KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

PIKAMÄE

ippreżentati fil-11 ta’ Diċembru 2019 ( 1 )

Kawża C‑457/18

Ir-Repubblika tas-Slovenja

vs

Ir-Repubblika tal-Kroazja

“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – Artikolu 259 TFUE –Eċċezzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni u ta’ inammissibbiltà – Determinazzjoni tal-fruntiera komuni bejn żewġ Stati Membri – Tilwima dwar il-fruntiera bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja – Ftehim ta’ arbitraġġ – Proċedura ta’ arbitraġġ – Notifika mir-Repubblika tal-Kroazja li ttemm il-ftehim – Deċiżjoni arbitrali parzjali u deċiżjoni arbitrali definittiva mogħtija mit-Tribunal tal-Arbitraġġ – Validità u effetti tad-‘deċiżjoni arbitrali definittiva’”

1. Meta tiġi adita minn Stat Membru b’rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bbażat fuq l-Artikolu 259 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tiegħu fil-każ li l-allegazzjonijiet ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni jkunu bbażati fuq it-termini ta’ “deċiżjoni arbitrali”, mogħtija b’applikazzjoni ta’ ftehim bilaterali ta’ arbitraġġ li jaqa’ taħt id-dritt internazzjonali pubbliku, iżda li tagħha waħda mill-partijiet tiċħad kwalunkwe valur ġuridiku? Din hija l-kwistjoni ewlenija mqajma minn din il-kawża, li tikkostitwixxi wieħed mill-każijiet rari ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bejn Stati Membri bbażat fuq l-Artikolu 259 TFUE ( 2 ), li l-ewwel paragrafu tiegħu jipprovdi li Stat Membru “li jikkunsidra li Stat Membru ieħor ikun naqas li jwettaq xi obbligu tiegħu skond it-Trattati jista’ jġib il-materja quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea”.

2. Fir-rikors tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja titlob b’mod partikolari lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li r-Repubblika tal-Kroazja kisret l-Artikolu 2 TUE u l-Artikolu 4(3) TUE kif ukoll sensiela sħiħa ta’ regoli tad-dritt sekondarju fil-qasam tal-politika komuni tas-sajd, tas-sistema ta’ qsim tal-fruntieri mill-persuni (il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) u ta’ ppjanar tal-ispazju marittimu.

3. Ir-Repubblika tal-Kroazja qajmet, qabel kull difiża fuq il-mertu, eċċezzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni u ta’ inammissibbiltà tar-rikors li l-analiżi tiegħu hija s-suġġett ta’ dawn il-konklużjonijiet, eċċezzjonijiet li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li teżamina b’mod separat, qabel ma tiddeċiedi, jekk ikun il-każ, fuq il-mertu tal-kawża.

4. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha għalhekk tindirizza l-kwistjoni ta’ jekk it-tilwima dwar il-fruntieri bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja, it-tentattiv ta’ riżoluzzjoni tagħha u l-proċedura arbitrali li wasslet għaliha jikkostitwixxux kwistjonijiet ta’ dritt internazzjonali pubbliku li jistgħu jservu ta’ bażi għal rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentat skont l-Artikolu 259 TFUE. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nispjega r-raġunijiet għalfejn, fil-fehma tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar dan ir-rikors, kif issostni r-Repubblika tal-Kroazja. Barra minn hekk, nipproponi li tintlaqa’ t-talba tar-Repubblika tal-Kroazja li l-parir legali tal-Kummissjoni Ewropea li jinsab fl-Anness C.2 tar-risposta tar-Repubblika tas-Slovenja jiġi rtirat mill-proċess.

I. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt internazzjonali

1. Il-Ftehim ta’ Arbitraġġ

5. It-tielet premessa tal-preambolu tal-Ftehim iffirmat fl-4 ta’ Novembru 2009 bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Arbitraġġ”) tfakkar il-mezzi paċifiċi ta’ riżoluzzjoni ta’ tilwim elenkati fl-Artikolu 33 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti ( 3 ). Għalhekk, l-Artikolu 1 tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ jistabbilixxi Tribunal tal-Arbitraġġ.

6. L-Artikolu 2 ta’ dan il-ftehim jipprevedi l-kompożizzjoni tiegħu u b’mod partikolari l-modalitajiet tal-ħatra tal-membri tiegħu kif ukoll il-modalitajiet ta’ sostituzzjoni tagħhom.

7. L-Artikolu 3 tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, intitolat “Il-missjoni tat-Tribunal tal-Arbitraġġ”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu, li t-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu jiddetermina (a) il-linja tal-fruntiera bejn il-Kroazja u s-Slovenja, (b) il-ġunzjoni tas-Slovenja mal-ibħra internazzjonali u (ċ) is-sistema għall-finijiet tal-użu tal-ispazji marittimi rispettivi. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jistabbilixxi l-modalitajiet ta’ determinazzjoni tas-suġġett tat-tilwima. Il-paragrafu 3 tal-imsemmi artikolu jipprovdi li t-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu jiddeċiedi dwar it-tilwima. Skont il-paragrafu 4 tal-istess artikolu, it-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu s-setgħa li jinterpreta l-Ftehim ta’ Arbitraġġ.

8. Skont l-Artikolu 4(a) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, it-Tribunal tal-Arbitraġġ, meta jimplimenta d-dispożizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(1)(a) ta’ dan il-ftehim, għandu japplika r-regoli u l-prinċipji tad-dritt internazzjonali. Skont l-Artikolu 4(b) tal-imsemmi ftehim, it-Tribunal tal-Arbitraġġ, meta jimplimenta d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(1)(b) u (c), għandu japplika d-dritt internazzjonali, l-ekwità u l-prinċipju tar-relazzjonijiet tajbin ta’ viċinat sabiex jinkiseb riżultat ġust u ekwu li jieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha.

9. L-Artikolu 6(2) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ jistipula li, sakemm ma jkunx hemm dispożizzjonijiet li jipprovdu mod ieħor, it-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu jmexxi l-proċedura b’mod konformi mar-Regoli fakultattivi tal-Qorti Permanenti ta’ Arbitraġġ (iktar ’il quddiem il-“QPA”) għall-arbitraġġ tat-tilwim bejn żewġ Stati. Il-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu jipprovdi li t-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu jiddeċiedi fl-iqsar żmien possibbli, wara li jikkonsulta mal-partijiet, dwar kull kwistjoni proċedurali, b’maġġoranza tal-membri tiegħu.

10. L-Artikolu 7(1) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ jipprovdi b’mod partikolari li t-Tribunal tal-Arbitraġġ, wara li jkun debitament ikkunsidra l-fatti rilevanti kollha tal-kawża, għandu jagħti d-deċiżjoni tiegħu fl-iqsar żmien possibbli. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprovdi li d-deċiżjoni arbitrali torbot lill-partijiet u tikkostitwixxi riżoluzzjoni definittiva tat-tilwima. Skont il-paragrafu 3 tal-imsemmi artikolu, il-partijiet għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jimplimentaw id-deċiżjoni, inkluż, jekk ikun hemm bżonn, l-emenda tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fis-sitt xhur wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni.

11. Skont l-Artikolu 9(1) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, ir-Repubblika tas-Slovenja għandha tirtira r-riżervi tagħha dwar il-ftuħ u l-għeluq tal-kapitoli tan-negozjati relatati mal-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea meta l-ostakolu jirrigwarda t-tilwima.

12. Konformement mal-Artikolu 11(3) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, it-termini proċedurali kollha stabbiliti f’dan il-ftehim għandhom japplikaw mid-data tal-iffirmar tar-Repubblika tal-Kroazja tat-Trattat bejn l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Kroazja dwar l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja mal-Unjoni Ewropea ( 4 ) (iktar ’il quddiem it-“Trattat ta’ Adeżjoni”).

2. Il-Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati

13. Il-Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati, tat-23 ta’ Mejju 1969 ( 5 ) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Vjenna”), tipprovdi, fl-Artikolu 60(1) tagħha, intitolat “Tmiem ta’ trattat jew sospensjoni tal-applikazzjoni ta’ trattat minħabba ksur tiegħu”: “Ksur materjali ta’ trattat bilaterali minn waħda mill-Partijiet jintitola lill-Parti l-oħra tinvoka l-ksur bħala raġuni għat-tmiem tat-trattat jew għas-sospensjoni tal-applikazzjoni tiegħu kompletament jew parzjalment.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

B. Id-dritt tal-Unjoni

1. L-Att ta’ Adeżjoni

14. L-Artikolu 15 tal-Att dwar il-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja u l-aġġustamenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika ( 6 ) (iktar ’il quddiem l-“Att ta’ Adeżjoni”), anness mat-Trattat ta’7 Adeżjoni, jipprovdi: “L-atti elenkati fl-Anness III għandhom jiġu adattati kif speċifikat f’dak l-Anness”.

15. L-Anness III ta’ dan l-att jipprovdi, fil-punt 5 tiegħu, l-adattamenti li għandhom isiru għar-Regolament dwar il-politika komuni tas-sajd ( 7 ) applikabbli fiż-żmien ta’ din l-adeżjoni. Dan il-punt 5 jipprovdi li, fl-Anness I ta’ dan ir-regolament, għandhom jiżdiedu l-punti 11 u 12, intitolati rispettivament “Ilmijiet tal-kosta tal-Kroazja” u “Ilmijiet tal-kosta tas-Slovenja”. Dawn il-punti 11 u 12 jinkludu riferiment għan-noti ta’ qiegħ il-paġna 2 u 3 li jipprovdu li “[i]r-reġim imsemmi hawn fuq għandu japplika mill-implimentazzjoni sħiħa tas-sentenza tal-arbitraġġ li hi riżultat tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ bejn il-Gvern tar-Repubblika tas-Slovenja u l-Gvern tar-Repubblika tal-Kroazja, iffirmat fi Stokkolma fl-4 ta’ Novembru 2009”.

2. Id-dritt sekondarju

a) Ir-Regolament (UE) Nru 1380/2013

16. L-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2013 dwar il-Politika Komuni tas-Sajd ( 8 ), intitolat “Regoli ġenerali dwar l-aċċess għal ilmijiet”, jistabbilixxi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu: “1. Il-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni għandhom ikollhom aċċess indaqs għall-ilmijiet u r-riżorsi fl-ilmijiet kollha tal-Unjoni għajr dawk imsemmija fil-paragrafi 2 u 3, suġġett għall-miżuri adottati skont il-Parti III. 2. Fl-ilmijiet sa 12-il mil nawtiku mil-linji bażi taħt is-sovranità jew ġurisdizzjoni tagħhom, l-Istati Membri għandhom ikunu awtorizzati, sal-31 ta’ Diċembru 2022 li jillimitaw is-sajd għal bastimenti tas-sajd li tradizzjonalment jistadu f’dawk l-ilmijiet minn portijiet fuq il-kosta maġenb, mingħajr preġudizzju għall-arranġamenti għal bastimenti tas-sajd tal-Unjoni li jtajru l-bandiera ta’ Stati Membri oħra skont relazzjonijiet eżistenti dwar il-viċinat bejn l-Istati Membri u l-arranġamenti li jinsabu fl-Anness I, li jistabbilixxu għal kull Stat Membru ż-żoni ġeografiċi fi ħdan il-faxex kostali ta’ Stati Membri oħra fejn isiru attivitajiet tas-sajd u l-ispeċijiet ikkonċernati. L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni bir-restrizzjonijiet imdaħħla skont dan il-paragrafu.”

17. L-Anness I tar-Regolament Nru 1380/2013, intitolat “Aċċess għall-ilmijiet kostali fis-sens tal-Artikolu 5(2)”, jirreferi, fil-punti 8 u 10 tiegħu, rispettivament “Ilmijiet tal-kosta tal-[K]roazja” u “Ilmijiet tal-kosta tas-[S]lovenja”, għan-noti ta’ qiegħ il-paġna 2 u 3 li jgħidu li “[I]r-reġim imsemmi hawn fuq għandu japplika mill-implimentazzjoni sħiħa tas-sentenza tal-arbitraġġ li hi riżultat tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ bejn il-Gvern tar-Repubblika tas-Slovenja u l-Gvern tar-Repubblika tal-Kroazja, iffirmat fi Stokkolma fl-4 ta’ Novembru 2009”.

18. Ir-Repubblika tas-Slovenja tinvoka wkoll id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1224/2009 tal-20 ta’ Novembru 2009 li jistabbilixxi sistema Komunitarja ta’ kontroll għall-iżgurar tal-konformità mar-regoli tal-Politika Komuni tas-Sajd ( 9 ) u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 404/2011 tat-8 ta’ April 2011,li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 1224/2009 ( 10 ).

b) Il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen

19. L-Artikolu 4 tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Marzu 2016 dwar Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) ( 11 ) (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen”), intitolat “Drittijiet Fundamentali”, jipprovdi li “[m]eta jiġi applikat dan ir-Regolament, l-Istati Membri għandhom jaġixxu b’rispett sħiħ tal-liġi relevanti tal-Unjoni, inklużi […] il-liġi internazzjonali rilevanti, […] l-obbligi marbutin mal-aċċess għall-protezzjoni internazzjonali […]”.

20. L-Artikolu 13 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jistabbilixxi s-sorveljanza fuq il-fruntiera, li, skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, l-għan ewlieni tagħha “għandu jkun biex ma jitħalliex li jsir il-qsim mhux awtorizzat tal-fruntiera, sabiex tiġi miġġielda l-kriminalità transkonfinali u biex jittieħdu miżuri kontra persuni li jkunu qasmu l-fruntiera b’mod illegali”. Il-modalitajiet li jikkonċernaw din is-sorveljanza huma stabbiliti fil-paragrafi 2 sa 5 ta’ dan l-artikolu u fil-Parti A tal-Anness V ta’ dan il-kodiċi.

21. L-Artikolu 17 tal-imsemmi kodiċi jistabbilixxi obbligu ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri. Il-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu jipprovdi, b’mod partikolari, li l-“Istati Membri għandhom jassistu lil xulxin u għandhom iżommu kooperazzjoni kontinwa u mill-qrib bil-ħsieb li jkun hemm implimentazzjoni effettiva tal-kontrolli fuq il-fruntiera, skont l-Artikoli 7 sa 16” u li “għandhom jiskambjaw l-informazzjoni rilevanti kollha”.

c) Id-Direttiva 2014/89/UE

22. Il-premessa 7 tad-Direttiva 2014/89/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Lulju 2014 li tistabbilixxi qafas għal ippjanar tal-ispazju marittimu ( 12 ) tipprovdi: “Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Dritt tal-Baħar tal-1982 (‘UNCLOS’) tiddikjara fil-preambolu tagħha li l-kwistjonijiet relatati mal-użu tal-ispazju oċeaniku huma relatati mill-qrib ma’ xulxin u jeħtieġ li jitqiesu bħala entità sħiħa. L-ippjanar tal-ispazju oċeaniku huwa l-azzjoni ta’ avvanz u l-istrutturar loġiċi tal-obbligi u tal-użu tad-drittijiet mogħtija fl-ambitu tal-UNCLOS u għodda prattika fl-assistenza lill-Istati Membri biex jikkonformaw mal-obbligi tagħhom.”

23. Skont l-Artikolu 2(4) ta’ din id-direttiva: “Din id-Direttiva ma għandhiex taffettwa d-drittijiet sovrani u l-ġurisdizzjoni tal-Istati Membri fuq l-ilmijiet tal-ibħra li huma derivati mil-liġi internazzjonali relevanti, b’mod partikolari l-UNCLOS. B’mod partikolari, l-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva ma għandhiex tinfluwenza d-delinjament u d-delimitazzjoni tal-fruntieri marittimi mill-Istati Membri f’konformità mad-dispożizzjonijiet relevanti tal-UNCLOS.”

24. L-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 2014/89 jipprovdi: “Bħala parti mill-proċess ta’ ppjanar u ġestjoni, l-Istati Membri li għandhom ibħra konfinanti għandhom jikkooperaw bil-għan li jiġi żgurat li l-pjani tal-ispazji marittimi jkunu koerenti u koordinati fir-reġjun tal-baħar kollu kkonċernat. Tali kooperazzjoni għandha, b’mod partikolari, tqis kwistjonijiet ta’ natura transnazzjonali.”

II. Il-fatti u l-proċedura prekontenzjuża

25. Fil-25 ta’ Ġunju 1991, is-Slovenja u l-Kroazja pproklamaw l-indipendenza tagħhom mir-Repubblika Soċjalista Federali tal-Jugoslavja. Matul is-snin ta’ bejn l-1992 u l-2001, ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja pprovaw isolvu l-kwistjoni tal-iffissar tal-fruntiera terrestri u tal-fruntiera marittima tagħhom permezz ta’ negozjati bilaterali.

26. Ir-Repubblika tas-Slovenja saret membru tal-Unjoni Ewropea fl-1 ta’ Mejju 2004.

27. Fl-4 ta’ Novembru 2009, ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja ffirmaw Ftehim ta’ Arbitraġġ intiż sabiex tiġi riżolta t-tilwima transkonfinali ta’ bejniethom, li abbażi tiegħu huma ntrabtu li jissottomettu ruħhom għad-deċiżjoni ta’ tribunal tal-arbitraġġ ikkostitwit għal dan il-għan. Dan il-ftehim daħal fis-seħħ fid-29 ta’ Novembru 2010.

28. Fid-9 ta’ Diċembru 2011 l-Istati Membri tal-Unjoni u r-Repubblika tal-Kroazja ffirmaw it-Trattat ta’ Adeżjoni. Dan it-trattat, li ġie rrattifikat f’Jannar 2012 mir-Repubblika tal-Kroazja, ġie ppubblikat fl-24 ta’ April 2012 f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea. Ir-Repubblika tal-Kroazja saret membru tal-Unjoni fl-1 ta’ Lulju 2013.

29. Fis-17 ta’ Jannar 2012, skont l-Artikolu 2(1) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja ħatru lill-president u tnejn mill-membri tat-Tribunal tal-Arbitraġġ ( 13 ). Iż-żewġ membri tat-Tribunal, li wkoll kellhom jiġu magħżula mill-partijiet, skont l-Artikolu 2(2) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, inħatru fl-aħħar ta’ Jannar tal-istess sena ( 14 ). It-termini tal-ħatra ġew iffirmati f’April 2012 u l-QPA ( 15 ) ġiet innominata bħala l-istituzzjoni li taġixxi bħala Reġistru ( 16 ) miż-żewġ Stati involuti ( 17 ). Barra minn hekk, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 6 tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, it-Tribunal tal-Arbitraġġ kellu jmexxi l-proċedura skont ir-Regoli fakultattivi tal-QPA għall-arbitraġġ tat-tilwim bejn żewġ Stati ( 18 ).

30. Il-proċedura bil-miktub inbdiet fil-11 ta’ Frar 2013 u s-seduta għas-sottomissjonijiet orali ġiet organizzata bejn it-2 u t-13 ta’ Ġunju 2014.

31. Mid-dokumenti tar-Repubblika tal-Kroazja jirriżulta li, matul il-proċedura ta’ arbitraġġ, seħħet kwistjoni proċedurali, minħabba komunikazzjoni ex parte bejn l-arbitru maħtur mir-Repubblika tas-Slovenja u l-aġent ta’ dan l-Istat quddiem it-Tribunal tal-Arbitraġġ matul id-deliberazzjonijiet ta’ dan it-tribunal. Wara l-pubblikazzjoni ta’ ċerti artikli fl-istampa, iż-żewġ persuni kkonċernati rriżenjaw mill-funzjonijiet tagħhom ta’ arbitru u ta’ aġent. Fit-30 ta’ Lulju 2015, l-arbitru inizjalment maħtur mir-Repubblika tal-Kroazja rriżenja wkoll.

32. Permezz ta’ ittra tal-24 ta’ Lulju 2015 indirizzata lit-Tribunal tal-Arbitraġġ, ir-Repubblika tal-Kroazja esprimiet it-tħassib kbir tagħha dwar il-komunikazzjoni ex parte inkwistjoni, li kienet twassal, fil-fehma tagħha, għal dubji serji dwar l-integrità u l-imparzjalità tal-proċedura ta’ arbitraġġ kollha, u talbet is-sospensjoni temporanja tal-proċedura quddiem it-Tribunal tal-Arbitraġġ ( 19 ).

33. Fid-29 ta’ Lulju 2015, il-Parlament tar-Repubblika tal-Kroazja adotta b’unanimità riżoluzzjoni dwar l-obbligu tal-Gvern tar-Repubblika tal-Kroazja li jibda proċedura ta’ denunzja tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ.

34. Permezz ta’ nota verbali tat-30 ta’ Lulju 2015, ir-Repubblika tal-Kroazja informat lir-Repubblika tas-Slovenja li hija kienet tqis li hija kellha dritt ittemm il-Ftehim ta’ Arbitraġġ ( 20 ), minħabba ksur materjali tal-imsemmi ftehim mir-Repubblika tas-Slovenja, fis-sens tal-Artikolu 60(1) tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna. Ir-Repubblika tal-Kroazja ppreċiżat li din in-nota kienet tikkostitwixxi notifika, skont l-Artikolu 65(1) tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna, li permezz tagħha hija kienet qiegħda tipproponi li ttemm immedjatament il-Ftehim ta’ Arbitraġġ. Ir-Repubblika tal-Kroazja spjegat li hija kienet tqis li l-imparzjalità u l-integrità tal-proċedura ta’ arbitraġġ kienu vvizzjati b’mod irrevokabbli, u dan kien iwassal għal ksur manifest tad-drittijiet tagħha. It-Tribunal tal-Arbitraġġ irċieva kopja tal-imsemmija nota verbali.

35. Permezz ta’ ittra tal-31 ta’ Lulju 2015, ir-Repubblika tal-Kroazja informat lit-Tribunal tal-Arbitraġġ bid-deċiżjoni tagħha li ttemm il-Ftehim ta’ Arbitraġġ, filwaqt li spjegat ir-raġunijiet għal dan il-waqfien.

36. Ir-Repubblika tas-Slovenja ħatret membru ġdid, li madankollu rriżenja mill-funzjonijiet tiegħu ta’ arbitru fit-3 ta’ Awwissu 2015. Sussegwentement, il-President tat-Tribunal tal-Arbitraġġ ħatar żewġ arbitri ġodda għaż-żewġ pożizzjonijiet vakanti skont il-proċedura ta’ sostituzzjoni ta’ arbitru prevista fl-Artikolu 2 tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ.

37. Permezz ta’ ittra tal-1 ta’ Diċembru 2015, it-Tribunal tal-Arbitraġġ stieden liż-żewġ partijiet sabiex jissottomettu talbiet ġodda u sottomissjonijiet orali “dwar l-implikazzjonijiet legali tal-punti mqajma [mir-Repubblika tal-]Kroazja fl-ittri tagħha tal-24 u tal-31 ta’ Lulju 2015”. [traduzzjoni mhux uffiċjali] It-Tribunal tal-Arbitraġġ ordna liż-żewġ partijiet jissottomettu l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom sa mhux iktar tard mill-15 ta’ Jannar 2016 (ir-Repubblika tal-Kroazja) u mis-26 ta’ Frar 2016 (ir-Repubblika tas-Slovenja). Barra minn hekk, it-Tribunal tal-Arbitraġġ informa liż-żewġ partijiet bl-intenzjoni tiegħu li jorganizza seduta fuq dawn il-kwistjonijiet fis-17 ta’ Marzu 2016.

38. Fis-17 ta’ Marzu 2016 saret seduta dwar dawn il-kwistjonijiet. Ir-Repubblika tas-Slovenja ppreżentat nota bil-miktub u pparteċipat fis-seduta. Ir-Repubblika tal-Kroazja, min-naħa tagħha, ma pparteċipatx fiha.

39. Fit-30 ta’ Ġunju 2016, it-Tribunal tal-Arbitraġġ iddeċieda fuq il-kwistjoni proċedurali permezz ta’ deċiżjoni parzjali. It-Tribunal tal-Arbitraġġ iqis, b’mod partikolari, li, billi stabbilixxiet kuntatti ex parte mal-arbitru li hija kienet ħatret inizjalment, ir-Repubblika tas-Slovenja aġixxiet bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ. Madankollu, in-natura ta’ dan il-ksur ma kienx jippermetti lir-Repubblika tal-Kroazja ttemm il-Ftehim ta’ Arbitraġġ u dan kien għadu japplika. Skont it-Tribunal tal-Arbitraġġ, l-imsemmi ksur ma kienx jaffettwa l-possibbiltà għat-Tribunal tal-Arbitraġġ, fil-kompożizzjoni emendata tiegħu, li jagħti deċiżjoni finali b’mod indipendenti u imparzjali. Għaldaqstant, it-Tribunal tal-Arbitraġġ jikkonkludi li ma kienx hemm ostakolu għall-kontinwazzjoni tal-proċedura b’mod konformi mal-Ftehim ta’ Arbitraġġ.

40. Fid-29 ta’ Ġunju 2017, it-Tribunal tal-Arbitraġġ ħareġ deċiżjoni arbitrali definittiva li kellha l-għan li tiddetermina l-fruntiera terrestri u l-fruntiera marittima taż-żewġ Stati iżda li tagħha r-Repubblika tal-Kroazja tikkontesta l-validità u għalhekk kull effett vinkolanti.

41. Fis-16 ta’ Marzu 2018, ir-Repubblika tas-Slovenja bdiet il-proċedura prevista fl-Artikolu 259 TFUE, billi ressqet ilment quddiem il-Kummissjoni minħabba ksur, mir-Repubblika tal-Kroazja, tad-dritt tal-Unjoni.

42. Il-Kummissjoni ma tatx opinjoni motivata fit-terminu ta’ tliet xhur previst fl-Artikolu 259 TFUE.

III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet

43. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-13 ta’ Lulju 2018, ir-Repubblika tas-Slovenja ppreżentat dan ir-rikors.

44. Permezz ta’ att separat tal-21 ta’ Diċembru 2018, ir-Repubblika tal-Kroazja qajmet eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà ta’ dan ir-rikors skont l-Artikolu 151 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Ir-Repubblika tal-Kroazja titlob, prinċipalment, li dan ir-rikors jiġi miċħud kollu kemm hu bħala inammissibbli, minħabba li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar it-talbiet imressqa mir-Repubblika tas-Slovenja, skont l-Artikolu 259 TFUE. Sussidjarjament, hija tagħmel l-istess talba għar-raġuni li r-rikors ma huwiex konformi mal-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u mal-Artikolu 120 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

45. Ir-Repubblika tas-Slovenja ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar din l-eċċezzjoni fit-12 ta’ Frar 2019. Hija titlob li r-rikors jiġi ddikjarat ammissibbli billi ssostni, essenzjalment, li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq dan ir-rikors abbażi tal-Artikolu 259 TFUE u li huwa jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u fl-Artikolu 120 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

46. Permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Mejju 2019, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tassenja l-kawża lill-Awla Manja sabiex tiddeċiedi dwar l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà.

47. Permezz ta’ ittra tar-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ġiet mistiedna mill-Qorti tal-Ġustizzja, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 24 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, sabiex twieġeb bil-miktub jew, jekk ikun il-każ, waqt is-seduta, għal mistoqsijiet dwar id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1380/2013.

48. Permezz ta’ ittra tal-31 ta’ Mejju 2019, ir-Repubblika tal-Kroazja talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex teskludi mill-proċess id-dokument ta’ ħidma intern tal-Kummissjoni dwar il-parir tas-servizz legali tagħha, li jinsab fl-Anness C.2 tar-risposta tar-Repubblika tas-Slovenja għall-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà ( 21 ).

49. Permezz ta’ ittra tar-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-20 ta’ Ġunju 2019, il-Qorti tal-Ġustizzja talbet lill-Kummissjoni sabiex tissottometti l-osservazzjonijiet tagħha dwar l-imsemmija talba.

50. Fit-28 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha. F’ittra separata, fl-istess ġurnata, hija wieġbet għall-mistoqsijiet li kienu ġew ikkomunikati lilha fis-7 ta’ Ġunju 2019.

51. Fit-8 ta’ Lulju 2019, inżammet seduta għas-sottomissjonijiet orali fil-preżenza tar-Repubblika tal-Kroazja u tar-Repubblika tas-Slovenja, debitament irrappreżentati.

52. Waqt is-seduta, mistoqsija fuq dan il-punt, ir-Repubblika tas-Slovenja ppreċiżat li hija kienet ser iżżomm it-talba tagħha għall-waqfien tal-ksur allegat.

IV. L-argumenti tar-Repubblika tas-Slovenja ppreżentati fir-rikors

53. Insostenn tar-rikors tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja tinvoka sitt ilmenti fir-rikors tagħha.

54. Permezz tal-ewwel ilment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li, billi tonqos unilateralment mill-impenn meħud waqt il-proċess ta’ adeżjoni mal-Unjoni li tosserva d-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata, il-fruntiera ddeterminata mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża kif ukoll l-obbligi l-oħra li jirriżultaw minn din id-deċiżjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja qiegħda tirrifjuta li tosserva, bi ksur tal-Artikolu 2 TUE, il-valur tal-Istat tad-dritt kif ukoll il-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ res judicata.

55. Permezz tat-tieni lment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li, billi tirrifjuta unilateralment li tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha skont id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, ir-Repubblika tal-Kroazja tipprekludiha milli teżerċita b’mod sħiħ is-sovranità tagħha fuq it-territorju terrestri u marittimu kollu tagħha skont it-Trattati u d-dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju. B’dan, hija qiegħda tikser l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE u tipperikola t-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni, fosthom il-promozzjoni u l-konsolidazzjoni kontinwi tal-paċi u tal-unjoni iktar mill-qrib bejn il-popli, it-twettiq tal-għanijiet tad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni dwar it-territorju tal-Istati Membri, kif ukoll l-implementazzjoni effettiva tad-dritt tal-Unjoni mir-Repubblika tas-Slovenja. F’dan il-kuntest, ir-Repubblika tas-Slovenja tilmenta li r-Repubblika tal-Kroazja tipprekludiha milli tissodisfa l-obbligu tagħha li timplementa sensiela sħiħa ta’ atti tad-dritt sekondarju ( 22 ).

56. Permezz tat-tielet ilment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li, billi ma tosservax it-territorju Sloven u lanqas il-fruntieri, ir-Repubblika tal-Kroazja tikser id-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-politika komuni tas-sajd.

57. F’dan ir-rigward, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li, billi tikkontesta l-fruntiera kif stabbilita mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża kif ukoll billi topponi d-demarkazzjoni u l-implimentazzjoni ta’ din il-fruntiera, ir-Repubblika tal-Kroazja tikser id-drittijiet esklużivi tar-Repubblika tas-Slovenja fuq l-ilmijiet territorjali tagħha u tipprekludiha milli tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha skont ir-Regolament Nru 1380/2013.

58. B’mod partikolari, ir-Repubblika tas-Slovenja takkuża lir-Repubblika tal-Kroazja bi ksur tas-sistema ta’ aċċess reċiproku stabbilita mir-Regolament Nru 1380/2013, li ilha tapplika għal dawn iż-żewġ Stati Membri mit-30 ta’ Diċembru 2017, u li tagħti lil 25 dgħajsa minn kull wieħed mill-imsemmija Stati Membri aċċess liberu għall-ibħra territorjali tal-Istat Membru l-ieħor, kif iddefiniti konformement mad-dritt internazzjonali, jiġifieri d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża. Fil-fatt, ir-Repubblika tal-Kroazja tostakola l-applikazzjoni tas-sistema ta’ aċċess reċiproku, tirrifjuta li tirrikonoxxi l-validità tal-leġiżlazzjoni adottata għal dan il-għan mir-Repubblika tas-Slovenja u, billi tissanzjonahom sistematikament, tipprekludi lis-sajjieda Sloveni milli jaċċedu liberament għall-ibħra territorjali attribwiti lir-Repubblika tas-Slovenja permezz tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża u, a fortiori, għall-ibħra territorjali Kroati li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din is-sistema.

59. Permezz tar-raba’ lment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li r-Repubblika tal-Kroazja tmur kontra s-sistema Komunitarja ta’ kontroll sabiex tiġi żgurata l-osservanza tar-regoli tal-politika komuni tas-sajd (iktar ’il quddiem is-“sistema ta’ kontroll”) stabbilita mir-Regolament Nru 1224/2009 u mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011 peress li, minn naħa, hija tipprekludiha milli tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha fil-kuntest tal-imsemmija sistema ta’ kontroll, u peress li, min-naħa l-oħra, hija teżerċità illegalment, fl-ilmijiet Sloveni, drittijiet li jappartjenu lilha bħala Stat kostali. Dawn ir-regolamenti jimponu fuq l-Istati Membri tal-bandiera żewġ sensiliet ta’ obbligi, jiġifieri obbligu ta’ monitoraġġ (l-Artikolu 9(3) tar-Regolament Nru 1224/2009 u l-Artikoli 21 sa 23 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011) u obbligu ta’ komunikazzjoni (l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 1224/2009 u l-Artikoli 43 u 44 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011).

60. Permezz tal-ħames ilment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja tallega li r-Repubblika tal-Kroazja tikser il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, peress li l-fruntiera bejn iż-żewġ Stati hija wkoll fruntiera esterna li għaliha japplikaw id-dispożizzjonijiet tat-Titolu II tal-imsemmi kodiċi. Ir-Repubblika tal-Kroazja tikser kemm l-obbligi ta’ kontroll tal-fruntiera imposti mill-Artikolu 17 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen kif ukoll l-obbligu ta’ sorveljanza fuq il-fruntieri stabbilit mill-Artikolu 13 ta’ dan il-kodiċi. Barra minn hekk, hija tonqos mill-obbligu li taġixxi b’osservanza sħiħa tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt internazzjonali applikabbli previst fl-Artikolu 4 tal-imsemmi kodiċi sa fejn tirrifjuta li tirrikonoxxi d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża.

61. Permezz tas-sitt ilment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja tallega li r-Repubblika tal-Kroazja, billi tirrifjuta li tirrikonoxxi d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża li ddeterminat id-delimitazzjoni tal-ibħra territorjali bejn dawn iż-żewġ Stati Membri, u billi inkludiet l-ibħra territorjali Sloveni fl-ippjanar tal-ispazju marittimu tagħha ( 23 ) qiegħda tikser l-Artikolu 4(1) u l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2014/89. B’dan il-mod, ir-Repubblika tal-Kroazja tagħmel ukoll impossibbli kull kooperazzjoni, u dan jikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 11(1) ta’ din id-direttiva li jipprevedi l-obbligu ta’ kooperazzjoni.

V. Sunt tal-argumenti tal-partijiet dwar l-eċċezzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni u ta’ inammissibbiltà

A. L-ilmenti bbażati fuq in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din il-kawża

62. L-ewwel ilment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni huwa bbażat fuq in-natura anċillari tal-allegazzjonijiet tar-Repubblika tas-Slovenja. F’dan ir-rigward, dawn l-allegazzjonijiet, hekk kif jidhru fir-rikors, huma anċillari meta mqabbla mas-soluzzjoni tat-tilwima li tikkonċerna l-validità u l-effetti legali tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża. Madankollu, fil-kuntest ta’ proċedura skont l-Artikolu 259 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi la dwar l-imsemmija tilwima u lanqas dwar tali allegazzjonijiet anċillari. F’dan ir-rigward, mis-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il-Belġju ( 24 ) jirriżulta li, fil-kuntest ta’ tali proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar il-ksur tal-obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni jekk dawn l-obbligi huma anċillari għar-riżoluzzjoni preliminari ta’ tilwima oħra li ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.

63. Permezz tat-tieni lment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja ssostni li s-suġġett reali tat-tilwima bejn iż-żewġ Stati jikkonsisti, minn naħa, fl-interpretazzjoni u l-applikabbiltà tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, li ma jagħmilx parti integrali mid-dritt tal-Unjoni, kif ukoll, min-naħa l-oħra, fil-validità u l-konsegwenzi legali eventwali tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża.

64. F’dan ir-rigward, ir-Repubblika tal-Kroazja tenfasizza li hija tikkontesta l-eżistenza nnifisha tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, peress li hija kienet validament iddenunzjat il-Ftehim ta’ Arbitraġġ saħansitra qabel ma ngħatat din id-deċiżjoni. Kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha teżamina dawn il-kwistjonijiet, hija jkollha b’mod partikolari teżamina, l-ewwel nett, il-kwistjoni tal-validità ta’ din id-denunzja u tal-effetti tagħha, it-tieni nett, jekk, wara d-denunzja kontenzjuża, it-Tribunal tal-Arbitraġġ kienx għadu jeżisti, it-tielet nett, jekk dan it-tribunal kellux id-dritt li jiddeċiedi li jkompli jeżisti, u, ir-raba’ nett, jekk id-denunzja kontenzjuża temmitx il-ħidma tat-Tribunal tal-Arbitraġġ ( 25 ). Barra minn hekk, fil-każ ta’ tali eżami, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tevalwa l-motivi fid-deċiżjoni parzjali. Madankollu, tali kwistjonijiet jaqgħu taħt ir-regoli tad-dritt internazzjonali u, b’mod partikolari, tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 60 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna kif ukoll tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, li ma jifformawx parti integrali mid-dritt tal-Unjoni.

65. Permezz tat-tielet ilment tagħha ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja tqis li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni, skont l-Artikolu 259 TFUE, sabiex tiddeċiedi la dwar il-validità u l-effetti tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, għar-raġuni li dan ma jagħmilx parti integrali mid-dritt tal-Unjoni, u lanqas dwar il-validità u l-effetti tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża allegatament mogħtija fuq il-bażi ta’ dan il-Ftehim ta’ Arbitraġġ. Skont ir-Repubblika tal-Kroazja, l-effett li s-soluzzjoni tat-tilwima bilaterali jista’ jkollha fuq il-funzjonament tad-dritt tal-Unjoni ma jistax jestendi l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja lil hinn minn dak li huwa previst fit-Trattati. B’hekk, l-ilmenti tar-Repubblika tas-Slovenja dwar il-ksur tad-dritt tal-Unjoni, iżda li s-soluzzjoni tagħhom tiddependi mir-riżoluzzjoni preliminari tat-tilwima relatata mal-validità u mal-effetti legali eventwali tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, ma humiex suffiċjenti sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din it-tilwima fuq il-bażi tal-Artikolu 259 TFUE.

66. Permezz tar-raba’ lment tagħha ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja ssostni li ma huwiex biżżejjed, kuntrarjament għal tilwima mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 273 TFUE, li t-tilwima għandha rabta ta’ konnessjoni mad-dritt tal-Unjoni. L-ilmenti tar-Repubblika tas-Slovenja, dwar ksur tad-dritt tal-Unjoni, li madankollu jiddependu mir-riżoluzzjoni minn qabel tat-tilwima dwar il-validità u l-effetti legali eventwali tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, ma humiex suffiċjenti sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din it-tilwima fuq il-bażi tal-Artikolu 259 TFUE.

67. Permezz tal-ħames ilment tagħha ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja tenfasizza li kull konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li r-Repubblika tal-Kroazja wettqet l-allegat ksur tad-dritt tal-Unjoni, tista’ l-iktar l-iktar tkun ipotetika. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar ksur ipotetiku tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest ta’ proċedura skont l-Artikolu 259 TFUE.

68. Permezz tas-sitt ilment tagħha ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja tqis li din it-tilwima ma tqajjimx kwistjonijiet ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Konsegwentement, huwa impossibbli li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja abbażi tal-Artikolu 259 TFUE f’din il-kawża tiġi ġġustifikata bin-neċessità li tiġi riżolta tilwima dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u li b’hekk tiġi ggarantita l-applikazzjoni uniformi ta’ dan id-dritt.

69. Ir-Repubblika tas-Slovenja titlob li l-eċċezzjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni mqajma mir-Repubblika tal-Kroazja tiġi miċħuda.

70. Fl-ewwel lok, hija tqis li din l-eċċezzjoni hija bbażata fuq il-premessa żbaljata li t-talba tagħha hija intiża għall-konstatazzjoni ta’ nuqqas, mir-Repubblika tal-Kroazja, li twettaq l-obbligi tagħha taħt il-Ftehim ta’ Arbitraġġ jew taħt id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, u mhux taħt id-dritt tal-Unjoni. Dan huwa tentattiv tar-Repubblika tal-Kroazja li tiżnatura unilateralment is-suġġett tar-rikors.

71. F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, ir-Repubblika tas-Slovenja tqis li mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati u mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tiddependi mill-fatt li l-Istat rikorrent, fit-talbiet tar-rikors, jinvoka ksur tad-dritt tal-Unjoni jew mill-applikabbiltà ta’ dan id-dritt għal dawn it-talbiet. Ir-Repubblika tal-Kroazja ma tistax timmodifika favur tagħha l-preżentazzjoni tas-suġġett tar-rikors kif inhu speċifikat fir-rikors, billi huwa mifhum li, fit-talbiet tar-rikors tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja bl-ebda mod ma qiegħda titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi li r-Repubblika tal-Kroazja għandha taħt id-dritt internazzjonali, iżda qiegħda titlobha tikkonstata nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi li dan l-Istat Membru għandu taħt id-dritt tal-Unjoni.

72. It-tieni nett, ir-Repubblika tas-Slovenja tikkunsidra li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 259 TFUE ma hijiex eskluża meta l-fatti li fuqhom huma bbażati l-allegazzjonijiet ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni jaqgħu wkoll taħt id-dritt internazzjonali. Huwa importanti biss, f’dan ir-rigward, li dawn il-fatti jirrigwardaw ksur ta’ obbligi imposti mid-dritt tal-Unjoni. Madankollu, dan ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tieħu inkunsiderazzjoni r-regoli materjali tad-dritt internazzjonali li d-dritt tal-Unjoni introduċa jew li kellu l-intenzjoni li jintroduċi fis-sistema legali tiegħu.

73. It-tielet nett, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li lanqas l-eżistenza ta’ tilwima bilaterali dwar l-interpretazzjoni ta’ att tad-dritt internazzjonali applikabbli bejn il-partijiet fi proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ma teskludi l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa għalhekk li fis-sentenza Spanja vs Ir-Renju Unit ( 26 ), il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat dikjarazzjoni unilaterali tar-Renju Unit li tirrifletti l-kontenut ta’ ftehim konkluż bejn ir-Renju ta’ Spanja u r-Renju Unit, minkejja li kien hemm tilwima bejn il-partijiet dwar is-sinjifikat ta’ dan l-istrument tad-dritt internazzjonali.

74. Ir-raba’ nett, sabiex tingħata deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà ta’ rikors skont l-Artikolu 259 TFUE, huwa importanti biss il-punt dwar jekk il-bażi tat-talbiet tikkorrispondix għal “obbligi skont it-Trattati”. Huwa b’mod żbaljat li r-Repubblika tal-Kroazja tissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni, għandha tkun konvinta li Stat Membru naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt it-Trattati. L-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni ma jikkostitwixxux kwistjonijiet li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwarhom f’dan l-istadju. Għall-kuntrarju, dawn jaqgħu taħt l-eżami tal-mertu.

75. Fit-tieni lok, fir-rigward tal-ewwel ilment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ibbażat fuq in-natura anċillari tal-allegazzjonijiet dwar id-dritt tal-Unjoni, sabiex tkun tista’ tiddeċiedi fuq l-allegat ksur tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex għalfejn tiddeċiedi dwar nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi li jirriżultaw mid-dritt internazzjonali u lanqas dwar atti li jmorru kontra d-dritt internazzjonali mwettqa mir-Repubblika tal-Kroazja. Peress li t-territorji rispettivi tar-Repubblika tal-Kroazja u tar-Repubblika tas-Slovenja huma ddeterminati mill-fruntiera ffissata skont id-dritt internazzjonali, jiġifieri d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, il-Qorti tal-Ġustizzja la għandha tikkonstata ksur tad-dritt internazzjonali u lanqas ma għandha tiddeċiedi dwar tilwima internazzjonali.

76. Fir-rigward tat-tieni lment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ibbażat fuq is-suġġett “reali” tat-tilwima allegatament ikkostitwit mill-interpretazzjoni tad-dritt internazzjonali, ir-Repubblika tas-Slovenja tenfasizza li l-fruntiera bejnha u r-Repubblika tal-Kroazja hija kwistjoni ta’ fatt li fir-rigward tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tibbaża ruħha fuq ir-riżultat tar-riżoluzzjoni tat-tilwima territorjali u ma hijiex kwistjoni ġuridika li dwarha l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi. Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tosserva u tapplika d-dritt internazzjonali sa fejn neċessarju sabiex tinterpreta jew tapplika d-dritt tal-Unjoni.

77. F’dak li jirrigwarda t-tielet ilment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ibbażat fuq ir-riżoluzzjoni minn qabel tat-tilwima dwar il-validità u l-effetti legali eventwali tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, ir-Repubblika tas-Slovenja tenfasizza li, sabiex tiġi ddeterminata l-portata u l-osservanza tal-obbligi li għandhom l-Istati Membri bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, inkluż l-obbligu li ma jfixklux lil Stat Membru ieħor milli jimplimenta u japplika d-dritt tal-Unjoni fit-territorju tiegħu stess, huwa neċessarju li wieħed jitlaq mill-fruntiera bejn l-Istati Membri kkonċernati, kif stabbilita skont id-dritt internazzjonali. Hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tieħu inkunsiderazzjoni, bħala fatti, l-elementi tad-dritt internazzjonali eżistenti.

78. Ir-Repubblika tas-Slovenja żżid li l-kwistjoni tal-validità tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u tal-validità tal-effetti legali tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma hijiex is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni tagħha, u, fi kwalunkwe każ, ġiet solvuta fid-deċiżjoni parzjali tat-Tribunal tal-Arbitraġġ. Il-fatt li r-Repubblika tal-Kroazja ma hijiex issodisfatta mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma jistax ifisser li hemm tilwima transkonfinali mhux riżolta jew li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni li diġà ġiet deċiża.

79. Barra minn hekk, l-argument tar-Repubblika tal-Kroazja li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma hijiex direttament applikabbli, minbarra li ma jaqax taħt l-ammissibbiltà iżda taħt l-eżami fuq il-mertu, huwa żbaljat, peress li din id-deċiżjoni hija vinkolanti konformement mad-dritt internazzjonali, u tistabbilixxi b’mod definittiv il-fruntiera bejn iż-żewġ Stati Membri.

80. F’dak li jirrigwarda l-ħames ilment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, dwar in-natura ipotetika tal-ksur tad-dritt tal-Unjoni li bih qiegħda tiġi akkużata, ir-Repubblika tal-Kroazja tafferma biss li ma hemmx nuqqas min-naħa tagħha ta’ twettiq ta’ obbligi taħt id-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, tali argument jaqa’ fil-mertu tal-kawża. Fi kwalunkwe każ, dan huwa ksur reali u mhux ipotetiku li jseħħ ta’ kuljum u li r-Repubblika tas-Slovenja tfittex li ttemm permezz ta’ dan ir-rikors skont l-Artikolu 259 TFUE.

81. Fir-rigward tas-sitt ilment ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ibbażat fuq l-argument li din il-kawża ma tqajjimx kwistjonijiet ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, minħabba li l-partijiet jifhmu bl-istess mod l-obbligi imposti fuqhom skont id-dritt tal-Unjoni, ir-Repubblika tas-Slovenja tirrileva li l-eżistenza ta’ tilwima dwar l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma hijiex, fiha nnifisha, kundizzjoni għall-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 259 TFUE. Ikun biżżejjed li r-Repubblika tas-Slovenja ssostni li r-Repubblika tal-Kroazja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt id-dritt tal-Unjoni.

B. Ilmenti dwar l-inammissibbiltà tar-rikors

82. Sussidjarjament, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din it-tilwima, ir-Repubblika tal-Kroazja ssostni li r-rikors, li ma huwiex konformi mar-rekwiżiti tal-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-Artikolu 120 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli. Fit-talbiet tar-rikors, ir-Repubblika tas-Slovenja ma tindikax espressament is-suġġett tat-tilwima, li jikkonsisti f’allegat nuqqas tar-Repubblika tal-Kroazja li twettaq l-obbligi tagħha taħt id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża. Skont ir-Repubblika tal-Kroazja, l-imsemmija talbiet ma jsemmux l-allegat ksur tad-deċiżjoni tal-arbitraġġ kontenzjuża u r-rikors ma jesponix argumenti legali li juru li teżisti deċiżjoni arbitrali valida, b’tali mod li huwa impossibbli għaliha li tipprepara d-difiża tagħha u li twieġeb għal dawn l-argumenti.

83. Ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li r-rikors jissodisfa r-rekwiżiti kollha tal-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-Artikolu 120 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Is-suġġett tar-rikors huwa debitament u preċiżament iddeterminat, miġbur fil-qosor fil-bidu tar-rikors, żviluppat u sostnut minn fatti preċiżi u minn argumenti legali ċari, u li jissemma għal darba oħra fit-talbiet tar-rikors. Il-ksur allegat tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni huwa ddeterminat bi preċiżjoni u ma jqajjem ebda dubju.

84. Konsegwentement, id-dikjarazzjoni tar-Repubblika tal-Kroazja li hija ma hijiex f’pożizzjoni li tipprepara d-difiża tagħha kontra l-allegazzjoni ta’ ksur tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża hija wkoll żbaljata. Anki jekk wieħed jissupponi li din l-allegazzjoni għandha tittieħed inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja, hija tifforma parti mill-mertu tal-kawża, u mhux mill-ammissibbiltà tagħha.

C. Fuq it-talba intiża li teskludi l-parir tas-servizz legali tal-Kummissjoni

85. Ir-Repubblika tal-Kroazja titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tirtira mill-proċess, skont l-Artikolu 151 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parir tas-servizz legali tal-Kummissjoni li jinsab fil-paġni 38 sa 45 tal-Anness C.2 tar-risposta tar-Repubblika tas-Slovenja għall-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà (iktar ’il quddiem il-“parir legali inkwistjoni”).

86. Insostenn tat-talba tagħha, ir-Repubblika tal-Kroazja ssostni li l-parir legali inkwistjoni huwa dokument intern li qatt ma ġie ppubblikat mill-Kummissjoni. It-trażmissjoni tiegħu mingħajr awtorizzazzjoni, skont din l-istituzzjoni, jista’ jkollha influwenza negattiva fuq il-funzjonament tajjeb tagħha.

87. Il-Kummissjoni, filwaqt li tibbaża ruħha fuq id-digriet tat-23 ta’ Ottubru 2002, L-Awstrija vs Il-Kunsill ( 27 ), issostni li l-produzzjoni ta’ tali dokumenti interni fil-kuntest ta’ tilwima quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, mingħajr ma l-imsemmija produzzjoni tkun ġiet awtorizzata mill-istituzzjoni kkonċernata jew ordnata minn din il-qorti, tmur kontra l-interess pubbliku li jeħtieġ li l-istituzzjonijiet ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-pariri tas-servizzi legali tagħhom, mogħtija b’indipendenza sħiħa. Skont il-Kummissjoni, il-parir legali inkwistjoni huwa dokument intern, li ma kienx intiż li jiġi ppubblikat u ma kienx disponibbli għall-pubbliku. Il-Kummissjoni tippreċiża li l-produzzjoni tiegħu ma ġietx awtorizzata fil-kuntest ta’ tilwima quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, il-parir legali inkwistjoni għandu jitneħħa mill-proċess.

VI. Analiżi

88. Ir-Repubblika tal-Kroazja teċċepixxi n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi fuq ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u, sussidjarjament, l-inammissibbiltà ta’ dan ir-rikors minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet tal-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-Artikolu 120 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Nindika minn issa li, għar-raġunijiet imsemmija iktar ’il quddiem, nikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex teżamina dan ir-rikors, b’tali mod li ma huwiex neċessarju li tiġi analizzata l-kwistjoni tal-ammissibbiltà tiegħu fir-rigward ta’ eventwali nuqqas ta’ osservanza tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq.

89. Fl-ewwel lok, qabel ma jiġu eżaminati l-ilmenti dwar in-nuqqas ta’ kompetenza u dwar l-inammissibbiltà, għandha tiġi eżaminata t-talba sabiex jiġi eskluż mid-dibattiti l-parir tas-servizz legali tal-Kummissjoni (il-Parti A). Fit-tieni lok, fil-kuntest tal-eżami tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, jidhirli li huwa neċessarju, minn naħa, li nagħmel numru ta’ osservazzjonijiet preliminari dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, iktar preċiżament fil-preżenza ta’ strumenti legali internazzjonali (il-Parti B) u, min-naħa l-oħra, li neżamina, fid-dawl ta’ dawn ir-rimarki, is-suġġett tar-rikors, billi nanalizza l-ilmenti speċifiċi mressqa mir-rikorrenti (il-Parti C).

A. Fuq it-talba intiża li teskludi l-parir tas-servizz legali tal-Kummissjoni

90. Ir-Repubblika tal-Kroazja titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tirtira mill-proċess il-parir legali inkwistjoni skont l-Artikolu 151 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

91. F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, għandu jiġi enfasizzat li, bid-digriet tat-23 ta’ Ottubru 2002, L-Awstrija vs Il-Kunsill ( 28 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tirtira mill-proċess il-parir tas-servizz legali tal-Kummissjoni li kien prodott bħala anness għar-rikors għal annullament ippreżentat mill-Awstrija kontra regolament. Fil-punt 12 ta’ dak id-digriet, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat b’mod partikolari li jkun kontra l-interess pubbliku li jirrikjedi li l-istituzzjonijiet ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-pariri tas-servizz legali tagħhom, mogħtija b’indipendenza sħiħa, li tippermetti li tali dokumenti interni jiġu prodotti waqt proċedimenti pendenti quddiemha mingħajr ma l-imsemmija produzzjoni tkun ġiet awtorizzata mill-istituzzjoni kkonċernata jew ordnata minn dik il-qorti.

92. F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-parir legali inkwistjoni ngħata mis-servizz legali tal-Kummissjoni u kien indirizzat għall-attenzjoni tal-Kap tal-Uffiċċju tal-President tal-Kummissjoni. Dan il-parir tfassal fil-kuntest tal-proċedura mibdija mir-Repubblika tas-Slovenja skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 259 TFUE għall-finijiet tat-tressiq tal-każ minn qabel quddiem il-Kummissjoni. L-imsemmi parir jinkludi l-analiżi tal-allegazzjonijiet magħmula kontra r-Repubblika tal-Kroazja, bil-għan li jinkiseb il-kunsens tal-imsemmi kap tal-uffiċċju sabiex tiġi ppreparata opinjoni motivata skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 259 TFUE. Huwa evidenti li l-parir legali inkwistjoni ma kienx intiż li jiġi ppubblikat ( 29 ).

93. Fit-tieni lok, skont il-ġurisprudenza, l-irtirar ta’ parir legali ta’ istituzzjoni huwa ġġustifikat meta jkun hemm riskju prevedibbli li l-istituzzjoni kkonċernata tkun obbligata, fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja pendenti li tirrigwarda l-validità ta’ deċiżjoni li hija tkun ħadet, tieħu pożizzjoni pubblikament fir-rigward tal-parir maħruġ mis-servizz legali tagħha. Tali perspettiva inevitabbilment twassal għal riperkussjonijiet negattivi fuq l-interess tal-istituzzjoni kkonċernata sabiex titlob pariri legali u fuq il-possibbiltà li din tirċievi pariri sinċieri, oġġettivi u kompluti mingħand is-servizz legali tagħha ( 30 ).

94. F’dan il-każ, fil-proċedura prevista fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 259 TFUE, il-Kummissjoni, adita mir-Repubblika tas-Slovenja, ma ħarġitx opinjoni motivata skont it-tielet paragrafu ta’ dan l-artikolu. Għaldaqstant, hija ma esprimietx il-pożizzjoni uffiċjali tagħha fuq din il-proċedura. Għalhekk, din il-kawża hija differenti mill-kawżi msemmija iktar ’il fuq, li kienu jikkonċernaw proċedura ġudizzjarja li tirrigwarda l-validità ta’ deċiżjoni adottata u difiża mill-istituzzjoni kkonċernata. Madankollu, minkejja din id-differenza, jidhirli, mutatis mutandis, li l-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fil-punt 93 ta’ dawn il-konklużjonijiet huma rilevanti għal din il-kawża. Fil-fatt, ma huwiex eskluż li l-Kummissjoni tiddeċiedi li tintervjeni, sussegwentement, fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew li hija tiġi mistiedna sabiex tippreżenta osservazzjonijiet, b’tali mod li hija jkollha tesprimi l-pożizzjoni uffiċjali tagħha fuq il-kawża mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u b’hekk tieħu pożizzjoni pubblikament f’dak li jikkonċerna l-parir maħruġ mis-servizz legali tagħha. L-irtirar tal-parir legali inkwistjoni b’hekk jidher li huwa ġġustifikat fid-dawl tal-interess għall-imsemmija istituzzjoni li titlob u li tirċievi pariri sinċieri, oġġettivi u kompluti mingħand is-servizz legali tagħha ( 31 ).

95. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, jekk Stat Membru jingħata permess jippreżenta fil-proċess parir legali li l-iżvelar tiegħu ma kienx awtorizzat mill-istituzzjoni kkonċernata, tkun qed tiġi evitata, b’mod partikolari, il-proċedura tat-talba għal aċċess għal tali dokument, stabbilita mir-Regolament Nru 1049/2001 ( 32 ). F’dan il-każ, kif speċifikat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-parir legali inkwistjoni la kien magħmul disponibbli għall-partijiet u lanqas għall-pubbliku, iżda ġie żvelat f’anness għal artikolu tal-istampa ( 33 ). Għaldaqstant, għandu jiġi konkluż li r-Repubblika tas-Slovenja ma kisbitx il-parir legali inkwistjoni skont il-modalitajiet previsti mir-Regolament Nru 1049/2001.

96. F’dawn iċ-ċirkustanzi u fid-dawl tal-fatt li l-Kummissjoni informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li hija ma xtaqitx li d-dokument inkwistjoni jiġi prodott fil-kuntest ta’ dan ir-rikors, nipproponi li tintlaqa’ t-talba tar-Repubblika tal-Kroazja li d-dokument li jinsab fil-paġni 38 sa 45 tal-Anness C.2 għar-risposta tar-Repubblika tas-Slovenja għall-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà jiġi rtirat mill-proċess ta’ din il-kawża.

B. Osservazzjonijiet preliminari dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja

97. Fl-ewwel lok, huwa xieraq li nagħmel xi kummenti preliminari dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu (1), fit-tieni lok, li niddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni fil-preżenza ta’ strumenti legali internazzjonali (2) u fit-tielet lok, li neżamina l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tad-dritt tal-Unjoni (3).

1. Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu

98. L-Artikolu 19 TUE jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-kompitu li tiżgura l-osservanza tad-dritt fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tat-Trattati ( 34 ). Skont il-paragrafu 3(a) ta’ dan l-artikolu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi konformement mat-Trattati fuq ir-rikorsi ppreżentati minn Stat Membru, istituzzjoni jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi. Din il-ġurisdizzjoni tikkonkretizza ruħha fir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu previst fl-Artikolu 259 TFUE.

99. Il-proċedura skont l-Artikolu 259 TFUE hija intiża sabiex jiġi kkonstatat u sabiex jitwaqqaf l-aġir ta’ Stat Membru bi ksur tad-dritt tal-Unjoni ( 35 ). Din id-dispożizzjoni tissuġġetta l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għat-teħid ta’ konjizzjoni tal-eżistenza ta’ nuqqas ta’ Stat Membru li jwettaq “xi obbligu tiegħu skond it-Trattati”. F’dan il-kuntest, ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li teżamina liema huma l-għanijiet imfittxija minn rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li tiġi adita bih ( 36 ).

100. Fir-rigward tas-sens tal-espressjoni “xi obbligu […] skond it-Trattati”, il-kelma “Trattati” timplika li rikors jista’ jiġi ppreżentat abbażi tan-nuqqasijiet allegati fir-rigward tal-obbligi li jirriżultaw mit-Trattati UE u FUE u mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, bil-kundizzjoni li l-aġir tal-Istat Membru jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom ( 37 ). Barra minn hekk, huwa evidenti li l-imsemmija espressjoni tirreferi wkoll għall-atti tad-dritt sekondarju ( 38 ).

101. Għalhekk, il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tiddependi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ( 39 ). Sa fejn din il-kawża tinvolvi ftehim ta’ arbitraġġ internazzjonali u deċiżjoni arbitrali b’applikazzjoni tiegħu, nipproponi li neżamina l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni fil-preżenza ta’ strumenti legali internazzjonali.

2. Fuq il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni fil-preżenza ta’ strumenti legali tad-dritt internazzjonali

102. Peress li l-Ftehim ta’ Arbitraġġ u d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, li huma fiċ-ċentru ta’ dan ir-rikors, jikkostitwixxu strumenti tad-dritt internazzjonali, tqum il-kwistjoni dwar x’inhi r-relazzjoni tagħhom mad-dritt tal-Unjoni, jekk humiex integrati fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u jekk l-Unjoni hijiex marbuta bihom.

a) Fuq l-istrumenti tad-dritt internazzjonali fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja

103. Skont ġurisprudenza stabbilita “l-Unjoni għandha [...] teżerċita l-kompetenzi tagħha fl-osservanza tad-dritt internazzjonali fl-intier tiegħu, li jinkludi mhux biss ir-regoli u l-prinċipji tad-dritt internazzjonali ġenerali u konswetudinarju, iżda wkoll id-dispożizzjonijiet tal-konvenzjonijiet internazzjonali li jorbtuha” ( 40 ).

104. Jidhirli li jirriżulta minn din il-ġurisprudenza li l-ipoteżijiet li fihom l-Unjoni hija marbuta bid-dritt internazzjonali huma limitati sew. L-ewwel nett, l-Unjoni hija marbuta mill-ftehimiet internazzjonali li hija ffirmat skont id-dispożizzjonijiet tat-Trattati u li, mid-dħul fis-seħħ tagħhom, jagħmlu parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni ( 41 ). It-tieni nett, l-Unjoni hija marbuta minn ftehim internazzjonali meta hija tassumi l-kompetenzi preċedentement eżerċitati mill-Istati Membri fil-qasam ta’ applikazzjoni ta’ dan il-ftehim ( 42 ). It-tielet nett, l-Unjoni hija meħtieġa li teżerċita l-kompetenzi tagħha fl-osservanza tad-dritt internazzjonali konswetudinarju ( 43 ). Minn dan isegwi li l-ftehimiet internazzjonali li ma jaqgħux taħt il-kategoriji msemmija hawn fuq ma jikkostitwixxux atti tal-Unjoni u lanqas ma jorbtuha. Sakemm ma jkunx involut id-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex il-ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-validità tagħhom u sabiex tinterpretahom.

b) Fuq in-natura anċillari tal-allegazzjonijiet dwar l-obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni

105. Insostenn tal-ewwel ilment tagħha ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja sostniet li mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju ( 44 ) jirriżulta li, fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar l-allegat ksur tal-obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni “jekk dawn l-obbligi huma anċillari għar-riżoluzzjoni preliminari ta’ tilwima oħra li ma taqax fil-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja”.

106. F’dan ir-rigward, jiena tal-fehma li minn din is-sentenza jirriżulta li, fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, l-involviment ta’ strumenti tad-dritt internazzjonali, li ma jikkostitwixxux atti tal-Unjoni, jista’ jkollu effett negattiv f’dak li jikkonċerna l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex teżamina l-allegazzjoni ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni. Dan huwa l-każ tal-imputazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li formalment jirreferi għad-dritt tal-Unjoni, iżda li, fir-realtà, jirrigwarda strument tad-dritt internazzjonali li ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni u għalhekk li ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa għalhekk li, fl-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li hija ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar l-allegat ksur ta’ obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni li għandhom biss natura anċillari meta mqabbla ma’ dawk li jirriżultaw minn strument tad-dritt internazzjonali.

107. B’mod iktar partikolari, fil-kawża li wasslet għal din is-sentenza, il-Kummissjoni invokat il-ksur kemm tal-Ftehim dwar is-Sede tal-1962, konkluż fit-12 ta’ Ottubru 1962, bejn il-Bord tal-Gvernaturi tal-Iskola Ewropea u l-Gvern tar-Renju tal-Belġju u tal-Artikolu 10 KE (li sar l-Artikolu 4(3) TUE). Il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet analiżi sostanzjali tar-rikors promotur li kien jippermettilha tevalwa l-portata eżatta tal-ilment imqajjem mill-Kummissjoni kontra r-Renju tal-Belġju. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-ksur tad-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni kien biss konsegwenza tan-nuqqas ta’ osservanza tal-Istat Membru kkonċernat tal-obbligi tiegħu li jirriżultaw minn dan il-ftehim, li hija formalment ittraduċiet bit-terminu “sekondarja” għall-allegazzjoni tan-nuqqas ta’ osservanza tal-Artikolu 10 KE. Wara li kkunsidrat, fi tmiem it-tieni analiżi, li l-imsemmi ftehim ma kienx jagħmel parti mid-dritt tal-Unjoni iżda kien jaqa’ biss taħt id-dritt internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja loġikament ikkonstatat in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tagħha sabiex tiddeċiedi dwar ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentat mill-Kummissjoni.

108. Inqis li r-raġunament żviluppat f’din is-sentenza huwa importanti mill-perspettiva ta’ din il-kawża. Għaldaqstant, nipproponi li neżamina, fil-kuntest tal-analiżi tal-ilmenti speċifiċi mressqa mir-rikorrenti insostenn tar-rikors (il-Parti C iktar ’il quddiem), il-kriterji żviluppati f’din is-sentenza.

3. Il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tad-dritt tal-Unjoni

109. Għandu jiġi enfasizzat li, skont id-dispożittiv tar-rikors, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex formalment adita sabiex tevalwa l-applikabbiltà tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u lanqas il-validità tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, iżda hija mitluba tiddeċiedi dwar il-kwistjoni jekk id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, bħall-Artikolu 2 TUE u l-Artikolu 4(3) TUE kif ukoll dawk relatati mal-politika komuni tas-sajd, mal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen u mal-ippjanar tal-ispazju marittimu, inkisrux mir-Repubblika tal-Kroazja u għalhekk japplikaw fil-każ preżenti.

110. F’dan ir-rigward, l-Unjoni, b’differenza minn Stat, ma għandhiex “ġurisdizzjoni territorjali” fir-rigward tad-dritt internazzjonali, jiġifieri titolu ta’ sovranità fuq it-territorju tagħha, u lanqas “territorju tal-Unjoni” komparabbli ma’ “territorju federali” ( 45 ). Fil-fatt, it-“territorju tal-Unjoni” jikkorrispondi għall-ispazju ġeografiku msemmi fl-Artikolu 52 TUE u fl-Artikolu 355 TFUE, li jiddefinixxu l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tat-Trattati ( 46 ). B’mod partikolari, l-Artikolu 52 TUE jipprovdi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li t-Trattati għandhom japplikaw għall-Istati Membri ( 47 ). Ir-regoli ddettaljati li jirregolaw il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tat-Trattati huma previsti fl-Artikolu 355 TFUE. L-Artikolu 52 TUE u l-Artikolu 355 TFUE ma humiex rilevanti biss fir-rigward tad-determinazzjoni tal-fruntiera esterna tal-Unjoni, iżda huma rilevanti wkoll sabiex jiġu stabbiliti l-ġurisdizzjonijiet rispettivi tal-Istati Membri fl-eżekuzzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Għal dan il-għan, fis-sentenza Aktiebolaget NN ( 48 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fir-rigward tal-Artikolu 299 KE, li sar l-Artikolu 355 TFUE, li, “[f]in-nuqqas, fit-Trattat, ta’ definizzjoni aktar preċiża tat-territorju li jaqa’ taħt is-sovranità ta’ kull Stat Membru, huwa kull wieħed mill-Istati Membri li jrid jistabbilixxi l-estensjoni u l-limiti ta’ dan it-territorju, b’mod konformi mar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku” ( 49 ).

111. Għalhekk, il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tad-dritt tal-Unjoni ma huwiex ibbażat fuq determinazzjoni a priori mill-Unjoni iżda jikkorrispondi iktar għal element oġġettiv impost fuqha. Minn dan isegwi li, fil-kuntest tar-rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 259 TFUE, bħal dak inkwistjoni, li fih Stat Membru huwa akkużat li qed jostakola l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, id-delimitazzjoni tat-territorju li jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni ta’ Stat Membru ma taqax fil-qasam tal-kompetenza tal-Unjoni, li għandha, f’dan ir-rigward, tirreferi għad-dritt internazzjonali pubbliku u għall-istrumenti konformi li jiddefinixxu l-limiti ta’ dan it-territorju.

4. Konklużjoni intermedjarja

112. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-opinjoni li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tiddependi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Dan id-dritt jimplika, minn naħa, żewġ sensiliet ta’ regoli internazzjonali ta’ natura konvenzjonali, jiġifieri l-konvenzjonijiet internazzjonali li l-Unjoni kkonkludiet skont id-dispożizzjonijiet tat-Trattati u dawk li għalihom l-Unjoni tassumi l-kompetenzi preċedentement eżerċitati mill-Istati Membri fil-qasam tal-applikazzjoni tal-ftehimiet inkwistjoni, kif ukoll, min-naħa l-oħra, ir-regoli konswetudinarji tad-dritt internazzjonali li jorbtu lill-Unjoni meta teżerċita l-kompetenzi tagħha. Fil-kuntest tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ( 50 ), il-Qorti tal-Ġustizzja, min-naħa l-oħra, ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex issolvi tilwim bejn l-Istati Membri dwar il-validità, l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-ftehimiet internazzjonali li ma jaqgħux taħt id-dritt tal-Unjoni. Għal din ir-raġuni, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet il-ġurisdizzjoni tagħha fil-każ fejn, formalment ir-rikors kien jirreferi għad-dritt tal-Unjoni, meta l-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, fir-realtà, kien jirrigwarda strument tad-dritt internazzjonali li ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni u li għalhekk ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, u b’hekk jagħmel l-ilmenti bbażati fuq id-dritt tal-Unjoni sekondarji. Il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tat-Trattati huwa ddefinit fl-Artikolu 52 TUE u fl-Artikolu 355 TFUE u jikkorrispondi għal element oġġettiv stabbilit minn qabel mill-Istati Membri li huwa impost fuq l-Unjoni. Fil-fatt, fl-assenza, fit-Trattati, ta’ definizzjoni iktar preċiża tat-territorju li jaqa’ taħt is-sovranità ta’ kull Stat Membru, huwa l-obbligu tagħhom li jiddeterminaw l-estensjoni u l-limiti ta’ dan it-territorju, b’mod konformi mar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku. Peress li, fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni biss sabiex tiddeċiedi dwar l-aġir ta’ Stat Membru bi ksur tad-dritt tal-Unjoni, hija ma għandhiex il-ġurisdizzjoni sabiex teżamina t-tilwim bejn l-Istati li jirrigwarda tilwim territorjali.

C. Fuq is-suġġett tar-rikors

113. Sabiex jiġi ddeterminat, fid-dawl tal-osservazzjonijiet preċedenti, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-talba tar-Repubblika tas-Slovenja intiża sabiex jiġi kkonstatat l-allegat nuqqas min-naħa tar-Repubblika tal-Kroazja li tosserva d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tillimita ruħha għall-eżami formali tal-formulazzjoni tal-ilmenti li jidhru fid-dispożittiv tar-rikors, iżda għandha tagħmel analiżi sostanzjali tal-ilmenti mqajma mir-Repubblika tas-Slovenja ( 51 ).

1. Analiżi tal-ilmenti speċifiċi tar-Repubblika tas-Slovenja

114. Is-sitt ilmenti mressqa mir-Repubblika tas-Slovenja huma mqassma kif ġej: l-ewwel tnejn huma bbażati fuq ksur ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt primarju (l-Artikolu 2 TUE u l-Artikolu 4(3) TUE) u l-erbgħa l-oħra fuq ksur ta’ dispożizzjonijiet ta’ dritt sekondarju, jiġifieri l-obbligi bbażati fuq il-politika komuni tas-sajd prevista fir-Regolament Nru 1380/2013 (it-tielet ilment), is-sistema ta’ kontroll prevista mir-Regolament Nru 1224/2009 u mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011, li jaqgħu taħt il-politika komuni tas-sajd (ir-raba’ lment), fuq il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (il-ħames ilment) u fl-aħħar fuq is-sistema tal-ippjanar tal-ispazju marittimu prevista mid-Direttiva 2014/89 (is-sitt ilment).

115. Dawn l-ilmenti jistgħu jinġabru f’żewġ kategoriji, jiġifieri l-ilmenti bbażati fuq ksur tad-dritt primarju u dawk ibbażati fuq ksur tad-dritt sekondarju. Mill-eżami tal-argumenti mressqa insostenn ta’ dawn l-ilmenti, jidher li l-istruttura tagħhom tvarja skont il-kategorija li jappartjenu għaliha.

116. F’dan ir-rigward, l-ilmenti bbażati fuq ksur tad-dritt primarju huma intiżi sabiex jiġi kkonstatat li n-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mir-Repubblika tal-Kroazja jikkostitwixxu ksur tal-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE u tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE.

117. B’mod iktar preċiż, fir-rigward tal-ewwel ilment ibbażat fuq ksur allegat tal-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE, ir-Repubblika tas-Slovenja tqis li, billi naqset unilateralment mill-impenn meħud matul il-proċess ta’ adeżjoni mal-Unjoni li tosserva d-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata, il-fruntiera ddeterminata mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża kif ukoll l-obbligi l-oħra li jirriżultaw minn din id-deċiżjoni, ir-Repubblika tal-Kroazja tirrifjuta li tosserva l-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit f’din id-dispożizzjoni u tikser, b’hekk, il-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ res judicata. F’dak li jirrigwarda t-tieni lment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, li jipprovdi li l-Unjoni u l-Istati Membri għandhom jirrispettaw u jgħinu lil xulxin fit-twettiq tal-kompiti li jirriżultaw mit-Trattati, għandu jiġi kkonstatat li r-Repubblika tas-Slovenja takkuża lir-Repubblika tal-Kroazja b’żewġ tipi ta’ nuqqasijiet, jiġifieri bi ksur tat-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni ( 52 ) u bit-tfixkil tal-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fit-territorju Sloven.

118. Jidhirli li mill-argumenti tagħha dwar dawn iż-żewġ ilmenti jirriżulta li r-Repubblika tas-Slovenja tfittex li tistabbilixxi li n-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mir-Repubblika tal-Kroazja jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, tal-Artikolu 2 TUE u tal-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ res judicata.

119. Min-naħa l-oħra, l-ilmenti bbażati fuq ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju huma bbażati fuq il-premessa li l-fruntiera bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja hija ddeterminata mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, b’tali mod li r-rifjut ta’ eżekuzzjoni minn dan l-ewwel Stat jikkostitwixxi ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

120. Fid-dawl tad-differenza strutturali bejn l-ilmenti bbażati fuq id-dritt primarju u dawk ibbażati fuq id-dritt sekondarju, hemm lok li dawn jiġu eżaminati f’żewġ stadji.

2. Fuq l-ilmenti bbażati fuq il-ksur tad-dritt primarju

121. Fid-dawl tal-konklużjoni intermedjarja li wasalt għaliha (punt 112 ta’ dawn il-konklużjonijiet), wieħed għandu jistaqsi dwar ir-relazzjoni bejn, minn naħa, il-Ftehim ta’ Arbitraġġ u d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mogħtija abbażi ta’ dan tal-aħħar u, min-naħa l-oħra, id-dritt tal-Unjoni.

a) Fuq ir-relazzjoni tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mad-dritt tal-Unjoni

122. Għandu jiġi enfasizzat li l-Ftehim ta’ Arbitraġġ u, b’estensjoni, id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mogħtija abbażi ta’ dan il-ftehim ma jaqgħu taħt ebda waħda mill-ipoteżijiet li fihom l-Unjoni hija marbuta mid-dritt internazzjonali, kif deskritti fil-punti 103 u 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

123. F’dak li jirrigwarda l-ewwel każ imsemmi fil-punt 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jiġifieri li l-Unjoni hija marbuta mill-ftehimiet internazzjonali li hija kkonkludiet skont id-dispożizzjonijiet tat-Trattati, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ngħatat minn tribunal internazzjonali kkostitwit bis-saħħa ta’ ftehim ta’ arbitraġġ bilaterali. Huwa paċifiku li l-Unjoni ma kinitx parti la għall-Ftehim ta’ Arbitraġġ u lanqas għall-proċedura ta’ arbitraġġ li wasslet għall-adozzjoni tal-imsemmija deċiżjoni. L-Unjoni offriet il-bon offiċji tagħha lill-partijiet ( 53 ) u ffirmat l-imsemmi ftehim biss bħala “xhud”. Skont l-Artikolu 4(a) u (b) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, it-Tribunal tal-Arbitraġġ għandu japplika r-regoli u l-prinċipji tad-dritt internazzjonali kif ukoll l-ekwità u l-prinċipju ta’ relazzjonijiet tajbin ta’ viċinat. Konformement mal-Artikolu 8 ta’ dan il-ftehim, in-negozjati tal-adeżjoni li kellhom ikomplu skont it-termini tal-Artikolu 9 ma kellhomx jaffettwaw il-ħidma tat-Tribunal tal-Arbitraġġ. L-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għalhekk ma hijiex prevista mill-ftehim li tiegħu l-Unjoni ħadet nota permezz tad-dokument tal-25 ta’ Settembru 2009 ( 54 ). Jidher għalhekk li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża hija deċiżjoni meħuda minn tribunal tal-arbitraġġ ikkostitwit skont ftehim ta’ arbitraġġ bilaterali u tapplika b’mod partikolari d-dritt internazzjonali.

124. F’dak li jirrigwarda t-tieni ipoteżi msemmija fil-punt 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jiġifieri li l-Unjoni hija marbuta minn konvenzjoni internazzjonali meta hija tassumi l-kompetenzi preċedentement eżerċitati mill-Istati Membri fil-qasam ta’ applikazzjoni ta’ dik il-konvenzjoni, huwa evidenti li ma seħħ l-ebda trasferiment ta’ kompetenzi min-naħa tal-Istati Membri lill-Unjoni fil-qasam tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ.

125. Fir-rigward tat-tielet xenarju msemmi fil-punt 104 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li jirrifletti l-osservanza neċessarja tar-regoli tad-dritt internazzjonali konswetudinarju, dan iseħħ biss meta l-Unjoni teżerċita l-kompetenzi tagħha, li ma huwiex il-każ f’din il-kawża, peress li l-Ftehim ta’ Arbitraġġ u d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża huma strumenti internazzjonali li jaqgħu barra mill-kamp tal-kompetenzi tal-Unjoni.

126. Rigward il-kwistjoni ta’ jekk il-Ftehim ta’ Arbitraġġ jew id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża jistgħux ikunu introdotti fid-dritt tal-Unjoni permezz tal-Att ta’ Adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja, mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li waħda mill-kundizzjonijiet politiċi għall-adeżjoni mal-Unjoni tar-Repubblika tal-Kroazja kienet ir-riżoluzzjoni tat-tilwima dwar il-fruntiera li kellha mar-Repubblika tas-Slovenja ( 55 ). Huwa paċifiku li, fil-mument tal-iffirmar tat-Trattat ta’ Adeżjoni, il-Ftehim ta’ Arbitraġġ kien ġie iffirmat, iżda l-proċedura ta’ arbitraġġ kienet għadha ma bdietx ( 56 ). Madankollu, l-ebda element mill-proċess ma jippermetti li jiġi kkunsidrat li din il-kundizzjoni politika mmaterjalizzat f’dispożizzjonijiet speċifiċi tal-Att ta’ Adeżjoni jew tat-Trattat dwar l-Adeżjoni. Fil-fatt, jiena tal-fehma li r-referenza għad-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata li tinsab fl-Anness III tal-Att ta’ Adeżjoni, li barra minn hekk hija l-unika referenza għat-tilwima dwar il-fruntiera bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja fl-imsemmi att, għandha tiġi analizzata bħala l-konstatazzjoni li l-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-politika komuni tas-sajd kellha tiġi emendata sabiex jiġu ddefiniti l-faxex kostali taż-żewġ Stati inkwistjoni, sabiex tiġi applikata s-sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet ta’ viċinat. Fid-dawl tal-formulazzjoni ta’ din ir-referenza ( 57 ), din tal-aħħar ma tistax tiġi analizzata f’obbligu ġuridiku li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni u li jimponi fuq ir-Repubblika tal-Kroazja li ssolvi t-tilwima tagħha mar-Repubblika tas-Slovenja dwar il-fruntiera komuni tagħhom skont it-termini tad-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata ( 58 ).

127. Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jiena tal-opinjoni li l-Unjoni ma hijiex marbuta bil-Fehim ta’ Arbitraġġ fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 103 ta’ dawn il-konklużjonijiet, u lanqas bid-deċiżjoni kontenzjuża prevista mill-imsemmi ftehim, peress li dawn l-istrumenti legali ma jappartjenux għall-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni.

128. Sabiex tiġi eżaminata, b’mod partikolari, il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tieħu konjizzjoni taż-żewġ ilmenti bbażati fuq id-dritt primarju u mressqa mir-rikorrenti, għandu, minn naħa, jiġi eżaminat l-ewwel ilment ibbażat fuq l-allegat ksur tal-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE (il-punt b) u, min-naħa l-oħra, jiġi kkunsidrat it-tieni lment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE (il-punt c).

b) Fuq l-ewwel ilment ibbażat fuq l-allegat ksur tal-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE

129. Qabel kollox, għandu jiġi osservat li r-Repubblika tas-Slovenja tinvoka l-valur tal-Istat tad-dritt, minn naħa, b’mod awtonomu u, min-naħa l-oħra, flimkien mal-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ res judicata. Fiż-żewġ ipoteżijiet, inqis li l-kunsiderazzjonijiet marbuta man-natura anċillari tal-allegazzjonijiet dwar l-allegat ksur tad-dritt tal-Unjoni u esposti fil-punti 105 sa 107 ta’ dawn il-konklużjonijiet għandhom japplikaw fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-ilment inkwistjoni.

130. Fil-fatt, għalkemm fid-dispożittiv tar-rikors jissemmew formalment ksur tal-valur tal-Istat tad-dritt u tal-prinċipji ta’ kooperazzjoni leali u ta’ res judicata, l-allegazzjoni fiha nnifisha tirrigwarda l-allegat ksur, mir-Repubblika tal-Kroazja, tad-dritt internazzjonali li jirriżulta min-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża. Kif jirriżulta mill-punt 127 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-Unjoni la hija marbuta mill-Ftehim ta’ Arbitraġġ u lanqas mid-deċiżjoni kontenzjuża prevista minnu; għalhekk, il-problema dwar il-ksur tad-dritt tal-Unjoni għandha natura anċillari meta mqabbla ma’ dik tad-delimitazzjoni tal-fruntiera terrestri u tal-fruntiera marittima taż-żewġ Stati Membri kkonċernati.

131. Barra minn hekk, kif diġà esponejt fil-punt 126 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jiena tal-fehma li t-tentattiv sabiex l-impenji meħuda waqt l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja mal-Unjoni jiġu marbuta mal-imsemmija valuri u prinċipji ma huwiex biżżejjed sabiex ir-rikors ikun jista’ jiġi bbażat fuq dawn tal-aħħar b’mod awtonomu. Għaldaqstant, l-argument ibbażat fuq l-assenza ta’ eżekuzzjoni ta’ impenji meħuda matul il-proċess ta’ adeżjoni għandu wkoll jiġi miċħud, minħabba li dawn l-impenji ma jikkostitwixxux obbligi legali li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni u ma jistgħux jiġu invokati fil-kuntest tal-Artikolu 259 TFUE.

132. Fi kwalunkwe każ u għall-finijiet ta’ kompletezza, fl-ewwel lok, nistaqsi jekk, anki jekk jitqies li l-ksur allegat jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ilment ibbażat fuq il-valur tal-Istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE ikunx ammissibbli abbażi tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu previst fl-Artikolu 259 TFUE. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja reċentement irrikorriet għal dan il-valur f’għadd ta’ kawżi ( 59 ). Madankollu, ninnota li dan il-valur ma ssemmiex, fil-ġurisprudenza, b’mod awtonomu, iżda dejjem ma’ regola li tagħtih “espressjoni konkreta” jew li tikkostitwixxi “manifestazzjoni speċifika” tiegħu ( 60 ), jiġifieri l-Artikolu 19 TUE. B’hekk, ir-rabta bejn il-valur tal-Istat tad-dritt u l-kompetenza tal-Unjoni ġiet stabbilita minħabba li l-istħarriġ ġudizzjarju fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni ma għandux ikun żgurat biss mill-Qorti tal-Ġustizzja iżda wkoll mill-qrati nazzjonali.

133. Ċertament, f’dak li jirrigwarda l-eżekuzzjoni tal-Artikolu 2 TUE, huwa ammess b’mod wiesa’ li l-Artikolu 7 TUE u l-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu huma komplementari ( 61 ) u li ksur tal-Artikolu 2 TUE jista’, bħala prinċipju, ikun ipprospettat fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ( 62 ). Madankollu, xorta waħda jibqa’ l-fatt li r-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jikkostitwixxi rimedju ġurisdizzjonali marbut mal-oqsma li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – li, kif kien espost fil-punti 130 u 131 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma huwiex il-każ f’din il-kawża –, li jirrikjedi li jiġu invokati obbligi legali konkreti ( 63 ). B’dan premess, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ dejjem tirrikorri għall-Artikolu 2 TUE għal finijiet ta’ interpretazzjoni, sabiex tiddetermina jekk kienx hemm ksur tad-dritt tal-Unjoni. Għaldaqstant, jiena tal-fehma li, anki jekk jitqies li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-ewwel ilment ibbażat fuq l-Istat tad-dritt, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, dan il-valur ma jistax jiġi invokat b’mod awtonomu.

134. Fit-tieni lok, sa fejn dan l-ewwel ilment jirrigwarda l-prinċipji ta’ bona fide, li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali fid-dritt tal-Unjoni, u ta’ res judicata, peress li la l-Ftehim ta’ Arbitraġġ u lanqas id-deċiżjoni arbitrali ma jikkostitwixxu atti tal-Unjoni u lanqas obbligi internazzjonali li jorbtu lill-Unjoni ( 64 ), il-fatt li dawn il-prinċipji jiġu invokati flimkien mal-valur tal-Istat tad-dritt ma huwiex biżżejjed, jekk ma tiġix invokata dispożizzjoni speċifika tad-dritt tal-Unjoni jew li torbot lill-Unjoni. Issa, fil-każ ta’ lment ibbażat fuq in-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali u tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ, strumenti bilaterali rregolati esklużivament mid-dritt internazzjonali, tali rabta hija nieqsa.

135. Konsegwentement, jiena tal-fehma li, f’tali ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-ilment ibbażat fuq il-valur tal-Istat tad-dritt, għar-raġuni li dan għandu natura anċillari meta mqabbel mal-problema tal-ksur tal-obbligi tad-dritt internazzjonali.

c) Fuq it-tieni lment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE

136. Fl-ewwel lok, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni, essenzjalment, li, billi tirrifjuta li tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha skont id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, ir-Repubblika tal-Kroazja tipprekludiha milli teżerċita b’mod sħiħ is-sovranità tagħha fuq it-territorju tagħha kollu. Tali aġir jipperikola t-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni ( 65 ). It-tieni nett, ir-Repubblika tas-Slovenja tilmenta li r-Repubblika tal-Kroazja tipprekludiha milli twettaq l-obbligu tagħha li timplimenta d-Direttiva 2008/56, id-Direttiva 92/43, ir-Regolament Nru 1143/2014 kif ukoll id-Direttiva 2000/60.

137. Kif diġà esponejt fil-punti 105 sa 107 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-allegazzjonijiet ibbażati fuq dan il-prinċipju għandhom natura anċillari meta mqabbla mar-riżoluzzjoni tat-tilwima internazzjonali dwar il-validità u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża. F’dan ir-rigward, insib li l-mod li bih ir-Repubblika tas-Slovenja fformulat it-tieni lment tagħha huwa partikolarment rivelatur. Hija tqis li r-Repubblika tal-Kroazja, “[b]illi tirrifjuta unilateralment li tikkonforma mal-obbligi tagħha skont is-sentenza arbitrali [kontenzjuża]”, kisret il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali ( 66 ). Għalhekk, ir-Repubblika tal-Kroazja tipprekludiha milli teżerċita b’mod sħiħ is-sovranità tagħha fuq it-territorju terrestri u dak marittimu tagħha skont it-Trattati u d-dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju ( 67 ).

138. Fi kwalunkwe każ, it-tieni lment ibbażat fuq il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE għandu jiġi miċħud. Fil-fatt, skont ir-riċerki tiegħi, dan il-prinċipju kkostitwixxa bażi awtonoma għal obbligi f’kawżi fejn l-Unjoni kienet parti għal ftehim imħallat ( 68 ) jew fl-ipoteżi tal-eżekuzzjoni tal-obbligi li jirriżultaw mit-Trattati UE u FUE ( 69 ). Madankollu, f’dan il-każ, l-aġir allegat ma jaqa’ taħt l-ebda waħda minn dawn iż-żewġ ipoteżijiet. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-analiżi iktar ’il fuq, jiena tal-fehma li la l-Ftehim ta’ Arbitraġġ u lanqas id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma jikkostitwixxu atti tad-dritt tal-Unjoni u lanqas ma jikkostitwixxu obbligi internazzjonali li jorbtu lill-Unjoni ( 70 ). L-eżekuzzjoni tagħhom ma tikkostitwixxix obbligu li jirriżulta mit-Trattati UE u FUE. Għaldaqstant, l-unika possibbiltà li jiġu invokati l-għanijiet tal-Unjoni hija l-applikazzjoni tat-teorija tal-limitazzjoni. Skont din it-teorija, l-eżerċizzju tal-kompetenza rriżervata għall-Istati Membri hija limitata f’isem it-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni ( 71 ). Madankollu, kuntrarjament għall-kawżi li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja applikat il-limitazzjoni tal-kompetenzi ( 72 ), f’dan il-każ, l-aġir ikkritikat, jiġifieri n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali, ma għandu ebda rabta mad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni.

139. B’hekk, jiena tal-fehma li, f’tali ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ dan l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 4(3) TUE.

140. Konsegwentement, inqis li l-ilmenti bbażati fuq id-dritt primarju għandhom jiġu miċħuda, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex kompetenti sabiex teżamina tilwima li hija ta’ natura prinċipalment internazzjonali, peress li l-ksur tad-dritt tal-Unjoni huwa biss anċillari. Għandhom jiġu eżaminati l-ilmenti bbażati fuq ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt sekondarju.

3. Fuq l-ilmenti bbażati fuq id-dritt sekondarju

141. Kif jirriżulta mill-analiżi ġenerali tal-ilmenti bbażati fuq il-ksur allegat tad-dritt sekondarju li tressqu mir-Repubblika tas-Slovenja, din tal-aħħar tibbaża ruħha, insostenn ta’ dawn l-ilmenti, fuq premessa li tgħid li l-fruntiera bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja hija ddeterminata mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mogħtija abbażi tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ. Issa, kif enfasizzajt diversi drabi f’dawn il-konklużjonijiet, l-imsemmi ftehim u d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma jaqgħux taħt id-dritt tal-Unjoni. Bl-istess mod, kif indikat fil-parti li tikkonċerna r-rimarki preliminari, b’mod partikolari l-punti 109 sa 112 ta’ dawn il-konklużjonijiet, mill-Artikolu 52 TUE u mill-Artikolu 355 TFUE jirriżulta li l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tat-Trattati jikkorrispondi għal element oġġettiv stabbilit minn qabel mill-Istati Membri u li huwa impost fuq l-Unjoni. F’dan il-kuntest, għandu jiġi eżaminat jekk id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża tistax tkun direttament applikabbli fil-kuntest ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.

a) L-assenza tan-natura awtoeżekutorja u tal-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża

142. Minn naħa, jien tal-fehma li, bħala prinċipju, huwa possibbli li tiġi ammessa t-teżi tar-Repubblika tas-Slovenja li deċiżjoni li tittieħed minn qrati internazzjonali rikonoxxuti, bħall-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja (iktar ’il quddiem il-“QIĠ”) jew il-QPA, tikkostitwixxi fatt legali għall-Qorti tal-Ġustizzja tagħna (res judicata) ( 73 ). F’dan il-każ, skont il-Ftehim ta’ Arbitraġġ ( 74 ), il-proċedura quddiem it-Tribunal tal-Arbitraġġ inkwistjoni seħħet taħt l-awspiċji ta’ istituzzjoni arbitrali permanenti, il-QPA ( 75 ), li kienet magħżula bħala l-istituzzjoni li tiffunzjona bħala Reġistru ( 76 ) miż-żewġ Stati inkwistjoni ( 77 ).

143. Min-naħa l-oħra, nikkunsidra li, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni (l-Artikolu 52 TUE u l-Artikolu 355 TFUE) u, b’mod partikolari, f’dak li jikkonċerna l-kompetenza ta’ eżekuzzjoni ta’ dan id-dritt tal-Istati Membri, huwa indispensabbli li l-fruntiera bejn dawn tal-aħħar ma tkunx delimitata biss fis-sens legali u politiku, iżda li tali delimitazzjoni tkun ukoll implimentata u operazzjonali. It-Trattati ma jipprevedu ebda kompetenza tal-Unjoni sabiex tiddetermina fejn jibdew u jispiċċaw it-territorji li jaqgħu rispettivament taħt żewġ Stati ġirien. Id-determinazzjoni tal-estensjoni u tal-limiti tat-territorju taqa’ taħt is-sovranità ta’ kull Stat Membru, b’mod konformi mar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku, kif jirriżulta, mutatis mutandis, mis-sentenza Aktiebolaget NN ( 78 ).

144. Għal dan il-għan, għandu jiġi rrilevat li, minn naħa, skont il-prinċipju ta’ kompetenzi ta’ attribuzzjoni stabbilit fl-Artikolu 5(2) TUE, l-Unjoni għandha taġixxi biss fil-limiti tal-kompetenzi li l-Istati Membri attribwixxewlha fit-Trattati sabiex jintlaħqu l-għanijiet li dawn it-trattati jistabbilixxu ( 79 ) u li, min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 4(1) TUE, kull kompetenza li ma hijiex attribwita lill-Unjoni tappartjeni lill-Istati Membri. F’dan il-każ, jiena tal-opinjoni li din hija kompetenza riżervata għall-Istati Membri. Għalhekk, sabiex id-dritt tal-Unjoni jkun jista’ japplika, il-fruntieri tal-Istat ma għandhomx ikunu ddeterminati biss mill-perspettiva tad-dritt internazzjonali pubbliku, iżda wkoll iddelimitati mill-perspettiva fattwali.

145. Għalkemm il-fruntiera kontenzjuża bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja hija ddeterminata mid-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, hekk kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi rrilevat li, f’din il-kawża, l-applikabbiltà u l-validità tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża huma kkontestati ferm mir-Repubblika tal-Kroazja. Fil-fatt, huwa impossibbli li jiġi injorat il-fatt li, permezz ta’ nota verbali tat-30 ta’ Lulju 2015, ir-Repubblika tal-Kroazja nnotifikat lir-Repubblika tas-Slovenja bil-waqfien tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ u l-applikabbiltà eventwali tal-proċedura prevista fl-Artikolu 65 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna ( 80 ). Din in-notifika ġiet ikkomunikata wkoll lit-Tribunal tal-Arbitraġġ fil-31 ta’ Lulju 2015. Għalhekk, minn din in-notifika, ir-Repubblika tal-Kroazja rtirat mill-proċedura ta’ arbitraġġ u ma ħaditx iktar sehem fiha. Fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha u matul is-seduta, hija sostniet li t-Tribunal tal-Arbitraġġ, bl-adozzjoni tal-imsemmija deċiżjoni, mar lil hinn mill-kompetenzi tiegħu ( 81 ).

146. B’mod iktar ġenerali, għandu jiġi osservat li, fl-istorja tad-dritt internazzjonali u anki fil-preżent ( 82 ), is-sitwazzjoni li fiha waħda mill-partijiet għall-proċedura arbitrali ma tirrikonoxxix il-validità ta’ deċiżjoni mogħtija minn tribunal tal-arbitraġġ jew tirrifjuta li teżegwixxiha, ma hijiex ġdida ( 83 ). Fil-fatt, anki jekk ma hemm l-ebda mekkaniżmu obbligatorju ta’ kontroll tad-deċiżjonijiet arbitrali bejn l-Istati, Stat li jikkontesta tali deċiżjoni jista’ jressaq it-tilwima dwar il-validità ta’ dik id-deċiżjoni quddiem il-QIĠ ( 84 ).

147. F’dan il-kuntest, ma tantx huwa sorprendenti li r-Repubblika tal-Kroazja, sabiex tispjega r-raġunijiet tan-nuqqas ta’ rikonoxximent tagħha tad-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża, tibbaża fuq l-allegat eċċess ta’ poter tat-Tribunal tal-Arbitraġġ bbażat fuq l-adozzjoni stess tal-imsemmija deċiżjoni ( 85 ). Fil-prattika, meta Stat jikkontesta deċiżjoni arbitrali bejn Stati, l-imsemmija deċiżjoni tikkostitwixxi biss, fir-realtà, tentattiv ta’ riżoluzzjoni tat-tilwima inkwistjoni, peress li, fid-dritt internazzjonali pubbliku u fid-dawl ta’ dak li wieħed jista’ jikkunsidra bħala l-essenza imperfetta tagħha, ma jeżistix mekkaniżmu vinkolanti li jiggarantixxi l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet arbitrali bejn l-Istati li huwa indipendenti mir-rieda sovrana tal-Istati ( 86 ).

148. Anki jekk jitqies li, mill-perspettiva tad-dritt internazzjonali, id-deċiżjoni parzjali tinkludi evalwazzjoni ġuridika dwar il-fatti msemmija fil-punt 145 ta’ dawn il-konklużjonijiet ( 87 ), xorta jibqa’ l-fatt li din id-deċiżjoni għadha ma ġietx implimentata fir-relazzjonijiet bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja. Ninnota, f’dan ir-rigward, li l-Artikolu 7(3) tal-Ftehim ta’ Arbitraġġ jistipula li “l-partijiet għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jimplimentaw id-deċiżjoni, inkluż, jekk ikun hemm bżonn, l-emenda tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fis-sitt xhur wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. F’dan is-sens, nikkondividi l-argument tar-Repubblika tal-Kroazja, ippreżentat waqt is-seduta, li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma għandhiex natura “awtoeżekutorja” ( 88 ), li jidhirli li jfisser, fil-fehma tiegħi, li ma hijiex direttament applikabbli ( 89 ).

149. Konsegwentement, jiena tal-opinjoni li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma ġietx implimentata fir-relazzjonijiet bejn ir-Repubblika tal-Kroazja u r-Repubblika tas-Slovenja, b’tali mod li, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, il-fruntiera bejn dawn iż-żewġ Stati Membri la ġiet stabbilita fis-sens tal-Artikolu 52 TUE u tal-Artikolu 355 TFUE u lanqas fis-sens tal-ġurisprudenza Aktiebolaget NN ( 90 ), li skontha kull wieħed mill-Istati Membri għandu jiddetermina l-estensjoni u l-limiti tat-territorju tiegħu, b’mod konformi mar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku. Peress li d-determinazzjoni tal-fruntieri bejn Stati Membri ma hijiex kompetenza attribwita lill-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 5(2) TUE, u ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-dritt tal-Unjoni, il-kwistjonijiet inkwistjoni ma jistgħux jikkostitwixxu s-suġġett tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 259 TFUE.

150. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandhom jiġu eżaminati separatament l-ilmenti speċifiċi bbażati fuq id-dritt sekondarju u mressqa mir-rikorrenti insostenn tar-rikors tagħha. Hemm lok li tiġi analizzata l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tieħu konjizzjoni tal-ilmenti insostenn tar-rikors ibbażati fuq, minn naħa (il-punt (b)) l-Artikolu 5(2) u l-Anness I għar-Regolament Nru 1380/2013 (it-tielet ilment), u, min-naħa l-oħra, (il-punt (c)) is-sistema ta’ kontroll, l-ispezzjoni u l-implimentazzjoni tas-sistema ta’ kontroll prevista mir-Regolament Nru 1224/2009 u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011 (ir-raba’ ilment), l-Artikoli 4 u 17, moqrija flimkien mal-Artikolu 13 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (il-ħames ilment), kif ukoll l-Artikolu 2(4) u l-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 2014/89 (is-sitt ilment).

b) Fuq it-tielet ilment, ibbażat fuq ksur tar-Regolament Nru 1380/2013

151. Permezz tat-tielet ilment tagħha, ir-Repubblika tas-Slovenja ssostni li, billi ma osservatx it-territorju tagħha, ir-Repubblika tal-Kroazja kisret id-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-politika komuni tas-sajd, b’mod iktar partikolari l-Artikolu 5(2) u l-Anness I tar-Regolament Nru 1380/2013 ( 91 ).

152. Qabel kollox, nosserva li, kuntrarjament għal atti ta’ dritt sekondarju oħrajn invokati mir-Repubblika tas-Slovenja, ir-Regolament Nru 1380/2013 jinkludi riferiment espliċitu għad-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata. Fil-fatt, skont in-noti ta’ qiegħ il-paġna relatati mal-punti 8 u 10, intitolati “Ilmijiet tal-kosta tal-Kroazja” (punt 8) u “Ilmijiet tal-kosta tas-Slovenja” (punt 10), tal-Anness I għar-Regolament Nru 1380/2013, ir-“reġim imsemmi hawn fuq għandu japplika mill-implimentazzjoni sħiħa tas-sentenza tal-arbitraġġ […]”. F’dan ir-rigward, peress li r-Regolament Nru 1380/2013 huwa att leġiżlattiv tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 297 TFUE, huwa evidenti li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament humiex issodisfatti, jiġifieri jekk is-sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet dwar il-viċinat prevista fl-Artikolu 5(2) tal-imsemmi regolament, fid-dawl tal-preċiżazzjonijiet li jidhru fl-Anness I, tapplikax.

153. Madankollu, sa fejn ir-Repubblika tas-Slovenja tfittex li jiġi kkonstatat, permezz ta’ dan it-tielet ilment ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 5(2) u tal-Anness I tar-Regolament Nru 1380/2013 ( 92 ), il-ksur mir-Repubblika tal-Kroazja tas-sistema prevista f’dan l-artikolu, inqis li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex teżamina dan l-ilment.

154. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1380/2013 jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu, aċċess indaqs għall-ilmijiet u r-riżorsi fl-ilmijiet kollha tal-Unjoni, għajr dawk imsemmija b’mod partikolari fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu. L-imsemmi paragrafu 2 jawtorizza lill-Istati Membri, fl-ilmijiet li jinsabu f’inqas minn 12-il mil nawtiku mil-linji bażi taħt is-sovranità jew ġurisdizzjoni tagħhom, sal-31 ta’ Diċembru 2022, li jillimitaw is-sajd għal bastimenti tas-sajd li tradizzjonalment jistadu f’dawk l-ilmijiet minn portijiet fuq il-kosta maġenb, mingħajr preġudizzju għall-arranġamenti għal bastimenti tas-sajd tal-Unjoni li jtajru l-bandiera ta’ Stati Membri oħra skont relazzjonijiet eżistenti dwar il-viċinat bejn l-Istati Membri u l-arranġamenti li jinsabu fl-Anness I, li jistabbilixxi għal kull Stat Membru ż-żoni ġeografiċi fi ħdan il-faxex kostali ta’ Stati Membri oħra fejn isiru attivitajiet tas-sajd u l-ispeċijiet ikkonċernati. L-Anness I għall-imsemmi regolament jiddefinixxi l-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-ilmijiet kostali fis-sens tal-Artikolu 5(2) tal-istess regolament. Skont in-noti ta’ qiegħ il-paġna relatati mal-punti 8 u 10 tal-Anness I għar-Regolament Nru 1380/2013, intitolati “Ilmijiet tal-kosta tal-Kroazja” (punt 8) u “Ilmijiet tal-kosta tas-Slovenja” (punt 10), huwa indikat li r-“reġim imsemmi hawn fuq għandu japplika mill-implimentazzjoni sħiħa tas-sentenza tal-arbitraġġ [… ]”. Fin-nuqqas ta’ preċiżazzjonijiet oħra fir-rigward ta’ dan il-kliem, hemm lok li jiġi interpretat sabiex tinftiehem il-portata ta’ din ir-referenza għad-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata.

155. F'dak li jirrigwarda l-espressjoni r-“reġim imsemmi hawn fuq”, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà speċifikat li dan kien ikopri ċerti sistemi speċifiċi li jagħtu dritt lill-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni li jtajru bandiera ta’ Stati Membri oħra, li jistadu fiż-żoni ta’ 12-il mil taħt ir-relazzjonijiet ta’ viċinat eżistenti bejn l-Istati Membri ( 93 ). Għaldaqstant, din l-espressjoni għandha tinftiehem bħala li tkopri s-sistema speċifika ta’ aċċess reċiproku “għal bastimenti tas-sajd tal-Unjoni li jtajru l-bandiera ta’ Stati Membri oħra skont relazzjonijiet eżistenti dwar il-viċinat bejn l-Istati Membri” (iktar ’il quddiem “is-sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet dwar il-viċinat”).

156. F’dak li jirrigwarda l-espressjoni “mill-implimentazzjoni sħiħa tas-sentenza tal-arbitraġġ” li tinsab fil-punti 8 u 10 tal-Anness I għar-Regolament Nru 1380/2013, li jirriflettu l-kontenut tal-Att ta’ Adeżjoni ( 94 ), jirriżulta li d-deċiżjoni finali hija att li jikkundizzjona l-applikazzjoni ratione temporis tas-sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet dwar il-viċinat, li l-modalitajiet tagħha huma previsti fl-Anness I għar-Regolament. Għalhekk, din is-sistema ma tistax tidħol fis-seħħ qabel l-“implimentazzjoni sħiħa” mir-Repubblika tal-Kroazja u mir-Repubblika tas-Slovenja tad-deċiżjoni arbitrali li ser tingħata. Fi kliem ieħor, l-imsemmija punti 8 u 10 huma intiżi sabiex jissospendu l-applikabbiltà tal-imsemmija sistema matul ir-riżoluzzjoni tat-tilwima dwar il-fruntieri kontenzjużi bejn dawn iż-żewġ Stati. F’dan il-każ, kif ikkonfermat ir-Repubblika tal-Kroazja waqt is-seduta, id-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma ġietx implimentata, għar-raġuni li dan l-Istat Membru jikkunsidra li huwa ddenunzja b’mod validu l-Ftehim ta’ Arbitraġġ ( 95 ) u jirrifjuta li jirrikonoxxi d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża mogħtija abbażi ta’ dan il-ftehim. Għaldaqstant, jiena tal-fehma li l-imsemmija sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet dwar il-viċinat, f’dak li jikkonċerna l-faxex tal-kosta Kroati u Sloveni, ma tapplikax ratione temporis. Peress li r-rikorrenti takkuża lir-Repubblika tal-Kroazja bi ksur tas-sistema speċifika skont ir-relazzjonijiet dwar il-viċinat, prevista fl-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 1380/2013, li ma kinitx applikabbli la matul l-allegat ksur u lanqas matul dawn il-proċeduri, peress li d-deċiżjoni arbitrali kontenzjuża ma ġietx implimentata, jiena tal-opinjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex teżamina t-tielet ilment.

c) Ir-raba’ sas-sitt ilmenti insostenn tar-rikors

157. F’dak li jirrigwarda r-raba’ sas-sitt ilmenti mressqa mir-Repubblika tas-Slovenja, dan l-Istat Membru jinvoka dispożizzjonijiet dwar is-sistema ta’ kontroll stabbilita mir-Regolament Nru 1224/2009 u mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011 (ir-raba’ lment), l-Artikoli 4 u 17, moqrija flimkien mal-Artikolu 13 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen (il-ħames ilment), kif ukoll l-Artikolu 2(4) u l-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 2014/89 (is-sitt ilment).

158. F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, f’dak li jirrigwarda r-raba’ lment ibbażat fuq ksur tad-dispożizzjonijiet li jinsabu fir-Regolament Nru 1224/2009 u fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 404/2011, l-aġir allegat huwa kkaratterizzat minn “bastimenti tal-pulizija Kroati [li] jakkumpanjaw lil sajjieda Kroati li jistadu fl-ibħra Sloveni, u b’hekk jipprekludu lill-ispetturi tas-sajd Sloveni milli jeżerċitaw kontroll”. Ir-rikorrenti żżid li “l-awtoritajiet Kroati jimponu multi għall-qsim illegali tal-fruntiera u għas-sajd illegali fuq is-sajjieda Sloveni li jistadu fl-ilmijiet Sloveni li [ir-Repubblika tal-Kroazja] tgħid li huma tagħha” u din tal-aħħar “ma tikkomunika [lir-Repubblika tas-Slovenja] ebda data dwar l-attivitajiet tal-bastimenti Kroati fl-ilmijiet Sloveni, hekk kif meħtieġ mir-Regolament”. Hija tikkonkludi li, billi tagħmel