Kawża T-217/06

Arkema France et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-metakrilati — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE — Imputabbiltà ta’ aġir li jikkostitwixxi ksur — Obbligu ta’ motivazzjoni — Prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament — Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba — Multi — Gravità tal-ksur — Impatt konkret fuq is-suq — Effett dissważiv tal-multa — Reċidiva — Prinċipju ta’ ne bis in idem — Prinċipju ta’ proporzjonalità — Ċirkustanzi attenwanti — Nuqqas ta’ applikazzjoni effettiva tal-ftehim — Attribuzzjoni tar-responsabbiltà tal-ħlas fi ħdan grupp ta’ kumpanniji — Ġurisdizzjoni sħiħa”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

2. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

3. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

4. Atti tal-istituzzjonijiet — Motivazzjoni — Obbligu — Portata — Deċiżjoni li tapplika r-regoli tal-kompetizzjoni — Deċiżjoni li tikkonċerna diversi destinatarji

(Artikoli 81 KE, 82 KE u 253 KE)

5. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Teħid inkunsiderazzjoni tal-impatt konkret fuq is-suq — Portata

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 A)

6. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Natura dissważiva

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 A)

7. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Natura dissważiva

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 A)

8. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni — Stħarriġ ġudizzjarju — Ġurisdizzjoni sħiħa tal-qorti tal-Unjoni

(Artikoli 81(1) KE u 229 KE; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 48; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 31)

9. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Natura dissważiva

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1 A)

10. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Dħul mill-bejgħ tal-impriża responsabbli għall-ksur

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003)

11. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur adottata wara deċiżjonijiet oħra ta’ kundanna li ħadu inkunsiderazzjoni l-element tar-reċidiva — Ksur tal-prinċipju ta’ ne bis in idem — Assenza

(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 50; Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003)

12. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Ċirkustanzi attenwanti — Aġir diverġenti minn dak miftiehem fl-akkordju

(Artikoli 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, tat-tieni inċiż, punt 3)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Dħul mill-bejgħ meħud inkunsiderazzjoni — Limitu stabbilit mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 — Metodi ta’ applikazzjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

1. L-aġir ta’ kumpannija sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta din is-sussidjarja, għalkemm ikollha personalità ġuridika separata, ma tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq iżda essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet li tingħata mill-kumpannija parent, b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi. Fil-fatt, dan l-argument huwa validu għaliex, f’tali sitwazzjoni, il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jifformaw parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, jifformaw impriża waħda, liema fatt jippermetti li l-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi stabbilit l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur.

Fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent tkun 100 % proprjetarja tal-kapital azzjonarju tal-kumpannija sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, minn naħa waħda, din il-kumpannija parent tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din il-kumpannija sussidjarja u, min-naħa l-oħra, teżisti preżunzjoni juris tantum li tgħid li l-imsemmija kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tipprova li l-kumpannija parent hija proprjetarja tal-kapital azzjonarju kollu tal-kumpannija sussidjarja sabiex tippreżumi li din tal-ewwel teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ din il-kumpannija sussidjarja. Il-Kummissjoni tkun f’pożizzjoni, sussegwentement, li tikkunsidra lill-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha, sakemm l-imsemmija kumpannija parent, li għandha l-oneru li tikkonfuta din il-preżunzjoni, ma tipproduċix provi suffiċjenti li jistgħu juru li l-kumpannija sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq.

L-implementazzjoni ta’ din il-preżunzjoni ma hijiex subordinata għall-eżistenza ta’ indizji supplimentari.

Fil-każ ta’ kumpannija parent li għandha kważi l-kapital azzjonarju kollu tal-kumpannija sussidjarja tagħha, din il-kumpannija parent tinsab, fil-prinċipju, f’sitwazzjoni analoga għal dik ta’ proprjetarju esklużiv, f’dak li jirrigwarda s-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha, fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqduha ma’ dik il-kumpannija sussidjarja. Konsegwentement, il-Kummissjoni għandha d-dritt li tapplika għal din is-sitwazzjoni l-istess reġim ta’ prova, jiġifieri li tirrikorri għall-preżunzjoni li dik il-kumpannija parent tagħmel użu effettiv mis-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha.

(ara l-punti 43-46, 50, 53)

2. Meta l-Kummissjoni tapplika l-preżunzjoni ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti sabiex tattribwixxi aġir li jikkostitwixxi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni minn kumpannija sussidjarja lill-kumpannija parent tagħha, hija tkun f’pożizzjoni li tqis li l-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha.

Sabiex tiġi kkonfutata din il-preżunzjoni, hija l-kumpannija kkonċernata li għandha l-oneru li tressaq “provi suffiċjenti” ta’ tali natura li juru li l-kumpannija sussidjarja taġixxi b’mod awtonomu fis-suq. Fir-rigward tal-Kummissjoni, hija għandha r-responsabbiltà li teżamina dawk il-provi u mhux li tressaq provi pożittivi biex tistabbilixxi l-eżerċizzju ta’ tali influwenza. Barra minn hekk, kieku kien suffiċjenti għall-parti interessata li tikkontesta l-imsemmija preżunzjoni billi tressaq sempliċi affermazzjonijiet mhux issostanzjati, il-preżunzjoni titlef l-utilità tagħha.

(ara l-punti 101, 110)

3. Iċ-ċirkustanza li kumpannija hija holding ma tistax titqies li hija biżżejjed sabiex jiġi eskluż li kumpannija parent eżerċitat influwenza determinanti fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha billi kkoordinat b’mod partikolari l-investimenti finanzjarji fi ħdan il-grupp. Fil-fatt, fil-kuntest ta’ grupp ta’ kumpanniji, holding hija kumpannija li hija intiża li tiġbor flimkien l-ishma f’kumpanniji diversi u li għalhekk il-funzjoni tagħha hija li tiżgura l-unità tat-tmexxija.

Id-diviżjoni ta’ grupp ta’ kumpanniji f’fergħat, li barra minn hekk, tinjora r-rabtiet fil-kapital azzjonarju bejn il-kumpanniji tal-grupp, hija indikazzjoni b’saħħitha li l-koordinazzjoni tal-attivitajiet ta’ dawk il-fergħat taqa’ f’idejn il-kumpannija parent aħħarija tal-grupp. Tali funzjoni tal-kumpannija parent hija ta’ tali natura li teskludi l-awtonomija tal-aġir fis-suq tal-kumpannija sussidjarja.

Iċ-ċirkustanza li kumpannija parent għandha tawtorizza l-investimenti l-kbar tal-kumpannija sussidjarja tagħha hija indikazzjoni li din tal-aħħar taġixxi fis-suq waqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-interessi tal-kumpannija parent.

(ara l-punti 107, 113, 114)

4. Il-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 253 KE għandha tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, li tkun l-awtriċi tal-att, b’mod li tippermetti lill-partijiet interessati jsiru jafu l-ġustifikazzjonijiet tal-miżura meħuda u lill-qorti kompetenti teżerċita l-istħarriġ tagħha. Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari l-kontenut tal-att, in-natura tal-motivi invokati u l-interess li jista’ jkollhom id-destinatarji jew persuni oħrajn li jkunu kkonċernati direttament u individwalment mill-att biex jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tispjega l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, inkwantu l-kwistjoni ta’ jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata mhux biss fir-rigward tal-formulazzjoni tiegħu, iżda wkoll tal-kuntest tiegħu u tar-regoli ġuridiċi kollha dwar is-suġġett ikkonċernat.

Meta, deċiżjoni ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE tikkonċerna bosta destinatarji u tqajjem problema ta’ imputabbiltà tal-ksur, hija għandha tagħti motivazzjoni suffiċjenti fir-rigward ta’ kull wieħed mid-destinatarji tagħha, b’mod partikolari ta’ dawk fosthom li, skont din id‑deċiżjoni, ikollhom ibatu r-responsabbiltà għal dan il-ksur. B’hekk, sabiex tkun motivata b’mod suffiċjenti fir-rigward tal-kumpanniji parent tal-impriżi li kontrihom tittressaq kawża minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għandha b’mod partikolari tinkludi spjegazzjoni dettaljata tar-raġunijiet li jiġġustifikaw l-imputabbiltà tal-ksur lil dawn il-kumpanniji. Barra minn hekk, inkwantu din l-imputazzjoni tinfluwixxi fuq is-sitwazzjoni tal-imsemmija impriżi, fejn huma jkunu kkontestaw din l-imputazzjoni matul il-proċedura amministrattiva u fejn huma b’hekk ikollhom interess li jikkontestaw fuq dan il-punt id-deċiżjoni adottata fir-rigward tagħhom, huma għandhom ikunu f’pożizzjoni, bl-istess mod bħall-kumpanniji parent tagħhom, li jsiru jafu l-ġustifikazzjoni għall-pożizzjoni tal-Kummissjoni. Minn dan jirriżulta li peress li l-Kummissjoni bbażat l-imputazzjoni tal-ksur fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti u li l-kumpanniji kkonċernati ssottomettew, matul il-proċedura amministrattiva, provi bil-għan li jikkonfutaw din il-preżunzjoni, id-deċiżjoni għandha tinkludi spjegazzjoni suffiċjenti tar-raġunijiet li jiġġustifikaw il-pożizzjoni li dawn il-provi ma jippermettux il-konfutazzjoni tal-imsemmija preżunzjoni.

Madankollu, għalkemm skont l-Artikolu 253 KE, il-Kummissjoni hija obbligata li timmotiva d-deċiżjonijiet tagħha billi ssemmi l-punti ta’ fatt u ta’ dritt li minnhom tiddependi l-ġustifikazzjoni legali tal-miżura u l-kunsiderazzjonijiet li wassluha biex tieħu d-deċiżjoni tagħha, ma huwiex meħtieġ li hija tiddiskuti l-punti kollha ta’ fatt u ta’ dritt li ġew issollevati minn kull parti interessata matul il-proċedura amministrattiva. B’hekk, għalkemm il-Kummissjoni għandha turi, fid-deċiżjoni tagħha, ir-raġunijiet għalfejn jidhrilha li l-provi ppreżentati ma humiex suffiċjenti biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, minn dan ma jsegwix li hija obbligata, f’kull każ, li tiddiskuti speċifikament kull wieħed mill-elementi ppreżentati mill-impriżi kkonċernati. Risposta globali tista’, skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, tkun suffiċjenti biex l-impriża tkun tista’ tiddefendi b’mod utli d-drittijiet tagħha u biex il-Qorti Ġenerali tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ tagħha.

(ara l-punti 133-135, 141)

5. Il-gravità tal-ksur għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ għadd kbir ta’ elementi, bħaċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, il-kuntest tiegħu u l-portata dissważiva tal-multi, u dan mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista vinkolanti jew eżawrjenti tal-kriterji li jridu ta’ bilfors jiġu kkunsidrati. Fost l-elementi li jistgħu jaffettwaw l-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur hemm l-aġir ta’ kull waħda mill-impriżi, ir-rwol li kull waħda minnhom kellha fl-istabbiliment tal-prattiki miftiehma, il-qligħ li dawn setgħu jiksbu minn dawn il-prattiki, id-daqs tagħhom u l-valur tal-merkanzija kkonċernata kif ukoll ir-riskju li ksur ta’ dan it-tip jirrappreżenta għall-għanijiet tal-Unjoni.

Minn dan jirriżulta li l-effett ta’ prattika antikompetittiva ma huwiex, fih innifsu, kriterju determinanti fid-determinazzjoni tal-ammont xieraq tal-multa. B’mod partikolari, elementi li jirrigwardaw l-aspett intenzjonali jista’ jkollhom iktar importanza minn dawk li jirrigwardaw l-effett imsemmi, speċjalment meta dan ikun ksur intrinsikament gravi. L-akkordji jistħoqqilhom, minħabba n-natura tagħhom, il-multi l-iktar iebsin. L-eventwali impatt reali tagħhom fuq is-suq, b’mod partikolari l-kwistjoni dwar kemm ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni wasslet għal prezz tas-suq ogħla minn dak li kien jipprevali fil-każ tan-nuqqas tal-kartell, ma huwiex kriterju determinanti sabiex jiġi stabbilit il-livell tal-multi. Fil-każ inkwistjoni, l-impatt reali tal-ksur jikkostitwixxi biss element fost oħrajn li, jekk jista’ jiġi kkalkulat, jista’ jippermetti lill-Kummissjoni żżid l-ammont inizjali tal-multa iktar mill-ammont minimu previst.

Barra minn hekk, il-fatt li l-Kummissjoni speċifikat, permezz tal-linji gwida dwar il-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, l-approċċ tagħha fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-gravità ta’ ksur ma jipprekludix li hija tevalwa dan il-kriterju b’mod globali skont iċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, inklużi elementi li ma humiex espressament imsemmija f’dawn il-linji gwida.

(ara l-punti 178-182)

6. Id-dissważjoni tikkostitwixxi wieħed mill-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kalkolu tal-ammont tal-multa. Fil-fatt hija ġurisprudenza stabbilita li l-iskop tal-multi imposti minħabba ksur tal-Artikolu 81 KE u previsti fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 huwa li jippenalizzaw l-atti illegali tal-impriżi kkonċernati kif ukoll biex jiddisswadu kemm lill-impriżi inkwistjoni kif ukoll lil operaturi ekonomiċi oħra milli jiksru, fil-futur, ir-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. B’hekk, il-Kummissjoni, meta tikkalkula l-ammont tal-multa, tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, id-daqs u l-qawwa ekonomika tal-impriża kkonċernata.

Barra minn hekk, id-dħul mill-bejgħ globali tal-impriża jikkostitwixxi indikazzjoni, għalkemm approssimattiva u imperfetta, tad-daqs u tal-qawwa ekonomika tagħha. B’hekk, il-Kummissjoni tista’, għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont tal-multa f’livell li jiżgura li tkun ta’ natura suffiċjentement dissważiva, tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ totali tal-impriża inkwistjoni.

Fil-fatt, il-ħtieġa li jiġi żgurat li l-multa jkollha effett dissważiv suffiċjenti, meta hija ma timmotivax iż-żieda fil-livell ġenerali tal-multi fil-kuntest tal-implementazzjoni ta’ politika ta’ kompetizzjoni, titlob li l-ammont tal-multa jiġi aġġustat sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-impatt imfittex fuq l-impriża li fuqha din hija imposta, u dan sabiex il-multa ma ssirx bla effett, jew għall-kuntrarju eċċessiva, b’mod partikolari fir-rigward tal-kapaċità finanzjarja tal-impriża inkwistjoni, skont ir-rekwiżiti bbażati, minn naħa, fuq il-ħtieġa li tiġi żgurata l-effettività tal-multa u, min-naħa l-oħra, fuq l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.

Għaldaqstant, hija b’mod partikolari l-possibbiltà għall-impriża kkonċernata li tikseb iktar faċilment il-fondi meħtieġa għall-ħlas tal-multa tagħha li tista’ tiġġustifika, fid-dawl tal-effett dissważiv suffiċjenti ta’ din tal-aħħar, l-applikazzjoni ta’ multiplikatur. Minn dan isegwi li wieħed ma jistax jeżiġi li l-Kummissjoni tistabbilixxi konnessjoni addizzjonali bejn l-użu tar-riżorsi tal-impriża u l-ksur imwettaq minnha, sabiex dawn ir-riżorsi jkunu jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-iffissar ta’ livell suffiċjentement dissważiv tal-multa, peress li l-fattur importanti, f’dan il-kuntest, huwa d-daqs u l-qawwa ekonomika tal-impriża li tkun wettqet il-ksur bħala tali.

(ara l-punti 210, 211, 213, 214)

7. Ir-rekwiżit li jiġi żgurat l-effett dissważiv tal-multi imposti minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jikkostitwixxi rekwiżit ġenerali li l-Kummissjoni għandha ssegwi matul il-proċess kollu tal-kalkolu tal-multa. Hija mhux neċessarjament tirrikjedi li dan il-kalkolu jkun ikkaratterizzat minn stadju partikolari fejn issir evalwazzjoni globali taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha għall-finijiet tal-kisba ta’ dan l-għan. Iż-żieda fl-ammont inizjali tal-multa, sabiex tiggarantilu effett dissważiv suffiċjenti, skont id-daqs u s-saħħa ekonomika ta’ kull impriża, tikkostitwixxi stadju tal-kalkolu tal-multa li jirriżulta mill-ħtieġa li jiġi adattat l-ammont inizjali b’mod li l-multa tkun dissważiva biżżejjed skont ir-riżorsi globali tal-impriża u l-kapaċità tagħha li timmobilizza l-fondi neċessarji għall-ħlas tal-multa.

Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk, f’deċiżjoni li tissanzjona lil impriża, il-Kummissjoni għandhiex, bħala effett dissważiv, tieħu inkunsiderazzjoni multi preċedentement imposti lill-istess impriża għal fatti kontemporanji għall-ksur li huma s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni, fis-sens li żieda supplementari, sabiex ikun hemm effett dissważiv kif imsemmi, tal-multa imposta għall-ksur ġdid tkun inutli minħabba n-natura suffiċjentement dissważiva tal-multi preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li tali soluzzjoni hija kuntrarja għall-għan ta’ dissważjoni segwit mill-Kummissjoni fil-politika tagħha fil-qasam tal-multi. Din is-soluzzjoni twassal għas-sitwazzjoni paradossali li fiha impriża li tkattar il-parteċipazzjoni tagħha f’diversi akkordji jkollha tnaqqis progressiv tal-ispiża marġinali ta’ kull sanzjoni.

Barra minn hekk, tali soluzzjoni hija bbażata fuq il-premessa li l-Kummissjoni kellha tiffissa l-ammont tal-multa skont il-probabbiltà li l-impriża inkwistjoni twettaq ksur ġdid fil-futur, probabbiltà li hija kien imissha kkunsidrat fid-dawl tal-ammont totali tal-multi imposti fuq din l-impriża matul ċertu perijodu ta’ żmien. Madankollu, premessa bħal din hija inkonsistenti mal-kunċett ta’ dissważjoni fid-dritt tal-kompetizzjoni.

F’dan ir-rigward, is-setgħa tal-Kummissjoni li timponi multi fuq l-impriżi li, volontarjament jew b’negliġenza, iwettqu ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(1) KE jew tal-Artikolu 82 KE tikkostitwixxi wieħed mill-mezzi attribwiti lill-Kummissjoni sabiex tkun tista’ twettaq il-missjoni ta’ sorveljanza mogħtija lilha mid-dritt tal-Unjoni. Din il-missjoni tinkludi ċertament il-kompitu li tinvestiga u li tippenalizza ksur individwali, iżda tinkludi wkoll id-dmir li ssegwi politika ġenerali li tapplika l-prinċipji stabbiliti mit-Trattat fil-qasam tal-kompetizzjoni u li tiggwida f’dan is-sens l-aġir tal-impriżi. B’hekk, il-multi imposti minħabba ksur tal-Artikolu 81 KE u previsti mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 għandhom l-għan li jippenalizzaw l-atti illegali tal-impriżi kkonċernati kif ukoll li jiskoraġġixxu kemm lill-impriżi inkwistjoni kif ukoll lil operaturi ekonomiċi oħrajn milli jiksru, fil-futur, ir-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, il-fattur ta’ dissważjoni jiġi evalwat billi jitqiesu għadd kbir ta’ elementi, u mhux biss is-sitwazzjoni partikolari tal-impriża kkonċernata. Barra minn hekk, fl-evalwazzjoni tagħha tan-neċessità li żżid l-ammont tal-multi sabiex tiżgura li jkollhom effett dissważiv, il-Kummissjoni ma hija bl-ebda mod obbligata li tagħmel evalwazzjoni tal-probabbiltà li l-impriżi inkwistjoni jerġgħu jwettqu ksur. Għaldaqstant, dan l-istadju tal-kalkolu tal-multa jikkonsisti fiż-żieda tal-ammont inizjali tal-multa fid-dawl ta’ elementi oġġettivi, bħad-daqs u s-saħħa ekonomika tal-impriża kkonċernata, u mhux ta’ elementi suġġettivi relatati mal-evalwazzjoni tal-probabbiltà li jsir ksur ġdid fil-futur.

(ara l-punti 224, 225, 228, 231-235)

8. Fir-rigward tal-istħarriġ eżerċitat mill-Qorti tal-Unjoni fuq id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-ġurisdizzjoni sħiħa mogħtija, b’applikazzjoni tal-Artikolu 229 KE, lill-Qorti Ġenerali permezz tal-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003, tawtorizza lil din il-qorti tirriforma l-att ikkontestat, anki fin-nuqqas ta’ annullament, billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-fatti, sabiex tibdel, pereżempju, l-ammont tal-multa imposta.

Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 48 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali ma jistgħux jipprekludu lill-Qorti Ġenerali milli tikkunsidra, abbażi tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, argument imqajjem mill-parti rikorrenti matul is-seduta, sabiex teżamina jekk iż-żieda tal-multa imposta fuq l-impriża rikorrenti, abbażi tal-effett dissważiv, kinitx iġġustifikata fir-rigward tal-fatt invokat minnha, speċjalment meta l-Kummissjoni kellha l-possibbiltà li tippreżenta osservazzjonijiet dwar din il-kwistjoni.

(ara l-punti 252, 253)

9. L-għan ta’ dissważjoni li l-Kummissjoni għandha d-dritt li ssegwi meta tiffissa l-ammont ta’ multa imposta minħabba ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni ma jistax jintlaħaq b’mod tajjeb jekk ma tiġix ikkunsidrata s-sitwazzjoni tal-impriża ssanzjonata meta tiġi imposta l-multa. B’hekk, ir-riżorsi globali ta’ impriża, li jistgħu jvarjaw, billi jonqsu jew jiżdiedu, b’mod sinjifikattiv f’perijodu ta’ żmien relattivament qasir, b’mod partikolari bejn il-waqfien tal-ksur u l-adozzjoni tad-deċiżjoni li timponi l-multa, għandhom għalhekk jiġu evalwati, sabiex jintlaħaq b’mod tajjeb l-għan tad-dissważjoni, u dan bl-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, fil-jum meta tiġi imposta l-multa.

Huwa minnu li l-Kummissjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, fl-iffissar tal-ammont tal-multa, il-fatt li l-impriżi l-kbar ikollhom, fil-parti l-kbira tal-każijiet, għarfien u infrastrutturi legali u ekonomiċi li jippermettulhom jevalwaw aħjar l-illegalità tal-aġir tagħhom u l-konsegwenzi li jirriżultaw mill-perspettiva tad-dritt tal-kompetizzjoni. F’din l-ipoteżi, id-dħul mill-bejgħ li abbażi tiegħu l-Kummissjoni tevalwa d-daqs tal-kumpanniji inkwistjoni, u għalhekk il-kapaċità tagħhom li jiddeterminaw in-natura u l-konsegwenzi tal-aġir tagħhom, għandu jkun relatat mas-sitwazzjoni tagħhom fil-mument tal-ksur u mhux fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni.

Madankollu, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-element dwar l-infrastrutturi legali u ekonomiċi li jippermettu lil impriża kbira jkollha għarfien tal-illegalità u tal-aġir tagħha jikkostitwixxi, fil-kuntest taż-żieda tal-multa, motiv differenti minn dak li jirrigwarda l-ħtieġa li jiġi żgurat effett dissważiv suffiċjenti tal-multa, u li jsegwi għanijiet differenti.

Issa, sa fejn, minn naħa, il-ġustifikazzjoni tal-applikazzjoni ta’ fattur multiplikatur, fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multa, hija bbażata fuq l-impatt tar-riċerka tal-multa fuq l-impriża ssanzjonata u mhux fuq kunsiderazzjonijiet dwar l-infrastrutturi legali u ekonomiċi msemmija iktar ’il fuq u fejn, min-naħa l-oħra, l-għaqda ekonomika li torbot lill-impriża ssanzjonata lill-kumpannija parent tagħha tinħall qabel id-data ta’ adozzjoni tad-deċiżjoni li timponi l-multa, ir-riżorsi tal-kumpannija parent ma jistgħux jiġu kkunsidrati iktar għad-determinazzjoni tal-fattur multiplikatur applikabbli għall-imsemmija impriża.

Għalhekk, id-daqs u s-saħħa ekonomika ta’ tali impriża għandhom jiġu evalwati, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ fattur multiplikatur, fil-jum tad-deċiżjoni li timponi l-multa.

(ara l-punti 260, 263-265, 270-272)

10. Anki jekk żball fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multa li għandha tiġi imposta fuq impriża huwa attribwibbli lilha, din iċ-ċirkustanza ma tistax tiġġustifika l-ammont tal-multa imposta fuqha, inkwantu dan jirriżulta mit-teħid inkunsiderazzjoni ta’ fatt materjalment impreċiż.

(ara l-punt 274)

11. Il-prinċipju ta’ ne bis in idem, prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni, stipulat barra minn hekk fl-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, jipprojbixxi, fil-qasam tal-kompetizzjoni, li impriża tkun ikkundannata jew li jittieħdu proċeduri kontriha għal darba oħra, minħabba l-aġir antikompetittiv li għalih hija kienet ġiet issanzjonata jew li fir-rigward tiegħu hija kienet ġiet iddikjarata mhux responsabbli permezz ta’ deċiżjoni preċedenti li ma tistax tiġi kkontestata. L-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju hija suġġetta għal kundizzjoni trippla ta’ identiċità tal-fatti, ta’ unità ta’ min jikser il-liġi u ta’ unità tal-interess ġuridiku protett.

Dan il-prinċipju lanqas ma huwa miksur mill-fatt li deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi multa fuq impriża tibbaża ruħha fuq kundanni preċedenti li kienu diġà ġġustifikaw l-applikazzjoni ta’ żieda tal-multa applikata għal din l-impriża abbażi tar-reċidiva f’diversi deċiżjonijiet preċedenti. Fil-fatt, il-fatt li l-Kummissjoni, f’diversi deċiżjonijiet, ibbażat il-konstatazzjoni ta’ reċidiva fuq l-istess kundanni preċedenti ma jfissirx li l-Kummissjoni kkundannat lill-impriża kkonċernata diversi drabi għall-istess ksur.

It-teħid inkunsiderazzjoni tar-reċidiva, bħala ċirkustanza aggravanti, fil-kuntest tal-analiżi tal-gravità ta’ kull wieħed mill-ksur imwettaq minn impriża, huwa neċessarjament relatat mal-analiżi tal-gravità ta’ kull waħda minn dawn l-okkorrenzi ta’ dan il-ksur li jikkostitwixxu, kull waħda minn fosthom u waħda indipendentement mill-oħra, repetizzjoni tal-aġir li jikkostitwixxi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, u dan huwa xhieda tat-tendenza tal-imsemmija impriża li ma tislitx il-konsegwenzi xierqa minn dawn il-kundanni.

Għalhekk, it-teħid inkunsiderazzjoni tar-reċidiva hija ġġustifikata, f’tali każ, mill-ħtieġa ta’ dissważjoni supplimentari kif jixhed il-fatt li diversi konstatazzjonijiet ta’ ksur preċedenti ma kinux biżżejjed biex jimpedixxu r-repetizzjoni ta’ ksur ġdid.

(ara l-punti 292, 293, 295, 296, 299)

12. Iċ-ċirkustanza li impriża tammetti applikazzjoni parzjali ta’ ċerti ftehim inkwistjoni ma hijiex biżżejjed, minnha nnifisha, biex tiġġustifika r-rifjut li jingħatalhom il-benefiċċju ta’ ċirkustanza attenwanti. F’dan ir-rigward, dak li huwa importanti għall-finijiet tal-għoti tal-benefiċċju taċ-ċirkustanza attenwanti fir-rigward tan-nuqqas ta’ applikazzjoni effettiva tal-ftehim li jikkostitwixxi ksur, skont t-tieni inciż tal-punt 3 tal-Linji gwida dwar il-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, huwa li jiġi vverifikat jekk matul il-perijodu li fih l-impriża kkonċernata ħadet sehem fl-imsemmija ftehim, hija effettivament astjenietx ruħha milli tapplikahom billi adottat aġir kompetittiv fis-suq jew, minn tal-inqas, jekk hija kisritx b’mod ċar u kunsiderevoli l-obbligi intiżi għall-implementazzjoni ta’ dan l-akkordju b’tali mod li fixklet l-istess funzjonament tal-akkordju.

(ara l-punti 308, 309)

13. Skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, għal kull impriża li tipparteċipa fil-ksur, il-multa ma għandhiex taqbeż l-10 % tad-dħul mill-bejgħ totali tagħha miksub matul is-sena finanzjarja preċedenti.

Skont il-ġurisprudenza, huwa biss jekk jirriżulta li diversi destinatarji tad-deċiżjoni li timponi l-multa jikkostitwixxu impriża, fis-sens tal-entità ekonomika responsabbli għall-ksur ippenalizzat, u dan fid-data ta’ meta tiġi adottata din id-deċiżjoni, li l-limitu jista’ jiġi kkalkulat fuq il-bażi tad-dħul mill-bejgħ globali ta’ din l-impriża, jiġifieri billi jiżdiedu flimkien il-komponenti kollha tagħha. Min-naħa l-oħra, jekk fil-frattemp din l-unità ekonomika ma tkunx għadha teżisti, kull destinatarju tad-deċiżjoni għandu d-dritt li l-limitu inkwistjoni jiġi applikat għalih individwalment.

(ara l-punt 352)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Ir-Raba’ Awla)

7 ta’ Ġunju 2011 ( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-metakrilati – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE – Imputabbiltà ta’ aġir li jikkostitwixxi ksur – Obbligu ta’ motivazzjoni – Prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament – Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba – Multi – Gravità tal-ksur – Impatt konkret fuq is-suq – Effett dissważiv tal-multa – Reċidiva – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Prinċipju ta’ proporzjonalità – Ċirkustanzi attenwanti – Nuqqas ta’ applikazzjoni effettiva tal-ftehim – Attribuzzjoni tar-responsabbiltà tal-ħlas fi ħdan grupp ta’ kumpanniji – Ġurisdizzjoni sħiħa”

Fil-Kawża T‑217/06,

Arkema Franza, stabbilita f’Colombes (Franza),

Altuglas International SA, stabbilita f’Puteaux (Franza),

Altumax Europe SAS, stabbilita f’Puteaux,

inizjalment irrappreżentati minn A. Winckler, S. Sorinas Jimeno u P. Geffriaud, sussegwentement minn S. Sorinas Jimeno u E. Jégou, avukati,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn F. Arbault u V. Bottka, sussegwentement minn V. Bottka u F. Castillo de la Torre, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett, fuq bażi prinċipali, talba għall-annullament tad-Deċiżjoni C (2006) 2098 finali tal-Kummissjoni, tal-31 ta’ Mejju 2006, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.645 – Metakrilati), inkwantu din tikkonċerna lir-rikorrenti, u, fuq bażi sussidjarja, talba għall-annullament jew it-tnaqqis tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti mill-imsemmija deċiżjoni,

IL-QORTI ĠENERALI (Ir-Raba’ Awla),

komposta minn O. Czúcz, President, I. Labucka (Relatur) u K. O’Higgins, Imħallfin,

Reġistratur: T. Weiler, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-15 ta’ Diċembru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

Introduzzjoni

1 Permezz tad-Deċiżjoni C (2006) 2098 finali tal-Kummissjoni, tal-31 ta’ Mejju 2006, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) (Każ COMP/F/38.645 – Metakrilati) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), il-Kummissjoni kkundannat in solidum lil Arkema SA u lis-sussidjarji tagħha Altuglas International SA (iktar ’il quddiem “Altuglas”) u Altumax Europe SAS (iktar ’il quddiem “Altumax” u, konġuntament, “Arkema”) għal multa ta’ EUR 219 131 250 talli pparteċipaw f’akkordju fis-settur tal-metakrilati mit-23 ta’ Jannar 1997 sat-12 ta’ Settembru 2002 (iktar ’il quddiem l-“akkordju inkwistjoni”). Il-kumpanniji parent tagħhom, Total SA u Elf Aquitaine SA, inżammu responsabbli in solidum għall-ħlas ta’ multa fl-ammont ta’ EUR 140.4 miljun u EUR 181.5 miljun rispettivament (Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata).

2 Arkema (li qabel kienet Atofina SA) hija kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata taħt id-dritt Franċiż li tħaddan tliet fergħat ta’ attivitajiet: prodotti tal-vinil, kimika industrijali u prodotti tal-prestazzjoni. Fiż-żmien meta seħħew il-fatti msemmija fid-deċiżjoni kkontestata, Arkema kienet ikkontrollata minn Elf Aquitaine, inizjalment b’97.6 % tal-ishma, u sussegwentement, wara l-akkwist tal-grupp Elf minn Total Fina SA, fis-17 ta’ April 2000, b’96.48 %. Sa minn dik id-data u matul il-kumplament tal-perijodu tal-ksur ikkonċernat, 99.43 % tal-ishma f’Elf Aquitaine kienu miżmuma minn Total (li qabel kienet Total Fina, u sussegwentement TotalFinaElf SA) (premessi 265 u 266 tad-deċiżjoni kkontestata).

3 Arkema saret Arkema France fit-18 ta’ Mejju 2006, fl-okkażjoni tal-introduzzjoni tagħha fil-Borża.

4 Altuglas (li qabel kienet Atohaas u Atoglas SA) u Altumax huma s-sussidjarji ewlenin ta’ Arkema attivi fis-settur tal-metakrilati u, b’mod partikolari, tal-polimetakrilat tal-metil (iktar ’il quddiem il-“PMMA”) li pparteċipaw fl-aġir ta’ kollużjoni deskritt fid-deċiżjoni kkontestata (premessa 259 tad-deċiżjoni kkontestata). 100 % tal-ishma f’Altumax kienu miżmuma minn Arkema matul il-perijodu sħiħ tal-ksur. Altuglas hija miżmuma 100 % minn Arkema sa mill-1998. Qabel dik id-data, Elf Atochem SA kellha biss 50 % tal-kapital tagħha, iżda kienet responsabbli għall-ġestjoni regolari tagħha (premessa 263 tad-deċiżjoni kkontestata).

Proċedura amministrattiva

5 L-investigazzjoni li wasslet għall-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata nfetħet wara li Degussa AG, fit-12 ta’ Diċembru 2002, ressqet talba għall-immunità abbażi tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, tat-18 ta’ Frar 2002, dwar l-immunità minn multi u t-tnaqqis tal-ammont tagħhom f’każijiet ta’ kartell (ĠU C 45, p. 3, minn hawn ’il quddiem il-“Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni”).

6 Fil-25 u s-26 ta’ Marzu 2003, il-Kummissjoni wettqet xi spezzjonijiet, b’mod partikolari fil-bini ta’ Arkema. Wara dawn l-ispezzjonijiet, Arkema ppreżentat, fit-3 ta’ April 2003, talba għall-immunità jew tnaqqis tal-ammont tal-multa taħt l-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni (premessa 60 tad-deċiżjoni kkontestata).

7 Fis-17 ta’ Awwissu 2005, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet dwar ksur fis-settur tal-metakrilati u indirizzatha, b’mod partikolari, lil Total, lil Elf Aquitaine, lil Arkema, lil Altuglas u lil Altumax (premessa 85 tad-deċiżjoni kkontestata).

8 Fil-15 u s-16 ta’ Diċembru 2005 inżammet seduta u għaliha attendew id-destinatarji kollha tad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet (premessa 87 tad-deċiżjoni kkontestata).

9 Fil-31 ta’ Mejju 2006, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata.

Deċiżjoni kkontestata

10 Żewġ aspetti tad-deċiżjoni kkontestata huma applikabbli b’mod partikolari għall-finijiet ta’ dan il-każ: l-identifikazzjoni tad-destinatarji tagħha u l-kalkolu tal-multa.

Destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata

11 Il-Kummissjoni, wara li ddikjarat li kien meħtieġ li jiġi ddeterminat lil liema entitajiet legali kellu jiġi imputat il-ksur (premessa 245 tad-deċiżjoni kkontestata), ikkunsidrat li Altuglas, Altumax, Arkema u Elf Aquitane kienu responsabbli in solidum għall-ksur imwettaq minn Altuglas u Altumax matul il-perijodu bejn it-23 ta’ Jannar 1997 u t-12 ta’ Settembru 2002. Total inżammet responsabbli in solidum għall-ksur imwettaq minn Altuglas u Altumax bejn l-1 ta’ Mejju 2000 u t-12 ta’ Settembru 2002 (premessa 277 tad-deċiżjoni kkontestata).

12 Iktar speċifikament, fir-rigward tar-responsabbiltà ta’ Elf Aquitaine, il-Kummissjoni, wara li kkunsidrat il-fatt li l-membri tal-bord ta’ Arkema kienu nnominati minn Elf Aquitaine u li din kellha sehem ta’ 97.6 % mill-kapital tas-sussidjarja tagħha, u, wara April tal-2000, 96.48%, ippreżumiet li Elf Aquitaine kellha influwenza determinanti u kontroll effettiv fuq l-aġir ta’ Arkema (premessa 265 tad-deċiżjoni kkontestata).

13 Fir-rigward tar-responsabbiltà ta’ Total, il-Kummissjoni nnotat li, mix-xahar ta’ April tal-2000 u sat-tmiem tal-ksur, din il-kumpanija kienet ikkontrollat direttament jew indirettament il-kapital tal-kumpanniji operattivi kollha tal-grupp, inklużi dawk li kellhom rwol dirett fl-akkordju inkwistjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ppreżumiet li Total kienet teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarji tagħha Elf Aquitaine, Arkema, Altuglas u Altumax u indirizzat dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet lil dawn l-entitajiet kollha (premessa 267 tad-deċiżjoni kkontestata).

14 Arkema, minn naħa waħda, u Total u Elf Aquitaine, min-naħa l-oħra, bagħtu risposti separati għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, fejn argumentaw b’mod partikolari li Arkema kellha tkun l-unika destinatarja tad-deċiżjoni kkontestata (premessi 268 u 269 ta’ din tal-aħħar). Il-Kummissjoni ċaħdet l-argumenti tagħhom u kkonfermat ir-responsabbiltà tal-ħames entitajiet imsemmija fil-punt preċedenti (premessi 270 sa 277 tad-deċiżjoni kkontestata). Iktar ’il quddiem, ser issir referenza għall-kumpaniji kollha f’daqqa bħala l-“grupp Total”.

Kalkolu tal-multa

15 Rigward il-kalkolu tal-multa, il-Kummissjoni eżaminat, fl-ewwel lok, il-gravità tal-ksur u nnotat, l-ewwel nett, li, minħabba n-natura tal-ksur u l-fatt li dan kien ikopri t-territorju kollu taż-ŻEE, dan kien ksur serju ħafna fis-sens tal-linji gwida dwar il-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament 17 u tal-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU 1998, C 9, p. 3, minn issa ’l quddiem il-“linji gwida”) (premessi 319 sa 331 tad-deċiżjoni kkontestata). Sussegwentement, il-Kummissjoni applikat trattament differenzjat fuq l-impriżi li ħadu sehem fil-ksur, u qiegħdet lill-grupp Total, fid-dawl tad-dħul mill-bejgħ ta’ Arkema miksub fiż-ŻEE għat-tliet prodotti tal-PMMA, fl-ewwel kategorija. Fuq din il-bażi, hija adottat, fir-rigward tiegħu, ammont inizjali ta’ EUR 65 miljun (premessi 332 sa 336 tad-deċiżjoni kkontestata). Finalment, wara li qieset id-dħul mill-bejgħ dinji ta’ Total, il-Kummissjoni applikat fattur multiplikatur ta’ 3 għall-multa imposta kontra l-grupp Total biex ikun iggarantit l-effett dissważiv tal-multa. Għalhekk, l-ammont inizjali tal-multa tela’ għal EUR 195 miljun (premessi 337 sa 350 tad-deċiżjoni kkontestata).

16 Fit-tieni lok, il-Kummissjoni eżaminat it-tul tal-ksur u nnotat li, peress li Arkema ħadet sehem fil-ksur matul ħames snin u seba’ xhur, l-ammont inizjali għandu jiżdied b’55 %. Din iż-żieda ġiet applikata għal Elf Aquitaine, Arkema, Altuglas u Altumax. Fir-rigward ta’ Total, li kienet proprjetarja tal-kapital tas-sussidjarji tagħha matul perijodu iqsar, il-Kummissjoni żiedet il-multa b’20 % (premessi 351 sa 353 tad-deċiżjoni kkontestata). Għalhekk, l-ammont bażiku tal-multa kkalkulat għal Arkema (li jinkludi lil Elf Aquitaine) jitla’ għal EUR 302.35 miljun. Total tinżamm responsabbli in solidum għall-ħlas ta’ EUR 234 miljun minn dan l-ammont (premessa 354 tad-deċiżjoni kkontestata).

17 Fit-tielet lok, il-Kummissjoni eżaminat il-preżenza possibbli ta’ ċirkustanzi aggravanti. Fir-rigward ta’ Arkema, il-Kummissjoni kkonstatat, wara li kkunsidrat l-eżistenza tat-tliet deċiżjonijiet preċedenti indirizzati lilha, li hija kienet reċidiva billi kkommettiet ksur tal-istess tip u ddeċidiet li żżid l-ammont bażiku tal-multa għal Arkema b’50 %. Il-Kummissjoni ppreċiżat, madankollu, li Total u Elf Aquitaine ma kinux reċidivi u li ż-żieda b’hekk kienet tapplika biss għal Arkema, Altuglas u Altumax (premessa 369 tad-deċiżjoni kkontestata u n-nota ta’ qiegħ il-paġna relatata Nru 250).

18 Fir-raba’ lok, il-Kummissjoni ċaħdet iċ-ċirkustanzi mitiganti mressqa mill-grupp Total.

19 F’dan l-istadju, meta jitqies jekk għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni jew le ċirkustanzi aggravanti u mitiganti, l-ammont tal-multa kien ta’ EUR 365 218 750 għal Arkema, Altuglas u Altumax. Għal Total, l-ammont tal-multa baqa’ ffissat għal EUR 234 miljun. Għal Elf Aquitaine, l-ammont tal-multa baqa’ ta’ EUR 302.25 miljun (premessa 397 tad-deċiżjoni kkontestata). Skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), il-Kummissjoni kkunsidrat li l-multa ma kinitx taqbeż l-10 % tad-dħul mill-bejgħ tal-impriża kkonċernata (premessi 398 u 399 tad-deċiżjoni kkontestata).

20 Fil-ħames u l-aħħar lok, il-Kummissjoni pproċediet għall-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni u ddeċidiet, skont l-ewwel inċiż tal-punt 23(b) tagħha, li tnaqqas b’40 % l-ammont tal-multa li, fin-nuqqas, kien jiġi impost fuq il-grupp Total (premessi 403 sa 410 tad-deċiżjoni kkontestata).

21 B’hekk, fl-Artikolu 2(b) tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ffissat l-ammont finali tal-multa skont kif ġej:

“Arkema [...], Altuglas [...] u Altumax [...], konġuntament u in solidum għandhom iħallsu: EUR 219.13125 miljun, li minnhom Total [...] tinżamm responsabbli konġuntament u in solidum għal EUR 140.4 miljun waqt li Elf Aquitaine SA tinżamm responsabbli konġuntament u in solidum għal EUR 181.35 miljun”.

Proċedura u t-talbiet tal-partijiet

22 Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-10 ta’ Awwissu 2006, ir-rikorrenti, Arkema France, Altuglas u Altumax, ressqu din il-kawża.

23 Peress li l-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali nbidlet, l-Imħallef Relatur ġie assenjat lir-Raba’ Awla u konsegwentement din il-kawża ġiet assenjata lilha.

24 Fuq rapport tal-imħallef relatur, il-Qorti Ġenerali (Ir-Raba’ Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest ta’ miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, minn naħa waħda, tistieden lill-partijiet jirrispondu għal ċerti domandi u, min-naħa l-oħra, tistieden lill-Kummissjoni tipproduċi dokument. Il-partijiet irrispondew għal dawn id-domandi fit-terminu stipulat.

25 It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tal-15 ta’ Diċembru 2009. Mat-tmiem tas-seduta, ingħalqet il-proċedura orali.

26 B’digriet tas-26 ta’ Novembru 2010, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tiftaħ mill-ġdid il-proċedura orali, b’mod konformi mal-Artikolu 62 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, sabiex tistieden lill-partijiet, fil-kuntest ta’ miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, biex jipproduċu dokumenti u jwieġbu għal mistoqsijiet. Il-partijiet irrispondew għal dawn id-domandi fit-termini stipulati. Sussegwentement, il-proċedura orali ngħalqet fid-9 ta’ Marzu 2011.

27 Ir-rikorrenti jitolbu lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– prinċipalment, tannulla d-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tirrigwarda lilhom;

– sussidjarjament, tannulla jew tnaqqas l-ammont tal-multa imposta fuqhom mid-deċiżjoni kkontestata;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

28 Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

29 Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jissollevaw, essenzjalment, tmien motivi. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq ksur tar-regoli dwar l-imputabbiltà tal-prattiki implementati minn kumpannija sussidjarja għall-kumpannija parent tagħha u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. It-tieni motiv huwa bbażat fuq żbalji ta’ fatt imwettqa mill-Kummissjoni fl-imputazzjoni tal-ksur imwettaq minn Arkema għal Total u Elf Aquitaine. It-tielet motiv huwa bbażat fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni u tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba fl-implementazzjoni tar-regoli tal-imputabbiltà. Ir-raba’ motiv huwa bbażat fuq applikazzjoni żbaljata tal-kriterju tal-impatt konkret fuq is-suq fl-iffissar tal-ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 65 miljun. Il-ħames motiv huwa bbażat fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ liġi u ta’ fatt fiż-żieda tal-ammont inizjali tal-multa fuq il-bażi tal-effett dissważiv. Is-sitt motiv huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi mwettqa mill-Kummissjoni fiż-żieda tal-multa fuq il-bażi tar-reċidiva. Is-seba’ motiv huwa bbażat fuq żball ta’ fatt, inkwantu l-Kummissjoni ma naqqsitx il-multa tar-rikorrenti fuq il-bażi tan-nuqqas tal-applikazzjoni effettiva ta’ ċerti prattiki inkwistjoni ta’ Arkema. It-tmien motiv huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi u ta’ fatt ikkostitwiti mir-rifjut min-naħa tal-Kummissjoni li tnaqqsilhom il-multa fuq il-bażi ta’ “fatturi oħrajn”. Barra minn hekk, matul is-seduta, ir-rikorrenti ssollevaw ukoll ilment supplimentari, li jikkontesta ż-żieda tal-multa fuq il-bażi tal-effett suffiċjentement dissważiv.

Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-ksur tar-regoli dwar l-imputabbiltà tal-prattiki implementati minn kumpannija sussidjarja għall-kumpannija parent tagħha u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni

30 Ir-rikorrenti jargumentaw li, billi rrikorriet għall-preżunzjoni li kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq kumpannija sussidjarja f’każ fejn ikollha l-ishma kollha jew kważi kollha tagħha (iktar ’il quddiem il-“preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti”), u mingħajr ma ressqet prova ta’ kontroll effettiv, il-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi (l-ewwel parti ta’ dan il-motiv). B’dan il-mod, hija kisret ukoll il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, billi applikat għal Arkema standard ta’ prova differenti minn dak applikat għal kumpanniji sussidjarji oħrajn li pparteċipaw fil-prattiki inkwistjoni (it-tieni parti ta’ dan il-motiv).

Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq applikazzjoni żbaljata tar-regoli dwar l-imputabbiltà tal-prattiki implementati minn kumpannija sussidjarja għall-kumpannija parent tagħha

– L-argumenti tal-partijiet

31 Ir-rikorrenti jsostnu li, skont ġurisprudenza stabbilita u l-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni, meta l-impriża li tkun wettqet il-ksur tkun tappartjeni għal grupp ta’ kumpanniji, il-kumpannija sussidjarja inkwistjoni biss tkun, fil-prinċipju, responsabbli għall-ksur imwettaq. Huwa biss f’ċerti ċirkustanzi li l-aġir ta’ kumpannija sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent. Dan ikun il-każ meta l-kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha, fid-dawl tan-nuqqas ta’ awtonomija ta’ din tal-aħħar fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha, jew meta l-kumpannija parent tagħha tkun ġiet implikata (b’mod attiv jew passiv, sempliċement minħabba li tkun taf bil-fatti) fil-ksur imwettaq mill-kumpannija sussidjarja.

32 Ir-rikorrenti jargumentaw li, skont il-ġurisprudenza applikabbli, il-pussess ta’ 100 % tal-kapital (u, a fortiori, ta’ 99.43 % ta’ 97.6 % jew ta’ 96.48 %) ma jippermettix, fih innifsu, li wieħed jikkonkludi awtomatikament li l-kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali tal-kumpannija sussidjarja tagħha. Skont ir-rikorrenti, il-ġurisprudenza minn dejjem eżiġiet elementi supplimentari f’dan ir-rigward, bħall-fatt li l-kumpannija parent tkun ippreżentat ruħha matul il-proċedura amministrattiva bħala l-unika interlokutriċi mal-Kummissjoni għall-grupp, in-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-eżistenza ta’ setgħa ta’ kontroll effettiv għall-kumpannija sussidjarja u n-nuqqas tal-iċken prova dwar l-awtonomija tal-kumpannija sussidjarja.

33 F’din il-kawża, lil hinn mill-pussess dirett jew indirett ta’ kważi l-kapital kollu ta’ Arkema mill-kumpanniji parent tagħha f’dak iż-żmien, il-Kummissjoni ma pprovdiet ebda indikazzjoni fid-deċiżjoni kkontestata li tista’ turi li Total u/jew Elf Aquitaine effettivament kienu jeżerċitaw, matul il-perijodu kkunsidrat, influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ Arkema jew fl-implementazzjoni tal-prattiki inkwistjoni. B’mod partikolari, skont ir-rikorrenti, il-fatt irrilevat mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, li l-membri tal-bord tad-diretturi ta’ Arkema kienu nnominati minn Elf Aquitaine fiż-żmien meta seħħew il-fatti, sempliċement jikkostitwixxi l-manifestazzjoni loġika tas-sehem maġġoritarju fil-kapital azzjonarju ta’ Arkema u ma jikkostitwixxix prova ta’ influwenza determinanti fuqha.

34 Ir-rikorrenti għaldaqstant jikkunsidraw li, inkwantu bbażat fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, imsejsa esklużivament fuq il-pussess, dirett jew indirett, ta’ kważi l-kapital azzjonarju kollu ta’ Arkema, biex iżżomm lil Total u Elf Aquitaine responsabbli għall-prattiki msemmija fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkommettiet żball ta’ dritt li jiġġustifika l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata.

35 Finalment, meta ġew mistoqsija mill-Qorti Ġenerali dwar il-konsegwenzi tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (C‑97/08 P, Ġabra p. I‑8237), għal din il-kawża, ir-rikorrenti affermaw, matul is-seduta, li l-fatti fil-kawża li taw lok għal dik is-sentenza, u b’mod partikolari l-kontroll eżerċitat mill-kumpannija parent fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha li pparteċipaw fil-ksur, kienu differenti minn dawk f’din il-kawża. Barra minn hekk, ir-rikorrenti osservaw li, f’dik il-kawża, il-livell ta’ parteċipazzjoni tal-kumpannija parent fil-kapital azzjonarju tal-kumpannija sussidjarja tagħha kien ta’ 100 %, waqt li, f’din il-kawża, dak il-livell ma ntlaħaqx (dan huwa ta’ 99.43 %, 97.6 % u ta’ 96.48 %). Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti jaffermaw li, jekk is-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, kellha tiġi interpretata fis-sens li tippermetti li jiġi imputat ksur imwettaq minn kumpannija sussidjarja lill-kumpannija parent tagħha mingħajr ebda element addizzjonali minbarra l-konnessjoni fil-kapital azzjonarju, dik il-ġurisprudenza allura jkollha tiġi eżaminata mill-ġdid, inkwantu tkun ħolqot reġim ta’ responsabbiltà mingħajr ħtija, li huwa inkompatibbli mar-Regolament Nru 1/2003.

36 Il-Kummissjoni tiddikjara li taqbel mal-argument tar-rikorrenti li r-responsabbiltà li tirriżulta mill-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ kumpannija sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent biss f’ċerti ċirkustanzi. Tali possibbiltà tkun teżisti meta l-kumpannija parent effettivament tkun teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha. Madankollu, skont il-Kummissjoni, jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li hija għandha bażi tajba biex tikkonkludi li kumpannija li jkollha l-kapital azzjonarju kollu jew kważi kollu ta’ kumpannija sussidjarja effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha, kemm-il darba l-kumpannija parent ma tkunx ikkonfutat il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti billi ġġib prova tal-aġir awtonomu tal-kumpannija sussidjarja tagħha.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

37 Għandu jiġi mfakkar li jirriżulta mill-premessi 245 sa 252 u 259 sa 277 tad-deċiżjoni kkontestata li l-Kummissjoni imputat il-ksur inkwistjoni lil Total u Elf Aquitaine abbażi tal-fatt li huma kienu jikkostitwixxu impriża waħda flimkien ma’ Arkema u l-kumpanniji sussidjarji tagħhom Altuglas u Altumax, li kienu pparteċipaw fl-aġir ta’ kollużjoni. Sabiex tasal għal dik il-konklużjoni, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-preżunzjoni, imsemmija fid-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, li Total u Elf Aquitaine kienu jeżerċitaw influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpanniji sussidjarji tagħhom. Fir-rigward ta’ Elf Aquitaine, il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti kienet ibbażata fuq il-fatt li l-membri tal-bord tad-diretturi ta’ Arkema kienu nnominati minn Elf Aquitaine u fuq il-fatt li din tal-aħħar kellha sehem ta’ 97.6 %, u mbagħad ta’ 96.48 %, fil-kapital azzjonarju ta’ Arkema (premessa 265 tad-deċiżjoni kkontestata). Fir-rigward ta’ Total, dik il-preżunzjoni kienet ibbażata fuq il-fatt li, wara x-xahar ta’ April 2000, Total kienet tikkontrolla direttament jew indirettament il-kapital tal-kumpanniji kollha tal-grupp, inklużi l-kumpanniji li kienu żvolġew rwol dirett fl-akkordju inkwistjoni, minħabba s-sehem tagħha ta’ 99.43 % fil-kapital ta’ Elf Aquitaine (premessi 266 u 267 tad-deċiżjoni kkontestata). Jirriżulta minn din tal-aħħar li, fir-risposta tagħhom għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, il-kumpanniji kkonċernati kienu ressqu għadd ta’ argumenti bil-għan li jikkonfutaw il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti iżda li l-Kummissjoni qieset li kienu insuffiċjenti (ara b’mod partikolari l-premessi 272 u 274 tad-deċiżjoni kkontestata).

38 Sussegwentement, għandha tiġi mfakkra l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dan il-qasam.

39 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li d-dritt tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni jikkonċerna l-attivitajiet tal-impriżi u li l-kunċett ta’ impriża jinkludi kull entità li teżerċita attività ekonomika, indipendentement mill-istatus ġuridiku ta’ din l-entità u mill-mod li bih tiġi ffinanzjata (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 54, u l-ġurisprudenza ċċitata).

40 Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat ukoll li l-kunċett ta’ impriża, meta jitqiegħed f’dan il-kuntest, għandu jinftiehem bħala li jkopri unità ekonomika anki jekk, mill-perspettiva ġuridika, din l-unità ekonomika tkun ikkostitwita minn diversi persuni fiżiċi jew ġuridiċi (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 55, u l-ġurisprudenza ċċitata).

41 Meta entità ekonomika bħal din tikser ir-regoli tal-kompetizzjoni, hija għandha, skont il-prinċipju tar-responsabbiltà personali, twieġeb għal dan il-ksur (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 56, u l-ġurisprudenza ċċitata).

42 Il-ksur tad-dritt tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni għandu b’mod inekwivoku jiġi imputat lil persuna ġuridika li fil-konfront tagħha jkunu jistgħu jiġu imposti multi u d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet għandha tkun indirizzata lill dik il-persuna. Id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet għandha wkoll tindika f’liema kwalità l-persuna ġuridika tkun qiegħda tiġi akkużata bil-fatti allegati (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 57, u l-ġurisprudenza ċċitata).

43 Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-aġir ta’ kumpannija sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta din tal-ewwel, għalkemm ikollha personalità ġuridika separata, ma tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq iżda essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet li tingħata mill-kumpannija parent, b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 58, u l-ġurisprudenza ċċitata).

44 Fil-fatt, dan l-argument huwa validu għaliex, f’tali sitwazzjoni, il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jiffurmaw parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, impriża waħda fis-sens imsemmi iktar ’il fuq. Għaldaqstant, il-fatt li kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti li l-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi stabbilit l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur (sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 59).

45 Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent tkun 100 % proprjetarja tal-kapital tal-kumpannija sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni, minn naħa waħda, din il-kumpannija parent tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din il-kumpannija sussidjarja u, min-naħa l-oħra, teżisti preżunzjoni juris tantum li tgħid li l-imsemmija kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 60, u l-ġurisprudenza ċċitata).

46 Il-Qorti tal-Ġustizzja b’hekk ippreċiżat li f’dawn iċ-ċirkustanzi huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tipprova li l-kumpannija parent hija proprjetarja tal-kapital kollu tal-kumpannija sussidjarja sabiex tippreżumi li din tal-ewwel teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ din tal-aħħar. Il-Kummissjoni tkun f’pożizzjoni, sussegwentement, li tikkunsidra lill-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha, sakemm l-imsemmija kumpannija parent, li għandha l-oneru li tikkonfuta din il-preżunzjoni, ma tipproduċix provi suffiċjenti li jistgħu juru li l-kumpannija sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 61, u l-ġurisprudenza ċċitata).

47 Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi kkonstatat li l-metodu segwit mill-Kummissjoni f’dan il-każ sabiex jiġi imputat il-ksur inkwistjoni lill-kumpanniji parent tar-rikorrenti, imsemmi fil-punt 37 iktar ’il fuq, huwa korrett.

48 Minn naħa waħda, għall-kuntrarju ta’ dak li donnhom jissuġġerixxu r-rikorrenti, dik l-imputazzjoni ma hijiex ibbażata biss fuq l-istruttura tal-pussess tal-kapital azzjonarju, iżda wkoll fuq il-konstatazzjoni li l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti ma ġietx ikkonfutata (ara b’mod partikolari l-premessi 272 u 274 tad-deċiżjoni kkontestata).

49 Min-naħa l-oħra, jirriżulta b’mod ċar minn dik il-ġurisprudenza (ara b’mod partikolari l-punti 45 u 46 iktar ’il fuq) li l-istruttura tal-pussess tal-kapital azzjonarju ta’ kumpannija sussidjarja tikkostitwixxi kriterju suffiċjenti biex issir dik il-preżunzjoni, mingħajr ma l-Kummissjoni hija obbligata li tressaq indizji supplimentari dwar l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza tal-kumpannija parent, kif jeżiġu r-rikorrenti.

50 Dik il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata bl-argumenti tar-rikorrenti li l-fatti fis-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, u b’mod partikolari l-kontroll eżerċitat mill-kumpannija parent ikkonċernata f’dik il-kawża fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha, kienu differenti minn dawk f’din il-kawża. B’mod partikolari, minkejja l-fatt li tali indizji supplimentari setgħu ġew irrilevati f’dik il-kawża (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2007, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, T‑112/05, Ġabra p. II‑5049, punti 13 u 54), jirriżulta mingħajr ebda ambigwità kemm mis-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2007, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 61 u 62), kif ukoll mis-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq (punti 61 u 62), li l-implementazzjoni ta’ dik il-preżunzjoni ma hijiex subordinata għall-eżistenza ta’ tali indizji supplimentari.

51 Għandu jiġi rrilevat ukoll li l-ġurisprudenza msemmija hawn fuq tirrigwarda speċifikament il-“każ speċifiku fejn kumpannija parent tkun 100 % proprjetarja tal-kapital tas-sussidjarja tagħha” (sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 60). F’din il-kawża, Total u Elf Aquitaine ma għandhomx il-kapital kollu tal-kumpanniji sussidjarji rispettivi tagħhom.

52 Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li r-rikorrenti, waqt li jirrilevaw dik id-differenza fattwali matul is-seduta (ara l-punt 35 iktar ’il fuq), ma qajmu ebda argument speċifiku biex jopponu l-applikazzjoni ta’ dak l-istess reġim probatorju fiż-żewġ sitwazzjonijiet, u dan minkejja l-fatt li l-kwistjoni tal-applikazzjoni tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti f’każijiet oħrajn apparti fejn il-kumpannija parent ikollha l-kapital kollu tal-kumpannija sussidjarja kienet is-suġġett ta’ domanda bil-miktub tal-Qorti Ġenerali lill-Kummissjoni u, iktar tard, ta’ dibattitu matul is-seduta.

53 Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi kkonstatat li l-kumpannija parent li għandha kważi l-kapital azzjonarju kollu tal-kumpannija sussidjarja tagħha tinsab, fil-prinċipju, f’sitwazzjoni analoga għal dik ta’ proprjetarju esklużiv, f’dak li jirrigwarda s-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha, fir-rigward tal-konnessjonijiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqduha ma’ dik il-kumpannija sussidjarja. Konsegwentement, il-Kummissjoni għandha d-dritt li tapplika għal dik is-sitwazzjoni l-istess reġim ta’ prova, jiġifieri li tirrikorri għall-preżunzjoni li dik il-kumpannija parent tagħmel użu effettiv mis-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tal-kumpannija sussidjarja tagħha. Ċertament, ma huwiex eskluż li, f’ċerti każijiet, l-azzjonisti minoritarji jista’ jkollhom, fir-rigward tal-kumpannija sussidjarja, drittijiet li jippermettu li titpoġġa f’dubju l-analoġija msemmija hawn fuq. Madankollu, minbarra l-fatt li dawk id-drittijiet ġeneralment ma jkunux assoċjati ma’ ishma minimi, bħal dawk inkwistjoni f’dan il-każ, ebda element ta’ din in-natura ma ġie rrapportat mir-rikorrenti f’dan il-każ. Għaldaqstant il-Kummissjoni ġustament applikat il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fir-rigward tal-kumpanniji parent tar-rikorrenti.

54 Finalment, fir-rigward tal-argument li, essenzjalment, il-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (punt 35 iktar ’il fuq), kellha tiġi eżaminata mill-ġdid, il-Qorti Ġenerali hija tal-fehma li, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, ma huwiex fil-kompetenza tagħha li terġa’ tevalwa punt ta’ liġi li ġie deċiż b’mod ċar mill-Qorti tal-Ġustizzja f’sentenza reċenti.

55 Għaldaqstant, l-ewwel parti ta’ dan il-motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni

– L-argumenti tal-partijiet

56 Ir-rikorrenti jargumentaw li, għalkemm fil-każ tagħhom il-Kummissjoni bbażat esklużivament fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti għall-finijiet tal-imputazzjoni tal-ksur lill-kumpannija parent, għall-biċċa l-kbira tal-kumpanniji sussidjarji l-oħrajn li kienu destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata, hija ħadet inkunsiderazzjoni indizji supplimentari. Ir-rikorrenti jinvokaw, f’dan ir-rigward, it-trattament mogħti mill-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, lil Degussa, lil ICI plc u lil Lucite International Ltd.

57 B’dan il-mod, il-Kummissjoni għamlet diskriminazzjoni mhux ġustifikata fl-amministrazzjoni tal-prova. Ir-rikorrenti jenfasizzaw li, kieku l-Kummissjoni applikat għal Arkema l-istess standard ta’ prova bħal dak adottat fir-rigward tal-impriżi l-oħrajn, hija kienet neċessarjament tasal għall-konklużjoni li l-ksur kien imputabbli biss lil Arkema.

58 Barra minn hekk, fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li d-deċiżjoni kkontestata ssemmi l-ħatra tal-membri tal-bord tad-diretturi ta’ Atofina minn Elf Aquitaine, ir-rikorrenti jenfasizzaw li din hija sempliċement manifestazzjoni loġika tal-pussess maġġoritarju tal-kapital azzjonarju ta’ Arkema u jargumentaw li dak l-indizju ma huwiex konsistenti mal-indizji adottati mill-Kummissjoni fir-rigward ta’ Degussa, li għaliha l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-parteċipazzjoni attiva tal-kumpannija parent fil-ksur. Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti josservaw li dak l-indizju jgħodd biss għal Elf Aquitaine u mhux għal Total.

59 Il-Kummissjoni tikkontesta dan l-argument.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

60 Għandu jiġi mfakkar li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jew ta’ nondiskriminazzjoni jeżiġi li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Settembru 2007, Lindorfer vs Il-Kunsill, C‑227/04 P, Ġabra p. I‑6767, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata).

61 Għandu jiġi kkunsidrat li r-rikorrenti ma jistabbilixxux li l-Kummissjoni kisret dak il-prinċipju meta pproċediet bl-imputazzjoni tal-ksur inkwistjoni lid-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata.

62 Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li s-sitwazzjoni ta’ ICI Acrylics ma hijiex komparabbli ma’ dik tar-rikorrenti. Effettivament, jirriżulta b’mod ċar mid-deċiżjoni kkontestata li ICI Acrylics – l-entità li pparteċipat direttament fil-ksur inkwistjoni – kienet sempliċement unità kummerċjali ta’ ICI, mingħajr personalità ġuridika, u mhux kumpannija sussidjarja tagħha b’100 % tal-ishma jew qrib (ara b’mod partikolari l-premessi 280, 287 u 288 tad-deċiżjoni kkontestata). Għaldaqstant, fir-rigward ta’ ICI, il-Kummissjoni ma applikatx il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti (issostanzjata jew le minn elementi oħrajn), iżda hija sempliċement identifikat il-persuna ġuridika li minnha kienet tagħmel parti, fiż-żmien meta seħħew il-fatti, l-unità kummerċjali li kienet wettqet il-ksur (premessi 288 u 289 tad-deċiżjoni kkontestata).

63 Sussegwentement, fir-rigward ta’ Degussa, għandu jiġi rrilevat li, fil-premessa 255 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat dan li ġej:

“Röhm GmbH & Co. KG (100 % kumpannija sussidjarja ta’ Degussa) u Para-Chemie GmbH (100 % kumpannija sussidjarja ta’ Röhm) huma entitajiet ġuridiċi indipendenti. Peress li dawk iż-żewġ impriżi kienu, direttament jew indirettament, 100 % proprjetà ta’ Degussa […] u l-bord ta’ sorveljanza ta’ Röhm huwa kompost parzjalment mill-membri tal-maniġment ta’ Degussa […], il-Kummissjoni żżomm lil Degussa responsabbli għall-aġir illeċitu ta’ Röhm […] u ta’ Para-Chemie […]”

64 Fir-rigward ta’ Lucite International, il-Kummissjoni affermat, fil-premessa 294 tad-deċiżjoni kkontestata, dan li ġej:

“Lucite International UK Ltd hija waħda mill-kumpanniji sussidjarji tagħha b’100 % tal-ishma. Barra minn hekk, il-membri tal-bord tad-diretturi ta’ Lucite International […] kienu wkoll, matul il-perijodu tal-ksur, membri tal-bord tad-diretturi ta’ Lucite International UK […]”

65 B’hekk, huwa minnu li, sabiex iżżomm lil Degussa u Lucite International responsabbli għall-aġir tal-kumpanniji sussidjarji rispettivi tagħhom li jikkostitwixxi ksur, il-Kummissjoni bbażat fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti li tirriżulta miż-żamma ta’ 100 % tal-kapital tal-kumpannija sussidjarja mill-kumpannija parent, waqt li jissemma element supplimentari, jiġifieri, rispettivament, il-preżenza fi ħdan il-bord ta’ sorveljanza tal-kumpannija sussidjarja ta’ membri tal-maniġment tal-kumpannija parent u l-identiċità tal-membri tal-bord tad-diretturi taż-żewġ kumpanniji.

66 Madankollu, minn dan ma jsegwix li Degussa u Lucite International, kif ukoll il-kumpanniji sussidjarji tagħhom, irċevew trattament differenti minn dak tar-rikorrenti u tal-kumpanniji parent tagħhom, li jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.

67 Fil-fatt, għandu jiġi enfasizzat li bl-istess mod bħall-kumpanniji parent tar-rikorrenti, Degussa u Lucite International inżammu responsabbli wkoll għall-aġir tal-kumpanniji sussidjarji tagħhom li jikkostitwixxi ksur (premessi 258 u 296 tad-deċiżjoni kkontestata). Iżda, xejn fid-deċiżjoni kkontestata ma jippermetti li wieħed jaħseb li l-Kummissjoni kienet ser teżonerahom minn dik ir-responsabbiltà kieku ma setgħetx tirrileva l-elementi addizzjonali msemmija hawn fuq.

68 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, fil-premessi 245 sa 252 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni esponiet il-prinċipji li ggwidawha fl-identifikazzjoni tad-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata. Minn dan jirriżulta b’mod ċar li, fil-preżenza tal-kontroll tal-kapital kollu jew kważi kollu ta’ kumpannija sussidjarja, il-Kummissjoni jidhrilha li għandha d-dritt li tikkonstata n-nuqqas tal-awtonomija ta’ dik il-kumpannija sussidjarja sempliċement fuq il-bażi tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, bil-kundizzjoni li dik il-preżunzjoni ma tkunx ġiet ikkonfutata matul il-proċedura amministrattiva u għaldaqstant, li żżomm lill-kumpannija parent responsabbli għal dak l-aġir li jikkostitwixxi ksur fuq il-bażi li din tal-aħħar tagħmel parti mill-istess impriża (ara, b’mod partikolari, il-premessi 247 u 248 tad-deċiżjoni kkontestata).

69 Għaldaqstant għandu jiġi kkonstatat li, kif issostni l-Kummissjoni, huwa biss b’mod sussidjarju li hija rrilevat l-eżistenza ta’ elementi oħrajn apparti l-konnessjoni fil-kapital, meta dawn kienu disponibbli. Barra minn hekk, fir-rigward tal-grupp Total, il-Kummissjoni rrilevat ukoll il-fatt li l-membri tal-bord tad-diretturi ta’ Arkema kienu ġew innominati minn Elf Aquitaine. Madankollu, il-Kummissjoni b’ebda mod ma ssuġġettat l-imputazzjoni tal-aġir ta’ kumpannija sussidjarja li jikkostitwixxi ksur lill-kumpannija parent tagħha b’100 % jew qrib tal-ishma tagħha, għall-eżistenza ta’ tali elementi addizzjonali. Dik l-interpretazzjoni hija kkonfermata wkoll mill-fatt li, fir-rigward ta’ ċerti kumpanniji parent tagħhom, id-deċiżjoni kkontestata ssemmi esklużivament il-konnessjoni fil-kapital. Dan huwa l-każ ta’ Total (premessa 266) u tal-kumpanniji tal-grupp Barlo, jiġifieri Barlo Plastics Europe NV, Barlo Plastics NV u Barlo Group plc (premessa 301).

70 Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-metodu segwit mill-Kummissjoni f’din il-kawża biex iżżomm lill-kumpanniji parent tar-rikorrenti responsabbli għall-ksur inkwistjoni huwa korrett, kif jirriżulta minn dak li ntqal hawn fuq (ara l-punt 47 iktar ’il fuq).

71 Għalhekk, it-tieni parti ta’ dan il-motiv għandha tiġi miċħuda u għalhekk għandu jiġi miċħud l-ewwel motiv fl-intier tiegħu.

Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq żbalji ta’ fatt imwettqa mill-Kummissjoni meta imputat il-ksur imwettaq minn Arkema lil Total u Elf Aquitaine

72 Ir-rikorrenti jsostnu li, anki jekk wieħed jippreżumi li l-applikazzjoni tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fir-rigward tagħhom hija valida, il-Kummissjoni ma kinitx fondata fil-fatt meta żammet lil Total u lil Elf Aquitaine responsabbli għall-ksur. Effettivament, huma wrew, fl-ewwel lok, in-nuqqas ta’ kwalunkwe involviment tad-diretturi ta’ Elf Aquitaine u ta’ Total fil-prattiki inkwistjoni u, fit-tieni lok, l-awtonomija ta’ Arkema fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha.

Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq il-fatt li ma ġiex ikkunsidrat in-nuqqas ta’ involviment tad-diretturi ta’ Total u ta’ Elf Aquitaine fil-prattiki msemmija fid-deċiżjoni kkontestata

– L-argumenti tal-partijiet

73 Ir-rikorrenti jenfasizzaw li l-Kummissjoni ma tallegax, fid-deċiżjoni kkontestata, li d-diretturi ta’ Elf Aquitaine jew ta’ Total kienu involuti, b’xi mod, fil-prattiki inkwistjoni jew li kienu jafu bil-ksur imwettaq. Huma jirrilevaw, barra minn hekk, li matul l-investigazzjoni, il-Kummissjoni ma bagħtet ebda talba għal informazzjoni lil dawk l-impriżi, u lanqas ma għamlet investigazzjonijiet fil-bini tagħhom.

74 Skont ir-rikorrenti, jirriżulta mill-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni li n-nuqqas ta’ parteċipazzjoni attiva jew passiva tal-kumpannija parent fil-ksur jista’ jwassal biex tiġi eskluża l-imputabbiltà tal-ksur imwettaq mill-kumpannija sussidjarja għall-kumpannija parent, anki jekk din tal-aħħar ikollha l-maġġoranza jew it-totalità tal-ishma fl-imsemmija kumpannija sussidjarja.

75 Barra minn hekk, ir-rikorrenti josservaw, f’dan ir-rigward, li l-grupp li għalih huma kienu jappartjenu fiż-żmien meta seħħew il-fatti kien jinsisti dwar l-osservanza assoluta tar-regoli dwar il-kompetizzjoni, li wassal lil Arkema biex tistabbilixxi programm ta’ osservanza tad-dritt tal-kompetizzjoni sa minn Jannar 2001, jew biss ftit xhur wara l-akkwist tal-grupp Elf minn Total Fina, fis-17 ta’ April 2000. Għaldaqstant, huma jidhrilhom li kieku Total u/jew Elf Aquitaine seta’ kellhom għarfien tal-prattiki antikompetittivi implementati minn Arkema, huma kienu jordnaw minnufih li dawn jitwaqqfu.

76 Għaldaqstant, skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha fuq dan l-element biex tikkunsidra li dawk il-kumpanniji, għalkemm kellhom kważi l-ishma kollha f’Arkema matul il-perijodu inkwistjoni, ma kinux responsabbli għall-aġir li jikkostitwixxi ksur fis-suq tal-PMMA.

77 Il-Kummissjoni tikkontesta dan l-argument.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

78 Għandu jiġi mfakkar li jirriżulta mill-premessi 245 sa 252 u 259 sa 277 tad-deċiżjoni kkontestata li l-Kummissjoni imputat il-ksur inkwistjoni lil Total u Elf Aquitaine għar-raġuni li huma kienu jikkostitwixxu, fil-mument meta seħħew il-fatti, entità ekonomika waħda u, għaldaqstant, impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni ma’ Arkema u l-kumpanniji sussidjarji tagħha, Altuglas u Altumax, li kienu pparteċipaw fl-aġir ta’ kollużjoni. Biex tasal għal dik il-konklużjoni, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti u kkonstatat li din ma kinitx ġiet ikkonfutata matul il-proċedura amministrattiva. Kif jirriżulta mill-eżami tal-ewwel motiv, dan il-metodu ġie korrettament adottat.

79 Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza, il-fatt li kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti lill-Kummissjoni li tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma jkun meħtieġ li hija tistabbilixxi l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur (sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punt 50). Għaldaqstant, ma kienx neċessarju għall-Kummissjoni li tistabbilixxi l-involviment dirett tad-diretturi tal-kumpannija parent jew li huma kienu jafu bil-fatti inkwistjoni. Bl-istess mod, l-aġir tal-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva u b’mod partikolari l-fatt li hija ma indirizzat ebda talba għal informazzjoni lill-kumpanniji parent tagħhom, u li ma għamlet ebda investigazzjoni fil-bini tagħhom, ma għandu ebda effett fuq il-kwistjoni jekk huma jiffurmawx, flimkien mal-kumpannija sussidjarja tagħhom, impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE.

80 Rigward il-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni invokata mir-rikorrenti, għandu jiġi kkonstatat li, anki jekk jitqies li l-Kummissjoni rabtet l-imputazzjoni tal-ksur lill-kumpannija parent mal-involviment dirett tad-diretturi tagħha fil-ksur, dan ma għandu ebda effett fuq il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata fuq dan il-punt, inkwantu l-metodu użat f’dan il-każ kien korrett. Barra minn hekk, fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti jippreċiżaw li huma ma jallegawx li n-nuqqas ta’ parteċipazzjoni ta’ kumpannija parent fil-ksur imwettaq mill-kumpannija sussidjarja tagħha huwa biżżejjed fih innifsu biex tiġi eskluża r-responsabbiltà tal-kumpannija parent, iżda jikkostitwixxi biss element li l-Kummissjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni għal dan il-fini.

81 Finalment, kif issostni ġustament il-Kummissjoni, in-nuqqas ta’ involviment dirett tad-diretturi tal-kumpannija parent jew il-fatt li huma ma kinux jafu bil-fatti inkwistjoni, anki jekk dawn jistgħu jiġu stabbiliti, ma jistgħux ikunu bażi suffiċjenti biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti.

82 Għaldaqstant, l-ewwel parti ta’ dan il-motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq il-fatt li ma ġewx ikkunsidrati elementi li jistabbilixxu l-awtonomija reali ta’ Arkema fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha

– L-argumenti tal-partijiet

83 Ir-rikorrenti jargumentaw li Arkema wriet, matul il-proċedura amministrattiva, li l-politika kummerċjali tagħha qatt ma ġiet iddefinita minn Elf Aquitaine jew minn Total matul il-perijodu msemmi fid-deċiżjoni kkontestata. B’hekk, iċ-ċirkustanzi li ġuridikament kienet kumpannija sussidjarja ta’ Elf Aquitaine fiż-żmien meta seħħew il-fatti u li l-membri tal-bord tad-diretturi tagħha kienu maħtura minn din tal-aħħar ma kellhom ebda effett fuq l-awtonomija tagħha fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha. Għaldaqstant, billi imputat il-ksur imwettaq minn Arkema lill-kumpanniji parent tagħha f’dak iż-żmien, il-Kummissjoni kkommettiet żball ta’ fatt.

84 Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti jirrilevaw li l-fatt li la Total u lanqas Elf Aquitaine ma jiddefinixxu l-politika kummerċjali tal-kumpanniji sussidjarji tagħhom jirriżulta mill-istruttura nfisha tal-grupp. Dawk l-impriżi effettivament huma kumpanniji holding, azzjonisti ta’ diversi gruppi ta’ kumpanniji li jaġixxu b’mod awtonomu fis-setturi tal-attivitajiet rispettivi tagħhom.

85 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti jargumentaw li Arkema wriet li hija kienet totalment awtonoma fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha dwar il-PMMA, u b’mod partikolari fir-rigward tal-politika tagħha dwar il-prezzijiet u l-għażla tal-klijenti. Huma jindikaw li Arkema kienet il-kumpannija parent tal-fergħa kimika u li kienet hi li effettivament kienet tagħti direttivi lill-kumpanniji sussidjarji tagħha, bħal Altuglas u Altumax. Fuq livell iktar ’il fuq minn Arkema, ir-relazzjoni kienet unikament dik li normalment tinsab bejn azzjonist li jrid jippreserva l-interessi finanzjarji tiegħu u tmexxija indipendenti, inkarigata mill-ġestjoni tal-attività kimika. B’hekk, l-irwol ta’ Total u ta’ Elf Aquitaine kien limitat għall-awtorizzazzjoni ta’ investimenti kbar u li jirċievu l-informazzjoni dwar il-kontabbiltà u dik finanzjarja dwar ir-riżultati tal-kumpannija sussidjarja tagħhom, kif meħtieġ mil-leġiżlazzjoni applikabbli. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti jirreferu għan-nota interna bit-titolu “Poteri interni u impenji ta’ spejjeż”, li tinsab annessa mar-rikors.

86 F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti jiddistingwu bejn żewġ perijodi: mill-1992 sal-2000 u mill-2001 sal-2004.

87 Fir-rigward tal-perijodu bejn is-sena 1992 u s-sena 2000, huma jindikaw li l-politika kummerċjali, fir-rigward tal-attivitajiet relatati mal-PMMA, kienet iddefinita b’mod awtonoma minn Elf Atochem, permezz tat-taqsima “Intermedjarji organiċi ta’ sinteżi (iktar ’il quddiem it-“TIOS”). Id-direzzjonijiet ewlenin ta’ din il-politika kummerċjali, fil-forma ta’ pjan ta’ negozju fuq ħames snin, kienu approvati minn qabel kull sena mill-kumitat ta’ tmexxija ġenerali ta’ Elf Atochem, li kien japprova wkoll il-baġit tat-TIOS.

88 Rigward il-perijodu bejn is-sena 2001 u s-sena 2004, il-politika kummerċjali li tikkonsisti fl-attivitajiet relatati mal-PMMA, kienet iddefinita b’mod awtonomu minn Arkema, permezz ta’ Atoglas (li saret Altuglas). Id-direzzjonijiet ewlenin ta’ dik il-politika kummerċjali, fil-forma ta’ pjan ta’ negozju fuq ħames snin, kienu approvati minn qabel kull sena mill-kumitat ta’ tmexxija tal-kimika, korp eżekuttiv tal-fergħa kimika. Il-baġit tal-attivitajiet relatati mal-PMMA kien is-suġġett ta’ preżentazzjoni lill-kumitat eżekuttiv ta’ Total, fil-kuntest tal-preżentazzjoni tal-baġit globali ta’ Atoglas. Dan il-kumitat eżekuttiv kien jintervjeni fi kwistjonijiet ta’ investimenti, għad-deċiżjonijiet li jinvolvu ammont ta’ iktar minn EUR 10 miljun, u kien jevalwa l-livell ta’ riskju u ta’ profitabbiltà ta’ dawk l-investimenti.

89 Ir-rikorrenti jenfasizzaw, b’mod partikolari, li la Total u lanqas Elf Aquitaine ma kienu jiddeterminaw il-politika kummerċjali ta’ Arkema għal attivitajiet bħal dawk li huma inkwistjoni f’din il-kawża, li jirrappreżentaw biss porzjon marġinali tad-dħul mill-bejgħ tagħhom. Huma jfakkru, f’dan ir-rigward, li fl-2002 (l-aħħar sena tal-ksur), id-dħul mill-bejgħ dinji miksub minn Arkema abbażi tal-bejgħ ta’ PMMA ammonta għal EUR 416 miljun, li kien jirrappreżenta 2.1 % tad-dħul mill-bejgħ globali tal-fergħa kimika u 0.4 % tad-dħul mill-bejgħ globali tal-grupp Elf Aquitaine/Total.

90 Barra minn hekk, ir-rikorrenti jenfasizzaw li, anki jekk wieħed jassumi li l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti hija valida, l-oneru tal-prova li għandha l-impriża kkonċernata għandu jirrigwarda, sabiex tkun tista’ tikkonfuta tali preżunzjoni, in-nuqqas ta’ kontroll effettiv tal-kumpannija parent fuq il-politika kummerċjali tal-kumpannija sussidjarja fis-suq ikkonċernat u b’hekk, f’dan il-każ, fis-suq tal-PMMA. Fil-fehma tagħhom, approċċ differenti, li jitlob li tinġieb prova ta’ awtonomija sħiħa fir-rigward tal-kumpannija parent, u b’hekk l-esklużjoni tal-possibbiltà astratta, għall-kumpannija parent, li teżerċita influwenza determinanti fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha, fis-sitwazzjoni fejn hija jkollha 100 % tal-ishma, tammonta għal probatio diabolica u twassal għall-introduzzjoni ta’ preżunzjoni juris et de jure.

91 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti jirrimarkaw li l-kontroll globali eżerċitat minn Total u Elf Aquitaine fuq Arkema jikkontrasta mal-kontroll eżerċitat minn Arkema fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha Altuglas u Altumax, li kienu integrati fi ħdan Arkema, kemm fuq livell operattiv kif ukoll fuq livell funzjonali. Ir-rikorrenti jenfasizzaw ukoll li Arkema interveniet matul il-proċedura kollha f’isimha stess u f’isem il-kumpanniji sussidjarji tagħha u qatt ma kkontestat, matul l-investigazzjoni, l-eżistenza ta’ kontroll effettiv fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha.

92 B’hekk, minn naħa waħda, fuq livell operazzjonali, b’differenza minn Elf Aquitaine u Total, li kienu assenti mill-proċess ta’ fabbrikazzjoni tal-metakrilati, Arkema kellha attività ta’ produzzjoni tal-metakrilat tal-metil, materja prima użata ‑ parzjalment – b’mod magħluq mill-kumpanniji sussidjarji Altuglas u Altumax għall-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-PMMA.

93 Min-naħa l-oħra, fuq livell funzjonali, għalkemm eżerċitata mill-kumpanniji sussidjarji ta’ Arkema (Altuglas u Altumax), l-attività relatata mal-PMMA dejjem kienet integrata fi ħdan l-organizzazzjoni kummerċjali ta’ Arkema, oriġinarjament fi ħdan it-TIOS sas-sena 2000, u mbagħad fi ħdan unità kummerċjali ddedikata speċifikament għall-PMMA, sa mill-2001. Barra minn hekk, matul il-perijodu kkonċernat, il-maġġoranza tal-membri tal-bord tad-diretturi tal-kumpannija Altuglas kienet komposta minn rappreżentanti tad-diretturi ġuridiċi u finanzjarji ta’ Arkema. Barra minn hekk, dawn tal-aħħar kienu jeżerċitaw responsabbiltajiet mhux biss fi ħdan Arkema, iżda wkoll fi ħdan Altuglas, li ma kellhiex is-servizzi ġuridiċi u finanzjarji tagħha stess. Finalment, l-impjegati ta’ Altuglas implikati fil-prattiki msemmija fid-deċiżjoni kkontestata kienu jinfurmaw regolarment lill-membru tal-maniġment ta’ Arkema, li kien, matul il-perijodu tal-ksur, M. G., suċċessivament direttur tat-TIOS sas-sena 2000 u membru tal-kumitat ta’ tmexxija tal-kimika sa mill-2001.

94 Ir-rikorrenti jirrilevaw, barra minn hekk, li dik l-integrazzjoni funzjonali u operattiva bejn Arkema u l-kumpanniji sussidjarji tagħha Altuglas u Altumax ġiet ikkonfermata fl-2004, matul l-organizzazzjoni mill-ġdid tal-fergħa kimika tal-grupp Total u l-ħolqien ta’ Arkema, u sussegwentement, f’Mejju 2006, bl-introduzzjoni ta’ Arkema fil-Borża.

95 Fir-raba’ lok, ir-rikorrenti jenfasizzaw li ebda prova miġbura matul il-proċedura ma turi li Arkema rċeviet, direttament jew indirettament, xi struzzjoni jew rakkomandazzjoni min-naħa ta’ Elf Aquitaine jew Total dwar il-politika kummerċjali li għandha ssegwi fis-swieq tal-metakrilati, minkejja li ċerti provi kienu nġabru mill-Kummissjoni fil-bini ta’ Arkema.

96 Fil-ħames lok, ir-rikorrenti jargumentaw li l-pożizzjoni adottata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata tmur kontra l-prattika preċedenti tagħha. Fil-fatt, fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2003) 4570 finali, tal-10 ta’ Diċembru 2003, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/E-2/37.857 ‑ Perossidi Organiċi), iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni Perossidi Organiċi”), il-Kummissjoni ma imputatx ir-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Arkema lil Elf Aquitaine, minkejja l-konnessjoni fil-kapital azzjonarju li kien jeżisti bejn dawn iż-żewġ impriżi. B’dan il-mod, il-Kummissjoni ammettiet li Arkema kellha awtonomija reali fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha. Fil-fehma tar-rikorrenti, peress li l-perijodu kopert mid-deċiżjoni Perossidi Organiċi jikkoinċidi parzjalment ma’ dak imsemmi fid-deċiżjoni kkontestata u peress li r-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji bejn Arkema u Elf Aquitaine kienu strettament identiċi fiż-żewġ każijiet, il-Kummissjoni ma kellhiex bażi biex tmur kontra l-pożizzjoni li adottat fil-każ li wassal għad-deċiżjoni Perossidi Organiċi.

97 Barra minn hekk, il-kontroll limitat u globali eżerċitat minn Total u Elf Aquitaine fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħhom ġie kkonfermat reċentement mill-kunsill tal-kompetizzjoni Franċiż li kkonstata, f’deċiżjoni dwar is-suq tad-distribuzzjoni tal-karburanti fuq l-awtostradi, li Total Raffinage Distribution SA u Elf Antar France SA kellhom awtonomija suffiċjenti fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħhom.

98 Finalment, ir-rikorrenti jargumentaw li l-Kummissjoni kkommettiet żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tan-natura u l-assenjazzjoni tal-oneru tal-prova. Huma jikkunsidraw li, peress li l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti adottata mill-Kummissjoni ma kienet akkumpanjata minn ebda element addizzjonali ta’ tali natura li jistabbilixxi kontroll effettiv tal-kumpanniji parent tagħhom fuq il-politika kummerċjali ta’ Arkema fir-rigward tas-suq tal-PMMA, is-sempliċi fatt li Arkema ppreżentat, matul il-proċedura amministrattiva, provi ta’ natura li jistabbilixxu l-awtonomija reali tagħha fis-suq kien suffiċjenti biex jinqaleb l-oneru tal-prova. Skonthom, għalhekk kienet il-Kummissjoni li kellha l-oneru li turi li, minkejja dawk il-provi, Total u Elf Aquitaine kienu jeżerċitaw influwenza determinanti fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħhom, fir-rigward tas-suq inkwistjoni.

99 Il-Kummissjoni targumenta li l-provi ppreżentati mir-rikorrenti matul il-proċedura amministrattiva, u li jissemmew fir-rikors, ma humiex suffiċjenti, lanqas jekk jittieħdu fit-totalità tagħhom, biex tiġi stabbilita l-awtonomija tal-aġir fis-suq ta’ Arkema fil-konfront ta’ Elf Aquitaine u, b’hekk, biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti.

– Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

100 Fuq bażi preliminari, għandu jiġi kkonstatat li, għall-kuntrarju ta’ dak li jargumentaw ir-rikorrenti (ara l-punti 90 u 98 iktar ’il fuq), il-Kummissjoni f’din il-kawża ma applikatx b’mod żbaljat ir-regoli dwar l-oneru tal-prova.

101 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li jirriżulta mill-ġurisprudenza li ħarġet mis-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (punt 35 iktar ’il fuq, punt 61), li, biex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, hija l-kumpannija kkonċernata li għandha l-oneru li tressaq “provi suffiċjenti” ta’ tali natura li juru li l-kumpannija sussidjarja taġixxi b’mod awtonomu fis-suq. Rigward il-Kummissjoni, hija għandha r-responsabbiltà li teżamina dawk il-provi u mhux li tressaq provi pożittivi biex tistabbilixxi l-eżerċizzju ta’ tali influwenza. Barra minn hekk, kieku kien suffiċjenti għall-parti interessata li tikkontesta l-imsemmija preżunzjoni billi tressaq sempliċi affermazzjonijiet mhux issostanzjati, il-preżunzjoni titlef l-utilità tagħha.

102 Issa, għandu jiġi rrilevat fl-ewwel lok li fir-risposta tagħhom għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti ressqu ftit wisq provi konkreti insostenn tal-affermazzjonijiet tagħhom dwar l-awtonomija ta’ Arkema fis-suq. B’mod partikolari, il-parti III.2 ta’ dik ir-risposta, bit-titolu “Arkema bbenefikat [matul il-perijodu tal-ksur] minn awtonomija reali fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha”, ma tirreferi għal ebda dokument insostenn tal-affermazzjonijiet li jinsabu fiha. B’hekk jidher li l-konstatazzjoni tal-Kummissjoni, li tinsab fil-premessa 272 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li l-provi ppreżentati mir-rikorrenti jikkostitwixxu sempliċi affermazzjonijiet, li ma humiex issostanzjati bi provi suffiċjenti, hija korretta. Kif jirriżulta mill-punt preċedenti, din tippermetti li jiġi korrettament ikkunsidrat li l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti ma ġietx ikkonfutata.

103 Barra minn hekk, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu r-rikorrenti, l-approċċ adottat fid-deċiżjoni kkontestata ma jammontax għal probatio diabolica. Effettivament, jirriżulta mill-ġurisprudenza li, sabiex jiġi stabbilit jekk kumpannija sussidjarja tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha rilevanti li jirrigwardaw r-rabtiet ekonomiċi, organizzazzjonali u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dik il-kumpannija sussidjarja mal-kumpannija parent, li jistgħu jvarjaw skont il-każ u għaldaqstant ma jistgħux jiġu elenkati b’mod eżawrjenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punti 73 u 74). Għaldaqstant, huma r-rikorrenti li għandhom iressqu kwalunkwe prova dwar ir-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dik il-kumpannija sussidjarja mal-kumpannija parent u li huma jqisu li huma ta’ tali natura li juru li huma ma jikkostitwixxux entità ekonomika waħda (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2007, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 50 iktar ’il fuq, punt 65). Anki jekk wieħed jassumi li r-rikorrenti ma kinux f’pożizzjoni li jipproduċu tali provi f’dan il-każ, dan ma jfissirx, madankollu, li dik il-preżunzjoni f’ebda każ ma tista’ tiġi kkonfutata.

104 Huwa fil-kuntest ta’ dawn l-osservazzjonijiet ġenerali li għandhom jiġu eżaminati l-argumenti partikolari mressqa mir-rikorrenti.

105 Fl-ewwel lok, huma jibbażaw fuq il-fatt li Total u Elf Aquitaine huma kumpanniji holding u jargumentaw li l-awtonomija tal-kumpanniji sussidjarji tagħhom tirriżulta mill-istruttura nfisha tal-grupp.

106 Għandu jiġi kkonstatat, minn naħa waħda, li l-affermazzjonijiet li Total u Elf Aquitaine huma kumpanniji holding ma huma ssostanzjati minn ebda prova.

107 Min-naħa l-oħra, anki jekk jitqies li dawn l-affermazzjonijiet huma korretti, dawn ma humiex suffiċjenti biex jeskludu li l-kumpanniji parent tagħhom inkwistjoni eżerċitaw influwenza determinanti fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħhom billi kkoordinaw b’mod partikolari l-investimenti finanzjarji fi ħdan il-grupp. Fil-fatt, diġà ġie deċiż li, fil-kuntest ta’ grupp ta’ kumpanniji, holding hija kumpannija li hija intiża li tiġbor flimkien l-ishma fil-kumpanniji diversi u li għalhekk il-funzjoni tagħha hija li tiżgura l-unità tat-tmexxija (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Ottubru 2008, Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, T‑69/04, Ġabra p. II‑2567, punt 63). F’dan il-każ, ir-rikorrenti jaffermaw huma stess li l-kumpanniji parent tagħhom kienu jintervjenu fid-deċiżjonijiet l-iktar importanti li seta’ jkollhom impatt fuq il-livell tal-grupp kollu. Dawn l-affermazzjonijiet mhux talli ma jwaqqgħux it-teżi li teżisti entità ekonomika komposta mir-rikorrenti u l-kumpanniji parent tagħhom, iżda pjuttost jikkonfermaw li l-funzjoni ta’ dawn tal-aħħar kienet li jiżguraw direzzjoni magħquda u koordinazzjoni, b’tali mod li jinfluwenzaw l-aġir tal-kumpanniji sussidjarji fis-suq.

108 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti jargumentaw li huma wrew li Arkema kienet totalment awtonoma fid-determinazzjoni tal-politika kummerċjali tagħha rigward il-PMMA. Fil-fatt, Arkema kienet il-kumpannija parent tal-fergħa kimika u tat direttivi lill-kumpanniji sussidjarji tagħha, fosthom Altuglas u Altumax. Fir-rigward ta’ Total u Elf Aquitaine, ir-rwol tagħhom kien limitat għall-awtorizzazzjoni tal-investimenti l-kbar u r-riċeviment tal-informazzjoni relatata mal-kontabbiltà u dik finanzjarja li tirrigwarda r-riżultati tal-kumpannija sussidjarja tagħhom, kif meħtieġ mil-leġiżlazzjoni applikabbli.

109 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, minn naħa waħda, li l-affermazzjonijiet tar-rikorrenti ma huma ssostanzjati minn ebda prova. Fir-rigward tal-allegazzjonijiet dwar l-organizzazzjoni u l-istruttura tal-grupp Total u l-poteri rispettivi tad-diversi kumpanniji tal-grupp, fil-prinċipju setgħet tressqet prova konkreta.

110 Ċertament, ir-rikorrenti ppreżentaw, bħala anness mar-rikors, nota interna bit-titolu “Poteri interni u impenji ta’ spejjeż”, bil-għan li jissostanzjaw l-argument tagħhom li l-kumpannija parent kienet tillimita ruħha li tapprova l-ikbar investimenti mwettqa minn Arkema. Madankollu, kif tafferma l-Kummissjoni, mingħajr ma ġiet ikkontestata mir-rikorrenti, dan id-dokument ma jinsabx fir-risposta għad-dikjarazzjoni ta’ oġġezzjonijiet. Barra minn hekk, meta ġew mistoqsija f’dan is-sens matul is-seduta, ir-rikorrenti kkonfermaw li dak id-dokument ma ġiex ippreżentat matul il-proċedura amministrattiva. Jirriżulta mis-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq (punt 61) li, meta tapplika l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, il-Kummissjoni hija f’pożizzjoni li tikkunsidra l-kumpannija parent bħala responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta kontra l-kumpannija sussidjarja tagħha, sakemm il-kumpannija kkonċernata li fuqha jaqa’ l-oneru biex tikkonfuta dik il-preżunzjoni, ma tressaqx provi suffiċjenti li juru li l-kumpannija sussidjarja kienet taġixxi b’mod awtonomu fis-suq. B’hekk, il-Kummissjoni setgħet validament tikkonkludi, fil-premessa 272 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-affermazzjonijiet inkwistjoni ma ġewx issostanzjati bi provi suffiċjenti.

111 Min-naħa l-oħra, u fi kwalunkwe każ, anki jekk jitqies li dawk l-affermazzjonijiet ġew stabbiliti, dawn ma humiex suffiċjenti biex jikkonfutaw il-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, inkwantu jikkonċernaw esklużivament id-determinazzjoni tal-politika kummerċjali dwar il-PMMA. Fil-fatt, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu r-rikorrenti, sabiex jiġi ddeterminat jekk kumpannija sussidjarja tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss l-elementi dwar il-politika kummerċjali fil-qasam tal-prodotti suġġetti għall-kartell, iżda wkoll l-elementi kollha rilevanti li għandhom x’jaqsmu mar-rabtiet ekonomiċi, organizzazzjonali u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dik il-kumpannija sussidjarja mal-kumpannija parent (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni, punt 35 iktar ’il fuq, punti 67, 68, 73 u 74, u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott għal dik is-sentenza, Ġabra p. I‑8241).

112 Barra minn hekk, ċerti affermazzjonijiet tar-rikorrenti jindikaw li huma kienu jiffurmaw entità ekonomika waħda mal-kumpanniji parent tagħhom.

113 B’hekk, ir-rikorrenti jammettu li Total u Elf Aquitaine kellhom jawtorizzaw l-investimenti l-kbar tal-kumpannija sussidjarja tagħhom. L-eżerċizzju ta’ tali poter huwa tabilħaqq indikazzjoni li l-kumpannija sussidjarja taġixxi fis-suq waqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-interessi tal-kumpannija parent (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2008, Lafarge vs Il-Kummissjoni, T‑54/03, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 547).

114 Bl-istess mod, ir-rikorrenti jsemmu, f’diversi okkażjonijiet, l-eżistenza ta’ fergħa kimika ta’ Total. B’risposta għal domanda bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti kkonfermaw li, minn Mejju 2000 sat-tmiem tal-perijodu tal-ksur, il-fergħa kimika kienet tinkludi mhux biss lil Arkema u l-kumpanniji sussidjarji tagħha, iżda wkoll kumpanniji oħrajn tal-grupp Total. Huma spjegaw li, wara l-amalgamazzjoni bejn Total Fina u Elf Aquitaine, l-attivitajiet kimiċi kollha tal-gruppi l-qodma tpoġġew, minn perspettiva funzjonali, f’idejn Arkema (li issa saret Atofina). Madankollu, dik ir-riorganizzazzjoni funzjonali ma ġietx akkumpanjata sistematikament minn riorganizzazzjoni tal-kapital azzjonarju. Dik id-diviżjoni tal-grupp f’fergħat, li barra minn hekk, tinjora r-rabtiet fil-kapital azzjonarju bejn il-kumpanniji tal-grupp, hija indikazzjoni b’saħħitha li l-koordinazzjoni tal-attivitajiet ta’ dawk il-fergħat taqa’ f’idejn il-kumpannija parent aħħarija tal-grupp. Tali funzjoni tal-kumpannija parent hija ta’ tali natura li teskludi l-awtonomija tal-aġir fis-suq tal-kumpannija sussidjarja (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Lafarge vs Il-Kummissjoni, punt 113 iktar ’il fuq, punt 549, u Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, punt 107 iktar ’il fuq, punt 64).

115 Fir-rigward tal-affermazzjonijiet li l-attività relatata mal-PMMA tikkostitwixxi biss parti żgħira tad-dħul mill-bejgħ globali ta’ Total u Elf Aquitaine, dawn ma jurux li l-kumpannija parent tat lill-kumpannija sussidjarja awtonomija totali biex tiddefinixxi l-aġir tagħha fis-suq. Barra minn hekk, kif ġie rrilevat iktar ’il fuq, l-awtonomija ta’ kumpannija sussidjarja fir-rigward tal-kumpannija parent tagħha ma għandhiex tiġi evalwata esklużivament fir-rigward tal-attività tagħha fil-qasam tal-prodotti suġġetti għall-kartell. Għaldaqstant, anki jekk jitqies li dak l-argument huwa rilevanti, għandha tiġi evalwata l-importanza ta’ Arkema fit-totalità tagħha għall-kumpanniji parent tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, punt 107 iktar ’il fuq, punt 66). Ir-rikorrenti ma ppreżentawx argumenti f’dan is-sens.

116 Fit-tielet lok, għandu jiġi miċħud l-argument li l-kontroll globali eżerċitat minn Total u Elf Aquitaine fuq Arkema jikkontrasta mal-kontroll eżerċitat minn Arkema fuq il-kumpanniji sussidjarji tagħha Altuglas u Altumax. Minn naħa waħda, għal darb’oħra, din hija affermazzjoni li ma ġietx issostanzjata minn provi suffiċjenti dwar ir-relazzjonijiet bejn il-kumpanniji kkonċernati. Min-naħa l-oħra, anki jekk nassumu li ġie stabbilit li Total u Elf Aquitaine kellhom rabtiet inqas stretti ma’ Arkema milli kellha hi mal-kumpanniji sussidjarji tagħha, dan ma huwiex biżżejjed biex tiġi stabbilita l-awtonomija tal-aġir ta’ Arkema fis-suq.

117 Fir-raba’ lok, fir-rigward tal-argument li r-riorganizzazzjoni tal-fergħa kimika tal-grupp Total u l-ħolqien ta’ Arkema fl-2004, u sussegwentement l-introduzzjoni tagħha fil-Borża fl-2006, jikkonfermaw l-awtonomija ta’ din l-aħħar kumpannija, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li dawn huma elementi li seħħew wara l-perijodu tal-ksur, u li b’hekk ma jistgħux jinġiebu bħala prova tal-awtonomija tal-imsemmija kumpannija matul dak il-perijodu. Barra minn hekk, l-espressjoni “riorganizzazzjoni tal-fergħa kimika tal-grupp Total” tissuġġerixxi li Total assumiet funzjoni ta’ koordinazzjoni fir-rigward ta’ dik il-fergħa kimika.

118 Fil-ħames lok, fir-rigward tal-argument li ebda att fil-proċess ma juri li Arkema rċeviet xi struzzjoni jew rakkomandazzjoni min-naħa ta’ Elf Aquitaine jew Total fir-rigward tal-politika kummerċjali fis-suq tal-metakrilati, dan fih innifsu huwa irrilevanti, peress li l-awtonomija ta’ Arkema ma għandhiex tiġi evalwata esklużivament fir-rigward ta’ dak is-suq. Barra minn hekk, kif diġà ġie deċiż, il-fatt li ma jirriżultax mill-atti tal-proċess li l-kumpannija parent tat struzzjonijiet lill-kumpannija sussidjarja tagħha ma jistax jittieħed bħala prova li ma kienx hemm tali struzzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Lafarge vs Il-Kummissjoni, punt 113 iktar ’il fuq, punt 545).

119 Fis-sitt u l-aħħar lok, għandu jiġi indirizzat l-argument li l-pożizzjoni adottata fid-deċiżjoni kkontestata tmur kontra l-prattika preċedenti tal-Kummissjoni, kif tirriżulta mid-deċiżjoni Perossidi Organiċi, fejn hija ma imputatx il-ksur imwettaq minn Arkema lil Elf Aquitaine.

120 F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li jirriżulta mid-deċiżjoni Perossidi Organiċi (premessi 373 sa 391), invokata mir-rikorrenti, li l-Kummissjoni ma analizzatx il-kwistjoni tar-responsabbiltà tal-kumpannija parent ta’ Arkema u, b’mod partikolari, li hija ma ħaditx pożizzjoni dwar il-kwistjoni tal-awtonomija tagħha fir-rigward tal-kumpannija parent. Għaldaqstant, anki jekk jitqies li l-fatti f’dak il-każ kienu simili għal dawk f’dan il-każ, ma jistax jiġi sostnut li dik id-deċiżjoni tikkostitwixxi xi garanzija dwar il-mod kif il-Kummissjoni tħares lejn ir-relazzjonijiet bejn Arkema u l-kumpanniji parent tagħha, u lanqas dwar il-kriterju ta’ imputabbiltà applikabbli għal dak il-grupp ta’ kumpanniji.

121 Barra minn hekk, id-deċiżjoni kkontestata ma hijiex l-ewwel waħda fejn il-Kummissjoni imputat ir-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Arkema lil Elf Aquitaine. Fil-fatt, fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2004) 4876, tad-19 ta’ Jannar 2005, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 [KE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ C 37.773 ‑ AMCA), iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni AMCA”), il-Kummissjoni kienet għamlet tali imputazzjoni lil Elf Aquitaine, u dan ukoll fuq il-bażi tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq il-kumpannija sussidjarja tagħha, li ma ġietx ikkontestata.

122 Fi kwalunkwe każ, jirriżulta mill-ġurisprudenza li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata li tivverifika sistematikament jekk l-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ kumpannija sussidjarja jistax jiġi imputat lill-kumpannija parent tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Diċembru 2006, Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il-Kummissjoni, T‑2