ta' embriji u ova identifikati mill-inkjesta imsemmija fil-punt 1(a), l-ewwel, it-tieni u t-tielet inċiż. L-Istat Membru jista' jiddeċiedi li ma joqtolx u jeqred l-annimali bovini kollha fl-ażjenda ta' l-annimal li fih ġiet ikkonfermata l-marda kif imsemmi fl-ewwel inċiż tal-punt 1(a), skond is-sitwazzjoni epidemjoloġika u t-traċċabilità ta' l-annimali ta' dik l-ażjenda;

[…]"

9 Il-"ko-orti" huwa definit fl-Anness I (c) tar-Regolament Nru 999/2001 bħala kull grupp ta' annimali ta' l-ifrat li jew twieldu fl-istess merħla bħal, u fi żmien 12-il xahar qabel jew wara it-twelid ta', il-baqra affettwata jew imrobbija flimkien ma' l-annimal affettwat f'kull żmien matul l-ewwel sena ta' ħajjithom u li setgħet kkunsmat l-istess ġwież bħall-annimal affettwat matul l-ewwel sena ta' ħajjitha;

10 Is-seba' premessa tar-Regolament Nru 1326/2001 huma miktub kif ġej:

"L-Anness VII tar-Regolament (KE) Nru 999/2001 jippreskrivi r-regoli dettaljati għall-miżuri li għandhom jiġu implementati wara l-konferma tal-preżenza ta' TSE. Dawn ir-regoli għandhom jiġu aġġornati sabiex jirriflettu d-disposizzjonijiet tekniċi dettaljati ta' qerda applikati mill-Istati Membri, b'kunsiderazzjoni għall-opinjoni tal-Kumitat tat-Tmexxija Xjentifiku dwar l-għażla ta' l-ifrat għal qatla relatata mal-BSE tal-15 ta' Settembru 2000. Il-KTX ikkonkluda f'din l-opinjoni li "digà l-għażla ta' merħla (sħiħa) għal qatla qed ikollha xi effett kemm f'termini li jiġu eliminati każijiet li mhumiex identifikati mod ieħor u kemm f'termini li fil-futur irażżnu każijiet oħra milli jitfaċċaw. Madankollu, (...) fil-biċċa l-kbira l-istess effett jista' jintlaħaq bl-għażla għall-qatla ta' l-annimali kollha mwielda u/jew imrobbija fl-istess merħliet bħal fil-każ ikkonfermat fi żmien bejn wieħed u ieħor12-il xahar qabel u wara d-data tat-twelid tal-każ ta' indiċi (għażla għal qatla fuq twelid flimkien)." Il-KTX irrakkomanda l-għażla għall-qatla ta' għall-inqas wild flimkien kull meta jidher każ domestiku ta' BSE, irrispettivament mis-sitwazzjoni epidemjoloġika prevalenti. Huwa għalhekk xieraq li jiġu emendati d-disposizzjonijiet dettaljati dwar il-qerda skond dan billi ssir mhux obbligatorja l-għażla għal qatla tal-merħla sħiħa skond is-sitwazzjoni lokali prevalenti."

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari

11 Fid-29 ta' Jannar 2002, test magħmul fuq ifrat maqtul, li kien jagħmel parti mit-trobbija ta' l-ifrat ta' Staebelow ta riżultat pożittiv għall-BSE. Sussegwentement, żewġ wild diretti ta' l-ifrat infettati u 50 annimal tal-ko-orti tiegħu ġew individwati.

12 B'deċiżjoni tal-5 ta' Frar 2002, il-Landrat ordna il-qatla immedjata ta' 52 ifrat. Staebelow ikkontestat din l-ordni imma din l-oppożizzjoni ġiet iddikjarata infondata b'deċiżjoni tat-13 ta' Frar 2002.

13 Staebelow resqet rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Verwaltungsgericht Schwerin fit-13 ta' Marzu 2002.

14 Talba għal miżuri provviżorji li kienet ġiet ippreżentata qabel, kienet ġiet miċħuda kemm minn din il-qorti u kik ukoll fl-Appell, mill-Oberverwaltungsgericht Mecklenburg-Vorpommern. Konsegwentement, id-deċiżjoni tal-Landrat ġiet implementata. L-ifrat inqatlu fl-4 ta' April 2002 u ġew kompletament meqruda.

15 Staebelow kompliet bil-proċedura prinċipali sabiex tingħata dikjarazzjoni ta' illegalità ta' l-ordni ta' qtil. Hija tibża' li, f'sitwazzjoni simili, il-Landrat terġa' tordna l-qatla ta' l-ifrat fl-istess ko-orti kif ukoll il-wild ta' l-ifrat infettat. F'din il-miżura, hija tosserva li jeżisti periklu suffiċjentement konkret ta' repetizzjoni ta' tali deċiżjoni, minħabba li hija qed tkompli tippossjedi u trabbi l-ifrat. Din id-dikjarazzjoni kienet ukoll importanti għaliha għar-riabilitazzjoni tagħha.

16 Quddiem il-Verwaltungsgericht Schwerin, Staebelow ssostni li l-leġiżlazzjoni Komunitarja hija invalida minħabba li hija tikser il-prinċipju ta' proporzjonalità.

17 Hija ssostni, qabel kollox, li l-irtirar ta' materjal speċifikat bħala riskjuż, jiġifieri il-partijiet ta' l-annimali li fihom il-prijoniċi kienu kkonċentrati, jevita li tessuti infettati mill-prijoniċi jaslu fil-katina ta' l-ikel.

18 Barra minn hekk hija kkunsidrat iċ-ċifri tal-Bundesverbraucherministerium (Ministeru Federali għall-Protezzjoni tal-Konsumatur) li jindikaw, fir-rigward tar-riżultati tat-testijiet tal-BSE fl-2001, fl-2002 u f'Jannar 2003:

fl-2001, il-persentaġġ ta' każijiet pożittivi ta' BSE fost l-annimali b'saħħithom li kienu maqtula kien ta' 0.0014% (38 każijiet pożittivi minn 2,593,260 annimal ikkontrollat) Fost l-annimali maqtula fil-kuntest ta' l-eradikazzjoni [qerda għal kollox] tal-BSE, il-persentaġġ kien ta' 0.0446% (4 każijiet pożittivi minn 8,952 annimal);

fl-2002, il-persentaġġ ta' każijiet pożittivi ta' BSE fost l-annimali b'saħħithom li kienu maqtula kien ta' 0.0015% (42 każijiet pożittivi minn 2,759,984 annimal ikkontrollat). Fost l-annimali maqtula fil-kuntest ta' l-eradikazzjoni [qerda għal kollox] tal-BSE, il-persentaġġ kien ta' 0.1185% (3 każijiet pożittivi minn 2,530 annimal);

fil-perijodu bejn Jannar u Ottubru 2003, 779 annimal kienu ġew maqtula fil-kuntest tal-qatla tal-ko-orti. Fost dawn l-annimali, kien ġie osservat każ wieħed biss li kien pożittiv.

19 Billi bbażat ruħha fuq opinjoni mogħtija fil-15 ta' Diċembru 2003 mill-Professur Staufenbiel, tal-katedra ta' Mediċina Veterinarja tal-Freie Universität Berlin, Staebelow iddeduċiet minn din l-informazzjoni li peress illi ma kienx hemm differenza sinifikanti fir-riżultati, il-qatla tal-ko-orti seta' jiġi kkuknsidrat bħala mhux xieraq.

20 Fl-aħħarnett, Staebelow issostni li peress illi l-provi ta' screening imħaffa tal-BSE kienu kkunsidrati bħala preċiżi 100%, l-annimali milquta li kienu jagħmlu parti mill-ko-orti kienu f'kull każ jiġu skoperti matul il-qatla normali ta' l-annimali.

21 F'dawn il-kundizzjonijiet, il-Verwaltungsgericht Schwerin iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel is-segwenti domanda għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti:

"L-ewwel frażi ta' l-Artikolu 13(1)(c), moqri flimkien ma' l-Anness VII, punti 2(a) u 1(a), it-tielet inċiż tar-Regolament (KE) Nru 999/2001 […], fil-verżjoni li tirriżulta mill-Artikolu 3, punt 1, u ta' l-Anness II tar-Regolament (KE) Nru 1326/2001, huwa invalidu minħabba li jikser il-prinċipju ta' proporzjonalità?"

Fuq id-domanda preliminari

Osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

22 Billi bbażat ruħha fuq diversi artikoli xjentifiċi, Staebelow ssostni li, għal raġunijiet meħuda fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-obbligu li jinqatel il-ko-orti li tiegħu jappartjeni l-annimal marid jikser il-prinċipju ta' proporzjonalità minħabba li din il-miżura ma ttejjibx il-protezzjoni tal-konsumaturi b'mod determinanti. Anki jekk min irabbi l-annimali jirċievi kumpens, dan ma jkoprix biżżejjed id-dannu morali. Il-leġiżlatur Komunitarju ma kkunsidrax id-differenza ta' strutturi ta' ażjendi ta' l-Istati Membri. Għandu wkoll jittieħed in kunsiderazzjoni l-projbizzjoni li jinqatel annimal mingħajr bżonn kif ukoll il-protezzjoni ta' l-annimali, imħarsa permezz tal-Leġiżlazzjoni fundamentali Ġermaniża.

23 Staebelow ssostni wkoll li mhuwiex ippruvat li teżisti konnessjoni bejn il-BSE u r-riskji għas-saħħa tal-bnedmin, li huma, f'kull każ, dgħajfa, kif jirriżulta minn preċiżjonijiet mogħtija minn ċerti xjenzjati.

24 Staebelow ssostni wkoll li l-leġiżlatur Komunitarju għandu d-dmir li jivverifika kontinwament il-miżuri li huwa ppreskriva u li jieħu kunsiderazzjoni ta' l-evoluzzjoni ta' informazzjoni xjentifika.

25 Il-Gvern Grieg u l-Gvern Olandiż, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej isostnu, min-naħa l-oħra, li l-obbligu li jinqatel il-ko-orti li fih jappartjeni l-annimal infettat ma jiksirx il-prinċipju ta' proporzjonalità.

26 Preliminarjament, huma jfakkru is-setgħa diskrezzjonali wiesgħa tal-leġiżlatur Komunitarju, il-livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa tal-bnedmin li għandha tiġi assigurata fid-definizzjoni u l-implementazzjoni tal-politika u l-attivitajiet kollha tal-Komunità, l-importanza tal-prinċipju ta' prekawzjoni u l-fatt li l-legalità ta' att għandu jiġi evalwat billi tiġi kkunsidrata s-sitwazzjoni eżistenti fil-mument ta' l-adozzjoni tiegħu. Huma jirrilevaw f'dan ir-rigward li l-informazzjoni nvokata quddiem il-qorti tar-rinviju hija relativa għal sitwazzjoni sussegwenti għal dik ta' l-adozzjoni tar-Regolament Nru 999/2001.

27 Barra minn hekk, dawn il-Gvernijiet u dawn l-istituzzjonijiet Komunitarji jfakkru l-evoluzzjoni tal-leġiżlazzjoni Komunitarja li għandha bħala skop il-ġlieda kontra l-BSE u t-TSE in ġenerali. Matul is-seduta, dawn l-istess istituzzjonijiet esponew li, kuntrarjament għal dak li ssostni r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, miżura bħal dik ta' l-obbligu tal-qatla tal-ko-orti u l-qerda ta' l-annimali ma kienx immotivat biss mill-protezzjoni tal-konsumatur, imma wkoll mill-għan ta' eradikazzjoni [qerda għal kollox] tal-BSE.

28 Dawn il-Gvernijiet u dawn l-istituzzjonijiet Komunitarji jsostnu li r-Regolament Nru 1326/2001 kien ġie adottat filwaqt li ġiet ikkunsidrata l-opinjoni tal-15 ta' Settembru 2000 tal-Kumitat tat-Tmexxija Xjentifika (iktar 'il quddiem il"-KTX"), kif tippreċiża s-seba' premessa ta' dan ir-Regolament. Huma jfakkru f'dan ir-rigward li, fil-verżjoni oriġinali tiegħu, ir-Regolament Nru 999/2001 kien jipprovdi għall-qatla tat-totalità tal-merħla preżenti fl-ażjenda li fiha jappartjeni l-annimal li fih il-preżenza ta' din il-marda kienet ġiet ikkonfermata. Sussegwentement għall-opinjoni tal-KTX u wkoll qabel ma' r-Regolament Nru 999/2001 kien applikabbli, l-Anness VII kien ġie emendat sabiex jimponi biss il-qatla tal-ko-orti.

29 Huma jirrilevaw li n-neċessità li jinqatel il-ko-orti kienet ġiet ikkonfermata bosta drabi minn diversi kumitati xjentifiċi. Huma jiċċitaw f'dan ir-rigward il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet prinċipali tal-konsultazzjoni teknika konġunta WHO/FAO/OIE fuq il-BSE: Saħħa pubblika, saħħa ta' l-annimali u l-kummerċ (OIE, Pariġi, 11-14 ta' Ġunju 2001), l-opinjoni tal-KTX tal-11 ta' Jannar 2002 fuq il-garanzija supplementari li joffru s-sistemi differenti ta' qatla fil-kundizzjonijiet attwali fir-Renju Unit u fil-Ġermanja (Opinion on the additional safeguard provided by different culling systems under the current conditions in the UK and DE) kif ukoll l-opinjoni mogħtija fil-21 ta' April 2004, fuq talba tal-Kummissjoni, dwar il-qatla fil-kuntest tal-ġlieda kontra l-BSE mill-grupp xjentifiku fuq ir-riskji bijoloġiċi [Opinion of the Scentific Panel on Biological Hazards on a request from the Commission on BSE-related Culling in Cattle (Question N° EFSA-Q-2003-098)].

30 Fir-rigward ta' l-argumenti ppreżentati quddiem il-qorti tar-rinviju, huma jsostnu li, fil-mument ta' l-adozzjoni tar-Regolament Nru 999/2001, il-firxa ta' l-infezzjoni fil-ġisem u l-organi ta' annimal infettat ma kinitx magħrufa sew. F'kull każ, it-tneħħija tal-materjal riskjuż speċifiku ma kinitx miżura ta' protezzjoni suffiċjenti peress illi ma setax jiġi eskluż li, fil-każ ta' regoli ta' iġjene insuffiċjenti, xi tessuti kkontaminati jidħlu fil-katina ta' l-ikel.

31 Il-Gvernijiet u l-istituzzjonijiet Komunitarji jfakkru barra minn hekk li t-testijiet ta' screening rapidi għal TSE ma jippermettux li tiġi identifikata l-marda matul il-perijodu ta' inkubazzjoni, imma biss meta din tinsab fi stadju avanzat ħafna.

32 Huma jikkontestaw il-konklużjonijiet li waslet għalihom Staebelow mill-istatistiċi. Bil-kontra, dawn juru li hemm probabbiltà kbira li jinstabu każijiet pożittivi ta' BSE fost l-annimali b'saħħithom maqtula li jappartjenu għall-ko-orti li minnu jkun ħareġ l-annimal infettat. Għaldaqstant, jekk jerġgħu jiġu kkunsidrati ċ-ċifri mogħtija mill-qorti tar-rinviju, kien hemm, fl-2001, 31.85 darba (0.0446% diviża b'0.0014%) aktar każijiet pożittivi fil-kuntest tal-qatla tal-ko-orti milli fil-kuntest ta' dawn it-testijiet. Fl-2002, kien hemm 79 darba aktar (0.1185% diviża b'0.0015%).

33 Fir-rigward ta' dawn l-elementi differenti dawn il-Gvernijiet u dawn l-istituzzjonijiet iqisu li l-obbligu li jinqatal il-ko-orti in kwistjoni huwa meħtieġ għall-protezzjoni tas-saħħa ta' l-annimali u tal-bnedmin u li l-miżuri l-oħra ma jippermettux li jintlaħaq l-istess riżultat. Filwaqt li jiġi kkunsidrat il-kumpens tal-proprjetarji previst fl-Artikolu 13(4) tar-Regolament Nru 999/2001, din il-miżura ma kinitx disproporzjonata fir-rigward ta' l-għan imfittex.

34 Huma jippreċiżaw ukoll li l-leġiżlazzjoni Komunitarja hija adattata skond l-iżvilupp ta' għarfien xjentifiku. Għaldaqstant, l-Anness VII tar-Regolament Nru 999/2001 ġie emendat fl-2002, fl-2003 u fl-2004, preċiżament sabiex jagħmel il-miżuri relatati mal-qatla aktar flessibbli.

Ir-Risposta tal-Qorti

35 Il-prinċipju ta' proporzjonalità, li jagħmel parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju, jitlob li l-atti ta' l-istituzzjonijiet Komunitarji ma jeċċedux il-limiti ta' dak li hu idoneu u neċessarju għat-twettiq ta' l-għanijiet leġittimi mfittxa mil-leġiżlazzjoni in kwistjoni, filwaqt li meta jkun hemm possibbiltà ta' għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel l-inqas waħda restrittiva, u l-inkonvenjenti li jinħolqu m'għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla ma' l-għanijiet imfittxija (sentenzi tat-13 ta' Novembru 1990, Fedesa et, C-331/88, Ġabra p. I-4023, punt 13; tal-5 ta' Ottubru 1994, Crispoltoni et, C-133/93, C-300/93 u C-362/93, Ġabra p. I-4863, punt 41; tal-5 ta' Mejju 1998, National Farmers' Union et, C-157/96, Ġabra p. I-2211, punt 60, u tat-12 ta' Lulju 2001, Jippes et, C-189/01, Ġabra p. I-5689, punt 81.

36 Fir-rigward ta' l-istħarriġ ġudizzjarju tal-kundizzjonijiet ta' implementazzjoni ta' tali prinċipju, fid-dawl tal-fatt li l-leġiżlatur Komunitarju għandu setgħa diskrezzjonali wiesgħa f'qasam bħal dak tal-każ in eżami, li tinvolvi, min-naħa tiegħu, għażliet ta' natura politika, ekonomika u soċjali, u li fiha huwa msejjaħ jagħmel evalwazzjonijiet kumplessi, hija biss in-natura manifestament inadegwata ta' miżura stabbilita f'dan il-qasam, meta mqabbla ma' l-għan li l-istituzzjonijiet kompetenti għandhom intenzjoni jilħqu, li tista' taffettwa l-legalità ta' tali miżura (sentenza tas-6 ta' Diċembru 2005, ABNA et, C-453/03, C-11/04, C-12/04 u C-194/04, għadhom mhux ippubblikati fil-Ġabra, punt 69).

37 Fil-kuntest ta' l-eżami tar-restrizzjonijiet konnessi ma' miżuri differenti possibbli, għandu jiġi vverifikat li, minbarra l-għan prinċipali ta' protezzjoni tas-saħħa pubblika, il-leġiżlatur Komunitarju kkunsidra għal kollox l-interessi preżenti u, b'mod partikolari, id-dritt ta' proprjetà kif ukoll l-eżiġenzi tal-ġid ta' l-annimali (sentenza ta' l-10 ta' Marzu 2005, Templeman u van Schaijk, C-96/03 u C-97/03, Ġabra p. I-1895, punt 48).

38 Huwa importanti minbarra dan li jiġi mfakkar li l-validità ta' att Komunitajru ma jistax jiddependi minn evalwazzjonijiet retrospettivi li jikkonċernaw il-livell ta' effikaċità tiegħu. Meta l-leġiżlatur Komunitarju huwa responsabbli li jevalwa l-effetti futuri ta' leġiżlazzjoni li għandu jadotta u dawn l-effetti ma jistgħux jiġu previsti b'eżattezza, l-evalwazzjoni tiegħu ma tistax tiġi ddubitata ħlief jekk hija tidher manifestament żbaljata fid-dawl ta' l-informazzjoni li huwa kellu fil-mument tal-leġiżlazzjoni in kwistjoni (sentenza Jippes et, iċċitata iktar 'il fuq, punt 84).

39 Għaldaqstant, għandu jiġi aċċettat li, meta jeżistu inċertezzi apparenti rigward l-eżistenza jew il-portata ta' riskji għas-saħħa tal-persuni, l-istituzzjonijiet, billi japplikaw il-prinċipju ta' prekawzjoni u ta' azzjoni preventiva, jistgħu jieħdu miżuri ta' protezzjoni mingħajr ma jistennew li r-realtà u l-gravità ta' dawn ir-riskji jiġu murija kollha kemm huma (ara, f'dan is-sens, is-sentenza National Farmers et, iċċitata iktar 'il fuq, punt 63).

40 Min-naħa l-oħra, meta elementi ġodda jbiddlu l-perċezzjoni ta' riskju jew juru li dan ir-riskju jista' jiġi ċċirkoskritt minn miżuri inqas restrittivi minn dawk eżistenzi, hija kompetenza ta' l-istituzzjonijiet, u b'mod partikolari tal-Kummissjoni, li għandha s-setgħa ta' inizjattiva, li jadattaw il-leġiżlazzjoni għal fatturi ġodda.

41 Ir-regoli imposti mir-Regolament Nru 999/2001 kienu ġew stabbiliti billi tittieħdet bħala ipoteżi l-eżistenza ta' konnessjoni bejn il-BSE u l-varjant ġdid tal-marda Creutzfeldt-Jakob. Jirriżulta fil-fatt mill-ewwel premessa tiegħu li "[E]videnza tkompli tissaħħaħ bis-similarità bejn l-agent ta' BSE u dak tal-varjant il-ġdid tal-Marda Cretuzfeld-Jakob". F'dan ir-rigward, jekk ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali tirrileva li l-prova ta' rabta ta' kawżalità bejn dan l-aġent u din il-marda mhijiex stabbilita, hija ma tikkontestax madankollu li teżisti korrelazzjoni ġeografika u temporali bejn id-dehra tal-BSE u dik tal-varjant ta' din il-marda, li tikkostitwixxi indikazzjoni ta' din ir-rabta.

42 Kif jirriżulta mir-raba premessa ta' dan ir-Regolament, ir-regoli li huwa jipprevedi huma fondati fuq diversi opinjonijiet xjentifiċi li jirrakkomandaw li tiġi evitata l-espożizzjoni ta' l-annimali u tal-bnedmin għal prodotti li ġejjin minn annimali infettati. L-istat ta' għarfien xjentifiku f'dan ir-rigward fil-mument ta' l-adozzjoni ta' l-istess Regolament jirriżulta b'mod partikolari mill-konsultazzjoni teknika konġunta WHO/FAO/OIE fuq il-BSE ta' 2001 (imsemmija iktar 'l isfel), ċċitata iktar 'il fuq, li fiha huwa kkonstatat li "kunsens xjentifiku jeżisti fuq il-fatt li l-ikel jikkostitwixxi s-sors prinċipali ta' espożizzjoni" għall-BSE (ara, p. 4 ta' din il-konsultazzjoni).

43 Fir-rigward ta' dawn l-elementi, il-miżuri addotati mill-leġiżlatur Komunitarju li għandhom bħala effett li jnaqqsu l-espożizzjoni ta' l-annimal utal-bniedem għall-aġent tal-BSE, bħall-qatla u l-qerda tal-ko-orti li fiha jappartjeni l-annimal infettat, għandhon jiġu kkunsidrati bħala xierqa għat-twettiq ta' l-għan ta' protezzjoni tas-saħħa pubblika.

44 Ma jidhirx li, fiż-żmien meta r-regola tal-qatla tal-ko-orti kienet ġiet adottata, tali miżura kienet ġiet superfluwa fid-dawl ta' miżuri oħra ta' protezzjoni eżistenti. Għandu jiġi mfakkar, fuq dan il-punt, li l-projbizzjoni totali ta' l-użu ta' prodotti sekondarji ta' l-annimali fl-ikel ta' l-annimali ma kinitx applikabbli ħlief mill-1 ta' Marzu 2001, skond l-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2001/25/KE tas-27 ta' Diċembru 2000 li tipprojbixxi l-użu ta' ċerti prodotti sekondarji ta' l-annimali fl-ikel ta' l-annimali (ĠU 2001, L 6, p. 16).

45 Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-opinjoni tal-KTX tal-15 ta' Settembru 2000 indikata fis-seba' premessa tar-Regolament Nru 1326/2001, it-testijiet magħmula fuq l-ifrat ma jippermettux li tiġi osservata l-marda fil-bidu tal-perijodu ta' inkubazzjoni.

46 Fir-rigward tal-proporzjonalità tal-miżura in kwistjoni fiż-żmien tal-fatti tal-kawża prinċipali, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, għalkemm l-Artikoli 23 u 24 tar-Regolament Nru 999/2001 kienu jippermettu, bħala prinċipju, l-adattament eventwali ta' din il-miżura, l-opinjoni tal-11 ta' Jannar 2002 imsemmija iktar 'l isfel, ċċitata iktar 'il fuq, adottata f'dak iż-żmien mill-KTX, tirrepeti l-konstatazzjoni ċċitata iktar 'il fuq ta' l-opinjoni tal-15 ta' Settembru 2000. F'din l-opinjoni ġdida, il-KTX isostni minbarra dan li miżuri bħall-projbizzjoni ta' prodotti sekondarji ta' l-annimali fl-ikel ta' l-ifrat u t-tneħħija ta' ġewwieni speċifikati ma jnaqqasx ir-riskju għas-saħħa tal-bnedmin ħlief sakemm huma jiġu implementati b'mod effettiv, u li n-nuqqasijiet, anki jekk minuri, jistgħu inaqqsu l-livell ta' sigurtà b'mod sinifikanti.

47 Għaldaqstant, mistoqsi fuq l-utilità li jżomm l-obbligu ta' qatla tal-ko-orti minkejja l-eżistenza ta' miżuri oħra, il-KTX, f'din l-opinjoni tal-11 ta' Jannar 2002, ikkonferma li l-qatla ta' l-annimali li jippreżentaw riskju jnaqqas ir-riskju għall-bnedmin b'livell inqas minn dak li jkun hemm bl-użu tat-testijiet ta' screening rapidi u t-tneħħija ta' ġewwieni speċifikat (ara p. 4 ta' din l-opinjoni).

48 F'dan ir-rigward, inkwantu statistiċi mressqa mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali quddiem il-qorti tar-rinviju, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat, bħal ma għamlu l-Gvernijiet u l-istituzzjonijiet Komunitarji li ppreżentaw osservazzjonijiet, li dawn juru l-iktar prevalenza kbira ta' individwi milquta fost il-kor-orti ta' twelid ta' ifrat infettati milli fost il-popolazzjoni ta' l-ifrat ordinarji. Xi statistiċi eżaminati mis-Scientific Panel on Biological Hazards, fir-rapport tiegħu tal-21 ta' April 2004, imsemmija iktar 'l fuq, jaqbel ma' din il-konklużjoni (ara p. 1 ta' dan ir-rapport).

49 Barra minn hekk, ma jidhirx li d-differenza ta' strutturi ta' ażjendi skond l-Istati Membri kien element rilevanti li l-leġiżlatur Komunitarju kellu jieħu in kunsiderazzjoni fil-mument ta' l-adozjoni tal-miżura kkontestata. Fil-fatt, peress illi l-ħtieġa tal-qatla tal-ko-orti kienet ibbażata fuq il-preżunzjoni li l-annimali ta' dan ta' l-aħħar kienu rċivew l-istess ikel bħall-annimal infettat, ma kienx hemm għalfejn wieħed jiddistingwi skond jekk il-ko-orti ma jinkludix ħlief 20 jew aktar minn 500 annimal.

50 Għandu jiġi osservat ukoll li l-Artikolu 13(4) tar-Regolament Nru 999/2001 jipprevedi kumpens mingħajr dewmien għall-proprjetarji ta' l-annimali meqruda skond il-paragrafu 1(c) ta' l-istess Artikolu.

51 Fl-aħħarnett, għandu jiġi nnutat li, kif jirriżulta mis-seba' premessa tar-Regolament Nru 1326/2001, il-miżura li fil-bidu kienet prevista mir-Regolament Nru 999/2001 tal-qerda tat-totalità tal-merħla li fiha jappartjeni l-ifrat infettat kienet saret inqas stretta sabiex tittieħed in kunsiderazzjoni l-opinjoni tal-KTX, tal-15 ta' Settembru 2000, fuq il-qatla fil-kuntest tal-ġlieda kontra l-BSE, li kkonkluda li kien possibbli li jintlaħaq bejn wieħed u ieħor l-istess riżultat billi jinqatel l-uniku ko-orti ta' twelid ta' l-annimal infettat minflok il-merħla kollha.

52 Jirriżulta minn dawn il-kunsiderazzjonijiet li r-regola li timponi l-qatla u l-qerda tal-ko-orti ta' l-ifrat infettat, kif tirriżulta mir-Regolament Nru 999/2001, emendat permezz tar-Regolament Nru 1326/2001, ma tiksirx il-prinċipju ta' proporzjonalità peress illi ma teċċedix il-limiti ta' dak li kien xieraq u meħtieġ għall-protezzjoni tas-saħħa ta' l-annimali u tal-bnedmin.

53 B'hekk ir-risposta għad-domanda mressqa għandha tkun li l-eżami tagħha ma qajmet ebda element ta' natura li jaffettwa, fir-rigward tal-prinċipju ta' proporzjonalità, il-validità ta' l-ewwel frażi ta' l-Artikolu 13(1)(c) tar-Regolament Nru 999/2001, kif emendat permezz tar-Regolament Nru 1326/2001, moqri flimkien ma' l-Anness VII, punti 2(a) u 1(a),it-tielet inċiż, ta' l-istess Regolament.

Fuq l-ispejjeż

54 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet lill-Qorti barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (it-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi:

L-eżami tad-domanda mressqa ma qajmet ebda element ta' natura li jaffettwa, fir-rigward tal-prinċipju ta' proporzjonalità, il-validità ta' l-ewwel frażi ta' l-Artikolu 13(1)(c) tar-Regolament (KE) Nru 999/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta' Mejju 2001 li jistabbilixxi regoli għall-prevenzjoni, kontroll u eradikazzjoni ta' ċertu enċefalopatiji sponġiformi li tinxtered, kif emendat permezz tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1326/2001 tad-29 ta' Ġunju 2001 li jippreskrivi miżuri transitorji li jippermettu l-bidla għar-Regolamnet Nru 999/2001 u li jemendaw l-Annessi VII u XI ta' da kir-Regolament, moqri flimkien ma' l-Anness VII, punti 2(a) u 1(a), it-tielet inċiż, ta' dan ir-Regolament.

Firem