Ġabr a tal-ġur isprudenza 
KawżaC-5 4 3 / 1 4  
Ordre des bar reaux francophones et germanophone et  
vs  
Conseil des ministres  
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour constitutionnelle (il-Belġju)]  
“VAT — Direttiva 2006 /112/KE — Validità u interpretazzjoni tad-Direttiva — Servizzi pprovduti minn  
avukati — Issuġġettar għall-VAT — Dritt għal rimedju effettiv — Opportunitajiet ugwali  
għall-partijiet — Għajnuna legali”  
Sommarju – Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tat-28 ta’ Lulju 2016  
1. Armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet fiskali — Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud — 
Provvista ta’ servizzi — Kunċett — Servizzi tal-avukati pprovduti lill-partijiet f’kawżalima 
jibbenefikawx mill-għajnuna legali — Inklużjoni — Ksur tad-dritt għal rimedju effettiv u 
tal-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet — Assenza 
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Direttiva 
tal-Kunsill 2006 /112, Artikolu 1(2) u 2(1)(c)) 
2. Ftehimiet internazzjonali — Ftehimiet tal-Unjoni — Konvenzjoni dwar l-aċċess għat-tagħrif, 
il-parteċipazzjoni pubblika fit-tiswir tad-deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja f’materji ambjentali 
(Konvenzjoni ta’ Aarhus) — Effetti — Supremazija fuq l-atti tad-dritt sekondarju tal-Unjoni — 
Evalwazzjoni, fir-rigward ta’ din il-konvenzjoni, tal-legalità ta’ att tal-Unjoni — Kundizzjonijiet — 
Natura invokabbli tal-Artikolu 9(4) u (5) tal-Konvenzjoni — Assenza 
(Konvenzjoni ta’ Aarhus, Artkolu 9(4) u (5); Direttiva tal-Kunsill 2006 /112, Artikolu 1(2) u 2(1)(c)) 
3. Armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet fiskali — Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud — 
Eżenzjonijiet — Servizzi marbuta mal-għajnuna u mas-sigurtà soċjali mwettqa minn organi 
rregolati mid-dritt pubbliku jew minn organi oħra meqjusa li għandhom natura soċjali — 
Kunċett — Servizzi tal-avukati pprovduti lill-partijiet f’kawża li ma jibbenefikawx mill-għajnuna 
legali — Esklużjoni 
(Direttiva tal-Kunsill 5233332006 /112, Artikolu 132(1)(g)) 
1. L-eżami tal-Artikolu 1(2) u tal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva 2006 /112, dwar is-sistema komuni ta’ 
taxxa fuq il-valur miżjud, fir-rigward tad-dritt għal rimedju effettiv u tal-prinċipju ta’ opportunitajiet 
ugwali għall-partijiet iggarantiti fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni 
Ewropea, ma jiżvela ebda element tali li jaffettwa l-validità tagħhom, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet 
jissuġġettaw għall-VAT il-provvista ta’ servizzi tal-avukati pprovduti lill-partijiet f’kawżali ma 
jibbenefikawx mill-għajnuna legali fil-kuntest ta’ skem a nazzjonali ta’ għajnuna legali. 
MT 
ECLI:EU:C:2016 :605 1 
SOMM ARJU – KAWŻAC-543/14  
ORDR E DES BARREAUX FRANCOPHONES ET GERMANOPHONE ET  
Fil-fatt, minn naħa, il-protezzjoni mogħtija mid-dritt għal rimedju effettiv iggarantit mill-Artikolu 47 
tal-Karta ma testendix ruħha għall-issuġġettar tal-provvista ta’ servizzi tal-avukati għall-VAT. Issa, 
fir-rigward tal-partijiet f’kawżalimagħandhomx dritt għall-għajnuna legali u li huma mistennija li 
għandhom, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt nazzjonali, biżżejjed mezzi sabiex jaċċedu 
għall-ġustizzja billi jiġu rrappreżentati minn avukat, id-dritt għal rimedju effettiv ma jiggarantixxix, 
bħala prinċipju, dritt sabeix il-provvista ta’ servizzi tal-avukati tiġieżentata mill-VAT. Barra minn 
hekk, l-impożizzjoni ta’ tali spejjeż tista’ titqiegħed inkwistjoni fir-rigward tal-imsemm i dritt biss jekk 
dawn l-ispejjeż ikunu ta’ natura kbira wisq jew jekk jagħmlu l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija 
mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Madankollu, 
ebda korrelazzjoni stretta, jew saħansitra mekkanika, ma tista’ tiġi stabbilita bejn l-issuġġettar 
għall-VAT tal-provvista ta’ servizzi tal-avukati u żieda fil-prezz ta’ dawn is-servizzi. Fi kwalunkwe każ, 
l-ammont tal-VAT inkwistjoni ma jikkostitwixxix l-iktar frazzjoni importanti tal-ispejjeż relatati ma’ 
proċedura ġudizzjarja. Min-naħa l-oħra, il-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet li għandu 
bħala għan li jiżgura l-ekwilibriju bejn il-partijiet fil-kawża, jimplika l-obbligu li kull parti tiġi offerta 
l-possibbiltà raġonevoli li tippreżenta l-kawża tagħha, inklużi l-provi tagħha, f’ċirkustanzi li ma 
jpoġġuhiex f’sitwazzjoni ta’ żvantaġġ ċar meta mqabbel mal-avversarju tagħha, billi jiggarantixxi 
l-ugwaljanza tad-drittijiet u tal-obbligi ta’ dawn il-partijiet, b’mod partikolari fir-rigward tar-regoli li 
jirregolaw l-amministrazzjoni tal-provi u d-dibattitu kontradittorju quddiem il-qorti. Dan il-prinċipju 
ma jinvolvix l-obbligu li l-partijiet jitqiegħdu fuq livell ta’ ugwaljanza fir-rigward tal-ispejjeż finanzjarji 
sostnuti fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja. 
(ara l-punti 28, 31, 35, 36, 38, 40-42, 47, dispożittiv 1) 
2. L-Artikolu 9(4) u (5) tal-Konvenzjoni dwar l-aċċess għat-tagħrif, il-parteċipazzjoni pubblika 
fit-tiswir tad-deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja f’materji ambjentali (Konvenzjoni ta’ Aarhus), ma 
jistax jiġi invokat għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-validità tal-Artikolu 1(2) u tal-Artikolu 2(1)(c) 
tad-Direttiva 2006 /112, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud. 
Fil-fatt, id-dispożizzjonijiet ta’ ftehim internazzjonali li tiegħu l-Unjoni hija parti jistgħujiġu invokati 
insostenn ta’ rikors għall-annullament ta’ att tad-dritt sekondarju tal-Unjoni jew ta’ eċċezzjoni bbażata 
fuq l-illegalità ta’ tali att biss bil-kundizzjoni, minn naħa, li n-natura u l-istruttura ta’ dan il-ftehim ma 
jipprekludux dan u, min-naħa l-oħra, li dawn id-dispożizzjonijiet, mill-perspettiva tal-kontenut 
tagħhom, jidhru inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi. Fir-rigward tal-Artikolu 9(4) 
tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, mill-kliem innifsu ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta li hija tapplika biss 
għall-proċeduri msemm ija fl-Artikolu 9(1), (2) u (3) ta’ din il-konvenzjoni. Issa, dawn l-aħħar 
dispożizzjonijiet ma jinkludu ebda obbligu inkundizzjonat u suffiċjentement preċiż li jista’ jirregola 
direttament is-sitwazzjoni ġuridika tal-individwi. L-istess jgħodd fir-rigward tal-Artikolu 9(5) 
tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus. 
(ara l-punti 49, 50, 55, 57, dispożittiv 2) 
3. L-Artikolu 132(1)(g) tad-Direttiva 2006 /112, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, 
għandu jiġi interpretat fis-sens li l-provvista ta’ servizzi mill-avukati favur partijiet f’kawżali 
jibbenefikaw mill-għajnuna legali fil-kuntest ta’ skem a nazzjonali ta’ għajnuna legali ma hijiex eżentata 
mill-VAT. 
Fil-fatt, l-applikazzjoni tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(g) tad-Direttiva 2006 /112 ma hijiex biss 
suġġetta għal kundizzjoni relatata mal-kara ttru soċjali tal-provvisti ta’ servizzi kkon ċernati, li għandhom 
ikunu strettament marbuta mal-għajnuna u s-sigurtà soċjali, iżda hija barra minn hekk limitata 
għas-servizzi pprovduti minn organi meqjusa li għandhom kara ttru soċjali. F’dan ir-rigward, fid-dawl 
tal-għanijiet globali u tal-assenza ta’ stabbiltà ta’ impe nn soċjali eventwali, il-kategorija professjonali 
tal-avukati konsulenti legali ma tistax titqies li għandha kara ttru soċjali. 
(ara l-punti 62, 63, 68, dispożittiv 3) 
ECLI:EU:C:2016 :605 2