SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)

14 ta' Settembru 2006( )

"Sitt Direttiva VAT – Eżenzjonijiet – Artikolu 15, punti 4(a), 5 u 8 – Eżenzjoni fuq il-provvista ta' vapuri – Portata"

Fil-kawżi magħquda C-181/04 sa C-183/04

li għandhom bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari taħt l-Artikolu 234 KE, imressqa mis-Symvoulio tis Epikrateias (il-Greċja), permezz ta' Deċiżjonijiet tat-3 ta' Marzu 2004, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fid- 19 ta' April 2004, fil-proċeduri

Elmeka NE

vs

Ypourgos Oikonomikon,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),

komposta minn C. W. A. Timmermans, President ta' l-Awla, J. Makarczyk, R. Silva de Lapuerta, P. Kūris u G. Arestis (Relatur), Imħallfin,

Avukat Ġenerali: C. Stix-Hackl,

Reġistratur: H. von Holstein, Assistent Reġistratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-8 ta' Settembru 2005,

wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:

– għall-Gvern Grieg, minn M. Apessos, S. Spyropoulos u I. Bakopoulos V, kif ukoll S. Chala, bħala aġenti,

– għall-Gvern Taljan, minn I.M. Braguglia, bħala aġent, assistit minn G. De Bellis, avvocato dello Stato,

– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn D. Triantafyllou, bħala aġent,

wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta ta' l-1 ta' Diċembru 2005,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 15, punti 4(a), 5 u 8, tas-Sitt Direttiva 77/388/KE tal-Kunsill tas-17 ta' Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta' taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU L 145, p. 1), hekk kif emendata mid-Direttiva 92/111/KEE tal-Kunsill ta' l-14 ta' Diċembru 1992 (ĠU L 384, p. 47, iktar 'il quddiem is-"sitt Direttiva"), kif ukoll dwar il-prinċipji tal-protezzjoni ta' l-aspettattivi leġittimi u taċ-ċertezza legali.

2 Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta' kawża bejn il-kumpannija Elmeka NE (iktar 'il quddiem "Elmeka") u l-Ypourgos Oikonomikon (Ministru tal-Finanzi), dwar ir-rifjut ta' dan ta' l-aħħar li jeżenta mit-taxxa fuq il-valur miżjud (iktar ’il quddiem il-"VAT") operazzjonijiet li taw lok għal ħlas ta' trasport tal-merkanzija għat-trasport ta' karburant intiż għall-provvista għall-bastimenti.

Il-Kuntest Ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja

3 L-Artikolu 15 tas-sitt Direttiva jgħid:

"Mingħajr preġudizzju għal dispożizzjonijet oħra tal-Komunità l-Istati Membri għandhom jeżentaw li ġejjin taħt il-kundizzjonijet li huma għandhom ifasslu għall-iskop biex jassiguraw l-applikazzjoni korretta u ċara tat-tali eżenzjonijet u jipprevenu kwalunkwe evażjoni, evitar jew abbuż:

[…]

4. il-provvista ta’ oġġetti għall-għoti tal-karburant u l-provedimenti għall-bastimenti:

a) użati fin-navigazzjoni fl-ibħra miftuħa u jġorru passiġġieri għal ħlas u użati għall-iskop kummerċjali, industrijali jew għall-attivitajiet tas-sajd;

b) użati għas-salvataġġ u għajnuna fil-baħar, għas-sajd mal-kosta, ħlief bl-eċċezzjoni, għal ta’ l-aħħar, għall-provvedimenti tal-vapuri;

[…]

5. il-provvista, modifikazzjoni, tiswija, manteniment, nolleġġjar u kiri ta’ vapuri riferuti f’paragrafu 4 (a) u (b) tal-provvista, kiri, tiswija u manteniment tat-tagħmir - inkluż it-tagħmir tas-sajd - inkorporat jew użat hemmhekk;

[…]

8. il-provvista ta’ servizzi barra dawk riferuti f’paragrafu 5, biex jilħqu l-bżonnijet diretti tal-vapuri tal-baħar riferuti f’dak il-paragrafu jew tal-merkanzija tagħhom;

[…]"

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali

4 L-Artikolu 22(1) tal-liġi Nru 1642/1986, li timplementa l-VAT u dispożizzjonijiet oħra (FEK A' 125), li tittrasponi s-sitt Direttiva fl-ordinament ġuridiku Grieg, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ waqt il-perijodu rilevanti, jiddisponi:

"Huma eżenti mit-taxxa:

a) il-provvista u l-importazzjoni ta' dgħajjes intiżi għan-navigazzjoni kummerċjali jew għas-sajd minn persuni taxxabbli mir-regoli normali tal-VAT jew intiżi għal kull forma oħra ta' użu, għaż-żarmar jew għall-użu tal-forzi armati u ta' l-awtoritajiet pubbliċi in ġenerali, il-provvista u l-importazzjoni tal-mezzi tat-trasport li jżomm f'wiċċ l-ilma għas-salvataġġ u l-assistenza fuq il-baħar kif ukoll oġġetti u materjali intiżi sabiex jiġu inkorporati jew użati fid-dgħajjes jew mezzi li jżommu f'wiċċ l-ilma għas-salvataġġ fuq il-baħar. Huma esklużi d-dgħajjes għall-użu privat, intiżi għall-attivitajiet ta' divertiment jew ta' sport;

[…]

c) il-provvista u l-importazzjoni ta' karburanti, lubrifikanti, ta' provvisti u oġġetti oħra intiżi għall-provvista tad-dgħajjes, tal-mezzi tat-trasport li jżommu f'wiċċ l-ilma u l-inġenji ta' l-ajru, li huma eżenti skond id-dispożizzjonijiet tal-punti (a) u (b). Fir-rigward tad-dgħajjes u l-mezzi tat-trasport li jżommu f'wiċċ l-ilma għan-navigazzjoni kummerċjali interna jew intiżi għal użu ieħor ġewwa l-pajjiż, kif ukoll tad-dgħajjes tas-sajd li jistadu fl-ibħra territorjali Griegi, l-eżenzjoni hija limitata għall-karburanti u lubrifikanti;

d) il-kiri tad-dgħajjes u l-provvista ta' l-inġenji ta' l-ajru fid-dawl tat-twettiq ta' operazzjonijiet taxxabbli jew operazzjonijiet eżenti bid-dritt għal tnaqqis tat-taxxa mħallsa f'dan ir-rigward. Huma esklużi l-kiri ta' dgħajjes u ta' inġenji ta' l-ajru għall-użu privat, intiżi għal attivitajiet ta' divertiment jew għal attivitajiet sportivi […]".

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

5 Elmeka għandha bħala għan soċjali l-użu ta' tanker li jwettaq it-trasport ta' prodotti petroliferi fil-Ġreċja, f'isem diversi kerrejja li jikkummerċjalizzaw karburanti likwidi.

6 Waqt kontroll fiskali tal-kotba u l-kontijiet ta' l-Elmeka relattivi għas-snin finanzjarji ta' l-1994 sal-1996, kien ġie kkonstatat li din il-kumpannija tgħodd fost il-kerrejja/provdituri tagħha l-kumpannija tal-Panama Oceanic International Bunkering SA (iktar 'il quddiem "Oceanic"), li l-għan sociali tagħha huwa l-kummerċ tal-prodotti petroliferi. Ġie wkoll ikkonstatat li Elmeka ma kinitx tiffattura l-VAT fuq il-ħlas għat-trasport gross li hija kienet tirċievi fuq il-bażi ta' kull bill of lading għat-trasport tal-prodotti petroliferi intiżi għall-provvista ta' bastimenti fil-Ġreċja f'isem il-kumpannija Oceanic, għar-raġuni li dan jirrigwarda tranżazzjonijiet li huma eżenti minn din it-taxxa.

7 B'ittra tal-21 ta' Ġunju 1994, indirizzata lid-Dimosia Oikonomiki Yipresia Ploion Peiraios (Awtorità tat-taxxa tal-Pirew inkarigata b'affarijiet marittimi, iktar 'il quddiem l-"awtorità tat-taxxi tal-Pirew"), Elmeka talbet xi informazzjoni dwar id-domanda sabiex isir magħruf jekk, fil-kuntest tal-proviżjoni mit-tanker tagħha, f'isem il-kumpannija Oceanic, lid-dgħajjes li jwettqu vjaġġi lejn barra l-pajjiż u jittrasportaw karburanti li jiġu minn raffineriji fir-rada tal-port tal-Pirew, hijiex legalment obbligata li żżomm il-VAT fuq il-bill of lading li hija toħroġ għall-imsemmija kumpannija jew jekk hijiex eżentata minn din it-taxxa skond il-liġi Nru 1642.1986 u, jekk dan ikun il-każ, skond liema proċedura. Bħala risposta għal din id-domanda, id-dipartiment tat-taxxa ta' Pirew indikalha li l-bills of lading in kwistjoni huma eżenti mill-VAT.

8 Wara t-tħassir b'effett mill-1 ta' Jannar 1993 ta' l-eżenzjoni tal-VAT li kienet tibbenifika minnha l-provvista ta’ servizzi tat-trasport tal-prodotti petroliferi, is-servizzi pprovduti minn Elmeka saru suġġetti għall-VAT, minħabba l-fatt li dawn iseħħu ġewwa l-pajjiż, indipendentement mill-fatt li d-destinatarju tagħhom huwa stabbilit barra mill-Komunità. F'dawn iċ-ċirkustanzi, l-amministrazzjoni tat-taxxa kompetenti attribwiet lil Elmeka, bi tliet deċiżjonijiet allokati lit-tliet snin finanzjarji in kwistjoni, jiġifieri s-snin 1994 (C-183/04), 1995 (C-182/04) u 1996 (C-181/04) il-ħlas tad-differenza tal-kapital tat-taxxa dovuta kif ukoll ta' ħlas addizzjonali minħabba dikjarazzjoni ħażina, u ammenda.

9 EElmeka kkontestat l-imsemmija deċiżjonijiet quddiem il-Dioikitiko Protodikeio Pireos (Il-Qorti Amministrattiva tal-Prim'Istanza tal-Pirew). Din ċaħdet ir-rikors, u l-kumpannija appellat quddiem il-Dioikitiko Efeteio Pireos (Il-Qorti Amministrattiva ta' Appell tal-Pirew) li, wara li annullat id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim'Istanza, laqgħet f'dan il-każ li, jekk imġiba pożittiva tad-Dipartiment tat-Taxxa tal-Pirew ħolqot fil-persuna taxxabbli l-konvinzjoni sostenibbli u leġittima li mhuwiex suġġett għall-VAT, bil-konsegwenza li ma ttrasferiex dan fuq il-konsum, din il-persuna taxxabbli ma tkunx suġġetta għall-imsemmija taxxa jekk, minħabba l-ispejjeż sussegwenti li ġġarrab, l-istabbilità finanzjarja ta' l-impriża tagħha tiġi pperikolata. Madankollu, dan il-motiv ta' annullament ġie miċħud peress li Elmeka ma rreferietx għal elementi konkreti sabiex turi s-sitwazzjoni finanzjarja tagħha, u li, għalhekk, hija ma rnexxielha turi ebda mill-kundizzjonijiet ta' implementazzjoni tar-regola relattiva għall-eżistenza ta' konvinzjoni sostenibbli u leġittima. Il-Dioitiko Efeteio Pireos ukoll iddeċidiet li t-trasport ta' karburanti effettwat mill-Emeka ma kienx jaqa' taħt l-Artikolu 22(1)(c) tal-liġi Nru 1642/1986, u li d-Deċiżjoni Nru 6 ta' l-amministrazzjoni fiskali competenti, tal-5 ta' Ġunju 1997, kienet ġustament allokat il-ħlas tal-VAT lill-imsemmija kumpannija. Ir-rikors ġie b'hekk miċħud fuq dan il-punt.

10 Elmeka għaldaqstant resqet apell kontra din is-sentenza ta' rifjut quddiem il-Symvoulio tis Epikrateias, li ddeċieda li jissospendi l-proċedimenti u li jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi għal deċiżjoni preliminari segwenti, li huma miktubin f'termini identiċi fil-kawżi C-181/04 sa C-183/04:

"1)1) Id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 15(4)(a) tas-sitt Direttiva […], li għalihom l-Artikolu 15(5) ta' din id-Direttiva jirreferi, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jikkonċernaw kemm in-nolleġġ ta' dgħajjes użati għan-navigazzjoni f’baħar miftuħ li jiżguraw il-ġarr ta' passiġġieri bi ħlas kif ukoll id-dgħajjes li jeżerċitaw attività kummerċjali, industrijali jew tas-sajd, jew li jikkonċernaw ruħhom bin-nolleġġ ta' dgħajjes użati għan-navigazzjoni f’baħar miftuħ, b'tali mod li, f'din it-tieni ipoteżi, id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 22(1)(d) tal-liġi Nru 1642/1986 jkollhom, fis-settur tal-kategorija ta' dgħajjes ikkonċernati bin-nolleġġ, kamp ta' applikazzjoni iktar wiesa' minn dak tad-Direttiva?

2) Għall-finijiet ta' l-eżenzjoni taħt l-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva, il-provista ta' servizzi għandha tkun intiża għal min jinnolleġġa nnifsu, jew din l-eżenzjoni tingħata anki jekk is-servizz huwa intiż għal parti terza, sakemm dan jiġi effettwat għall-bżonnijiet diretti tad-dgħajjes taħt il-punt 5 ta' l-istess Artikolu, li huma wkoll imsemmija fl-Artikolu 4 (a) u (b) ta' dan l-Artikolu?

3) Ir-regoli u l-prinċipji tad-dritt Komunitarju li jirrigwardaw il-[VAT] jippermettu – u dan skond liema modalitajiet – li jiġi pretiż il-ħlas a posteriori ta' taxxa li l-persuna taxxabbli ma tkunx għaddiet lill-kontraenti tagħha waqt il-perijodu in kwistjoni u li bħala konsegwenza ma tkunx ħallset lill-amministrazzjoni fiskali, peress li l-imġiba ta' dan ta' l-aħħar ikkonvinċietu li ma kellux l-obbligu li jgħaddi din it-taxxa?"

11 Permezz ta' digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta' Ġunju 2004, il-kawżi C-181/04 sa C-183/04 ġew magħquda għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali kif ukoll tas-sentenza.

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda

12 Permezz ta’ l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi essenzjalment jekk il-kriterju ta' destinazzjoni għan-"navigazzjoni f'baħar miftuħ", imsemmi fl-Artikolu 15(4)(a) tas-Sitt Direttiva, li jirreferi għalih il-punt 5 ta' l-istess Artikolu, jirreferix biss għall-bastimenti li jeffettwaw il-ġarr ta' passiġġieri bi ħlas jew jekk jikkonċernax ukoll il-bastimenti li jeffettwaw attività kummerċjali, industriali jew ta' sajd.

13 Il-Gvern Grieg u l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ftiehmu sabiex jikkunsidraw li d-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 15(4)(a) tas-sitt Direttiva ma jikkonċernawx il-bastimenti ħlief fil-każ fejn jintużaw għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ u li jiżguraw il-ġarr bi ħlas ta' passiġġieri, jew l-eżerċizzju ta' attivita kummerċjali, industrijali jew ta' sajd. Min-naħa l-oħra, il-Gvern Taljan isostni li l-imsemmija dispożizzjonijiet għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-eżenzjoni li huma jipprevedu tikkonċerna, minn naħa, il-bastimenti li jintużaw għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ u li jiżguraw il-ġarr bi ħlas ta' passiġġieri u minn naħa l-oħra, dawk li jintużaw għall-eżerċizzju ta' attività kummerċjali, industrijali jew ta' sajd.

14 F'dan ir-rigward, anki jekk ċerti verżjonijiet lingwistiċi ta' l-Artikolu 15(4)(a) tas-sitt Direttiva jwasslu għal xi interpretazzjonijiet differenti, l-ekonomija u l-finalità tiegħu jxaqilbu, madankollu, favur l-applikazzjoni tal-kriterju ta' l-użu għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ lil kull tip ta' bastimenti li hemm referenza għalihom fl-imsemmija dispożizzjoni. Jirriżulta mit-titolu ta' l-istess Artikolu, jiġifieri "Eżenzjonijiet ta' l-esportazzjonijet barra mill-Komunità u tranżazzjonijet simili u trasport internazzjonali", li d-dispożizzjonijiet ta' dan l-Artikolu huma intiżi biex jeżentaw il-VAT taħt titlu ta' proviżjoni, u taħt ċerti kundizzjonijiet, il-provvista ta’ oġġetti lill-bastimenti tal-baħar. L-applikazzjoni tal-kriterju tad-destinazzjoni ghall-baħar miftuħ ma jippermettix l-eżenzjoni ta' multitudni ta' bastimenti destinati għall-baħar, li jeżerċitaw attività kummerċjali, industrijali jew ta' sajd sakemm dawn l-attivitajiet ma jiġux eżerċitati f'baħar miftuħ. Jekk din id-dispożizzjoni għandha tinftiehem bħala applikabbli mhux biss għall-bastimenti użati għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ, il-punt 4(b) ta' l-istess Artikolu, li jipprevedi wkoll tali eżenzjoni għall-bastimenti użati fis-sajd mal-kosta, ikun superfluwu.

15 barra minBarra minn hekk, interpretazzjoni li tgħid li l-Artikolu 15(4)(a) tas-sitt Direttiva huwa applikabbli biss għall-bastimenti li jeffetwaw navigazzjoni f'ibħra miftuħa, tikkorispondi għall-ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tgħid li l-eżenzjonijiet tal-VAT għandhom jiġu interpretati strettament billi huma jikkonsistu f'eċċezzjonijiet għall-prinċipju ġenerali li kull servizz imwettaq bi ħlas minn persuna taxxabbli huwa suġġett għat-taxxa fuq id-dħul mill-bejgħ (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tas-26 ta' Ġunju 1990, Velker International Oil Company, C-185/89, Ġabra p. I-2561, punt 19, u tas-16 ta' Settembru 2004, Cimber Air, C-382/02, Ġabra p. I-8379, punt 25).

16 Għaldaqstant, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 15(4)(a) tas-sitt Direttiva, li għalih jirreferi l-punt 5 ta' l-istess Artikolu, mhuwiex applikabbli biss għall-bastimenti li jintużaw għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ u li jiżguraw il-ġarr għall-ħlas ta' passiġieri iżda huwa applikabbli wkoll għall-bastimenti li jintużaw għall-eżerċizzju ta' attività kummerċjali, industrijali jew ta' sajd.

Fuq it-tieni domanda

17 Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva tipprevedix biss is-servizzi pprovduti effettwati għall-bżonnijiet diretti tal-bastimenti tal-baħar previsti fil-punt 5 ta' l-istess Artikolu kif ukoll tal-merkanziji tagħhom u li huma ddestinati għall-proprjetarju stess jew jekk din l-eżenzjoni tikkonċernax ukoll tali provvisti fejn dawn huma pprovduti għal parti terza.

18 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-kawżi pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju għandhom bħala għan operazzjonijiet ta' trasport ta' karburanti effettwati minn Elmeka f'isem Oceanic, li tbiegħ il-karburant lill-proprjetarji tal-bastimenti kkonċernati. Fil-fatt, Elmeka tipprovdi s-servizzi tagħha mhux direttament lill-proprjetarji tal-vapuri, iżda lill-Oceanic, li teffetwa hi stess il-provvista tal-beni lill-proprjetarji.

19 Il-Gvern Grieg u l-Gvern Taljan kif ukoll il-Kummissjoni jsostnu li l-provvista ta' servizzi għandha tingħata lil min jikri hu stess sabiex jibbenefika mill-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva.

20 Għandu jiġi mfakkar li l-eżenzjonijiet jikkostitwixxu kunċetti awtonomi tad-dritt Komunitarju li għandhom jitpoġġew fil-kuntest ġenerali tas-sistema komuni tal-VAT imwaqqfa mis-Sitt Direttiva (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tal-5 ta' Ġunju 1997, SDC, C-2/95, Ġabra p. I-3017, punt 21; ta' l-10 ta' Settembru 2002, Kügler, C-141/00, Ġabra p. I-6833, punt 25, u Cimber Air, iċċitata iktar 'il fuq, punt 23). Għaldaqstant, kif ukoll ġie indikat fil-punt 15 tal-kawża preżenti, l-eżenzjonijiet tal-VAT għandhom jiġu interpretati b'mod strett.

21 Kif uL-operazzjonijiet ta' provviżjoni lid-dgħajjes imsemmija fl-Artikolu 15(4) tas-sitt Direttiva huma eżenti minħabba l-fatt li huma simili għall-operazzjonijiet ta' esportazzjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Velker International Oil Company, iċċitata iktar 'il fuq, punt 21).

22 Peress li dawn huma tranżazzjonijiet għall-esportazzjoni, bl-istess mod kif eżenzjoni bi dritt prevista fl-Artikolu 15, punt 1 tas-sitt Direttiva hija applikabbli esklużivament għall-provvisti finali ta' oġġetti mibgħuta jew ittrasportati mill-bejjiegħ jew f'ismu barra mill-Komunità, l-eżenzjoni prevista fil-punt 4 ta' l-istess Artikolu 15 ma tistax tkun applikabbli ħlief għall-provvista ta' oġġetti lill-operatur ta' bastiment li juża dawn l-oġġetti għall-provvista u għaldaqstant ma jistax jinftiehem bħala provvista ta' oġġetti magħmul fi stadju preċedenti ta' kummerċjalizzazzjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Velker Internartional Oil Company, iċċitata iktar 'il fuq, punt 22).

23 Fil-fatt, l-estensjoni ta’ l-eżenzjoni għall-istadji preċedenti għall-provvista finali ta' l-oġġetti tirrikjedi li l-Istati joħolqu mekkaniżmi ta' kontroll u ta' sorveljanza sabiex jiżguraw id-destinazzjoni finali tal-merkanzija kkunsinnata b'eżenzjoni mit-taxxa. Dawn il-mekkaniżmi jfissru, għall-Istati u l-operaturi kkonċernati, xkiel li huwa inkompattibli ma' l-"applikazzjoni korretta u ċara ta' tali eżenzjonijet", preskritta mill-ewwel frażi ta' l-Artikolu 15 tas-sitt Direttiva (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Velker International Oil Company, iċċitata iktar 'il fuq, punt 24).

24 Issa, Issa, kif ukoll irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 28 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-imsemmija raġunijiet huma transponibbli għall-eżenzjoni tas-servizzi fis-sens ta' l-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva. Isegwi li, sabiex tiġi żgurata applikazzjoni koerenti tas-sitt Direttiva sħiħa, l-eżenzjoni prevista f'din id-dispożizzjoni ma tkunx applikabbli ħlief għall-provvista ta' servizzi pprovduti direttament lis-sid u għaldaqstant ma tistax tiġi estiża għal dawk magħmula fi stadju preċedenti għall-kummerċjalizzazzjoni.

25 GħaldaqstanrtGħalhekk, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eżenzjoni prevista f'din id-dispożizzjoni tkopri l-provvista ta' servizzi pprovduti direttament lill-proprjetarji għall-bżonnijiet diretti tal-bastimenti tal-baħar.

Fuq it-tielet domanda

26 Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk, fir-rigward tar-regoli u tal-prinċipji Komunitarji dwar il-VAT, att ta' l-amministrazzjoni fiskali nazzjonali li jawtorizza lil persuna taxxabbli biex ma tiffatturax il-VAT lill-kontraenti tiegħu jistax, anki jekk dan l-att huwa illegali, joħloq aspettativa leġittima tal-persuna taxxabbli li jopponi l-ħlas a posteriori ta' l-imsemmija taxxa.

27 Il-Kummissjoni tqis li l-prinċipju ta' protezzjoni ta' l-aspettattiva leġittima ma jippermettix it-talba ta' ħlas a posteriori tal-VAT li l-persuna taxxabbli ma għaddietx lill-kontraenti tagħha waqt is-snin finanzjarji in kwistjoni, u li ma ħallsitx lill-amministrazzjoni fiskali, meta l-imġiba ta' din ta' l-aħħar għal bosta snin ikkonvinċiet b'mod leġittimu lil din il-persuna taxxabbli li huwa ma kienx marbut li jgħaddi din it-taxxa. Madankollu, waqt is-seduta l-Kummissjoni żiedet tgħid li l-fatt li l-informazzjoni ma ġietx ikkomunikata mill-amministrazzjoni fiskali kompetenti jista' jwassal eventwalment għal evalwazzjoni differenti.

28 IlIl Il-Gvern Grieg isostni bil-kontra li r-regoli tad-dritt Komunitarju dwar il-VAT ma jistakolawx l-irkupru a posteriori ta' taxxa li ma tħallsitx lill-amministrazzjoni fiskali minħabba l-fatt li l-persuna taxxabbli kienet konvinta li ma kinitx marbuta li tħallas din it-taxxa, meta din il-konvinzjoni hija r-riżultat ta' l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet legali pertinenti mogħtija, fuq talba tal-persuna taxxabbli, minn awtorità fiskali, u partikolarment, fejn din l-awtorità mhijiex kompetenti li tippronunzja ruħha fuq din it-talba.

29 IlIl-Gvern Taljan jikkunsidra li bilanċ adegwat bejn is-salvagwardja tal-prinċipji taċ-ċertezza legali kif ukoll tal-protezzjoni ta' l-aspettattivi leġittimi, minn naħa, u l-ħtieġa tar-rispett tar-regoli Komunitarji dwar il-VAT, min-naħa l-oħra, għandhom iwasslu għall-konklużjoni li, fil-kawżi in kwistjoni, l-Istat Grieg la kellu jimponi xi piena, u lanqas jeżiġi l-pagament ta' interessi, filwaqt li l-imsemmija taxxa għandha madankollu titħallas.

30 Jirriżultaw, mid-deċiżjonijiet ta' rinviju in kwistjoni, deċiżjonijiet provviżorji ta' l-amministrazzjoni fiskali kompetenti, tal-5 ta' Ġunju 1997, dwar il-likwidazzjoni tal-VAT dovut taħt is-snin finanzjarji l-1994 (C-183/04), l-1995 (C-182/04) u l-1996 (C-181/04), li għandhom bħala effett l-irtirar ta' dokument ta' eżenzjoni ta' l-imsemmija taxxa meħud qabel mid-Dipartiment tat-taxxa tal-Pirew.

31 F'dan ir-rigward, skond ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipji ta' protezzjoni ta' l-aspettativi leġittimi u taċ-ċertezza legali huma parti mill-ordinament ġuridiku Komunitarju. Għal din ir-raġuni, għandhom jiġu rrispettati mill-Istituzzjonijiet Komunitarji, izda wkoll mill-Istati membri fl-eżerċizzju tal-poteri mogħtija lilhom mid-direttivi Komuitarji (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-3 ta' Diċembru 1998, Belgocodex, C-381/97, Ġabra, p. I-8153, punt 26, u tas-26 ta' April 2005, "Goed Wonen", C-376/02, Ġabra p. I-3445, punt 32). Jirriżulta minn dawn li l-awtoritajiet nazzjonali huma marbuta li jirrispettaw il-prinċipiju ta' protezzjoni ta' l-aspettativi leġittimi ta' l-operaturi ekonomiċi.

32 F'dFf F'dak li jirrigwarda l-prinċipju ta' protezzjoni ta' l-aspettativi leġittimi tal-benefiċjarju ta' l-att favorevoli, għandu, fl-ewwel stadju, jiġi ddeterminat jekk l-atti ta' l-awtoritajiet amministrattivi ħolqux, fl-ispirtu ta' operatur prudenti u attent, aspettativa raġjonevoli (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi ta' l-10 ta' Diċembru 1975, Union nationale des coopératices agricoles de céréales et vs Il-Kummissjoni u Il-Kunsill, 95/74 sa 98/74, 15/75 u 100/74, Ġabra p. 1615, punti 43 sa 45, u ta' l-1 ta' Frar 1978 Lührs 78/77, Ġabra p. 169, punt 6). Jekk ir-risposta għal din id-domanda, tirriżulta pożittiva, għandu jkun hemm lok, fit-tieni stadju, li tiġi stabbilita n-natura leġittima ta' din l-aspettattiva.

33 FilFil-kawża in kwistjoni, kif ġie wkoll espost fid-deċiżjonijiet tar-rinviju, Elmeka indirizzat lid-Dipartiment tat-Taxxa tal-Pirew domanda biex jiġi stabbilit jekk, fil-kuntest tal-provvedimenti għall-bastimenti, hijiex eżentata mill-VAT, skond l-Artikolu 22 tal-liġi Nru 1642/1986, u, jekk dan huwa l-każ, skond liema proċedura. L-imsemmi dipartiment tat-taxxi rrispondiha billi ddikjara li l-poloz ta' karigu huma eżenti mill-VAT skond l-istess Artikolu 22(c) u (d).

34 Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Gvern Grieg indika, kemm fl-osservazzjonijiet bil-miktub kif ukoll fis-seduta, li teżisti dispożizzjoni ta' dritt intern sabiex tiddentifika l-awtorità nazzjonali kompetenti biex tirrispondi għad-domandi mressqa miċ-ċittadini dwar il-problemi legali relatati mat-tassazzjoni.

35 FġF'dan ir-rigward, hija l-qorti nazzjonali li għandha teżamina jekk Elmeka, li għandha bħala għan soċjali l-użu ta' tanker li jwettaq it-trasport ta' prodotti petroliferi f'isem diversi kerrejja, tistax ġustament tassumi li d-Dipartiment tat-Taxxa tal-Pirew għandu l-kompetenza sabiex jippronunzja ruħu dwar l-applikazzjoni ta' l-eżenzjoni għall-attivitajiet tagħha.

36 Fir Fir-rigward ta' l-osservazzjonijiet ta' qabel, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li, fil-kuntest ta' sistema komuni ta' VAT, l-awtoritajiet fiskali nazzjonali huma marbuta li jirrispettaw il-prinċipju ta' l-aspettattivi leġittimi. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, il-persuna taxxabbli tistax b'mod raġonevoli tassumi li d-deċiżjoni in kwistjoni ġietx meħuda minn awtorità kompetenti.

Fuq l-ispejjeż

37 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1) LL-Artikolu 15(4)(a) tas-Sitt Direttiva 77/388/KE tal-Kunsill tas-17 ta' Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta' taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima, li għalih jagħmel riferiment il-punt 5 ta' l-istess Artikolu, hekk kif emendata mid-Direttiva 92/111/KEE tal-Kunsill ta' l-14 ta' Diċembru 1992, mhuwiex applikabbli biss għall-bastimenti li jintużaw għan-navigazzjoni f'baħar miftuħ u li jiżguraw il-ġarr bi ħlas ta' passiġieri, iżda huwa applikabbli wkoll għall-bastimenti li jintużaw għall-eżerċizzju ta' attività kummerċjali, industrijali jew ta' sajd.

2) l-Artikolu 15(8) tas-sitt Direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eżenzjoni prevista f'din id-dispożizzjoni tkopri l-provvista ta' servizzi pprovduti direttament lis-sid għall-bżonnijiet diretti tal-bastimenti tal-baħar.

3) Fil-kuntest ta' sistema komuni ta' VAT, l-awtoritajiet fiskali nazzjonali huma marbuta li jirrispettaw il-prinċipju ta' l-aspettattivi leġittimi. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, il-persuna taxxabbli tistax b'mod raġonevoli tassumi li d-deċiżjoni in kwistjoni ġiet meħuda minn awtorità kompetenti.

Firem