SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)

22 ta' Marzu 2007 ( )

“Appell – Fond Ewropew ta' l-Iżvilupp Reġjonali (ERDF) – Tneħħija ta' l-għajnuna finanzjarja – Rikors għal annullament – Ammissibbiltà – Entità reġjonali jew lokali – Atti li jirrigwardaw direttament u b'mod individwali lil din l-entità – Interess dirett”

Fil-kawża C‑15/06 P,

li għandha bħala suġġett appell taħt l-Artikolu 56 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, imressaq fl-4 ta' Jannar 2006,

Regione Siciliana, irrappreżentata minn G. Aiello, avvocato dello Stato, b'indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

parti rikorrenti

il-parti l-oħra fil-kawża li hija:

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn E. de March u L. Flynn, bħala aġenti, assistiti minn G. Faedo, avvocatessa, b'indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

parti konvenuta

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),

komposta minn R. Schintgen, President ta' l-Awla, A. Borg Barthet u M. Ilešič (Relatur), Imħallfin,

Avukat Ġenerali: J. Mazák,

Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-17 ta' Jannar 2007,

wara li rat id-deċiżjoni, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, li tinqata' l-kawża mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Permezz ta' l-appell tagħha, ir-Regione Siciliana titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-Komunitajiet Ewropej tat-18 ta' Ottubru 2005, Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni (T-60/03, Ġabra. p. II 4139, aktar 'il-quddiem is-"sentenza kkontestata"), li biha ċaħdet bħala inammissibbli r-rikors tagħha intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2002) 4905, tal-11 ta' Diċembru 2002, dwar it-tneħħija ta' l-għajnuna mogħtija lir-Repubblika Taljana bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (87) 2090 026 tas-17 ta' Diċembru 1987, dwar l-għoti ta' għajnuna mill-Fond Ewropew ta’ Żvilupp Reġjonali bħala investiment fl-infrastrutturi, ta' l-ammont ta' jew ogħla minn 15-il miljun EUR fl-Italja (reġjun: Sqallija), u għall-irkupru tal-ħlas bil-quddiem iddepożitat mill-Kummissjoni bħala għajnuna (aktar 'il quddiem id-"deċiżjoni kkontestata").

Il-Kuntest Ġuridiku

2 Sabiex tissaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali, skond l-Artikolu 158 KE, ġew adottati r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2052/88, ta' l-24 ta' Ġunju 1988, rigward il-missjonijiet tal-Fondi għal finijiet strutturali, l-effettività tagħhom kif ukoll il-koordinament ta' l-interventi tagħhom u dawk tal-Bank Ewropew ta' l-Investiment u ta' strumenti finanzjarji oħra eżistenti (ĠU L 185, p. 9), hekk kif emendat mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2081/93, ta' l-20 ta' Lulju 1993 (ĠU L 193, p. 5, iktar 'il quddiem ir-"Regolament Nru 2052/88"), u r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4253/88 tad-19 ta' Diċembru 1988, dwar dispożizzjonijiet ta' applikazzjoni tar-Regolament Nru 2052/88 għal dak li jirrigwarda l-koordinazzjoni bejn l-interventi ta' Fondi strutturali differenti, minn naħa, u bejn dawn il-fondi u dawk tal-Bank Ewropew ta' l-Investiment u strumenti finanzjarji oħra eżistenti, min-naħa l-oħra (ĠU L 374, p. 1), kif emendat mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2082/93 ta' l-20 ta' Lulju 1993 (ĠU L 193, p. 20, iktar 'il quddiem ir-"Regolament Nru 4253/88"). [traduzzjoni mhux uffiċjali].

3 L-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 2052/88 jgħid:

"L-azzjoni Komunitarja hija intiża li tikkumplementa l-azzjonijiet nazzjonali korrispondenti jew bħala kontribuzzjoni għalihom. Hija tiġi stabbilita permezz ta' konsultazzjoni mill-qrib bejn il-Kummissjoni, l-Istat Membru kkonċernat, l-awtoritajiet u l-korpi kompetenti […] innominati mill-Istat Membru fuq livell nazzjonali, reġjonali, lokali jew oħrajn, peress li l-partijiet kollha msieħba għandhom għan komuni. Din il-konsultazzjoni hija msejħa iktar 'il quddiem "sħubija". Is-sħubija tirrigwarda t-tħejjija, l-iffinanzjar, kif ukoll l-evalwazzjoni ex ante, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni ex post ta' l-azzjonijiet." [traduzzjoni mhux uffiċjali]

4 Taħt it-titolu "Addizzjonalità", l-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 4253/88 jipprovdi li, "[s]abiex jinkiseb impatt ekonomiku effettiv, l-approprjazzjonijiet mill-Fondi strutturali […] ma jistgħux jiġu ssostitwiti bl-ispejjeż strutturali pubbliċi jew simili ta' l-Istat Membru fit-territorji kollha eliġibbli għal objettiv". [traduzzjoni mhux uffiċjali]

5 Skond l-Artikolu 24 ta' l-istess Regolament:

"1. Jekk it-twettiq ta' azzjoni jew miżura jidher li ma jiġġustifikax l-għajnuna finanzjarja mogħtija la parzjalment u lanqas kollha kemm hi, il-Kummissjoni tipproċedi għal eżami approprjat tal-każ fil-kuntest ta' l-assoċjazzjoni, billi b'mod partikolari titlob lill-Istat Membru jew lill-awtoritajiet deżinjati minnhom għat-twettiq ta' l-azzjoni jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fit-terminu previst.

2. Wara dan l-eżami, il-Kummissjoni tista' tnaqqas jew tissospendi l-għajnuna għall-azzjoni jew il-miżura kkonċernata jekk l-eżami jikkonferma l-eżistenza ta' irregolarità jew ta' modifika importanti li teffettwa n-natura jew iċ-ċirkustanzi tat-twettieq ta' l-azzjonijiet jew tal-miżura u li għaliha l-awtorizzazzjoni tal-Kummisjoni mhux mitluba.

3. Kull somma li tkun ġiet imħallsa indebitament u li trid tiġi rkuprata għandha titħallas lura lill-Kummissjoni. […]" [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-fatti li wasslu għall-kawża

6 Permezz ta' talba li waslet lill-Kummissjoni fit-23 ta' Settembru 1986, ir-Repubblika Taljana talbet l-għoti ta' għajnuna mill-Fond Ewropew ta’ Żvilupp Reġjonali (ERDF) għal investiment infrastrutturali fi Sqallija, rigward it-tielet parti tal-bini ta' diga fuq il-Gibbesi. It-talba kienet tipprevedi l-bini ta' xogħlijiet annessi ma' l-istruttura tad-diga u tindika ż-żewġ raġunijiet għad-diga, liema ilmijiet kellhom iservu biex jipprovdu b'mod affidabbli ilma liċ-ċentru industrijali ta' Licata li għad irid jitwettaq, u għat-tisqija ta' xi 1000 ettaru ta' art agrikola.

7 Permezz tad-deċiżjoni C (87) 2090 026 (aktar 'il-quddiem id-"deċiżjoni ta' l-għoti") il-Kummissjoni tat lir-Repubblika Taljana għajnuna mill-ERDF sa' l-ammont massimu ta' 94 490 620 056 liri Taljani (LIT) (madwar 48,8 miljun EUR). Ir-Repubblika Taljana rċeviet bil-quddiem 75 592 496 044 LIT (madwar 39 miljun EUR) bħala parti minn din l-għajnuna.

8 Permezz ta' ittra tat-23 ta' Mejju 2000, l-awtoritajiet Taljani ttrażmettew lill-Kummissjoni li x-xogħol fuq l-istruttura tad-diga kien ġie konkluż fil-11 ta' Novembru 1992, iżda li d-diga għad mhijiex funzjonali. Permezz ta' l-istess komunikazzjoni, l-awtoritajiet Taljani ttrażmettew lill-Kummissjoni nota tas-17 ta' Jannar 2000 tar-Regione Siciliana, li permezz tagħha din ta' l-aħħar formalment ikkommettiet ruħa li teffettwa x-xogħlijiet neċessarji biex id-diga ssir funzjonali u tkun tista' tintuża.

9 Permezz ta' ittra tad-29 ta' Marzu 2001, l-awtoritajiet Taljani ppreżentaw lill-Kummissjoni t-talba tagħhom għall-ħlas tal-bqija ta' ammont u ttrażmettew nota tal-5 ta' Marzu 2001 maħruġa mir-Regione Siciliana. Jirriżulta minn din in-nota li l-Ente minerario Siciliano (l-amministrazzjoni tal-minjieri Sqallin, kuntrattur tad-diga) kien ġie xolt, li ċ-ċentru industrijali ta' Licata ma setax jitwettaq u li, għalhekk, id-destinazzjoni inizjali ta' l-ilmijiet tad-diga kien irid jiġi mmodifikat. Ġie mitlub studju sabiex jiġi ddefinit l-użu potenzjali ta' l-ilmijiet tal-ġibjun.

10 Fuq il-bażi ta' dawn l-elementi, il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-proċedura ta' eżami previst mill-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 4253/88 kif ukoll mid-deċiżjoni ta' l-għoti. Permezz ta' ittra tas-26 ta' Settembru 2001, il-Kummissjoni ttrażmettiet lir-Repubblika Taljana l-elementi li jistgħu jikkostitwixxu irregolarità u li jiġġustifikaw deċiżjoni eventwali tat-tneħħija ta' l-għajnuna msemmija. Hija stiednet lill-awtoritajiet Taljani, lill-Presidenza tar-Regione Sicilia u l-benefiċjarju finali jifformulaw l-osservazzjonijiet tagħhom f'terminu ta' xahrejn.

11 Permezz ta' ittra tad-29 ta' Novembru 2001, ir-Repubblika Taljana ttrażmettiet lill-Kummissjoni l-osservazzjonijiet tar-Regione Sicilia. Minn dawn jirriżulta li l-ebda data, lanqas waħda provviżorja, ma kienet ġiet stabbilita għat-tħaddim ta' l-impjant.

12 Permezz ta' ittra tal-21 ta' Frar 2002, ir-Regione Sicilia kkomunikat informazzjoni oħra fuq l-istat li fih wasal il-proġett kif ukoll kalendarju li jipprevedi t-tmiem tax-xogħlijiet qabel it-2 ta' Frar 2003.

13 Il-Kummissjoni qieset li din l-informazzjoni ta' l-aħħar kienet tikkonferma l-eżistenza ta' numru ta' irregolaritajiet skond l-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 4253/88 u adottat id-deċiżjoni kkontestata fil-11 ta' Diċembru 2002. Permezz ta' din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni neħħiet l-għajnuna mogħtija, ħelset il-fondi rriżervati għall-ħlas tal-bqija ta' l-ammont u talbet il-ħlas lura ta' l-ammonti mogħtija bil-quddiem.

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza u s-sentenza kkontestata

14 Fl-20 ta' Frar 2003, ir-Regione Sicilia ressqet appell li fih talbet l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata. Permezz tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim'Istanza ċaħdet ir-rikors bħala infondat.

15 Qabel ma ddeċidiet fuq il-mertu, il-Qorti tal-Prim'Istanza ċaħdet l-eċċezzjoni ta' inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni minħabba li r-Regione Sicilia ma kellhiex il-kompetenza taġixxi. Il-Kummissjoni ma tikkuntestax il-fatt li r-rikorrenti hija individwalment ikkonċernata mid-deċiżjoni kkontestata skond ir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE, iżda tqis li r-rikorrenti mhijiex ikkonċernata direttament mid-deċiżjoni kkontestata.

16 Ir-raġunijiet essenzjali tas-sentenza kkontestata fir-rigward ta' l-ammissibbiltà tar-rikors huma s-segwenti:

"47 Bl-annullament kollu ta' l-għajnuna, id-deċiżjoni [kkontestata], prinċipalment […] tirrevoka l-obbligu għall-Kummissjoni li tħallas l-ammont ta' l-għajnuna (9,8 miljun EUR) u timponi r-rimbors tal-ħlasijiet bil-quddiem imħallsa lir-Repubblika Taljana u mogħtija lir-rikorrenti (madwar 39 miljun EUR).

48 Il-Qorti tal-Prim'Istanza tikkunsidra li tali deċiżjoni neċessarjament ipproduċiet effetti direttament fuq is-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti, u dan taħt diversi aspetti. Minbarra dan, id-deċiżjoni [kkontestata] ma tħalli l-ebda diskrezzjoni lill-awtoritajiet Taljani, peress li dan it-twettiq għandu natura purament awtomatika u li toħroġ mill-uniku Regolament Komunitarju mingħajr applikazzjoni ta' regoli intermedjarji oħra.

[…]

53 L-ewwel nett, fir-rigward tal-bidla fis-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti, id-deċiżjoni [kkontestata] kellha bħala l-ewwel effett dirett u immedjat li timmodifika s-sitwazzjoni patrimonjali tagħha billi tiċħdilha l-bqija ta' l-għajnuna (madwar 9,8 miljun EUR) li kien għad baqa' jitħallsu mill-Kummissjoni. Il-bqija ta' l-għajnuna mhijiex ser tingħata lir-Repubblika Taljana mill-Kummissjoni, billi l-għajnuna hija annullata. Għalhekk, l-awtoritajiet Taljani ma jistgħux jgħaddu l-ammont lir-rikorrenti. […]

54 Id-deċiżjoni [kkontestata] direttament biddlet is-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti anki f'dak li jirrigwarda l-obbligu li jħallsu lura s-somom mogħtija bħala ħlas bil-quddiem (madwar 39 miljun EUR). Fil-fatt, id-deċiżjoni [kkontestata] għandha bħala effett li direttament tbiddel l-istatut ġuridiku tar-rikorrenti minn kreditriċi li mhux ikkuntestat f'dak ta' debitriċi, għallinqas potenzjalment, ta' dawn is-somom. […]

[…]

56 F'dak li jirrigwarda, in segwitu, il-kriterju ta' applikabbiltà awtomatika tad-deċiżjoni [kkontestata], jeħtieġ li jitqies illi huwa mekkanikament, permezz tagħha stess, li d-deċiżjoni [kkontestata] tiżviluppa fir-rigward tar-rikorrenti l-effett doppju indikat fil-punti 53 u 54 aktar 'il fuq.

57 Dan l-effett doppju tad-deċiżjoni [kkontestata] joħroġ biss mir-Regolament Komunitarju, jiġifieri mid-dispożizzjonijiet magħquda tat-tielet inċiż ta' l-Artikolu 211 KE u tar-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 249 KE. F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet nazzjonali ma jiddisponu minn ebda diskrezzjoni fl-obbligu tagħhom li jwettqu din id-deċiżjoni.

58 Il-konklużjonijiet tal-punti 56 u 57 aktar 'il fuq mhumiex imqiegħda f'diskussjoni permezz ta' l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu teoretikament jiddeċiedu li jilliberaw lir-rikorrenti mill-konsegwenzi finanzjarji li d-deċiżjoni [kkontestata] direttament titfa' fuqha, billi tiffinanzja permezz ta' riżorsi statali, minn naħa, il-ħlas ta' l-ammont ta' l-għajnuna Komunitarja maħruġa u, min-naħa l-oħra, ir-rimbors tal-ħlas Komunitarju mogħti bil-quddiem li r-rikorrenti rċeviet, jew biss wieħed minn dawn it-tnejn.

59 Fil-fatt, deċiżjoni nazzjonali eventwali ta' finanzjament ta' dan it-tip ma jneħħi l-ebda applikabbiltà awtomatika lid-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Hi tibqa' ġuridikament estranja għall-applikazzjoni, fid-dritt Komunitarju, tad-Deċizjoni [kkontestata]. Din id-deċiżjoni nazzjonali għandha bħala effett li tqiegħed mill-ġdid lir-rikorrenti fis-sitwazzjoni li kienet tinsab fiha qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni [kkontestata], billi tipprovoka min-naħa tagħha t-tieni bidla fis-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti emendata fl-ewwel lok, u b'mod awtomatiku, mid-deċiżjoni [kkontestata]. Din it-tieni bidla fis-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti toħroġ biss mid-deċiżjoni nazzjonali, u mhux mill-esklużjoni ta' din id-deċiżjoni [kkontestata]."

L-appell prinċipali u l-appell inċidentali

17 Permezz ta' l-appell tagħha, ir-rikorrenti titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza kkontestata u tiddikjara l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata. Għal dan il-għan, hija ssemmi diversi argumenti dwar żbalji ta' dritt kif ukoll dwar nuqqas ta' koerenza fil-motivazzjoni li fuqha hija bbażata s-sentenza kkontestata f'dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Prim'Istanza fuq il-mertu tal-kawża.

18 Il-Kummissjoni titlob iċ-ċaħda ta' l-appell, iżda wkoll l-annullament tas-sentenza kkontestata. Fir-rigward ta' din l-aħħar talba, hija tagħmel appell inċidentali li fil-kuntest tiegħu hija tgħid li l-Qorti tal-Prim'Istanza kisret ir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE u wettqet żbalji fil-motivazzjoni biċ-ċaħda ta' l-eċċezzjoni ta' inammissibbiltà li l-Kummissjoni kienet qajmet quddiemha.

19 Peress li l-appell inċidentali jirrigwarda l-ammissibbiltà tar-rikors ippreżentat mir-Regione Siciliana quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza, liema kwistjoni hija preliminari għad-domandi rigward il-mertu mqajma mill-appell prinċipali, huwa neċessarju li l-appell inċidentali jiġi evalwat l-ewwel.

Fuq l-appell inċidentali

L-argumenti tal-partijiet

20 Permezz ta' l-appell inċidentali tagħha, il-Kummissjoni tqis li r-raġunament tal-Qorti tal-Prim'Istanza fuq l-ammissibbiltà tar-rikors jibda minn premessa żbaljata, jiġifieri li d-deċiżjoni ta' l-għotja poġġiet direttament lir-Regione Siciliana f'pożizzjoni ta' kreditriċi fir-rigward ta' l-għajnuna mogħtija. Skond il-Kummissjoni, il-possibbiltà, għar-Regione Siciliana, li tirċievi l-għajnuna ta' l-ERDF għad-diga fuq il-Gibbesi kienet tiddependi mill-għażliet awtonomi tar-Repubblika Taljana.

21 Bl-istess mod, anki jekk jiġi ammess li r-Regione Siciliana kienet effettivament kreditriċi ta' l-għotja Komunitarja, sitwazzjoni bħal din kienet tirriżulta minn dispożizzjonijiet jew minn deċiżjonijiet tal-liġi nazzjonali.

22 Skond il-Kummissjoni, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonferma l-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Prim'Istanza fis-sentenza kkontestata, ikun hemm konsegwenzi inaċċettabbli mill-perspettiva tal-protezzjoni ġuridika tal-benefiċjarji tal-Fondi Strutturali. Fil-fatt, kull persuna fiżika jew legali li tkun il-benefiċjarju finali tal-Fondi Strutturali tkun direttament ikkonċernata mid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni relativi għall-fondi mogħtija.

23 Barra minn hekk, is-sentenza kkontestata hija kontradittorja. B’hekk, il-Qorti tal-Prim'Istanza kkunsidrat li l-bdil tas-sitwazzjoni ġuridika tar-rikorrenti jirriżultaw direttament u awtomatikament mid-deċiżjoni kkontestata, filwaqt li tirrikonoxxi s-sehem indispensabbli ta' l-awtoritajiet Taljani. Barra minn hekk, bl-użu ta' l-espressjoni "debitriċi, għallinqas potenzjalment", fil-punt 54 tas-sentenza kkontestata, il-Qorti tal-Prim'Istanza rrikonoxxiet is-setgħa diskrezzjonali tar-Repubblika Taljana, fir-rigward ta' jekk jittrażmettix lir-rikorrenti l-effetti tad-deċiżjoni kkontestata.

24 Skond ir-rikorrenti, din id-deċiżjoni affettwat direttament is-sitwazzjoni ġuridika tagħha, peress illi hija għaddiet minn pożizzjoni fejn kienet tirċievi l-għajnuna għal pożizzjoni fejn kellha tħallas lura l-ħlas bil-quddiem li rċeviet bħala parti minn din l-għajnuna.

25 Fil-fatt, l-awtoritajiet Taljani ma jgawdu minn ebda setgħa diskrezzjonali fir-rigward ta’ l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni kkontestata. F'dan ir-rigward, il-Qorti tal-Prim'Istanza qieset ġustament li riorganizzazzjoni finanzjarja eventwali fuq inizjattiva tar-Repubblika Taljana hija r-riżultat ta' deċiżjoni nazzjonali differenti mill-obbligu ta' l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni kkontestata.

26 Ir-rikorrenti tgħid li l-proġett tad-diga fuq il-Gibbesi jinsab taħt il-kompetenza tagħha u li, fl-Anness tad-deċiżjoni ta' l-għotja, hija indikata bħala l-awtorità responsabbli tat-talba għall-għajnuna finanzjarja.

27 Hija tgħid ukoll li d-deċiżjoni kkontestata żammitha milli teżerċita l-kompetenzi tagħha kif tifhimhom hi. B'mod partikolari, din id-deċiżjoni obbligatha tieqaf milli tapplika r-regolamenti relattivi għall-proġett u li tibda proċedura ta' rkupru ta' l-għajnuniet mingħand il-benefiċjarji.

28 Waqt is-seduta, ir-rikorrenti reġgħet enfasizzat li dikjarazzjoni ta' inammissibbiltà tar-rikors tagħha tikkostitwixxi ċaħda ta' ġustizzja, peress li, fil-kwalità tagħha ta' entità infrastatali, hija ma tistax tiftaħ kawża kontra r-Repubblika Taljana quddiem il-qrati nazzjonali.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

29 Fuq il-bażi tar-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE, entità reġjonali jew lokali tista', safejn hija għandha – bħar-Regione Siciliane – personalità ġuridika taħt id-dritt nazzjonali, tressaq rikors kontra d-deċiżjonijiet indirizzati lilha u kontra d-deċiżjonijiet li, minkejja li huma meħuda bħala regolament jew deċiżjoni indirizzata lil persuna oħra, jikkonċernawha direttament u individwalment (sentenzi tat-22 ta' Novembru 2001, Nederlandse Antillen vs Il-Kunsill, C‑452/98, Ġabra p. I‑8973, punt 51, ta' l-10 ta' April 2003, Il-Kummissjoni vs Nederlandse Antillen, C‑142/00 P, Ġabra p. I‑3483, punt 59, u tat-2 ta' Mejju 2006, Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, C‑417/04 P, Ġabra p. I‑3881, punt 24).

30 F'dan il-każ, il-Qorti tal-Prim'Istanza limitat l-eżami tagħha għall-kwistjoni jekk ir-rikorrenti kinitx direttament ikkonċernata mid-deċiżjoni kkontestata, peress li l-Kummissjoni ma kkontestatx il-fatt li din id-deċiżjoni kienet tikkonċerna individwalment l-imsemmija rikorrenti.

31 Skond ġurisprudenza kostanti, il-kundizzjoni li persuna fiżika jew legali għandha tkun direttament ikkonċernata mid-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors, hekk kif previst fir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE, titlob li l-miżura Komunitarja kkontestata toħloq direttament effetti fuq is-sitwazzjoni ġuridika tal-persuna individwali u ma tħalli ebda setgħa diskrezzjonali lid-destinatarji tagħha li għandhom jimplementawha, peress li din hija ta' natura purament awtomatika u tirriżulta biss mil-leġiżlazzjoni Komunitarja, mingħajr applikazzjoni ta' regoli oħra intermedjarji (sentenzi tal-5 ta' Mejju 1998, Glencore Grain vs Il-Kummissjoni, C‑404/96 P, Ġabra p. I‑2435, punt 41, tad-29 ta' Ġunju 2004, Front national vs Il-Parlament, C‑486/01 P, Ġabra p. I‑6289, punt 34, u Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il-fuq, punt 28).

32 Kif diġà qalet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 29 u 30 tas-sentenza Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, l-għażla ta' entità reġjonali jew lokali, bħal ma hija r-Regione Siciliana, bħala awtorità responsabbli tat-twettiq ta' proġett ta' l-ERDF ma timplikax li din l-entità stess tkun intitolata għad-dritt għall-għajnuna. Skond il-Qorti tal-Ġustizzja, l-ebda element ta' l-inkartament fil-kawża li tat lok għas-sentenza msemmija ma jippermetti li jiġi konkluż li l-entità kkonċernata kienet affettwata direttament, fis-sens tar-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE fil-kwalità ta' awtorità responsabbli tat-twettiq tal-proġett.

33 Il-Qorti żiedet li analiżi bħal din mhijiex invalidata mill-ewwel subparagrafu ta' l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 2052/88 u mill-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 4253/88. Fil-fatt, dawn l-Artikoli, li jsemmu l-prinċipju ta' kumplementarità ta' l-għajnuniet finanzjarji Komunitarji b’relazzjoni mal-finanzjamenti nazzjonali, mhumiex rilevanti fil-każ fejn il-Kummissjoni tkun għalqet għajnuna Komunitarja (sentenza Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 31).

34 Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma applikabbli anki f'dan il-każ.

35 Dawn mhumiex ikkontestati mill-argument tar-Regione Siciliana li jgħid li hija tgawdi, fis-sistema ġuridika Taljana, minn kompetenzi aktar wiesgħin fl-oqsma li jifforma parti minnhom il-proġett tad-diga fuq il-Gibbesi kif ukoll fis-settur tan-netwerkijiet tat-toroq, li jifforma parti minnhu l-proġett li jirrigwarda s-sentenza Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitat aktar 'il fuq. Fil-fatt, din id-distinzjoni derivanti mil-liġi interna ma jista’ jkollha l-ebda influwenza fuq il-kundizzjoni ta' l-effett dirett fuq ir-rikorrenti.

36 Huwa wkoll nieqes mir-rilevanza l-fatt li, fl-anness tad-deċiżjoni ta' l-għotja, ir-Regione Siciliana hija msemmija bħala awtorità responsabbli mit-talba għall-għajnuna finanzjarja, filwaqt li, fil-każ evalwat mis-sentenza Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, din kienet imsemmija bħala l-awtorità responsabbli tat-twettiq tal-proġett. Fil-fatt, il-kariga ta' "awtorità responsabbli mit-talba" li jirreferi għaliha l-anness tad-deċiżjoni ta' l-għotja ma kellhiex il-konsegwenza li tpoġġi lir-rikorrenti f'relazzjoni diretta ma' l-għajnuna Komuntarja, liema deċiżjoni tgħid, barra minn hekk, li din intalbet mill-Gvern Taljan u ngħatat lir-Repubblika Taljana.

37 Fin-nuqqas ta' kull element ieħor li jkun jista’, fejn għandu x’jaqsam mal-kundizzjoni ta' l-effett dirett, jifred b'mod sinjifikattiv il-kawża preżenti minn dik evalwata fis-sentenza Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, għandu jingħad li l-evalwazzjoni magħmula f'dan ir-rigward mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza msemmija hija applikabbli b'mod sħiħ għal din il-kawża

38 Konsegwentement, il-Qorti tal-Prim'Istanza wettqet żball ta' dritt meta qieset li r-Regione Siciliana hija direttament interessata mid-deċiżjoni kkontestata. Għaldaqstant, is-sentenza kkontestata għandha tiġi annullata.

39 Bil-kontra għal dak li tgħid ir-rikorrenti, din il-konklużjoni ma tammontax għal ċaħda ta' ġustizzja. F'dan ir-rigward, ikun biżżejjed li jiġi mfakkar li l-individwi għandhom ikunu jistgħu jgawdu minn protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet li jingħatawlhom mis-sistema ġuridika Komunitarja (sentenza ta' l-1 ta' April 2004, Il-Kummissjoni vs Jégo-Quéré, C‑263/02 P, Ġabra p. I‑3425, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-protezzjoni ġudizzjarja tal-persuni fiżiċi jew legali li ma jistgħux jikkontestaw direttament atti Komunitarji bħad-deċiżjoni kkontestata, minħabba l-kundizzjonijiet ta' ammissibbiltà stabbiliti fir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 230 KE, għandha tiġi assigurata b'mod effettiv permezz tal-proċeduri ġudizzjarji quddiem il-qrati nazzjonali. Dawn huma, skond il-prinċipju ta' kooperazzjoni leali stabbilit mill-Artikolu 10 KE, marbuta li jinterpretaw u li japplikaw, sa fejn huwa possibbli, ir-regoli tal-proċedura interni li jirregolaw l-eżerċizzju tal-kawżi b'mod li jippermettu lill-persuni msemmija jikkontestaw, quddiem il-qrati, il-legalità ta' kull deċiżjoni jew ta' kull miżura nazzjonali oħra li tirrigwarda l-applikazzjoni fil-konfront tagħhom ta' att Komunitarju bħal dak fil-kawża preżenti, billi dawn iqajmu l-invalidità tagħha u b'hekk iwasslu lill-dawn il-qrati sabiex jistaqsu lill-Qorti tal-Ġustizzja f'dan ir-rigward permezz tad-domandi preliminari (sentenza Il-Kummissjoni vs Jégo-Quéré, iċċitata aktar 'il fuq, punti 30 sa 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).

Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors tar-Regione Siciliana

40 Skond l-ewwel subparagrafu ta' l-Artikolu 61 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, din il-Qorti tista' fil-każ ta' annullament tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim'Istanza, taqta' definittivament il-kawża meta din tkun fi stat li tiġi deċiża, jew tirrinvija l-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza sabiex din tiddeċiedi fuqha.

41 F'dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li tiddisponi mill-elementi kollha neċessarji sabiex tiddeċiedi hi stess fuq l-ammissibbiltà tar-rikors ippreżentat mir-Regione Siciliana quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza. Fil-fatt, l-argumenti mressqa minnha fuq dan is-suġġett jikkorrispondu għal dawk li hi żviluppat fil-kuntest ta' l-osservazzjonijiet tagħha fuq l-appell inċidentali tal-Kummissjoni, u huma essenzjalment ibbażati fuq il-premessa, diġà msemmija, li tgħid li r-rikorrenti hija interessata direttament mid-deċiżjoni kkontestata peress li din id-deċiżjoni bidlet il-pożizzjoni tagħha minn dik ta' riċevitur ta' l-għajnuna għal pożizzjoni ta' restituzzjoni tal-ħlasijiet irċevuti bħala parti mill-għajnuna.

42 Għar-raġunijiet esposti fil-punti 31 sa 38 ta' din is-sentenza, ir-Regione Siciliana ma tistax titqies li hija direttament interessata mid-deċiżjoni kkontestata.

43 F'dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikors ippreżentat mir-Regione Siciliana quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli.

Fuq l-appell prinċipali

44 Fid-dawl ta' l-inammissibbiltà tar-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza mir-Regione Siciliana, l-appell tagħha, relattiv għas-sentenza kkontestata, sa fejn din kienet tiddeċiedi fuq il-bażi ta' dan ir-rikors, saret mingħajr bażi, b'mod li m'hemmx lok għalfejn tiġi evalwata.

Fuq l-ispejjeż

45 Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-proċedura ta' l-appell taħt l-Artikolu 118 ta' dawn l-istess Regoli, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Skond l-Artikolu 69(6) ta' dawn ir-Regoli, li huwa wkoll applikabbli għall-proċedura ta' l-appell taħt l-imsemmi Artikolu 118, fil-każ fejn m’hemmx lok għal deċiżjoni dwar il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.

46 Peress illi r-Regione Sicilia tilfet fil-kuntest ta' l-appell inċidentali, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.

47 Peress li n-nuqqas ta' bażi ta' l-appell prinċipali jirriżulta mill-bażi ta' l-appell inċidentali tal-Kummissjoni, hemm ukoll lok li r-Regione Siciliana tiġi ordnata tbati l-ispejjeż ta' l-appell prinċipali.

48 Peress illi l-Kummissjoni talbet ukoll li r-Regione Sicilia tbati l-ispejjeż tal-proċedura ta’ l-ewwel istanza u peress li r-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza ġie miċħud bħala inammissibbli, ir-Regione Siciliana għandha tiġi ordnata tbati l-ispejjeż ta’ ewwel istanza.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja, (Il-Ħames Awla) taqta' u tiddeċiedi

1) Is-sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-Komunitajiet Ewropej tat-18 ta' Ottubru 2005, Regione Siciliana vs Il-Kummissjoni (T‑60/03), hija annullata.

2) Ir-rikors tar-Regione Siciliana intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2002) 4905, tal-11 ta' Diċembru 2002, dwar it-tneħħija ta' l-għajnuna mogħtija lir-Repubblika Taljana bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (87) 2090 026 tas-17 ta' Diċembru 1987, dwar l-għoti ta' għajnuna mill-Fond Ewropew ta’ Żvilupp Reġjonali bħala investiment fl-infrastrutturi, ta' l-ammont ta' jew ogħla minn 15–il miljun EUR fl-Italja (reġjun: Sqallija), u għall-irkupru tal-ħlas bil-quddiem iddepożitat mill-Kummissjoni bħala għajnuna, huwa miċħud bħala inammissibbli.

3) M'hemmx lok li tingħata deċiżjoni fir-rigward ta' l-appell magħmul mir-Regione Siciliana kontra s-sentenza msemmija fil-punt 1 ta' dan id-dispożittiv.

4) Ir-Regione Sicilia għandha tbati l-ispejjeż ta' din l-istanza kif ukoll dawk marbuta mal-proċedura ta’ l-ewwel istanza.

Firem