Talba g ħal de ċiżjoni preliminari mressqa mill-Komisia za 
zashtita ot diskriminatsia (il-Bulgarija) fil-25 ta’ Lulju 
2011 — Valeri Hariev Belov vs ChEZ Elektro Balgaria 
АD u ChEZ Raspredelenie Balgaria АD 
(Kaw ża C-394/11)  
(2011/C 298/27)  
Lingwa tal-kaw ża: il-Bulgaru  
Qorti tar-rinviju  
Komisia za zashtita ot diskriminatsia.  
Partijiet fil-kaw ża prin ċipali  
Rikorrenti:  Valeri Hariev Belov.  
Konvenuta:  ChEZ Elektro Balgaria АD, ChEZ Raspredelenie 
Balgaria АD u Darzhavna komisia po energiyno i vodno regu ­
lirane  
Domandi preliminari  
Domanda 1: Il-kaw ża pre żenti taqa’ ta ħt il-kamp ta’ applikazz ­
joni tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE, tad-29 ta’ Ġunju 
2000 (  1 ), li timplimenta l-prin ċipju tat-trattament ugwali bejn 
il-persuni irrespettivament mill-ori ġini tar-razza jew etni ċità 
[Artikolu 3(1)(h)]?  
Domanda 2: Xi jfissru l-fra żijiet “ttrattata inqas favorevolment” 
fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva 2000/43, u “jitfg ħu 
persuni ta’ ori ġini, ta’ razza jew grupp etniku [spe ċifiku] fi 
żvanta ġġ partikolari” fis-sens tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 
2000/43?  
2.1. sabiex trattament inqas favorevoli ji ġi kkwalifikat b ħala 
diskriminazzjoni diretta, huwa assolutament me ħtie ġ li 
jkun iktar sfavorevoli u li jaffettwa direttament jew indiret ­
tament id-drittijiet jew l-interessi espressament stabbiliti 
mil-li ġi, jew dan g ħandu jinftiehem b ħala li jirrigwarda 
kull forma ta’ a ġir (attitudni), fis-sens l-iktar wiesa’ tal- 
kelma, li jkun inqas vanta ġġuż meta mqabbel ma’ a ġir 
f’sitwazzjoni paragunabbli?  
2.2. sabiex il-fatt li wie ħed jitqieg ħed f’sitwazzjoni partikolari li 
tkun żvanta ġġuża ji ġi kkwalifikat b ħala diskriminazzjoni 
indiretta, huwa wkoll me ħtie ġ li dan jaffettwa direttament 
jew indirettament id-drittijiet jew l-interessi espressament 
stabbiliti mil-li ġi, jew dan g ħandu jinftiehem b ħala li jirri ­
gwarda, f’sens iktar wiesa’, kull forma ta’ tqeg ħid f’sitwaz ­
zjoni partikolari li tkun sfavorevoli jew żvanta ġġuża? 
Domanda 3: fid-dawl tar-risposta mog ħtija g ħat-tieni domanda, 
jekk, sabiex jitqies li hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta 
fis-sens tal-Artikolu 2(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2000/43, hemm 
bżonn li jkun hemm trattament inqas favorevoli jew sa ħansitra 
li wie ħed jitqieg ħed f’sitwazzjoni partikolari li tkun żvanta ġġuża 
li taffettwa direttament jew indirettament dritt jew interess stab ­
bilit mil-li ġi, allura  3.1. id-dispo żizzjonijiet tal-Artikolu 38 tal-Karta tad-drittijiet 
fundamentali tal-Unjoni Ewropea, id-Direttiva 
2006/32/KE (  2 ) (premessa 29, Artikolu 1, Artikolu 13(1)), 
id-Direttiva 2003/54/KE (  3 ) (Artikolu 3(5)), id-Direttiva 
2009/72/KE (  4 ) (Artikolu 3(7)) jag ħtu lill-utent finali tal- 
elettriku dritt jew interess li jivverifika regolarment it- 
tag ħrif indikat fl-arlo ġġ tad-dawl li jista’ ji ġi invokat 
quddiem qorti fi pro ċedura b ħal dik fil-kaw ża prin ċipali,  
u 
3.2. jawtorizzaw le ġiżlazzjoni nazzjonali jew prassi amminis ­
trattiva, approvata mill-kummissjoni nazzjonali tar-regola ­
ment tas-swieq tal-ener ġija u tal-ilma, li t ħalli lill-impri żi li 
jiddistribwixxu l-elettriku l-libertà li jwa ħħlu l-arlo ġġi tad- 
dawl f’postijiet diffi ċilment a ċċessibbli jew ina ċċessibbli, u 
b’hekk iwaqqfu lill-konsumaturi milli jikkontrollaw u milli 
jsegwu personalment u regolarment it-tag ħrif indikat fl- 
arlo ġġ tad-dawl?  
Domanda 4: fid-dawl tar-risposta mog ħtija g ħat-tieni domanda, 
jekk, sabiex jitqies li hemm diskriminazzjoni diretta jew indi ­
retta, ma hemmx b żonn li jkun hemm ksur dirett jew indirett 
ta’ dritt jew ta’ interess stabbilit mil-li ġi, id-dispo żizzjonijiet tal- 
Artikolu 2(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2000/43  
— jawtorizzaw le ġiżlazzjoni nazzjonali u ġurisprudenza, b ħal 
dawk inkwistjoni fil-kaw ża prin ċipali, li jipprovdu li, sabiex 
trattament ji ġi kkwalifikat b ħala diskriminatorju, hemm 
bżonn li dan ikun iktar sfavorevoli u li t-tqeg ħid f’sitwaz ­
zjoni iktar żvanta ġġuża jaffettwa direttament jew indiretta ­
ment id-drittijiet jew l-interess stabbiliti mil-li ġi, 
— u, fil-ka ż li dawn ma jawtorizzawx dan, il-qorti nazzjonali 
għandha tara li t ħallihom inapplikabbli fil-kaw ża mressqa 
quddiemha u tapplika d-definizzjonijiet stabbiliti fid-diret ­
tiva?  
Domanda 5: Kif g ħandha ti ġi interpretata d-dispo żizzjoni tal- 
Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2000/43?  
5.1. Din id-dispo żizzjoni te żiġi li l-vittma tipprodu ċi l-prova 
fattwali li kategorament, indubbjament u ċertament tipper ­
metti li ji ġi konklu ż li hemm diskriminazzjoni diretta jew 
indiretta, jew huwa bi żżejjed li l-fatti jag ħtu lok g ħal disk ­
riminazzjoni suspetta jew pre żunta?  
5.2. Il-fatt li a) l-arlo ġġi tad-dawl jitqieg ħdu fuq arbli tal-elet ­
triku fit-triq u jinsabu f’g ħoli li huwa ina ċċessibbli g ħall- 
konsumaturi li jikkontrollow b’g ħajnejhom l-ammonti 
tag ħhom, u dan biss f’ żew ġ distretti tal-belt mag ħrufa 
bħala d-distretti Romm, bl-e ċċezzjonijiet mag ħrufa f’ ċerti 
partijiet ta’ dawn id-distretti, u li b) fid-distretti kollha l- 
oħra tal-belt, l-arlo ġġi tad-dawl jitqieg ħdu f’g ħoli differenti, 
aċċessibbli g ħall-finijiet ta’ kontroll okulari (bejn wie ħed u 
ieħor 1.7m), u spiss jinsabu fil-proprjetà tal-utent jew fuq 
barra tal-bini jew ukoll fil-konfini vi ċin, huwa ta’ natura li 
jbiddel l-oneru tal-prova, u li dan jitqieg ħed ta ħt ir-respon ­
sabbiltà tal-konvenuta?MT C 298/14 Il- Ġurnal Uffi ċjali tal-Unjoni Ewropea 8.10.2011
5.3. Bdil fl-oneru tal-prova, sabiex dan jitqieg ħed ta ħt ir-respon ­
sabbiltà tal-konvenuta huwa esklu ż a) min ħabba li, fi ż- 
żew ġ distretti tal-belt mag ħrufa b ħala distretti Romm, ma 
jgħixux fihom biss Romm, i żda wkoll persuni ta’ ori ġini 
etnika o ħra, b) skont il-proporzjoni ta’ persuni, mhux l- 
abitanti kollha ta’ dawn i ż-żew ġ distretti jqisu lilhom 
nfushom b ħala Romm, u ċ) min ħabba li l-impri ża ta’ distri ­
buzzjoni tal-elettriku qieset, g ħal ra ġunijiet mag ħrufa sew, 
li f’dawn i ż-żew ġ distretti l-arlo ġġi tad-dawl kellhom 
jitwa ħħlu fl-g ħoli ta’ 7 m?  
Domanda 6: Fid-dawl tar-risposta mog ħtija g ħad-domanda 5  
6.1. ir-regoli li jirri żultaw mill-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 
2000/43 g ħandhom ji ġu interpretati fis-sens li huma je żiġu 
s-suppo żizzjoni/il-pre żunzjoni tal-e żistenza ta’ diskriminaz ­
zjoni, u l-fatti inkwistjoni jbiddlu l-oneru tal-prova, sabiex 
dan jitqieg ħed ta ħt ir-responsabbiltà tal-konvenuta, u liema 
forma ta’ diskriminazzjoni tista’ ti ġi pre żunta minn dawn 
il-fatti (diretta, indiretta u/jew fastidju)?  
6.2. id-dispo żizzjonijiet tad-Direttiva 2000/43 jippermettu li 
tiġi ġġustifikata diskriminazzjoni diretta u/jew fastidju 
meta ji ġi segwit interess le ġittimu li ju ża mezzi me ħtie ġa 
u xierqa g ħal dan il-g ħan? 
6.3. f’din il-kaw ża, fid-dawl tal-interessi le ġittimi sostnuti mill- 
kumpannija ta’ distribuzzjoni tal-elettriku, il-mi żura appli ­
kata fi ż-żew ġ distretti inkwistjoni tista’ tkun ġustifikata, 
meta:  
(a) l-imsemmija mi żura hija applikata min ħabba n-numru 
kbir ta’ fatturi mhux im ħallsa fi ż-żew ġ distretti msem ­
mija, il-ksur imwettaq mill-utenti li jo ħloq pre ġudizzju 
u jqieg ħed f’periklu s-sigurtà, il-kwalità, il-kontinwità, u 
ċ-ċertezza li l-installazzjonijiet tal-elettriku ja ħdmu,  
u li 
l-mi żura inkwistjoni tapplika b’mod kollettiv, irrispetti ­
vament mill-fatt li l-utent ikkon ċernat ħallas jew ma 
ħallasx il-fatturi ta’ distribuzzjoni u ta’ provvista ta’ 
elettriku tieg ħu u irrispettivament mill-fatt li l-utent 
ikkon ċernat ikun wettaq xi ksur ikun liema jkun 
(tbag ħbis fl-arlo ġġ tad-dawl, konnessjoni irregolari 
u/jew u żu ħażin/konsum tal-elettriku ming ħajr ma 
dan ji ġi kkalkolat u m ħallas, jew kwalunkwe ksur 
ieħor g ħan-netwerk li jikser jew iqieg ħed f’periklu s- 
sigurtà, il-kwalità, il-kontinwità, u ċ-ċertezza tat- 
tħaddim tieg ħu) 
u 
(b) li g ħal kull ksur simili, il-le ġiżlazzjoni u l-kundizzjoni ­
jiet ġenerali tal-kuntratti ta’ distribuzzjoni jipprovdu 
sanzjonijiet, inklu żi sanzjonijiet ċivili, amministrattiva 
u kriminali,  
u 
(c) li l-klaw żola stabbilita fl-Artikolu 27(2) tal-kundizzjo ­
nijiet ġenerali tal-kuntratt, li tipprovdi li, fuq talba bil- 
miktub tal-utent, l-impri ża ta’ distribuzzjoni g ħandha 
tiżgura l-possibbiltà li twettaq kontroll okulari tat- tag ħrif indikat fl-arlo ġġ tad-dawl, ma tippermettix real ­
ment lill-utent jikkontrolla personalment u regolament 
l-imsemmi tag ħrif, 
u 
(d) li huwa possibbli li l-arlo ġġ tad-dawl jitwa ħħal fid-dar 
tal-utent fuq il-ba żi ta’ talba bil-miktub, u permezz tal- 
ħlas ta’ tariffa,  
u 
(e) li l-mi żura inkwistjoni tirreferi, b’mod distint u mani ­
fest, g ħal a ġir skorrett tal-utent, tkun xi tkun il-forma, 
min ħabba n-natura mag ħrufa sew, skont il-kumpannija 
ta’ distribuzzjoni, tar-ra ġunijiet g ħall-implementazzjoni 
tag ħha, 
u 
(f) li je żistu metodi o ħra u mezzi tekni ċi o ħra sabiex ji ġi 
preklu ż it-tbag ħbis fl-arlo ġġi tad-dawl,  
(ġ) li, skont id-dikjarazzjonijiet tar-rappre żentant legali tal- 
kumpannija ta’ distribuzzjoni, mi żura simili, implemen ­
tata fid-distretti Romm f’ belt o ħra, ma kinitx realment 
effika ċi sabiex il-ksur ji ġi evitat,  
(g) u li installazzjoni tal-elettriku (trasformatur) mibni 
f’wie ħed minn dawn id-distretti jidher li ma g ħandhux 
attrezzaturi ta’ sigurtà u arlo ġġi tad-dawl?  
( 1 ) Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE, tad-29 ta’ Ġunju 2000, li timpli ­
menta l-prin ċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrespettiva ­
ment mill-ori ġini tar-razza jew etni ċità ( ĠU Edizzjoni Spe ċjali bil- 
Malti, Kapitolu 20, Vol. 1, p. 23)  
( 2 ) Direttiva 2006/32/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ 
April 2006, dwar effi ċjenza fl-u żu finali tal-ener ġija u dwar servizzi 
ta’ ener ġija u li t ħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/76/KEE ( ĠU L 114, 
p. 64)  
( 3 ) Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ 
Ġunju 2003, dwar ir-regoli komuni g ħas-suq intern fil-qasam tal- 
elettriku u li t ħassar id-Direttiva 96/92/KE ( ĠU Edizzjoni Spe ċjali bil- 
Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 211)  
( 4 ) Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ 
Lulju 2009, dwar ir-regoli komuni g ħas-suq intern fil-qasam tal- 
elettriku u li temenda [t ħassar] d-Direttiva 2003/54/KE ( ĠU 
L 211, p. 55)  
Appell ippre żentat fid-29 ta’ Lulju 2011 minn Elf Aquitaine 
SA mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tieni Awla) 
mog ħtija fis-17 ta’ Mejju 2011 fil-Kaw ża T-299/08, Elf 
Aquitaine vs Il-Kummissjoni  
(Kaw ża C-404/11 P)  
(2011/C 298/28)  
Lingwa tal-kaw ża: il-Fran ċiż 
Partijiet  
Appellanti:  Elf Aquitaine SA (rappre żentanti: E. Morgan de 
Rivery u E. Lagathu, avukati)  
Parti o ħra fil-pro ċedura:  Il-Kummissjoni EwropeaMT 8.10.2011 Il- Ġurnal Uffi ċjali tal-Unjoni Ewropea C 298/15