KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

PITRUZZELLA

ippreżentati fit‑13 ta’ Jannar 2022 ( 1 )

Kawża C‑466/20

HEITEC AG

vs

HEITECH Promotion GmbH,

RW

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trade marks tal-Unjoni Ewropea – Dekadenza minħabba tolleranza – Kalkolu tat-terminu ta’ ħames snin – Interruzzjoni tat-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza – Trażmissjoni ta’ ittra ta’ intimazzjoni – Effetti tad-dekadenza – Drittijiet idderivati intiżi għall-kumpens, għall-provvista ta’ informazzjoni u għall-konsenja tal-prodotti sabiex jiġu distrutti”

1. Fl‑2006, l-International Association for the Protection of Intellectual Property (l-Assoċjazzjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tal-Proprjetà Intellettwali) (AIPPI) ikkonstatat li l-maġġoranza tal-gruppi Ewropej, li dak iż-żmien ipparteċipaw fix-xogħol ta’ sinteżi organizzat minn din l-assoċjazzjoni dwar il-kwistjoni tat-tolleranza tal-atti ta’ ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali b’mod ġenerali u tal-interruzzjoni tat-tolleranza mill-proprjetarju tad-dritt preċedenti b’mod partikolari, “[kienu] jirrikonoxxu li l-kwistjoni ma [kienet] is-suġġett ta’ ebda leġiżlazzjoni u li [kien] jistħoqqilha tiġi speċifikata f’iktar dettall, bl-istess mod bħall-kwistjoni sħiħa […] tad-dekadenza minħabba tolleranza ” [traduzzjoni mhux uffiċjali] ( 2 ). Kważi sittax-il sena wara, u wara li l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet l-ewwel pilastri tas-sistema Komunitarja tad-dekadenza minħabba tolleranza fis-sentenza tagħha Budějovický Budvar ( 3 ), dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari joffri opportunità ġdida lil din tal-aħħar sabiex tispeċifika l-limiti ta’ din is-sistema legali.

I. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

1. Id-Direttiva 2008/95

2. Mill-premessa 12 tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks ( 4 ) jirriżulta li “[h]uwa importanti, għal raġunijiet ta’ ċertezza legali u mingħajr ma jsir preġudizzju inġust lill-interessi ta’ proprjetarju ta’ trade mark preċedenti, li jiġi stipulat li dan ta’ l-aħħar ma jistax jitlob aktar dikjarazzjoni ta’ nullità u l-anqas ma jista’ jopponi l-użu ta’ trade mark sussegwenti għal tiegħu li tagħha huwa kuxjentement ittollera l-użu għal tul ta’ żmien sostanzjali, sakemm l-applikazzjoni għat-trade mark sussegwenti ma saretx in mala fede”.

3. L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2008/95, iddedikat għar-“[r]aġunijiet ulterjuri għar-rifjut jew nullità li jikkonċernaw konflitti ma’ drittijiet preċedenti”, jistabbilixxi: “1. Trade mark m’għandhiex tiġi reġistrata jew, jekk reġistrata, għandha tkun suxxettibbli għal dikjarazzjoni ta’ nullità: (a) jekk tkun identika għal trade mark preċedenti, u l-merkanzija jew is-servizzi li għalihom it-trade mark hi applikata jew reġistrata jkunu identiċi għall-merkanzija jew servizzi li għalihom it-trade mark preċedenti hi protetta; (b) jekk minħabba l-identità tagħha, jew similarità, għat-trade mark preċedenti u l-identità jew similarità tal-merkanzija jew is-servizzi koperti mit-trade marks, teżisti l-possibbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku; il-possibbiltà ta’ konfużjoni tinkludi l-possibbiltà ta’ assoċjazzjoni mat-trade mark preċedenti. 2. L-espressjoni ‘trade marks preċedenti’ fis-sens tal-paragrafu 1 tfisser: (a) trade marks tas-segwenti tipi b’data ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni li tkun preċedenti għad-data ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark, tenut kont, fejn ikun il-każ, tal-prijoritajiet pretiżi fir-rigward ta’ dawk it-trade marks; (i) trade marks Komunitarji; (ii) trade marks reġistrati fl-Istat Membru […]; (iii) trade marks reġistrati taħt arranġamenti internazzjonali li għandhom effett fl-Istat Membru; (b) trade marks Komunitarji li fir-rigward tagħhom tiġi ġustifikament invokata l-preċedenza […]; (c) applikazzjonijiet għat-trade marks li hemm referenza għalihom fil-punti (a) u (b), suġġett għar-reġistrazzjoni tagħhom; […] 4. Kwalunkwe Stat Membru jista’, addizzjonalment, jistipula li trade mark m’għandhiex tiġi reġistrata jew li, jekk reġistrata, għandha tkun suxxettibbli għal-dikjarazzjoni ta’ nullità jekk, u sa fejn: […] (b) xi drittijiet għat-trade mark mhux reġistrata jew għal sinjal ieħor użat matul il-kummerċ ġew miksuba qabel id-data ta’ l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark sussegwenti, jew id-data tal-prijorità pretiża għall-applikazzjoni tar-reġistrazzjoni tat-trade mark sussegwenti, u dik it-trade mark mhux reġistrata jew sinjal ieħor jagħtu lill-proprjetarju tagħhom id-dritt li jipprojbixxi l-użu tat-trade mark sussegwenti; (c) l-użu tat-trade mark jista’ jkun projbit permezz ta’ dritt preċedenti divers mid-drittijiet li hemm referenza għalihom fil-paragrafu 2 u fil-punt (b) ta’ dan il-paragrafu u b’mod partikolari: (i) xi dritt għal isem; (ii) xi dritt għal immaġini personali: (iii) xi dritt ta’ l-awtur; (iv) xi dritt ta’ proprjetà industrijali; […]”

4. L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2008/95 huwa fformulat kif ġej: “1. Fejn, fi Stat Membru, il-proprjetarju ta’ trade mark preċedenti li għaliha hemm referenza fl-Artikolu 4(2) ittollera, għal perijodu ta’ ħames snin suċċessivi, l-użu ta’ trade mark sussegwenti reġistrata f’dak l-Istat Membru filwaqt li kien konxju ta’ tali użu, huwa m’għandux ikollu aktar id-dritt, abbażi tat-trade mark preċedenti, li japplika għal dikjarazzjoni ta’ nullità tat-trade mark sussegwenti jew li jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti fir-rigward tal-merkanzija jew servizzi li għalihom ġiet użata t-trade mark sussegwenti, sakemm l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark sussegwenti ma saritx in mala fede. 2. Kwalunkwe Stat Membru jista’ jistipula li l-paragrafu 1 għandu japplika mutatis mutandis għall-proprjetarju ta’ trade mark preċedenti li hemm referenza għaliha fl-Artikolu 4(4)(a) jew ta’ dritt ieħor preċedenti li hemm referenza għalih fl-Artikolu 4(4)(b) jew (c). 3. Fil-każijiet imsemmija fil-paragrafi 1 u 2, il-proprjetarju ta’ trade mark sussegwenti reġistrata m’għandux ikollu d-dritt jopponi għall-użu tad-dritt preċedenti, anke jekk dak id-dritt ma jistax jiġi aktar invokat kontra t-trade mark sussegwenti.”

2. Ir-Regolament Nru 207/2009

5. L-Artikolu 8 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009 tas‑26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark tal-Unjoni Ewropea ( 5 ) jipprovdi: “1. Jekk issir oppożizzjoni minn proprjetarju ta’ trade mark preċedenti, l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ta’ trade mark m’għandhiex tiġi milqugħa: (a) jekk tkun identika għal trade mark preċedenti u jekk il-prodotti jew servizzi fir-rigward ta’ liem qiegħda ssir l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni huma identiċi mal-prodotti jew servizzi protetti mit-trade mark preċedenti; (b) jekk minħabba identiċità jew xebħ bejn iż-żewġ trade marks u l-identiċità jew xebħ tal-prodotti jew servizzi koperti mit-trade marks teżisti probabiltà ta’ konfużjoni minn naħa tal-pubbliku fit-territorju fejn it-trade mark preċedenti hija protetta; il-probabiltà ta’ konfużjoni tinkludi wkoll il-probabiltà li ssir assoċjazzjoni mat-trade mark preċedenti. 2. Għall-iskopijiet tal-Paragrafu 1, ‘Trade marks preċedenti’ tfisser: (a) trade marks tat-tip imsemmija hawn taħt b’data ta’ applikazzjoni għar-reġistrazzjoni li tiġi qabel dik tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trademark tal-UE, wara li wieħed iqis, fejn dan ikun xieraq, il-prijoritajiet mitluba fir-rigward ta’ dawk it-trade marks: (i) trademarks tal-UE, (ii) trade marks reġistrati fi Stati Membru […] (iii) trade marks reġistrati taħt arranġamenti internazzjonali li għandhom effett fi Stat Membru, (iv) trade marks reġistrati taħt arranġamenti internazzjonali li għandhom effett fl-Unjoni; (b) applikazzjonijiet għal trade marks imsemmija fis-sub paragrafu (a), bla ħsara għar-reġistrazzjoni tagħhom; […] 4. mal-oppożizzjoni mill-proprjetarju tat-trade mark mhux reġistrata jew ta’ xi sinjal ieħor użat fil-kors tal-kummerċ ta’ aktar minn sempliċement ta’ sinifikanza lokali, it-trade mark li tkun saret applikazzjoni dwarha m’għandiex tkun reġistrata meta u sal-limitu li, bis-saħħa tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni jew tal-liġi tal-Istat Membru li jirregola dak is-sinjal: (a) id-drittijiet għal dak is-sinjal kienu nkisbu qabel id-data tal-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trademark tal-UE, jew id-data tal-prijorità mitluba għall-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trademark tal-UE; (b) dak is-sinjal jagħti lill-proprjetarju d-dritt li jiprojbixxi l-użu ta’ trade mark suċċessiv. […]”

6. L-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 207/2009, iddedikat għad-dekadenza minħabba tolleranza, jistabbilixxi dan li ġej: “1. Meta l-proprjetarju ta’ trademark tal-UE ikun ta l-kunsens tiegħu [ittollera], għal perjodu ta’ ħames snin suċċessivi, li jsir użu minn trademark tal-UE sussegwenti fl-Unjoni waqt li huwa jkun jaf b’dan l-użu, hu ma jkunx intitolat iżjed fuq il-bażi tat-trade mark preċedenti li japplika għal dikjarazzjoni li t-trademark sussegwenti hija invalida jew li jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti fir-rigward tal-prodotti jew servizzi li għalihom tkun intużat it-trade mark sussegwenti, sakemm l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trademark tal-UE sussegwenti ma tkunx saret morożament [f’mala fide]. 2. Meta l-proprjetarju ta’ trade mark nazzjonali preċedenti msemmija fl-Artikolu 8(2) jew ta’ sinjal preċedenti ieħor msemmi fl-Artikolu 8(4) ikun ta l-kunsens tiegħu, għal perjodu ta’ ħames snin suċċessivi, li jsir użu minn trademark tal-UE sussegwenti fl-Istati Membri fejn it-trade mark preċedenti jew is-sinjal preċedenti huwa protett waqt li hu jkun jaf b’dan l-użu, hu ma jkunx intitolat iżjed fuq il-bażi tat-trademark preċedenti jew tas-sinjal l-ieħor preċedenti li japplika għal dikjarazzjoni li t-trademark sussegwenti hija invalida jew li jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti fir-rigward tal-prodotti jew is-servizzi li għalihom tkun intużat it-trade mark sussegwenti, sakemm l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trademark tal-UE sussegwenti ma tkunx saret morożament. 3. Fil-każijiet msemmija fil-paragrafi 1 u 2, il-proprjetarju ta’ trademark tal-UE sussegwenti mhuwiex intitolat li jopponi l-użu tad-dritt preċedenti, avolja dak id-dritt ma jkunx jista’ jiġi invokat iżjed kontra t-trademark tal-UE sussegwenti”.

7. L-Artikolu 110 tar-Regolament Nru 207/2009 huwa intitolat “Il-projbizzjoni tal-użu ta’ trademarks tal-UE”. L-ewwel paragrafu tiegħu jipprovdi li “[d]an ir-regolament m’ għandux, fin-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet kuntrarji, jaffetwa id-dritt li jesisti taħt il-liġijiet tal-Istati Membri sabiex jiġu invokati talbiet ta’ vjolazzjoni ta’ drittijiet preċedenti taħt l-Artikolu 8 jew l-Artikolu 53(2) fir-rigward tal-użu ta’ trademark tal-UE suċċessiva. It-talbiet ta’ vjolazzjoni ta’ drittijiet preċedenti taħt l-Artikolu 8(2) u (4) ma jistgħux, madanakollu, jiġu invokati iżjed jekk il-proprjetarju tad-dritt preċedenti ma jkunx għadu jista’ japplika għal dikjarazzjoni li t-trademark tal-UE hija invalida taħt l-Artikolu 54(2)”.

8. L-Artikolu 111 tar-Regolament Nru 207/2009 huwa fformulat kif ġej: “1. Il-proprjetarju ta’ dritt preċedenti li japplika biss f’lokalità partikolari jista’ jopponi l-użu tat-trademark tal-UE fit-territorju fejn id-dritt tiegħu huwa protett sa fejn il-liġi tal-Istat Membru konċernat tippermetti. 2. Il-paragrafu 1 għandu jieqaf japplika jekk il-proprjetarju tad-dritt preċedenti jkun aċċetta l-użu tat-trademark tal-UE fit-territorju fejn id-dritt tiegħu jkun protett għal perjodu ta’ ħames snin suċċessivi, waqt li kien jaf b’dan l-użu, sakemm l-applikazzjoni għat-trademark tal-UE ma tkunx saret f’malafede. 3. Il-proprjetarju ta’ trademark tal-UE mhuwiex intitolat li jopponi l-użu tad-dritt imsemmi fil-paragrafu 1 anki jekk dak id-dritt ma jistax jiġi invokat iżjed kontra t-trademark tal-UE”.

B. Id-dritt Ġermaniż

9. L-Artikolu 21 tal-Gesetz über den Schutz von Marken und sonstigen Kennzeichen (Markengesetz) (il-Liġi dwar il-Protezzjoni tat-Trade Marks u Sinjali Distintivi Oħra) tal‑25 ta’ Ottubru 1994 (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar it-Trade Marks”) ( 6 ), jistabbilixxi: “1. Il-proprjetarju ta’ trade mark jew ta’ isem kummerċjali ma għandux dritt jipprojbixxi l-użu ta’ trade mark irreġistrata sussegwenti għall-prodotti jew għas-servizzi li għalihom hija rreġistrata jekk ikun ittollera l-użu ta’ din it-trade mark għal perijodu ta’ ħames snin konsekuttivi filwaqt li kien konxju minn dan l-użu, sakemm l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark sussegwenti ma saritx f’mala fide. 2. Il-proprjetarju ta’ trade mark jew ta’ isem kummerċjali ma għandux dritt jipprojbixxi l-użu […] ta’ isem kummerċjali […] sussegwenti jekk ikun ittollera l-użu ta’ [dan l-isem kummerċjali] għal perijodu ta’ ħames snin konsekuttivi filwaqt li kien konxju minn dan l-użu, sakemm il-proprjetarju ta’ dan id-dritt ma kienx f’mala fide fid-data tal-akkwist tiegħu. […]”

10. Il-punt (3) tal-Artikolu 125b tal-Liġi dwar it-Trade Marks jipprovdi li, “[j]ekk trade mark tal-Unjoni Ewropea rreġistrata tiġi invokata kontra l-użu ta’ trade mark sussegwenti rreġistrata skont din il-liġi, l-Artikolu 21(1) [tal-Liġi dwar it-Trade Marks] għandu japplika mutatis mutandis”.

II. Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

11. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ġiet irreġistrata fir-Reġistru Kummerċjali taħt l-isem tal-kumpannija Heitec Industrieplanung GmbH fl‑1984. L-isem tal-kumpannija tagħha nbidel fl‑1988 sabiex isir HEITEC GmbH. Minn mindu biddlet il-forma ġuridika tagħha fis-sena 2000, hija twettaq l-attività tagħha taħt l-isem HEITEC AG. Hija l-proprjetarja tat-trade mark verbali HEITEC, trade mark tal-Unjoni Ewropea Nru 774331, li għaliha saret applikazzjoni fit‑18 ta’ Marzu 1998 b’invokazzjoni ta’ anzjanità mit‑13 ta’ Lulju 1991 u li ġiet irreġistrata fl‑4 ta’ Lulju 2005 ( 7 ).

12. Min-naħa tagħha, waħda mill-konvenuti fil-kawża prinċipali ( 8 ) ġiet irreġistrata fir-Reġistru Kummerċjali fis‑16 ta’ April 2003 taħt l-isem tal-kumpannija HEITECH Promotion GmbH, li huwa l-isem li taħtu hija twettaq l-attività tagħha (iktar ’il quddiem “Heitech”). Hija l-proprjetarja ta’ trade mark Ġermaniża figurattiva li għaliha saret applikazzjoni fis‑17 ta’ Settembru 2002, li ġiet irreġistrata fl‑4 ta’ Frar 2003 u li ilha tintuża tal-inqas mid‑29 ta’ Settembru 2004. Hija wkoll il-proprjetarja ta’ trade mark figurattiva tal-Unjoni Ewropea Nru 6647432 li tinkludi l-element verbali HEITECH, li għaliha saret applikazzjoni fis‑6 ta’ Frar 2008, li ġiet irreġistrata fl‑20 ta’ Novembru 2008 u li ilha tintuża tal-inqas mis‑6 ta’ Mejju 2009.

13. Fid‑29 ta’ Novembru 2004, Heitech ikkuntattjat lir-rappreżentanti ta’ Heitec permezz ta’ ittra sabiex tipproponilhom il-konklużjoni ta’ ftehim ta’ koeżistenza. Fis‑7 ta’ Lulju 2008, l-EUIPO informa lil Heitec bil-fatt li saret applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark tal-Unjoni Ewropea HEITECH. Fit‑22 ta’ April 2009, Heitec bagħtet intimazzjoni lil Heitech minħabba l-użu tal-isem kummerċjali u tat-trade mark li tinkludi l-element verbali HEITECH. Fir-risposta tagħha tas‑6 ta’ Mejju 2009, Heitech mill-ġdid ipproponiet il-konklużjoni ta’ ftehim ta’ koeżistenza.

14. Fil‑31 ta’ Diċembru 2012, il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth, il-Ġermanja) irċeviet permezz ta’ faks l-att promotur, ippreżentat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li jġib id-data tal‑15 ta’ Diċembru 2012. Fl‑4 ta’ Jannar 2013, din il-qorti stiednet lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali twettaq ħlas bil-quddiem fuq l-ispejjeż proċedurali. Dan il-ħlas bil-quddiem kien għadu ma twettaqx fit‑12 ta’ Marzu 2013, id-data li fiha l-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) fakkret lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali li ma kienx twettaq l-imsemmi ħlas bil-quddiem u li l-oriġinali tal-att promotur ma kinux ġew ippreżentati.

15. Fit‑23 ta’ Settembru 2013, Heitec indikat, permezz ta’ ittra mibgħuta lil Heitech, li hija kienet qiegħda tirrifjuta li tikkonkludi ftehim ta’ koeżistenza ma’ din tal-aħħar. Hija pproponitilha l-konklużjoni ta’ ftehim ta’ liċenzjar u informatha, fl-istess ħin, li kienet bdiet proċedura ġudizzjarja. F’ittra oħra mibgħuta lil Heitech fid‑29 ta’ Diċembru 2013, Heitec informat lill-konvenuta fil-kawża prinċipali li hija kienet qiegħda tibbaża ruħha fuq l-isem kummerċjali tagħha u li kienet il-proprjetarja tat-trade mark tal-Unjoni Ewropea HEITEC. Hija ddikjarat ukoll li l-proċedura ġudizzjarja kienet pendenti.

16. Fit‑30 ta’ Diċembru 2013, il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) irċeviet sottomissjonijiet bil-miktub ta’ Heitec iddatati t‑12 ta’ Diċembru 2013, flimkien ma’ ċekk għall-ispejjeż legali kif ukoll att promotur ġdid li jġib id-data tal‑4 ta’ Ottubru 2013. Fl‑14 ta’ Jannar 2014, dik il-qorti ġibdet l-attenzjoni ta’ Heitec għan-neċessità li l-att promotur tal‑15 ta’ Diċembru 2012 jiġi nnotifikat filwaqt li hija kienet għadha ma ppreżentatx l-oriġinali intiżi għall-imsemmija qorti u għall-konvenuta fil-kawża prinċipali. Għalhekk wara li ġiet mistiedna tippreżenta dawn id-dokumenti, Heitec ippreżentat l-imsemmija oriġinali quddiem il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) fit‑22 ta’ Frar 2014.

17. Fl‑24 ta’ Frar 2014, il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) ġibdet l-attenzjoni ta’ Heitec għall-fatt li t-talbiet tal-oriġinali tal-att promotur irċevuti fit‑22 ta’ Frar 2014 ma kinux jaqblu mat-talbiet tal-att promotur ippreżentat fil‑31 ta’ Diċembru 2012. Fis‑16 ta’ Mejju 2014, il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) finalment fetħet il-proċedura u ordnat li kopji tal-att promotur tal‑15 ta’ Diċembru 2012 jiġu nnotifikati lill-konvenuti fil-kawża prinċipali.

18. Fit‑23 ta’ Mejju 2014, l-att promotur tal‑15 ta’ Diċembru 2012 ġie finalment innotifikat lill-konvenuti fil-kawża prinċipali ( 9 ) wara li d-dokumenti oriġinali ntbagħtu lil-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) fil‑21 ta’ Mejju 2014.

19. Għaldaqstant, Heitec ressqet, prinċipalment, talbiet ibbażati fuq il-ksur tad-drittijiet li jagħtiha l-isem kummerċjali tagħha HEITEC u, sussidjarjament, talbiet ibbażati fuq il-kontrafazzjoni tat-trade mark tal-Unjoni Ewropea HEITEC tagħha. Hija talbet li Heitech tiġi kkundannata tastjeni milli tidentifika l-impriża tagħha permezz tal-isem HEITECH Promotion GmbH (talba I), tastjeni milli twaħħal is-sinjali HEITECH PROMOTION u HEITECH fuq prodotti, milli toffri prodotti jew servizzi taħt dawn is-sinjali, milli tuża dawn is-sinjali f’dokumenti kummerċjali, fuq siti internet jew f’reklamar (talba II), tastjeni milli tuża jew milli tittrasferixxi, għal finijiet kummerċjali, is-sit “heitech-promotion.de” (talba III) u tagħti l-kunsens tagħha sabiex l-isem tal-kumpannija tagħha jitħassar mir-Reġistru Kummerċjali (talba VII). Barra minn hekk, Heitec ressqet talbiet għal informazzjoni, għall-konstatazzjoni ta’ obbligu ta’ kumpens, għal distruzzjoni kif ukoll għall-ħlas tal-ispejjeż ta’ intimazzjoni kontra ż-żewġ konvenuti (talbiet IV, V, VI u VIII).

20. Il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) ikkundannat lil Heitech tħallas lil Heitec ammont ta’ EUR 1 353.80, flimkien mal-interessi, għall-ispejjeż ta’ intimazzjoni u ċaħdet it-talbiet l-oħra.

21. Heitec appellat quddiem l-Oberlandesgericht Nürnberg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Nürnberg, il-Ġermanja). Min-naħa tagħha, dik il-qorti ddeċidiet li l-azzjoni kienet infondata, minħabba dekadenza fil-konfront ta’ Heitec. F’dan ir-rigward, hija esponiet li Heitech kienet użat is-sinjali sussegwenti tagħha għal perijodu mhux interrott ta’ mill-inqas ħames snin u li dan kien ġie ttollerat minn Heitec peress li, filwaqt li kienet konxja minn dan l-użu, hija ma kinitx ħadet miżuri suffiċjenti sabiex twaqqaf dan l-użu f’terminu ta’ ħames snin. Skont l-imsemmija qorti, l-azzjoni ġudizzjarja mressqa quddiem il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) ma kinitx interrompiet it-terminu ta’ dekadenza, peress li ġiet innotifikata lill-konvenuti fil-kawża prinċipali biss wara l-iskadenza ta’ ħames snin mill-intimazzjoni li kienet ippreċediet din l-azzjoni. Il-qorti tal-appell iddeċidiet ukoll li ma kienx possibbli li jitqies li t-tolleranza kienet intemmet fid-data tal-intimazzjoni sa fejn in-notifika tal-att promotur ma kinitx seħħet ftit żmien wara l-intimazzjoni.

22. Heitec ippreżentat rikors għal reviżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju. Skont din tal-aħħar, l-eżitu ta’ dan ir-rikors jiddependi mill-fatt jekk Heitec iddekadietx mit-talbiet tagħha għal inibizzjoni u mit-talbiet relatati tagħha, skont l-Artikolu 21(1) u (2) tal-Liġi dwar it-Trade Marks, kif ukoll skont l-Artikolu 54(1) u (2) u l-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009.

23. Il-qorti tar-rinviju tosserva li d-dekadenza tat-talbiet ta’ Heitec li jirrigwardaw l-użu, minn Heitech, tat-trade mark Ġermaniża li din tal-aħħar hija l-proprjetarja tagħha (talba II, sa fejn tirrigwarda s-sinjal HEITECH PROMOTION) hija rregolata mill-Artikolu 21(1) tal-Liġi dwar it-Trade Marks, moqri flimkien mal-punt (3) tal-Artikolu 125b ta’ din il-liġi, sa fejn dawn it-talbiet huma bbażati fuq it-trade mark tal-Unjoni Ewropea li Heitec hija l-proprjetarja tagħha.

24. Hija tispeċifika li l-Artikolu 21(1) tal-Liġi dwar it-Trade Marks jittrasponi fid-dritt Ġermaniż id-dekadenza, prevista fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2008/95, mid-dritt, mogħti minn trade marks (Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95) u minn sinjali oħra – fosthom l-ismijiet kummerċjali – użati fil-kummerċ (Artikolu 9(2) tad-Direttiva 2008/95), li wieħed jopponi l-użu ta’ trade mark irreġistrata.

25. Sa fejn Heitec taġixxi kontra l-isem kummerċjali ta’ Heitech (talbiet I, II, III u VII), id-dekadenza, skont il-konstatazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, hija rregolata mill-Artikolu 21(2) tal-Liġi dwar it-Trade Marks. F’dan ir-rigward, dik il-qorti tispeċifika li, minkejja l-fatt li l-kontenut normattiv ta’ din id-dispożizzjoni jmur lil hinn minn dak tad-Direttiva 2008/95 u lanqas ma huwa rifless mill-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 207/2009, dan għandu jiġi interpretat f’armonija mal-interpretazzjoni konformi ma’ din id-direttiva li għandha tingħata lill-Artikolu 21(1) tal-Liġi dwar it-Trade Marks. Barra minn hekk, sa fejn Heitec tibbaża ruħha fuq it-trade mark tal-Unjoni Ewropea tagħha, l-Artikolu 21(2) tal-Liġi dwar it-Trade Marks japplika bis-saħħa tar-riferiment għad-dritt nazzjonali magħmul mill-Artikolu 101(2) tar-Regolament Nru 207/2009 ( 10 ).

26. F’dak li jirrigwarda t-talbiet ta’ Heitec li jirrigwardaw l-użu, minn Heitech, tat-trade mark tal-Unjoni Ewropea li din tal-aħħar hija l-proprjetarja tagħha (talba II sa fejn tirrigwarda s-sinjal HEITECH), il-qorti tar-rinviju tikkonstata qabelxejn li l-Artikoli 54, 110 u 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 huma rilevanti.

27. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tfakkar il-konstatazzjonijiet segwenti magħmula mill-qorti tal-appell. Minn naħa, Heitech effettivament użat l-isem kummerċjali tagħha sabiex tidentifika l-attività kummerċjali tagħha kif ukoll it-trade marks tagħha għall-prodotti u għas-servizzi u fit-territorju li għalihom huma kienu protetti, rispettivament, b’mod li jikkorrispondi għal dak li huwa invokat fit-talbiet. Għalhekk tabilħaqq seħħ użu, tal-inqas mis‑6 ta’ Mejju 2009, id-data li fiha Heitech bagħtet ittra lil Heitec sabiex tipproponilha l-konklużjoni ta’ ftehim ta’ koeżistenza. Min-naħa l-oħra, għandu jitqies li huwa wkoll mhux iktar tard minn din id-data li Heitec saret taf bl-użu tas-sinjali inkwistjoni. Fl-aħħar nett, il-bona fides ta’ Heitech la tqiegħdet fid-dubju quddiem il-Landgericht Nürnberg-Fürth (il-Qorti Reġjonali ta’ Nürnberg-Fürth) u lanqas quddiem il-qorti tal-appell.

28. Skont il-qorti tar-rinviju, huwa madankollu neċessarju li jiġu speċifikati l-kundizzjonijiet tat-“tolleranza” fis-sens tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 billi jiġi ddeterminat b’mod partikolari jekk, kif tista’ tagħti x’tifhem is-sentenza Budějovický Budvar ( 11 ), huwiex biss it-tressiq ta’ azzjoni ġuridika quddiem amministrazzjoni jew qorti li jista’ jinterrompi t-terminu ta’ dekadenza ta’ ħames snin jew jekk aġir bħat-trażmissjoni ta’ ittra ta’ intimazzjoni mhux neċessarjament jew mhux immedjatament segwit mit-tressiq ta’ azzjoni quddiem l-istanzi msemmija iktar ’il fuq, jistax ikun suffiċjenti għal dan l-għan. B’mod iktar speċifiku, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-fatt jekk aġir bħal dak adottat minn Heitec fil-kuntest tal-kawża prinċipali jistax jitqies li huwa aġir li ttermina t-tolleranza fis-sens tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq. Fl-aħħar nett, fil-każ li finalment titressaq azzjoni ġudizzjarja, il-qorti tar-rinviju tistaqsi f’liema mument it-terminu ta’ dekadenza għandu jitqies li ġie interrott meta r-riċezzjoni tal-att promotur mill-konvenut tiġi mdewma, bi ħtija tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti, sa data sussegwenti għall-iskadenza tat-terminu ta’ ħames snin.

29. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u, permezz ta’ deċiżjoni li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑25 ta’ Settembru 2020, li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lil din tal-aħħar: “1) Huwa possibbli li tiġi eskluża t-tolleranza, fis-sens tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009, mhux biss permezz ta’ rimedju ġuridiku li għandu jiġi ppreżentat quddiem awtorità jew qorti, iżda wkoll permezz ta’ aġir li jseħħ mingħajr l-intervent ta’ awtorità jew qorti? 2) Fil-każ ta’ risposta pożittiva għall-ewwel domanda: ittra ta’ intimazzjoni, li permezz tagħha l-proprjetarju tas-sinjal preċedenti, qabel ma jibda proċedura ġudizzjarja, jeħtieġ mill-proprjetarju tas-sinjal sussegwenti li dan jimpenja ruħu li jastjeni milli juża s-sinjal inkwistjoni u li jissottoskrivi għal obbligu ta’ penali kuntrattwali fil-każ ta’ ksur, tikkostitwixxi aġir li jipprekludi tolleranza fis-sens tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009? 3) Sabiex jiġi kkalkolat, fil-każ ta’ azzjoni ġudizzjarja, it-terminu ta’ dekadenza permezz ta’ tolleranza ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009, għandu jkun ibbażat fuq id-data ta’ preżentata tar-rikors promotur quddiem il-qorti jew fuq id-data tar-riċezzjoni tiegħu mill-konvenut? Il-fatt li r-riċezzjoni mill-konvenut tiġi mdewma, minħabba n-nuqqas tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti, sa data sussegwenti għall-iskadenza tat-terminu ta’ ħames snin għandu importanza f’dan ir-rigward? 4) Id-dekadenza skont l-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 taffettwa, minbarra l-inibizzjoni, ukoll it-talbiet annessi bbażati fuq id-dritt tat-trade marks, b’mod partikolari l-azzjonijiet għal danni, informazzjoni jew qerda?”

III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

30. Heitec, Heitech kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub lill-parteċipanti kollha fil-fażi bil-miktub ta’ din il-proċedura għal deċiżjoni preliminari li, kollha kemm huma, bagħtu t-tweġibiet tagħhom għal dawn il-mistoqsijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja.

IV. Analiżi

A. Informazzjoni preliminari

31. F’dak li jirrigwarda d-dritt applikabbli, id-domandi preliminari indirizzati lill-Qorti tal-Ġustizzja jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/95 u tar-Regolament Nru 207/2009. Għalkemm illum dawn iż-żewġ atti tħassru u ġew issostitwiti ( 12 ), huma jinkludu, kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, id-dispożizzjonijiet applikabbli ratione temporis għall-kawża prinċipali peress li essenzjalment, f’din il-kawża, għandu jiġi ddeterminat liema tip ta’ aġir jista’ jkun ittermina t-tolleranza ta’ ksur magħruf tad-drittijiet preċedenti f’kuntest fejn qorti finalment ġiet adita mill-proprjetarju ta’ dawn id-drittijiet – ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali – u fejn l-azzjoni ġiet innotifikata lill-konvenuta fil-kawża prinċipali l-iktar tard fit‑23 ta’ Mejju 2014, fiż-żmien, għalhekk, meta kienu fis-seħħ iż-żewġ atti msemmija iktar ’il fuq.

32. F’dak li jirrigwarda l-imsemmija atti, infakkar li r-Regolament Nru 207/2009 jiddefinixxi s-sistema legali applikabbli għat-trade marks tal-Unjoni Ewropea intiżi bħala t-trade marks ta’ prodotti jew ta’ servizzi rreġistrati skont il-kundizzjonijiet previsti minn dan ir-regolament ( 13 ). F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li Heitec hija l-proprjetarja tat-trade mark verbali tal-Unjoni HEITEC irreġistrata fl‑4 ta’ Lulju 2005 u li l-konvenuta fil-kawża prinċipali, min-naħa tagħha, hija l-proprjetarja ta’ trade mark figurattiva tal-Unjoni li tinkludi l-element verbali HEITECH irreġistrata fl‑20 ta’ Novembru 2008. Min-naħa tagħha, id-Direttiva 2008/95 tapplika għat-trade marks ta’ prodotti jew ta’ servizzi individwali, kollettivi, ta’ garanzija jew ta’ ċertifikazzjoni li fir-rigward tagħhom saret reġistrazzjoni jew applikazzjoni għal reġistrazzjoni fi Stat Membru ( 14 ). Il-konvenuta fil-kawża prinċipali hija l-proprjetarja ta’ trade mark figurattiva Ġermaniża li tinkludi l-element verbali HEITECH PROMOTION irreġistrata fl‑4 ta’ Frar 2003.

33. Id-diversi talbiet imressqa fil-kuntest tar-rikors fil-kawża prinċipali jfittxu li jikkontestaw kemm l-użu tat-trade mark Ġermaniża li Heitech hija l-proprjetarja tagħha kif ukoll l-użu minnha tat-trade mark tal-Unjoni li hija l-proprjetarja tagħha ( 15 ).

B. Fuq l-ewwel u t-tieni domanda preliminari

34. Skont l-ewwel u t-tieni domanda preliminari indirizzati lill-Qorti tal-Ġustizzja – li, fil-fehma tiegħi, għandhom jiġu kkunsidrati flimkien –, il-qorti tar-rinviju tfittex li tikseb informazzjoni mingħand il-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-sistema legali tad-dekadenza minħabba tolleranza prevista kemm mid-Direttiva 2008/95 kif ukoll mir-Regolament Nru 207/2009.

35. Għandu qabelxejn jiġi osservat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95 ( 16 ) hija kważi identika għal dik tal-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 207/2009. Dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jipprevedu mekkaniżmu simili: il-proprjetarju ta’ trade mark preċedenti (nazzjonali jew tal-Unjoni) li jkun ittollera, fi Stat Membru ieħor jew b’mod iktar ġenerali fl-Unjoni, l-użu ta’ trade mark sussegwenti għal perijodu ta’ ħames snin konsekuttivi u filwaqt li kien konxju minn dan l-użu la jista’ iktar jitlob dikjarazzjoni ta’ invalidità u lanqas ma jista’ iktar jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti abbażi tat-trade mark preċedenti għall-prodotti jew għas-servizzi li għalihom intużat it-trade mark sussegwenti. Tista’ tiġi eskluża d-dekadenza tal-inqas f’żewġ sitwazzjonijiet: jekk l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni tat-trade mark sussegwenti saret f’mala fide jew meta ma jkunx iktar possibbli li tiġi kkonstatata tolleranza fir-rigward tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti. L-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 jipprevedi mekkaniżmu simili.

1. Dak li huwa magħruf dwar it-tolleranza

36. L-ewwel żewġ domandi preliminari jistiednu lill-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika liema tip ta’ avveniment jew aġir jista’ jittermina t-tolleranza fis-sens tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009.

37. Qabel ma tingħata risposta għal dawn id-domandi, dan il-kunċett ta’ “tolleranza” għandu, fl-ewwel lok, jiġi ddefinit. F’dan ir-rigward, is-sentenza Budějovický Budvar ( 17 ) tinkludi ċertu numru ta’ insenjamenti utli. Dak iż-żmien il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet mistoqsija b’mod partikolari dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 89/104/KEE ( 18 ), dispożizzjoni rriprodotta b’mod identiku fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95, b’mod li l-asserzjonijiet li jinsabu fis-sentenza msemmija qabel u ddestinati għad-Direttiva 89/104 japplikaw, mutatis mutandis, għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95.

38. Għalhekk minn dik is-sentenza jista’ jiġi dedott li t-tolleranza msemmija fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95, sa fejn din la hija ddefinita minn din id-dispożizzjoni, li ma tinkludix riferiment espress għad-drittijiet nazzjonali għal dan l-għan, u lanqas hija ddefinita minn kwalunkwe dispożizzjoni oħra ta’ din id-direttiva, hija kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni ( 19 ).

39. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, b’mod partikolari fid-dawl tat-tielet, tas-seba’, tad-disa’ u tal-ħdax-il premessa tad-Direttiva 89/104 ( 20 ), li l-Artikolu 9 ta’ din tal-aħħar kien wettaq “armonizzazzjoni kompleta tal-kundizzjonijiet li taħthom il-proprjetarju ta’ trade mark sussegwenti rreġistrata jista’, fil-kuntest tad-dekadenza b’konsegwenza tal-akkwixxenza [minħabba tolleranza], iżomm id-dritt tiegħu fuq din it-trade mark meta l-proprjetarju ta’ trade mark preċedenti identika jitlob l-invalidità jew jopponi l-użu ta’ din it-trade mark sussegwenti” ( 21 ). Peress li dawn il-premessi huma rriprodotti fil-premessi 4, 8, 10 u 12 tad-Direttiva 2008/95, din l-istess konstatazzjoni hija applikabbli.

40. Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-istess kunċett ta’ tolleranza kien jintuża fl-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 207/2009 “fl-istess sens bħall-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 89/104” ( 22 ) u għalhekk bħall-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95. It-tolleranza, fis-sens kemm tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 207/2009, għalhekk hija kunċett tad-dritt tal-Unjoni li s-sens u l-portata tiegħu għandhom ikunu identiċi fl-Istati Membri kollha u li għandu jingħata interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni ( 23 ).

41. Mistiedna tispeċifika l-interpretazzjoni ta’ kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li d-dritt tal-Unjoni ma kienx jipprovdi definizzjoni għalih, il-Qorti tal-Ġustizzja wettqet analiżi klassika li kienet tikkonsisti fid-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata ta’ dan il-kunċett b’riferiment għas-sens normali fil-lingwaġġ ta’ kuljum tat-terminu “tolleranza” filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih kien jintuża l-imsemmi kunċett u l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li minnha kien jifforma parti ( 24 ). Minn din l-analiżi rriżulta li “min jittollera juri ċerta inerzja billi ma jiħux il-miżuri li hemm għad-dispożizzjoni tiegħu sabiex jirrimedja sitwazzjoni li jkun konxju minnha u li mhux neċessarjament hija mixtieqa. […] [I]l-kunċett ta’ ‘żamma tas-skiet’ [‘tolleranza’] jimplika li min jittollera jibqa’ passiv quddiem sitwazzjoni li kellu l-possibbiltà jopponi għaliha” ( 25 ).

42. Għaldaqstant, minn naħa, il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti għandu jkun “koxjentement ittollera” l-użu ta’ trade mark sussegwenti għal tiegħu għal perijodu twil u għalhekk “deliberatament”, “b’konoxxenza sħiħa tal-fatti” ( 26 ).

43. Min-naħa l-oħra, peress li d-Direttiva 89/104 bħad-Direttiva 2008/95 tfittex li “ssib bilanċ bejn l-interessi tal-proprjetarju ta’ trade mark sabiex jissalvagwardja l-funzjoni essenzjali tagħha u l-interessi ta’ operaturi ekonomiċi oħra sabiex jużaw sinjali li jistgħu jindikaw il-prodotti u s-servizzi tagħhom” ( 27 ), dan l-għan “jimplika li, sabiex tiġi mħarsa din il-funzjoni essenzjali, il-proprjetarju ta’ trade mark preċedenti għandu jkun f’pożizzjoni […] li jopponi l-użu ta’ trade mark sussegwenti identika għal tiegħu” ( 28 ). Għaldaqstant il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punt 49 tas-sentenza Budějovický Budvar ( 29 ) li “kull azzjoni amministrattiva jew ġudizzjarja ppreżentata mill-proprjetarju tat-trade mark preċedenti matul it-terminu previst mill-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 89/104 [u għalhekk tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95] għandha l-effett li tinterrompi t-terminu ta’ dekadenza b’konsegwenza tal-akkwixxenza [minħabba tolleranza]”.

2. Dwar il-formalizzazzjoni neċessarja tat-tmiem tat-tolleranza tal-ksur tad-drittijiet

44. It-tressiq ta’ tali azzjoni jikkostitwixxi, evidentement, l-iktar grad estrem, l-iktar grad ifformalizzat tal-“possibbiltà jopponi għaliha [possibbiltà li wieħed jopponi għal sitwazzjoni]”, sabiex jiġi rriprodott il-lingwaġġ użat mill-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, mit-test biss ta’ dal-punt 49 tas-sentenza Budějovický Budvar ( 30 ) ma jirriżultax li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li t-tressiq ta’ tali azzjoni biss jista’ jkollu l-effett li jinterrompi t-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza. Dan lanqas ma jidhirli li huwa rekwiżit espliċitu tal-leġiżlatur tal-Unjoni, fid-dawl tal-formulazzjoni nnifisha tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009.

45. Heitech issostni li dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jiġu interpretati fis-sens li jkopru biss azzjonijiet ġuridiċi effettivament imressqa sabiex tiġi tterminata t-tolleranza u tinvoka, insostenn tal-argument tagħha, diversi dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ( 31 ). Dawn id-dispożizzjonijiet sikwit jirreferu għall-awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali li għandhom ġurisdizzjoni fil-qasam tal-proprjetà intellettwali. Madankollu, nirrileva li l-għan tad-Direttiva 2004/48 huwa li jiġu approssimati l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li, sa dak iż-żmien, kienu joffru livell ta’ protezzjoni differenti f’dak li jirrigwarda l-mezzi sabiex jiġu rrispettati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, b’mod li l-għan tagħha huwa speċifikament, skont l-Artikolu 1 tagħha, “il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji neċessarji biex tassigura l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali”. Dawn il-miżuri, proċeduri u rimedji kollha huma ta’ natura ġudizzjarja. Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li ebda dispożizzjoni tad-Direttiva 2004/48 ma tittratta l-kwistjoni tad-dekadenza minħabba tolleranza, b’mod li ma tista’ tinsilet ebda konklużjoni utli għal din il-kawża mill-qari ta’ din id-direttiva.

46. Għaldaqstant, li kieku wieħed kellu jibbaża ruħu fuq l-assenza ta’ preċiżazzjoni tat-test taż-żewġ regoli suġġetti għall-eżami li qiegħed jitwettaq illum, jista’ faċilment jiġi konkluż li kwalunkwe aġir tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti intiż li juri, anki bl-inqas mod attiv, nuqqas ta’ qbil dwar l-użu, mill-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti, tat-trade mark u/jew tas-sinjal ikkonċernati jista’ jkun suffiċjenti sabiex jiġi interrott it-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza.

47. Jekk l-interpretazzjoni testwali taż-żewġ dispożizzjonijiet suġġetti għall-eżami li qiegħed jitwettaq illum ma tkunx illuminanti, ikollu għaldaqstant jiġi analizzat it-telos li għandu jintlaħaq. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlatur tal-Unjoni indika b’mod ċar li d-dekadenza minħabba tolleranza ġiet stabbilita “għal raġunijiet ta’ ċertezza legali u mingħajr ma jsir preġudizzju inġust lill-interessi ta’ proprjetarju ta’ trade mark preċedenti” ( 32 ). Sabiex jagħmel tajjeb għas-silenzju tal-leġiżlatur, wieħed għalhekk għandu jieħu debitament inkunsiderazzjoni l-intenzjoni tiegħu li “ssib [jinstab] bilanċ bejn l-interessi tal-proprjetarju ta’ trade mark sabiex jissalvagwardja l-funzjoni essenzjali tagħha u l-interessi ta’ operaturi ekonomiċi oħra sabiex jużaw sinjali li jistgħu jindikaw il-prodotti u s-servizzi tagħhom” ( 33 ).

48. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, fil-fehma tiegħi, it-tolleranza tiġi tterminata meta l-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jieħu l-miżuri li jkollu għad-dispożizzjoni tiegħu sabiex iwaqqaf il-ksur tad-drittijiet tiegħu. U, peress li għandhom jiġu bbilanċjati l-interessi kontrapposti b’osservanza taċ-ċertezza legali ta’ kulħadd, din l-oppożizzjoni għandha tiġi fformalizzata permezz tal-użu tar-rimedji ġuridiċi disponibbli bl-għan li tinkiseb soluzzjoni vinkolanti.

49. Fil-fatt, il-formalizzazzjoni tal-oppożizzjoni hija neċessarja sabiex, kif sostnew ġustament Heitech u l-Kummissjoni, tiggarantixxi l-effett utli tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009. Fil-fatt, li kieku skambju informali, bħat-trażmissjoni ta’ sempliċi ittra, seta’ jkun suffiċjenti sabiex jiġi interrott it-terminu ta’ dekadenza, is-sitwazzjoni legali tal-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti (jekk jitqies li l-kundizzjonijiet l-oħra rikjesti jkunu ssodisfatti) qatt ma tista’ tikkonsolida ruħha. Issa, din kjarament ma hijiex l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni, kif fakkart iktar ’il fuq. Pereżempju, ittra ta’ theddida ta’ teħid ta’ proċeduri ġudizzjarji, mingħajr ma din it-theddida tiġi eżegwita, tkun tikkonsisti, għall-proprjetarju tat-trade mark preċedenti, fl-astensjoni, fis-sens tas-sentenza Budějovický Budvar ( 34 ), milli jieħu l-miżuri li jkollu għad-dispożizzjoni tiegħu sabiex jirrimedja sitwazzjoni li jkun inkontestabbilment konxju minnha u, għaldaqstant, fl-estensjoni tat-tolleranza minflok l-interruzzjoni tagħha. F’dan ir-rigward, it-trażmissjoni ta’ intimazzjoni ma tagħtix iktar garanziji fir-rigward tas-serjetà tal-intenzjoni li jinvoka d-drittijiet tiegħu b’mod vinkolanti.

50. Il-formalizzazzjoni tal-oppożizzjoni hija neċessarja sa fejn iċ-ċertezza legali timponi li jiġu stabbiliti bi preċiżjoni kemm il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ dekadenza ( 35 ) kif ukoll il-mument li fih jiġi interrott jew jiskadi. Issa, sabiex dan ikun il-każ, huwa biss avveniment li juri b’mod inekwivokabbli l-intenzjoni ċara u serja li jinvoka d-drittijiet tiegħu, bħat-tressiq ta’ azzjoni ġudizzjarja jew amministrattiva, li jista’ jittermina t-tolleranza.

51. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li hija biss it-turija inekwivokabbli tal-intenzjoni ċara u serja li tiġi tterminata t-tolleranza, permezz tat-tressiq, mill-proprjetarju ta’ drittijiet preċedenti, ta’ azzjoni ġudizzjarja jew amministrattiva, li, jekk tiġi espressa f’terminu ta’ ħames snin minn meta dan tal-aħħar isir konxju mill-użu tat-trade mark sussegwenti, tista’ tittermina t-tolleranza fis-sens tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009.

C. Fuq it-tielet domanda preliminari

52. Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja, kif nissuġġerixxi, kellha tiddeċiedi li huwa biss it-tressiq ta’ azzjoni quddiem istanza amministrattiva jew ġudizzjarja li jista’ jinterrompi t-terminu ta’ ħames snin u għaldaqstant jittermina t-tolleranza fis-sens tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika wkoll f’liema mument preċiż dan it-terminu jitqies li jkun intemm.

53. F’dan ir-rigward, nosserva li mill-analiżi tiegħi tal-ewwel u tat-tieni domanda preliminari jirriżulta li dak li huwa determinanti huwa l-attitudni tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti. Fil-fehma tiegħi, sabiex jiġi ddeterminat jekk it-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza jkunx intemm, huwa għalhekk neċessarju li titqies il-perspettiva ta’ dan il-proprjetarju sabiex jiġi eżaminat jekk, minn perspettiva suġġettiva, huwa ħax il-miżuri neċessarji bl-għan li jwaqqaf il-ksur tad-drittijiet tiegħu billi ressaq azzjoni ġudizzjarja. Fil-mument li fih titressaq din l-azzjoni, l-intenzjoni serja u inekwivokabbli li l-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jinvoka d-drittijiet tiegħu tkun tidher b’mod ċar ħafna.

54. Barra minn hekk, b’differenza mit-terminu ta’ preskrizzjoni li, min-naħa tiegħu, jaffettwa l-eżerċizzju ta’ dritt suġġettiv li l-persuna kkonċernata ma tistax iktar effettivament tinvoka quddiem qorti ( 36 ), it-terminu ta’ dekadenza jolqot direttament u immedjatament il-locus standi in judicio. Għalhekk l-azzjoni ma tiddekadix sakemm titressaq f’terminu ta’ ħames snin minn meta l-persuna kkonċernata ssir konxja mill-użu u għalhekk, fil-fehma tiegħi, huwa għalkollox loġiku li t-terminu ta’ dekadenza jiġi interrott fid-data tat-tressiq tal-azzjoni u, b’mod iktar speċifiku, tal-preżentata tal-att promotur. Għalkemm jarmonizza, bħala tali, it-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza kif ukoll, bħala prinċipju, l-effetti ta’ din it-tolleranza, id-dritt tal-Unjoni jagħti lill-Istati Membri libertà sħiħa sabiex jorganizzaw il-kundizzjonijiet proċedurali ta’ azzjoni ġudizzjarja (kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-ammissibbiltà tagħha jew tan-notifika tagħha) li l-għan tagħha huwa speċifikament li titwaqqaf it-tolleranza. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, l-adozzjoni tad-data ta’ tressiq tal-azzjoni ġudizzjarja bħala d-data ta’ interruzzjoni tat-terminu ta’ dekadenza hija l-iktar soluzzjoni sodisfaċenti u li l-iktar tista’ ttaffi d-differenzi nazzjonali li jistgħu jsiru iktar prominenti matul l-istadji suċċessivi tal-proċedura ġudizzjarja. Fid-data tat-tressiq tal-azzjoni, l-intenzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti tista’ tiġi stabbilita b’ċertezza relattiva ( 37 ).

55. Għall-kuntrarju, jidhirli li l-adozzjoni tad-data tan-notifika lill-konvenut fl-azzjoni hija iktar riskjuża, fid-dawl tad-differenzi fil-prassi nazzjonali li semmejt qabel. Dwar dan il-punt, naqbel mar-riżervi espressi mill-Kummissjoni.

56. Fl-aħħar nett, jidhirli wkoll, bi qbil mal-Kummissjoni, li għalkemm, bħala prinċipju, it-terminu ta’ dekadenza jiġi interrott mid-data tat-tressiq tal-azzjoni quddiem il-qorti li għandha ġurisdizzjoni, huma fl-aħħar mill-aħħar il-qrati aditi li għandhom jiddeterminaw jekk dan huwiex tabilħaqq il-każ. Għaldaqstant, sa fejn l-interessi tal-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni, l-interruzzjoni tat-terminu ta’ dekadenza tista’ ssir biss taħt ċerti kundizzjonijiet, li l-ewwel waħda fosthom hija n-natura ammissibbli tal-azzjoni mressqa. Dejjem għaliex wieħed għandu jżomm dawn l-interessi f’moħħu, il-konvenut għandu jiġi informat bl-eżistenza tal-azzjoni f’terminu relattivament qasir wara li titressaq din l-azzjoni. Rikorrent li jdum ma jirregolarizza rikors proċeduralment irregolari, pereżempju, jew li, b’xi mod jew ieħor, jostakola l-proċedura billi jħalli dubju dwar l-intenzjoni reali tiegħu li jressaq azzjoni quddiem il-qorti (bħal meta ma jħallasx l-ispejjeż proċedurali, pereżempju) jew, kif issemmi l-qorti tar-rinviju, idum bi ħtija tiegħu biss ma jinforma l-konvenut b’mod li l-iżvolġiment taż-żmien ikun nissel, f’dan tal-aħħar, aspettattivi leġittimi li jkun jista’ jinvoka t-tolleranza, ma jistax, f’dawn iċ-ċirkustanzi tabilħaqq partikolari, jallega li interrompa t-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza sakemm ma jkunx, rispettivament, irregolarizza r-rikors tiegħu, ħallas l-ispejjeż proċedurali jew sakemm ma jkunx finalment ikkonforma ruħu mal-ordnijiet tal-qorti adita sabiex l-azzjoni tiegħu tkun tista’ finalment titqies li effettivament tressqet.

57. Infakkar li, skont id-dritt tal-Unjoni, it-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza huwa ta’ ħames snin u li jibda jiddekorri mill-mument li fih il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jkun sar konxju mill-użu mill-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti. Dan it-terminu ta’ ħames snin iqiegħed il-proprjetarji tad-drittijiet preċedenti perfettament f’pożizzjoni li jinvokaw id-drittijiet tagħhom, fil-kuntest ta’ sitwazzjoni li jkunu ilhom konxji minnha għal żmien twil, mingħajr ma jistennew sal-aħħar nett tat-terminu sabiex iressqu l-azzjoni tagħhom. Li kieku dan kellu jkun il-każ, huma jkollhom l-interess kollu li mill-iktar fis iressqu azzjoni ppreżentata korrettament u mressqa validament, taħt piena li jiġu akkużati b’ċerta negliġenza ( 38 ).

58. F’dawn iċ-ċirkustanzi, meta l-iskadenza tat-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza sseħħ bejn it-tressiq tal-imsemmija azzjoni u n-notifika tagħha lill-konvenut, hija l-qorti adita li mbagħad ser ikollha tevalwa jekk il-konvenut damx ma ġie informat jew le, u jekk dan ikun il-każ, jekk dan id-dewmien jistax jiġi imputat lill-aġir tar-rikorrent matul il-proċedura. F’każ bħal dan, il-qorti adita ser ikollha teżamina wkoll jekk tali aġir jistax iqiegħed fid-dubju n-natura serja tal-azzjoni mressqa quddiemha u ser ikollha tislet il-konsegwenzi kollha minn dan f’dak li jirrigwarda l-kalkolu tat-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza.

59. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, meta titressaq azzjoni ġudizzjarja mill-proprjetarju tat-trade mark preċedenti, għandha tiġi adottata, bħala prinċipju, id-data tat-tressiq ta’ din l-azzjoni bħala d-data tal-interruzzjoni tat-terminu ta’ dekadenza ta’ ħames snin kif previst fl-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll fl-Artikolu 54(1) u (2) u fl-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009. Meta l-iskadenza ta’ dan it-terminu sseħħ bejn it-tressiq tal-imsemmija azzjoni u n-notifika tagħha lill-konvenut, hija l-qorti adita li mbagħad ser ikollha tevalwa jekk il-konvenut damx ma ġie informat jew le, u jekk dan ikun il-każ, jekk dan id-dewmien jistax jiġi imputat lill-aġir tar-rikorrent matul il-proċedura. F’każ bħal dan, il-qorti adita ser ikollha teżamina wkoll jekk tali aġir jistax iqiegħed fid-dubju n-natura serja tal-azzjoni mressqa quddiemha u ser ikollha tislet il-konsegwenzi kollha minn dan f’dak li jirrigwarda l-kalkolu tat-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza.

D. Fuq ir-raba’ domanda preliminari

60. Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tixtieq issir taf jekk, fil-każ ta’ dekadenza, din tal-aħħar taffettwax mhux biss l-azzjoni għall-inibizzjoni tal-użu tat-trade mark sussegwenti iżda wkoll it-talbiet relatati jew konnessi, bħal dawk li jirrigwardaw il-konstatazzjoni ta’ obbligu ta’ kumpens, il-provvista ta’ informazzjoni jew id-distruzzjoni tal-prodotti kontrafatti.

61. Għandha qabelxejn tingħata risposta għall-oġġezzjoni tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali li skontha, sa fejn ma hemmx dekadenza fil-kawża prinċipali, ma hemmx lok, għall-Qorti tal-Ġustizzja, li tirrispondi għal din ir-raba’ domanda preliminari. Infakkar li, għalkemm il-funzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija li tagħti lill-qorti tar-rinviju interpretazzjoni utli tad-dispożizzjonijiet li hija tipprevedi li tapplika, il-Qorti tal-Ġustizzja madankollu ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar il-fatti tal-kawża prinċipali jew sabiex tapplika r-regoli tal-Unjoni li hija tkun interpretat għal miżuri jew għal sitwazzjonijiet nazzjonali, peress li dawn il-kwistjonijiet jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni esklużiva tal-qorti nazzjonali ( 39 ). Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax titlaq mill-premessa li l-azzjoni mressqa mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali quddiem dawk il-qrati ma ddekadietx sabiex tirrinunzja milli tirrispondi għad-domanda magħmula.

62. Sabiex nerġa’ lura għal din ir-raba’ domanda, nirrileva, fl-ewwel lok, li la t-test tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 u lanqas dak tal-Artikolu 54(1) u (2) jew tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 ma jispeċifikaw konkretament l-effetti tad-dekadenza. Madankollu, minn qari ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, wieħed jifhem li, jekk il-kundizzjonijiet li barra minn hekk huma previsti fl-imsemmija dispożizzjonijiet sabiex tiġi kkonstatata d-dekadenza jkunu ssodisfatti, il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti “m’għandux ikollu aktar id-dritt, abbażi tat-trade mark preċedenti, li japplika għal dikjarazzjoni ta’ nullità tat-trade mark sussegwenti jew li jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti fir-rigward tal-merkanzija jew servizzi li għalihom ġiet użata t-trade mark sussegwenti” ( 40 ). Għalhekk, a contrario, qabel ma tkun seħħet dekadenza minħabba tolleranza, il-proprjetarju ta’ trade mark huwa awtorizzat kemm li jitlob dikjarazzjoni ta’ invalidità ta’ trade mark sussegwenti kif ukoll li jopponi l-użu tagħha permezz ta’ azzjoni għal kontrafazzjoni ( 41 ).

63. F’dak li jirrigwarda t-trade mark tal-Unjoni, l-effetti tal-invalidità, min-naħa tagħhom, huma speċifikati fl-Artikolu 55(2) tar-Regolament Nru 207/2009, skont liema “[i]t-trademark tal-UE għandha titqies li ma kellhiex, sa mill-bidu, l-effetti speċifikati” f’dan ir-regolament, li huma rregolati mit-Taqsima 2 tat-Titolu II tal-imsemmi regolament. Id-Direttiva 2008/95 ma tinkludix dispożizzjonijiet ekwivalenti u mill-premessa 6 ta’ din id-direttiva jirriżulta li “[l‑]Istati Membri għandhom jibqgħu liberi li jiddeterminaw l-effetti tar-revokazzjoni jew tan-nullità tat-trade marks”.

64. Bħal fil-każ tal-analiżi mwettqa fil-kuntest tal-ewwel u tat-tieni domanda preliminari, l-ittra tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 għandha tiġi ċċarata permezz ta’ qari teleoloġiku ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Issa, għalkemm id-dekadenza minħabba tolleranza hija mekkaniżmu previst sabiex jiżgura l-ibbilanċjar tal-interessi kontrapposti filwaqt li jiġi ppreżervat ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali, jidhirli li jkun kuntrarju għal dan tal-aħħar li, wara ħames snin ta’ tolleranza, il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti la jkun jista’ iktar jitlob dikjarazzjoni tal-invalidità tat-trade mark sussegwenti u lanqas jopponi l-użu tagħha, iżda jkun jista’ jkompli jikseb kumpens minħabba użu li ma jkunx oppona meta seta’ jagħmel dan u li ma jistax iktar jopponi minħabba d-dekadenza. Iċ-ċertezza legali mfittxija tkun, fil-fatt, ipperikolata li kieku l-proprjetarju tat-trade mark preċedenti seta’ b’mod indefinit ikompli jikseb kumpens tul il-perijodu kollu tal-użu parallel ittollerat taż-żewġ trade marks. Barra minn hekk, minħabba din it-tolleranza nnifisha, il-kisba tad-distruzzjoni tal-prodotti li ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala kontrafatti tammonta għal assurdità ġuridika.

65. Għalhekk nasal sabiex inqis li l-impossibbiltà li “jopponi l-użu tat-trade mark sussegwenti”, fis-sens tal-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll tal-Artikolu 54(1) u (2) u tal-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009, għandha tingħata interpretazzjoni wiesgħa b’mod li, mill-mument li fih tiġi kkonstatata d-dekadenza minħabba tolleranza, il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jitlef il-privileġġi kollha tiegħu marbuta mal-preeżistenza tat-trade mark tiegħu fil-konfront tal-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti li huwa jkun ittollera l-użu tagħha u li, konsegwentement, id-dekadenza minħabba tolleranza għandha tinftiehem fis-sens li taffettwa mhux biss l-azzjoni għal inibizzjoni iżda wkoll it-talbiet relatati bbażati fuq id-dritt tat-trade mark preċedenti, bħat-talbiet għal kumpens, għal informazzjoni jew għal distruzzjoni.

V. Konklużjoni

66. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja): 1. L-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks kif ukoll l-Artikolu 54(1) u (2) u l-Artikolu 111(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009 tas‑26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark tal-Unjoni Ewropea, għandhom jiġu interpretati fis-sens li hija biss it-turija inekwivokabbli tal-intenzjoni ċara u serja li tiġi tterminata t-tolleranza, permezz tat-tressiq, mill-proprjetarju ta’ drittijiet preċedenti, ta’ azzjoni ġudizzjarja jew amministrattiva, li, jekk tiġi espressa f’terminu ta’ ħames snin minn meta dan tal-aħħar isir konxju mill-użu tat-trade mark sussegwenti, tista’ tittermina t-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza. 2. Meta titressaq azzjoni ġudizzjarja mill-proprjetarju tat-trade mark preċedenti, għandha tiġi adottata, bħala prinċipju, id-data tat-tressiq ta’ din l-azzjoni bħala d-data tal-interruzzjoni tat-terminu ta’ dekadenza ta’ ħames snin kif previst fl-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll fl-Artikolu 54(1) u (2) u fl-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009. Meta l-iskadenza ta’ dan it-terminu sseħħ bejn it-tressiq tal-imsemmija azzjoni u n-notifika tagħha lill-konvenut, hija l-qorti adita li ser ikollha tevalwa jekk il-konvenut damx ma ġie informat jew le, u jekk dan ikun il-każ, jekk dan id-dewmien jistax jiġi imputat lill-aġir tar-rikorrent matul il-proċedura. F’każ bħal dan, il-qorti adita ser ikollha teżamina wkoll jekk tali aġir jistax iqiegħed fid-dubju n-natura serja tal-azzjoni mressqa quddiemha u ser ikollha tislet il-konsegwenzi kollha minn dan f’dak li jirrigwarda l-kalkolu tat-terminu ta’ dekadenza minħabba tolleranza. 3. L-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2008/95 kif ukoll l-Artikolu 54(1) u (2) u l-Artikolu 111(2) tar-Regolament Nru 207/2009 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, mill-mument li fih tiġi kkonstatata d-dekadenza minħabba tolleranza, il-proprjetarju tat-trade mark preċedenti jitlef il-privileġġi kollha tiegħu marbuta mal-preeżistenza tat-trade mark tiegħu fil-konfront tal-proprjetarju tat-trade mark sussegwenti li huwa jkun ittollera l-użu tagħha u li, konsegwentement, id-dekadenza minħabba tolleranza fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għandha tinftiehem fis-sens li taffettwa mhux biss l-azzjoni għal inibizzjoni iżda wkoll it-talbiet relatati bbażati fuq id-dritt tat-trade mark preċedenti.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) International Association for the Protection of Intellectual Property, “Summary Report – Question Q192 – Acquiescence (tolerance) to infringement of Intellectual Property Rights”, 2006, li jista’ jiġi kkonsultat hawnhekk: https://www.aippi.fr/upload/Gothenburg%202006%20Q189%20190%20191%20192/sr192english.pdf

( 3 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 4 ) ĠU 2008, L 299, p. 25.

( 5 ) ĠU 2009, L 78, p. 1.

( 6 ) BGBl. 1994 I, p. 3082.

( 7 ) Il-qorti tar-rinviju tindika li, permezz ta’ deċiżjoni tal‑5 ta’ Ġunju 2018, l-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO) iddikjara d-drittijiet tat-trade mark tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali rrevokati minħabba nuqqas ta’ użu. Din ir-rikorrenti ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea. Fil-mument tar-redazzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet, dan ir-rikors għadu pendenti (T‑520/19).

( 8 ) Ir-rikors fil-kawża prinċipali huwa wkoll ippreżentat kontra RW, l-amministratur tal-konvenuta fil-kawża prinċipali. Ħlief fejn jiġi indikat mod ieħor, f’dawn il-konklużjonijiet, ser isir riferiment b’mod globali għal Heitech bħala l-konvenuta fil-kawża prinċipali.

( 9 ) Ara l-punt 12 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 10 ) Li skontu “[f]il-kwistjonijiet kollha li mhumiex koperti minn dan ir-Regolament, il-qorti tat-trade marks Komunitarji għandha tapplika l-liġi nazzjonali tagħha, u dan jinkludi d-dritt internazzjonali privat tagħha”.

( 11 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 12 ) Id-Direttiva 2008/95 ma għadhiex fis-seħħ mill‑14 ta’ Jannar 2019 u ġiet issostitwita bid-Direttiva (UE) 2015/2436 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2015 biex jiġu approssimati l-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 2015, L 336, p. 1, rettifika fil-ĠU 2016, L 110, p. 5). Ir-Regolament Nru 207/2009 ma għadux fis-seħħ mit‑30 ta’ Settembru 2017 u ġie ssostitwit bir-Regolament (UE) 2017/1001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Ġunju 2017 dwar it-trademark tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2017, L 154, p. 1). Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2015/2436 u tar-Regolament 2017/1001 iddedikati għad-dekadenza minħabba tolleranza huma simili ferm għal dawk li jinsabu fid-Direttiva 2008/95 u fir-Regolament Nru 207/2009: ara, għal paragun, l-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 2015/2436 kif ukoll l-Artikolu 61(1) u (2) u l-Artikolu 138(2) tar-Regolament Nru 2017/1001.

( 13 ) Ara l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 207/2009.

( 14 ) Ara l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2008/95.

( 15 ) Għad-dettalji dwar dawn id-diversi talbiet, ara l-punti 23 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 16 ) Peress li l-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 2008/95 jippermetti lill-Istati Membri jestendu l-applikazzjoni tal-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva għall-każijiet li jissemmew fih, l-interpretazzjoni li ser tingħata lil din id-dispożizzjoni tal-aħħar tapplika wkoll fl-implimentazzjoni, mill-Istati Membri, tal-Artikolu 9(2) tal-imsemmija direttiva.

( 17 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 18 ) Direttiva tal-Kunsill tal‑21 ta’ Diċembru 1988 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 92).

( 19 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punti 28 u 29).

( 20 ) Ara is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punti 30 sa 32).

( 21 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 33).

( 22 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 35).

( 23 ) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 37).

( 24 ) Ara s-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 25 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 44). Korsiv miżjud minni.

( 26 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 47).

( 27 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 48).

( 28 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 48).

( 29 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 30 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 31 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32.

( 32 ) Premessa 12 tad-Direttiva 2008/95.

( 33 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011, Budějovický Budvar (C‑482/09, EU:C:2011:605, punt 48). Ara wkoll il-punt 34 ta’ dik is-sentenza u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 34 ) Sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2011 (C‑482/09, EU:C:2011:605).

( 35 ) Ara, f’kuntest li madankollu huwa differenti ferm, is-sentenza tas‑16 ta’ Mejju 2000, Preston et (C‑78/98, EU:C:2000:247, punt 68).

( 36 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni (C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 52).

( 37 ) Din iċ-ċertezza tista’ tkun biss relattiva sakemm tingħata d-deċiżjoni ġudizzjarja fuq il-mertu u sa fejn, pereżempju, rinunzja għall-azzjoni dejjem tkun possibbli fil-mori tal-kawża.

( 38 ) Hawnhekk ukoll, kollox jiddependi mill-evalwazzjoni mill-qorti taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ suġġett għall-eżami tagħha. Pereżempju, fil-każ ta’ azzjoni mressqa fl-aħħar nett tat-terminu ta’ ħames snin iżda meta ż-żewġ partijiet ikkonċernati jkunu ilhom għal żmien twil f’negozjati jew impenjati f’inizjattivi ta’ riżoluzzjoni mhux kontenzjuża tal-kunflitt, it-tardività tat-tressiq tal-azzjoni tista’, naturalment, ma tiġix interpretata bħala negliġenza min-naħa tal-proprjetarju tat-trade mark preċedenti.

( 39 ) Fost ġurisprudenza abbundanti, ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2006, Jehle, Weinhaus Kiderlen (C‑489/04, EU:C:2006:527, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 40 ) Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2008/95. L-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 207/2009 huwa fformulat f’termini simili iżda mhux strettament identiċi.

( 41 ) Ara d-digriet tal‑10 ta’ Marzu 2015, Rosa dels Vents Assessoria (C‑491/14, EU:C:2015:161, punt 25).