SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)

28 ta’ Ottubru 2004 ( )

"Rikors għal kumpens – Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Ħalib – Imposta addizzjonali – Kwantità ta’ riferiment – Produtturi li jintrabtu b’impenn ta’ non kummerċjalizzazzjoni – Produtturi SLOM – Trasferiment ta’ intrapriża – Rifjut ta’ għoti ta’ kwantità ta’ riferiment speċifika"

Fil-kawża C-164/01 P

li għandha bħala suġġett appell skond l-Artikolu 49 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja,

ippreżentata fit-13 ta’ April 2001,

G. van den Berg, residenti f’Dalfsen (l-Olanda), irrappreżentat minn E. H. Pijnacker Hordijk, advocaat,

rikorrent

il-partijiet l-oħra fil-każ kienu:

Il-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn A.-M. Colaert, bħala aġent,

u

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn T. van Rijn, bħala aġent, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

konvenuti fl-ewwel istanza,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),

komposta minn C. W. A. Timmermans, President ta’ l-Awla, J.-P. Puissochet u N. Colneric (Relatur), Imħallfin,

Avukat Ġenerali: C. Stix-Hackl,

Reġistratur: R. Grass,

wara li rat il-proċedura bil-miktub,

wara li semghet il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta ta’ l-20 ta’ Novembru 2003,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Permezz ta’ l-appell tagħha, G. Van den Berg jitlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej tal-31 ta’ Jannar 2001, Van den Berg vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni (T-143/97, Ġabra p. II-277, iktar ’il quddiem is-"sentenza kkontestata"), li biha ċaħdet ir-rikors tiegħu għal responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità skond l-Artikoli 178 u t-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 215 tat-trattat KE (li saru l-Artikolu 235 KE u t-tieni inċiż ta’ l-Artikolu288 KE).

Il-kuntest ġuridiku

Is-sistema tal-kwantitajiet ta’ riferiment

2 Ir-Regolament tal-Kunsill, tas-17 ta’ Mejju 1977, li jistabbilixxi sistema ta’ premji ta’ non kummerċjalizzazzjoni tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib u għall-konverżjoni tal-merħliet li jipproduċu ħalib (ĠU L 131, p. 1), jipprovdi l-ħlas ta’ premju ta’ non kummerċjalizzazzjoni jew ta’ premju ta’ rikonverżjoni lill-produtturi li jimpenjaw ruħhom li ma jikkummerċjalizzawx il-ħalib jew prodotti tal-ħalib waqt perijodu ta’ non kummerċjalizzazzjoni ta’ ħames snin jew sabiex ma jikkummerċjalizzawx il-ħalib jew prodotti tal-ħalib u sabiex jirrikonvertu l-merħliet tagħhom li jipproduċu ħalib sabiex jipproduċu laħam waqt perijodu ta’ rikonverżjoni ta’ erba’ snin.

3 Ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 856/84 tal-31 ta’ Marzu 1984, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 804/68 dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 90, p. 10), u 857/84 tal-Kunsill tal-31 ta’ Marzu 1984, li jadotta regoli ġenerali għall-applikazzjoni ta’ l-imposta previst fl-Artikolu 5C tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 90, p. 13), introduċew, mill-1 ta’ April 1984, imposta addizzjonali fuq kwantitajiet ta’ ħalib kunsinnati li jaqbżu kwantità ta’ riferiment għal kull Stat Membru. Il-kwantità ta’ riferiment li għandha tkun eżenti mill-imposta addizzjonali tkun daqs il-kwantità tal-ħalib jew ekwivalenti tal-ħalib, jew ikkunsinnata minn produttur jew mixtrija minn maħleb, kif deċiż mill-Istat, waqt is-sena ta’ riferiment, li fil-każ ta’ l-Olanda kienet is-sena 1983.

4 Il-produtturi li ma kkunsinnaw l-ebda ħalib waqt is-sena ta’ riferiment adottata mill-Istat Membru kkonċernat, in eżekuzzjoni ta’ impenn li sar abbażi tar-Regolament Nru 1078/77, ġew esklużi mill-allokazzjoni ta’ kwantità ta’ riferiment. Dawn il-produtturi huma komunement imsejħa l-"produtturi SLOM".

5 Permezz tas-sentenzi tat-28 ta’ April 1988, Mulder (120/86, Ġabra p. 2321, iktar ’il quddiem is-"sentenza Mulder I"), u Von Deetzen (170/86, Ġabra p. 2355), il-Qorti ddikjarat invalidu r-Regolament Nru 857/84, kif ikkompletat mir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1371/84 tas-16 ta’ Mejju 1984, li jipprovdi l-modalitajiet ta’ applikazzjoni ta’ l-imposta adizzjonali previst fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nur 804/68 (ĠU 1984 L 132, p. 11), sa fejn ma kienx jipprevedi għall-allokazzjoni ta’ kwantità ta’ riferiment lill-produtturi li, in eżekuzzjoni ta’ impenn magħmul skond ir-Regolament Nru 1078/77, ma kkunsinnawx ħalib fis-sena ta’ riferiment adottata mill-Istat Membru kkonċernat.

6 B’riżultat ta’ l-imsemmija sentenzi, il-Kunsill adotta, fl-20 ta’ Marzu 1989, ir-Regolament tal-Kunsill Nru 764/89, li jemenda r-Regolament Nru 857/84 (ĠU 1989 L 84, p. 2), li daħal fis-seħħ fid-29 ta’ Marzu 1989, sabiex lill-produtturi SLOM tiġi allokata kwantità ta’ riferiment speċifika li tirrapreżenta 60 % tal-produzzjoni tagħhom fit-tnax-il xahar qabel l-impenn tagħhom li ma jikkummerċjalizzawx jew ta’ rikonverżjoni skond ir-Regolament Nru 1078/77.

7 Fl-applikazzjoni tar-Regolament Nru 764/89, ir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1033/89 ta’ l-20 ta’ April 1989, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1546/88, dwar regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-imposta addizzjonali msemmija fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/76 (ĠU 1989 L 110, p. 27), daħħal Artikolu 3a ġdid fir-Regolament Nru 804/68, li l-ewwel inċiż tiegħu jgħid hekk:

"It-talba [għal kwantità ta’ riferiment speċifika] prevista fl-Artikolu 3a (1) tar-Regolament (KEE) Nru 857/84 tiġi ppreżentata mill-produttur interessat lill-awtorità kompetenti nnominata mill-Istat Membru, skond il-proċeduri stabbiliti minnha, u bil-kundizzjoni li l-produttur ikun jista’ juri li għadu jopera, kollha kemm hi jew in parti, l-istess intrapriża li kien jopera fil-mument ta’ l-aċċetazzjoni, previst fl-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KEE) Nru 1391/78 tal-Kummissjoni, tat-talba ta’ għal ħruġ ta’ premju." [Traduzzjoni mhuwiex uffiċjali]

Il-kwantitajiet ta’ riferiment fil-każ ta’ trasferiment ta’ intrapriża

8 Għal dak li jikkonċerna l-eżitu rriżervat għal kwantità ta’ riferiment fil-każ ta’ trasferiment tal-intrapriża, l-Artikolu 7(1) u (4) tar-Regolament Nru 857/84, kif emendat mir-Regolament tal-Kunsill tas-26 ta’ Frar 1985 (ĠU 1985 L 68, p. 1), jgħid hekk:

"1. Fil-każ ta’ bejgħ, lokazzjoni jew trasferiment permezz ta’ suċċessjoni ta’ intrapriża, il-kwantità ta’ riferiment korrispondenti tiġi ttrasferita kollha jew in parti lix-xerrej, lill-inkwilin jew lil werriet skond il-metodi li jridu jiġu stabbiliti.

Fil-każ ta’ trasferiment ta’ art lill-awtoritajiet pubbliċi u/jew għal użu pubbliku, bla ħsara għat-tieni inċiż tal-paragrafu 3, l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-kwantità ta’ riferiment kollha jew parti minnha li tikkorrispondi ma l-intrapriża jew ma’ parti mill-intrapriża li hija l-oġġett tat-trasferiment titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-produttur uxxenti, jekk ikollu l-intenzjoni jkompli bil-produzzjoni tal-ħalib.

[…]

4. Fil-każ ta’ lokazzjonijiet rurali li waslu biex jiskadu, jekk inkwilin m’għandux dritt għal proroga tal-lokazzoni f’kundizzjonijiet simili, l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-kwantità ta’ riferiment kollha jew parti korrispondenti għall-intrapriża li hija l-oġġett tal-lokazzjoni titqiiegħed għad-dispożizzjoni ta’ inkwilin uxxenti, jekk huwa jkollu l-intenzjoni jkompli bil-produzzjoni tal-ħalib."

9 L-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 7 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1546/88 tat-3 Ġunju 1988, li jipprovdi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-imposta addizzjonali msemmija fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 (ĠU L 139, p. 12) jgħid hekk:

"Għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 7 tar-Regolament (KEE) Nru 857/84, u bla ħsara għall-paragrafu 3 ta’ l-imsemmi Artikolu, il-kwantitajiet ta’ riferiment tal-produtturi u tax-xerrejja, fil-kuntest tal-formuli A u B, u tal-produtturi li jbiegħu direttament għall-konsum jiġu ttrasferiti taħt il-kundizzjonijiet segwenti:

1) fil-każ ta’ bejgħ, lokazzjoni jew trasferiment b’suċċessjoni tat-totalità ta’ intrapriża, il-kwantità ta’ riferiment korrispondenti hija ttrasferita lill-produttur li jakkwista l-intrapriża;

[…]

3) id-dispożizzjonijiet tal-punti 1 u 2 u tar-raba’ inċiżi huma applikabbli, skond il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali differenti, b’analoġija għal każijiet oħra ta’ trasferiment li jinkludu effetti ġuridiċi komparabbli għall-produtturi;

4) meta jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tat-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 7(1) u tal-paragrafu 4 tar-Regolament (KEE) Nru 857/84, li jittrattaw rispettivament it-trasferiment ta’ l-artijiet lill-awtoritajiet pubbliċi u/jew għal użu pubbliku minn naħa, u, fil-każ ta’ lokazzjonijiet rurali li jkunu waslu biex jiskadu mingħajr possibbiltà ta’ proroga, f’kundizzjonijiet simili, min-naħa l-oħra, kollha jew parti mill-kwantità ta’ riferiment korrispondenti għall-intrapriża jew għall-parti ta’ l-intrapriża li hija suġġett, skond il-każ, ta’ trasferiment jew ta’ nuqqas ta’ tiġdid tal-lokazzjoni, titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-produttur ikkonċernat jekk huwa jkollu l-intenzjoni li jkompli l-produzzjoni tal-ħalib, bil-kundizzjoni li s-somma tal-kwantità ta’ riferiment li b’hekk titqiegħed għad-dispożizzjoni tiegħu u tal-kwantità korrispondenti għall-intrapriża li huwa jakkwista, jew li fuqha jkompli bill-produzzjoni, li tkunx iktar mill-kwantità ta’ riferiment li kienet disponibbli għalih qabel it-trasferiment jew l-iskadenza tal-lokazzjoni."

Is-sistema ta’ kumpens u dik ta’ preskrizzjoni

10 Permezz tas-sentenza intelokutorja tad-19 ta’ Mejju 1992, Mulder et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-104/89 u C-37/90, Ġabra, p. I-3061, iktar ’il quddiem is-"sentenza Mulder II"), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat il-Komunità Ewropea responsabbli tad-danni subiti minn ċerti produtturi tal-ħalib li kienu daħlu għal impenji skond ir-Regolament Nru 1078/77 u li sussegwentement ma tħallewx jikkummerċjalizzaw il-ħalib b’riżultat ta’ l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 857/84.

11 B’riżultat ta’ din is-sentenza, il-Kunsill u l-Kummissjoni ppublikaw, fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej tal-5 ta’ Awwissu 1992, il-Komunikazzjoni 92/C 198/04 (ĠU 1992 C 198, p. 4, iktar ’il quddiem il-"komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992"). Din il-komunikazzjoni tgħid hekk:

"Wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej, mogħtija fid-19 ta’ Mejju 1992 fil-kawżi magħquda C-104/89 (Mulder) u C-37/90 (Heinemann), l-istituzzjonijiet komunitarji jqisu neċessarju li jikkomunikaw lill-partijiet ikkonċernati dan li ġej:

1) Il-Qorti tal-Ġusitzzja rrikonoxxiet li r-responsabbiltà mhuwiex kuntrattwali tal-Komunità skond l-Artikolu 215 tat-Tattat KEE teżisti fil-konfront ta’ kull produttur kif iddefinit mill-Artikolu 12 punt ċ) tar-Regolament (KEE) Nru 857/84, li jkun sofra danni reparabbli fis-sens tas-sentenza ċċitata iktar ’il fuq mill-fatt li ma setgħax jirċievi fi żmien xieraq kwota tal-ħalib wara l-parteċipazzjoni tiegħu fis-sistema stabbilita mir-Regolament (KEE) Nru 1078/77, u li effettivament tissodisfa l-kriterji u kundizzjonijiet ta’ din is-sentenza.

2) L-istituzzjonijiet jimpenjaw ruħhom fil-konfront tal-produtturi kollha msemmija fil-punt 1 li jirrinunzjaw, sa l-iskadenza tat-terminu previst fil-punt 3, li jqajmu eċċezzjoni għall-preskrizzjoni li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja sakemm id-dritt għall-kumpens ikun għadu mhuwiex preskritt fid-data tal-pubblikazzjoni tal-komunikazzjoni preżenti fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej jew fis-data li fiha l-produttur jkunu diġà rrikorra għand waħda mill-istituzzjonijiet.

3) Sabiex jingħata effett sħiħ lis-sentenza tad-19 ta’ Mejju 1992, l-istituzzjonijiet ser jadottaw il-metodi prattiċi għall-kumpens tal-persuni kkonċernati, inkluża l-kwistjoni ta’ l-interessi.

L-istituzzjonijiet iridu jispeċifikaw lil liema awtoritajiet u f’liema terminu jridu jiġu mressqa t-talbiet. Il-produtturi huma assigurati li ma tiġix ippreġudikata l-possibbiltà li jiġu rikonoxxuti d-drittijiet tagħhom jekk dawn ma jimmanifestawx dan qabel il-ftuħ dan it-terminu lill-istituzzjonijiet komunitarji jew lill-awtoritajiet nazzjonali."

12 Wara l-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, il-Kunsill adotta r-Regolament (KEE) Nru 2187/93, tat-22 ta’ Lulju 1993, li jipprovdi għal offerta għall-kumpens lil ċerti produtturi tal-ħalib jew tal-prodotti tal-ħalib li temporanjament ma tħallewx iwettqu l-attività tagħhom (ĠU 1993 L 196, p. 6).

13 L-Artikolu 8 ta’ l-imsemmi regolament jgħid hekk:

"1. Il-kumpens jiġi offrut biss għal perijodu li fih id-dritt għall-kumpens mhuwiex preskritt.

2. Sabiex jiġi stabbilit il-perijodu li għalih għandu jiġi offrut kumpens:

a) hija kkunsidrata, bħala d-data ta’ interruzzjoni għat-terminu tal-preskrizzjoni ta’ ħames snin, kif stabbilit mill-Artikolu 43 ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġusitzzja, id-data tat-talba indirizzata lil waħda mill-Istituzzjonijiet tal-Komunità jew, jekk huwa każ ta’ rikors magħmul quddiem il-Qorti tal-Ġusitzzja, id-data li fiha r-rikors jitniżżel fir-reġistru tagħha jew l-aktar tard fid-data tal-komunikazzjoni ta’ l-Istituzzjonijiet ippublikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej Nru C 198, tal-5 ta’ Awwissu 1992;

[…]"

14 L-Artikolu 10(2) tar-Regolament Nru 2187/93 jgħid hekk:

"Il-produttur għandu jindirizza t-talba tiegħu lill-awtorità kompetenti. It-talba tal-produttur trid tasal għand l-awtorità kompetenti, taħt piena li ma tintlaqax, mhuwiex iktar tard sat-30 ta’ Settembru 1993.

It-terminu tal-preskrizzjoni previst fl-Artikolu 43 ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jerġa jibda jidekorri fir-rigward tal-produtturi kollha sa mid-data prevista fl-ewwel inċiż jekk it-talba prevista fl-imsemmi inċiż ma tkunx saret qabel din id-data, sakemm il-preskrizzjoni ma tkunx ġiet interrotta permezz ta’ rikors ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja skond l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut tagħha."

15 L-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja jgħid hekk:

"L-azzjonijiet kontra l-Komunitajiet f’materja ta’ responsabbiltà mhuwiex kontrattwali jiġu preskritti b’ħames snin li jingħaddu minn meta jiġri l-fatt li jagħti lok għalihom. Il-preskrizzjoni tiġi nterrotta kemm bil-preżentata tar-rikors quddiem il-Qorti, kif ukoll bit-talba qabel il-preżentata li tista’ tagħmel il-parti leża lill-istituzzjonijiet kompetenti tal-Komunitajiet.

F’ dan l-aħħar każ, ir-rikors għandu jiġi preżentat fit-terminu ta’ xahrejn previst fl-Artikolu [173]; japplikaw meta jkun il-każ, id-disposizzjonijiet tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikoli [175]."

16 Skond l-Artikolu 175, l-ewwel u t-tieni paragrafi, tat-Trattat KE (li sar l-artikolu 232, l-ewwel u t-tieni paragrafi KE):

"Jekk il-Parlament Ewropew, il-Kunsill jew il-Kummissjoni, bi ksur ta’ dan it-Trattat, ma jieħdux azzjoni, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet l-oħra tal-Komunità jistgħu jiftħu proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja biex dan il-ksur jiġi kkonstatat.

Ir-rikors ikun ammissibli biss jekk l-istituzzjoni involuta tkun l-ewwel ġiet imsejħa biex tieħu azzjoni. Jekk fi zmien xahrejn minn meta tkun ġiet hekk imsejħa, l-istituzzjoni involuta ma tkunx spjegat il-posizzjoni tagħha, ir-rikors jista’ jinġieb f’terminu ġdid ta’ xahrejn."

17 Fil-kawżi previsti fis-sentenza Mulder II, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fuq l-ammont ta’ kumpens mitlub mir-rikorrenti permezz tas-sentenza tas-27 ta’ Jannar 2000, Mulder et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-104/89 u C-37/90, Ġabra p. I‑203).

Is-sistema Olandiża

18 In applikazzjoni tar-Regolamenti Nri 764/89 u 1033/89, ir-Renju ta’ l-Olanda adotta, fis-16 ta’ Mejju 1989, id-deċiżjoni msejħa "Beschikking Superheffing SLOM-deelnemers" (deċiżjoni dwar l-imposta addizzjonali applikabbli għall-parteċipanti fis-sistema ta’ qerda jew rikonverżjoni ta’ merħliet li jipproduċu l-ħalib, iktar ’il quddiem il-"BSD"). L-Artikolu 3(1) tagħha jipprovdi li kwantità ta’ riferiment provviżorja ma tistgħax tiġi attribwita skond il-BSD ħlief sa fejn dawn "fil-mument tal-preżentata tat-talba, il-produttur ikun għadu jippossjedi, taħt titolu ta’ propjetà, ta’ emfitewta jew ta’ kerrej, interament jew in parti, u li għadu jopera taħt dak it-titolu għalih stess u b’responsabbiltà tiegħu l-intrapriża kkonċernata mill-ftehim ta’ non kummerċjalizzazzjoni […]".

Il-fatti li wasslu għall-kawża

19 Il-fatti li wasslu għall-appell magħmul minn G. Van den Berg huma esposti hekk kif ġej fil-punti 14 sa 21 tas-sentenza kkontestata:

"14 Ir-rikorrent huwa produttur tal-ħalib fl-Olanda. Peress li kien impenja ruħu fil-kuntest tar-Regolament Nru 1078/77 għal non kummerċjalizzazzjoni li ġiet fi tmiem fit-23 ta’ Frar 1985, huwa ma pproduċiex ħalib fis-sena ta’ riferiment magħżul skond ir-Regolament Nru 857/84. Konsegwentement, ma setgħatx tiġi attribwita lilu kwantità ta’ riferiment wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-regolament.

15 Fl-1 ta’ Mejju 1985, ir-rikorrent akkwista intrapriża f’Dalfsen (l-Olanda) li mexxa flimkien ma’ l-intrapriża inizjali tiegħu, li tinsab f’Wijhe (l-Olanda), għal sena. Huwa biegħ l-intrapriża ta’ Wijhe fit-13 ta’ Mejju 1986.

16 Permezz ta’ ittra ta’ l-avukat tagħhom tal-31 ta’ Marzu 1989, indirizzata lill-Kunsill [ta’ l-Unjoni Ewropea] u lill-Kummissjoni [tal-Komunitajiet Ewropej], ir-rikorrent kif ukoll 351 produttur ieħor, komunement imsejħa produtturi SLOM, bħala implementazzjoni ta’ impenn skond ir-Regolament Nru 1078/77, peress li ma kkunsinnawx ħalib fis-sena ta’ riferiment, elenkati f’lista annessa ma’ l-imsemmija ittra, stqarrew li jżommu lill-Komunità responsabbli għal dannu li jirriżulta mill-invalidità tar-Regolament Nru 857/84 kif stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Mulder I. L-istituzzjonijiet ma rrispondewx għal din l-ittra.

17 Wara s-sentenza Mulder I u wara l-adozzjoni tar-Regolament Nru 764/89, ir-rikorrenti talbet mill-ġdid il-konċessjoni ta’ kwota f’Ġunju 1989. Din it-talba ġiet irrifjutata fit-30 ta’ Awwissu 1989, peress li r-rikorrent ma kienx għadu jmexxi l-istess intrapriża bħal dik li kien imexxi fiż-żmien ta’ l-operat tiegħu ta’ non kummerċjalizzazzjoni.

18 Ir-rikorrent ikkontesta, mingħajr suċċess, din id-deċiżjoni ta’ rifjut quddiem il-qrati nazzjonali. Konsegwentement, l-imsemmija deċiżjoni saret finali.

19 Permezz ta’ ittra ta’ l-14 ta’ Lulju 1992, ir-rappreżentant legali tar-rikorrent sostna għan-nom tiegħu u tal-produtturi msemmija fl-anness ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 li l-interruzzjoni tal-preskrizzjoni kienet seħħet fid-data ta’ din l-ittra. Permezz ta’ ittra tat-22 ta’ Lulju 1992, id-Direttur Ġenerali tas-servizz ġuridiku tal-Kunsill irrisponda li t-terminu tal-preskrizzjoni reġa kien beda jidekorri għal dak li jikkonċerna t-348 produttur, inkluz ir-rikorrent, li ma kienux ippreżentaw rikors. Minkejja dan, huwa aċċetta li l-ittra ta’ l-14 ta’ Lulju 1992 tista’ tikkostitwixxi, fir-rigward tagħhom, talba ġdida minn qabel skond l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja. Huwa indika wkoll li l-Kunsill ma kienx ser isostni l-limitu tal-preskrizzjoni sa minn din id-data u sas-17 ta’ Settembru 1992 sa fejn id-domandi għal kumpens ta’ persuni kkonċernati ma kienux diġà preskritti fl-14 ta’ Lilju 1992. Fl-aħħar nett, huwa ppreċiża:

"F’dan it-terminu, l-istituzzjonijiet se jaħdmu sabiex jadottaw flimkien il-metodi prattiċi għall-kumpens, skond is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

Għalhekk, sadanittant mhuwiex neċessarju li jsir rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinżamm l-interruzzjoni tal-preskrizzjoni.

Jekk dawk il-metodi [ma jiġux] stabbiliti sas-17 ta’ Settembru li ġej, il-Kunsill jinfurmak kif [għandek] tipproċedi."

20 Permezz ta’ ittra ta’ l-10 ta’ Settembru 1993, dwar il-kumpens għall-ċerti produtturi fil-kuntest tar-Regolament Nru 2187/93, il-Kummissjoni indikat lill-Awtoritajiet Olandiżi:

‘Qed nannettu l-lista tar-rikorrenti SLOM li, bis-saħħa tal-komunikazzjoni ġenerali ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji tal-5 ta’ Awwissu 1992, interrompew it-terminu tal-preskrizzjoni applikabbli għat-talbiet tagħhom għal kumpens billi rriferewhom lill-Kummissjoni, lill-Kunsill jew lill-Qorti tal-Ġustizzja.’

21 L-isem tar-rikorrent jinsab f’din il-lista u d-data tal-31 ta’ Marzu 1989 kienet imsemmija f’dan ir-rigward bħala d-data ta’ interruzzjoni tal-preskrizzjoni bis-saħħa tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992."

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u s-sentenza kkontestata

20 Permezz ta’ att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fid-29 ta’ April 1997, G. Van den Berg ressaq rikors kontra l-Kunsill u l-Kummissjoni għal responsabbiltà mhuwiex kuntrattwali tal-Komunità skond l-Artikoli 178 u t-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 215 tat-Trattat.

21 Permezz ta’ digriet ta’ l-24 ta’ Ġunju 1997, il-Qorti tal-Prim’Istanza ssospendiet il-proċedimenti sakemm il-Qorti tal-Ġustizzja tagħti sentenza li ġġib fi tmiem il-kawżi Mulder et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-104/89) u Heinemann vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-37/90). Wara li semgħet lill-partijiet fit-30 ta’ Settembru 1998 waqt laqgħa informali, il-proċedura tkompliet skond id-digriet tal-President tar-Raba’ Awla tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-11 ta’ Marzu 1999.

22 Fir-rikors tiegħu, G. Van den Berg talab li l-Komunità tiġi kkundannata tħallsu s-somma ta’ 606315 NLG għal danni u interessi flimkien ma’ interessi moratori bir-rata ta’ 8 % fis-sena li tibda’ tiddekorri mill-preżentata tar-rikors tiegħu.

23 Permess tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet ir-rikors bħala inammissibbli u kkundannat lil G. Van den Berg ibati l-ispejjeż.

Fuq ir-responsabbiltà tal-Komunità

24 Il-Qorti tal-Prim’Istanza fakkret, fil-punt 38 tas-sentenza kkontestata, il-kundizzjonijiet għal responsabbiltà tal-Komunità. Hija ddeċidiet, fil-punti 39 u 40 tagħha, li din ir-responsabbiltà tkun preżenti fir-rigward tal-produtturi SLOM fuq il-bażi tal-ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattiva leġittima.

25 Għal dak li jikkonċerna t-talba għal kumpens għad-danni għal perijodu bejn it-23 ta’ Frar 1985 u t-13 ta’ Mejju 1986, data li fiha G. Van den Berg biegħ il-intrapriża SLOM tiegħu , jiġifieri l-intrapriża li għaliha din ta’ l-aħħar kienet impenjat ruħha għal non kummerċjalizzazzjoni skond ir-Regolament Nru 1078/77, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonstatat, fil-punt 42 tas-sentenza kkontestata, li mhuwiex ikkontestat li r-rikorrent, skond ir-Regolament Nru 857/84, ma seta’ jikkunsinna l-ebda ħalib u li d-dannu korrispondenti huwa attribwibbli għall-Komunità.

26 Fil-punti segwenti tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza eżaminat f’liema miżuri d-dannu invokat għall-perijodu wara t-13 ta’ Mejju 1986 kien konsegwenza ta’ l-ewwel rifjut li r-rikorrent jingħata kwota fl-1985.

27 F’dam ir-rigward, hija ddeċidiet, fil-punti 44 sa 46 tas-sentenza kkontestata:

"44 Hemm lok li jiġi mfakkar li r-rikorrent ittrasferixxa l-intrapriża SLOM tiegħu fl-1986 u ttrasferixxa l-attività ta’ produzzjoni tiegħu f’intrapriża oħra għal raġunijiet ta’ effiċjenza ekonomika. Jirriżulta mill-evidenza kollha, li din id-deċiżjoni tar-rikorrenti, meħuda volontarjament, ma kellha l-ebda rabta mar-rifjut tal-konċessjoni ta’ kwota li ġiet iffaċċata wara l-iskadenza ta’ l-impenn tagħha għal non kummerċjalizzazzjoni fl-1985.

45 Minbarra dan, jirriżulta mill-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 857/84, kif emendat mir-Regolament Nru 590/85 […], flimkien ma’ l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1546/88, li, anki fis-sitwazzjoni li fiha produttur tal-ħalib li ma impenjax ruħhu għal non kummerċjalizzazzjoni jew rikonverżjoni, il-possibbiltajiet ta’ trasferiment ta’ kwota ta’ intrapriża lill-oħra jkunu limitati għall-każ kemm tat-trasferiment ta’ l-artijiet lill-awtoritajiet pubbliċi u/jew minħabba użu pubbliku (Artikolu 7(1)), kemm ta’ dawk fejn il-lokazzjonijiet rurali ser jiskadu u li ma jistgħux jiġġeddu (Artikolu 7(4)).

46 Konsegwentement, anki jekk wieħed jissupponi li huwa veru li l-produtturi li jiddisponu minn kwantità ta’ riferiment setgħu, fl-1985/1986, jittrasferuha skond il-prattika amministrattiva Olandiża, huwa każ ta’ ċirkustanza barranija għal-leġiżlatur Komunitarju u f’dan il-każ, huma l-awtoritajiet Olandiżi li jridu jagħtu trattament mhuwiex diskriminatorju lir-rikorrent".

28 Fil-punt 47 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonstat li, wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 764/89, it-talba ta’ G. Van den Berg għall-attribuzzjoni ta’ kwota skond dan ir-Regolament ġiet irrifjutata skond l-Artikolu 3(a)(1) tar-Regolament Nru 1546/88, kif emendat mir-Regolament Nru 1033/89, li skond dan l-għoti ta’ kwantità ta’ riferiment speċifika kienet suġġetta għall-prova li l-produttur imexxi, fid-data tat-talba, kollha jew in parti l-intrapriża SLOM.

29 Fil-punt 48 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza evalwat din il-miżura hekk:

"Issa, kuntrarjament għal dak li r-rikorrent jallega, u kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat f’bosta okkażjonijiet (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-27 ta’ Jannar 1994, Herbrink, C-98/91, Ġabra p. I-223), din il-ħtieġa tillimita ruħha, fir-rigward ta’ kwantitajiet ta’ riferiment speċifiċi, il-prinċipju stabbilit mill-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 857/84, li jgħid li din il-kwantità ta’ riferiment hija ttrasferita ma’ l-artijiet li taw lok għall-attribuzzjoni tiegħu (punt 13). F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikorrent ma jistgħax isostni li t-talba ta’ din il-ħtieġa jammonta fir-rigward tiegħu għal ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattiva leġittima għaliex ma setgħax ikun jaf, fil-mument tat-trasferiment ta’ l-intrapriża SLOM tiegħu, li kundizzjoni bħal din kienet ser tkun imposta."

30 Fil-punti 49 u 50 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza waslet għall-konklużjonijiet segwenti:

"49 Peress li l-bejgħ mir-rikorrent ta’ l-intrapriża SLOM tiegħu ma kinitx il-konsegwenza ta’ rifjut ta’ konċessjoni ta’ kwota li dan oppona illegalment fl-1985 u peress li ċ-ċirkustanzi tal-bejgħ ma kienux tali li jkunu koperti mill-possibbiltajiet ta’ trasferiment previst mir-Regolament Nru 857/84, ir-raġunijiet li għalihom ir-rikorrent ma kisibx kwota fil-kuntest tar-Regolament Nru 764/89 u d-dannu li jirriżulta ma jistgħux jiġu attribwiti lill-Komunità.

50 Jirriżulta li d-danni subiti mir-rikorrent mill-fatt tar-rifjut ta’ kwantità ta’ riferiment ma jistgħux ikunu dawk li seħħew sat-13 ta’ Mejju 1986."

Fuq il-preskrizzjoni

31 Il-Qorti tal-Prim’Istanza, fil-punti 58 sa 60 tas-sentenza kkontestata, eżaminat il-kundizzjonijiet li skond dawn il-preskrizzjoni tista’ tiġi opposta. Hija speċifikat li sa mit-23 ta’ Frar 1985, data ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 857/84 fir-rigward ta’ G. Van den Berg, il-kundizzjonijiet ta’ azzjoni għal kumpens kontra l-Komunità kienu sodisfatti u li t-terminu tal-preskrizzjoni beda jiddekorri. Hija kkonstatat li, f’dan il-każ partikolari, id-dritt għal kumpens ikopri perijodi suċċessivi li bdew kull jum li fih il-kummerċjalizzazzjoni ma kinitx possibbli.

32 Fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrilevat, fil-punt 61 tas-sentenza kkontestata, li t-terminu tal-preskrizzjoni skada ħames snin wara t-13 ta’ Mejju 1986, data tal-bejgħ ta’ l-intrapriża SLOM, jiġifieri t-13 ta’ Mejju 1991, sakemm ma ġiex interrott qabel din id-data.

33 Fir-rigward ta’ interruzzjoni possibbli tat-terminu tal-preskrizzjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet, fil-punt 63 tas-sentenza kkontestata, li r-rikorrenti ma tistax tinvoka, għall-finijiet ta’ l-interruzzjoni tal-preskrizzjoni prevista fl-imsemmi Artikolu 43, l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989, indirizzata lill-istituzzjonijiet għaliex hu ma ressaqx sussegwentement rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza .

34 Fir-rigward ta’ l-argument ta’ G. Van den Berg, li skond dan jirriżulta mill-applikazzjoni tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 fir-rigward tiegħu li l-Kunsill u l-Kummissjoni huma marbuta li ma jinvokawx il-preskrizzjoni sa mill-31 ta’ Marzu 1989, data li fiha hu kien indirizza lill-istituzzjonijiet, ġie miċħud kif jirriżulta mill-punti 65 sa 67 tas-sentenza kkontestata:

"65 Hemm lok li jiġi mfakkar f’dan ir-rigward li r-rinunzja sabiex tiġi invokata l- preskrizzjoni, imsemmija fil-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, kienet att unilaterali li għandha l-għan, fl-obbjettiv li tillimita n-numru ta’ rikorsi ġudizzjarji, li tinkoraġixxi lill-produtturi li jistennew l-implementazzjoni tas-sistema ta’ kumpens b’rata waħda previst fir-regolament Nru 2187/93 (sentenza [tal-25 ta’ Novembru 1998,] Steffens vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, [T-222/97, Ġabra p. II-4175], punt 38).

66 Din il-komunikazzjoni kienet immirata speċifikament għall-produtturi li d-drittijiet għall-kumpens tagħhom ma kienux għadhom preskritti fid-data tal-pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali fejn id-data li fiha huma kienu diġà indirizzati lil waħda mill-istituzzjonijiet […]. Permezz ta’ dan l-aħħar imsemmi riferiment, il-konvenuti kienu qed jirrferu għal produtturi li kienu rrikorrew għand l-istituzzjonijiet qabel il-pubblikazzjoni ta’ l-imsemmija komunikazzjoni sabiex teżiġi d-dritt għall-kumpens fuq il-bażi tas-sentenza Mulder II u li kienu ġew mistoqsija ma jintroduċux rikors għal kumpens waqt li jistennew l-adozzjoni tar-regolament ta’ kumpens b’rata waħda. L-għan ta’ dan ir-riferiment kien, fil-fatt, li jitħarsu d-drittijiet għal kumpens ta’ dawn il-produtturi.

67 Issa, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 qatt ma kellha segwitu b’risposta tal-konvenuti u li, konsegwentement, huma qatt ma impenjaw ruħhom fir-rigward tar-rikorrenti f’din id-data. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikorrent ma jistax jinvoka l-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992."

35 Fil-punti 68 sa 70 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrifjutat l-argument ta’ G. Van den Berg, ibbażat fuq il-fatt li ismu kien jidher fil-lista mibgħuta lill-awtoritajiet Olandiżi permezz ta’ ittra tal-Kummissjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1993, wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 2187/93, ittra li kienet telenka l-produtturi li jibbenefikaw mill-impenn li ma jinvokawx il-preskrizzjoni imsemmi fil-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 (iktar ’il quddiem il-"lista ta’ l-10 ta’ Settembru 1993").

36 F’dan ir-rigward, fil-punt 69 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrilevat:

"[…] din il-lista kienet indirizzata lill-awtoritajiet nazzjonali sabiex jiġi indikat lilhom, fil-każ li huma jirċievu talbiet għall-kumpens fil-kuntest tranżazzjonali previst fir-Regolament Nru 2187/93, sa mid-data li fiha l-preskrizzjoni tat-talbiet kienet ġiet interrotta. Hija ma tiddistingwixxix il-produtturi SLOM li lilhom kienet ġiet attribwita kwantità ta’ riferiment definittiva, u li għalhekk setgħu jibbenefikaw minn proposta ta’ tranżazzjoni fil-kuntest tat-Regolament Nru 2187/93, minn dawk li, bħar-rikorrent, ma kienux kisbu kwota u, konsegwentement, ma jaqgħux fil-kuntest ta’ tranżazzjoni. Jirriżulta li l-isem tar-rikorrenti kien jidher f’din il-lista bi żball."

37 Fil-punt 70 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza speċifikat li żball bħal dan ma kienx ta’ tip li jwassal lir-rikorrent jaħseb li kien ser jibbenefika mir-rabta msemmija fil-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 u li l-preskrizzjoni ta’ talba tiegħu kienet ġiet interrotta sa mill-31 ta’ Marzu 1989. Fil-fatt, skond l-imsemmi mħallef, fil-mument tat-trażmissjoni tal-lista ta’ l-10 ta’ Settembru 1993, ir-rikorrent kien diġà f’pożizzjoni li jkunu jaf li hu ma kienx jibbenefika mill-offerta tranżazzjonali prevista fir-Regolament Nru 2187/93 u li, konsegwentement, ma kienx ikkonċernat mill-impenn imsemmi.

38 Fil-punt 71 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrifjutat l-argument ibbażat fuq l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni, billi qalet li l-pożizzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar il-preskrizzjoni ta’ talba ma kienx jammonta għal trattament diskriminatorju kontra r-rikorrent ikkomparat ma’ l-attitudni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-produtturi SLOM li rċevew offerti għall-kumpens peress li s-sitwazzjoni ta’ dan l-aħħar imsemmi hija differenti minn dik tal-benefiċjarji tar-Regolament Nru 2187/93.

39 Fir-rigward ta’ l-affermazzjonijiet ta’ G. Van den Berg, li skond dawn membru tas-servizz ġuridiku tal-Kummissjoni kien ikkonferma bit-telefon lill-avukat tiegħu li l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 kienet tammonta għal att li jinterrompi l-preskrizzjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonstatat, fil-punt 72 tas-sentenza kkontestata, li huma m’huma ġġustifikati minn ebda element ta’ prova.

It-talbiet tal-partijiet u l-motivi għall-annullament

40 G. Van den Berg jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

– tannulla s-sentenza kkontestata;

– tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex tiddeċiedi fuq ir-rikors ta’ l-ewwel istanza; u

– tikkundanna lill-Kunsill u lill-Kummissjoni ibatu l-ispejjeż ta’ żewġt istanzi.

41 Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

– tiċħad l-appell bħala parzjalment inammissibbli u, f’kull każ, bħala mhuwiex fondat kollu kemm hu; u

– tikkundanna lir-rikorrent ibati l-ispejjeż.

42 Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

– l-ewwel nett, tiddikjara l-appell mhuwiex fondat;

– fit-tieni lok, tiddikjara r-rikors għall-kumpens inammissibbli; u

– tikkundanna lir-rikorrent ibati l-ispejjeż.

43 G. Van den Berg iqajjem tliet motivi sabiex isaħħaħ it-talba tiegħu għall-annullament tas-sentenza kkontestata.

44 Permezz ta’ l-ewwel motiv tiegħu, huwa jinvoka l-ksur tat-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 215 tat-Trattat, tal-prinċipju tal-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima u tal-prinċipju tal-motivazzjoni, kif ukoll ta’ l-interpretazzjoni żbaljata tar-rabta ta’ kawżalità, fis-sens li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet evalwat b’mod mhuwiex preċiż ir-responsabbiltà tal-Komunità meta kkunsidrat li d-dannu li huwa jallega li sofra wara t-13 ta’ Mejju 1986 m’għandux jiġi attribwit lil dan ta’ l-aħħar.

45 Permezz tat-tieni u t-tielet motivi tiegħhu, G. Van den Berg isostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza kisret il-prinċipji ta’ ugwaljanza, ta’ ċertezza legali, tal-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima u tal-motivazzjoni, billi allegatament injorat fatti essenzjali fl-evalwazzjoni tat-talba tal-preskrizzjoni jew kienet esponithom b’mod manifestament żbaljat. F’dan ir-rigward, huwa jsostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza naqset milli tikkonstata li l-Kummissjoni kienet irrinunzjat għall-fakultà li tinvoka l-preskrizzjoni kontra ċertu numru ta’ produtturi SLOM, li fosthom hu kien jidher, u kkunsidrat b’mod żbaljat li t-talba tiegħu kienet kompletament preskritta.

Fuq l-Appell

Fuq l-ewwel motiv

46 Permezz ta’ l-ewwel motiv tiegħu, G. Van den Berg jikkontesta l-evalwazzjoni ġuridika tal-Qorti tal-Prim’Istanza magħmula fil-punti 43 sa 50 tas-sentenza kkontestata, li fihom hija trattat it-talba dwar jekk ir-responsabbiltà tal-Komunità fir-rigward tagħha ġiet fi tmiem fid-data li fiha huwa ttrasferixxa l-intrapriża inizjali tiegħu u għal liema motiv.

47 Fil-kuntest ta’ l-ewwel motiv, G. Van den Berg invoka tliet ilmenti. Dawn kienu bbażati, l-ewwel lok, fuq miżinterpretazzjoni, mill-Qorti tal-Prim’Istanza, tal-qsim tal-kompiti u tal-kompetenzi bejn il-Komunità u l-organi ta’ eżekuzzjoni ta’ l-Istati Membri; fit-tieni lok, ta’ ksur tal-prinċipju tal-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima kif ukoll ta’ miżinterpretazzjoni tas-sentenza Herbrink, iċċitata iktar ’il fuq, għal dak li jikkonċerna l-applikazzjoni tal-kundizzjoni stabbilita fir-Regolament Nru 1033/89, li skond dan produttur SLOM għadu jrid jiddisponi fl-intier tiegħu jew in parti mill-intrapriża inizjali, u, fit-tielet lok, ta’ applikazzjoni żbaljata tal-kundizzjoni dwar ir-rabta tal-kawżalità.

48 L-ewwel u t-tielet ilmenti, li jeħtieġ li jiġu ttrattati flimkien, huma eżaminati fil-punti 49 sa 62 tas-sentenza preżenti u t-tieni lment huwa trattat fil-punti 63 sa73.

Fuq l-ewwel u t-tielet ilment

a) Argumenti ta’ G. Van den Berg

49 Fil-kuntest ta’ l-ewwel ilment, dwar miżinterpretazzjoni tal-qsim tal-kompiti u tal-kompetenzi bejn il-Komunità u l-organi ta’ eżekuzzjoni ta’ l-Istati Membri, G. Van den Berg ikkontesta b’mod partikolari l-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza, fil-punt 46 tas-sentenza kkontestata, f’dak li jikkonċerna s-"sistema" applikabbli għall-"produtturi normali", jiġifieri dawk li rċevew kwantità ta’ riferiment. Huwa irrilevanti, għall-evalwazzjoni tad-drittijiet tiegħu, li jsir magħruf jekk ir-regoli in kwistjoni joħroġux direttament mir-regoli komunitarji jew jekk dawn jinsabux fil-miżuri nazzjonali ta’ eżekuzzjoni peress li dawn l-aħħar imsemmija huma kompatibbli mal-kuntest komunitarju.

50 Il-kwistjoni li tqum hija li jsir magħruf jekk l-istituzzjonijiet komunitarji humiex ġuridikament marbuta, meta huma jadottaw il-leġiżlazzjoni dwar il-kwantitajiet speċifiċi ta’ riferiment favur il-produtturi SLOM, bħal dak li jidher fir-Regolamenti Nri 764/89 u 1033/89, li jittrattaw l-aktar possibbli l-produtturi SLOM f’mod ugwali mal-produtturi l-oħra nazzjonali.

51 G. Van den Berg isostni li huwa ma jifhimx l-affermazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza, li tinsab fil-punt 46 tas-sentenza kkontestata, li skond din "kienu l-awtoritajiet Olandiżi, f’dan il-każ partikolari, li kellhom jagħtu trattament mhuwiex diskriminatorju lir-rikorrent". Fih innifsu huwa korrett li l-awtoritajiet Olandiżi kellhom jitrattawhom b’mod mhuwiex diskriminatorju, iżda l-kwistjoni tkun tirrigwarda jekk il-leġiżlazzjoni komunitarja tagħtix din il-possibbiltà lill-imsemmija awtoritajiet. It-rikorrent isostni li dan ma kienx preċiżament il-każ. Il-premessa − żball ta’ dritt − li fuqha hija bbażata l-affermazzjoni msemmija tkun li, fl-implementazzjoni tar-Regolamenti Nri 764/89 u 1033/89, dawn l-aħħar imsemmija kellhom il-fakultà li jagħtuh kwantità ta’ riferiment skond il-prinċipju ta’ ugwaljanza.

52 Fir-rigward tat-tielet ilment, li fih ġie sostnut li l-Qorti tal-Prim’Istanza applikat b’mod żbaljat il-kundizzjoni dwar ir-rabta tal-kawżalità bejn ir-rifjut illegali ta’ kwantità ta’ riferiment u l-allegat dannu. G. Van den Berg isostni li, kuntrarjament għal dak li l-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet, ir-rifjut li tagħtih fl-1989 kwantità ta’ riferiment speċifika ma kinitx attribwita għall-fatt li huwa kien ittrasferixxa l-intrapriża tiegħu, peress li dan ir-rifjut kellu jiġi attribwit għal-leġiżlazzjoni Komunitarja applikabbli li hija intiża li huwa ġie ttrattat f’dan ir-rigward b’mod differenti minn "produttur normali". Il-prinċipju jkun li t-trasferiment ta’ l-intrapriża, bħal dik imsemmija, m’għandhiex ikollha konsegwenzi negattivi għal tali produttur.

53 G. Van den Berg jagħmel ukoll riferiment għal allegata prattika amministrattiva Olandiża li tippermetti lill-produtturi tal-ħalib li kienu rċevew kwantità ta’ riferiment skond ir-Regolament Nru 857/84 li jittrasferixxu l-intrapriża minn post għal ieħor mingħajr ma jitlef dik il-kwantità ta’ riferiment bil-kundizzjoni li ż-żewġ postijiet ta’ l-intrapriża jgħamlu parti mill-istess intrapriża tal-ħalib f’perijodu ta’ għall-inqas sena. Huwa jallega li din il-prattika kienet konformi mad-dritt Komunitarju. Skond hu, minħabba din il-konformità, id-dannu li huwa jallega li sofra wara l-bejgħ ta’ l-intrapriża inizjali tiegħu sad-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 764/89 jaqa’ fuq l-istituzzjonijiet komunitarji.

54 Ir-rifjut li jingħata, fl-1989, in applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, kwantità ta’ riferiment speċifika ma jirriżultax mill-fatt li huwa ttrasferixxa l-intrapriża tiegħu. Dan ir-rifjut kellu jiġi attribwit lil-leġiżlazzjoni komunitarja applikabbli li tfisser li ġie ttrattat, fil-kwalità tiegħu ta’ produttur SLOM, b’mod differenti minn "produttur normali".

55 G. Van den Berg isostni li hu ma jifhimx l-idea tal-kawżalità meqjusa mill-Qorti tal-Prim’Istanza. Din applikat il-kriterju tal-kawżalità għar-rabta bejn il-leġiżlazzjoni inizjali dwar imposta addizzjonali u t-trasferiment ta’ l-intrapriża fl-1986. Din ir-rabta ma teżistix. Skond hu, ir-rabta tal-każwalità meħtieġa tikkonċerna r-rapport bejn l-att illeċitu tal-leġiżlatur komunitarju u t-telf ta’ dħul li huwa stess sostna.

– Kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

56 Il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet ġustament, fil-punt 43 tas-sentenza kkontestata, sostniet li hemm lok li jiġi eżaminat f’liema miżura d-dannu invokat għall-perijodu wara t-13 ta’ Mejju 1986 kien konsegwenza ta’ l-ewwel rifjut ta’ konċessjoni ta’ kwota lir-rikorrent fl-1985. Peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza kkonstatat li l-bejgħ ta’ l-intrapriża SLOM ma kinitx konsegwenza ta’ dan ir-rifjut, din il-konstatazzjoni trid tiftihem fis-sens li l-imsemmija bejgħ ma tkunx ikkunsidrata bħala rabta bejn il-ġrajjiet ikkawżati minn dak ir-rifjut.

57 Kif ġie rrilevat mill-Avukat Ġenerali fil-punti 55 u 56 tal-konklużjonijiet tiegħu, att ta’ istituzzjonijiet komunitarji huwa l-kawża ta’ dannu biss meta huwa possibbli li tiġi stabbilita rabta ta’ kawżalità diretta bejn dan l-att u l-ħsara subita. Ir-rabta tal-kawżalità meħtieġa ma teżistix meta d-dannu jkun seħħ ukoll fin-nuqqas ta’ l-att in kwistjoni ta’ l-istituzzjonijiet komunitarji.

58 Issa, jekk G. Van den Berg kien kiseb kwantità ta’ riferiment skond ir-Regolament Nru 857/84, huwa ma kienx ikun jista’, fil-każ ta’ bejgħ ta’ l-intrapriża, jittrasferixxi l-kwantità ta’ riferiment lill-intrapriża ġdida għar-raġunijiet imsemmija fil-punt 45 tas-sentenza kkontestata. Konsegwentement, id-dannu kkreat, fil-każ preżenti, wara l-bejgħ ta’ l-intrapriża inizjali ma ssibx l-oriġini tiegħhu fir-rifjut illeċitu tal-kwantità ta’ riferiment in segwitu tar-rabta ta’ non kummerċjalizzazzjoni.

59 L-argument ibbażat fuq l-allegata prattika amministrattiva Olandiża ma jistax jiġi aċċettat. Fil-fatt, din ma ssib l-ebda bażi fil-leġiżlazzjoni komunitarja dwar l-imposta addizzjonali applikabbli fid-data tal-bejgħ ta’ l-intrapriża ta’ G. Van den Berg.

60 Fir-rigwarda ta’ l-affermazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza li skond din huma l-awtoritajiet Olandiżi li jridu jagħtu trattament mhux diskriminatorju lir-rikorrent, jirriżulta ċarament mill-punt 46 tas-sentenza kkontestata li hija għandha natura eċċessiva. Issa, l-ilmenti mqajma kontra motivi ta’ sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza għandhom ikunu miċħuda kollha, peress li din ma tistax twassal għall-annullament tagħha (ara s-sentenza ta’ l-24 ta’ Ottubru 2002, Aéroports de Paris vs Il-Kummissjoni, C-82/01 P, Ġabra p. I‑9297, punt 41).

61 Sa fejn G. Van den Berg jgħid li r-rifjut jingħata lilu fl-1989, b’applikazzjoni tar-Regolament Nru 764/89, kwantità ta’ riferiment speċifika mhuwiex attribwit għall-fatt li huwa kien ittrasferixxa l-intrapriża tiegħu, l-argumenti tiegħu huma bbażati wkoll fuq il-premessa li l-produtturi li kienu rċevew kwantità ta’ riferiment setgħu jżommuha, skond l-allegata prattika amministrattiva Olandiża, anki fil-każ ta’ bejgħ ta’ l-intrapriża inizjali tagħhom. Issa, kif jirriżulta diġà mill-punt 59 tas-sentenza preżenti, prattika bħal din mhijiex fondata skond il-leġiżlazzjoni komunitarja.

62 Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq li l-ewwel u t-tielet ilmenti mqajma minn G. Van den Berg sabiex isostni l-ewwel motiv ta’ l-appell tiegħu jridu jiġu miċħuda.

Fuq it-tieni lment

– Argumenti ta’ G. Van den Berg

63 Fil-kuntest tat-tieni lment invokat minn G. Van den Berg, qed jiġi allegat li l-Qorti tal-Prim’Istanza kisret, fil-punt 48 tas-sentenza kkontestata, il-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima. Skond dan, il-Qorti tal-Prim’Istanza tidher li kkunsidrat li r-rikorrent ma jistgħax jirrikorri għal dan il-prinċipju għaliex l-aspettattiva invokata ma tistħoqqhiex protezzjoni bħal din.

64 G. Van den Berg jirrileva li huwa invoka l-aspettattiva fil-fatt li ma sofriex trattament differenti minn dak mogħti lil produttur li kiseb kwantità ta’ riferiment, jiġifieri li ma jkunx suġġett għal restrizzjonijiet partikolari biss għaliex huwa produttur SLOM. Tkun preċiżament din l-aspettattiva li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset leġittima fis-sentenza Herbrink, iċċitata iktar ’il fuq. F’dan ir-rigward, G. Van den Berg jibbaża ruħu b’mod partikolari fuq il-punt 15 ta’ din l-aħħar imsemmija sentenza.

65 Huwa jsostni li, fid-data li fiha ttrasferixxa l-intrapriża tiegħu, huwa setgħa jistenna leġittimament ukoll li wara ma jiġix ittrattat, fl-1989, b’effett retroattiv, differentement minn "produttur normali".

– Kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

66 Jirriżulta mill-punt 24 tas-sentenza Mulder I li G. Van den Berg setgħa leġittimament jistenna li ma jkunx suġġett għal restrizzjonijiet li jaffettwawh b’mod speċifiku preċiżament minħabba l-fatt li hu kien għamel użu tal-possibbiltajiet offerti mil-leġiżlazzjoni komunautarja, jiġifieri s-sistema tal-premji ta’ non kummerċjalizzazzjoni tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib introdott fir-regolament Nru 1078/77.

67 Issa, peress li l-produtturi li kienu effettivament irċevew kwantità ta’ riferiment skond ir-Regolament Nru 857/84 kienu suġġetti, wara l-bejgħ ta’ l-intrapriża inizjali tagħhom, għall-istess konsegwenzi bħal dawk ikkontestati minn G. Van den Berg, dan l-aħħar imsemmi mhuwiex speċifikament, fil-kwalità tiegħu ta’ produttur SLOM, suġġett għal restrizzjonijiet fil-kuntest in kwistjoni.

68 Is-sentenza Herbrink, iċċitata iktar ’il fuq, bl-ebda mod ma tbiddel din il-kunsiderazzjoni. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi mfakkar li, fil-punt 15 ta’ l-imsemmija sentenza, il-Qorti, in applikazzjoni tal-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima, tirrikonoxxi d-dritt ta’ inkwilin li jkun qed jitlaq milli jkompli jibbenefika minn kwantità ta’ riferiment speċifika b’mod sa fejn Stat Membru ikun għamel użu minn poter mogħti f’dan is-sens mil-leġiżlazzjoni komunitarja għal inkwilin fl-istess sitwazzjoni ta’ kwantità ta’ riferiment konċessa bis-saħħa ta’ l-Artikolu 2 tat-Regolament Nru 857/84.

69 Issa, l-allegata prattika amministtrativa Olandiża ma tiġġustifikax l-aspettattiva leġittima ta’ produttur għal trattament konformi għal din il-prattika mill-Komunità. G. Van den Berg ma setax jistenna trattament allegat li kien jippermettilu li jżomm il-kwantità ta’ riferiment speċifika wara t-trasferiment ta’ l-intrapriża inizjali kif ukoll fis-sitwazzjoni fejn, bħal fil-każ tal-leġiżlazzjoni in kwistjoni fil-kawża li wasslet għas-sentenza Herbrink, iċċitata iktar ’il fuq, is-sistema komunitarja applikabbli kienet twassal għal tali fakultà għall-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jew jekk il-Komunità stess kienet tkun ħolqot qabel sitwazzjoni li tista’ tipperikola aspettattiva leġittima f’dan is-sens (ara s-sentenzi tal-15 ta’ April 1997, Irish Farmers Association et, C-22/94, Ġabra p. I-1809, punt 19, u tat-18 ta’ Mejju 2000, Rombi u Arkopharma, C-107/97, Ġabra p. I-3367, punt 67). Madankollu, dan mhuwiex il-każ f’dan il-każ partikolari.

70 G. Van den Berg lanqas ma sofra ksur ta’ l-aspettattiva leġittima tiegħu fl-1989.

71 Fil-fatt, il-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 3a(1) tar-Regolament Nru 1546/88, kif emendat mir-Regolament Nru 1033/89, li skond dan il-produttur interessat irid ikun għadu jopera, fl-intier tagħha jew in parti, l-istess intrapriża li kien imexxi fid-data ta’ l-approvazzjoni tat-talba tiegħu għal premju, huwa konformi mar-regoli ġustament imsemmija mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punti 45 sa 48 tas-sentenza kkontestata, u validi għall-produtturi kollha tal-ħalib. Skond dawn ir-regoli, il-kwantità ta’ riferiment hija, bħala prinċipju, ittrasferita ma’ l-artijiet li taw lok għall-attribuzzjoni tiegħu (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Herbrink, iċċitata ktar ’il fuq, punt 13) u l-possibbiltajiet ta’ trasferiment ta’ kwota ta’ intrapriża għal oħra jeżistu biss b’mod eċċezzjonali.

72 Jirriżulta li l-imsemmija kundizzjoni ma tistax tiġi kkunsidrata bħala introdotta b’effett retroattiv, iżda li l-produttur SLOM kellu jistenna, fid-dawl ta’ trattament identiku għal dak mogħti lill-produtturi li rċevew kwantità ta’ riferiment, għall-kundizzjoni bħal dik imsemmija iktar ’il fuq.

73 Għalhekk, it-tieni lment ma jistgħax jiġi milqugħ.

74 Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq li l-ewwel motiv invokat minn G. Van den Berg sabiex isostni l-appell tiegħu jrid jiġi miċħud bħala infondat.

Fuq it-tieni u t-tielet motivi

Argumenti ta’ G. Van den Berg

75 G. Van den Berg jippreċiża li t-tieni motiv tiegħu jikkonċerna esklużivament il- preskrizzjoni ta’ l-azzjoni sa fejn din tirrigwarda l-perijodu sal-5 ta’ Awwissu 1992. Huwa jsostni li l-Kummissjoni rrinunzjat, fir-rigward ta’ ċertu grupp ta’ produtturi SLOM li minnhom huwa parti, għad-dritt li tinvoka l-preskrizzjoni jew, għall-inqas, li kien mċaħħad b’azzjoni tiegħu stess li jinvoka l-preskrizzjoni f’dan ir-rigward. Minbarra dan, huwa jibbaża l-argument tiegħu fuq att interruttiv ta’ preskrizzjoni, jiġifieri l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 li permezz tagħha, huwa u 351 produtturi SLOM oħra Olandiżi u Irlandiżi qalu li jżommu l-Komunità responsabbli tad-danni li huma jsofru minħabba l-invalidità tar-Regolament Nru 857/84, kif ġie kkostatat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Mulder I.

76 Fid-dawl, b’mod partikolari, ta’ din l-ittra, il-Kunsill u l-Kummissjoni kienu, wara s-sentenza Mulder II, ippublikaw il-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992. Waqt il-konsultazzjoni li seħħet, f’dak iż-żmien, dwar l-effetti ta’ din l-aħħar sentenza bejn, minn naħa, ir-rikorrent u l-imsemmija 351 produtturi SLOM l-oħra u, min-naħa l-oħra, il-Kunsill kif ukoll il-Kummissjoni, kellu jkun ċarament ippreċiżat f’isem ta’ dawk il-produtturi SLOM li l-istituzzjonijiet ma setgħux jinvokaw il-preskrizzjoni peress li l-kawża li kienet wasslet għas-sentenza Mulder II kienet intiża bħala proċedura pilota għall-kategorija kollha ta’ l-imsemmija produtturi. L-imsemmija komunikazzjoni kienet deliberatament ifformulata f’termini iktar ġenerali minn dawk tal-kliem ta’ l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja u kopriet, bil-frażi "bil-kundizzjoni li d-dritt għall-kumpens ma kienx għadu preskritt [...] fid-data li fiha l-produttur kien diġà indirizza waħda mill-istituzzjonijiet", kopriet l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989.

77 G. Van den Berg iqis li l-fatt li l-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 ma tagħmilx distinzjoni skond id-data li fiha l-produtturi in kwistjoni kienu indirizzaw għall-ewwel darba waħda mill-istituzzjonijiet Komunitarji in kwistjoni hija ta’ importanza deċiżiva. Din il-komunikazzjoni ma tiddistingwixxix skond jekk dak il-kuntatt seħħx għall-ewwel darba fl-1989, fl-1990, fl-1991 jew fl-1992. Huwa jiddeduċi li skond il-kliem ta’ l-imsemmija komunikazzjoni, huwa perfettament ċar li l-Komunità hija hi stess nieqsa mid-dritt li tinvoka l-preskrizzjoni għall-perjodi preċedenti għad-data tal-5 ta’ Awwissu 1992 fir-rigward tal-produtturi kollha tal-ħalib li indirizzaw lil waħda mill-istituzzjonijiet qabel din id-data, tkun xi tkun l-epoka li għaliha t-talba għall-kumpens ġiet ippreżentata.

78 Skond G. Van den Berg, skond l-interpretazzjoni testwali tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, il-preskrizzjoni ma opponiet l-ebda mill-produtturi SLOM li jidhru fil-lista ta’ l-10 ta’ Settembru 1993 li għalihom proposta tranżazzjonali kienet seħħet fil-kuntest tar-Regolament Nru 2187/93.

79 G. Van den Berg isostni li meta tqis kollox, fin-negozjati tranżattivi mwettqa, wara l-1993, mal-produtturi SLOM li ma kienx jaqa’ fit-termini tar-Regolament Nru 2187/93, iżda fir-rigward li fih ir-responsabbiltà tal-Komunità madankollu ġiet irrikonoxxuta, il-Kummissjoni ma invokax aktar il-preskrizzjoni meta l-produttur SLOM in kwistjoni kien jidher fuq il-lista tal-produtturi li kkontestaw din ir-responsabbiltà fl-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989. Huwa żbaljat li l-Qorti tal-Prim’Istanza ma invokatx dan il-fatt fis-sentenza kkontestata. Hija wkoll naqset li ssemmi li l-Kummissjoni kienet, fil-kontroreplika tagħha, ippreżentat fil-kawża li tat lok għad-digriet tad-29 ta’ Novembru 1996, Antonissen vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (T-179/96) R, Ġabra P. II-1641), irtirat il-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni wara li r-rappreżentant tal-produttur in kwistjoni f’din il-kawża kien fakkar il-kliem ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989.

80 Fl-aħħar nett, G. Van den Berg jopponi l-kunsiderazzjoni li tidher fil-punt 72 tas-sentenza kkontestata, dwar il-kuntatti li seħħew bejn ir-rappreżentant tal-produttur SLOM Olandiżi u membru tas-servizz ġuridiku tal-Kummissjoni. Skond hu, huwa żbaljat li l-Qorti tal-Prim’Istanza poġġiet l-obbligu li titressaq il-prova fuqu fir-rigward tad-dikjarazzjonijiet ta’ uffiċjal tagħha. Id-dikjarazzjonijiet in kwistjoni, li kienu miġbura mill-Kummissjoni bħala risposta għal domanda miktuba lill-Qorti tal-Prim’Istanza, għandhom għall-inqas jiġu kkunsidrati bħala li għandhom għarfien impliċitu.

81 Fir-rigward tat-tielet motiv, G. Van den Berg jirrileva li dan isemmi wkoll l-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza li skond din ma jistgħax jinvoka l-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 f’dak li jikkonċerna l-interruzzjoni tal-preskrizzjoni għall-perjodi wara din id-data.

82 Fir-rigward tal-punti 62 u 63 tas-sentenza kkontestata, huwa jgħid li sabiex tiġi interrotta l-preskrizzjoni, huwa invoka mhux l-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja, iżda l-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992. Huwa kien sostna li, kif jirriżulta mit-termini tiegħu, il-Komunità kienet rrinunzjat għad-dritt li tinvoka l-preskrizzjoni kontriha peress li, f’dak li jirrigwarda, "id-dritt għall-kumpens ma kienx għadu preskritt […] fid-data li fiha l-produttur kien diġà indirizza lil waħda mill-istituzzjonijiet", peress li kien diġà indirizza lill-istituzzjonijiet fil-31 ta’ Marzu 1989.

83 G. Van den Berg jakkuża wkoll lill-Qorti tal-Prim’Istanza li, fil-punti 66 u 67 rispettivament tas-sentenza kkontestata, ma trattatx, min-naħa, in-nuqqas ta’ qbil bejn il-kliem tal-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 u dak ta’ l-imsemmi Artikolu 43 u, min-naħa l-oħra, l-interpretazzjoni kif ukoll l-applikazzjoni ta’ din il-komunikazzjoni fil-prattika magħmula mill-Kummissjoni fir-rapporti tagħha mal-produtturi SLOM elenkati fl-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989. Il-Qorti tal-Prim’Istanza tagħmel distinzjoni bejn il-"produtturi li kienu indirizzaw lill-istituzzjonijiet qabel il-pubblikazzjoni ta’ l-imsemmija komunikazzjoni sabiex jiġi mitlub kumpens fuq il-bażi tas-sentenza Mulder II u li għaliha [il-konvenuti] kienu talbu li ma jressqux rikors għal kumpens waqt li kienet qed tiġi mistennija l-implementazzjoni tar-regolament ta’ kumpens b’rata waħda" u tal-produtturi li għalihom l-istituzzjonijiet ma kienux għamlu talba ta’ dan it-tip. Il-kliem ta’ din il-komunikazzjoni madankollu ma jippermettux assolutament li ssir distinzjoni bħal din.

84 Il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet issottomettiet il-veduti tagħha kemm skond it-termini tal-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 kif ukoll fl-applikazzjoni li kienet ingħatat għall-fatt, fil-kuntest ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989. Meta ddeċidiet b’dan il-mod, kienet serjament injorat fir-rigward ta’ G. Van den Berg il-prinċipji ta’ ugwaljanza, ta’ ċertezza legali, ta’ protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima u ta’ motivazzjoni. Il-Qorti tal-Prim’Istanza ma tat l-inqas indikazzjoni plawżibbli ta’ natura li tispjega r-raġuni li għaliha r-rikorrent setgħa jew kellu għan ta’ trattament diskriminatorju fir-rigward tal-produtturi SLOM l-oħra kollha fejn il-Kummissjoni ċarament aċċettat li huma jinvokaw b’mod magħqud l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 u l-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 sabiex tinterrompi l-preskrizzjoni.

85 Fil-punti 68 u 69 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet injorat l-importanza tal-lista ta’ l-10 ta’ Settembru 1993 li l-Kummissjoni kienet indirizzat lill-awtoritajiet Olandiżi. Din kienet tammonta għal konferma addizzjonali tal-fatt li l-Kummissjoni kienet irrinunzjat, permezz tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, għad-dritt li tinvoka l-preskrizzjoni kontra dawk kollha li f’isimhom l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 kienet ġiet mibgħuta lill-istituzzjonijiet. G. Van den Berg jammetti li hu stess ma kienx konxju minn din il-lista, iżda huwa jgħid li l-produtturi SLOM kienu infurmati bil-fatt li l-Kummissjoni kienet aċċettat speċifikament, fil-korrispondenza tagħha ma’ l-awtoritajiet Olandiżi, l-interruzzjoni tal-preskrizzjoni fuq il-bażi ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989.

86 Fid-dawl ta’ din il-konstatazzjoni, G. Van den Berg jikkuntesta wkoll il-punt 70 tas-sentenza kkontestata. Dan il-punt jesprimi b’mod partikolari l-idea li l-produtturi SLOM li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2187/93 − indipendentement mill-kuntest ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 − ma jistgħux assolutament jinvokaw drittijiet, b’effett retroattiv, mill-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 peress li din l-aħħar imsemmija tirreferi biss lill-produtturi fejn id-drittijiet għall-kumpens ġew espressament irrikonoxxuti fl-1993 mill-istess regolament. Huwa jqis li din l-aħħar interpretazzjoni ta’ l-imsemmija komunikazzjoni hija assurda. Fil-fatt, skond hu, huwa diffiċli li jiġi mifhum kif wegħda magħmula unilateralment (fl-1992) tista’ tiġi annullata jew limitata permezz ta’ dikjarazzjoni mwettqa sussegwentement (fl-1993).

87 G. Van den Berg iqis li, wara l-Qorti tal-Prim’Istanza stess, li rrikonoxxiet ir-responsabbiltà tal-Komunità f’dan ir-rigward, dan jirriżulta mit-termini tal-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992.

88 Peress li ddikjarat b’mod żbaljat li l-azzjoni kienet diġà kompletament preskritta fit-30 ta’ Settembru 1993, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma setgħetx tittratta l-kwistjoni dwar jekk u, f’dan il-każ partikolari, b’liema mod, preskrizzjoni parzjali kienet interveniet fil-perijodu bejn it-30 ta’ Settembru 1993 u d-data ta’ introduzzjoni tar-rikors tiegħu għal kumpens, jiġifieri fid-29 avril 1997. Din il-kwistjoni fl-aħħar mill-aħħar trid tiġi eżaminata mill-Qorti tal-Prim’Istanza wara r-rinviju mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-kawża preżenti quddiem din l-aħħar imsemmija.

89 G. Van den Berg isostni li, kieku kellu jiġi ammess li l-azzjoni tiegħu kienet parzjalment preskritta, ma setgħetx tiġi limitata fl-intier tagħha. Fl-aktar każ sfavorevoli, din tkun preskritta għal perijodu ta’ 3 snin, 6 xhur u 29 jum. Peress li d-dannu tiegħu jkun beda jiddekorri mit-23 ta’ Frar 1985, huwa kien ikun intitolat għal inqas għal kumpens tad-dannu li huwa sofra wara l-24 ta’ Awwissu 1988. Peress li dan id-dannu kien attwalment għadu għaddej, ir-responsabbiltà tal-Komunità tkompli jseħħ f’dan ir-rigward.

Kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

90 L-ilment essenzjalment imqajjem fil-kuntest tat-tieni u t-tielet motivi huwa bbażat fuq allegata evalwazzjoni żbaljata tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 mill-Qorti tal-Prim’Istanza. Essenzjalment, G. Van den Berg jilmenta li din l-aħħar imsemmija naqqset milli tieħu l-konklużjonijiet ġuridiċi korretti ta’ din il-komunikazzjoni.

91 Kwistjoni bħal din tammonta għal kwistjoni ta’ dritt li, fiha nnfisha, tista’ tiġi suġġetta għal reviżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (sentenza tad-29 ta’ April 2004, Parlement vs Ripa di Meana et, C-470/00 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 41).

92 Fir-rigward tal-produtturi li d-drittijiet għal kumpens ma kienux għadhom preskritti fid-data li fiha huma kienu indirizzaw waħda mill-istituzzjonijiet, il-Qorti tal-Prim’Istanza kienet, kif jirriżulta mill-punti 66 u 67 tas-sentenza kkontestata, interpretat il-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 fis-sens li hija kienet tirreferi biss għal persuni li għalihom l-istituzzjonijiet kienu talbu li ma jressqux rikors għal kumpens waqt li kienet mistennija l-implementazzjoni tar-Regolament ta’ kumpens b’rata waħda.

93 Issa, dan il-kriterju ma jirriżultax mill-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992. Anki jekk il-Kunsill u l-Kummissjoni kienu pproponew li jillimitaw iċ-ċirku tal-produtturi li jaqgħu taħt il-komunikazzjoni msemmija b’dak il-mod, huma ma esprimewx din l-intenzjoni fiha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, G. Van den Berg seta’ leġittimament jistenna li jagħmel parti mill-produtturi li fir-rigward tagħhom dawk l-istituzzjonijiet kienu rrinunzjaw milli jinvokaw il-preskrizzjoni skond il-komunikazzjoni in kwistjoni.

94 Jirriżulta li l-Qorti tal-Prim’Istanza kkonkludiet b’mod żbaljat li G. Van den Berg ma setgħax jinvoka l-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992. Fid-dawl ta’ dan l-iżball ta’ interpretazzjoni, mhuwiex aktar neċessarju li jiġu eżaminati l-argumenti tar-rikorrenti li skond dawn il-lista ta’ l-10 ta’ Settembru 1993 u d-dikjarazzjonijiet ta’ membru tas-servizz ġuridiku tal-Kummissjoni jikkonfermaw l-interpretazzjoni tagħhom ta’ l-imsemmija komunikazzjoni.

95 Madankollu, jekk il-motivi ta’ sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza juru ksur tad-dritt komunitarju, iżda l-parti operattiva tidher fondata fuq motivi oħra ta’ dritt, l-appell għandu jiġi rrifjutat (ara s-sentenzi tad-9 ta’ Ġunju 1992, Lestelle vs Il-Kummissjoni, C-30/91 P, Ġabra p. I-3755, punt 28; tat-13 ta’ Lulju 2000, Salzgitter vs Il-Kummissjoni, C-210/98 P, Ġabra p. I-5843, punt 58, u ta’ l-10 ta’ Diċembru 2002, Il-Kummissjoni vs Camar u Tico, C-312/00 P, Ġabra p. I‑11355, punt 57).

96 F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jingħad li skond il-punt 2 tal-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, l-istituzzjonijiet kienu marbuta li jirrinunzjaw milli jqajmu eċċezzjoni minħabba l-preskrizzjoni tat-talba għal kumpens "sa’ l-iskadenza tat-terminu previst fil-punt 3 ta’ din l-imsemmija komunikazzjoni".

97 Fl-imsemmi punt 3, l-instituzzjonijiet addottaw il-metodi prattiċi għall-kumpens tal-produtturi kkonċernati. It-tieni frażi ta’ dak il-punt jgħid li: "[l-]istituzzjonijiet għandhom jispeċifikaw lil liema awtoritajiet u f’liema terminu t-talbiet iridu jiġu ppreżentati".

98 Dawk il-metodi ġew implementati mir-Regolament Nru 2187/93, li fiha l-ewwel inċiż tat-tieni frażi ta’ l-Artikolu 10(2) tipprovdi li "[t-]talba ta’ produttur trid tasal quddiem l-awtorità kompetenti, taħt piena li tiġi rrifjutata, mhux iktar tard mit-30 ta’ Settembru 1993".

99 Ir-rinunzja li topponi fuq il-bażi tal-preskrizzjoni, imsemmija fil-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992, għalhekk ġiet fit-tmiem fit-30 ta’ Settembru 1993. Wara din id-data, din l-aħħar imsemmija ma tipprekludix li l-istituzzjonijiet iqajmu eċċezzjoni minħaba l-preskrizzjoni ta’ t-talba għal kumpens ippreżentata minn G. Van den Berg. Peress li dan l-aħħar imsemmi ma jinsabx fost l-ismijiet tal-produtturi li jissodissfaw il-kundizzjonijiet sabiex jibbenefikaw minn offerta ta’ kumpens skond l-imsemmi regolament, m’hemm l-ebda raġuni għaliex wieħed jaħseb li l-istituzzjonijiet kienu rrinunzjaw, fir-rigward tad-dritt tiegħu għal kumpens, li jinvoka l-preskrizzjoni mingħajr limitazzjoni ta’ żmien. Fil-fatt, il-volontà ta’ dawk l-aħħar imsemmija li jirrinunzjaw biss b’mod limitat il-preskrizzjoni tirriżulta b’mod ċar mill-punt 2 tal-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992.

100 L-imsemmija komunikazzjoni m’għandiex effett li tibda tiddekorri terminu ġdid ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin ikkalkulat li jibda mit-30 ta’ Settembru 1993. Hija trid pjuttost tiġi mifhuma fis-sens li, fir-rigward ta’ l-ipoteżi fejn, bħal f’dan il-każ partikolari, talba skond l-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 10(2) tar-Regolament Nru 2187/93 ma waslitx quddiem l-awtorità kompetenti qabel it-30 ta’ Settembru 1993, il-Kunsill u l-Kummissjoni kienu ddeċidew li ma jieħdux in kunsiderazzjoni, għall-kalkolu tat-terminu tal-preskrizzjoni, il-perijodu bejn id-data li fiha l-produttur kien indirizza waħda mill-istituzzjonijiet sabiex jeżiġi dritt għall-kumpens li għadu mhuwiex preskritt fit-30 ta’ Settembru 1993.

101 Fir-rigward tat-terminu tal-preskrizzjoni għad-danni subiti minn G. Van den Berg minħabba l-fatt li ma ngħatax kwantità ta’ riferiment sa mit-23 ta’ Frar 1985 sat-13 ta’ Mejju 1986, data tal-bejgħ ta’ l-intrapriża SLOM tiegħu, hemm lok li jiġi mfakkar li huwa każ, kif ġie kkostatat mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 60 tas-sentenza kkontestata, ta’ danni kontinwi, imġedda kull jum, li d-dritt għal kumpens li jkopri l-perjodi suċċessivi li bdew kull jum li fih il-kummerċjalizzazzjoni ma kinitx possibbli. Għalhekk, it-terminu ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja beda jidekorri, għad-danni subiti fl-ewwel jum, jiġifieri fit-23 ta’ Frar 1985, fl-24 ta’ Frar segwenti, u għall-aħħar jum fejn kien hemm dannu, jiġifieri fit-13 ta’ Mejju 1986, il-jum segwenti, l-14 ta’ Mejju 1986. Issa, huwa kostanti li r-rikors ta’ G. Van den Berg ġie ppreżentat quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza biss fid-29 ta’ April 1997. Konsegwentment, anki jekk jiġi eskluż il-perijodu bejn id-data ta’ riċezzjoni ta’ l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 u t-30 ta’ Settembru 1993, it-terminu tal-preskrizzjoni ta’ ħames snin kien diġà skada fid-data tal-preżentata ta’ l-imsemmi rikors.

102 Kuntrarjament għal dak li jsostni G. Van den Berg, l-ittra tal-31 ta’ Marzu 1989 ma interrompietx il-preskrizzjoni b’mod permanenti. Fil-fatt, peress li din l-ittra ma kinitx segwita mill-preżentata ta’ rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza fit-terminu previst fl-Artikolu 43 ta’ l-Istatut KE tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija ma tistax tiġi invokata aktar sabiex tiġġustifika interruzzjoni tal-preskrizzjoni.

103 Konsegwentment, id-dritt ta’ G. Van den Berg għal kumpens huwa preskritt fid- data tal-preżentata tar-rikors tiegħu quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza.

104 Sa fejn G. Van den Berg jinvoka ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza, dan l-ilment jaqa’ fil-kuntest ta’ l-argument tiegħu intiż li juri li jista’ jinvoka l-Komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992. Huwa ma jsostnix li l-Kummissjoni kienet astjeniet milli tqajjem eċċezzjoni tal-preskrizzjoni fil-każ tal-produtturi fejn id-drittijiet kienu preskritti, minkejja l-effetti tal-komunikazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 1992 favur tagħhom, u lanqas li l-Qorti tal-Prim’Istanza kienet wettqet żball ta’ dritt f’dan ir-rigward.

105 Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet kollha iktar ’il fuq li l-appell irid jiġi miċħud.

Fuq l-ispejjeż

106 L-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 122 tar-Regoli tal-Proċedura jipprevedi li meta l-appell m’huwiex fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. Skond l-Artikolu 69(2) ta’ l-istess Regoli, applikabbli għall-proċedura ta’ appell taħt l-Artikolu 118 tagħhom, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li l-Kunsill u l-Kummissjoni talbu l-kundanna ta’ G. Van den Berg u dan tilef, hemm lok li huwa jiġi ordnat ibati l-ispejjeż ta’ l-ewwel istanza.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1) L-appell huwa miċħud.

2) G. Van den Berg huwa kkundannat ibati l-ispejjeż.

Firem.