KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

MENGOZZI

ippreżentati fit‑3 ta’ Ottubru 2018 ( 1 )

Kawża C‑165/17

Morgan Stanley & Co International plc

vs

Ministre de l’Économie et des Finances

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – VAT – Artikoli 17 u 19 tad-Direttiva 77/388/KEE – Artikoli 168, 169 u 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112/KE – Tnaqqis tat-taxxa tal-input imħallsa – Determinazzjoni tat-tnaqqis pro rata applikabbli – Fergħa ta’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor minn dak tas-sede tagħha – Spejjeż imwettqa mill-fergħa, iddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede tagħha – Spejjeż imwettqa mill-fergħa użati għat-twettiq kemm tat-tranżazzjonijiet tagħha kif ukoll għal dawk tas-sede”

I. Introduzzjoni

1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza), tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(2), (3) u (5), kif ukoll tal-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE tas‑17 ta’ Mejju 1977 fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima ( 2 ) (iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”), kif ukoll tal-Artikoli 168, 169, 173 sa 175 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud ( 3 ).

2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-kumpannija Morgan Stanley & Co International plc (iktar ’il quddiem “Morgan Stanley”) u l-amministrazzjoni fiskali Franċiża, dwar it-tnaqqis tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) imħallsa mill-fergħa, irreġistrata fi Franza għall-pagament tal-VAT, ta’ Morgan Stanley (iktar ’il quddiem il-“fergħa Franċiża”), għall-finijiet tat-tranżazzjonijiet imwettqa fi Franza, minn naħa, u tas-servizzi għall-benefiċċju tas-sede li tinsab f’Londra, fir-Renju Unit (iktar ’il quddiem is-“sede ta’ Londra”), min-naħa l-oħra.

3. B’mod iktar preċiż, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-fergħa Franċiża kienet is-suġġett ta’ żewġ verifiki tal-kontabbiltà li jirrigwardaw, fil-qasam tal-VAT, il-perijodi mill‑1 ta’ Diċembru 2002 sat‑30 ta’ April 2005 kif ukoll mill‑1 ta’ Diċembru 2005 sat‑30 ta’ April 2009 ( 4 ).

4. Mat-twettiq ta’ dawn il-verifiki, l-amministrazzjoni fiskali Franċiża kkonstatat li l-fergħa Franċiża, stabbiliment stabbli taħt ir-regoli applikabbli fil-qasam tal-VAT, kienet twettaq, minn naħa, tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji għall-klijenti lokali tagħha, li għalihom, konformement mad-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112 ittrasposti mill-code général des impôts français (il-Kodiċi Ġenerali tat-Taxxa Franċiż, iktar ’il quddiem iċ-“CGI”) ( 5 ), hija kienet għażlet is-suġġettar għall-VAT u, min-naħa l-oħra, tas-servizzi għall-benefiċċju tas-sede ta’ Londra fejn hija kienet tirċievi ħlasijiet bħala korrispettiv għal dan ( 6 ). Il-fergħa Franċiża naqqset il-VAT kollha li kienet tapplika għall-ispejjeż relatati ma’ dawn iż-żewġ kategoriji ta’ servizzi.

5. L-amministrazzjoni fiskali Franċiża qieset li l-VAT imposta fuq l-akkwist ta’ oġġetti u servizzi użati esklużivament għat-tranżazzjonijiet interni mwettqa mas-sede ta’ Londra ma setgħetx tingħata dritt għal tnaqqis minħabba li dawn it-tranżazzjonijiet ma kinux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT. Hija madankollu taċċetta, bħala miżura ta’ kwalifika, it-tnaqqis ta’ parti mit-taxxa inkwistjoni bl-applikazzjoni tat-tnaqqis pro rata applikabbli għas-sede ta’ Londra, bla ħsara għall-esklużjonijiet għad-dritt għal tnaqqis fis-seħħ fi Franza. Fir-rigward tal-ispejjeż imħallta tal-fergħa Franċiża, relatati mat-tranżazzjonijiet imwettqa kemm għall-benefiċċju tal-klijenti proprji tagħha kif ukoll mas-sede ta’ Londra, l-amministrazzjoni fiskali qieset li dawn setgħu jitnaqqsu biss b’mod parzjali u applikat it-tnaqqis pro rata applikabbli għas-sede ta’ Londra, ikkoreġut mid-dħul mill-bejgħ tal-fergħa Franċiża li jagħti dritt għal tnaqqis, bla ħsara għall-esklużjonijiet għad-dritt għal tnaqqis fis-seħħ fi Franza.

6. Morgan Stanley talbet il-kanċellament tal-istimi tal-pagament tal-VAT imnaqqsa inizjalment, indirizzati mill-amministrazzjoni fiskali, quddiem it-tribunal administratif de Montreuil (il-Qorti Amministrattiva ta’ Montreuil, Franza), li ċaħdet dawn it-talbiet. L-appell ippreżentat mid-deċiżjoni ta’ din il-qorti, min-naħa tiegħu, ġie miċħud mill-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles) fis-sentenza tagħha tas‑27 ta’ Jannar 2015.

7. Adit bl-appell minn din is-sentenza, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat), fakkar, fl-ewwel lok, is-soluzzjoni maħruġa mid-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481), fir-rigward tal-għoti tad-dritt għal tnaqqis tal-VAT relatat mal-ispejjeż, sostnuti minn fergħa rreġistrata fi Stat Membru, li huma ddedikati, parzjalment, għall-ħtiġijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tas-sede stabbilita fi Stat Membru ieħor.

8. B’kunsiderazzjoni ta’ dan, fit-tieni lok, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) iqis li r-regoli tad-determinazzjoni tat-tnaqqis pro rata ta’ fergħa mqiegħda fis-sitwazzjoni bħal dik ta’ Morgan Stanley madankollu għandhom jiġu ppreċiżati, bit-teħid inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, tas-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), li kienet tirrigwarda, ċertament, fil-fehma tal-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat), ipoteżi differenti. F’dan ir-rigward, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) jistaqsi, minn naħa, fir-rigward tal-ispejjeż sostnuti minn fergħa stabbilita fl-ewwel Stat Membru li huma ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede tagħha stabbilita fi Stat Membru ieħor, jekk id-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112 jimplikawx li l-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa għandu japplika għal dawn l-ispejjeż jew it-tnaqqis pro rata applikabbli f’dan l-Istat Membru, jew dak tal-Istat Membru fejn hija stabbilita s-sede, jew inkella tnaqqis pro rata speċifiku, b’ispirazzjoni mis-soluzzjoni miżmuma, fil-qasam tad-dritt għal rimbors, fis-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408), li tgħaqqad flimkien ir-regoli applikabbli fl-Istati Membri ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa u tas-sede, b’mod partikolari fid-dawl tal-eżistenza possibbli ta’ skema ta’ għażla għall-VAT fuq it-tranżazzjonijiet. Min-naħa l-oħra, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) jistaqsi dwar ir-regoli applikabbli fir-rigward tal-ispejjeż sostnuti mill-fergħa kemm għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tagħha fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha kif ukoll għal dawk tas-sede tagħha, b’mod partikolari fid-dawl tal-kunċett ta’ “spejjeż ġenerali” u ta’ tnaqqis pro rata.

9. Il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat), f’dawn iċ-ċirkustanzi, iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin: “1) F’każ li l-ispejjeż sostnuti minn kumpannija sussidjarja [fergħa] fl-ewwel Stat Membru ikunu ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tal-kumpannija parent [tas-sede] tagħha stabbilta fi Stat Membru ieħor, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17(2), (3) u (5) u tal-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva […], kif riprodotti fl-Artikoli 168, 169 u 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112, għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jimplikaw li l-Istat Membru tal-kumpannija sussidjarja għandu japplika għal dawn l-ispejjeż it-tnaqqis pro rata tal-kumpannija sussidjarja, iddeterminat skont it-tranżazzjonijiet li hija twettaq fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha u skont regoli applikabbli f’dan l-Istat Membru, jew it-tnaqqis pro rata tal-kumpannija parent, jew inkella tnaqqis pro rata speċifiku li jgħaqqad flimkien ir-regoli applikabbli fl-Istati Membri ta’ reġistrazzjoni tal-kumpannija sussidjarja u tal-kumpannija parent, b’mod partikolari fid-dawl tal-eżistenza possibbli ta’ skema ta’ għażla [għall-VAT] fuq it-tranżazzjonijiet? 2) Liema regoli jeħtieġ li jiġu applikati fil-każ partikolari li fih l-ispejjeż jiġu sostnuti mill-kumpannija sussidjarja [fergħa] kemm għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tagħha fl-Istat ta’ reġistrazzjoni tagħha kif ukoll għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tal-kumpannija parent [tas-sede], b’mod partikolari fid-dawl tal-kunċett ta’ spejjeż ġenerali u ta’ tnaqqis pro rata?”

10. Dawn id-domandi kienu s-suġġett ta’ osservazzjonijiet bil-miktub mingħand Morgan Stanley, il-Gvern Franċiż u l-Gvern Portugiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet instemgħu permezz tas-sottomissjonijiet orali tagħhom matul is-seduta tal‑1 ta’ Marzu 2018, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Portugiż li ma kienx irrappreżentat.

II. Analiżi

A. Osservazzjonijiet preliminari

11. Għandhom isiru xi osservazzjonijiet preliminari qabel ma jiġu eżaminati d-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju, partikolarment fir-rigward tal-premessi li dawn id-domandi saru fuq il-bażi tagħhom.

12. Qabel kollox, huwa stabbilit li l-fergħa Franċiża tikkostitwixxi stabbiliment stabbli għall-finijiet tal-VAT. Fi kliem ieħor, din is-sitwazzjoni hija distinta mill-perspettiva fattwali minn dik li tat lok għas-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punt 15), imsemmija mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, f’din il-kawża, l-uffiċċju Franċiż ta’ rappreżentanza tal-bank Taljan Monte Dei Paschi di Siena ma kienx jikkostitwixxi, fi Franza, tali stabbiliment stabbli, li, għaldaqstant, kien jimplika li kienu japplikaw biss id-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva kif ukoll dawk tat-Tmien Direttiva 79/1072/KEE ( 7 ), relatati mar-rimbors tal-VAT imħallsa fi Franza. F’din il-kawża, hija biss kwistjoni ta’ dritt għal tnaqqis tal-VAT mitlub mill-fergħa Franċiża, bħala stabbiliment stabbli ta’ Morgan Stanley, u dan huwa s-suġġett tat-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu diġà rrid nenfasizza li, bl-eċċezzjoni ta’ din id-differenza ta’ fatt, it-tagħlim li jista’ jinsilet mis-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408), huwa utli ħafna, hekk kif jien se nerġa’ nirreferi għalih iktar ’il quddiem, fir-rigward tad-dritt għal tnaqqis tal-VAT, peress li l-prinċipji li jirregolaw dan id-dritt u r-rimbors tal-VAT huma identiċi ( 8 ).

13. Sussegwentement, minkejja l-fatt li l-fergħa Franċiża għażlet is-suġġettar għall-VAT fi Franza tal-attività bankarja u finanzjarja tagħha, konformement mal-possibbiltà prevista mill-ewwel paragrafu tat-Taqsima Ċ tal-Artikolu 13 tas-Sitt Direttiva u mill-Artikolu 137(1) tad-Direttiva 2006/112, it-tnejn li huma ttrasposti fiċ-CGI, la l-qorti tar-rinviju u lanqas il-partijiet li pparteċipaw fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma pproduċew elementi li jippermettu li jitqies li dan l-istabbiliment stabbli jgawdi minn awtonomija sħiħa fil-konfront tas-sede ta’ Londra fis-sens fejn il-fergħa Franċiża tassumi r-riskju marbut mal-attività ekonomika li hija twettaq. Għalhekk huwa raġonevoli, bħalma jinnota l-Gvern Portugiż, li jiġi preżunt li l-fergħa Franċiża ma hijiex, bħala tali, “persuna taxxabbli”, fis-sens tal-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva u tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/112, jiġifieri li, għall-kuntrarju tas-sussidjarja ta’ kumpannija, hija ma tissodisfax il-kundizzjoni li teżerċita, “b’mod indipendenti”, attività ekonomika, ikunu xi jkunu l-iskop u r-riżultati ta’ dik l-attività ( 9 ). Min-naħa l-oħra, tali attività ekonomika indipendenti titwettaq mill-entità li tifforma l-fergħa Franċiża mas-sede ta’ Londra, b’tali mod li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija din l-entità li għandha titqies bħala persuna taxxabbli waħda, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tar-regoli relatati mal-VAT ( 10 ). Il-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet fil-kawża ineżami jaqblu ma’ dan. Din il-ġurisprudenza madankollu ma tikkonċernax b’mod espliċitu d-dritt għal tnaqqis tal-VAT u għalhekk ma tistax tikkostitwixxi punt ta’ tluq tar-raġunament li għandu jsir fil-kawża ineżami.

14. Fl-aħħar nett, dan il-punt iwassalni biex nifformula żewġ kummenti preliminari tal-aħħar li t-tnejn li huma jolqtu d-delimitazzjoni tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju.

15. Fl-ewwel lok, huwa importanti li jiġi osservat li l-qorti tar-rinviju ma tistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-dritt għal tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż imwettqa mill-fergħa Franċiża ddedikati jew li jikkontribwixxu esklużivament għat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji, tal-output, imwettqa għall-benefiċċju tal-klijenti Franċiżi tagħha, li għalihom ġiet eżerċitata l-possibbiltà ta’ ssuġġettar għall-VAT imsemmija iktar ’il fuq. Fil-fatt, bħalma fakkret il-Kummissjoni matul is-seduta, dan il-punt ma huwiex is-suġġett tat-tilwima quddiem il-qrati Franċiżi peress li l-amministrazzjoni fiskali, jidher, li qatt ma qajmet dubju dwar id-dritt li titnaqqas kompletament il-VAT, tal-input, imposta fuq tali spejjeż. Għandha tittieħed nota ta’ dan. Għalkemm m’iniex ser nerġa’ nittratta t-trattament fiskali ta’ dawn l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa Franċiża, xorta jibqa’ l-fatt li hija l-eżistenza nnifisha ta’ dawn it-tranżazzjonijiet, li tagħti dritt għal tnaqqis fi Franza minħabba l-possibbiltà eżerċitata mill-fergħa Franċiża, li tifforma parti kbira mit-talbiet ta’ Morgan Stanley, li tinvoka t-tnaqqis sħiħ tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż l-oħra kollha sostnuti minn din il-fergħa. Fil-fatt, skont Morgan Stanley, huwa esklużivament b’kunsiderazzjoni tat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji mwettqa mill-fergħa fi Franza li din il-kumpannija tqis li tista’ tibbenefika mit-tnaqqis sħiħ tal-VAT imposta, minn naħa, fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa Franċiża ddedikati esklużivament għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tas-sede ta’ Londra (li huma s-suġġett tal-ewwel domanda preliminari) u, min-naħa l-oħra, fuq l-ispejjeż imsejħa mħallta, jiġifieri dawk kemm għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet ta’ din il-fergħa kif ukoll tal-imsemmija sede (li huma s-suġġett tat-tieni domanda preliminari).

16. Fit-tieni lok, u fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ domandi, bħal Morgan Stanley, il-Gvern Franċiż kif ukoll il-Kummissjoni, ninnota li l-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) ma staqsiex lill-Qorti tal-Ġustizzja b’mod espliċitu dwar l-interpretazzjoni miżmuma mill-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles) li skontha, minħabba li l-fergħa Franċiża ma tistax tiġi kklassifikata bħala “persuna taxxabbli” ( 11 ), l-ispejjeż imwettqa minn din tal-aħħar esklużivament għall-benefiċċju tas-sede ta’ Londra ma jikkontribwixxux għal tranżazzjonijiet li jinsabu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT u għalhekk ma jistgħux iwasslu għal dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa ( 12 ).

17. F’dan ir-rigward, bħalma nnotajt fil-punt 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-qorti tar-rinviju tillimita ruħha, fil-fatt, sabiex tfakkar, fil-motivazzjoni tat-talba għal deċiżjoni preliminari, id-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481), minn fejn tiġi dedotta b’mod ċar, fil-fehma tiegħi, iċ-ċaħda tal-interpretazzjoni miżmuma mill-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles), li skontha t-tranżazzjonijiet interni bejn fergħa u s-sede tagħha jostakolaw, bħala tali, it-tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa għall-benefiċċju tas-sede tagħha. Fil-fatt, f’dan id-digriet, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li l-Artikolu 168 u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 ‐ li, infakkar, huma t-tnejn li huma relatati mal-“oriġini u [l-i]skop tad-dritt ta’ tnaqqis” ‐ għandhom jiġu interpretati fis-sens “li fergħa, irreġistrata fi Stat Membru għall-ħlas [tal-VAT], ta’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor u li twettaq prinċipalment tranżazzjonijiet interni, mhux suġġetti għal [din it-taxxa], għall-benefiċċju ta’ din il-kumpanija iżda wkoll, kultant, tranżazzjonijiet taxxabbli fl-Istat Membru tagħha ta’ reġistrazzjoni, hija intitolata li tnaqqas il-VAT tal-input […] imħallsa f’dan l-aħħar Stat, fuq l-oġġetti u s-servizzi użati għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tal-imsemmija kumpannija, magħmula fl-Istat Membru l-ieħor fejn din tal-aħħar hija stabbilita” ( 13 ). Fi kliem ieħor, l-eżistenza ta’ tranżazzjonijiet jew ta’ fluss intern bejn il-fergħa rreġistrata fi Stat Membru u s-sede li tinsab fi Stat Membru ieħor ma timplikax, fil-prinċipju, li l-persuna taxxabbli waħda fformata minn dawn iż-żewġ entitajiet tista’ tiġi rrifjutata d-dritt li tnaqqas il-VAT, tal-input, imposta fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa għall-benefiċċju tat-tranżazzjonijiet taxxabbli mwettqa mis-sede. Fil-fatt, dawn il-flussi huma marbuta mal-attività ekonomika tal-istess persuna taxxabbli; fejn il-karattru oneruż ikun nieqes, għalhekk ma jkunx hemm tranżazzjoni. L-assenza ta’ tranżazzjoni teskludi, fid-definizzjoni tagħha, li din tirrigwarda tranżazzjoni li ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT.

18. Ċertament jeżistu differenzi bejn il-kawża ineżami u dik li tat lok għad-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481), peress li filwaqt li, fil-kawża li tat lok għal dan id-digriet, it-tranżazzjonijiet kollha tal-output imwettqa mis-sede kienu, apparentement, taxxabbli, fil-kawża ineżami, il-konċentrazzjoni tal-qorti tar-rinviju fuq it-tnaqqis pro rata tfisser, fid-definizzjoni tagħha, li jeżistu kemm tranżazzjonijiet ekonomiċi, tal-output, li jagħtu dritt għat-tnaqqis, kif ukoll xi wħud li ma jagħtux dritt ( 14 ). Madankollu, f’dan l-istadju tal-analiżi, ninnota li, billi ma jitlobx b’mod espliċitu kjarifika supplimentari fir-rigward tal-assenza ta’ effett (jew tan-newtralità) tal-flussi interni bejn fergħa u s-sede tagħha fuq l-għoti u l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa għall-benefiċċju tas-sede, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) jidher li jitlaq mill-preżunzjoni li d-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481), jikkostitwixxi bażi suffiċjenti biex tiġi ċċensurata l-interpretazzjoni miżmuma mill-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles).

19. Għalhekk huwa possibbli li r-risposti għad-domandi magħmula jiġu limitati mill-perspettiva tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(5) u l-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva u mill-Artikoli 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112 li jiddefinixxu r-regoli relatati mat-tnaqqis pro rata.

20. Madankollu żewġ raġunijiet prinċipali jwassluni biex nipproponi li tiġi miċħuda tali delimitazzjoni tar-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja.

21. L-ewwel nett, nosserva li l-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) ifformula l-ewwel domanda preliminari tiegħu mhux biss b’riferiment għad-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112 relatati mat-tnaqqis pro rata, iżda wkoll għall-Artikolu 17(2) u (3) tas-Sitt Direttiva u għall-Artikoli 168 u 169 tad-Direttiva 2006/112 li jirregolaw l-“oriġini u [l-i]skop tad-dritt ta’ tnaqqis”. Għalhekk il-qorti tar-rinviju tidher li qiegħda titlob b’mod impliċitu konferma tal-interpretazzjoni ta’ dawn l-aħħar dispożizzjonijiet miżmuma mill-Qorti tal-Ġustizzja fid-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481).

22. It-tieni nett, mid-dibattiti li żvolġew quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-partijiet għall-kawża jisiltu konsegwenzi ġuridiċi differenti tal-karattru newtrali tal-flussi interni bejn il-fergħa Franċiża u s-sede f’Londra dwar l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa, b’mod partikolari fir-rigward tal-kwistjoni dwar liema tranżazzjonijiet tal-output mat-terzi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Fil-fatt, filwaqt li Morgan Stanley tqis, essenzjalment, li l-assenza ta’ effett tal-flussi interni bejn il-fergħa Franċiża u s-sede f’Londra dwar l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa, timplika li l-uniċi tranżazzjonijiet mat-terzi kkonċernati huma dawk imwettqa mill-fergħa Franċiża, li għandha twassal biex tagħtiha tnaqqis sħiħ tal-VAT, il-Gvern Franċiż u l-Gvern Portugiż kif ukoll il-Kummissjoni jsostnu l-kuntrarju. Għal dawn il-partijiet interessati, l-assenza ta’ effett tal-imsemmija flussi interni fuq id-dritt għal tnaqqis tal-VAT tinkludi l-konsegwenza li t-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede ta’ Londra mat-terzi, li jikkontribwixxu għalihom l-ispejjeż imwettqa mill-fergħa Franċiża, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll biex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż tal-imsemmija fergħa, li, min-naħa tiegħu, jimplika approċċ iktar sfumat (minn dak ippropost minn Morgan Stanley) fir-rigward tal-VAT tal-input li tista’ titnaqqas.

23. Konsegwentement, inqis li, biex tkun utli bis-sħiħ, ir-risposta għat-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi kunsiderazzjonijiet dwar l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-persuna taxxabbli, f’sitwazzjoni bħal dik fl-oriġini tal-kawża ineżami, li għandha tkun ukoll ta’ natura li tiffaċilita r-risposta li għandha tingħata fir-rigward tat-tnaqqis pro rata applikabbli, bħalma sostniet ukoll il-Kummissjoni, essenzjalment, fl-osservazzjonijiet tagħha.

24. Issa ser ngħaddi għall-eżami tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju, b’kunsiderazzjoni li l-ewwel waħda minnhom hija l-iktar waħda delikata.

B. Fuq l-ewwel domanda

25. Infakkar li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju titlob l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17(2), (3) u (5) u tal-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva, kif riprodotti fl-Artikoli 168, 169 u 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112. B’mod iktar preċiż, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dawn id-dispożizzjonijiet jimplikawx li l-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa għandu japplika għall-ispejjeż esklużivament imwettqa minn din tal-aħħar għall-benefiċċju tat-tranżazzjonijiet imwettqa mis-sede, li tinsab fi Stat Membru ieħor, (a) tnaqqis pro rata biss skont it-tranżazzjonijiet li din il-fergħa twettaq fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni u skont ir-regoli applikabbli f’dan l-Istat Membru, (b) tnaqqis pro rata skont ir-regoli applikabbli fl-Istat Membru fejn tinsab is-sede, jew (c) tnaqqis pro rata“speċifiku” li jgħaqqad flimkien ir-regoli applikabbli f’kull Stat Membru kkonċernat, fid-dawl, b’mod partikolari, “tal-eżistenza possibbli ta’ skema ta’ għażla” għall-impożizzjoni tal-VAT fuq it-tranżazzjonijiet.

26. Filwaqt li Morgan Stanley issostni li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq timplika ż-żamma tal-parti (a) tal-alternattiva spjegata fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-partijiet interessati l-oħra huma tal-opinjoni li l-interpretazzjoni t-tajba ta’ dawn id-dispożizzjonijiet twassal biex jittieħdu inkunsiderazzjoni t-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede u biex tinżamm il-parti (c) tal-imsemmija alternattiva.

27. Bħalma enfasizzaw ġustament il-partijiet interessati, il-fatt li l-ispejjeż tal-fergħa Franċiża huma ddedikati esklużivament għal tranżazzjonijiet tal-output tas-sede ta’ Londra ma jagħti l-ebda informazzjoni dwar l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa. Dan id-dritt jiddependi mill-issuġġettar għall-VAT tat-tranżazzjonijiet tal-output, skont jekk dawn it-tranżazzjonijiet humiex, b’mod sommarju, taxxabbli jew eżenti. Fil-konfigurazzjoni tal-kawża ineżami, dawn it-tranżazzjonijiet, barra minn hekk, jitwettqu fi Stat Membru differenti minn dak fejn twettqu l-ispejjeż jew fejn jintalab it-tnaqqis, li inevitabbilment iwassal, bħalma se nippreċiża iktar ’il quddiem, għall-applikazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112.

28. Fir-rigward ta’ dawn l-aspetti, se jiġu ttrattati tliet punti biex tingħata risposta utli għall-ewwel domanda. Qabel kollox, se nfakkar il-prinċipji li jirregolaw l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, u dan se jippermetti, diġà, li joħroġ xi tagħlim għar-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda (Taqsima 1). Sussegwentement, ser nindirizza d-diffikultà speċifika tad-determinazzjoni tat-tnaqqis pro rata applikabbli fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-portata tas-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), li tinvoka kull waħda mill-partijiet interessati insostenn tal-argumenti minkejja li kompletament opposti (Taqsima 2). Fl-aħħar nett, se nagħti xi żviluppi għall-problema tal-effett ta’ “skema possibbli ta’ għażla”, imsemmija fl-aħħar tal-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju (Taqsima 3).

1. Fuq l-oriġini u l-iskop tad-dritt għal tnaqqis u fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112

29. Id-dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input ivarja skont l-użu li għalih huma ddestinati l-oġġetti u s-servizzi inkwistjoni ( 15 ).

30. Fl-ewwel lok, fil-fatt, skont l-Artikolu 17(2) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 168(a) tad-Direttiva dwar il-VAT, meta persuna taxxabbli takkwista oġġetti jew servizzi maħsuba għat-twettiq esklużiv ta’ tranżazzjonijiet tal-output taxxabbli, jingħatalha d-dritt li tnaqqas il-VAT kollha imposta fuq l-akkwist tal-imsemmija oġġetti jew servizzi.

31. Konformement mal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, din il-loġika tal-iskema ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa tapplika wkoll fil-każ fejn l-oġġetti jew is-servizzi inkwistjoni jintużaw għall-ħtiġijiet ta’ tranżazzjonijiet ekonomiċi, tal-output, li twettqu barra mill-Istat Membru li fih il-VAT hija dovuta jew imħallsa, li kien jagħti dritt għal tnaqqis kieku dawn it-tranżazzjonijiet kienu twettqu f’dak l-Istat Membru ( 16 ).

32. Fl-istess sens, bħalma diġà semmejt, fid-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dritt għal tnaqqis tal-VAT, li jirriżulta mill-applikazzjoni tal-Artikoli 168 u 169(a) tad-Direttiva 2006/112, kellu jingħata lill-fergħa Pollakka ta’ kumpannija Slovakka li kienet twettaq prinċipalment tranżazzjonijiet interni, mhux suġġetti għall-VAT, għall-benefiċċju ta’ din il-kumpannija, iżda wkoll kultant tranżazzjonijiet taxxabbli fil-Polonja, imposta fuq l-oġġetti u s-servizzi użati għall-ħtiġijiet ta’ tranżazzjonijiet taxxabbli tal-imsemmija kumpannija, imwettqa fis-Slovakkja.

33. Għalhekk, konformement mal-ispirtu u l-iskop tas-sistema tal-VAT ( 17 ), il-fergħa għandha għalhekk tkun meħlusa mill-piż tal-VAT li kienet imposta bħala taxxa tal-input fuq l-ispejjeż imwettqa biex jiġu akkwistati l-oġġetti u s-servizzi, peress li dawn l-ispejjeż huma parti mill-elementi kostituttivi tal-prezz tat-tranżazzjonijiet intaxxati bħala taxxa tal-output li jagħtu dritt għal tnaqqis ( 18 ), anki meta dawn l-aħħar tranżazzjonijiet jitwettqu fl-Istat Membru tas-sede tal-persuna taxxabbli, sakemm, konformement mal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, dawn it-tranżazzjonijiet ikollhom dritt għal tnaqqis kieku dawn twettqu fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa.

34. Fil-fatt, bla ħsara għall-fatt li tiġi ssodisfatta din l-aħħar kundizzjoni, il-VAT għandha tkun tista’ titnaqqas peress li l-oġġetti u s-servizzi akkwistati tal-input għandhom rabta diretta u immedjata ma’ tranżazzjonijiet tal-output li jagħtu dritt għal tnaqqis ( 19 ).

35. Bħalma enfasizzat ġustament il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha u bħalma jirriżulta mid-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481, punti 40 u 41), l-għan ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112 huwa li d-dritt għal tnaqqis li hija intitolata għalih persuna taxxabbli fi Stat Membru ma jiġix limitat biss għas-sitwazzjonijiet purament interni, filwaqt li jiġi estiż il-benefiċċju ta’ dan id-dritt meta l-persuna taxxabbli teżerċita l-attivitajiet tagħha fit-territorju ta’ diversi Stati Membri.

36. Ma hemm l-ebda dubju li l-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 jestendu l-portata territorjali tad-dritt għal tnaqqis, filwaqt li jinkludu t-teħid inkunsiderazzjoni tat-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa barra mill-Istat Membru li fit-territorju tiegħu jintalab il-benefiċċju tad-dritt għal tnaqqis.

37. Madankollu tqum il-kwistjoni dwar jekk l-artikoli ċċitati iktar ’il fuq jistgħux jiġu interpretati bħala li jwessgħu wkoll il-portata materjali ta’ tali dritt.

38. Fil-fatt, filwaqt li l-Artikolu 17(2) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 168 tad-Direttiva 2006/112 jagħtu lill-persuna taxxabbli d-dritt għal tnaqqis għall-“oġġetti u s-servizzi li huma użati għall-ħtiġijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha” fi Stat Membru wieħed, l-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 jikkomplementaw dan id-dritt, filwaqt li jagħtu t-tnaqqis lill-persuna taxxabbli sa fejn l-oġġetti u s-servizzi jintużaw għall-ħtiġijiet “tat-transazzjonijiet” ekonomiċi tagħha fi Stat Membru ieħor (bla ħsara għall-fatt li kien ikollhom dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru fejn il-VAT hija dovuta jew imħallsa), u mhux biss tat-“transazzjonijiet taxxabbli” tagħha.

39. Interpretazzjoni b’mod wiesa’ tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 taħbi l-ħtieġa li jiġu ddelimitati preċiżament l-ispejjeż imwettqa fi Stat Membru, skont l-assenjazzjoni tagħhom għal tranżazzjonijiet taxxabbli jew eżenti tal-output fi Stat Membru ieħor. Fil-fatt, f’din il-perspettiva, l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tat-taxxa tal-input jiddependi biss, fl-aħħar mill-aħħar, mill-kwistjoni jekk it-tranżazzjonijiet ekonomiċi inkwistjoni, tal-output, kinux jagħtu dritt għal tnaqqis kieku dawn twettqu fl-Istat Membru fejn ġew sostnuti l-ispejjeż tal-input.

40. Minkejja li din il-problema ma toħroġx b’mod ċar mid-dibattiti li żvolġew quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, din xorta waħda tista’ tingħata ċerta importanza fil-kawża prinċipali u għandha tingħata tweġiba għaliha. Fil-fatt, bħalma diġà semmejt, Morgan Stanley għażlet lil Franza għall-issuġġettar għall-VAT tat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji tagħha mwettqa f’dan l-Istat Membru. Konsegwentement, iż-żamma tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 spjegati fiż-żewġ punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, tista’ tfisser li ftit li xejn huwa importanti li l-ispejjeż tal-fergħa Franċiża, li kkontribwixxew għat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji tas-sede ta’ Londra, ikunu ddedikati jew le għal tranżazzjonijiet eżenti jew taxxabbli fir-Renju Unit peress li, fl-aħħar mill-aħħar, l-istess tip ta’ tranżazzjonijiet kienu jagħtu dritt għal tnaqqis kieku dawn twettqu mill-fergħa Franċiża fi Franza, minħabba il-possibbiltà li għażlet din il-fergħa.

41. Indipendentement mill-preżunzjonijiet fattwali li huwa bbażat fuqhom ir-raġunament preċedenti ( 20 ), ninnota li madankollu din l-interpretazzjoni tal-artikoli ċċitati iktar ’il fuq taż-żewġ direttivi dwar il-VAT ma nżammitx mill-Qorti tal-Ġustizzja.

42. Għalhekk, mis-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punti 27 u 28) jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja bl-ebda mod ma kellha l-intenzjoni li tiċħad in-neċessità li tiġi identifikata l-assenjazzjoni tat-tranżazzjonijiet tal-output, skont jekk humiex taxxabbli jew eżenti fl-Istat Membru fejn jitwettqu, għall-benefiċċju tal-unika kwistjoni jekk dawn it-tranżazzjonijiet kollha kinux jagħtu dritt għal tnaqqis tal-VAT fl-Istat Membru fejn intalab ir-rimbors (jew it-tnaqqis). Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-applikazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva kienet timplika, f’din il-kawża, li, “fil-każ ta’ persuna taxxabbli li twettaq tranżazzjonijiet taxxabbli u tranżazzjonijiet eżenti fl-Istat Membru fejn hija stabbilita, hemm lok li jiġi eżaminat jekk dawk tal-ewwel jagħtux ukoll dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru tar-rimbors fl-ipoteżi fejn dawn ikunu twettqu fih” ( 21 ).

43. Fi kliem ieħor, f’konfigurazzjoni bħal dik tal-kawża ineżami, l-ewwel stadju tar-raġunament, li jikkonsisti fl-identifikazzjoni ta’ liema tip ta’ tranżazzjonijiet (li jagħtu dritt għal tnaqqis jew le), imwettqa fl-Istat Membru fejn tinsab is-sede, huma relatati mal-ispejjeż tal-input, huwa neċessarju fil-każijiet kollha. Fil-fatt, it-tieni stadju, relatat, mal-kwistjoni ta’ jekk tali tranżazzjonijiet kinux jagħtu wkoll dritt għal tnaqqis kieku dawn twettqu fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa, jibda biss jekk dawn it-tranżazzjonijiet jagħtu dritt għal tnaqqis f’dan l-Istat Membru.

44. Minn dan isegwi wkoll li, għalkemm l-ispejjeż tal-input huma ddedikati għal tranżazzjonijiet tas-sede li huma kompletament eżenti fl-Istat Membru fejn tinsab is-sede, it-tnaqqis jista’ jiġi rrifjutat kompletament, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi vverifikat jekk dawn it-tranżazzjonijiet kinux jagħtu dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru fejn tinsab il-fergħa.

45. Din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva ġiet ikkonfermata fis-sentenza tat‑22 ta’ Diċembru 2010, RBS Deutschland Holdings (C‑277/09, EU:C:2010:810, punti 36 u 37). F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt eskludiet id-dritt għal tnaqqis tal-VAT, tal-input sostnuta fi Stat Membru għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tal-output fi Stat Membru ieħor, unikament fejn dawn l-aħħar tranżazzjonijiet kienu eżenti mill-VAT f’dan l-aħħar Stat Membru ( 22 ), indipendentement mill-kwistjoni jekk, fl-ewwel Stat Membru, dawn it-tranżazzjonijiet kinux jagħtu dritt għal tnaqqis kieku twettqu fih.

46. Dan l-approċċ huwa koerenti, mill-inqas, man-neċessità li tiġi vverifikata, sabiex jiġi rrikonoxxut dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa, l-eżistenza, fil-prinċipju, ta’ rabta diretta u immedjata bejn l-akkwist ta’ oġġetti jew servizzi tal-input mill-persuna taxxabbli u t-tranżazzjonijiet tal-output tagħha li jagħtu dritt għal tnaqqis.

47. Bl-istess mod, il-fatt li d-dritt għal tnaqqis li hija intitolata għalih persuna taxxabbli fi Stat Membru ma jiġix limitat biss għas-sitwazzjonijiet purament interni, filwaqt li jiġi estiż il-benefiċċju ta’ dan id-dritt meta l-persuna taxxabbli teżerċita l-attivitajiet tagħha fit-territorju ta’ diversi Stati Membri, huwa konformi mal-prinċipju ta’ newtralità li jiggwida l-interpretazzjoni tar-regoli tas-sistema tal-VAT.

48. Ċertament, l-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 jimponu rekwiżit supplimentari, jiġifieri li d-dritt għal tnaqqis jista’ jiġi rrifjutat mill-Istat Membru fejn jintalab il-benefiċċju tat-tnaqqis jekk it-tranżazzjonijiet tal-output tal-persuna taxxabbli ‐ li madankollu jagħtu dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru fejn dawn jitwettqu ‐ madankollu ma jagħtux tali dritt fl-ewwel Stat Membru jekk kienu twettqu fih ( 23 ).

49. Dan ir-rekwiżit supplimentari jfisser, fil-fehma tiegħi, in-neċessità li jinsab punt ta’ bilanċ bejn, minn naħa, il-prinċipju ta’ newtralità tal-VAT u, min-naħa l-oħra, it-tqassim razzjonali fl-isferi ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri dwar il-VAT ( 24 ) u l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Fil-fatt, għalkemm, skont l-ewwel prinċipju, persuna taxxabbli li tifrex l-attivitajiet tagħha fit-territorju ta’ diversi Stati Membri ma tistax tiġi rrifjutata, minħabba dan is-sempliċi fatt, id-dritt li titnaqqas il-VAT tal-input imħallsa, xorta jibqa’ l-fatt li din il-persuna taxxabbli ma tistax tibbenefika, fl-Istat Membru fejn titlob it-tnaqqis tal-VAT, bl-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni fiskali tal-imsemmi Stat Membru, minn trattament iktar favorevoli mill-persuni taxxabbli li jwettqu l-attivitajiet ekonomiċi kollha tagħhom fit-territorju ta’ dan l-istess Stat Membru.

50. Prinċipji analogi jiggwidaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112, li jistabbilixxu s-sistema applikabbli għad-dritt għal tnaqqis meta l-persuna taxxabbli tuża oġġetti jew servizzi biex twettaq kemm tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis ‐ intiżi, rispettivament, fl-Artikolu 17(2) u (3) tas-Sitt Direttiva u fl-Artikoli 168 u 169 tad-Direttiva 2006/112 ‐ kif ukoll tranżazzjonijiet li ma jagħtux tali dritt.

51. F’tali każ, it-tnaqqis huwa ammess biss għall-parti tal-VAT li hija proporzjonali mal-ammont tal-ewwel tranżazzjonijiet taxxabbli, u d-dritt għal tnaqqis huwa kkalkolat skont pro rata ddeterminata konformement mal-Artikolu 19 tas-Sitt Direttiva u l-Artikoli 174 u 175 tad-Direttiva 2006/112 ( 25 ).

52. Ir-riferiment, permezz tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva għall-Artikolu 17(2) u (3) ta’ din id-direttiva kif ukoll skont l-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112 għall-Artikoli 168 u 169 ta’ din tal-aħħar, jimplika għal darba oħra, fil-prinċipju, li jiġi eżaminat, sabiex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis ta’ persuna taxxabbli, għal liema kategorija ta’ tranżazzjonijiet ‐ jiġifieri, dawk li jagħtu dritt għal tnaqqis jew dawk li ma jagħtux tali dritt ‐ huma ddedikati l-ispejjeż tal-input li din tal-aħħar wettqet u li għalihom ħallset il-VAT, inkluż meta t-tranżazzjonijiet inkwistjoni jitwettqu fi Stat Membru ieħor. F’tali xenarju, l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis jiddependi, proporzjonalment, mill-assenjazzjoni tal-ispejjeż tal-input imwettqa mill-persuna taxxabbli għat-tranżazzjonijiet tal-output tagħha li jagħtu dritt għal tnaqqis, sakemm dawn it-tranżazzjonijiet jagħtu dritt għal tnaqqis ukoll fl-Istat Membru fejn hija dovuta jew fejn tħallset il-VAT jekk dawn kienu twettqu fih, jiġifieri, fil-prinċipju, l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu wettqu l-ispejjeż li ġiet imposta fuqhom il-VAT ( 26 ).

53. X’inhu l-ewwel tagħlim li jista’ jinsilet għall-kawża ineżami minn din it-tfakkira, relattivament ġenerali, tal-prinċipji li jiggwidaw il-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT?

54. Qabel kollox, bħalma affermat Morgan Stanley u bħalma, barra minn hekk, ammettew il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni, it-tnaqqis tal-VAT mitlub mill-fergħa Franċiża fir-rigward tal-ispejjeż li hija wettqet għat-twettiq esklużiv tat-tranżazzjonijiet tas-sede ta’ Londra ma jistax jiġi rrifjutat fil-prinċipju, għas-sempliċi fatt li dawn iwasslu għal ħlasijiet interni bejn dawn iż-żewġ entitajiet tal-persuna taxxabbli waħda. Dawn il-ħlasijiet huma newtrali jew “trasparenti”, skont l-espressjoni użata mill-Gvern Franċiż u tali rifjut imur kontra, bħalma fehmet il-qorti tar-rinviju, id-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481).

55. Sussegwentement, b’kunsiderazzjoni tal-Artikolu 17(2), (3)(a) u (5) tas-Sitt Direttiva kif ukoll tal-Artikoli 168, 169(a) u tal-Artikolu 173 tad-Direttiva 2006/112 u sa fejn huwa stabbilit li l-ewwel domanda preliminari tirrigwarda biss it-trattament fir-rigward tal-VAT tal-ispejjeż sostnuti mill-fergħa Franċiża ddedikati esklużivament għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet, tal-output, tas-sede ta’ Londra, ma nara l-ebda motiv li jiġġustifika l-esklużjoni tat-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dawn it-tranżazzjonijiet, imwettqa ma’ terzi, għad-determinazzjoni tal-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis li tibbenefika minnhom il-persuna taxxabbli fi Franza permezz tal-fergħa Franċiża.

56. L-argument, bħal ta’ Morgan Stanley, li l-uniċi tranżazzjonijiet mat-terzi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għad-determinazzjoni tal-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-persuna taxxabbli huma dawk li l-fergħa Franċiża twettaq mal-klijenti proprji tagħha huwa għalhekk żbaljat fuq diversi livelli. Fil-fatt, dan l-approċċ iħawwad “il-persuna taxxabbli”, kif iddefinita mis-Sitt Direttiva u d-Direttiva 2006/112, mal-fergħa, filwaqt li, bħalma indikajt diġà, il-fergħa hija biss komponent tal-persuna taxxabbli unika li hija tifforma mas-sede. Hija tinjora wkoll il-portata tal-Artikolu 17(2), (3)(a) u (5) tas-Sitt Direttiva, tal-Artikoli 168, 169(a) u tal-Artikolu 173 tad-Direttiva 2006/112 kif ukoll il-konsegwenzi li għandhom jinsiltu minn dawn id-dispożizzjonijiet peress li, infakkar, ma humiex inkwistjoni l-ispejjeż tal-input, li hija imposta fuqhom il-VAT, iddedikati esklużivament għat-tranżazzjonijiet tal-output tal-fergħa Franċiża ( 27 ), iżda l-ispejjeż tal-input, li hija imposta fuqhom il-VAT, iddedikati esklużivament għat-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede tal-persuna taxxabbli.

57. Fl-aħħar nett, l-applikazzjoni territorjali tar-regoli relatati mal-kalkolu tat-tnaqqis pro rata li invokat Morgan Stanley billi semmiet is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), ma tippermettix li jiġi kontradett dan l-approċċ. Se nillimita ruħi, f’dan l-istadju, li nosserva li dawn ir-regoli, mingħajr ma ninjora l-importanza b’mod partikolari prattika tagħhom, ma jistgħux jibdlu l-kontenut u l-portata tad-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112, li jirregolaw l-oriġini u l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis. Madankollu, skont dawn id-dispożizzjonijiet, sabiex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis, huwa importanti, qabel kollox, li l-persuna taxxabbli tassenja l-oġġetti u s-servizzi tal-input akkwistati mat-tranżazzjonijiet tal-output differenti mwettqa li għat-twettiq tagħhom kienu ddestinati ( 28 ). Peress li, fil-kawża prinċipali, l-ewwel domanda preliminari titlaq mill-ipoteżi li parti mill-ispejjeż tal-fergħa Franċiża kienet iddedikata esklużivament għall-provvista ta’ servizzi għall-benefiċċju tas-sede ta’ Londra, dawn it-tranżazzjonijiet, imwettqa mill-persuna taxxabbli mat-terzi, għandhom neċessarjament jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa.

58. Bħalma semmejt diġà, il-fatt li ċerti spejjeż tal-input tal-fergħa tal-persuna taxxabbli, li ġiet imposta fuqhom il-VAT, jikkontribwixxu esklużivament għal tranżazzjonijiet tas-sede li hija twettaq ma’ terzi madankollu ma jagħtix informazzjoni dwar l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis. Dan, fil-fatt, jiddependi mill-kwistjoni jekk dawn it-tranżazzjonijiet kollha jagħtux dritt għal tnaqqis, fis-sens tal-Artikolu 17(2) u (3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikoli 168 u 169(a) tad-Direttiva 2006/112, jew jekk hijiex parti biss minn dawn it-tranżazzjonijiet li tagħti tali dritt.

59. Bħalma affermat il-Kummissjoni, għalkemm it-tranżazzjonijiet kollha, tal-output, imwettqa mis-sede ta’ Londra tal-persuna taxxabbli, li jikkontribwixxu għalihom l-ispejjeż tal-fergħa Franċiża, huma taxxabbli, id-dritt għal tnaqqis sħiħ se jkollu jingħata, sakemm, bħalma jirriżulta mill-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mill-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, tali tranżazzjonijiet jagħtu dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru fejn hija dovuta l-VAT, jiġifieri Franza, l-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-imsemmija fergħa, li kieku dawn twettqu fih. Għall-kuntrarju, ma huwa se jingħata l-ebda dritt għal tnaqqis jekk l-ispejjeż tal-input jikkontribwixxu biss għal tranżazzjonijiet tal-output eżenti ( 29 ) jew li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT.

60. Min-naħa l-oħra, jekk l-ispejjeż tal-fergħa jikkontribwixxu kemm għal tranżazzjonijiet tas-sede li jagħtu dritt ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa kif ukoll għal oħrajn li ma jagħtux tali dritt, it-tnaqqis ser ikun parzjali, skont it-tranżazzjonijiet biss li jagħtu dritt għal tnaqqis, konformement mal-Artikolu 17(5) u l-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva kif ukoll mal-Artikoli 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112, bla ħsara għall-fatt li l-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u fl-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 tkun issodisfatta wkoll.

61. Ninnota, f’dan ir-rigward, li l-qorti tar-rinviju ma ppreċiżatx jekk humiex it-tranżazzjonijiet imwettqa mis-sede ta’ Londra kollha jew biss parti minnhom li jagħtu dritt ta’ tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa. Madankollu, sa fejn hija tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-regoli relatati mat-tnaqqis pro rata, hemm lok li jiġi preżunt li, mill-inqas, ċerti tranżazzjonijiet tas-sede li jintrabtu magħhom l-ispejjeż imwettqa mill-fergħa Franċiża ma jiggarantixxux l-għoti ta’ tali dritt.

2. Fuq it-tnaqqis pro rata

62. Bħalma enfasizzajt preċedentement, is-sistema prevista fl-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva u fl-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112 tirrigwarda l-VAT tal-input imposta fuq l-ispejjeż li jintrabtu esklużivament ma’ tranżazzjonijiet ekonomiċi tal-output, li xi wħud minnhom jagħtu dritt għal tnaqqis u oħrajn, peress li jibbenefikaw minn eżenzjoni, ma jagħtux tali dritt.

63. F’tali każ, peress li t-tnaqqis huwa ammess biss għall-parti tal-VAT li hija proporzjonali mal-ammont tal-ewwel tranżazzjonijiet intaxxati, tnaqqis pro rata għandu jiġi kkalkolat għat-tranżazzjonijiet kollha mwettqa mill-persuna taxxabbli. Konformement mal-Artikolu 19(1) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 173(1) kif ukoll mal-Artikolu 174(1) tad-Direttiva 2006/112, din il-pro rata hija, fil-prinċipju, iddeterminata permezz ta’ kriterju ta’ tqassim skont id-dħul mill-bejgħ ( 30 ). Dawn id-dispożizzjonijiet jippreċiżaw li din il-pro rata tirriżulta minn parti li tinkludi, bħala numeratur, l-ammont totali annwali tad-dħul mill-bejgħ, mingħajr VAT, relatat mat-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt ta’ tnaqqis, u, bħala denominatur, l-ammont totali annwali tad-dħul mill-bejgħ, mingħajr VAT, tat-tranżazzjonijiet kollha tal-persuna taxxabbli.

64. F’dan ir-rigward, insostenn tal-argument tagħha li skontu t-tnaqqis pro rata biss tal-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, Morgan Stanley tibbaża ruħha fuq is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) fejn kienet ġiet miċħuda s-soluzzjoni msejħa tal-“pro rata dinjija”, jiġifieri l-possibbiltà li s-sede ta’ kumpannija, li tinsab fi Stat Membru u li tkun wettqet spejjeż għall-benefiċċju tat-tranżazzjonijiet tal-output tal-fergħat, irreġistrati fi Stati Membri oħra, ta’ din l-istess kumpannija, tieħu inkunsiderazzjoni, għall-kalkolu tal-parti ċċitata iktar ’il fuq, l-ammont totali tad-dħul mill-bejgħ imwettaq kemm mis-sede kif ukoll mill-imsemmija fergħat kollha.

65. L-interpretazzjoni tas-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) li tagħti Morgan Stanley hija, fil-fehma tiegħi, żbaljata minħabba li, għalkemm nammetti li din is-sentenza fiha ċerti ambigwitajiet, Morgan Stanley tislet minnha konklużjonijiet tant ġenerali li jwasslu, b’mod definittiv, biex tiġi żnaturata l-portata tagħha.

66. Qabel kollox, infakkar li, fil-kuntest tar-risposta għall-ewwel domanda preliminari li kienet saritilha, fil-punt 34 tal-imsemmija sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet mill-fatt li s-sede ta’ kumpannija, li tinsab fi Stat Membru, u l-istabbiliment stabbli (il-fergħa) ta’ din il-kumpannija, li tinsab fi Stat Membru ieħor, jikkostitwixxu “persuna taxxabbli waħda li hija l-istess suġġetta għall-VAT”, li din il-persuna taxxabbli “tiġi suġġetta, apparti mis-sistema fl-Istat [Membru] tas-sede tagħha, ukoll għal daqstant sistemi ta’ tnaqqis nazzjonali daqs kemm hemm Stati Membri li fihom hija għandha stabbilimenti fissi” ( 31 ).

67. Fil-punt 35 ta’ din l-istess sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet bir-raġunament tagħha billi ppreċiżat li “peress li l-modalitajiet ta’ kalkolu tal-proporzjon [tal-pro rata] jikkostitwixxu element fundamentali tas-sistema ta’ tnaqqis, ma jistax jittieħed inkunsiderazzjoni, mingħajr ma jiġi kkontestat serjament kemm it-tqassim razzjonali tal-isferi ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar il-VAT kif ukoll ir-ratio tal-imsemmija proporzjon, fil-kalkolu tal-proporzjon applikabbli għall-istabbiliment prinċipali [għas-sede] ta’ persuna taxxabbli stabbilita fi Stat Membru, id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-istabbilimenti fissi kollha [il-fergħat] li l-imsemmija persuna taxxabbli għandha fl-Istati Membri l-oħra” ( 32 ).

68. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dan l-approċċ huwa konformi mal-prinċipju ta’ newtralità tal-VAT, jew mill-inqas ma jmurx kontrih, peress li, b’riferiment għall-punti 67 sa 69 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali ppreżentati f’din il-kawża ( 33 ), il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li “ma huwiex stabbilit li l-fatt li persuna taxxabbli tiġi permessa tikkalkola l-proporzjon ta’ tnaqqis [tikkalkola t-tnaqqis pro rata] applikabbli għas-sede tagħha stabbilita fi Stat Membru ddeterminat partikolari billi jittieħed inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-istabbilimenti fissi tagħha stabbiliti fi Stati Membri oħra jkun tali li jiġi żgurat, fil-każijiet kollha, osservanza aħjar tal-imsemmi prinċipju minn sistema li tipprovdi li persuna taxxabbli għandha, f’kull Stat Membru li fih jista’ jiġi kkunsidrat bħala li għandha stabbiliment fiss fis-sens tas-Sitt Direttiva, tiddetermina proporzjon ta’ tnaqqis separat” ( 34 ).

69. Fil-punt 38 tas-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li “tali mod ta’ determinazzjoni tal-proporzjon ta’ tnaqqis [tat-tnaqqis pro rata] applikabbli għas-sede ta’ persuna taxxabbli jkollu l-konsegwenza li [jżid], għall-akkwisti kollha li l-imsemmija persuna taxxabbli twettaq fl-Istat Membru li fih hija għandha s-sede tagħha, il-parti tal-VAT li l-imsemmija sede tista’ tnaqqas minkejja li parti minn dawn l-akkwisti ma għandhom ebda rabta mal-attivitajiet tal-istabbilimenti fissi li jinsabu barra dan l-Istati [l-Istat Membru]. B’hekk, il-valur tal-proporzjon ta’ tnaqqis applikabbli jkun żbaljat” ( 35 ).

70. Madankollu, fl-ewwel lok, minn dawn il-motivi biss tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-argument ġenerali li kien ġie difiż minn din il-kumpannija li skontu, essenzjalment, il-prinċipju ta’ newtralità kien jeħtieġ li tiġi stabbilita pro rata dinjija applikabbli għas-sede ta’ persuna taxxabbli, bit-teħid inkunsiderazzjoni tad-dħul mill-bejgħ tal-fergħat kollha ta’ din il-persuna taxxabbli li jinsabu fl-Istati Membri minbarra dak tas-sede tagħhom.

71. Fil-fatt, bħalma nnota l-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-punt 68 tal-konklużjonijiet tiegħu ‐ li l-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għalih fil-punt 37 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) ‐ l-argumentazzjoni tal-kumpannija Le Crédit Lyonnais kienet intiża biex “tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddefinixxi, b’mod ġenerali, il-prinċipji teoretiċi li għandhom jirregolaw id-determinazzjoni tal-proporzjon li jista’ jitnaqqas [id-determinazzjoni tat-tnaqqis pro rata] fil-każ ta’ kumpannija li s-sede tagħha stabbilita fi Stat Membru tiċċentralizza spejjeż użati b’mod partikolari għal tranżazzjonijiet imwettqa mill-fergħat tagħha fi Stati Membri oħra, mingħajr ma tipprovdi l-iċken ċifra la dwar l-ammont globali tal-imsemmija spejjeż komuni, la dwar il-proporzjon tat-tranżazzjonijiet intaxxati tal-fergħat li jużaw dawn tal-aħħar u lanqas l-iċken indikazzjoni dwar ir-rabta diretta u immedjata, meħtieġa mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, bejn l-ispejjeż tal-input imwettqa mis-sede u t-tranżazzjonijiet tal-output eliġibbli għal tnaqqis imwettqa mill-fergħat” ( 36 ).

72. L-argument tal-pro rata dinjija, kif imressaq minn Le Crédit Lyonnais, għalhekk imur kontra, b’mod partikolari, ir-rekwiżit, diġà mfakkar fil-punti 34 u 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li skontu d-dritt għal tnaqqis tal-VAT jeħtieġ, fil-prinċipju, li tkun teżisti rabta diretta u immedjata bejn l-oġġetti u s-servizzi tal-input akkwistati u tranżazzjoni waħda jew iktar tal-output li jagħtu dritt għal tnaqqis ( 37 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja inċidentalment irriflettiet b’mod espliċitu din il-ġurisprudenza fil-punt 38 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), fejn irrilevat li s-soluzzjoni rrakkomandata minn Le Crédit Lyonnais kienet timplika li s-sede tal-persuna taxxabbli tkun awtorizzata tnaqqas il-VAT tal-input imposta fuq l-ispejjeż tagħha minkejja li parti minnhom ma kellha “ebda rabta mal-attivitajiet tal-istabbilimenti fissi li jinsabu barra dan l-Istati [l-Istat Membru]”, u dan, evidentement, wassal għal żball fil-valur tat-tnaqqis pro rata.

73. Fit-tieni lok, l-ebda wieħed mill-motivi ċċitati iktar ’il fuq l-imsemmija sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), mogħtija f’sunti fil-punti 66 sa 69 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma jippreċiża li s-sistema tat-tnaqqis pro rata applikabbli għas-sede tal-persuna taxxabbli biss kellha tapplika fl-ipoteżi eżaminata f’din is-sentenza.

74. Għall-kuntrarju, bħalma jindikaw ġustament il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħhom fil-kawża ineżami, il-punt 34 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), imur kontra l-argument tal-applikazzjoni ta’ sistema unika ta’ tnaqqis pro rata, filwaqt li jippreċiża li l-persuna taxxabbli waħda li jifformaw is-sede u l-fergħa “tiġi suġġetta, apparti mis-sistema fl-Istat [Membru] tas-sede tagħha, ukoll għal daqstant sistemi ta’ tnaqqis nazzjonali daqs kemm hemm Stati Membri li fihom hija għandha stabbilimenti fissi” ( 38 ). Il-punt 37 tal-istess sentenza inċidentalment isaħħaħ din l-interpretazzjoni, billi jippreċiża li l-persuna taxxabbli li għandha stabbiliment stabbli fi Stat Membru minbarra dak tas-sede tagħha għandha tiddetermina tnaqqis pro rata“separat” għal dan l-istabbiliment stabbli.

75. Ċertament, fir-risposta tagħha għat-tielet domanda li saritilha fil-kawża Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), il-Qorti tal-Ġustizzja indikat, fil-punt 55 tal-imsemmija sentenza, “li Stat Membru ma jistax, abbażi tad-dispożizzjonijiet tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 17(5), [tas-Sitt Direttiva,] jippermetti lil persuna taxxabbli stabbilita fit-territorju tiegħu li tieħu inkunsiderazzjoni, fid-determinazzjoni tal-proporzjon ta’ tnaqqis [tat-tnaqqis pro rata] li huwa applikabbli għal settur tal-attività ekonomika tagħha d-dħul mill-bejgħ imwettaq minn stabbiliment fiss stabbilit barra dan l-istess Stat Membru” ( 39 ).

76. B’segwitu għall-mistoqsijiet indirizzati mill-Qorti tal-Ġustizzja u matul is-seduta quddiem din tal-aħħar, Morgan Stanley ibbażat ruħha fuq l-użu, fis-singular, tal-espressjoni “stabbiliment fiss” biex tiddeduċi li l-punt 55 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) kien isaħħaħ l-argument tagħha li skontu t-tnaqqis pro rata applikabbli għall-fergħa Franċiża biss kellu jittieħed inkunsiderazzjoni fuq il-bażi tat-tranżazzjonijiet imwettqa esklużivament minn din tal-aħħar għall-benefiċċju tal-klijenti tagħha, bl-esklużjoni, għalhekk, tat-tranżazzjonijiet imwettqa għall-benefiċċju ta’ terzi mis-sede ta’ Londra.

77. Mingħajr ma niċħad li r-redazzjoni tal-punt 55 tal-imsemmija sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541) hija, fil-kuntest partikolari ta’ din is-sentenza, ikkaratterizzata minn ambigwitajiet, ma nemminx li dan jeħtieġ li jingħata l-portata li tidher li tindika Morgan Stanley. Fi kwalunkwe każ, dan ma jistax jinqara bħala li jikkontradixxi dak li ntqal iktar ’il fuq fir-rigward tal-punti 34 sa 38 ta’ din is-sentenza.

78. Fil-fatt, fit-tielet domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-kawża, il-qorti nazzjonali staqsiet jekk, b’mod partikolari, ir-risposta li ser tingħata għall-ewwel domanda ‐ li l-Qorti tal-Ġustizzja tat risposta għaliha fil-punti 34 sa 38 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais, (C‑388/11, EU:C:2013:541) ‐ setgħetx tvarja minn Stat Membru għall-ieħor, skont l-għażliet miftuħa fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva, f’dak li jikkonċerna l-kostituzzjoni ta’ setturi ta’ attività differenti ( 40 ).

79. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk tat risposta fin-negattiv għal din id-domanda. Hija ntrabtet, f’dan ir-rigward, mal-formulazzjoni tal-possibbiltà offruta lill-Istati Membri fil-punti (a) u (b) tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva, jiġifieri l-possibbiltà li jawtorizzaw jew iġiegħlu “lill-persuna taxxabbli biex tistabbilixxi proporzjon [tnaqqis pro rata] għal kull settur tan-negozju tiegħu [tal-attività tagħha]” filwaqt li eskludiet, fil-punt 53 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C-388/11, EU:C:2013:541), li l-espressjoni “setturi ta’ negozju [attività]” għandu jiġi interpretat bħala li jirreferi għal “żoni ġeografiċi”.

80. Fi kliem ieħor, dak li huwa impossibbli skont ir-regola tal-kalkolu tat-tnaqqis pro rata prevista fl-ewwel u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva, minħabba li ma teżistix rabta diretta u immedjata bejn l-ispejjeż imwettqa mis-sede tal-persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru, u t-tranżazzjonijiet tal-output tal-fergħat kollha tagħha fl-Istati Membri l-oħra, ma jistax jiġi awtorizzat b’applikazzjoni tal-possibbiltà offruta lill-Istati Membri biex jiddeterminaw il-kalkolu tat-tnaqqis pro rata skont is-setturi ta’ attività, b’applikazzjoni tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva.

81. Barra minn hekk, kemm l-argument tal-pro rata dinjija kif ukoll dak difiż minn Morgan Stanley imorru kontra l-Artikolu 17(2), (3) u (5) tas-Sitt Direttiva kif ukoll l-Artikoli 168, 169 u 173 tad-Direttiva 2006/112, kif interpretati fit-Taqsima 2 ta’ dawn il-konklużjonijiet. B’mod partikolari, it-tnejn li huma għandhom il-konsegwenza, għall-kuntrarju tal-prinċipji li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet tal-artikoli ċċitati iktar ’il fuq, li jieħdu inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tat-tnaqqis tal-VAT, akkwisti ta’ oġġetti jew servizzi li ma għandhomx rabta diretta u immedjata mat-tranżazzjonijiet tal-output li jagħtu dritt ta’ tnaqqis u huma intiżi għalhekk biex jinjoraw ir-realtà ekonomika tas-sitwazzjonijiet inkwistjoni. Madankollu huwa stabbilit sew li t-teħid inkunsiderazzjoni tar-realtà ekonomika jikkostitwixxi kriterju fundamentali għall-applikazzjoni tas-sistema komuni tal-VAT ( 41 ).

82. Għalhekk il-punt 55 tas-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), ma jistax jinqara bħalma tafferma Morgan Stanley.

83. Minn dan isegwi li, bħalma ddefendew il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni fil-kawża ineżami, għandha tinżamm biss il-kombinazzjoni tar-regoli tat-tnaqqis pro rata applikabbli, minn naħa, fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa u, min-naħa l-oħra, fl-Istat Membru tas-sede tal-persuna taxxabbli, jiġifieri t-tielet alternattiva ssuġġerita fl-ewwel domanda preliminari.

84. Il-loġika ta’ dan l-approċċ, li diġà setgħet tiġi dedotta, mill-inqas b’mod impliċitu, mis-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punti 24 sa 28), ma tirriżultax biss mill-punti 34 u 37 tas-sentenza Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541), iżda wkoll mid-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481).

85. L-applikazzjoni kkombinata tar-regoli tat-tnaqqis pro rata tal-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa u ta’ dak tas-sede tal-persuna taxxabbli tiggarantixxi, fil-fehma tiegħi, l-aqwa bilanċ bejn ir-rekwiżit ta’ newtralità tal-VAT u l-prinċipju ta’ applikazzjoni territorjali. Fil-fatt, fir-rigward tal-aħħar prinċipju, huwa importanti li jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, anki meta tranżazzjoni tal-output tagħti dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru tas-sede tal-persuna taxxabbli, it-tnaqqis jingħata biss kieku din it-tranżazzjoni kienet tagħti wkoll dritt ta’ tnaqqis fl-Istat Membru fejn intalab il-benefiċċju tat-tnaqqis, jiġifieri l-Istat Membru tal-fergħa ta’ din il-persuna taxxabbli.

86. Għalkemm l-ebda waħda mill-partijiet interessati fil-kawża ma insistiet dwar dan il-punt, huwa veru li l-applikazzjoni ta’ tali soluzzjoni tista’ tkun kumplessa, u huwa preċiżament minħabba t-teħid inkunsiderazzjoni kkombinat taż-żewġ leġiżlazzjonijiet fiskali li din teżiġi. Huwa veru wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja kultant tenfasizza, insostenn tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tas-sistema komuni tal-VAT, l-importanza li jiġu ggarantiti ċ-ċertezza legali u l-applikazzjoni korretta u sempliċi tad-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva 2006/112 ( 42 ), b’mod partikolari ġestjoni sempliċi tas-sistema ta’ tnaqqis u ġbir affidabbli u korrett tal-VAT ( 43 ).

87. Mingħajr ma ninjora dawn id-diffikultajiet, dawn ma jidhrulix li għandhom portata tali li jwasslu biex iqajmu dubju dwar is-soluzzjoni tal-applikazzjoni kkombinata tar-regoli tat-tnaqqis pro rata, bħalma din is-soluzzjoni tirriżulta mill-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(2), (3)(a) u (5) u 19(1) tas-Sitt Direttiva kif ukoll tal-Artikoli 168, 169(a) u tal-Artikoli 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112.

88. Fir-rigward taċ-ċertezza legali tal-persuna taxxabbli, irrid infakkar li l-applikazzjoni kkombinata tar-regoli tat-tnaqqis pro rata tal-VAT tal-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa u tal-Istat Membru fejn tinsab is-sede tal-persuna taxxabbli, tirriżulta, b’mod definittiv, mill-għażla magħmula mill-persuna taxxabbli li topera fi Stati Membri, minbarra dak tas-sede tagħha, permezz ta’ stabbilimenti stabbli u mhux bil-ħolqien ta’ sussidjarji ( 44 ). Din l-għażla, li ma hijiex neċessarjament immotivata biss minn kunsiderazzjonijiet fiskali, tista’ timplika ċertament spejjeż addizzjonali għall-persuna taxxabbli u n-neċessità ta’ għarfien tar-regoli tat-tnaqqis ta’ żewġ Stati Membri. Madankollu minn dan ma jsegwix li dawn ir-regoli huma imprevedibbli.

89. Fir-rigward tar-riskji li jistgħu jaffaċċjaw l-awtoritajiet tat-taxxa tal-Istati Membri biex jiksbu u jikkontrollaw id-data rilevanti, infakkar li dawn għandhom strumenti differenti ta’ kooperazzjoni amministrattiva, inkluż l-iskambju ta’ informazzjoni, bl-iskop, b’mod partikolari, li jikkontribwixxu biex jiġi żgurat il-ġbir affidabbli u korrett tal-VAT ( 45 ).

90. Biex nikkonkludi dan il-punt, inqis li huwa utli, fid-dawl tad-dibattiti li żvolġew quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li nippreżenta xi osservazzjonijiet dwar il-kalkolu tat-tnaqqis, peress li dan jirriżulta minn applikazzjoni kkombinata tar-regoli tal-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa u ta’ dak fejn tinsab is-sede tal-persuna taxxabbli.

91. Mingħajr ma nidħol fid-dettalji li ma jaqgħux taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari ( 46 ), ser nillimita ruħi biex infakkar li dan il-kalkolu għandu jkun ibbażat fuq il-prinċipju tal-assenjazzjoni tal-ispejjeż għat-tranżazzjonijiet imwettqa mis-sede mat-terzi.

92. Konsegwentement, qabel kollox, l-ispejjeż li huma ddedikati esklużivament għal tranżazzjonijiet taxxabbli tas-sede għandhom jagħtu dritt ta’ tnaqqis sħiħ, sakemm dawn ikunu taw dritt ta’ tnaqqis fl-Istat Membru fejn intalab it-tnaqqis tal-VAT, konformement mal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112.

93. Sussegwentement, l-ispejjeż iddedikati esklużivament għal tranżazzjonijiet eżenti ma jistgħu jagħtu dritt għall-ebda tnaqqis ( 47 ). Kemm il-Gvern Franċiż u l-Gvern Portugiż kif ukoll il-Kummissjoni jaqblu dwar dan fit-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja.

94. Fl-aħħar nett, fil-każ ta’ użu mħallat, tnaqqis pro rata ser ikollu jiġi ddeterminat, skont ir-regoli applikabbli fl-Istat Membru tas-sede, b’kunsiderazzjoni li l-proporzjon tat-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis ser iwassal għall-possibbiltà ta’ tnaqqis tal-VAT biss jekk dan jagħti wkoll dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa. F’dan ir-rigward, nirrileva li, fir-rigward tal-kalkolu ta’ din il-pro rata, il-pożizzjoni tal-Gvern Franċiż u dik tal-Kummissjoni huma diverġenti. Fil-fatt, il-Gvern Franċiż jipproponi r-reintegrazzjoni fil-parti tat-tnaqqis pro rata applikabbli għall-fergħa tad-dħul mill-bejgħ imwettaq minnha mal-klijenti proprji tagħha, sabiex, minn naħa, jiġi żgurat li tnaqqis pro rata wieħed jiġi ddeterminat “għat-transazzjonijiet kollha mwettqa minn persuna taxxabbli”, bl-applikazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva u tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112 u, min-naħa l-oħra, li jiġi evitat ksur tal-projbizzjoni ta’ tnaqqis pro rata skont iż-żoni ġeografiċi, projbizzjoni li tirriżulta mill-punt 53 tas-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541). Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni teskludi l-fatt li d-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-fergħa Franċiża mat-terzi jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni peress li ma huwiex relatat ma’ tranżazzjonijiet iddedikati esklużivament għal dawk tas-sede ta’ Londra.

95. Jien naqbel mal-analiżi tal-Gvern Franċiż.

96. Infakkar li, skont il-formulazzjoni tagħhom, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112 jindikaw li t-tnaqqis pro rata li għandu jintuża huwa ddeterminat “għat-transazzjonijiet kollha mwettqa minn persuna taxxabbli” ( 48 ).

97. Ċertament, dawn id-dispożizzjonijiet jinsabu fil-kapitolu rispettiv taż-żewġ direttivi dwar il-VAT relatat mat-“tnaqqis proporzjonali [tnaqqis pro rata]” u għalhekk għandhom l-għan li jiddefinixxu s-sistema tad-dritt għal tnaqqis tal-VAT fuq l-akkwist ta’ oġġetti jew servizzi għal użu mħallat ( 49 ), jiġifieri dawk maħsuba kemm għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis kif ukoll ta’ tranżazzjonijiet li ma jagħtux tali dritt. Dan għalhekk jirrigwarda dispożizzjonijiet li jirregolaw il-każ ta’ tnaqqis parzjali tal-VAT ( 50 ).

98. Madankollu l-Kummissjoni tislet konklużjoni żbaljata minn dawn l-artikoli meta ssostni, essenzjalment, li, sa fejn it-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mill-fergħa Franċiża għall-benefiċċju tal-klijenti tagħha fi Franza, li ma humiex is-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, jidhru li jagħtu dritt ta’ tnaqqis sħiħ ( 51 ), dawn ma jaqgħux taħt il-kategorija ta’ tranżazzjonijiet imsemmija fid-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq taż-żewġ direttivi dwar il-VAT.

99. Fil-fatt, il-Kummissjoni tinjora l-fatt li t-tnaqqis pro rata uniku ma għandux jiġi ddeterminat biss skont l-ispejjeż għal użu mħallat tal-fergħa iżda skont dawk tal-persuna taxxabbli fl-Istat Membru fejn intalab it-tnaqqis. Madankollu, “[it]-transazzjonijiet kollha mwettqa minn persuna taxxabbli” tiġbor ukoll neċessarjament it-tranżazzjonijiet kollha mwettqa mill-fergħa Franċiża.

3. Fuq il-problema relatata mal-“eżistenza possibbli ta’ skema ta’ għażla”

100. Fl-aħħar tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju ssemmi l-“eżistenza possibbli ta’ skema ta’ għażla [għall-VAT]” li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tieħu inkunsiderazzjoni fir-risposta tagħha u li jista’ jkollha effett fuq din ir-risposta.

101. Minbarra l-għażla, li diġà semmejt, li, fil-kawża prinċipali, il-fergħa Franċiża eżerċitat fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha għall-issuġġettar tat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji tagħha ‐ bl-applikazzjoni tal-ewwel paragrafu tat-Taqsima Ċ tal-Artikolu 13 tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 137(1) tad-Direttiva 2006/112, ittrasposti fiċ-CGI ‐, il-qorti tar-rinviju ma semmietx tip ieħor ta’ għażla.

102. F’dawn il-kundizzjonijiet, ser nillimita ruħi għall-għażla eżerċitata mill-fergħa Franċiża fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha, li, fil-fehma tiegħi, għandha naturalment tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-persuna taxxabbli f’dan l-Istat Membru.

103. F’dan ir-rigward, inqis li, konformement mal-prinċipju ta’ applikazzjoni kkombinata tar-regoli tat-tnaqqis taż-żewġ Stati Membri kkonċernati, id-dritt għal tnaqqis tal-fergħa Franċiża relatat mal-ispejjeż li hija wettqet esklużivament għall-benefiċċju tat-tranżazzjonijiet tas-sede tagħha ta’ Londra mwettqa ma’ terzi, jiddependi, fl-ewwel lok, minn jekk it-tranżazzjonijiet inkwistjoni jagħtux dritt ta’ tnaqqis, totali jew parzjali, fir-Renju Unit.

104. Irrid infakkar li, jekk it-tranżazzjonijiet inkwistjoni ma jagħtu l-ebda dritt għal tnaqqis f’dan l-Istat Membru, il-VAT imposta fuq l-ispejjeż tal-input ma tistax titnaqqas fi Franza, minkejja l-għażla eżerċitata mill-fergħa fi Franza għall-issuġġettar għall-VAT tat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji mwettqa f’dan l-Istat Membru. Fil-fatt, bħalma, essenzjalment, indikajt fil-punti 44 sa 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112 ma jistgħux jiġu interpretati fis-sens li jippermettu lil persuna taxxabbli tibbenefika minn dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa imposta fuq l-ispejjeż li għandhom rabta diretta u immedjata ma’ tranżazzjonijiet tal-output li ma jagħtux dritt għal tnaqqis, irrispettivament mill-post fejn twettqu dawn it-tranżazzjonijiet.

105. Dan l-approċċ bl-ebda mod ma jfisser, għall-kuntrarju ta’ dak li allegat Morgan Stanley fl-osservazzjonijiet tagħha, li l-għażla eżerċitata mill-fergħa għat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji tagħha fi Franza hija nieqsa minn kull effett utli. Din l-għażla hija perfettament utli ‐ u inċidentalment neċessarja ‐ sabiex it-tnaqqis tal-VAT tal-input jingħata għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tal-fergħa Franċiża għall-benefiċċju tal-klijenti tagħha fi Franza. Konformement mal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u mal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112, din iżżomm ukoll l-utilità kollha tagħha sabiex jiġi ddeterminat l-iskop tad-dritt ta’ tnaqqis tal-fergħa għall-ispejjeż li għandhom rabta diretta u immedjata mat-tranżazzjonijiet tal-output tas-sede ta’ Londra li jagħtu dritt għal tnaqqis fir-Renju Unit. Fil-fatt, mingħajr l-eżerċizzju ta’ din l-għażla, il-VAT tal-input imħallsa fuq tali spejjeż ma tkunx tista’ titnaqqas fi Franza, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112.

106. B’segwitu għal din il-preċiżazzjoni, għalkemm it-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede ta’ Londra jagħtu dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru fejn tinsab, fit-tieni lok, irid jiġi vverifikat jekk, bl-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Franċiża, dawn l-istess tranżazzjonijiet kinux jagħtu dritt għal tnaqqis, konformement mal-għażla li eżerċitat il-fergħa Franċiża fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha, kieku dawn twettqu f’dan l-Istat Membru, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 17(3)(a) tas-Sitt Direttiva u tal-Artikolu 169(a) tad-Direttiva 2006/112.

107. Għal kull fini utli, u anki meta l-qorti tar-rinviju ma tipprovdi l-ebda dettall f’dan ir-rigward, jidher ukoll li r-riferiment għall-iskema ta’ għażla jirrifletti l-prattika tal-amministrazzjoni fiskali Franċiża, li skontha l-għażliet eżerċitati għall-issuġġettar għall-VAT tat-tranżazzjonijiet bankarji u finanzjarji huma personali għal kull stabbiliment stabbli ( 52 ). Naturalment, il-karattru personali tal-għażla, li jirriżulta minn sempliċi prattika amministrattiva, ma jistax jikkostitwixxi ostakolu għall-applikazzjoni sħiħa tad-dritt tal-Unjoni, f’dan il-każ dik tal-kundizzjonijiet materjali tad-dritt għal tnaqqis fejn il-benefiċċju ntalab fi Franza. Fi kwalunkwe każ, infakkar li, minn naħa, hija l-fergħa Franċiża li titlob id-dritt għal tnaqqis fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha u, min-naħa l-oħra, din tal-aħħar tifforma persuna taxxabbli waħda mas-sede li tinsab fi Stat Membru ieħor.

108. Għall-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li għall-ewwel domanda preliminari tingħata risposta kif ġej: fl-ipoteżi fejn l-ispejjeż sostnuti minn fergħa ta’ persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru, huma ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede ta’ din il-persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru ieħor, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 17(2), (3), u (5) u tal-Artikolu 19(1), tas-Sitt Direttiva għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jimplikaw li l-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa għandu japplika għal dawn l-ispejjeż it-tnaqqis pro rata tal-fergħa, iddeterminat bit-teħid inkunsiderazzjoni tat-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede mat-terzi, skont ir-regoli applikabbli fl-imsemmi Stat Membru u f’dak fejn tinsab is-sede tal-persuna taxxabbli.

C. Fuq it-tieni domanda

109. It-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirrigwarda r-regoli tat-tnaqqis li għandhom jiġu applikati fil-każ fejn ċerti spejjeż sostnuti mill-fergħa Franċiża jikkontribwixxu mingħajr differenza kemm għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet proprji tagħha fl-Istat ta’ reġistrazzjoni tagħha kif ukoll għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tas-sede, “fid-dawl tal-kunċett ta’ spejjeż ġenerali u ta’ tnaqqis pro rata”.

110. Skont Morgan Stanley, ir-risposta għal din id-domanda għandha tkun identika għal dik ipproposta għall-ewwel waħda. Għalhekk, l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa li jikkontribwixxu għat-twettiq tat-tranżazzjonijiet tagħha fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha u tat-tranżazzjonijiet tas-sede huma spejjeż ġenerali, fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 53 ), li għalihom għandu jiġi applikat it-tnaqqis pro rata wieħed tal-fergħa, iddeterminat skont t-tranżazzjonijiet biss li hija twettaq fl-Istat Membru fejn hija rreġistrata. Din is-soluzzjoni għandha twassal biex jiġi kkonstatat li l-ispejjeż imħallta ma għandhomx rabta diretta mal-flussi interni li jirriżultaw mir-riperkussjoni tal-ispejjeż fir-rigward tas-sede ta’ Londra, iżda huma marbuta mal-attività kollha tagħha. Għalhekk id-dritt għal tnaqqis ikun iddeterminat, skont Morgan Stanley, bl-applikazzjoni tal-pro rata kkalkolata skont id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-fergħa Franċiża, u li minħabba l-għażla eżerċitata minn din tal-aħħar se jkollu jwassal għal tnaqqis sħiħ tal-VAT imposta fuq l-imsemmija spejjeż.

111. Il-Gvern Franċiż, li l-Kummissjoni tingħaqad miegħu, iqis li, sakemm l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa Franċiża jissodisfaw il-kategorija tal-ispejjeż ġenerali tal-persuna taxxabbli, ikun jista’ jingħata dritt għal tnaqqis fi Franza. F’dan il-każ għandu jiġi ddeterminat tnaqqis pro rata wieħed għall-ispejjeż imħallta kollha mwettqa mill-fergħa Franċiża għall-benefiċċju tal-persuna taxxabbli waħda li din tal-aħħar tifforma mas-sede ta’ Londra.

112. Jien naqbel ma’ dan l-argument.

113. Qabel kollox, bħalma jaqblu l-partijiet interessati, għalkemm, skont ġurisprudenza minn issa ’l quddiem ikkonsolidata sew, id-dritt għal tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-akkwist ta’ oġġetti jew servizz tal-input jippreżumi, fil-prinċipju, li din it-tranżazzjoni jkollha rabta diretta u immedjata mat-tranżazzjonijiet tal-output li jagħtu dritt ta’ tnaqqis, madankollu dan id-dritt ikun ammess ukoll favur il-persuna taxxabbli, fl-assenza ta’ tali rabta diretta u immedjata, meta l-ispejjeż tas-servizzi inkwistjoni jkunu jagħmlu parti mill-ispejjeż ġenerali tal-persuna taxxabbli u jkunu, bħala tali, elementi kostituttivi tal-prezz tas-servizzi li hija tipprovdi. Fil-fatt, dawn l-ispejjeż għandhom rabta diretta u immedjata mal-attività ekonomika globali tal-persuna taxxabbli ( 54 ).

114. Sussegwentement, fil-kawża ineżami, fil-fehma tiegħi, mill-ġurisprudenza ċċitata fiż-żewġ punti preċedenti ‐ kif ukoll mill-obbligu li jiġi ddeterminat tnaqqis pro rata uniku għall-ispejjeż imħallta kollha ta’ persuna taxxabbli, konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 17(5) tas-Sitt Direttiva u mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 173(1) tad-Direttiva 2006/112 ( 55 ) ‐ jirriżulta neċessarjament li, jekk tali spejjeż ġenerali għandhom rabta diretta u immedjata mal-attività ekonomika kollha tal-persuna taxxabbli, kemm it-tranżazzjonijiet tal-fergħa għall-benefiċċju tal-klijenti tagħha kif ukoll dawk għall-benefiċċju tas-sede ta’ din il-persuna taxxabbli, li jinkorporaw dawn l-ispejjeż, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat it-tnaqqis pro rata applikabbli fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa.

115. Fil-fatt ma hemm l-ebda raġuni għal proċediment b’mod differenti. Peress li t-tranżazzjonijiet tal-output tal-persuna taxxabbli jitwettqu parzjalment fi Stat Membru ieħor, hemm lok li dawn jiġu kkunsidrati, bħalma dawn jittieħdu inkunsiderazzjoni kieku l-attivitajiet kollha ta’ din il-persuna taxxabbli kienu eżerċitati fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed.

116. Fl-aħħar nett, din is-soluzzjoni tidhirli koerenti wkoll mas-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punti 34 u 53) għar-raġunijiet spjegati fil-punti 70 sa 85 u 94 sa 99 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

117. Għalhekk it-tnaqqis pro rata se jinkludi, bħala numeratur, id-dħul mill-bejgħ, imwettaq mill-fergħa Franċiża, relatat mat-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis fi Franza ( 56 ), kif ukoll dak imwettaq mis-sede ta’ Londra, relatat mat-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis fir-Renju Unit, li jagħtu wkoll dritt għal tnaqqis fi Franza ( 57 ). Id-denominatur tal-parti jinkludi d-dħul mill-bejgħ relatat mat-tranżazzjonijiet kollha mwettqa mill-fergħa u mis-sede mat-terzi.

118. F’dawn il-kundizzjonijiet, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għat-tieni domanda preliminari fit-termini li ġejjin: it-tnaqqis pro rata tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa ta’ persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru, li jikkontribwixxu kemm għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet ta’ din il-fergħa fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha kif ukoll għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede ta’ din il-persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru ieħor, għandu jiġi ddeterminat skont l-istess regoli u modalitajiet bħall-ispejjeż li din il-fergħa sostniet li huma ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet ta’ din is-sede mat-terzi.

III. Konklużjoni

119. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi għad-domandi magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) kif ġej: “1. Fl-ipoteżi fejn, bħal fil-kawża prinċipali, l-ispejjeż sostnuti minn fergħa ta’ persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru, huma ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede ta’ din il-persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru ieħor, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 17(2), (3), u (5) u 19(1), tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE tas‑17 ta’ Mejju 1977 fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima, kif riprodotti fl-Artikoli 168, 169 u 173 sa 175 tad-Direttiva 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jimplikaw li l-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tal-fergħa għandu japplika għal dawn l-ispejjeż it-tnaqqis pro rata tal-fergħa, iddeterminat bit-teħid inkunsiderazzjoni tat-tranżazzjonijiet tal-output imwettqa mis-sede mat-terzi, skont ir-regoli applikabbli fl-imsemmi Stat Membru u f’dak fejn tinsab is-sede tal-persuna taxxabbli. 2. It-tnaqqis pro rata tal-VAT imposta fuq l-ispejjeż sostnuti mill-fergħa ta’ persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru, li jikkontribwixxu kemm għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet ta’ din il-fergħa fl-Istat Membru ta’ reġistrazzjoni tagħha kif ukoll għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet tas-sede ta’ din il-persuna taxxabbli, li tinsab fi Stat Membru ieħor, għandu jiġi ddeterminat skont l-istess regoli u modalitajiet bħall-ispejjeż li din il-fergħa sostniet li huma ddedikati esklużivament għat-twettiq ta’ tranżazzjonijiet ta’ din is-sede mat-terzi.”

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23.

( 3 ) ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 347, p. 60.

( 4 ) Għalhekk huwa importanti li jsir riferiment kemm għas-Sitt Direttiva, applikabbli sal‑31 ta’ Diċembru 2006, kif ukoll għad-Direttiva 2006/112, li daħlet fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2007.

( 5 ) Rispettivament, l-ewwel paragrafu tat-Taqsima Ċ tal-Artikolu 13 tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 137(1)(a) tad-Direttiva 2006/112, ittrasposti, fid-dritt Franċiż, mill-Artikolu 260 B taċ-CGI.

( 6 ) Mill-proċess, b’mod partikolari, mis-sentenza tal-cour administrative d’appel de Versailles (Franza) (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles), tas‑27 ta’ Jannar 2015, li kienet is-suġġett tar-rikors quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) fl-oriġini ta’ din il-kawża, jirriżulta li l-ħlasijiet kienu intiżi biex ikopru l-ispejjeż imwettqa mill-fergħa Franċiża għall-ħtiġijiet ta’ tranżazzjonijiet ta’ “Equity Sales” (tranżazzjonijiet relatati mas-swieq tal-azzjonijiet) u “Fixed Income Sales” (tranżazzjonijiet relatati mas-swieq tat-titoli, idderivati mill-kambju jew mill-materja prima) imwettqa mis-sede ta’ Londra. Għandu jiġi nnotat li s-sentenza tal-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles) ġiet ippubblikata, u kkummentata minn Féron, I., “Après Le Crédit Lyonnais, Morgan Stanley: faut-il fermer toutes les succursales françaises?”, fir-Revue de droit fiscal, Nru 16, 2015, kumm. 273. Din is-sentenza, bħall-kawża pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, barra minn hekk, qajmet dibattitu fost l-esperti tat-taxxa Franċiżi: ara, minbarra l-kummentarju ċċitat iktar ’il fuq, Debat, O., “Réflexion sur l’application de la réglementation de la taxe sur la valeur ajoutée aux ‘opérations’ entre une société et sa succursale étrangère”, Revue de droit bancaire et financier, Nru 3, 2015; Sérandour, Y., “Droit à déduction de la TVA sur les frais engagés par une succursale au profit de son siège établi dans un autre Etat membre: quelle étendue?”, Revue de droit fiscal, Nru 23, 2017, p. 333 kif ukoll Pottier, E., “Avancées notables en matière de droit à déduction de la TVA pour les succursales françaises d’entreprises étrangères réalisant des opérations bancaires et financières: la saga Morgan Stanley”, Revue internationale des services financiers, Nru 2, 2017, p. 129.

( 7 ) It-Tmien Direttiva tal-Kunsill tas‑6 ta’ Diċembru 1979 dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri rigward it-taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ ‐ Arranġamenti għar-rifużjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud lill-persuni taxxabbli li m’humiex stabbiliti fit-territorju tal-pajjiż (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1 p. 79). Din id-direttiva ġiet issostitwita bid-Direttiva tal-Kunsill 2008/9/KE tat‑12 ta’ Frar 2008 li tistabbilixxi regoli dettaljati għar-rifużjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud, prevista fid-Direttiva 2006/112/EC, għal persuni taxxabbli mhux stabbiliti fl-Istat Membru ta’ rifużjoni iżda stabbiliti fi Stat Membru ieħor (ĠU 2008, L 44, p. 23).

( 8 ) Il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt tfakkar regolarment li l-qafas regolamentari stabbilit mill-Artikolu 17(3) u (4) tas-Sitt Direttiva (li jikkorrispondi, essenzjalment, għall-Artikolu 170 u għall-Artikolu 171(1) tad-Direttiva 2006/112) u, b’mod partikolari, mit-Tmien Direttiva 79/1072, jistabbilixxi distinzjoni biss skont il-post ta’ stabbiliment tal-persuna taxxabbli, u dan jimplika li, fir-rigward tal-modalità ta’ ħlas lura tal-VAT, hemm biss żewġ kategoriji ta’ persuni taxxabbli, li l-ewwel waħda minnhom, jiġifieri l-persuni taxxabbli stabbiliti fit-territorju tal-pajjiż, għandha dritt għat-tnaqqis tal-VAT u t-tieni waħda, jiġifieri l-persuni taxxabbli li ma humiex stabbiliti fit-territorju tal-pajjiż, għar-rimbors ta’ din it-taxxa: ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2009, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑244/08, mhux ippubblikata, EU:C:2009:478, punt 36), tal‑25 ta’ Ottubru 2012, Daimler u Widex (C‑318/11 u C‑319/11, EU:C:2012:666, punt 40) u d-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481, punt 30).

( 9 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑23 ta’ Marzu 2006, FCE Bank (C‑210/04, EU:C:2006:196, punti 33 u 35), tas‑17 ta’ Settembru 2014, Skandia America (USA), filial Sverige (C‑7/13, EU:C:2014:2225, punti 23 u 25) u tas‑7 ta’ Awwissu 2018, TGE Gas Engineering (C‑16/17, EU:C:2018:647, punt 40). Ara wkoll, f’dan is-sens, f’kuntest ieħor, is-sentenza tad‑29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, punt 34). Fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża barra minn hekk li l-espressjoni “b’mod indipendenti” u dik ta’ “b’mod awtonomu”, użati b’mod ugwali fid-diversi verżjonijiet lingwistiċi tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/112, huma, essenzjalment, analogi.

( 10 ) Ara s-sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2006, FCE Bank (C‑210/04, EU:C:2006:196, punt 37). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2009, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑244/08, mhux ippubblikata, EU:C:2009:478, punt 38), tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punt 34) u tas‑7 ta’ Awwissu 2018, TGE Gas Engineering (C‑16/17, EU:C:2018:647, punt 41).

( 11 ) Għandu jiġi nnotat li, fis-sentenza tagħha u insostenn ta’ din l-interpretazzjoni, il-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles) tirreferi għas-sentenzi tat‑23 ta’ Marzu 2006, FCE Bank (C‑210/04, EU:C:2006:196), u tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541).

( 12 ) L-interpretazzjoni tal-cour administrative d’appel de Versailles (il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Versailles) tapplika wkoll, parzjalment, għall-ispejjeż imsejħa mħallta, għall-parti ta’ dawn l-ispejjeż li huma ddedikati għat-tranżazzjonijiet imwettqa mis-sede ta’ Londra. F’dan il-każ, u skont din il-loġika, it-tnaqqis tal-VAT għall-ispejjeż imħallta sostnuti mill-fergħa huwa biss parzjali, ugwali għat-tranżazzjonijiet imwettqa minn din tal-aħħar.

( 13 ) Korsiv miżjud minni.

( 14 ) Konformement mal-Artikolu 17(5) u l-Artikolu 19 tas-Sitt Direttiva kif ukoll mal-Artikoli 173 u 174 tad-Direttiva 2006/112. Ara wkoll, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punti 28 u 29) u tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Kreissparkasse Wiedenbrück (C‑186/15, EU:C:2016:452, punti 31 u 32).

( 15 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2016, Wolfgang und Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft (C‑332/14, EU:C:2016:417, punt 25).

( 16 ) Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2009, EGN (C‑377/08, EU:C:2009:423, punti 23, 25 u 33) u tat‑22 ta’ Diċembru 2010, RBS Deutschland Holdings (C‑277/09, EU:C:2010:810, punti 30 sa 33).

( 17 ) Għal informazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar ripetutament li d-dritt għal tnaqqis jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT li, fil-prinċipju, ma jistax jiġi limitat u li s-sistema ta’ tnaqqis hija intiża sabiex l-imprenditur jinħeles għalkollox mill-piż tal-VAT dovuta jew imħallsa fil-kuntest tal-attivitajiet ekonomiċi tiegħu kollha: ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑15 ta’ Settembru 2016, Barlis 06 – Investimentos Imobiliários e Turísticos (C‑516/14, EU:C:2016:690, punti 37 u 39) u tal‑5 ta’ Lulju 2018, Marle Participations (C‑320/17, EU:C:2018:537, punti 24 u 25).

( 18 ) Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2015, Larentia + Minerva u Marenave Schiffahrt (C‑108/14 u C‑109/14, EU:C:2015:496, punt 23) u d-digriet tat‑12 ta’ Jannar 2017, MVM (C‑28/16, EU:C:2017:7, punt 29).

( 19 ) Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2015, Larentia + Minerva u Marenave Schiffahrt (C‑108/14 u C‑109/14, EU:C:2015:496, punt 23) u d-digriet tat‑12 ta’ Jannar 2017, MVM (C‑28/16, EU:C:2017:7, punt 29).

( 20 ) B’mod partikolari, tax-xebh tat-tranżazzjonijiet tal-fergħa Franċiża u tas-sede ta’ Londra.

( 21 ) Sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punt 28). Korsiv miżjud minni.

( 22 ) Ara wkoll, f’dan is-sens, id-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 2016, ESET (C‑393/15, mhux ippubblikat, EU:C:2016:481, punt 42).

( 23 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punt 28).

( 24 ) Rekwiżit enfasizzat għall-ewwel darba mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 1985, Berkholz (168/84, EU:C:1985:299, punt 14), fir-rigward tal-post tar-rabta uniformi tal-provvista ta’ servizzi fir-rigward tal-VAT u riprodott, b’mod partikolari, fis-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punt 35).

( 25 ) Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punti 28 u 29) u tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Kreissparkasse Wiedenbrück (C‑186/15, EU:C:2016:452, punti 31 u 32).

( 26 ) Ara, f’dan is-sens, fil-kuntest tar-rimbors tal-VAT, li huwa biss modalità ta’ ħlas lura tal-VAT (ara n-nota 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet), is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punti 24 sa 28).

( 27 ) Liema tranżazzjonijiet, bħalma indikajt diġà fil-punt 15 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma humiex is-suġġett tat-tilwima fl-oriġini tal-kawża prinċipali.

( 28 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2016, Wolfgang und Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft (C‑332/14, EU:C:2016:417, punt 26).

( 29 ) Ħlief, jekk ikun il-każ, applikazzjoni ta’ dispożizzjoni speċifika li tawtorizza t-tnaqqis tal-VAT imposta fuq l-akkwist jew il-provvista ta’ oġġetti jew servizzi intiżi għal tranżazzjonijiet eżenti, bħalma huwa ppreċiżat fl-Artikolu 169(b) u (ċ) tad-Direttiva 2006/112.

( 30 ) Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2016, Wolfgang und Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft (C‑332/14, EU:C:2016:417, punt 31). Madankollu dawn id-dispożizzjonijiet iħallu marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa biżżejjed għall-Istati Membri li tippermettilhom japplikaw metodu ta’ kalkolu differenti, sakemm il-metodu adottat jiggarantixxi determinazzjoni tat-tnaqqis pro rata tal-VAT tal-input imħallsa iktar preċiża minn dik li tirriżulta mit-tqassim skont id-dħul mill-bejgħ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Ġunju 2016, Wolfgang und Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft (C‑332/14, EU:C:2016:417, punti 32 u 33 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Kreissparkasse Wiedenbrück (C‑186/15, EU:C:2016:452, punt 35).

( 31 ) Korsiv miżjud minni.

( 32 ) Korsiv miżjud minni.

( 33 ) Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:120).

( 34 ) Sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punt 37) (Korsiv miżjud minni).

( 35 ) Korsiv miżjud minni.

( 36 ) Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:120). Korsiv miżjud minni.

( 37 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑8 ta’ Ġunju 2000, Midland Bank (C‑98/98, EU:C:2000:300, punt 24), tad‑29 ta’ Ottubru 2009, SKF (C‑29/08, EU:C:2009:665, punt 57) u tas‑16 ta’ Lulju 2015, Larentia + Minerva u Marenave Schiffahrt (C‑108/14 u C‑109/14, EU:C:2015:496, punt 23).

( 38 ) Korsiv miżjud minni.

( 39 ) Korsiv miżjud minni.

( 40 ) Sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punt 19).

( 41 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑28 ta’ Ġunju 2007, Planzer Luxembourg (C‑73/06, EU:C:2007:397, punt 43), tas‑7 ta’ Ottubru 2010, Loyalty Management UK u Baxi Group (C‑53/09 u C‑55/09, EU:C:2010:590, punt 39) u tat‑22 ta’ Frar 2018, T‑2 (C‑396/16, EU:C:2018:109, punt 43).

( 42 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑9 ta’ Ottubru 2001, Cantor Fitzgerald International (C‑108/99, EU:C:2001:526, punt 33) u tat‑18 ta’ Lulju 2013, AES‑3C Maritza East 1 (C‑124/12, EU:C:2013:488, punt 37).

( 43 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, AES‑3C Maritza East 1 (C‑124/12, EU:C:2013:488, punt 38).

( 44 ) Minn perspettiva oħra, jiġifieri dik tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet il-ksur ta’ tali prinċipju bejn, minn naħa, kumpannija li topera permezz ta’ fergħa u, min-naħa l-oħra, dik li topera permezz ta’ sussidjarja, fis-sentenza tat-12 ta’ Settembru 2013, Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:541, punti 45 sa 48). Għalkemm il-motivi tas-sentenza jikkonċernaw ir-rapporti mal-pajjiżi terzi, dawn japplikaw ukoll fir-rapporti bejn l-Istati Membri. Fil-fatt, filwaqt li, fil-każ ta’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru li jipprovdi servizzi permezz ta’ stabbiliment stabbli fi Stat Membru ieħor, il-persuna taxxabbli waħda għall-VAT, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ser tkun ifformata mis-sede ta’ din il-kumpannija u l-istabbiliment stabbli (fergħa) tagħha, min-naħa l-oħra, fl-ipoteżi fejn din il-kumpannija tipprovdi dawn l-istess servizzi permezz ta’ sussidjarja fi Stat Membru ieħor, is-sussidjarja ser tiġi kkunsidrata, għall-finijiet tal-VAT, bħala persuna taxxabbli kompletament separata f’dak l-Istat Membru: ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża Le Crédit Lyonnais (C‑388/11, EU:C:2013:120, punt 72).

( 45 ) Jiġifieri r-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 904/2010 tad-9 ta’ Ottubru 2010 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva u l-ġlieda kontra l-frodi fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2010, L 268, p. 1), kif ukoll, fil-qasam tal-irkupru ta’ djun, id-Direttiva tal-Kunsill 2010/24/UE tas‑16 ta’ Marzu 2010 dwar l-assistenza reċiproka għall-irkupru ta’ talbiet relatati ma’ taxxi, dazji u miżuri oħra (ĠU 2010, L 84, p. 1) u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 1189/2011 tat‑18 ta’ Novembru 2011 li jistabbilixxi regoli dettaljati f’relazzjoni ma’ ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 2010/24/UE (ĠU 2011, L 302, p. 16). Ara, dwar ir-Regolament Nru 904/2010, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2015, WebMindLicenses (C‑419/14, EU:C:2015:832, punti 55 sa 59), u dwar id-Direttiva 2010/24, is-sentenza tas‑26 ta’ April 2018, Donnellan (C‑34/17, EU:C:2018:282).

( 46 ) Bħal, pereżempju, il-kwistjoni tal-kalkolu dettaljat tat-tnaqqis pro rata, li l-partijiet ipproduċew illustrazzjoni tiegħu, skont l-argument tagħhom.

( 47 ) Ħlief l-eċċezzjonijiet irrikonoxxuti mill-Artikoli 17(3)(b) u (ċ) tas-Sitt Direttiva u mill-Artikolu 169(b) u (ċ) tad-Direttiva 2006/112.

( 48 ) Korsiv miżjud minni.

( 49 ) Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Kreissparkasse Wiedenbrück (C‑186/15, EU:C:2016:452, punt 31).

( 50 ) Sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 2016, Kreissparkasse Wiedenbrück (C‑186/15, EU:C:2016:452, punt 32).

( 51 ) Minħabba l-għażla eżerċitata fi Franza mill-fergħa.

( 52 ) Ara d-deċiżjoni Nru 2010/03 (VAT), tal‑14 ta’ Settembru 2010, BOI-TVA-SECT-50-10-30, Nru 140. Ara wkoll f’dan ir-rigward, Pottier, E., “Avancées notables en matière de droit à déduction de la TVA pour les succursales françaises d’entreprises étrangères réalisant des opérations bancaires et financières: la saga Morgan Stanley”, Revue internationale des services financiers, Nru 2, 2017, p. 132.

( 53 ) Morgan Stanley tirreferi, f’dan ir-rigward, għas-sentenzi tat‑22 ta’ Frar 2001, Abbey National (C‑408/98, EU:C:2001:110, punti 34 sa 36); tas‑26 ta’ Mejju 2005, Kretztechnik (C‑465/03, EU:C:2005:320, punt 36), tad‑29 ta’ Ottubru 2009, SKF (C‑29/08, EU:C:2009:665, punti 57 sa 60).

( 54 ) Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-29 ta’ Ottubru 2009, SKF (C‑29/08, EU:C:2009:665, punti 57 u 58), tas‑16 ta’ Lulju 2015, Larentia + Minerva u Marenave Schiffahrt (C‑108/14 u C‑109/14, EU:C:2015:496, punti 23 u 24) u tal‑14 ta’ Settembru 2017, Iberdrola Inmobiliaria Real Estate Investments (C‑132/16, EU:C:2017:683, punti 28 u 29). Barra minn hekk, infakkar li, fis-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2000, Monte Dei Paschi Di Siena (C‑136/99, EU:C:2000:408, punti 12, 15, 28 u 29), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet dritt għal rimbors (parzjali) tal-VAT imħallsa fi Franza dwar l-ispejjeż sostnuti mill-persuna taxxabbli, stabbilita fl-Italja, għall-finijiet tal-istabbiliment tal-uffiċċju ta’ rappreżentanza tagħha fi Franza, li l-azzjonijiet tiegħu kienu jikkontribwixxu mingħajr distinzjoni għal tranżazzjonijiet eżenti u tranżazzjonijiet taxxabbli tal-persuna taxxabbli fl-Italja; skont il-Qorti tal-Ġustizzja, għalhekk l-ammont tar-rimbors għandu jiġi ddeterminat bl-applikazzjoni tat-tnaqqis pro rata previst fl-Artikolu 19 tas-Sitt Direttiva (li jikkorrispondi għall-Artikolu 174 tad-Direttiva 2006/112), possibbilment adattat skont it-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis kieku dawn twettqu fl-Istat Membru ta’ rimbors (jiġifieri, f’din il-kawża, Franza).

( 55 ) Ara, f’dan ir-rigward, il-punti 94 sa 99 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 56 ) Fuq il-bażi, infakkar, tal-għażla eżerċitata minn din il-fergħa f’dan l-Istat Membru.

( 57 ) Konformement mal-Artikoli 17(3)(a) u (5) u 19(1) tas-Sitt Direttiva kif ukoll mal-Artikoli 169(a), 173(1) u 174(1) tad-Direttiva 2006/112.