KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

KOKOTT

ippreżentati fl‑4 ta’ Ġunju 2020 ( 1 )

Kawża C‑591/16 P

H. Lundbeck A/S u

Lundbeck Ltd

vs

Il‑Kummissjoni Ewropea

“Appell – Kompetizzjoni – Akkordji (Artikoli 101 TFUE u 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea) – Prodotti mediċinali ta’ kontra d-depressjoni – Ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim fil-qasam tal-privattivi konklużi bejn laboratorju ta’ oriġini proprjetarju ta’ privattivi u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi – Kunċett ta’ kompetizzjoni potenzjali – Kunċett ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan – Multi – Prevedibbiltà tan-natura antikompetittiva ta’ aġir – Bejgħ li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa”

Werrej

I. Introduzzjoni II. Il-fatti li wasslu għall-kawża A. Il-fatti u l-proċedura amministrattiva 1. Il-prodott u l-privattivi inkwistjoni 2. Il-ftehimiet konklużi bejn Lundbeck u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi 3. Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni B. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet IV. Evalwazzjoni A. Fuq l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 101 TFUE (l-ewwel sar-raba’ aggravju tal-appell) 1. Fuq l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (ir-raba’ aggravju tal-appell) a) Fuq l-allegata eżistenza ta’ ostakoli legali għad-dħul fis-suq tas-citalopram, ikkostitwiti mill-privattivi ta’ Lundbeck b) Fuq l-allegati żbalji mwettqa mill-Qorti Ġenerali fl-evalwazzjoni tal-provi prodotti mill-Kummissjoni sabiex tipprova l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi c) Fuq l-argumenti tal-appellanti li jfittxu li jipprovaw l-allegata assenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati 2. Fuq il-klassifikazzjoni tal-ftehimiet bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (l-ewwel sat-tielet aggravju tal-appell) a) Fuq il-klassifikazzjoni ta’ ftehimiet li ma jeċċedux il-portata ta’ privattiva bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (l-ewwel aggravju) 1) Fuq in-nuqqas ta’ simetrija tar-riskji bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi 2) Fuq ix-“xenarju kontrofattwali” 3) Fuq l-assenza ta’ klawżoli ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni fil-ftehimiet kontenzjużi 4) Fuq l-allegata novità tas-sanzjoni ta’ riżoluzzjonijiet bonarji ta’ tilwim dwar privattivi 5) Konklużjoni b) Fuq l-allegat żball ikkostitwit mill-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li ħamsa mis-sitt ftehimiet kienu jeċċedu l-portata tal-privattivi ta’ Lundbeck (it-tieni aggravju tal-appell) c) Fuq l-allegat żball li jikkonsisti fil-klassifikazzjoni ta’ wħud mill-ftehimiet kontenzjużi bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan anki jekk jitqies li eċċedew il-portata tal-privattivi kontenzjużi (it-tielet aggravju tal-appell) B. Fuq il-multi (il-ħames u s-sitt aggravju tal-appell) 1. Fuq il-konferma tal-multi mill-Qorti Ġenerali (il-ħames aggravju tal-appell) a) Fuq il-“livell ta’ ħtija” meħtieġ għall-impożizzjoni ta’ multa b) Fuq il-punt jekk Lundbeck setgħetx ma tkunx taf bin-natura antikompetittiva tal-aġir tagħha c) Fuq il-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ nuqqas ta’ retroattività 2. Fuq il-konferma tal-kalkolu tal-ammont tal-multi mill-Qorti Ġenerali (is-sitt aggravju tal-appell) a) Fuq il-bejgħ ta’ Lundbeck meħud inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multi b) Fuq ir-rata ta’ gravità adottata għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multi C. Konklużjoni V. Spejjeż VI. Konklużjoni

I. Introduzzjoni

1. Bejn il-kompetizzjoni u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, huwa sikwit inevitabbli li jkun hemm ċertu livell ta’ tensjoni għaliex, sabiex jinħoloq inċentiv għar-riċerka u għall-iżvilupp, dawn id-drittijiet jagħtu ċerti privileġġi esklużivi lill-inventuri. Dan huwa wkoll il-prinċipju tad-dritt tal-privattivi. Madankollu, sabiex jiġu promossi l-progress tekniku u l-iżvilupp ekonomiku b’mod ġenerali, l-invenzjonijiet, wara ċertu żmien, fl-iskadenza tad-drittijiet ta’ privattiva, għandhom jaqgħu taħt il-qasam pubbliku sabiex kulħadd ikun jista’ jużahom.

2. Dan l-aspett tal-aħħar għandu importanza partikolari fil-qasam tal-prodotti mediċinali, fejn il-promozzjoni tar-riċerka mil-laboratorji ta’ oriġini għandha tiġi rrikonċiljata mal-interess ġenerali għat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, li jtaffu l-piż finanzjarju tal-fondi ta’ mard u jgħinu sabiex jiġu evitati testijiet superfluwi fuq il-bnedmin u l-annimali ( 2 ).

3. Għalkemm, matul il-perijodu ta’ validità ta’ privattiva, il-proprjetarju tabilħaqq igawdi d-dritt esklużiv li juża l-invenzjoni tiegħu bil-għan li jiġu mmanifatturati prodotti u li jsir l-ewwel tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni tagħhom kif ukoll id-dritt li jopponi għal kwalunkwe ksur ( 3 ), privattiva ma tipproteġix kontra l-azzjonijiet li jfittxu li jikkontestaw il-validità tagħha ( 4 ). Għaldaqstant, tilwim dwar privattivi bejn kompetituri jagħmel parti mill-proċess normali tal-kompetizzjoni fis-setturi li fihom jeżistu tali drittijiet ta’ esklużività ( 5 ), u r-riżoluzzjoni jew il-prevenzjoni ta’ tali tilwim permezz ta’ ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja tirrifletti prassi mifruxa.

4. Kif tirrikonoxxi l-Kummissjoni Ewropea stess fid-deċiżjoni kontenzjuża tagħha f’din il-proċedura ( 6 ), tali riżoluzzjonijiet bonarji ta’ tilwim dwar privattivi bl-ebda mod ma huma illeġittimi fihom innifishom u jistgħu saħansitra jkunu fl-interess pubbliku bħala mezz li jiġu ffrankati riżorsi u li jiġi inkoraġġit l-iżvilupp ekonomiku. Madankollu, riżoluzzjonijiet bonarji ta’ tilwim dwar privattivi jsiru problematiċi meta jidħlu f’kunflitt mar-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni għaliex fir-realtà jfittxu mhux li jiġi riżolt kunflitt dwar privattiva, iżda li jiġi evitat jew jiddewwem id-dħul fis-suq ta’ kompetituri potenzjali.

5. Issa, fl-opinjoni tal-Kummissjoni, ikkonfermata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata permezz ta’ dan l-appell ( 7 ), dan kien preċiżament il-każ ta’ sitt ftehimiet li jirrigwardaw il-prodott mediċinali ta’ kontra d-depressjoni citalopram, konklużi mil-laboratorju ta’ oriġini Lundbeck ma’ diversi manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Fil-kuntest tal-appell tagħha, Lundbeck, għall-kuntrarju, issostni li din l-analiżi hija bbażata fuq sensiela ta’ żbalji ta’ liġi u li l-ftehimiet inkwistjoni ma setgħux jiġu ssanzjonati abbażi tad-dritt tal-kompetizzjoni.

6. B’hekk, din il-kawża tidħol fil-kuntest tal-kawża li wasslet għas-sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2020, Generics (UK) et ( 8 ), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet il-kriterji sabiex ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwima bejn il-proprjetarju ta’ privattiva farmaċewtika u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, u tal-kawżi msejħa “Servier”, attwalment pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li fihom il-Kummissjoni kkonstatat li ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar privattivi kienu jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni ( 9 ).

II. Il-fatti li wasslu għall-kawża

A. Il-fatti u l-proċedura amministrattiva

7. H. Lundbeck A/S hija kumpannija rregolata mid-dritt Daniż li tikkontrolla grupp ta’ kumpanniji, fosthom Lundbeck Ltd, stabbilita fir-Renju Unit (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Lundbeck” jew l-“appellanti”), speċjalizzat fl-iżvilupp u fid-distribuzzjoni ta’ prodotti farmaċewtiċi għat-trattament ta’ patoloġiji li jaffettwaw is-sistema nervuża ċentrali, fosthom id-depressjoni ( 10 ).

1. Il-prodott u l-privattivi inkwistjoni

8. Il-prodotti ta’ Lundbeck jinkludu prodott mediċinali ta’ kontra d-depressjoni li fih l-ingredjent farmaċewtiku attiv (IFA) citalopram. Lundbeck l-ewwel kisbet privattivi għal dan l-IFA nnifsu kif ukoll għall-proċessi ta’ manifattura ta’ alkylation u ta’ cyanation. F’dak li jirrigwarda ż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), il-protezzjoni li tirriżulta minn dawn il-privattivi oriġinali kif ukoll, skont il-każ, miċ-ċertifikati komplementari ta’ protezzjoni ( 11 ) skadiet bejn l-1994 (fir-rigward tal-Ġermanja) u l-2003 (fir-rigward tal-Awstrija). B’mod partikolari, fir-rigward tar-Renju Unit, il-privattivi oriġinali skadew f’Jannar 2002 ( 12 ).

9. Matul is-snin, Lundbeck żviluppat proċessi oħra iktar effikaċi sabiex tipproduċi s-citalopram, li għalihom applikat għal, u ħafna drabi kisbet, privattivi f’diversi pajjiżi taż-ŻEE kif ukoll permezz tat-Trattat ta’ Kooperazzjoni dwar il-Privattivi mingħand l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) u mingħand l-Uffiċċju Ewropew tal-Privattivi (EPO). B’mod partikolari, bejn l-2001 u l-2003, Lundbeck kisbet privattivi għall-manifattura tas-citalopram permezz ta’ proċessi li jużaw l-ammid u l-jodju, rispettivament, kif ukoll għall-manifattura tas-citalopram permezz ta’ kristallizzazzjoni u permezz ta’ distillazzjoni f’film (iktar ’il quddiem il-“privattivi kontenzjużi”) ( 13 ).

10. Fl-aħħar nett, Lundbeck kellha l-intenzjoni li tniedi prodott mediċinali ta’ kontra d-depressjoni ġdid, is-Cipralex, ibbażat fuq l-IFA msejjaħ escitalopram (jew S-citalopram), lejn l-aħħar tas-sena 2002 jew il-bidu tas-sena 2003. Dan il-prodott mediċinali ġdid kien indirizzat lejn l-istess pazjenti bħal dawk li setgħu jiġu ttrattati permezz tal-prodott mediċinali protett bi privattiva Cipramil ta’ Lundbeck, ibbażat fuq l-IFA citalopram. L-IFA escitalopram kien protett permezz ta’ privattivi li kienu validi, minn tal-inqas, sal-2012 ( 14 ).

2. Il-ftehimiet konklużi bejn Lundbeck u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi

11. Matul is-sena 2002, Lundbeck ikkonkludiet sitt ftehimiet dwar is-citalopram (iktar ’il quddiem il-“ftehimiet kontenzjużi”) ma’ erba’ impriżi attivi fil-produzzjoni jew fil-bejgħ ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (iktar ’il quddiem il-“manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi”).

12. L-ewwel nett, Lundbeck ikkonkludiet mal-impriża Ingliża Generics UK Ltd, li kienet ikkontrollata minn Merck KGaA permezz ta’ Merck Generics Holding GmbH (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Merck (GUK)”), minn naħa, l-ewwel ftehim li kien ikopri t-territorju tar-Renju Unit, li daħal fis-seħħ fl‑24 ta’ Jannar 2002 u ntemm fl‑1 ta’ Novembru 2003. Dan il-ftehim kien jipprovdi, essenzjalment, li Merck (GUK) kienet ser tikkunsinna l-istokk tagħha ta’ citalopram ġeneriku lil Lundbeck u li Lundbeck kienet ser tbigħ is-citalopram lil Merck (GUK) għall-finijiet tal-bejgħ mill-ġdid tiegħu fir-Renju Unit u twettaq trasferimenti ta’ valur sostanzjali lil Merck (GUK). Kollox ma’ kollox, matul il-perijodu kollu tal-ftehim, Lundbeck ittrasferixxiet l-ekwivalenti ta’ EUR 19.4 miljun lil Merck (GUK) ( 15 ).

13. Min-naħa l-oħra, Lundbeck ikkonkludiet ma’ Merck (GUK) it-tieni ftehim li kien ikopri ż-ŻEE, li daħal fis-seħħ fit‑22 ta’ Ottubru 2002 u ntemm fit‑22 ta’ Ottubru 2003. Skont dan il-ftehim tal-aħħar, Lundbeck kellha tħallas lil Merck (GUK) ammont ta’ EUR 12‑il miljun, li bħala korrispettiv għalih din tal-aħħar kienet qiegħda timpenja ruħha li la tbigħ u lanqas tipprovdi prodotti farmaċewtiċi li jinkludu s-citalopram fit-territorju taż-ŻEE (b’eċċezzjoni tar-Renju Unit) u li twettaq l-isforzi raġonevoli kollha sabiex Natco Pharma Ltd, il-produttur tal-IFA tas-citalopram tagħha, ma tibqax tipprovdi s-citalopram jew prodotti li jinkludu s-citalopram fiż-ŻEE matul il-perijodu tal-ftehim ( 16 ).

14. It-tieni nett, Lundbeck ikkonkludiet ma’ Arrow Generics Ltd u Resolution Chemicals Ltd, li kienu kkontrollati minn Arrow Group A/S (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Arrow”), l-ewwel ftehim dwar it-territorju tar-Renju Unit, li daħal fis-seħħ fl‑24 ta’ Jannar 2002 u ntemm fl-20 ta’ Ottubru 2003. Dan il-ftehim kien jipprovdi, essenzjalment, li Arrow kienet qiegħda timpenja ruħha li ma timmanifatturax, ma tittrasferixxix jew ma tużax citalopram li Lundbeck kienet tqis li jikser id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ta’ din tal-aħħar, inkambju għal trasferimenti ta’ valur min-naħa ta’ Lundbeck ta’ ammont ta’ 6.8 miljun lira sterlina (GBP), u li Arrow tikkunsinna lil Lundbeck l-istokk tagħha ta’ citalopram ( 17 ).

15. Min-naħa l-oħra, Lundbeck ikkonkludiet ma’ Arrow it-tieni ftehim dwar it-territorju tad-Danimarka, li daħal fis-seħħ fit‑3 ta’ Ġunju 2002 u ntemm fl‑1 ta’ April 2003. Skont dan il-ftehim, Arrow kienet qiegħda taċċetta li twaqqaf kwalunkwe importazzjoni, manifattura, produzzjoni, bejgħ jew kummerċjalizzazzjoni oħra ta’ prodotti li jinkludu s-citalopram li, skont Lundbeck, kienu jiksru d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ta’ din tal-aħħar, inkambju għal trasferiment ta’ valur min-naħa ta’ Lundbeck ta’ 500000 dollaru Amerikan (USD), u li Lundbeck kienet qiegħda tixtri l-istokk ta’ citalopram ta’ Arrow bil-prezz ta’ USD 147000 ( 18 ).

16. It-tielet nett, Lundbeck ikkonkludiet ftehim ma’ Alpharma ApS, li sussegwentement ġiet ittrasformata f’Xellia Pharmaceuticals ApS u li kienet ikkontrollata minn Alpharma Inc., li min-naħa tagħha kienet ikkontrollata minn A.L. Industrier AS (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Alpharma”). Dan il-ftehim daħal fis-seħħ fit‑22 ta’ Frar 2002 u ntemm fit‑30 ta’ Ġunju 2003, kien jirrigwarda l-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea, in-Norveġja u l-Isvizzera, u kien jipprovdi, essenzjalment, li Alpharma u s-sussidjarji tagħha kienu qegħdin jannullaw, iwaqqfu u jastjenu minn kwalunkwe importazzjoni, produzzjoni jew bejgħ ta’ prodotti farmaċewtiċi li jinkludu s-Citalopram inkambju għal trasferiment ta’ USD 12‑il miljun min-naħa ta’ Lundbeck, u li Alpharma kienet qiegħda tikkunsinna l-istokk tagħha ta’ citalopram ġeneriku lil Lundbeck ( 19 ).

17. Fl-aħħar nett, ir-raba’ nett, Lundbeck ikkonkludiet ftehim ma’ Ranbaxy Laboratories Ltd u Ranbaxy (UK) Ltd (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Ranbaxy”), li daħal fis-seħħ fis-16 ta’ Ġunju 2002 u ntemm fil-31 ta’ Diċembru 2003, kien jirrigwarda t-territorju taż-ŻEE u kien jipprovdi, essenzjalment, li Ranbaxy kienet qiegħda tannulla, twaqqaf u tirrinunzja għall-manifattura jew għall-bejgħ ta’ citalopram inkambju għal pagament ta’ USD 9.5 miljun min-naħa ta’ Lundbeck, u li Lundbeck kienet qiegħda tbigħ lil Ranbaxy pilloli ta’ citalopram bi tnaqqis ta’ 40 % fuq il-prezz ex works sabiex dawn jinbiegħu fis-suq tar-Renju Unit ( 20 ).

3. Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni

18. Fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni qieset li l-ftehimiet kontenzjużi kienu intiżi li jeskludu l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi mis-suq matul il-perijodu miftiehem permezz ta’ pagamenti mwettqa lilhom minn Lundbeck. Għaldaqstant, il-Kummissjoni kklassifikat dawn il-ftehimiet bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan u imponiet multi fuq Lundbeck u fuq il-partijiet l-oħra fl-imsemmija ftehimiet.

19. Peress li, fir-rigward ta’ Lundbeck, il-Kummissjoni qieset li s-sitt ftehimiet kienu taw lok għal erba’ istanzi ta’ ksur distinti, hija imponiet fuqha erba’ multi separati. Il-multa imposta fuq Lundbeck A/S, fl-ammont totali ta’ EUR 93766000, li minnu l-ammont ta’ EUR 5306000 huwa dovut in solidum ma’ Lundbeck Ltd, għalhekk huwa kompost kif ġej: – EUR 19893000, li EUR 5306000 minnhom huma dovuti in solidum ma’ Lundbeck Ltd, għaż-żewġ ftehimiet konklużi ma’ Merck (GUK), li tqiesu li kienu jikkostitwixxu ksur uniku u kontinwu li kien ikopri l-perijodu bejn l‑24 ta’ Jannar 2002 u l‑1 ta’ Novembru 2003; – EUR 12951000 għaż-żewġ ftehimiet konklużi ma’ Arrow, li tqiesu li kienu jikkostitwixxu ksur uniku u kontinwu li kien ikopri l-perijodu bejn l‑24 ta’ Jannar 2002 u l‑20 ta’ Ottubru 2003; – EUR 31968000 għall-ftehim konkluż ma’ Alpharma, li tqies li kien ksur li kien ikopri l-perijodu bejn it‑22 ta’ Frar 2002 u t‑30 ta’ Ġunju 2003; u – EUR 28954000 għall-ftehim konkluż ma’ Ranbaxy, li tqies li kien ksur li kien ikopri l-perijodu bejn is‑16 ta’ Ġunju 2002 u l‑31 ta’ Diċembru 2003 ( 21 ).

B. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali

20. Permezz ta’ att tat‑30 ta’ Awwissu 2013, Lundbeck ippreżentat rikors quddiem il-Qorti Ġenerali intiż għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża u, sussidjarjament, għat-tħassir jew għat-tnaqqis tal-multi li kienu ġew imposti fuqha. Quddiem il-Qorti Ġenerali, it-talbiet ta’ Lundbeck ġew sostnuti mill-European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA).

21. Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors fl-intier tiegħu u kkundannat lil Lundbeck tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha kif ukoll l-ispejjeż tal-Kummissjoni, filwaqt li l-EFPIA ġiet ikkundannata tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.

III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet

22. Permezz ta’ att tat‑18 ta’ Novembru 2016, Lundbeck appellat mis-sentenza appellata, dejjem sostnuta fit-talbiet tagħha mill-EFPIA.

23. B’mod parallel, id-destinatarji l-oħra tad-deċiżjoni kontenzjuża wkoll appellaw mis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali li ċaħdu r-rikorsi tagħhom kontra l-imsemmija deċiżjoni ( 22 ), u ġie deċiż li dawn l-appelli kollha ser jiġu ttrattati b’mod koordinat.

24. Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑13 ta’ Diċembru 2016, Lundbeck vs Il‑Kummissjoni ( 23 ), il-verżjoni kunfidenzjali tad-deċiżjoni kontenzjuża ngħatat trattament kunfidenzjali fir-rigward tal-EFPIA.

25. Permezz ta’ att tal‑10 ta’ Marzu 2017, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq talab li jintervjeni f’din il-proċedura tal-appell insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni. Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑5 ta’ Lulju 2017, Lundbeck vs Il‑Kummissjoni ( 24 ), ġie awtorizzat l-intervent tar-Renju Unit u l-verżjoni kunfidenzjali tad-deċiżjoni kontenzjuża ngħatat trattament kunfidenzjali fir-rigward ta’ dan l-Istat Membru.

26. Wara l-preżentata tas-sottomissjonijiet bil-miktub kollha tad-diversi partijiet, il-fażi bil-miktub tal-proċedura f’din il-kawża ngħalqet fit‑13 ta’ Novembru 2017, u dawn is-sottomissjonijiet bil-miktub kollha kienu jammontaw għal kważi 300 paġna barra mill-annessi, mis-sentenza appellata u mid-deċiżjoni kontenzjuża, filwaqt li b’hekk, f’dak li jirrigwarda b’mod partikolari s-sottomissjonijiet bil-miktub ta’ Lundbeck u tal-Kummissjoni, inqabeż sewwa l-volum irrakkomandat mill-Istruzzjonijiet Prattiċi lill-Partijiet, dwar il-Kawżi Mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

27. Permezz ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑27 ta’ Novembru 2018, din il-kawża ġiet assenjata lir-Raba’ Awla li għandha tiddeċiedi wara seduta għas-sottomissjonijiet orali komuni mal-ħames appelli l-oħra ppreżentati mis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali li jiċħdu r-rikorsi kontra d-deċiżjoni kontenzjuża ( 25 ).

28. Lundbeck titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja – tannulla s-sentenza appellata kompletament jew parzjalment; – tannulla d-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn din tikkonċernaha jew, sussidjarjament, tannulla l-multi li ġew imposti fuqha jew, iktar sussidjarjament, tnaqqas sostanzjalment l-ammont ta’ dawn il-multi; – tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż legali u għal spejjeż oħra sostnuti minn Lundbeck matul l-appell u matul il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali; – jekk ikun meħtieġ, tibgħat lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex din tiddeċiedi konformement mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja; – tadotta kwalunkwe miżura oħra li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis xierqa.

29. L-EFPIA titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja – tilqa’ l-appell kompletament jew parzjalment; – jekk ikun meħtieġ, tibgħat lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex din tiddeċiedi konformement mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja; – tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż sostnuti mill-EFPIA matul l-appell u matul il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali.

30. Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja – tiċħad l-appell kollu kemm hu; u – tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż.

31. Ir-Renju Unit jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja – tiċħad l-appell ippreżentat minn Lundbeck kollu kemm hu.

32. L-osservazzjonijiet tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja nstemgħu waqt is-seduta komuni fl-24 ta’ Jannar 2019.

33. Fit‑30 ta’ Jannar 2020, il-Qorti tal-Ġustizzja tat is-sentenza tagħha fil-kawża Generics (UK) et ( 26 ). Fis-7 ta’ Frar 2020, abbażi tal-Artikolu 62(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, jiena tajt lill-partijiet f’din il-proċedura l-possibbiltà li jieħdu pożizzjoni bil-miktub dwar l-eventwali impatt tal-imsemmija sentenza fuq il-motivi mqajma fil-kawża preżenti fir-rigward tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi partijiet fil-ftehimiet kontenzjużi kif ukoll tal-klassifikazzjoni ta’ dawn tal-aħħar bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. It-tweġibiet għal din il-mistoqsija waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑6 ta’ Marzu 2020.

IV. Evalwazzjoni

34. Permezz tal-aggravji tagħhom, l-appellanti jikkritikaw il-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali kemm fir-rigward tal-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 101 TFUE (taħt A) kif ukoll fir-rigward tan-natura xierqa tal-multa imposta mill-Kummissjoni (taħt B).

A. Fuq l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 101 TFUE (l-ewwel sar-raba’ aggravju tal-appell)

35. Fir-rigward tal-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 101 TFUE, l-appellanti jsostnu, minn naħa, permezz tal-ewwel sat-tielet aggravju tagħhom, li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonfermat il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Min-naħa l-oħra, permezz tar-raba’ aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li huwa b’mod żbaljat li l-Qorti Ġenerali kkonfermat l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li, fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet, Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu jinsabu f’relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali.

36. Sa fejn l-Artikolu 101 TFUE huwa applikabbli biss fis-setturi miftuħa għall-kompetizzjoni, il-klassifikazzjoni ta’ ftehim bejn impriżi bħala li għandu l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni tippreżupponi l-eżistenza ta’ kompetizzjoni li tista’ tiġi ristretta ( 27 ). Għaldaqstant, għandu jiġi ttrattat iktar ’il quddiem, fl-ewwel lok, l-aggravju tal-appellanti dwar l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (taħt 1), qabel ma jiġu eżaminati l-aggravji li jirrigwardaw il-klassifikazzjoni tal-ftehimiet kontenzjużi bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (taħt 2).

1. Fuq l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (ir-raba’ aggravju tal-appell)

37. Ir-raba’ aggravju tal-appellanti huwa kompost minn diversi partijiet.

38. L-ewwel nett, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-privattivi ta’ Lundbeck kienu jikkostitwixxu ostakoli legali għad-dħul fis-suq tas-citalopram, li kienu jeskludu kwalunkwe relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi (ara iktar ’il quddiem taħt a).

39. It-tieni nett, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji fl-evalwazzjoni tal-provi prodotti mill-Kummissjoni sabiex tintwera l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u dawn il-manifatturi (ara iktar ’il quddiem taħt b).

40. Fl-aħħar nett, l-appellanti jressqu argumenti intiżi li juru li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta kkonfermat il-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati (ara iktar ’il quddiem taħt c).

a) Fuq l-allegata eżistenza ta’ ostakoli legali għad-dħul fis-suq tas-citalopram, ikkostitwiti mill-privattivi ta’ Lundbeck

41. Skont l-appellanti u l-EFPIA, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ma rrikonoxxietx li l-privattivi ta’ Lundbeck kienu jikkostitwixxu, minħabba l-preżunzjoni ta’ validità tagħhom, ostakoli legali li kienu jipprekludu d-dħul fis-suq tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u minħabba f’hekk l-eżistenza ta’ kwalunkwe kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u dawn tal-aħħar. Fl-opinjoni tagħhom, il-possibbiltà ta’ tnedija msejħa “b’riskju” ta’ prodott mediċinali ġeneriku fis-suq, li tista’ tinstiga azzjoni ta’ ksur min-naħa tal-manifattur tal-prodott mediċinali ta’ oriġini, li jsostni li drittijiet ta’ privattiva li jkunu għadhom ikopru lil dan tal-aħħar jipprekludu d-dħul tal-prodott mediċinali ġeneriku fis-suq, ma tistax titqies li hija possibbiltà reali u konkreta ta’ dħul fis-suq. Għaldaqstant, meta jkunu inkwistjoni drittijiet esklużivi, ikun rikjest li jiġi pprovat li l-impriżi li jistgħu jiġu kklassifikati bħala kompetituri potenzjali kellhom il-possibbiltà li jidħlu legalment fis-suq, jiġifieri mingħajr ma jiksru eventwali drittijiet ta’ privattiva ta’ impriżi preżenti fis-suq. Għalhekk, billi ma rrikjedietx li l-Kummissjoni tipproduċi l-prova li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi setgħu jidħlu fis-suq mingħajr ma jiksru l-privattivi ta’ Lundbeck, il-Qorti Ġenerali kisret ir-regoli dwar l-oneru tal-prova.

42. Il-Kummissjoni toġġezzjona, preliminarjament, li wħud mill-privattivi kontenzjużi kienu għadhom ma ngħatawx iżda kienu għadhom fl-istadju tal-applikazzjoni jew tal-eżami mill-awtoritajiet kompetenti fil-mument tal-konklużjoni ta’ wħud mill-ftehimiet kontenzjużi ( 28 ).

43. Madankollu, ma hemmx lok li jitwettaq eżami ulterjuri ta’ din l-oġġezzjoni peress li, fi kwalunkwe każ, l-argument tal-appellanti li l-privattivi kontenzjużi, kienu jikkostitwixxu ostakoli legali insormontabbli għad-dħul fis-suq tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma jistax jirnexxi, anki jekk kienu diġà ngħataw fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi,

44. B’hekk, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument ta’ Lundbeck f’dan ir-rigward billi kkonstatat, b’mod partikolari, li dan tal-aħħar kien ibbażat fuq il-premessa żbaljata li ma kien hemm ebda dubju li l-privattivi inkwistjoni kienu validi u li dawn inkisru minn kull wieħed mill-prodotti ġeneriċi kompetituri. Il-Qorti Ġenerali b’hekk indikat li, għalkemm huwa minnu li l-privattivi huma preżunti li huma validi sakemm jiġu espliċitament irrevokati jew invalidati minn awtorità jew minn qorti kompetenti f’dan ir-rigward, tali preżunzjoni ta’ validità ma tistax titqies li hija ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità tal-prodotti ġeneriċi mqiegħda fis-suq b’mod validu li l-proprjetarju ta’ privattiva jqis li jiksruha. Għalhekk, dħul b’riskju ma huwiex illegali fih innifsu u, għall-kuntrarju, fil-każ ta’ dħul tal-prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq, hija Lundbeck li għandha tipprova li dawn kienu jiksru xi waħda jew oħra mill-privattivi ta’ proċess tagħha u li tiddefendi ruħha kontra eventwali eċċezzjonijiet ta’ invalidità ta’ dawn il-privattivi mqajma mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-Kummissjoni ma kinitx wettqet żball meta qieset li l-privattivi ta’ proċess ta’ Lundbeck ma kinux jikkostitwixxu ostakoli insormontabbli għall-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ( 29 ).

45. Issa, kuntrarjament għall-argument tal-appellanti, dawn il-konstatazzjonijiet ma huma vvizzjati b’ebda żball ta’ liġi.

46. Fil-fatt, huwa tabilħaqq minnu li, sabiex jiġi pprovat li impriża esterna għal ċertu suq tikkostitwixxi kompetitur potenzjali tal-impriżi stabbiliti f’dan is-suq, għandu jiġi eżaminat jekk fis-suq inkwistjoni jeżistux ostakoli għad-dħul insormontabbli ( 30 ) u jekk l-impriżi li jistgħu jiġu kklassifikati bħala kompetituri potenzjali tal-impriżi li jkunu stabbiliti fih ikollhomx possibbiltajiet reali u konkreti li jikkompetu ma’ dawn tal-aħħar ( 31 ).

47. Madankollu, kif ikkonstatat reċentement il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha fil-kawża Generics (UK) et, f’sitwazzjoni bħas-sitwazzjoni f’din il-kawża, fejn għandha tiġi evalwata r-relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn, minn naħa, manifattur ta’ prodotti mediċinali ta’ oriġini li huwa proprjetarju ta’ privattiva ta’ proċess ta’ manifattura ta’ sustanza attiva li daħlet fil-qasam pubbliku u, min-naħa l-oħra, manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li qegħdin jippreparaw ruħhom sabiex jidħlu fis-suq tal-prodott mediċinali li fih din is-sustanza attiva, l-eżistenza ta’ privattiva li tipproteġi l-proċess ta’ manifattura tal-imsemmija sustanza ma tistax, bħala tali, titqies li hija ostakolu insormontabbli.

48. Għaldaqstant, l-eżistenza ta’ tali privattiva ta’ proċess ma tipprekludix li jiġi kklassifikat bħala “kompetitur potenzjali” tal-manifattur tal-prodott mediċinali ta’ oriġini kkonċernat manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li għandu effettivament id-determinazzjoni soda kif ukoll il-kapaċità stess li jidħol fis-suq u li, permezz tal-passi mwettqa minnu, juri li huwa lest li jikkontesta l-validità ta’ din il-privattiva u li jieħu r-riskju, mad-dħul tiegħu fis-suq, li titressaq fil-konfront tiegħu azzjoni ta’ ksur mill-proprjetarju ta’ din il-privattiva ( 32 ).

49. Li l-eżistenza ta’ privattiva dwar prodott mediċinali ma tikkostitwixxix ostakolu insormontabbli għad-dħul fis-suq għal manifattur ta’ prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan il-prodott mediċinali huwa spjegat b’mod partikolari mill-fatt li l-preżunzjoni ta’ validità tal-privattivi hija biss il-konsegwenza awtomatika tal-applikazzjoni u sussegwentement tal-ħruġ ta’ privattiva lill-proprjetarju tagħha, u għalhekk bl-ebda mod ma tagħti informazzjoni dwar l-eżitu ta’ eventwali tilwima dwar il-validità ta’ din il-privattiva ( 33 ). Għaldaqstant, l-appellanti huma żbaljati meta jaffermaw li l-possibbiltà li privattiva tiġi ddikjarata invalida fil-futur hija irrilevanti għall-finijiet tal-konstatazzjoni ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju u operaturi ekonomiċi oħra.

50. Huwa tabilħaqq minnu, kif ifakkru l-appellanti, li, ladarba jingħata minn awtorità pubblika, dritt tal-proprjetà intellettwali huwa normalment preżunt li huwa validu u ż-żamma tiegħu minn impriża hija meqjusa leġittima ( 34 ). Konsegwentement, il-privattivi huma preżunti li huma validi sakemm jiġu espliċitament irrevokati jew invalidati minn awtorità jew minn qorti kompetenti f’dan ir-rigward. Madankollu, kif ikkonstatat ġustament il-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata, tali preżunzjoni ta’ validità ma tistax titqies li hija ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità tal-prodotti ġeneriċi mqiegħda fis-suq b’mod validu li l-proprjetarju ta’ privattiva jqis li jiksruha ( 35 ).

51. Għall-kuntrarju, l-inċertezza dwar il-validità ta’ privattivi li jipproteġu prodott mediċinali ta’ oriġini u dwar jekk prodotti mediċinali ġeneriċi ta’ dan il-prodott mediċinali jiksrux dawn il-privattivi hija karatteristika fundamentali tar-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-settur farmaċewtiku ( 36 ). Tilwimiet u kawżi f’dan ir-rigward għalhekk jikkostitwixxu indizju tal-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn l-operaturi kkonċernati ( 37 ).

52. B’hekk, kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja f’ġurisprudenza mfakkra ġustament mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata ( 38 ), l-għan ta’ privattiva huwa tabilħaqq li l-proprjetarju jiġi żgurat id-dritt esklużiv li juża invenzjoni bil-għan li jiġu mmanifatturati prodotti u li jsir l-ewwel tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni tagħhom, kif ukoll id-dritt li jopponi għal kull ksur ( 39 ). Madankollu, dan l-għan ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jiggarantixxi protezzjoni wkoll kontra l-azzjonijiet intiżi li tiġi kkontestata l-validità tal-privattiva, fid-dawl tal-fatt li huwa fl-interess pubbliku li jiġi eliminat kwalunkwe ostakolu għall-attività ekonomika li jista’ jirriżulta minn privattiva maħruġa indebitament ( 40 ).

53. Għaldaqstant, huwa element kostituttiv tad-dritt tal-privattivi li, minkejja l-preżunzjoni ta’ validità ta’ dawn tal-aħħar, tista’ biss teżisti ċertezza dwar din il-validità kif ukoll dwar jekk prodotti kompetituri jiksrux dawn il-privattivi wara eżami ta’ dawn il-kwistjonijiet mill-awtoritajiet u mill-qrati kompetenti f’dan ir-rigward.

54. F’tali kuntest, tilwimiet u kawżi bejn manifatturi ta’ prodotti mediċinali ta’ oriġini u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ta’ dawn il-prodotti mediċinali sikwit jagħmlu parti mill-preparamenti għad-dħul fis-suq tal-prodotti mediċinali ġeneriċi. Barra minn hekk, peress li, sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq (ATS) għal prodott mediċinali ġeneriku, ma huwiex meħtieġ li jiġi stabbilit li dan il-prodott mediċinali ma jiksirx eventwali drittijiet ta’ privattiva tal-manifattur tal-prodott mediċinali ta’ oriġini ( 41 ), l-inċertezza dwar il-validità tal-privattiva u dwar jekk il-prodott mediċinali ġeneriku jiksirx din il-privattiva tista’ tippersisti saħansitra wara d-dħul fis-suq ta’ tali prodott mediċinali.

55. Konsegwentement, ma jistax jiġi sostnut li dħul b’riskju ta’ prodott mediċinali ġeneriku fis-suq, li jista’ jinstiga azzjoni ta’ ksur min-naħa tal-proprjetarju ta’ privattiva dwar il-prodott mediċinali ta’ oriġini, ma jikkostitwixxix possibbiltà reali u konkreta għal manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li jippenetra s-suq meta jkunu għadhom jeżistu drittijiet ta’ privattiva dwar il-prodott mediċinali ta’ oriġini.

56. Kif irrilevat ġustament il-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata ( 42 ), dan huwa iktar u iktar minnu f’kuntest bħal dak ta’ din il-kawża, fejn il-privattivi kontenzjużi ma humiex privattivi ta’ molekula, li jipproteġu l-IFA stess tal-prodott mediċinali ta’ oriġini, iżda huma privattivi ta’ proċess li jipproteġu ċerti metodi ta’ manifattura ta’ dan l-IFA. Konsegwentement, kuntrarjament għal privattiva ta’ molekula, dawn il-privattivi ta’ proċess ma jipprekludux, indipendentement mill-kwistjoni tal-validità tagħhom, lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq bl-IFA inkwistjoni mmanifatturat skont proċessi oħra. Fi kliem ieħor u bil-maqlub, f’sitwazzjoni fejn il-privattiva tal-IFA ta’ prodott mediċinali tkun skadiet u fejn laboratorju ta’ oriġini jkollu biss privattivi ta’ proċess, dħul ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tal-prodott mediċinali inkwistjoni jikser biss id-drittijiet ta’ privattiva ta’ dan il-laboratorju jekk jiġi stabbilit kemm li l-privattivi ta’ proċess inkwistjoni huma validi kif ukoll li dawn inkisru minn kull waħda mill-impriżi li setgħu potenzjalment jidħlu fis-suq ( 43 ).

57. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jiġi sostnut, kif jissuġġerixxu l-appellanti, li, sabiex tiġi pprovata l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u manifattur ta’ prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan il-prodott mediċinali, il-Kummissjoni hija “obbligata tipprova pożittivament” li l-prodott mediċinali ġeneriku inkwistjoni ma jiksirx il-privattiva kkonċernata, jiġifieri, f’dan il-każ, li l-proċessi użati mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi sabiex jiġi prodott is-citalopram ma kinux jiksru l-privattivi kontenzjużi ta’ Lundbeck.

58. Fil-fatt, fl-evalwazzjoni tas-saħħa tal-privattivi kkonċernati jew tal-punt jekk il-prodotti mediċinali ġeneriċi jiksrux dawn il-privattivi, il-Kummissjoni ma għandhiex twettaq tbassir dwar l-eżitu ta’ tilwimiet bejn proprjetarji ta’ privattivi u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, sabiex tevalwa r-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn dawn l-operaturi għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni. Kif spjegat fil-qosor, essenzjalment, il-Qorti Ġenerali fil-punt 159 tas-sentenza appellata, li kieku l-Kummissjoni kellha tkun obbligata tipprova li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu ċertament, jew bi probabbiltà kbira, ser jirbħu f’tilwima dwar privattiva ma’ Lundbeck u kienu ċertament, jew bi probabbiltà kbira, ser jidħlu fis-suq bil-prodotti tagħhom, dan barra minn hekk ikun jammonta għal konfużjoni bejn kompetizzjoni reali u potenzjali u jinjora l-fatt li l-Artikolu 101 TFUE jipproteġi preċiżament ukoll lil din tal-aħħar ( 44 ).

59. Huwa minnu li awtorità tal-kompetizzjoni ma għandhiex tinjora kull kwistjoni dwar id-dritt tal-privattivi, li tista’ tinfluwenza l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ tali relazzjoni ta’ kompetizzjoni, peress li eventwali privattivi li jipproteġu prodott mediċinali ta’ oriġini jew wieħed mill-proċessi ta’ manifattura tiegħu mingħajr dubju jagħmlu parti mill-kuntest ekonomiku u ġuridiku li jikkaratterizza r-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn il-proprjetarji ta’ dawn il-privattivi u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Madankollu, l-evalwazzjoni tad-drittijiet mogħtija minn privattiva, imwettqa mill-awtorità tal-kompetizzjoni, ma għandhiex tikkonsisti f’eżami tas-saħħa tal-privattiva jew tal-probabbiltà li tilwima bejn il-proprjetarju tagħha u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tista’ tirriżulta fil-konstatazzjoni li l-privattiva hija valida u li nkisret. Din l-evalwazzjoni għandha pjuttost tirrigwarda l-kwistjoni jekk, minkejja l-eżistenza ta’ din il-privattiva, il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi għandux possibbiltajiet reali u konkreti li jidħol fis-suq fil-mument rilevanti ( 45 ).

60. Issa, għal dan il-għan, għandhom preċiżament jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, minbarra l-fatt li privattiva ta’ proċess ma tipprekludix id-dħul fis-suq ta’ prodotti mmanifatturati skont proċessi oħra, il-fatt li l-inċertezza dwar il-validità ta’ privattivi li jkopru prodotti mediċinali hija karatteristika fundamentali tas-settur farmaċewtiku; li l-preżunzjoni ta’ validità ta’ privattiva dwar prodott mediċinali ta’ oriġini ma hijiex ekwivalenti għal preżunzjoni ta’ illegalità ta’ verżjoni ġenerika ta’ dan il-prodott mediċinali mqiegħda fis-suq b’mod validu; li privattiva ma tiggarantixxix protezzjoni kontra l-azzjonijiet għal dikjarazzjoni ta’ invalidità; u li tali azzjonijiet u, b’mod partikolari, it-tnedija msejħa “b’riskju” ta’ prodott mediċinali ġeneriku, kif ukoll il-proċeduri ġudizzjarji li tqajjem, jitwettqu spiss fil-fażi preċedenti jew immedjatament sussegwenti għad-dħul fis-suq ta’ tali prodott mediċinali ġeneriku ( 46 ).

61. Minn dan isegwi li l-persistenza ta’ inċertezza dwar il-legalità tat-tqegħid fis-suq ta’ prodott mediċinali ġeneriku fid-dawl tad-dritt tal-privattivi bl-ebda mod ma teskludi li jiġi konkluż li l-manifattur ta’ dan il-prodott mediċinali ġeneriku għandu possibbiltajiet reali u konkreti li jidħol fis-suq inkwistjoni u li, għaldaqstant, teżisti relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dan il-manifattur u l-proprjetarju ta’ privattiva dwar il-prodott mediċinali ta’ oriġini għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.

62. Konsegwentement, l-appellanti ma jistgħux isostnu li l-eżistenza ta’ privattivi li jipproteġu ċertu prodott mediċinali tikkostitwixxi ostakolu legali li jeskludi kull kompetizzjoni bħal drittijiet esklużivi rrikonoxxuti bħala li jikkostitwixxu tali ostakoli f’kawżi preċedenti ( 47 ), ħaġa li, barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-appellanti, spjegat korrettement fis-sentenza appellata ( 48 ).

63. Bl-istess mod, huwa minnu li l-punt 29 tal-Linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE għal ftehimiet dwar it-trasferiment ta’ teknoloġija ( 49 ), invokat mill-appellanti, jindika li l-partijiet fi ftehim ma jitqisux li huma kompetituri meta dritt dwar teknoloġija ma jkunx jista’ jiġi sfruttat jekk mhux bi ksur ta’ dritt ieħor validu dwar teknoloġija. Madankollu, dan l-istess punt jispeċifika li, fil-prattika, jista’ jkun hemm każijiet fejn ma jkun hemm l-ebda ċertezza jekk dritt partikolari dwar teknoloġija jkunx validu u miksur, ħaġa li hija preċiżament il-każ ta’ privattivi bħal dawk ikkonċernati f’dan il-każ.

64. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball meta kkonstatat li l-privattivi kontenzjużi ma kinux jikkostitwixxu ostakoli insormontabbli għad-dħul tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq tas-citalopram u li, sabiex tipprova l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u dawn il-manifatturi, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata tipprova li dawn tal-aħħar setgħu jidħlu fis-suq mingħajr ma jiksru eventwali drittijiet ta’ privattiva ta’ Lundbeck.

65. Għalhekk, l-ewwel parti tar-raba’ aggravju għandha tiġi miċħuda.

b) Fuq l-allegati żbalji mwettqa mill-Qorti Ġenerali fl-evalwazzjoni tal-provi prodotti mill-Kummissjoni sabiex tipprova l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi

66. Permezz tat-tieni u tat-tielet parti tar-raba’ aggravju tagħhom, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji fl-evalwazzjoni tal-provi intiżi li juru l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi.

67. Il-Kummissjoni ssostni li, b’dan l-argument, l-appellanti jfittxu li jikkontestaw il-konklużjonijiet fattwali tal-Qorti Ġenerali u li jiksbu eżami mill-ġdid mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-provi prodotti quddiem il-Qorti Ġenerali, ħaġa li hija inammissibbli fil-kuntest ta’ appell.

68. Din l-oġġezzjoni għandha madankollu tiġi kkwalifikata.

69. B’hekk, huwa tabilħaqq minnu li l-appellanti jressqu xi argumenti dwar l-evalwazzjoni tal-fatti mill-Qorti Ġenerali, li, ħlief fil-każ ta’ żnaturament tal-provi li, f’dan il-każ, la huwa allegat u lanqas manifest, huma inammissibbli fl-istadju tal-appell ( 50 ).

70. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li l-qalba tal-argument tal-appellanti tirrigwarda l-metodoloġija applikata mill-Kummissjoni u mill-Qorti Ġenerali sabiex jaslu għall-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, ħaġa li, barra minn hekk, tidher mit-tweġibiet stess mogħtija mill-Kummissjoni kontra l-allegazzjonijiet tal-appellanti. Għaldaqstant, dawn huma kwistjonijiet ta’ liġi mressqa għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal-appell.

71. B’hekk, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta vvalidat l-approċċ tal-Kummissjoni li kien jikkonsisti fil-fatt li bbażat ruħha essenzjalment fuq provi li juru l-evalwazzjoni suġġettiva li kellha Lundbeck tas-saħħa tal-privattivi tagħha sabiex tikkonkludi li kienet teżisti kompetizzjoni potenzjali bejn din tal-aħħar u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, filwaqt li b’dan il-mod naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni diversi provi oġġettivi li setgħu jipprovaw l-assenza ta’ tali relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali.

72. Billi għamlet hekk, il-Qorti Ġenerali, b’mod arbitrarju u billi kkontradixxiet ruħha fil-motivi tagħha, irrifjutat li tieħu inkunsiderazzjoni provi sussegwenti għall-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi meta t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dawn il-provi kien ikun favorevoli għall-appellanti, filwaqt li ma żammitx lura milli tibbaża ruħha fuq tali provi sussegwenti sabiex tislet konklużjonijiet sfavorevoli għal dawn tal-aħħar.

73. Madankollu, dan l-argument ma jistax jirnexxi.

74. B’hekk, l-allegazzjonijiet tal-appellanti huma bbażati, l-ewwel nett, fuq qari parzjali u żbaljat tas-sentenza appellata.

75. Fil-fatt, kif issostni ġustament il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali indikat espliċitament, fil-punt 142 tas-sentenza appellata, li l-appellanti ma kellhomx raġun meta allegaw li l-Kummissjoni kienet ibbażat ruħha “kważi esklużivament” fuq evalwazzjonijiet suġġettivi minn Lundbeck tas-saħħa tal-privattivi tagħha sabiex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn din tal-aħħar u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi.

76. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat ukoll, fl-istess punt 142 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet wettqet eżami fid-dettall, għal kull waħda mill-impriżi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati, tal-possibbiltajiet reali u konkreti tagħhom li jidħlu fis-suq, u dan billi bbażat ruħha fuq provi oġġettivi bħalma huma, b’mod partikolari, l-investimenti li kienu diġà saru, il-passi mwettqa sabiex tinkiseb ATS u l-kuntratti ta’ provvista konklużi mal-fornituri tagħhom ta’ IFA. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha wkoll, fil-punt 144 tas-sentenza appellata, fuq provi oġġettivi oħra, bħalma huma l-eżistenza stess tal-ftehimiet kontenzjużi u tal-pagamenti mwettqa minn Lundbeck lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, sabiex tikkonkludi li l-Kummissjoni kienet ipprovat b’mod suffiċjenti fid-dritt l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dawn l-operaturi.

77. Issa, il-mod kif twettqet tali evalwazzjoni huwa konformi mal-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kompetizzjoni potenzjali li teżisti bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u manifattur ta’ prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan l-istess prodott mediċinali.

78. Fil-fatt, sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn tali operaturi, għandu jiġi ddeterminat jekk, fid-data tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienx wettaq passi preparatorji suffiċjenti, f’termini amministrattivi, ġudizzjarji u kummerċjali, li jippermettulu jidħol fis-suq ikkonċernat f’terminu li jista’ joħloq pressjoni kompetittiva fuq il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ta’ oriġini u b’hekk jiġu stabbiliti d-determinazzjoni soda tiegħu u l-kapaċità tiegħu stess li jidħol f’dan is-suq anki fil-preżenza ta’ privattivi ta’ proċess li għadhom miżmuma minn dan il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ta’ oriġini ( 51 ).

79. Barra minn hekk, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, għall-finijiet li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi u laboratorju ta’ oriġini, il-perċezzjoni min-naħa ta’ dan tal-aħħar tar-riskju li jippreżenta l-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi għall-interessi kummerċjali tiegħu, perċezzjoni li tirriżulta b’mod partikolari mill-konklużjoni stess ta’ ftehim bejn dawn l-operaturi kif ukoll mid-dispożizzjoni tal-laboratorju ta’ oriġini li jwettaq trasferimenti ta’ valur lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi inkambju għall-posponiment tad-dħul tiegħu fis-suq ( 52 ).

80. It-tieni nett, mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li jidher li qegħdin jallegaw l-appellanti, l-approċċ tal-Qorti Ġenerali, li jikkonsisti fil-fatt li bbażat ruħha, fost sensiela ta’ indizji, ukoll fuq provi li juru l-perċezzjoni, minn Lundbeck, tal-pressjoni kompetittiva eżerċitata mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi sabiex tikkonkludi li kienet teżisti relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali, ma fih ebda żball metodoloġiku. Għall-kuntrarju, il-perċezzjoni tal-operatur diġà preżenti hija element rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ relazzjoni kompetittiva bejnu u impriża esterna għas-suq ( 53 ).

81. B’hekk, il-Qorti Ġenerali, mingħajr ma twettaq żball, setgħet tieħu inkunsiderazzjoni, fost provi oħra, b’mod partikolari fil-punt 145 tas-sentenza appellata, ikkontestat mill-appellanti, il-fatt li Lundbeck kellha dubji dwar il-validità tal-privattivi tagħha sabiex tikkonkludi li l-Kummissjoni kienet ipprovat b’mod suffiċjenti fid-dritt l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi.

82. Madankollu, l-appellanti jsostnu, it-tielet nett, li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta kkonkludiet, fid-dawl tad-dokumenti li fuqhom hija bbażat ruħha, li Lundbeck kellha dubji dwar il-validità tal-privattivi tagħha, meta dawn kienu dokumenti mfassla wara l-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi. Għaldaqstant, skont l-appellanti, il-Qorti Ġenerali aċċettat, b’mod żbaljat, kontradittorju u arbitrarju, provi sussegwenti għall-konklużjoni tal-imsemmija ftehimiet li kienu sfavorevoli għall-appellanti, filwaqt li rrifjutat li tieħu inkunsiderazzjoni tali provi sussegwenti meta dawn kienu invokati favur dawn tal-aħħar.

83. Madankollu, dan l-argument huwa wkoll infondat.

84. B’hekk, huwa tabilħaqq minnu li l-Qorti Ġenerali ma tistax tikkonferma konstatazzjoni ta’ ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni meta jkollha provi li jistgħu jinvalidaw tali konstatazzjoni ( 54 ). Madankollu, ukoll skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju prevalenti fid-dritt tal-Unjoni huwa dak ta’ produzzjoni libera tal-provi u l-uniku kriterju rilevanti sabiex jiġu evalwati l-provi prodotti jinsab fil-kredibbiltà tagħhom ( 55 ). Skont ir-regoli applikabbli b’mod ġenerali fir-rigward tal-provi, il-kredibbiltà u, għaldaqstant, il-valur probatorju ta’ dokument jiddependu mill-oriġini tiegħu, miċ-ċirkustanzi tat-tfassil tiegħu, mid-destinatarju tiegħu u min-natura raġonevoli u affidabbli tal-kontenut tiegħu ( 56 ).

85. Issa, f’dan il-każ, l-evalwazzjoni tal-provi mill-Qorti Ġenerali, ikkontestata mill-appellanti, hija konformi ma’ dawn il-prinċipji.

86. B’hekk, il-Qorti Ġenerali affermat ġustament, fil-punti 139 u 141 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kellha raġun tibbaża ruħha, sabiex tevalwa s-sitwazzjoni kompetittiva bejn il-partijiet fil-ftehimiet kontenzjużi fil-mument tal-konklużjoni tagħhom, fuq dokumenti li kienu jirriflettu l-perċezzjoni tas-saħħa tal-privattivi kontenzjużi minn dawn il-partijiet f’dak il-mument. Fil-fatt, huwa biss abbażi tal-informazzjoni li kellhom dak iż-żmien u tal-perċezzjoni tagħhom tas-suq f’dak il-mument li huma ddeċidew li jadottaw aġir partikolari u li jikkonkludu l-ftehimiet kontenzjużi. Għaldaqstant, kif indikat ukoll il-Qorti Ġenerali fil-punt 141 tas-sentenza appellata, huwa korrett li provi sussegwenti għall-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni meta dawn jippermettu li tiġi stabbilita l-pożizzjoni tal-partijiet fil-mument rilevanti.

87. Konsegwentement, minn naħa, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tal-appellanti, il-Qorti Ġenerali la wettqet żball u lanqas ma qalbet l-oneru tal-prova meta bbażat ruħha, fil-punt 254 tas-sentenza appellata, fuq provi li seħħew fil-perijodu sussegwenti għall-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi sabiex tikkonstata li Lundbeck kellha dubji dwar il-validità tal-privattivi kontenzjużi, filwaqt li affermat li din tal-aħħar ma kienet ipproduċiet ebda prova li tippermetti li jiġi spjegat kif, preċedentement, l-evalwazzjoni tagħha ta’ din il-kwistjoni kienet differenti.

88. Fil-fatt, id-dokumenti li t-teħid inkunsiderazzjoni tagħhom mill-Qorti Ġenerali huwa kkontestat mill-appellanti kienu dokumenti interni ta’ Lundbeck ( 57 ). Dawn għalhekk ma kinux dokumenti li tfasslu sussegwentement għall-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi għall-finijiet tad-difiża ta’ Lundbeck fil-proċedura quddiem il-Kummissjoni, ħaġa li kienet tkun element tali li jostakola l-kredibbiltà tagħhom ( 58 ). Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali, mingħajr ma twettaq żball u mingħajr ma taqleb l-oneru tal-prova, setgħet tikkonkludi li, fl-assenza ta’ provi li setgħu jipprovaw li Lundbeck kellha raġunijiet għalfejn tibdel radikalment il-pożizzjoni tagħha f’dan ir-rigward wara l-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, kien kredibbli li dawn id-dokumenti kienu jirriflettu wkoll il-perċezzjoni minn din tal-aħħar tas-saħħa tal-privattivi tagħha fil-mument tal-konklużjoni tal-imsemmija ftehimiet.

89. Min-naħa l-oħra, l-appellanti jsostnu wkoll b’mod żbaljat li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta rrifjutat li tieħu inkunsiderazzjoni, fil-punti 136 u 143 sa 146 tas-sentenza appellata, il-provi prodotti minn Lundbeck sabiex tipprova li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu kisru l-privattivi tagħha, li hija kienet kisbet ordnijiet jew miżuri provviżorji oħra f’kawżi ta’ ksur jew li l-EPO kien ikkonferma l-privattiva dwar il-kristallizzazzjoni fl-aspetti rilevanti kollha tagħha fl-2009.

90. Kuntrarjament għall-affermazzjoni tal-appellanti, il-Qorti Ġenerali ma rrifjutatx li tieħu inkunsiderazzjoni dawn il-provi biss għaliex dawn kienu provi sussegwenti għall-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi. Ir-raġuni għal dan ir-rifjut kienet pjuttost li dawn il-provi, minkejja li kienu fatti oġġettivi u mhux dikjarazzjonijiet suġġettivi mfassla in tempore suspecto, kienu sempliċement irrilevanti sabiex jiġu evalwati r-relazzjonijiet ta’ kompetizzjoni eżistenti bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-mument tal-konklużjoni ta’ dawn il-ftehimiet. Għaldaqstant, kif ikkonstatat ġustament il-Qorti Ġenerali, dawn il-provi ma kienu jbiddlu xejn mill-fatt li, f’dak il-mument, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienu pperċepiti bħala theddida minn Lundbeck, dawn l-operaturi kollha kellhom dubji dwar il-validità tal-privattiva dwar il-kristallizzazzjoni u ma kienx eskluż li qorti nazzjonali setgħet tiddikjaraha invalida.

91. Fil-fatt, kuntrarjament għall-opinjoni tal-appellanti, indipendentement mill-kwistjoni jekk dan japplikax f’dan il-każ, ma huwiex għaliex il-perċezzjoni ta’ ċerta realtà minn operatur fil-mument tal-konklużjoni ta’ ftehim tirriżulta sussegwentement li hija infondata li l-perċezzjoni inkwistjoni ma tistax tittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kompetizzjoni potenzjali fil-mument rilevanti. L-idea tal-appellanti li operaturi jistgħu jqisu, “suġġettivament”, “b’mod żbaljat”, li huma kompetituri potenzjali f’mument partikolari filwaqt li sussegwentement jista’ jirriżulta li, “oġġettivament”, huma ma kinux effettivament kompetituri potenzjali f’dak il-mument, hija fil-fatt infondata. Din l-idea tonqos milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-operaturi jaġixxu neċessarjament, f’mument partikolari, abbażi tal-perċezzjoni tagħhom tar-realtà f’dak il-mument u li dawn l-azzjonijiet, min-naħa tagħhom, jifformaw ir-realtà u b’hekk jikkontribwixxu għall-eżistenza jew għall-kuntrarju għall-assenza ta’ kompetizzjoni potenzjali. Għaldaqstant, jekk, minħabba sensiela ta’ elementi, jista’ jiġi konkluż li teżisti relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali f’mument partikolari, avveniment jew fatt sussegwenti ma huwiex ser jinvalida a posteriori l-eżistenza ta’ din il-kompetizzjoni potenzjali fil-mument meħud inkunsiderazzjoni.

92. Barra minn hekk, u fi kwalunkwe każ, sabiex tikkonkludi, f’dan il-każ, li kienet teżisti kompetizzjoni potenzjali, il-Qorti Ġenerali ma bbażatx ruħha biss fuq il-possibbiltà li l-privattiva dwar il-kristallizzazzjoni tiġi ddikjarata invalida jew il-perċezzjoni tal-partijiet f’dan ir-rigward, iżda fuq sensiela ta’ elementi. Bl-istess mod, ma huwiex neċessarju li jiġi ddeterminat jekk huwiex ġustament li l-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 146 tas-sentenza appellata, li, fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, Lundbeck ma kienet kisbet l-ebda miżura provviżorja, ħaġa li jikkontestaw l-appellanti. Fil-fatt, l-eżistenza ta’ tali miżuri provviżorji ma hijiex fi kwalunkwe każ tali li tinvalida l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn laboratorju ta’ oriġini u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li kontrihom dan il-laboratorju jikseb l-għoti ta’ tali miżuri ( 59 ).

93. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żbalji metodoloġiċi fl-evalwazzjoni tal-provi prodotti mill-Kummissjoni sabiex tipprova l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi.

94. Għalhekk, it-tieni u t-tielet parti tar-raba’ aggravju għandhom ukoll jiġu miċħuda.

c) Fuq l-argumenti tal-appellanti li jfittxu li jipprovaw l-allegata assenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati

95. Permezz tar-raba’ sas-seba’ parti tar-raba’ aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji meta vvalidat, fil-punti 207 sa 330 tas-sentenza appellata, il-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi inkwistjoni f’kull territorju kkonċernat mill-ftehimiet kontenzjużi.

96. Il-Kummissjoni ssostni wkoll li dan l-argument huwa inammissibbli għaliex ifittex li jikkontesta l-konklużjonijiet fattwali tal-Qorti Ġenerali u li jikseb eżami mill-ġdid mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-provi prodotti quddiem il-Qorti Ġenerali. Madankollu, għalkemm fil-fatt iressqu elementi ta’ natura fattwali li l-eżami tagħhom għandu jitwettaq biss mill-Qorti Ġenerali, mill-argument tal-appellanti jirriżulta li huma jikkritikaw ukoll żbalji metodoloġiċi allegatament imwettqa mill-Qorti Ġenerali fl-eżami tagħha tal-kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, ħaġa li hija permessa fl-istadju tal-appell.

97. Madankollu, fuq il-mertu, l-argument tal-appellanti ma jistax jirnexxi peress li, minn naħa, jikkoinċidi ferm mal-kritiki metodoloġiċi li diġà ġew ikkonfutati fl-eżami tal-partijiet preċedenti ta’ dan l-aggravju u, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-kumplament, jirriżulta wkoll li huwa infondat.

98. B’hekk, l-appellanti jikkritikaw, l-ewwel nett, li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta aċċettat l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u Merck (GUK) fir-Renju Unit kif ukoll fiż-ŻEE kollha, bejn Lundbeck u Arrow fir-Renju Unit u fid-Danimarka, bejn Lundbeck u Alpharma fiż-ŻEE, kif ukoll bejn Lundbeck u Ranbaxy fiż-ŻEE mingħajr ma rrikjediet il-prova, min-naħa tal-Kummissjoni, tal-fatt li dawn il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi setgħu daħlu fis-suq b’citalopram li ma jiksirx il-privattivi kkonċernati, jiġifieri citalopram immanifatturat skont proċessi differenti minn dawk protetti mill-privattivi kontenzjużi ta’ Lundbeck. Bl-istess mod, l-appellanti jtennu l-idea li jkun żbaljat, minħabba l-preżunzjoni ta’ validità tal-privattivi, li l-possibbiltà ta’ kontestazzjoni tal-imsemmija validità titqies li hija l-espressjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali.

99. Issa, kif diġà ġie indikat iktar ’il fuq fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel parti ta’ dan l-aggravju, sabiex tiġi pprovata l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u manifattur ta’ prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan il-prodott mediċinali, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata tipprova li l-prodott mediċinali ġeneriku ma jiksirx il-privattiva kkonċernata jew li din tal-aħħar kienet tiġi invalidata fi proċedura ġudizzjarja, u d-dħul imsejjaħ “b’riskju” ta’ prodott mediċinali ġeneriku fis-suq kif ukoll il-kontestazzjoni tal-validità ta’ privattiva jistgħu, għall-kuntrarju, jitqiesu li huma possibbiltajiet reali u konkreti ta’ kompetizzjoni mal-proprjetarju tal-privattiva ( 60 ).

100. It-tieni nett, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali b’mod żbaljat ikkonkludiet li Merck (GUK) u Arrow kienu kompetituri ta’ Lundbeck billi bbażat ruħha fuq provi suġġettivi u billi injorat provi oġġettivi sussegwenti. Issa, dawn l-argumenti, sa fejn ma jikkonsistux fil-fatt li jfittxu li jiksbu eżami mill-ġdid mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ ċerti provi fattwali li diġà ġew evalwati mill-Qorti Ġenerali iżda jagħtu kritika metodoloġika tal-evalwazzjoni tal-imsemmija fatti mill-Qorti Ġenerali, diġà ġew ikkonfutati fil-kuntest tal-eżami tat-tieni u tat-tielet parti ta’ dan l-aggravju iktar ’il fuq ( 61 ).

101. Fl-aħħar nett, it-tielet nett, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta vvalidat il-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi filwaqt li dawn il-manifatturi ressqu talbiet għal ATS jew kisbu ATS għall-prodotti tagħhom f’parti mill-pajjiżi kkonċernati mill-ftehimiet kontenzjużi biss matul il-perijodu jew wara l-iskadenza ta’ dawn tal-aħħar.

102. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-Qorti Ġenerali eżaminat fid-dettall, b’mod partikolari fil-punti 168 sa 182 tas-sentenza appellata, il-punt jekk il-fatt li manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jkun għad ma għandux ATS għas-suq ta’ ċertu pajjiż jipprekludix l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dan il-manifattur u l-proprjetarju ta’ privattiva dwar il-prodott mediċinali ta’ oriġini li diġà jkun qiegħed jinbiegħ fis-suq ġeografiku inkwistjoni. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali analizzat, fl-imsemmija punti, is-sitwazzjoni ta’ kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi partijiet fil-ftehimiet kontenzjużi f’termini ta’ ATS għas-swieq ġeografiċi kkonċernati minn dawn il-ftehimiet.

103. B’hekk, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, l-ewwel nett, li l-fatt li manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jkun għad ma għandux ATS għall-prodott tiegħu fi Stat Membru partikolari ma jipprekludix l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn dan il-manifattur u laboratorju ta’ oriġini li diġà jkun attiv fiż-żona ġeografika inkwistjoni, peress li l-kompetizzjoni potenzjali tinkludi b’mod partikolari l-attivitajiet tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi intiżi li jinkisbu ATS u li jitwettqu l-passi amministrattivi u kummerċjali kollha indispensabbli għall-preparazzjoni tad-dħul tagħhom fis-suq ( 62 ). Kif indikat ukoll il-Qorti Ġenerali, għalkemm l-għeluq pożittiv tal-proċedura sabiex tinkiseb ATS huwa indispensabbli sabiex ikun jista’ jkun hemm kompetizzjoni effettiva, it-triq sabiex wieħed jasal f’dan l-istadju, meta din tinbeda minn impriża li tkun ilha żmien twil tipprepara b’mod serju għad-dħul tagħha fis-suq, taqa’ taħt il-kompetizzjoni potenzjali ( 63 ).

104. Bl-istess mod, il-Qorti Ġenerali osservat, fil-punti 163 u 232 tas-sentenza appellata, li ma huwiex neċessarju li l-Kummissjoni tipprova li d-dħul tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq kien ser iseħħ b’ċertezza f’kull wieħed mill-pajjiżi kkonċernati mill-ftehimiet kontenzjużi qabel l-iskadenza ta’ dawn tal-aħħar sabiex tkun tista’ tistabbilixxi l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali, peress li din tal-aħħar ma tirrikjedix li jiġi pprovat dħul ċert fis-suq, iżda tirrikjedi biss l-eżistenza ta’ possibbiltajiet reali u konkreti f’dan ir-rigward.

105. Issa, l-appellanti ma jipproduċu ebda prova tali li tikkontradixxi dawn il-kunsiderazzjonijiet li, barra minn hekk, ma huma vvizzjati b’ebda żball ta’ liġi.

106. Fil-fatt, ir-rifjut li tiġi rrikonoxxuta l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u l-manifattur ta’ prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan il-prodott mediċinali, li barra minn hekk huwa stabbilit li għandu d-determinazzjoni soda kif ukoll il-kapaċità stess li jidħol fis-suq, sempliċement minħabba li dan il-manifattur ikun għad ma għandux ATS ikun jammonta għall-esklużjoni ta’ kull eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali u b’hekk kull applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni matul il-fażi preparatorja għad-dħul fis-suq ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, li l-passi mwettqa sabiex tinkiseb ATS jagħmlu preċiżament parti minnha. Tali pożizzjoni tmur totalment kontra l-effett utli tal-Artikolu 101 TFUE, għaliex tfisser li jkun permess li jitwaqqfu jew jiddewmu l-preparamenti ta’ impriżi li fil-futur jistgħu jidħlu fis-suq permezz ta’ ftehimiet ta’ esklużjoni, b’mod li dħul fis-suq ta’ tali operaturi u, għaldaqstant, kompetizzjoni reali jistgħu ma jseħħu qatt.

107. It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, f’dan il-każ, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi mhux biss kienu ilhom żmien twil jippreparaw b’mod serju għad-dħul tagħhom fis-suq, iżda li barra minn hekk dawn diġà kellhom ATS, jew kienu bdew iwettqu passi sabiex jiksbu ATS fi żmien qasir jew medju. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali eżaminat, b’mod speċifiku, is-sitwazzjoni ta’ kull wieħed mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kkonċernati u minn dan ikkonkludiet li kull wieħed minnhom kellu possibbiltajiet reali u konkreti li jikseb ATS u għaldaqstant jidħol fis-suq tas-citalopram f’diversi pajjiżi taż-ŻEE, b’mod partikolari billi juża l-proċedura ta’ rikonoxximent reċiproku prevista mid-Direttiva 2001/83 ( 64 ), f’terminu suffiċjentement qasir sabiex jeżerċita pressjoni kompetittiva fuq Lundbeck ( 65 ).

108. L-appellanti ma jikkontestawx il-fatti li fuqhom ibbażat ruħha l-Qorti Ġenerali sabiex tasal għal din il-konklużjoni u lanqas ma jinvokaw l-iżnaturament tagħhom, iżda sempliċement isostnu li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ressqu talbiet għal ATS jew kisbu ATS għall-prodotti tagħhom f’parti mill-pajjiżi kkonċernati mill-ftehimiet kontenzjużi biss matul il-perijodu jew wara l-iskadenza ta’ dawn tal-aħħar.

109. Abbażi ta’ dan l-istess argument, l-appellanti jsostnu, fit-tweġiba tagħhom għall-mistoqsija tiegħi dwar l-impatt tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Generics (UK) et ( 66 ) fuq din il-proċedura ( 67 ), li l-kriterju stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja fl-imsemmija sentenza sabiex tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi tal-imsemmi prodott mediċinali ma huwiex issodisfatt f’dan il-każ.

110. Issa, kif għadu kemm ġie kkonstatat, il-fatt li wieħed ikun għad ma għandux ATS ma huwiex tali li jinvalida l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Dan huwa iktar u iktar minnu peress li, kif osservat ġustament il-Kummissjoni waqt is-seduta f’din il-kawża, huwa impossibbli li jsir magħruf jekk humiex preċiżament il-ftehimiet kontenzjużi stess li inċentivaw lil dawn il-manifatturi sabiex jastjenu milli jwettqu b’mod iktar mgħaġġel il-passi neċessarji għall-kisba ta’ ATS għall-prodotti tagħhom fl-Istati kkonċernati minn dawn il-ftehimiet.

111. Kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tal-appellanti, dan huwa wkoll konformi mal-konstatazzjonijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 43 u 44 tas-sentenza Generics (UK) et ( 68 ). Fil-fatt, fl-imsemmija punti, il-Qorti tal-Ġustizzja sempliċement indikat li, sabiex tiġi evalwata r-relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi f’ċirkustanzi simili għal dawk ikkonċernati f’dan il-każ, għandu jiġi ddeterminat jekk dan il-manifattur, fil-mument rilevanti, kienx wettaq passi preparatorji suffiċjenti li jippermettulu jidħol fis-suq ikkonċernat f’terminu li jista’ joħloq pressjoni kompetittiva fuq il-proprjetarju tal-privattiva. Dawn il-passi jistgħu jinkludu, inter alia, dawk intiżi li jippermettulu jkollu, fl-imsemmi terminu, l-ATS meħtieġa.

112. Issa, kif għadu kemm ġie osservat, l-appellanti ma jikkontestawx il-konstatazzjonijiet fattwali li fuqhom ibbażat ruħha l-Qorti Ġenerali sabiex tikkonkludi li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kellhom possibbiltajiet reali u konkreti li jiksbu ATS u għaldaqstant jidħlu fis-suq tas-citalopram f’diversi pajjiżi taż-ŻEE f’terminu suffiċjentement qasir sabiex jeżerċitaw pressjoni kompetittiva fuq Lundbeck.

113. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-raba’ sas-seba’ parti tar-raba’ aggravju għandhom ukoll jiġu miċħuda, bl-istess mod kif għandu jiġi miċħud dan l-aggravju kollu kemm hu.

2. Fuq il-klassifikazzjoni tal-ftehimiet bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (l-ewwel sat-tielet aggravju tal-appell)

114. Permezz tal-ewwel tliet aggravji tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji meta kklassifikat il-ftehimiet kontenzjużi bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

115. L-ewwel nett, fil-kuntest tal-ewwel aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta vvalidat l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fis-sens li dawn il-ftehimiet kienu jirrestrinġu l-kompetizzjoni minħabba l-għan tagħhom anki jekk ir-restrizzjonijiet previsti kienu jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi kontenzjużi, jiġifieri anki jekk jitqies li dawn il-ftehimiet kienu jipprekludu biss id-dħul fis-suq ta’ citalopram ġeneriku meqjus mill-partijiet fil-ftehimiet li potenzjalment jikser dawn il-privattivi u mhux id-dħul fis-suq ta’ kwalunkwe tip ta’ citalopram ġeneriku ( 69 ).

116. It-tieni nett, fil-kuntest tat-tieni aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji meta kkonkludiet li ħamsa mis-sitt ftehimiet kontenzjużi kienu jeċċedu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi kontenzjużi, jiġifieri li kienu jipprojbixxu lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jbigħu kwalunkwe tip ta’ citalopram ġeneriku u mhux biss citalopram immanifatturat skont il-proċessi protetti mill-privattivi kontenzjużi.

117. Fl-aħħar nett, permezz tat-tielet aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li, anki jekk jitqies li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li wħud mill-ftehimiet kontenzjużi kienu jeċċedu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi kontenzjużi billi kienu jipprojbixxu l-bejgħ ta’ kwalunkwe citalopram ġeneriku, il-Qorti Ġenerali xorta waħda kkonkludiet b’mod żbaljat li dawn il-ftehimiet kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

a) Fuq il-klassifikazzjoni ta’ ftehimiet li ma jeċċedux il-portata ta’ privattiva bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (l-ewwel aggravju)

118. Fl-opinjoni tal-appellanti, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jirrestrinġu l-kompetizzjoni minħabba l-għan tagħhom anki jekk jitqies li r-restrizzjonijiet li dawn imponew fuq il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma eċċedewx il-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi kontenzjużi. Għaldaqstant, skont l-appellanti, ftehim li jimponi restrizzjonijiet paragunabbli ma’ dawk li l-proprjetarju ta’ privattiva seta’ jikseb permezz ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji ma jistax jitqies, min-natura stess tiegħu, li jagħmel ħsara lill-kompetizzjoni. Fil-fatt, tali ftehim jirrifletti biss il-prerogattiva tal-proprjetarju ta’ privattiva li jeskludi mis-suq il-prodotti li jiksru l-privattivi kkonċernati.

119. Ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja fil-qasam tal-privattivi inqas u inqas jista’ jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan meta r-riżoluzzjoni bonarja ta’ kontenzjuż dwar privattivi tkun metodu ta’ prevenzjoni tat-tilwim leġittimu u ordinarju.

120. Fl-aħħar nett, kuntrarjament għall-konklużjonijiet tal-Qorti Ġenerali, il-fatt li l-proprjetarju tal-privattiva wettaq trasferiment ta’ valur sostanzjali lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi firmatarju tal-ftehim inkwistjoni ma jistax f’dan ir-rigward ikun rilevanti għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ ftehim bħala li jirrestrinġi l-kompetizzjoni minħabba l-għan tiegħu.

121. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet dan l-argument billi spjegat li huwa minnu li jistgħu jeżistu ftehimiet leġittimi ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar privattivi, anki akkumpanjati minn pagamenti min-naħa tal-proprjetarju tal-privattiva lil manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Madankollu, skont il-Qorti Ġenerali, meta tali pagament ikun marbut ma’ esklużjoni mis-suq ta’ kompetituri jew ma’ limitazzjoni tal-inċentivi sabiex iseħħ tali dħul, huwa possibbli li jitqies li tali limitazzjoni ma tirriżultax esklużivament mill-evalwazzjoni tas-saħħa tal-privattiva mill-partijiet, iżda li din il-limitazzjoni tkun inkisbet permezz ta’ tali pagament, u, għalhekk, tikkorrispondi għal xiri tal-kompetizzjoni.

122. Il-Qorti Ġenerali fakkret ukoll li, skont l-Artikolu 101 TFUE, kull operatur ekonomiku għandu jiddetermina b’mod awtonomu l-politika li jkollu l-intenzjoni li jsegwi fis-suq. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali approvat l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fis-sens li ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar privattivi jaqgħu taħt il-projbizzjoni stabbilita minn din id-dispożizzjoni meta jinkludu pagamenti bil-kontra sostanzjali, li jnaqqsu jew jillimitaw kwalunkwe inċentiv għall-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li jidħlu fis-suq matul ċertu perijodu, mingħajr madankollu ma jirriżolvu t-tilwima bażika dwar il-privattivi. Fil-fatt, f’tali każ, it-trasferiment ta’ valur jieħu post l-evalwazzjoni awtonoma, mill-partijiet, tas-saħħa tal-privattivi tal-laboratorju ta’ oriġini u l-evalwazzjoni tal-possibbiltajiet tagħhom li jirbħu l-kawża fil-każ ta’ eventwali tilwima.

123. Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali qieset li, bil-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, l-appellanti kienu skambjaw l-inċertezza dwar l-eżitu ta’ tali tilwimiet biċ-ċertezza li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma kinux ser jidħlu fis-suq, permezz tal-pagamenti bil-kontra sostanzjali, b’tali mod li eskludew kwalunkwe kompetizzjoni, anki potenzjali, fis-suq, matul il-perijodu ta’ dawn il-ftehimiet ( 70 ).

124. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-“kriterju tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattiva”, li skontu r-restrizzjonijiet kuntrattwali li jaqgħu taħt il-kamp ratione temporis, territorjali u materjali tad-drittijiet tal-proprjetarju tal-privattiva ma jiksrux id-dritt tal-kompetizzjoni, ma jistax jiġi adottat. Fil-fatt, skont il-Qorti Ġenerali, dan il-kriterju jwassal, minn naħa, sabiex jiġi preżunt li prodott mediċinali ġeneriku jikser il-privattiva tal-laboratorju ta’ oriġini, meta l-kwistjoni jekk il-prodott mediċinali ġeneriku jiksirx din il-privattiva jew le tibqa’ mhux riżolta. Min-naħa l-oħra, skont il-Qorti Ġenerali, dan il-kriterju huwa bbażat fuq il-preżunzjoni li kwalunkwe privattiva invokata fil-kuntest ta’ riżoluzzjoni bonarja ser titqies li hija valida fil-każ li tiġi kkontestata l-validità tagħha, meta ma teżisti ebda bażi f’dan ir-rigward fid-dritt jew fil-prattika.

125. Għaldaqstant, skont il-Qorti Ġenerali, il-fatt li ċerti restrizzjonijiet inklużi fil-ftehimiet kontenzjużi kienu tqiesu mill-Kummissjoni li jinsabu potenzjalment fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi ta’ Lundbeck kien ifisser biss li l-appellanti setgħu jiksbu restrizzjonijiet paragunabbli permezz ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji adottati għall-implimentazzjoni tal-privattivi tagħhom, jekk jitqies li huma kienu ser jirbħu l-kawżi quddiem il-qrati nazzjonali kompetenti. Għaldaqstant, anki li kieku l-ftehimiet kontenzjużi kienu jinkludu wkoll restrizzjonijiet li potenzjalment jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi tal-appellanti, dawn il-ftehimiet kienu jmorru lil hinn mill-għan speċifiku tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali tagħhom, li huwa minnu li kienu jinkludu d-dritt li jopponu għal ksur, iżda mhux id-dritt li jikkonkludu ftehimiet li permezz tagħhom kompetituri reali jew potenzjali fis-suq kienu jitħallsu sabiex ma jidħlux fis-suq ( 71 ).

126. Kuntrarjament għall-opinjoni tal-appellanti, dawn il-kunsiderazzjonijiet ma huma vvizzjati b’ebda żball ta’ liġi.

127. Fil-fatt, kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha fil-kawża Generics (UK) et ( 72 ), il-ftehimiet li permezz tagħhom manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jirrikonoxxi l-validità ta’ privattiva u jimpenja ruħu, inkambju għal trasferiment ta’ valur min-naħa tal-proprjetarju tal-privattiva, li ma jikkontestahiex u lanqas li jidħol fis-suq, jistgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Ir-raġuni għal dan hija li l-kontestazzjoni tal-validità tal-privattivi, b’mod partikolari permezz ta’ dħul imsejjaħ “b’riskju” fis-suq, tagħmel parti mill-proċess normali tal-kompetizzjoni fis-setturi li fihom jeżistu drittijiet ta’ esklużività fuq it-teknoloġiji.

128. Għaldaqstant, huwa tabilħaqq possibbli li manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jiddeċiedi b’mod awtonomu li jirrinunzja milli jidħol fis-suq u li jikkonkludi f’dan il-kuntest ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwima dwar privattivi. Madankollu, l-Artikolu 101 TFUE jobbliga lil kull operatur jiddetermina b’mod awtonomu l-aġir tiegħu fis-suq u jipprojbixxi lil tali operaturi milli jissostitwixxu intenzjonalment kooperazzjoni prattika bejniethom għar-riskji tal-kompetizzjoni. Għaldaqstant, ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwima dwar privattivi jikkorrispondi għal restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan jekk it-trasferiment ta’ valur imwettaq mill-proprjetarju tal-privattiva lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jiġi spjegat biss mill-interess kummerċjali komuni tal-partijiet li ma jikkompetux fuq il-merti.

129. Fil-fatt, jekk dan it-trasferiment ma jkollu ebda korrispettiv ieħor, min-naħa tal-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, ħlief ir-rinunzja tiegħu milli jidħol fis-suq u milli jikkontesta l-privattiva, dan jindika, fl-assenza ta’ spjegazzjoni plawżibbli oħra, li ma hijiex il-perċezzjoni tiegħu tas-saħħa tal-privattiva, iżda huwa l-prospett tat-trasferiment ta’ valur li inċentivah sabiex jirrinunzja għal dħul fis-suq u kontestazzjoni tal-privattiva.

130. Konsegwentement, ma jistax jiġi sostnut li l-konklużjoni ta’ tali ftehim taqa’ taħt l-implimentazzjoni, mill-proprjetarju tal-privattiva, tal-prerogattivi tiegħu li jirriżultaw mill-għan ta’ din tal-aħħar, u lanqas li din tikkorrispondi, min-naħa tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, biss għar-rikonoxximent minn dawn tal-aħħar tad-drittijiet ta’ privattiva, preżunti li huma validi, tal-proprjetarju tagħha. Fil-fatt, peress li l-preżunzjoni ta’ validità ta’ privattiva ma tipprovdi ebda informazzjoni dwar l-eżitu ta’ eventwali tilwima dwar din il-validità, ftehim li permezz tiegħu l-partijiet jeliminaw l-inċertezza f’dan ir-rigward permezz ta’ trasferiment ta’ valur favur il-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jikkorrispondi għall-eliminazzjoni tal-kompetizzjoni potenzjali li kienet tkun teżisti fl-assenza ta’ dan il-ftehim ( 73 ).

131. Ebda wieħed mill-argumenti mressqa mill-appellanti f’din il-proċedura ma huwa tali li jipprova li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta kkonfermat l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fis-sens, f’dan il-każ, li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jikkostitwixxu tali restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni intiżi li jinkiseb min-naħa tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi l-impenn li ma jikkompetux matul iż-żmien miftiehem inkambju għal pagament min-naħa ta’ Lundbeck li kellu biss l-imsemmi impenn bħala korrispettiv għalih.

1) Fuq in-nuqqas ta’ simetrija tar-riskji bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi

132. B’hekk, l-ewwel nett, huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex jiġi konkluż li ftehim ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwima dwar privattivi bejn il-proprjetarju ta’ privattiva u manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, akkumpanjat minn trasferiment ta’ valur min-naħa tal-proprjetarju tal-privattiva lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, mill-analiżi tal-ftehim għandu jirriżulta li l-imsemmi trasferiment ta’ valur jiġi spjegat biss mill-impenn tal-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi li ma jikkompetix bil-prodotti tiegħu matul iż-żmien miftiehem. Għalhekk għandu jiġi pprovat li dan it-trasferiment ma huwiex iġġustifikat fid-dawl ta’ għanijiet leġittimi tal-partijiet fil-ftehim, bħalma huma l-kumpens għal spejjeż marbuta mat-tilwima, il-provvista effettiva ta’ oġġetti jew ta’ servizzi jew ir-rinunzja għal impenji finanzjarji meħuda mill-proprjetarju tal-privattiva. Barra minn hekk, dejjem skont il-Qorti tal-Ġustizzja, jekk dan ikun il-każ, għandu jiġi ddeterminat ukoll jekk it-trasferiment ta’ valur imwettaq lill-manifattur ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienx suffiċjentement sostanzjali sabiex jinċentiva effettivament lil dan tal-aħħar sabiex jirrinunzja milli jidħol fis-suq ikkonċernat ( 74 ).

133. Madankollu, l-appellanti ma jipproduċu ebda prova li tista’ tipprova li, f’dan il-każ, it-trasferimenti ta’ valur imwettqa minn Lundbeck lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kellhom korrispettiv min-naħa ta’ dawn tal-aħħar differenti mill-astensjoni tagħhom milli jidħlu fis-suq. Bl-istess mod, l-appellanti ma jinvokaw ebda prova tali li tinvalida l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li, f’dan il-każ, l-ammonti tal-pagamenti bil-kontra previsti mill-ftehimiet kontenzjużi kienu suffiċjentement għoljin sabiex il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi jaċċettaw il-limitazzjonijiet għall-awtonomija tagħhom u sabiex inaqqsu l-inċentivi li huma kellhom sabiex jidħlu fis-suq. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li mid-dokumenti tal-proċess jirriżulta li dawn il-manifatturi ma kinux ser jaċċettaw li jżommu ’l bogħod mis-suq unilateralment, wara li kienu wettqu passi u investimenti sostanzjali, fl-assenza tal-pagamenti bil-kontra mwettqa lilhom minn Lundbeck ( 75 ).

134. Minflok ma jipproduċu l-iċken prova konkreta li tista’ tagħti spjegazzjoni għal dawn il-pagamenti, differenti minn dik adottata mill-Kummissjoni u mill-Qorti Ġenerali, l-appellanti fil-fatt sempliċement isostnu li l-imsemmija pagamenti huma spjegati min-nuqqas ta’ simetrija tar-riskji bejn Lundbeck u l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi. Għaldaqstant, li kieku dawn kellhom jidħlu fis-suq bi ksur tal-privattivi ta’ Lundbeck, id-danni li din tal-aħħar setgħet tikseb wara rebħa f’kawża qatt ma kienu jkunu suffiċjenti sabiex jikkumpensaw għat-telf ikkawżat, ħaġa li tispjega d-dispożizzjoni tagħha li twettaq il-pagamenti kontenzjużi.

135. Issa, kif spjegat ġustament il-Qorti Ġenerali fil-punti 379 sa 387 tas-sentenza appellata, il-fatt li l-konklużjoni ta’ ftehim hija soluzzjoni razzjonali u profittabbli f’termini ekonomiċi u kummerċjali għall-partijiet ma huwiex raġuni għalfejn tali ftehim ma jaqax taħt l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE. Bl-istess mod, huma l-awtoritajiet pubbliċi u mhux impriżi privati li għandhom jiżguraw l-osservanza tad-dispożizzjonijiet legali ( 76 ). Għaldaqstant, tali impriżi ma għandhomx jirrimedjaw għal allegata insuffiċjenza tal-leġiżlazzjoni permezz ta’ ftehimiet antikompetittivi u b’dan il-mod jieħdu l-liġi f’idejhom huma stess ( 77 ). Għaldaqstant, “nuqqas ta’ simetrija tar-riskji” bħal dak invokat mill-appellanti, bl-istess mod bħal eventwali nuqqasijiet fid-drittijiet nazzjonali tal-privattivi, ma jistgħux, anki jekk dawn jitqiesu li huma pprovati, jiġġustifikaw ftehimiet li jikkonsistu fil-fatt li operatur ekonomiku jħallas lill-kompetituri tiegħu sabiex dawn jibqgħu barra mis-suq.

2) Fuq ix-“xenarju kontrofattwali”

136. It-tieni nett, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta rrifjutat, fil-punti 472 u 473 tas-sentenza appellata, li teżamina x-“xenarju kontrofattwali”, jiġifieri s-sitwazzjoni li kienet isseħħ fl-assenza tal-ftehimiet kontenzjużi. Skont l-appellanti, tali eżami kien jiżvela li l-astensjoni tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq ma kinitx dovuta għall-eżistenza ta’ dawn il-ftehimiet, iżda sempliċement għall-eżistenza tal-privattivi ta’ Lundbeck.

137. L-appellanti jinsistu wkoll fuq dan il-punt fit-tweġiba għall-mistoqsija tiegħi dwar l-impatt tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Generics (UK) et ( 78 ) fuq din il-proċedura ( 79 ), billi jsostnu li, fl-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet l-importanza tal-analiżi kontrofattwali kif ukoll tat-teħid inkunsiderazzjoni ta’ effetti favur il-kompetizzjoni tal-ftehimiet ineżami, li ma kinux jeżistu fl-assenza ta’ dawn tal-aħħar, fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.

138. Madankollu, għandu jiġi osservat, qabelxejn, li, fil-punt 37 tas-sentenza Generics (UK) et, invokata mill-appellanti, il-Qorti tal-Ġustizzja sempliċement affermat li, għall-finijiet tal-analiżi tal-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ kompetizzjoni potenzjali bejn operaturi ekonomiċi, għandu jiġi ddeterminat jekk, fl-assenza tal-ftehim, kinux jeżistu possibbiltajiet reali u konkreti li l-impriża esterna għas-suq tikkompeti mal-impriża li diġà hija stabbilita fih.

139. Issa, indipendentement mill-punt jekk tali analiżi jistax ikollha xi xebh ma’ analiżi msejħa “kontrofattwali” tal-iżviluppi li jkunu seħħew fl-assenza ta’ ftehim u jekk huwiex neċessarju li titwettaq tali analiżi kontrofattwali f’każijiet li fihom ikunu inkwistjoni ftehimiet li jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, huwa suffiċjenti li jiġi kkonstatat li l-Qorti Ġenerali eżaminat b’mod iddettaljat, fis-sentenza appellata, il-punt jekk il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kellhomx possibbiltajiet reali u konkreti li jidħlu fis-suq fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, b’mod li huwa possibbli li jiġi konkluż li dawn il-possibbiltajiet ġew eliminati mill-imsemmija ftehimiet ( 80 ).

140. Barra minn hekk, huwa żbaljat li jiġi affermat, kif jagħmlu l-appellanti, li analiżi kontrofattwali kienet tiżvela li l-astensjoni mid-dħul fis-suq min-naħa tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kienet tirriżulta mhux mill-ftehimiet kontenzjużi, iżda mill-eżistenza tal-privattivi ta’ Lundbeck li kienu jipprekludu dħul fis-suq bi prodotti li jiksru dawn il-privattivi. Fil-fatt, tali argument jonqos milli jirrikonoxxi li, fil-mument tal-konklużjoni tal-ftehimiet kontenzjużi, kienet teżisti inċertezza dwar il-validità tal-privattivi kontenzjużi u dwar jekk il-prodotti tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kinux jiksru dawn il-privattivi. Issa, kif ikkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics (UK) et ( 81 ), hija preċiżament din l-inċertezza li tikkontribwixxi, sakemm tippersisti, għall-eżistenza ta’ sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni tal-inqas potenzjali bejn il-proprjetarju ta’ privattiva dwar prodott mediċinali u manifattur li jixtieq jidħol fis-suq bi prodott mediċinali ġeneriku ta’ dan il-prodott mediċinali.

141. Għaldaqstant, jekk jiġi pprovat li ftehim ifittex li jelimina din l-inċertezza, jista’ jiġi konkluż li dan jikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan peress li jissostitwixxi, għal sitwazzjoni li fiha l-partijiet jiġġestixxu b’mod awtonomu r-riskji u l-opportunitajiet li ġġib magħha din l-inċertezza, sitwazzjoni miftiehma li hija r-riżultat ta’ kooperazzjoni prattika bejn il-partijiet ( 82 ). Issa, huwa preċiżament permezz ta’ analiżi ta’ dan il-punt li l-Qorti tal-Ġustizzja waslet għall-konstatazzjoni li l-ftehimiet kontenzjużi f’dan il-każ kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan ( 83 ).

142. Fl-aħħar nett, f’dak li jirrigwarda t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ eventwali effetti favur il-kompetizzjoni ta’ ftehim, huwa tabilħaqq minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, fil-punt 103 tas-sentenza Generics (UK) et ( 84 ), invokata mill-appellanti, li tali effetti għandhom, bħala elementi tal-kuntest ta’ dan il-ftehim, jittieħdu debitament inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tiegħu bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, sa fejn huma jistgħu jqiegħdu fid-dubju l-evalwazzjoni globali tal-livell suffiċjentement dannuż tal-prattika kollużorja kkonċernata għall-kompetizzjoni u, konsegwentement, il-klassifikazzjoni tiegħu bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

143. Madankollu, f’dan il-każ, l-appellanti, fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom f’din il-proċedura tal-appell, ma jinvokaw ebda effett allegatament favur il-kompetizzjoni tal-ftehimiet kontenzjużi li kien jista’ jqiegħed fid-dubju l-analiżi tal-Qorti Ġenerali dwar il-klassifikazzjoni tal-imsemmija ftehimiet bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

3) Fuq l-assenza ta’ klawżoli ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni fil-ftehimiet kontenzjużi

144. It-tielet nett, l-appellanti jsostnu, fit-tweġiba tagħhom għall-mistoqsija tiegħi dwar l-impatt tas-sentenza fil-kawża Generics (UK) et fuq din il-proċedura ( 85 ), li l-analiżi tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-imsemmija sentenza, fis-sens li ftehimiet bħal dawk inkwistjoni fl-imsemmija kawża jistgħu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, kienet ibbażata prinċipalment fuq il-preżenza ta’ klawżoli ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-privattivi inkwistjoni fl-imsemmija ftehimiet. Issa, peress li l-ftehimiet kontenzjużi f’din il-kawża ma kinux jinkludu tali klawżoli ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni, il-Qorti Ġenerali wettqet żball meta kklassifikathom bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Fil-fatt, l-assenza ta’ klawżoli ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni fil-ftehimiet kontenzjużi tipprova li l-astensjoni tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jikkontestaw il-privattivi kontenzjużi ma rriżultatx minn dawn il-ftehimiet, iżda mill-evalwazzjoni awtonoma tas-saħħa tal-privattivi ta’ Lundbeck mill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi.

145. Madankollu, lanqas dan l-argument ma jista’ jirnexxi.

146. B’hekk, indipendentement mill-punt jekk il-ftehimiet inkwistjoni fil-kawża Generics (UK) et kinux jinkludu klawżoli espliċiti ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-privattiva kkonċernata jew jekk l-obbligu ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-imsemmija privattiva kienx jirriżulta biss mill-kuntest u mill-istruttura ta’ dawn il-ftehimiet ( 86 ), għandu jiġi kkonstatat li, fi kwalunkwe każ, f’dan il-każ, l-assenza ta’ klawżoli espliċiti ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni fil-ftehimiet kontenzjużi ma hijiex element li jista’ jqiegħed fid-dubju l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali li dawn il-ftehimiet kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

147. Fil-fatt, l-appellanti ma jressqu ebda argument tali li jista’ jinvalida l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali fil-punti 398 u 399 tas-sentenza appellanta fis-sens li, għalkemm il-ftehimiet kontenzjużi ma kienu jinkludu ebda klawżola ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni, il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi ma kellhom ebda interess li jikkontestaw il-privattivi ta’ Lundbeck wara li kkonkludew dawn il-ftehimiet, peress li l-pagamenti bil-kontra kienu jikkorrispondu, bejn wieħed u ieħor, għall-profitti li kienu qegħdin jistennew li jiġġeneraw fil-każ ta’ dħul fis-suq jew għad-danni li setgħu jiksbu li kieku rebħu l-kawżi kontra Lundbeck u li, anki jekk jitqies li dawn il-pagamenti kienu inqas mill-profitti mistennija, dan kien minkejja kollox profitt ċert u immedjat, li dawn il-manifatturi kienu jiksbu mingħajr ma jkollhom jassumu r-riskji li kien jimplika dħul fis-suq.

148. Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma iktar u iktar validi peress li mill-fatti analizzati mill-Qorti Ġenerali jirriżulta li, skont il-ftehimiet kontenzjużi, il-pagamenti ta’ Lundbeck lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi kellhom, tal-inqas parzjalment, jitwettqu fi ħlasijiet mifruxa matul l-iżvolġiment tal-perijodu ta’ dawn il-ftehimiet ( 87 ). Issa, ma huwiex probabbli, fid-dawl tal-istruttura tal-imsemmija ftehimiet, li dawn tal-aħħar jitilqu mill-prinċipju li Lundbeck tkompli tħallas lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi għall-impenji tagħhom li kieku dawn barra minn hekk kienu nedew azzjonijiet ta’ kontestazzjoni tal-validità tal-privattivi kontenzjużi.

149. Barra minn hekk, huwa għall-istess raġunijiet li l-argument ta’ Lundbeck li l-ftehimiet kontenzjużi ma pprekludewx lill-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi milli jidħlu fis-suq bi prodotti li ma jiksrux il-privattivi kkonċernati ma għandu ebda saħħa ta’ konvinzjoni. Qabelxejn, dan l-argument għal darba oħra huwa bbażat fuq il-premessa żbaljata li ġie pprovat li l-prodotti tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi inkwistjoni kienu jiksru l-privattivi ta’ Lundbeck, meta dan kien preċiżament inċert ( 88 ). Iżda, barra minn hekk, sempliċement ma huwiex probabbli li l-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi żammew l-inċentiv li jidħlu fis-suq b’citalopram ta’ kwalunkwe tip, meta huma barra minn hekk kienu rremunerati minn Lundbeck sabiex ma jikkontestawx il-validità tal-privattivi li din tal-aħħar kien għad għandha b’rabta ma’ din il-molekula ( 89 ).

4) Fuq l-allegata novità tas-sanzjoni ta’ riżoluzzjonijiet bonarji ta’ tilwim dwar privattivi

150. Ir-raba’ nett, l-appellanti jqisu li, peress li kienu qegħdin ifittxu li jilħqu l-għan leġittimu li jirriżolvu kontenzjuż dwar privattivi, il-ftehimiet kontenzjużi ma jistgħux jiġu sempliċement assimilati ma’ ftehimiet ta’ esklużjoni mis-suq mhux moħbija li jiżvelaw grad suffiċjenti ta’ dannu għall-kompetizzjoni sabiex jiġu kklassifikati bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li, fiż-żmien li fih ġew konklużi l-ftehimiet kontenzjużi, kien hemm inċertezza kbira dwar l-interpretazzjoni tal-ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja fil-qasam tal-privattivi f’termini ta’ dritt tal-kompetizzjoni.

151. Lanqas dan l-argument ma jista’ jkun konvinċenti.

152. B’hekk, kif ġie kkonstatat ġustament mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata ( 90 ), mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, minn naħa, li la l-fatt li ftehim ifittex li jilħaq l-għan leġittimu li jirriżolvi kontenzjuż bonarjament ( 91 ) u lanqas il-fatt li ftehim jirrigwarda dritt tal-proprjetà intellettwali ( 92 ) ma jista’ jipproteġi lil tali ftehim minn applikazzjoni sħiħa u totali tar-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Is-sentenzi invokati f’dan ir-rigward mill-appellanti ma jistgħux isostnu l-idea li, b’mod ġenerali, ftehimiet ma jistgħux jirrestrinġu l-kompetizzjoni meta jibqgħu fil-qasam tal-proprjetà intellettwali ( 93 ).

153. Barra minn hekk, l-appellanti ma jipproduċu ebda prova li tista’ tinvalida l-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali li kkonfermat il-konklużjoni tal-Kummissjoni li, f’dan il-każ, il-ftehimiet kontenzjużi ma ppermettewx li jintemmu t-tilwimiet bażiċi dwar il-privattivi bejn il-partijiet f’dawn il-ftehimiet ( 94 ). Fil-fatt, is-sempliċi fatt li l-perijodu tal-ftehimiet kontenzjużi kien marbut mal-eżitu ta’ kontenzjuż “test” bejn Lundbeck u manifattur ieħor ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fir-Renju Unit ma jistax jipprova li dawn il-ftehimiet irriżolvew it-tilwimiet bażiċi dwar privattivi, meta dawn sempliċement qegħduhom fil-ġenb għaż-żmien miftiehem.

154. Min-naħa l-oħra, l-appellanti lanqas ma jistgħu jeċċepixxu l-allegat nuqqas ta’ esperjenza fil-qasam tas-sanzjoni ta’ ftehimiet simili għal dawk ikkonċernati f’dan il-każ abbażi tad-dritt tal-kompetizzjoni jew il-fatt li l-Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen (l-Awtorità tal-Kompetizzjoni u tal-Konsumaturi, id-Danimarka, iktar ’il quddiem il-“KFST”) u l-Kummissjoni stess, fil-bidu, kellhom dubji dwar il-klassifikazzjoni ġuridika ta’ dawn il-ftehimiet sabiex jargumentaw li l-imsemmija ftehimiet ma jistgħux jiġu assimilati ma’ restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.

155. Kuntrarjament għall-opinjoni tal-appellanti, ma huwiex għaliex dan il-każ huwa l-ewwel wieħed li fih il-Kummissjoni applikat l-Artikolu 101 TFUE għal ftehimiet ta’ riżoluzzjoni bonarja ta’ tilwim dwar privattivi bejn laboratorju ta’ oriġini u manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fil-qasam farmaċewtiku li dawn il-ftehimiet ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

156. Kif affermat ġustament il-Qorti Ġenerali fil-punti 438 u 774 tas-sentenza appellata, sabiex ftehim jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, ma huwiex meħtieġ li l-istess tip ta’ ftehimiet kien diġà ġie kkundannat fil-passat. Kif spjegat korrettement il-Qorti Ġenerali, ir-rwol tal-esperjenza u, għaldaqstant, il-prevedibbiltà f’dan ir-rigward, fil-fatt ma jirrigwardawx il-kategorija speċifika ta’ ftehim f’settur partikolari, iżda l-fatt li jkun stabbilit li ċerti forom ta’ kollużjoni, bħall-esklużjoni ta’ kompetituri mis-suq, tant ikunu jistgħu, b’mod ġenerali u fid-dawl tal-esperjenza miksuba, ikollhom effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni li ma jkunx neċessarju li jiġi pprovat li dawn għandhom effetti fil-każ partikolari inkwistjoni.

157. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali kellha wkoll raġun tosserva, fil-punti 752 u 775 tas-sentenza appellata, li l-ġurisprudenza ma tirrikjedix li ftehim għandu jkun suffiċjentement dannuż għall-kompetizzjoni prima facie jew mingħajr dubju, mingħajr ma jitwettaq eżami fil-fond tal-kontenut tiegħu, tal-finalità tiegħu u tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku tiegħu, sabiex ikun jista’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE ( 95 ).

5) Konklużjoni

158. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-appellanti ma ressqux argumenti li jistgħu jipprovaw li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta kkonfermat il-konklużjoni tal-Kummissjoni li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, anki jekk jitqies li dawn imponew fuq il-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi restrizzjonijiet li Lundbeck setgħet ukoll tikseb permezz ta’ kawżi bbażati fuq il-privattivi kontenzjużi fil-każ li kienu ġew ipprovati l-validità tal-imsemmija privattivi u l-fatt li l-prodotti mediċinali ġeneriċi kienu jiksru dawn il-privattivi. L-ewwel aggravju għalhekk għandu jiġi miċħud.

b) Fuq l-allegat żball ikkostitwit mill-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li ħamsa mis-sitt ftehimiet kienu jeċċedu l-portata tal-privattivi ta’ Lundbeck (it-tieni aggravju tal-appell)

159. Fil-kuntest tat-tieni aggravju tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji meta qieset li ħamsa mis-sitt ftehimiet kontenzjużi kienu jeċċedu l-portata tal-privattivi ta’ Lundbeck, sa fejn dawn ma kinux jipprojbixxu biss il-bejgħ ta’ citalopram li potenzjalment jikser il-proċessi protetti mill-privattivi kontenzjużi, iżda kienu jipprojbixxu l-bejgħ ta’ kull xorta ta’ citalopram, indipendentement mill-mod ta’ produzzjoni tiegħu.

160. Għandu jiġi kkonstatat qabelxejn li dan l-aggravju huwa kemm ineffettiv kif ukoll inammissibbli.

161. B’hekk, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-argumenti indirizzati kontra motivi superfluwi ta’ deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali ma jistgħux iwasslu għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni u għalhekk huma ineffettivi ( 96 ).

162. Issa, f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali osservat espliċitament, fil-punti 539 sa 541 tas-sentenza appellata, li l-argument tal-appellanti bbażat fuq in-natura żbaljata tad-deċiżjoni kontenzjuża, sa fejn din tal-aħħar żbaljat meta kkonkludiet li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jinkludu restrizzjonijiet li jeċċedu dawk inerenti għall-eżerċizzju tad-drittijiet li kienu jagħtuhom il-privattivi tagħhom, kien ineffettiv.

163. Fil-fatt, skont il-Qorti Ġenerali, anki li kieku l-ftehimiet kontenzjużi ma kinux imorru lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi tal-appellanti, dawn il-ftehimiet xorta waħda kienu jikkostitwixxu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba l-għan fis-sens tal-Artikolu 101(1) TFUE, għaliex kienu jikkonsistu f’akkordji intiżi li jinħoloq dewmien fid-dħul tal-manifatturi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi fis-suq, inkambju għal pagamenti bil-kontra sostanzjali, li ttrasformaw l-inċertezza dwar tali dħul fiċ-ċertezza li dan id-dħul ma kienx ser iseħħ matul il-perijodu tal-ftehimiet kontenzjużi.

164. Għaldaqstant, huwa biss sussidjarjament li l-Qorti Ġenerali eżaminat, fil-punti 542 sa 705 tas-sentenza appellata, l-argumenti tal-appellanti intiżi li jipprovaw li l-Kummissjoni kienet żbaljat meta kkonkludiet li r-restrizzjonijiet imposti mill-ftehimiet kontenzjużi kienu jeċċedu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-privattivi kontenzjużi ( 97 ).

165. Barra minn hekk, in-natura ineffettiva tal-imsemmija argumenti fl-ewwel istanza ma titqigħedx fid-dubju miċ-ċirkustanza li l-fatt li l-ftehimiet kontenzjużi kienu jinkludu restrizzjonijiet li jmorru lil hinn mill-portata tal-privattivi kontenzjużi ttieħed inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni kemm fil-konstatazzjoni tan-natura antikompetittiva ta’ dawn il-ftehimiet kif ukoll fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multi. Fil-fa