Kawżi magħquda C-403/08 u C-429/08

Football Association Premier League Ltd et

vs

QC Leisure et

u

Karen Murphy

vs

Media Protection Services Ltd

(talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division, u mill-High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court))

“Xandir bis-satellita — Xandir ta’ logħob tal-futbol — Riċezzjoni tax-xandira permezz ta’ kards ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita — Kards ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita mqiegħda legalment fis-suq ta’ Stat Membru u użati fi Stat Membru ieħor — Projbizzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni u ta’ użu fi Stat Membru — Viżwalizzazzjoni ta’ xandiriet bi ksur tad-drittijiet esklużivi mogħtija — Drittijiet tal-awtur — Dritt ta’ xandir televiżiv – Liċenzji esklużivi għax-xandir fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed — Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Artikolu 56 TFUE — Kompetizzjoni — Artikolu 101 TFUE — Restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan — Protezzjoni ta’ servizzi b’aċċess kundizzjonali — Apparat illeċitu — Direttiva 98/84/KE — Direttiva 2001/29/KE — Riproduzzjoni ta’ xogħlijiet fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni — Eċċezzjoni għad-dritt ta’ riproduzzjoni — Komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħlijiet fil-kafetteriji-ristoranti — Direttiva 93/83/KEE”

Sommarju tas-sentenza

1. Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Protezzjoni ġuridika tas-servizzi bbażati fuq aċċess kundizzjonali u ta’ servizzi ta’ aċċess kundizzjonali — Direttiva 98/84 — Apparat illeċitu — Kunċett — Apparati ta’ dekodifikazzjoni mqiegħda legalment fis-suq ta’ Stat Membru u użati fi Stat Membru ieħor — Esklużjoni

(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 98/84, Artikolu 2(e))

2. Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Protezzjoni ġuridika tas-servizzi bbażati fuq aċċess kundizzjonali u ta’ servizzi ta’ aċċess kundizzjonali — Direttiva 98/84 — Kamp ta’ applikazzjoni — Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin — Esklużjoni

(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 98/84, Artikolu 3(2))

3. Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Moviment liberu tal-merkanzija — Leġiżlazzjoni nazzjonali marbuta ma’ dawn iż-żewġ libertajiet fundamentali — Eżami fid-dawl ta’ dik minn fosthom li hija ta’ natura prinċipali

(Artikolu 56 TFUE)

4. Libertà li jiġu pprovduti servizzi — Restrizzjonijiet — Apparati ta’ dekodifikazzjoni mqiegħda legalment fis-suq ta’ Stat Membru u użati fi Stat Membru ieħor għal finijiet ta’ xandir ta’ logħob sportiv

(Artikolu 56 TFUE)

5. Kompetizzjoni — Akkordji — Ftehim bejn impriżi — Effett ħażin fuq il-kompetizzjoni — Liċenzja esklużiva bejn proprjetarju ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u organu tax-xandir — Projbizzjoni li jiġu pprovduti apparati ta’ dekodifikazzjoni ta’ dan ix-xandir barra mit-territorju kopert mill-kuntratt ta’ liċenzja — Inammissibbiltà

(Artikolu 101 TFUE)

6. Approssimazzjoni tal-liġijiet — Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati — Direttiva 2001/29 — Armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u ta’ drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni — Dritt ta’ riproduzzjoni — Riproduzzjoni parzjali — Portata

(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2001/29, Artikolu 2(a))

7. Approssimazzjoni tal-liġijiet — Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati — Direttiva 2001/29 — Armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u ta’ drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni — Dritt ta’ riproduzzjoni — Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet

(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2001/29, Artikolu 5(1))

8. Approssimazzjoni tal-liġijiet — Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati — Direttiva 2001/29 — Armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u ta’ drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni — Komunikazzjoni lill-pubbliku — Kunċett

(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2001/29, Artikolu 3(1))

9. Approssimazzjoni tal-liġijiet — Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati — Direttiva 93/83 — Effetti — Legalità tal-atti ta’ riproduzzjoni mwettqa fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni — Assenza

(Direttiva tal-Kunsill 93/83)

1. Il-kunċett ta’ “apparat illeċitu”, fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 98/84, dwar il-protezzjoni legali ta’ servizzi bbażati fuq, jew li jikkonsistu minn, aċċess kundizzjonali għandu jiġi interpretat fis-sens li dan la jkopri l-apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin - li jagħtu aċċess għas-servizzi ta’ xandir bis-satellita ta’ organizzazzjoni tax-xandir, huma mmanifatturati u kkummerċjalizzati bl-awtorizzazzjoni ta’ din l-organizzazzjoni, iżda huma użati, kontra r-rieda ta’ din tal-aħħar, barra miż-żona ġeografika li għaliha dawn ngħataw -, la dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz u lanqas dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati.

Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tiddefinixxi l-kunċett ta’ apparat illeċitu fis-sens li jinkludi kull apparat jew programm tal-kompjuter “iddisinjat” jew “adattat” sabiex jagħti aċċess għal servizz protett f’forma konkreta mingħajr l-awtorizzazzjoni ta’ min jipprovdi s-servizz. Dan il-kliem huwa limitat għall-apparati li jkunu ġew suġġetti għal operazzjonijiet manwali jew awtomatiċi qabel l-użu tagħhom u li jippermettu riċezzjoni ta’ servizzi protetti mingħajr il-kunsens tal-fornituri ta’ dawn is-servizzi. Konsegwentement, dan il-kliem jipprevedi biss apparati li jkunu ġew immanifatturati, immanipulati, adattati jew riadattati mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-fornitur tas-servizzi, u ma jkoprix l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin.

Min-naħa l-oħra, l-apparati hawn fuq imsemmija huma mmanifatturati u mqiegħda fis-suq bl-awtorizzazzjoni tal-fornitur tas-servizzi, ma jippermettux aċċess bla ħlas għas-servizzi protetti u ma jippermettux jew jiffaċilitaw li tiġi evitata miżura teknoloġika intiża għall-protezzjoni tal-ħlas ta’ rimunerazzjoni għal dawn is-servizzi, ladarba, fl-Istat Membru ta’ tqegħid fis-suq, tkun tħallset rimunerazzjoni.

(ara l-punti 63, 64, 66, 67 u d-dispożittiv 1)

2. L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 98/84/KE, dwar il-protezzjoni legali ta’ servizzi bbażati fuq, jew li jikkonsistu minn, aċċess kundizzjonali, ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li timpedixxi l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, inklużi dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz jew dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati, peress li tali leġiżlazzjoni ma taqax fil-qasam ikkoordinat minn din id-direttiva.

(ara l-punt 74 u d-dispożittiv 2)

3. Meta miżura nazzjonali tirrigwarda kemm il-moviment liberu tal-merkanzija u kif ukoll il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, il-Qorti tal-Ġustizzja teżaminaha, bħala regola, fid-dawl ta’ waħda biss minn dawn iż-żewġ libertajiet fundamentali, jekk jirriżulta li waħda minn dawn tkun kompletament sekondarja meta mqabbla mal-oħra u tkun tista’ tiġi assoċjata magħha. Minkejja li, fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet, dawn iż-żewġ suġġetti huma ħafna drabi marbuta mill-qrib ma’ xulxin b’mod li kwalunkwe wieħed minnhom ma jkunx jista’ jiġi kkunsidrat li huwa sekondarju għall-ieħor, dan ma jkunx il-każ meta leġiżlazzjoni nazzjonali ma tkunx intiża għall-apparati ta’ dekodifikazzjoni bil-għan li tiddetermina r-rekwiżiti li għalihom dawn għandhom ikunu suġġetti jew li tistabbilixxi kundizzjonijiet li taħthom dawn jistgħu jkunu kkummerċjalizzati, iżda tqishom biss fil-kwalità tagħhom ta’ strument li jippermetti lill-abbonati jgawdu mis-servizzi ta’ xandir ikkowdjati.

(ara l-punti 78, 79, 82)

4. L-Artikolu 56 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li trendi illeċiti l-importazzjoni, il-bejgħ u l-użu f’dan l-Istat ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin li jippermettu l-aċċess għal servizz ikkowdjat ta’ xandir bis-satellita li joriġina minn Stat Membru ieħor u li jinkludi oġġetti protetti mil-leġiżlazzjoni ta’ dan l-ewwel Stat. Din il-konklużjoni ma hijiex ikkonfutata mill-fatt li l-apparat ta’ dekodifikazzjoni barrani nkiseb jew ġie attivat permezz tal-indikazzjoni ta’ identità falza u ta’ indirizz falz, bl-intenzjoni li tinqabeż ir-restrizzjoni territorjali inkwistjoni jew mill-fatt li dan l-apparat jintuża għal finijiet kummerċjali meta dan kien intiż għal użu ta’ natura privata.

Din ir-restrizzjoni ma tistax tiġi ġġustifikata fid-dawl tal-għan ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.

Ċertament, il-logħbiet sportivi, bħala tali, huma ta’ natura unika u, minn daqshekk, oriġinali, li tista’ tittrasformahom f’oġġetti denji għal protezzjoni paragunabbli mal-protezzjoni tax-xogħlijiet. Madankollu, sa fejn is-salvagwardja tad-drittijiet li tikkostitwixxi l-għan speċifiku tal-proprjetà intellettwali kkonċernata tiggarantixxi biss lill-proprjetarji tad-drittijiet ikkonċernati remunerazzjoni xierqa u mhux l-ogħla remunerazzjoni possibbli għall-użu kummerċjali tal-oġġetti protetti, din is-salvagwardja hija żgurata kemm-il darba l-proprjetarji tad-drittijiet inkwistjoni jirċievu remunerazzjoni għax-xandir tal-oġġetti protetti mill-Istat Membru tat-trażmissjoni li fih l-att ta’ xandir huwa mistenni li jsir, b’mod konformi mal-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva 93/83 dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti regoli dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati ma’ drittijiet tal-awtur applikabbli għal xandir bis-satellita u ritrażmissjoni bil-cable, u li fih ir-remunerazzjoni xierqa hija għalhekk dovuta, u kemm-il darba dawn il-proprjetarji jistgħu jitolbu, f’dan l-Istat Membru, ammont li jieħu inkunsiderazzjoni l-udjenza attwali u l-udjenza potenzjali kemm fl-Istat Membru tat-trażmissjoni kif ukoll f’kull Stat Membru ieħor li fih it-trażmissjonijiet li jinkludu l-oġġetti protetti jiġu wkoll irċevuti.

F’dak li jirrigwarda l-ħlas supplementari li jsir mill-organizzazzjonijiet tax-xandir għall-għoti ta’ esklużività territorjali, dan huwa ta’ natura li jwassal għal differenzi fil-prezzijiet artifiċjali bejn is-swieq nazzjonali maqsuma f’kompartimenti, meta huwa mifhum li tali qsim u tali differenza artifiċjali fil-prezzijiet huma inkonċiljabbli mal-għan essenzjali tat-trattat, li huwa r-realizzazzjoni tas-suq intern. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imsemmi ammont supplementari ma jistax jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxi parti mir-remunerazzjoni xierqa li għandha tiġi żgurata lill-proprjetarji tad-drittijiet ikkonċernati u, konsegwentement, il-ħlas tagħha jmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dawn il-proprjetarji jiġu żgurati remunerazzjoni xierqa.

(ara l-punti 100, 106-108, 113-117, 125, 131 u d-dispożittiv 3)

5. Il-klawżoli ta’ kuntratt ta’ liċenzja esklużiv konkluż bejn proprjetarju ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u organizzazzjoni tax-xandir jikkostitwixxu restrizzjoni għall-kompetizzjoni pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE peress li dawn jimponu l-obbligu fuq din l-organizzazzjoni tal-aħħar li ma tipprovdix apparati ta’ dekodifikazzjoni li jippermettu l-aċċess għall-oġġetti protetti ta’ dan il-proprjetarju bil-għan li dawn jintużaw barra mit-territorju kopert minn dan il-kuntratt ta’ liċenzja.

(ara l-punt 146 u d-dispożittiv 4)

6. L-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni għandu jiġi interpretat fis-sens li d-dritt ta’ riproduzzjoni jestendi għall-frammenti tranżitorji tax-xogħlijiet fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni, kemm-il darba dawn il-frammenti jkollhom elementi li jkunu l-espressjoni tal-kreazzjoni intellettwali tal-awturi kkonċernati stess, filwaqt li t-total kompost mill-frammenti riprodotti simultanjament għandu jiġi eżaminat sabiex jiġi vverifikat jekk dan jinkludix tali elementi.

(ara l-punt 159 u d-dispożittiv 5)

7. L-atti ta’ riproduzzjoni, li jsiru fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni, jissodisfaw il-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/29 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni u jistgħu għalhekk isiru mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarji tad-drittijiet tal-awtur ikkonċernati.

(ara l-punt 182 u d-dispożittiv 6)

8. Il-kunċett ta’ “komunikazzjoni lill-pubbliku”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni għandu jiġi interpretat fis-sens li jkopri t-trażmissjoni ta’ xogħlijiet imxandra, permezz ta’ skrin tat-televiżjoni u ta’ loudspeakers, lill-klijenti preżenti f’kafetterija-ristorant.

Fil-fatt, meta trażmissjoni ta’ xogħol imxandar issir f’lok aċċessibbli għall-pubbliku bil-ħsieb li jkun hemm pubbliku supplementari fir-rigward tal-proprjetarji ta’ apparati tat-televiżjoni li, individwalment jew fl-isfera privata jew familjari tagħhom, jirċievu s-sinjal u jsegwu t-trażmissjonijiet, pubbliku supplementari li huwa aċċettat mid-detentur tal-apparat tat-televiżjoni sabiex igawdi mis-smigħ u l-viżwalizzazzjoni tax-xogħol, tali intervent intenzjonat għandu jiġi kkunsidrat li huwa att li permezz tiegħu x-xogħol inkwistjoni huwa kkomunikat lil pubbliku ġdid. Dan huwa l-każ meta jkun hemm trażmissjoni tax-xogħlijiet imxandra mill-proprjetarju ta’ kafetterija-ristorant lill-klijenti preżenti f’dan l-istabbiliment, peress li dawn il-klijenti jikkostitwixxu pubbliku supplementari li ma tteħidx inkunsiderazzjoni mill-awturi fl-awtorizzazzjoni tax-xandir tax-xogħlijiet tagħhom.

Barra minn hekk, fir-rigward tat-trażmissjoni tax-xogħol imxandar lil “pubbliku mhux preżenti fil-post fejn toriġina l-komunikazzjoni” fis-sens tat-tlieta u għoxrin premessa tad-Direttiva 2001/29, din id-direttiva, bħall-Konvenzjoni ta’ Berne għall-protezzjoni tax-xogħlijiet letterarji u artistiċi, ma tkoprix “ir-rappreżentazzjonijiet jew eżekuzzjonijiet diretti”, jew l-interpretazzjoni tax-xogħlijiet quddiem il-pubbliku li jkun f’kuntatt fiżiku u dirett mal-awtur jew l-eżekutur ta’ dawn ix-xogħlijiet. Issa, tali element ta’ kuntatt fiżiku u dirett huwa preċiżament nieqes fil-każ ta’ trażmissjoni, f’post bħal kafetterija-ristorant, ta’ xogħol imxandar permezz ta’ skrin tat-televiżjoni u ta’ loudspeakers lill-pubbliku preżenti fil-post ta’ din it-trażmissjoni iżda mhux fil-post tal-oriġini tal-komunikazzjoni fis-sens tat-tlieta u għoxrin premessa tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur, jiġifieri fil-post tar-rappreżentazzjoni mxandra.

(ara l-punti 198-203, 207 u d-dispożittiv 7)

9. Id-Direttiva 93/83/KEE, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti regoli dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati ma’ drittijiet tal-awtur applikabbli għal xandir bis-satellita u retrażmissjoni bil-cable, għandha tiġi interpretata fis-sens li ma għandhiex effett fuq il-legalità tal-atti ta’ riproduzzjoni mwettqa fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni.

(ara l-punt 210 u d-dispożittiv 8)

SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)

4 ta’ Ottubru 2011 ( )

Werrej





I – Il-kuntest ġuridiku

A – Id-dritt internazzjonali

B – Id-dritt tal-Unjoni

1. Id-direttivi fil-qasam tax-xandir

2. Id-direttivi fil-qasam tal-proprjetà intellettwali

C – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali

II – Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari

A – Il-konċessjoni taħt liċenzja tad-drittijiet ta’ xandir ta’ logħob tal-“Premier League”

B – Ix-xandir tal-logħob tal-“Premier League”

III – Fuq id-domandi preliminari

A – Fuq ir-regoli marbuta mar-riċezzjoni ta’ trażmissjonijiet ikkowdjati li joriġinaw minn Stati Membri oħra

1. Osservazzjonijiet preliminari

2. Id-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali

a) Fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “apparat illeċitu” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali (l-ewwel domanda fil-Kawża C-403/08, kif ukoll l-ewwel u t-tieni domanda fil-Kawża C-429/08)

b) Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali (it-tielet domanda fil-Kawża C-429/08)

c) Fuq id-domandi l-oħra li jirrigwardaw d-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali

3. Ir-regoli tat-Trattat FUE fil-qasam tal-moviment liberu tal-merkanzija u tas-servizzi

a) Fuq il-projbizzjoni tal-importazzjoni, tal-bejgħ u tal-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin [id-domanda 8(b) u l-ewwel parti tad-disa’ domanda fil-Kawża C-403/08, kif ukoll id-domanda 6(i) fil-Kawża C-429/08]

i) Fuq l-identifikazzjoni tad-dispożizzjonijiet applikabbli

ii) Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni għal-libertŕ li jiġu pprovduti servizzi

iii) Fuq il-ġustifikazzjoni ta’ restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi permezz ta’ għan ta’ protezzjoni tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali

– Osservazzjonijiet sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja

– Risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja

iv) Fuq il-ġustifikazzjoni ta’ restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi permezz tal-għan li tiġi inkoraġġita l-preżenza tal-pubbliku fl-istejdjums tal-futbol

b) Fuq l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin wara l-indikazzjoni ta’ identitŕ falza u ta’ indirizz falz u fuq l-użu ta’ dawn l-apparati għal finijiet kummerċjali [id-domanda 8(c) fil-Kawża C-403/08 u d-domanda 6(ii) u (iii) fil-Kawża C-429/08]

c) Fuq id-domandi l-oħra dwar il-moviment liberu (it-tieni parti tad-disa’ domanda fil-Kawża C-403/08 u s-seba’ domanda fil-Kawża C-429/08)

4. Ir-regoli tat-Trattat FUE fil-qasam tal-kompetizzjoni

B – Fuq ir-regoli marbuta mal-użu tat-trażmissjonijiet wara r-riċezzjoni tagħhom

1. Osservazzjonijiet preliminari

2. Fuq id-dritt ta’ riproduzzjoni previst fl-Artikolu 2(a) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur (ir-raba’ domanda fil-Kawża C-403/08)

3. Fuq l-eċċezzjoni tad-dritt ta’ riproduzzjoni previst fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur (il-ħames domanda fil-Kawża C-403/08)

a) Osservazzjonijiet preliminari

b) Fuq l-osservanza tal-kundizzjonijiet previsti mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur

4. Fuq il-“komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur (is-sitt domanda fil-Kawża C-403/08)

5. Fuq l-effett tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita (is-seba’ domanda fil-Kawża C-403/08)

IV – Fuq l-ispejjeż





“Xandir bis-satellita – Xandir ta’ logħob tal-futbol – Riċezzjoni tax-xandira permezz ta’ kards ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita – Kards ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita imqiegħda legalment fis-suq ta’ Stat Membru u użati fi Stat Membru ieħor – Projbizzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni u ta’ użu fi Stat Membru – Viżwalizzazzjoni ta’ xandiriet bi ksur tad-drittijiet esklużivi mogħtija – Drittijiet tal-awtur – Dritt ta’ xandir televiżiv – Liċenzji esklużivi għax-xandir fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed – Libertà li jiġu pprovduti servizzi – Artikolu 56 TFUE – Kompetizzjoni – Artikolu 101 TFUE – Restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan – Protezzjoni ta’ servizzi b’aċċess kundizzjonali – Apparat illeċitu – Direttiva 98/84/KE – Direttiva 2001/29/KE – Riproduzzjoni ta’ xogħlijiet fil-memorja ta’ dekoder tas-satellita u fuq skrin tat-televiżjoni – Eċċezzjoni għad-dritt ta’ riproduzzjoni – Komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħlijiet fil-kafetteriji-ristoranti – Direttiva 93/83/KEE”

Fil-Kawżi magħquda C‑403/08 u C‑429/08,

li għandhom bħala suġġett talbiet għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (ir-Renju Unit), u mill-High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court) (ir-Renju Unit), b’deċiżjonijiet tal-11 u tat-28 ta’ Lulju 2008, li waslu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fis-17 u fid-29 ta’ Settembru 2008 rispettivament, fil-proċeduri

Football Association Premier League Ltd,

NetMed Hellas SA,

Multichoice Hellas SA

vs

QC Leisure,

David Richardson,

AV Station plc,

Malcolm Chamberlain,

Michael Madden,

SR Leisure Ltd,

Philip George Charles Houghton,

Derek Owen (C-403/08)

u

Karen Murphy

vs

Media Protection Services Ltd (C-429/08)

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja),

komposta minn V. Skouris, President, A. Tizzano, J. N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, J.-C. Bonichot, A. Arabadjiev u J.-J. Kasel, Presidenti ta’ Awla, A. Borg Barthet, M. Ilešič, J. Malenovský (Relatur) u T. von Danwitz, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: J. Kokott,

Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-5 ta’ Ottubru 2010,

wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:

– għal Football Association Premier League Ltd, NetMed Hellas SA u Multichoice Hellas SA, minn J. Mellor, QC, N. Green, QC, C. May, A. Robertson, barristers, S. Levine, M. Pullen u R. Hoy, solicitors,

– għal QC Leisure, D. Richardson, AV Station plc, M. Chamberlain u M. Madden, SR Leisure Ltd, P. G. C. Houghton u D. Owen, minn M. Howe, QC, A. Norris, S. Vousden, T. St Quentin kif ukoll minn M. Demetriou, barristers, P. Dixon u P. Sutton, solicitors,

– għal K. Murphy, minn M. Howe, QC, W. Hunter, QC, M. Demetriou, barrister, u P. Dixon, solicitor,

– għal Media Protection Services Ltd, minn J. Mellor, QC, N. Green, QC, H. Davies, QC, C. May kif ukoll minn A. Robertson u P. Cadman, barristers,

– għall-Gvern tar-Renju Unit, minn V. Jackson u S. Hathaway, bħala aġenti, assistiti minn J. Stratford, QC,

– għall-Gvern Ċek, minn K. Havlíčková, bħala aġent,

– għall-Gvern Spanjol, minn N. Díaz Abad, bħala aġent,

– għall-Gvern Franċiż, minn G. de Bergues u B. Beaupère-Manokha, bħala aġenti,

– għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn L. D’Ascia, avvocato dello Stato,

– għall-Parlament Ewropew, minn J. Rodrigues u L. Visaggio, bħala aġenti,

– għall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, minn F. Florindo Gijón u G. Kimberley, bħala aġenti,

– għall-Kummissjoni Ewropea, minn X. Lewis, H. Krämer, I. V. Rogalski, J. Bourke u J. Samnadda, bħala aġenti,

– għall-Awtorità tas-sorveljanza EFTA, minn O. J. Einarsson u M. Schneider, bħala aġenti,

wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali fis-seduta tat-3 ta’ Frar 2011,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni

– tad-Direttiva 98/84/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Novembru 1998, dwar il-protezzjoni legali ta’ servizzi bbażati fuq, jew li jikkonsistu minn, aċċess kondizzjonali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 3, p. 147, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali”),

– tad-Direttiva tal-Kunsill 93/83/KEE, tas-27 ta’ Settembru 1993, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti regoli dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati ma’ drittijiet tal-awtur applikabbli għal xandir bis-satellita u ritrasmissjoni bil-cable (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 134, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita”),

– tad-Direttiva tal-Kunsill 89/552/KEE, tat-3 ta’ Ottubru 1989, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar it-twettiq ta’ attivitajiet ta’ xandir bit-televiżjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 224), kif emendata bid-Direttiva 97/36/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Ġunju 1997 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 321, iktar ’il quddiem id-“Direttiva ‘televiżjoni mingħajr fruntieri’”),

– tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Mejju 2001, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur”),

– kif ukoll tal-Artikoli 34 TFUE, 36 TFUE, 56 TFUE u 101 TFUE.

2 Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ kwistjonijiet bejn, minn naħa, Football Association Premier League Ltd. (iktar ’il quddiem “FAPL”), NetMed Hellas SA (iktar ’il quddiem “NetMed Hellas”) u Multichoice Hellas SA (iktar ’il quddiem “Multichoice Hellas”) (iktar ’il quddiem, flimkien, “FAPL et”) u, min-naħa l-oħra, QC Leisure, D. Richardson, AV Station plc (iktar ’il quddiem “AV Station”), M. Chamberlain u M. Madden, SR Leisure Ltd, P. G. C. Houghton u D. Owen (iktar ’il quddiem, flimkien, “QC Leisure et”) (fil-Kawża C-403/08), kif ukoll bejn, minn naħa, K. Murphy u, min-naħa l-oħra, Media Protection Services Ltd. (iktar ’il quddiem “MPS”) (fil-Kawża C-429/08), fir-rigward tal-kummerċjalizzazzjoni u l-użu, fir-Renju Unit, ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni li jagħtu aċċess għas-servizzi ta’ xandir bis-satellita minn organizzazzjoni tax-xandir, immanifatturati u kkummerċjalizzati bl-awtorizzazzjoni ta’ din l-organizzazzjoni, iżda huma użati, kontra r-rieda ta’ din tal-aħħar, barra miż-żona ġeografika li għaliha dawn ngħataw (iktar ’il quddiem l-“apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin”).

I – Il-kuntest ġuridiku

A – Id-dritt internazzjonali

3 Il-Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ u li jikkostitwixxi l-Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), iffirmat f’Marakexx fil-15 ta’ April 1994, ġie approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE, tat-22 ta’ Diċembru 1994, dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986-1994) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80).

4 L-Artikolu 9(1) tal-Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ jipprovdi:

“Il-Membri għandhom iħarsu lejn l-Artikoli 1 sa 21 tal-Konvenzjoni ta’ Berne (1971) u l-Appendiċi tagħha. Madankollu, il-Membri ma għandhomx ikollhom id-drittijiet jew l-obbligi taħt dan il-Ftehim dwar id-drittijiet mogħtija taħt l-Artiklu 6bis ta’ dik il-Konvenzjoni jew id-drittijiet li joħorġu minnu.”

5 Skont l-Artikolu 11 tal-Konvenzjoni ta’ Berne għall-protezzjoni tax-xogħlijiet letterarji u artistiċi (Att ta’ Pariġi tal-24 ta’ Lulju 1971), fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mill-emenda tat-28 ta’ Settembru 1979 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Berne”):

“L-awturi ta’ xogħlijiet drammatiċi, drammatiko-mużikali u mużikali jgawdu minn dritt esklużiv li jawtorizzaw:

i) wirjiet pubbliċi tax-xogħlijiet tagħhom, inklużi l-wirjiet pubbliċi b’kull mezz jew proċess;

ii) it-trażmissjoni pubblika b’kull mezz tal-wirjiet tax-xogħlijiet tagħhom.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

6 L-Artikolu 11 bis(1) tal-Konvenzjoni ta’ Berne jipprovdi:

“L-awturi ta’ xogħlijiet letterarji jew artistiċi protetti minn din il-konvenzjoni jgawdu d-dritt esklużiv li jawtorizzaw:

i) ix-xandir tax-xogħlijiet tagħhom jew il-komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ dawn ix-xogħlijiet b’kull mezz ieħor għax-xandir mingħajr fili tas-sinjali, tal-ħsejjes jew tal-immaġni;

ii) kull komunikazzjoni lill-pubbliku, kemm bil-fili kif ukoll mingħajr fili, tax-xogħol imxandar, meta din il-komunikazzjoni hija magħmula minn korp li ma huwiex l-oriġinali;

iii) il-komunikazzjoni lill-pubbliku, permezz ta’ lawdspiker jew permezz ta’ kull strument ieħor simili li jittrażmetti sinjali, ħsejjes jew immaġni, tax-xogħol imxandar.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

7 L-Organizzazzjoni Dinjija dwar il-Proprjetà Intellettwali (WIPO) adottat f’Ġinevra, fl-20 ta’ Diċembru 1996, it-Trattat tal-WIPO dwar il-Prestazzjonijiet u l-Fonogrammi (iktar ’il quddiem it-“Trattat dwar il-prestazzjonijiet u l-fonogrammi”) kif ukoll it-Trattat tal-WIPO dwar id-Drittijiet tal-Awtur (iktar ’il quddiem it-“Trattat dwar id-drittijiet tal-awtur”). Dawn iż-żewġ trattati kienu ġew approvati f’isem il-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 2000/278/KE, tas-16 ta’ Marzu 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 33, p. 208).

8 Skont l-Artikolu 2(g) tat-Trattat dwar il-prestazzjonijiet u l-fonogrammi:

“Għall-finijiet ta’ dan it-trattat:

[...]

g) ‘komunikazzjoni lill-pubbliku’ ta’ prestazzjoni jew fonogramma tfisser it-trażmissjoni lill-pubbliku, b’kull mezz għajr dak tax-xandir frekwenzjali, ta’ ħsejjes li joriġinaw minn prestazzjoni jew ta’ ħsejjes jew rappreżentazzjonijiet ta’ ħsejjes stabbiliti f’fonogramma. Għall-finijiet tal-Artikolu 15, il-kliem ‘komunikazzjoni lill-pubbliku’ jinkludu wkoll il-fatt li l-ħsejjes jew ir-rappreżentazzjonijiet ta’ ħsejjes stabbiliti f’fonogramma jiġu reżi awdibbli għall-pubbliku.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

9 L-Artikolu 15(1) ta’ dan it-trattat jistipula:

“L-artisti li jagħmlu prestazzjonijiet u l-produtturi ta’ fonogrammi għandhom dritt għal rimunerazzjoni ġusta waħda meta fonogrammi ppubblikati għall-finijiet ta’ kummerċ jintużaw direttament jew indirettament għax-xandir frekwenzjali jew għal kwalunkwe komunikazzjoni lill-pubbliku.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

10 It-Trattat dwar it-drittijiet tal-awtur jipprovdi fl-Artikolu 1(4) tiegħu li l-partijiet kontraenti għandhom ikunu konformi mal-Artikoli 1 sa 21 u mal-Anness tal-Konvenzjoni ta’ Berne.

B – Id-dritt tal-Unjoni

1. Id-direttivi fil-qasam tax-xandir

11 It-tielet premessa tad-Direttiva “televiżjoni mingħajr fruntieri” tipprovdi:

“[...] xandiriet trasmessi tul il-fruntieri permezz ta’ teknoloġiji varji huma wieħed mill-mezzi għat-twettiq ta’ l-objettivi tal-Komunità; [...] għandhom jiġu adottati miżuri sabiex jippermettu u jassiguraw it-transizzjoni minn swieq nazzjonali għal suq ta’ programm komuni ta’ produzzjoni u distribuzzjoni u sabiex jiġu stabbiliti kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusta mingħajr preġudizzju għar-rwol ta’ l-interess pubbliku li għandu jiġi mwettaq mis-servizzi tax-xandir bit-televiżjoni.”

12 Skont il-wieħed u għoxrin premessa tad-Direttiva 97/36:

“[…] avvenimenti ta’ importanza kbira għas-soċjetà għandhom, għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, jissodisfaw ċerti kriterji, jiġifieri li jkunu avvenimenti eċċezzjonali li huma ta’ interess għall-pubbliku inġenerali fl-Unjoni Ewropea jew fi Stat Membru partikolari jew f’parti importanti li hija komponent tad Stat Membru partikolari u li jkunu organizzati minn qabel minn organizzatur ta’ l-avvenimenti li huwa legalment intitolat li jbigħ id-drittijiet li jappartjenu għal dak l-avveniment”.

13 It-tielet, il-ħames, is-seba’, l-erbatax, il-ħmistax u s-sbatax-il premessa tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita jipprovdu:

“(3) […] xandiriet trasmessi bejn fruntieri fil-Komunità, b’mod partikolari permezz tas-satellita jew cable, huma wieħed mill-modi l-aktar importanti biex ikunu milħuqa […] għanijiet tal-Komunità, li jkunu fl-istess ħin politiċi, ekonomiċi, soċjali, kulturali u legali;

[…]

(5) […] dawk li jkollhom jeddijiet huma esposti għat-theddida li jaraw ix-xogħlijiet tagħhom sfruttati mingħajr ħlas ta’ remunerazzjoni jew li dawk l-individwi li jkollhom jeddijiet esklussivi f’diversi Stati Membri jimblukkaw l-isfruttar tal-jeddijiet tagħhom; […] l-inċertezza legali b’mod partikolari tikkostitwixxi ostakolu dirett għaċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ programmi fil-Komunità;

[…]

(7) […] x-xandir liberu ta’ programmi hu wkoll impedit minħabba l-inċertezza legali preżenti dwar jekk xandir bis-satellita li s-sinjali tagħha jistgħu jkunu rċevuti direttament jaffettwa l-jeddijiet fil-pajjiż ta’ trasmissjoni biss jew fil-pajjiżi kollha ta’ reception flimkien; […]

[…]

(14) […] l-inċertezza legali dwar il-jeddijiet li għandhom ikunu akkwistati li timpedixxi xandir bis-satellita minn fruntiera għal oħra għandha tkun megħluba billi jkun definit il-kunċett ta’ komunikazzjoni mal-pubbliku permezz tas-satellita fuq livell tal-Komunità; […] din id-definizzjoni għandha fl-istess waqt tispeċifika fejn isir l-att ta’ komunikazzjoni; […] dik it-tifsira hi meħtieġa biex tkun evitata l-applikazzjoni kumulattiva ta’ diversi liġijiet nazzjonali għal att wieħed ta’ xandir; […]

(15) […] l-akkwist fuq bażi kuntrattwali ta’ jeddijiet esklussivi ta’ xandir għandu jkun konformi ma’ kull leġislazzjoni dwar drittijiet ta’ l-awtur u jeddijiet dwar drittijiet ta’ l-awtur fl-Istati Membri li fihom isseħħ il-komunikazzjoni mal-pubbliku bis-satellita;

[…]

(17) […] biex wieħed jasal għall-ammont tal-pagament li għandu jsir għall-jeddijiet akkwistati, il-partijiet għandhom jikkunsidraw l-aspetti kollha tax-xandir, bħall-udjenza attwali, l-udjenza potenzjali u l-verżjoni tal-lingwa”.

14 Skont l-Artikolu 1(2)(a) sa (ċ) ta’ din id-direttiva:

“(a) Għall-fini ta’ din id-Direttiva, “komunikazzjoni lill-pubbliku permezz tas-satellita” tfisser l-att li jkunu introdotti, taħt il-kontroll u r-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir, is-sinjali li jġorru l-programm maħsuba għal reception mill-pubbliku f’katina mhux interrotta ta’ komunikazzjoni li twassal sas-satellita u ’l isfel lejn id-dinja.

(b) L-att ta’ komunikazzjoni mal-pubbliku permezz ta’ satellita jseħħ biss fl-Istati Membri billi, taħt il-kontroll u responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir, is-sinjali li jġorru l-programm huma introdotti f’katina mhux interrotta ta’ komunikazzjoni li twassal lejn is-satellita u ’l isfel lejn id-dinja.

(ċ) Jekk is-sinjali li jġorru programmi huma encrypted, allura jkun hemm komunikazzjoni mal-pubbliku permezz tas-satellita bil-kondizzjoni li l-mezzi għal decrypting ix-xandir ikunu provduti lill-pubbliku mill-organizzazzjoni tax-xandir jew bil-kunsens tagħha.”

15 L-Artikolu 2 tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita jipprovdi:

“Stati Membri li jkollhom jedd li jxandru għandhom jipprovdu jedd esklussiv għall-awtur li jawtorizza l-komunikazzjoni mal-pubbliku permezz tas-satellita ta’ xogħlijiet li jkollhom id-drittijiet ta’ l-awtur, bla ħsara għad-disposizzjonijiet stabbiliti f’dan il-kapitolu.”

16 It-tieni, it-tielet, is-sitt u t-tlettax-il premessa tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali jipprovdu:

“(2) […] l-disposizzjoni trans-fruntieri tas-soċjetà tas-servizzi tax-xandir u l-informazzjoni tista’ tikkontribwixxi, mill-punto di vista individwali għall-effettività sħiħa tal-libertà ta’ l-espressjoni bħala dritt fundamentali, u mill-punto di vista kollettiv, għall-ksib ta’ l-għanijiet stabbiliti fit-Trattat;

(3) […] t-Trattat jipprovdi għall-moviment liberu tas-servizzi kollha li huma soltu pprovduti bi ħlas; […] dan id-dritt, kif applikat għas-servizzi tas-soċjetà tax-xandir u l-informazzjoni, huwa wkoll manifestazzjoni speċifika fil-liġi tal-Komunità ta’ prinċipju aktar ġenerali, prinċipalment il-libertà ta’ l-espressjoni kif inhi misjuba fl-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropeja għall-Protezzjoni tad-Drittijiet Umani u Libertajiet Fondamentali; […] dak l-Artikolu espliċitament jagħraf id-dritt taċ-ċittadini li jirċievu u jaqsmu bejniethom informazzjoni bla ebda konsiderazzjoni tal-fruntieri u […] kwalunkwe restrizzjoni ta’ dak id-dritt għandha tkun ibbażata fuq konsiderazzjoni ċara ta’ l-interessi leġittimi oħra li huma mistħoqqa ta’ protezzjoni legali;

[…]

(6) […] l-opportunitajiet offruti mit-teknoloġiji diġitali jipprovdu l-potenzjal biex titkabbar l-għażla tal-konsumatur u l-kontrubuzzjoni għal-pluraliżmu kulturali, permezz tal-iżvilupp ta’ servizzi aktar vasti fl-ambitu tat-tifsira ta’ l-Artikoli [56 TFUE u 57 TFUE]; […] l-vijabbilità ta’ dawk is-servizzi ta’ spiss sejra tiddependi mill-użu ta’ l-aċċess kondizzjonali sabiex ikun akwistat ħlas għal min jipprovdi s-servizz, […] għalhekk, il-protezzjoni legali ta’ dawk li jipprovdu s-servizz kontra mezzi illeċiti li jippermetti l-aċċess għal dawn is-servizzi bla ħlas ma tidhirx neċessarja biex tassigura l-vijabbilità ekonomika ta’ dawn is-servizzi;

[…]

(13) […] jidher neċessarju li jkun assigurat li l-Istati Membri jipprovdu protezzjoni legali xierqa kontra l-ippjazzar fuq is-suq, għal gwadanni finanzjarji diretti jew indiretti, ta’ apparat illeċitu li jippermetti jew jiffaċilita mingħajr awtorità l-ksur tal-liġi ta’ xi miżuri teknoloġiċi ddisinjati li jipproteġu l-ħlas għal servizz legalment ipprovdut”.

17 L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi:

“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva:

(a) servizz protett għandu jfisser kwalunkwe mis-servizzi li ġejjin, meta pprovduti bi ħlas u fuq il-bażi ta’ aċċess kondizzjonali:

– xandir bit-televiżjoni, kif iddefinit fl-Artikolu 1(a) tad-[Direttiva ‛televiżjoni mingħajr fruntieri’],

[…]

(b) aċċess kondizzjonali għandha tfisser kwalunkwe miżura teknika u/jew arranġament li permezz tiegħu aċċess għas-servizz protett f’forma konkreta hu magħmul kondizzjonali fuq l-awtorizzazzjoni individwali magħmula minn qabel;

(ċ) apparat ta’ l-aċċess kondizzjonali għandu jfisser apparat jew programmi (tal-kompjuter) iddisinjat jew adattat li jagħti aċċess għal servizz protett f’forma konkreta;

[…]

(e) apparat illeċitu għandu ifisser apparat jew programmi (tal-kompjuter) iddisinjat jew adattat li jagħti aċċess għal servizz protett f’forma konkreta mingħajr l-awtorizzazzjoni ta’ min jipprovdi s-servizz;

(f) kamp ikkordinat minn din id-Direttiva għandu jfisser kwalunkwe disposizzjoni li għandha x’taqsam mal-ksur ta’ l-attivitajiet speċifikati fl-Artikolu 4.”

18 Skont l-Artikolu 3 ta’ din l-istess direttiva:

“1. Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri neċessarji biex jipprojbixxi fuq it-territorju tiegħu l-attivitajiet elenkati fl-Artikolu 4, u biex jipprovdi għas-sanzjonijiet u rimedji stabbiliti fl-Artikolu 5.

2. Mingħajr preġudizzju għal paragrafu 1, l-Istati Membri ma jistgħux:

(a) jirrestrinġu l-disposizzjoni tas-servizzi protetti, jew is-servizzi assoċjati li joriġinaw fi Stati Membru ieħor; jew

(b) jirrestrinġu l-moviment liberu ta’ apparat ta’ l-aċċess kondizzjonali; għal raġunijiet li jaqgħu fil-kamp ikkoordinat minn din id-Direttiva.”

19 L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprovdi:

“L-Istati Membri għandhom jipprojbixxu fuq ir-territorju tagħhom l-attivitajiet segwenti kollha:

(a) il-manifattura, l-importazzjoni, id-distribuzzjoni, l-bejgħ, il-kera jew il-pussess għal skopijiet kummerċjali ta’ apparat illeċitu;

(b) l-istallazzjoni, il-manteniment jew ir-rimpjazzament għal skopijiet kummerċjali ta’ apparat illeċitu;

(ċ) l-użu ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali biex ikunu promossi apparat illeċitu.”

2. Id-direttivi fil-qasam tal-proprjetà intellettwali

20 Id-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur tistipula fid-disa’, l-għaxar, il-ħmistax, l-għoxrin, it-tlieta u għoxrin, il-wieħed u tletin u kif ukoll it-tlieta u tletin premessa:

“(9) Kull armonizzazzjoni tad-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati għandha tkun bażata fuq livell għoli ta’ protezzjoni, għar-raġuni li dawn id-drittijiet huma kruċjali għall-kreazzjoni intellettwali. […]

(10) Jekk awturi jew artisti għandhom ikomplu bix-xogħol kreattiv u artistiku tagħhom, huma għandhom jirċievu kumpens xieraq għall-użu tax-xogħol tagħhom […]

[…]

(15) […] Din id-Direttiva sservi […] biex timplimenta għadd ta’ obbligi internazzjonali ġodda [li joħorġu mit-Trattat dwar id-drittijiet tal-awtur u t-trattat dwar il-prestazzjonijiet u l-fonogrammi].

[…]

(20) Din id-Direttiva hija bbażata fuq prinċipji u regoli diġà stipulati fid-Direttivi preżentement fis-seħħ [fil-qasam tal-proprjetà intellettwali], b’mod partikolari [d-Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 120)], u tiżviluppa dawk il-prinċipji u regoli u tpoġġihom fil-kuntest tas-soċjetà ta’ l-informazzjoni. Id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta’ dawn id-Direttivi, kemm-il darba ma jkunx hemm provdut mod ieħor f’din id-Direttiva.

[...]

(23) Din id-Direttiva għandha tarmonizza aktar id-dritt ta’ l-awtur li jikkomunika mal-pubbliku. Dan id-dritt għandu jiftiehem f’sens wiesa’ li jirregola l-komunikazzjoni kollha lill-pubbliku mhux preżenti fil-post fejn toriġina l-komunikazzjoni. Dan id-dritt għandu jirregola kull trasmissjoni jew trasmissjoni mill-ġdid bħal din ta’ xogħol lill-pubbliku b’mezzi bil-fili jew mingħajr fili, inkluż ix-xandir. Dan id-dritt m’għandu jirregola l-ebda att ieħor.

[…]

(31) Bilanċ ġust ta’ drittijiet u interessi bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet, kif ukoll bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet u utentu ta’ materjal protett għandhom ikunu salvagwardati. […]

[…]

(33) Id-dritt esklussiv ta’ riproduzzjoni għandu jkun bla ħsara għal eċċezzjoni biex tippermetti ċerti atti ta’ riproduzzjoni temporanja, li huma riproduzzjonijiet temporanji jew inċidentali, li jagħmlu parti integrali u essenzali mill-proċess teknoloġiku u mwettaq għal fini unika li tippermetti jew trasmissjoni effiċjenti f’network bejn partijiet terzi permezz ta’ intermedjarju, jew użu legali ta’ xogħol jew suġġett ieħor li għandu jsir. L-atti ta’ riproduzzjoni relatati m’għandu jkollhom l-ebda valur ekonomiku separat għalihom waħedhom. Sa fejn dawn jissodisfaw dawn il-kondizzjonijiet, din l-eċċezzjoni għandha tinkludi atti li bihom jista’ jsir browsing kif ukoll atti ta’ ħażna, inklużi dawk li bihom jagħmluha possibbli għal sistemi ta’ trasmissjoni li jiffunzjonaw b’mod effiċjenti, kemm-il darba li l-intermedjarju ma jimmodifikax l-informazzjoni u ma jfixkilx l-użu legali tat-teknoloġija, rikonoxxuta b’mod wiesgħa u użata mill-industrija, biex jikseb data dwar l-użu ta’ l-informazzjoni. Użu għandu jiġi kkunsidrat legali fejn ikun awtorizzat mid-detentur tad-drittijiet jew ma jkunx ristrett bil-liġi.”

21 Fi kliem l-Artikolu 2(a) u (e) tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur:

“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:

(a) għall-awturi, tax-xogħolijiet tagħhom;

[…]

(e) għall-organizzazzjonijiet tax-xandir, ta’ l-iffissar tax-xandiriet tagħhom, sew jekk dawk ix-xandirijiet huma trasmessi bil-fili sew jekk bl-arja, magħduda bil-cable jew bis-satellita.”

22 L-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi:

“L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħolijiet tagħhom, bil-fili jew mezzi mingħajr fili, inklużi li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku x-xogħolijiet tagħhom b’mod li membri tal-pubbliku jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom.”

23 L-Artikolu 5 tal-istess direttiva jipprovdi:

“1. Atti temporanji ta’ riproduzzjoni msemmija fl-Artikolu 2, li huma temporanji jew inċidentali, li huma parti integrali u essenzjali tal-proċess teknoloġiku u li l-iskop uniku tagħhom huwa li jkunu jistgħu jsiru:

(a) trasmissjoni f’network bejn partijiet terzi minn intermedju, jew

(b) użu legali

ta’ xogħol jew suġġett ieħor li għandu jsir, u li ma jkollhom ebda sinifikat ekonomiku indipendenti, għandhom ikunu eżenti mid-dritt ta’ riproduzzjoni provdut fl-Artikolu 2.

[…]

3. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu għal eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-drittijiet li hemm provdut dwarhom fl-Artikoli 2 u 3 fil-każi li ġejjin:

[…]

(i) inklużjoni inċidentali ta’ xogħol jew suġġett f’materjal ieħor;

[…]

5. L-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li hemm provdut dwarhom fil-paragrafi 1, 2, 3 u 4 għandhom ikunu applikati biss f’ċerti każi speċjali li ma jmorrux kontra l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett ieħor u ma jippreġudikawx b’mod bla raġuni l-interessi leġittimi tad-detentur tad-drittijiet.”

24 Skont il-ħames premessa tad-Direttiva 2006/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (verżjoni kodifikata) (ĠU L 376, p. 28, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar id-drittijiet relatati”:

“Ix-xogħol kreattiv u artistiku ta’ awturi u artisti jeħtieġ dħul adegwat bħala bażi għal aktar xogħol kreattiv u artistiku, u l-investimenti meħtieġa b’mod partikulari għall-produzzjoni ta’ fonogrammi u films huma għoljin u riskjużi. […]”

25 L-Artikolu 7(2) ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jipprovdu għall-organizzazzjonijiet tax-xandir id-dritt esklużiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu l-iffissar tax-xandiriet tagħhom, sew jekk dawn ix-xandiriet ikunu trażmessi bil-fili sew jekk bl-ajru, inklużi bil-kejbil jew bis-satellita.

26 L-Artikolu 8(3) ta’ din id-direttiva jipprovdi:

“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għall-organizzazzjonijiet tax-xandir id-dritt esklussiv biex jawtorizzaw jew jipprojbixxu x-xandir mill-ġdid tax-xandiriet tagħhom b’mezzi mingħajr fili, kif ukoll il-komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xandiriet tagħhom jekk din il-komunikazzjoni ssir f’postijiet aċċessibbli għall-pubbliku fuq ħlas ta’ miżata għad-dħul.”

27 Il-ħames premessa u l-Artikoli 7(2) u 8(3) tad-Direttiva dwar id-drittijiet relatati jirriproduċu, essenzjalment, is-seba’ premessa u l-Artikoli 6(2) u 8(3) tad-Direttiva 92/100.

C – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali

28 Skont l-Artikolu 297(1) tal-Att tal-1988 dwar id-drittijiet tal-awtur, id-disinni u l-privattivi (Copyright, Designs and Patents Act 1988, iktar ’il quddiem l-“Att dwar id-drittijiet tal-awtur, id-disinni u l-privattivi”):

“Persuna li tirċievi, b’mod frawdolenti, programm inkluż f’servizz ta’ xandir ipprovdut minn post fir-Renju Unit bl-intenzjoni li tevita l-ħlas ta’ kwalunkwe prezz dovut għar-riċezzjoni tal-programm twettaq reat suġġett, fuq kundanna sommarja, għal piena ta’ multa li ma teċċedix il-livell 5 tal-iskala ta’ riferiment.”

29 L-Artikolu 298 ta’ dan l-istess att jipprovdi:

“1. Persuna li

(a) titlob ħlasijiet għar-riċezzjoni ta’ programmi inklużi f’servizz ta’ xandir ipprovdut minn post fir-Renju Unit jew fi kwalunkwe Stat Membru ieħor, jew

(b) tibgħat trażmissjonijiet ikkowdjati ta’ kull tip ieħor minn post fir-Renju Unit jew fi kwalunkwe Stat Membru ieħor,

[…]

tibbenefika mid-drittijiet u rimedji li ġejjin.

2. Hija għandha l-istess drittijiet u rimedji kontra persuna

(a) li

(i) tipproduċi, timporta, tiddistribwixxi, tbigħ jew tislef, toffri jew tesponi għall-bejgħ jew għall-kiri, jew tirriklama għall-bejgħ jew għall-kiri,

(ii) iżżomm fil-pussess tagħha għal finijiet kummerċjali, jew

(iii) tinstalla, iżżomm jew tibdel għal finijiet kummerċjali,

kull apparat intiż jew adattat sabiex jippermetti li persuni jkollhom aċċess għall-programmi jew għal trażmissjonijiet oħra jew sabiex jagħtihom għajnuna għal dan il-għan jew sabiex jevita t-teknoloġija ta’ aċċess kundizzjonali marbut mal-programmi jew ma’ trażmissjonijiet oħra, meta dawn ma humiex awtorizzati għal dan, […]

[…]

bħalma għandu proprjetarju ta’ drittijiet tal-awtur fir-rigward ta’ ksur tad-drittijiet tal-awtur.

[…]”

II – Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari

30 FAPL tamministra l-“Premier League”, il-kampjonat ewlieni tal-futbol professjonali għall-klabbs tal-futbol stabbiliti fl-Ingilterra.

31 L-attivitajiet ta’ FAPL jinkludu, b’mod partikolari, l-organizzazzjoni tal-iffilmjar tal-logħob tal-“Premier League” u l-eżerċizzju, fir-rigward ta’ dan il-logħob, ta’ drittijiet ta’ xandir televiżiv, jiġifieri drittijiet sabiex il-kontenut awdjoviżiv ta’ logħob sportiv jitqiegħed għad-dispożizzjoni tal-pubbliku permezz ta’ xandir televiżiv (iktar ’il quddiem id-“drittijiet ta’ xandir”).

A – Il-konċessjoni taħt liċenzja tad-drittijiet ta’ xandir ta’ logħob tal-“Premier League”

32 FAPL tagħti konċessjoni taħt liċenzja ta’ dawn id-drittijiet ta’ xandir, b’mod dirett, fuq bażi territorjali u għal perijodi ta’ tliet snin. F’dan ir-rigward, l-istrateġija ta’ FAPL hija dik li tipprovdi dan il-kampjonat lit-telespettaturi madwar id-dinja kollha, filwaqt li tkabbar il-valur ta’ dawn id-drittijiet favur il-membri tagħha li huma l-klabbs.

33 Għalhekk, dawn id-drittijiet jingħataw lill-organizzazzjonijiet tax-xandir televiżiv permezz ta’ proċedura ta’ kompetizzjoni miftuħa li tibda bis-sejħa għal offerti fuq bażi dinjija, reġjonali jew ta’ żona b’żona. Imbagħad, id-domanda tiddetermina l-bażi territorjali li fuqha FAPL tbigħ id-drittijiet internazzjonali tagħha. Madankollu, bħala prinċipju, din il-bażi hija nazzjonali peress li hemm biss domanda limitata min-naħa ta’ offerenti għad-drittijiet dinjija jew pan-Ewropej, inkwantu l-organizzazzjonijiet tax-xandir normalment joperaw fuq bażi territorjali u jaqdu s-suq domestiku fil-pajjiż tagħhom stess jew f’numru żgħir ta’ pajjiżi ġirien li jkollhom lingwa komuni.

34 Meta offerent jikseb, għal żona, pakkett ta’ drittijiet ta’ xandir dirett ta’ logħob tal-“Premier League”, dan jingħata d-dritt esklużiv tax-xandir tagħhom tagħhom f’din iż-żona. Skont FAPL, dan huwa neċessarju għal ksib tal-aqwa valur kummerċjali ta’ dawn id-drittijiet kollha, peress li l-organizzazzjonijiet tax-xandir huma lesti li jħallsu premium sabiex jiksbu din l-esklużività, peress li din tippermettilhom jiddistingwu s-servizzi tagħhom minn dawk ipprovduti mill-kompetituri tagħhom u jżidu għalhekk il-kapaċità tagħhom li jiġġeneraw dħul.

35 Issa, għall-finijiet tal-protezzjoni tal-esklużività territorjali tal-organizzazzjonijiet tax-xandir kollha, kull waħda minnhom tintrabat, fil-ftehim ta’ liċenzjar tagħha ma’ FAPL, li timpedixxi lill-pubbliku milli jirċievi x-xandiriet tagħha barra miż-żona li għaliha hija għandha liċenzja. Minn banda, dan jippresupponi li kull organizzazzjoni tiżgura li x-xandiriet kollha tagħha li jkunu jistgħu jiġu rċevuti barra minn dan it-territorju – partikolarment dawk trażmessi bis-satellita – ikunu kkowdjati sewwa u li dawn ma jkunux jistgħu jiġu rċevuti f’għamla li ma tkunx ikkowdjata. Mill-banda l-oħra, l-organizzazzjonijiet tax-xandir għandhom jiżguraw li ebda apparat ma jkun xjentement awtorizzat li jippermetti lil kwalunkwe persuna li tara t-trażmissjonijiet tagħhom barra mit-territorju kkonċernat. Konsegwentement, dawn l-organizzazzjonijiet huma b’mod partikolari pprojbiti milli jipprovdu apparati ta’ dekodifikazzjoni li jippermettu d-dekodifikazzjoni tat-trażmissjonijiet tagħhom bil-għan li dawn jintużaw barra mit-territorju li għalih huma għandhom liċenzja.

B – Ix-xandir tal-logħob tal-“Premier League”

36 Fil-kuntest tal-attivitajiet tagħha, FAPL hija wkoll responsabbli mill-iffilmjar tal-logħob tal-“Premier League” u mit-trażmissjoni tas-sinjal lill-organizzazzjonijiet li għandhom id-dritt li juru dan il-logħob.

37 Għal dan il-għan, l-istampi u l-ħoss fl-isfond maqbuda matul il-logħba huma trażmessi lil faċilità ta’ produzzjoni li żżid il-lowgos, is-sekwenzi vidjo, il-grafika tal-iskrin, il-mużika u l-kummentarju bl-Ingliż.

38 Is-sinjal jintbagħat, bis-satellita, lil organizzazzjoni tax-xandir televiżiv li żżid il-lowgo tagħha u, possibbilment, kummentarji. Sussegwentement, is-sinjal jiġi kkompressat u kkowdjat, imbagħad trażmess bis-satellita lill-abbonati li jirċievu s-sinjal permezz ta’ dixx tas-satellita. Fl-aħħar nett, is-sinjal jiġi ddekodifikat u ddekompressat f’dekoder tas-satellita li jirrikjedi, għall-funzjonament tiegħu, apparat ta’ dekodifikazzjoni bħal kard ta’ dekoder.

39 Fil-Greċja, is-sottoliċenzjata għax-xandir tal-logħob tal-“Premier League” hija NetMed Hellas. Il-logħob huwa trażmess bis-satellita fuq il-kanali “SuperSport” tal-pjattaforma “NOVA” li hija proprjetà ta’ Multichoice Hellas u tintuża minnha.

40 It-telespettaturi abbonati għall-pakkett tas-satellita NOVA jistgħu jaċċedu għal dawn il-kanali. Kull abbonat kellu jkun f’pożizzjoni li jipprovdi isem u kif ukoll indirizz u numru tat-telefown fil-Greċja. Tali abbonat jista’ jiġi rreġistrat għal finijiet privati jew kummerċjali.

41 Fir-Renju Unit, fiż-żmien tal-fatti fil-kawżi prinċipali, il-proprjetarja esklużiva tad-drittijiet ta’ liċenzja għax-xandir dirett tal-“Premier League” kienet BSkyB Ltd. Meta persuna fiżika jew ġuridika tkun tixtieq ixxandar fir-Renju Unit il-logħob tal-“Premier League”, hija tista’ tissottoskrivi abbonament kummerċjali ma’ din il-kumpannija.

42 Madankollu, ċerti stabbilimenti tal-ikel u x-xorb bdew, fir-Renju Unit, jużaw apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin sabiex jaċċedu għal-logħob tal-“Premier League”. Huma jixtru mingħand distributur kard u kaxxa ta’ dekodifikazzjoni li jippermettu r-riċezzjoni ta’ kanal tas-satellita li jintwera fi Stat Membru ieħor, bħalma huma l-kanali tan-NOVA, li għandha abbonament iktar vantaġġjuż meta mqabbel mal-abbonament tal-BSkyB Ltd. Dawn il-kards ta’ dekodifikazzjoni ġew prodotti u kkumerċjalizzati bl-awtorizzazzjoni tal-fornitur tas-servizzi, iżda mbagħad intużaw b’mod mhux awtorizzat, peress li x-xandara ssuġġettaw il-ħruġ tagħhom għall-kundizzjoni – skont l-obbligi deskritti fil-punt 35 ta’ din is-sentenza – li l-klijenti ma jużawx tali kards barra mit-territorju nazzjonali kkonċernat.

43 FAPL ikkunsidrat li attivitajiet bħal dawn joħolqu ħsara lill-interessi tagħha, peress li dawn jippreġudikaw l-esklużività tad-drittijiet konċessi taħt liċenzja f’territorju partikolari u, għalhekk, il-valur ta’ dawn id-drittijiet. Fil-fatt, l-organizzazzjoni tax-xandir televiżiv li tbigħ il-kards ta’ dekodifikazzjoni l-inqas għalja tista’ potenzjalment issir, fil-prattika, l-organizzazzjoni tax-xandir televiżiv fil-livell Ewropew, u dan ikollu l-konsegwenza li d-drittijiet tax-xandir fl-Unjoni Ewropea jiġu konċessi fil-livell Ewropew. Dan iwassal għal telf kbir ta’ dħul kemm għal FAPL kif ukoll għall-organizzazzjonijiet tax-xandir televiżiv u għalhekk tiġi ppreġudikata l-vijabbiltà tas-servizzi li dawn jipprovdu.

44 Konsegwentement, FAPL et ippreżentaw, fil-Kawża C-403/08, tliet kawżi li huma jikkunsidraw li huma kawżi ta’ prova quddiem il-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division. Tnejn minn dawn il-kawżi huma kontra QC Leisure, D. Richardson, AV Station u M. Chamberlain, fornituri lill-kafetteriji-ristoranti ta’ apparat u ta’ kards ta’ dekodifikazzjoni bis-satellita li jippermettu r-riċezzjoni ta’ trażmissjonijiet minn xandara barranin, fosthom NOVA, li turi l-logħob tal-“Premier League” dirett.

45 It-tielet kawża hija kontra M. Madden, SR Leisure Ltd, P. G. C. Houghton u D. Owen, bejjiegħa tax-xorb jew operaturi ta’ erba’ kafetteriji-ristoranti li wrew logħob tal-“Premier League” dirett, bl-użu ta’ apparat ta’ dekodifikazzjoni barrani.

46 FAPL et jallegaw li dawn il-persuni qegħdin jiksru d-drittijiet tagħhom protetti mill-Artikolu 298 tal-Att dwar id-drittijiet tal-awtur, id-disinni u l-privattivi billi jipparteċipaw fi tranżazzjonijiet kummerċjali jew, fil-każ tal-konvenuti fit-tielet kawża, meta jżommu għal finijiet kummerċjali apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin intiżi jew adattati sabiex jippermettu l-aċċess għas-servizzi ta’ FAPL et mingħajr awtorizzazzjoni.

47 Barra minn hekk, il-konvenuti fit-tielet kawża jiksru d-drittijiet tal-awtur billi joħolqu kopji ta’ xogħlijiet fl-adoperat intern tad-dekoder bis-satellita u juru x-xogħlijiet fuq l-iskrin, kif ukoll billi jeżegwixxu, ixandru jew juru x-xogħlijiet fil-pubbliku u jikkomunikawhom lill-pubbliku.

48 Barra minn dan, QC Leisure u AV Station jiksru d-drittijiet tal-awtur billi jawtorizzaw l-atti mwettqa mill-konvenuti fit-tielet kawża, kif ukoll minn persuni oħra lil min huma pprovdew kards ta’ dekodifikazzjoni.

49 Skont QC Leisure et, il-kawżi huma infondati, peress li huma ma jużawx kards ta’ dekodifikazzjoni pirati, inkwantu l-kards ikkonċernati kollha ġew iddistribwiti u mqiegħda fis-suq, fi Stat Membru ieħor, mill-organizzazzjoni kkonċernata tax-xandir televiżiv bis-satellita.

50 Fil-Kawża C-429/08, K. Murphy, li tiġġestixxi kafetterija-ristorant, kisbet kard ta’ dekodifikazzjoni NOVA sabiex turi logħob tal-“Premier League”.

51 L-aġenti ta’ MPS, organizzazzjoni maħtura minn FAPL sabiex tiġġestixxi sensiela ta’ prosekuzzjonijiet kontra ġestituri ta’ kafetteriji-ristoranti li jużaw apparati ta’ dekodifikazzjoni, ikkonstataw li K. Murphy kienet tirċievi, fil-kafetterija-ristorant tagħha, ix-xandiriet tal-logħob tal-“Premier League” trażmessi min-NOVA.

52 Konsegwentement, MPS ħarrket lil K. Murphy quddiem il-Portsmouth Magistrates’ Court li kkundannatha għal żewġ reati previsti fl-Artikolu 297(1) tal-Att dwar id-drittijiet tal-awtur, id-disinni u l-privattivi minħabba li din kienet irċeviet, b’mezzi frawdolenti, programm inkluż f’servizz ta’ xandir ipprovdut minn post fir-Renju Unit, bl-intenzjoni li tevita l-ħlas ta’ kwalunkwe prezz applikabbli għar-riċezzjoni tat-trażmissjonijiet imxandra.

53 Wara li l-Portsmouth Crown Court ċaħdet, essenzjalment, l-appell mill-kundanna tagħha, K. Murphy ressqet appell quddiem il-High Court of Justice u ddifendiet pożizzjoni simili għal dik adottata minn QC Leisure et.

54 F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-High Court of Justice (England and Wales), Chancery Division, iddeċidiet, fil-Kawża C‑403/08, li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja s-segwenti domandi preliminari:

“(1) (a) Meta apparat tal-aċċess kondizzjonali jkun magħmul minn jew bil-kunsens ta’ min jipprovdi s-servizz u jinbiegħ suġġett għal awtorizzazzjoni limitata li dan l-apparat jintuża biss sabiex jinkiseb aċċess għal servizz protett f’ċerti ċirkustanzi partikolari, dan l-apparat isir ‘apparat illeċitu’, fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-[Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali], jekk jintuża sabiex jipprovdi aċċess għal dak is-servizz protett f’post jew b’mod jew minn persuna mhux inklużi fl-awtorizzazzjoni ta’ min jipprovdi is-servizz?

(b) X’inhi t-tifsira ta’ ‘iddisinjat jew adattat’ fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva?

(2) Meta l-ewwel persuna li tipprovdi s-servizz tittrażmetti l-programmi f’forma kodifikata lit-tieni persuna li tipprovdi s-servizz u li xxandar dawk il-programmi fuq il-bażi ta’ aċċess kondizzjonali, liema fatturi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk l-interessi tal-ewwel persuna li tipprovdi s-servizz humiex affettwati skont l-Artikolu 5 tad-[Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali]?

B’mod partikolari:

Meta l-ewwel impriża tittrażmetti l-programmi (inklużi stampi, awdjo u kummentarju bl-Ingliż) f’forma kodifikata lit-tieni impriża li, min-naħa tagħha, ixxandar il-programmi lill-pubbliku (li miegħu tkun żiedet il-logo tagħha u, xi drabi, kumment awdjo addizzjonali):

(a) It-trażmissjoni mill-ewwel impriża tikkostitwixxi servizz protett ta’ ‛xandir bit-televiżjoni’, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-[Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali] u tal-Artikolu 1(a) tad-[Direttiva ‘televiżjoni mingħajr fruntieri’]?

(b) Huwa neċessarju li l-ewwel impriża tkun xandar fis-sens tal-Artikolu 1(b) tad-[Direttiva ‘televiżjoni mingħajr fruntieri’] sabiex titqies bħala li qed tipprovdi servizz ta’ “xandir bit-televiżjoni” skont l-ewwel inċiż tal-Artikolu 2(a) tad-[Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali]?

(c) L-Artikolu 5 tad-[Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali] għandu jiġi interpretat fis-sens li jagħti dritt lill-ewwel impriża tressaq kawża fir-rigward tal-apparat illeċitu li jagħti aċċess għall-programm kif imxandar mit-tieni impriża, jew:

(i) għaliex apparat bħal dan għandu jitqies bħala li jagħti aċċess, permezz tas-sinjal ta’ xandir, għas-servizz stess tal-ewwel impriża; jew

(ii) għaliex l-ewwel impriża hija dik li tipprovdi servizz protett u li l-interessi tagħha huma affettwati minn attività illeċita (għaliex apparat bħal dan jagħti aċċess mhux awtorizzat għas-servizz protett ipprovdut mit-tieni impriża)?

(d) Ir-risposta għad-domanda 2(c) hija affettwata mill-fatt li l-ewwel u t-tieni persuni li jipprovdu servizzi jużaw sistemi ta’ dekodifikazzjoni u apparat tal-aċċess kondizzjonali differenti?

(3) Il-‘pussess għal skopijiet kummerċjali’ skont l-Artikolu 4(a) tad-Direttiva [dwar l-aċċess kundizzjonali] jirreferi biss għal pussess għal skopijiet ta’ tranżazzjonijiet kummerċjali (pereżempju, bejgħ) fir-rigward ta’ apparat illeċitu, jew ikopri wkoll il-pussess ta’ apparat minn utent finali matul negozju ta’ kwalunkwe tip?

(4) Meta l-frammenti sekwenzjali ta’ film, xogħol mużikali jew reġistrazzjoni ta’ ħoss (f’dan il-każ, fotogrammi ta’ vidjo u awdjo diġitali) jinħolqu (i) fil-memorja ta’ dekodifikatur jew (ii) fil-każ ta’ film fuq skrin tat-televiżjoni, u x-xogħol kollu huwa riprodott jekk il-frammenti sekwenzjali jiġu kkunsidrati flimkien iżda f’perijodu partikolari jkunu jeżistu biss numru limitat ta’ frammenti:

(a) Il-kwistjoni dwar jekk dawk ix-xogħlijiet ikunux ġew kompletament jew parzjalment riprodotti għandha tiġi ddeterminata skont ir-regoli tal-liġi nazzjonali dwar id-dritt tal-awtur li jirrigwardaw dak li jikkostitwixxi riproduzzjoni illeċita ta’ xogħol protett mid-dritt tal-awtur, jew tiddependi mill-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tad-[Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur]?

(b) Jekk tiddependi mill-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tad-Direttiva [dwar id-drittijiet tal-awtur], il-qorti nazzjonali għandha tikkunsidra l-frammenti ta’ kull xogħol fl-intier tagħhom, jew dawk il-frammenti biss li jkunu jeżistu f’perijodu partikolari? Jekk il-qorti nazzjonali għandha tikkunsidra dan l-aħħar każ, liema test għandha tapplika għall-kwistjoni dwar jekk ix-xogħlijiet ġewx riprodotti parzjalment fis-sens ta’ dan l-artikolu?

(c) Id-dritt ta’ riproduzzjoni fl-[imsemmi] Artikolu 2 ikopri wkoll il-ħolqien ta’ stampi temporanji għal fuq skrin tat-televiżjoni?

(5) (a) Il-kopji temporanji ta’ xogħol maħluqa ġewwa dekodifikatur televiżiv tas-satellita jew fuq skrin tat-televiżjoni kkollegat ma’ dekodifikatur, u li l-għan tagħhom huwa esklużivament li jippermettu l-użu tax-xogħol li ma jkunx b’xi mod ieħor limitat mil-liġi, għandhom jitqiesu bħala li għandhom “sinifikat ekonomiku indipendenti” fis-sens tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva [dwar id-drittijiet tal-awtur] minħabba l-fatt li dawn il-kopji jipprovdu l-unika bażi li minnha d-detentur tad-drittijiet jista’ jirċievi remunerazzjoni għall-użu tad-drittijiet tiegħu?

(b) Ir-risposta għad-domanda 5(a) hija affettwata mill-fatt (i) li l-kopji temporanji jkollhom xi valur intrinsiku; jew (ii) li l-kopji temporanji jinkludu parti żgħira minn kollezzjoni ta’ xogħlijiet u/jew materji oħra li jistgħu jintużaw mingħajr ksur tad-dritt tal-awtur; jew (iii) li l-liċenzjat esklużiv tad-detentur tad-drittijiet fi Stat Membru ieħor ikun diġà rċieva remunerazzjoni għall-użu tax-xogħol f’dak l-Istat Membru?

(6) (a) Xogħol protett mid-dritt tal-awtur huwa kkunsidrat bħala kkomunikat lill-pubbliku b’mezzi bil-fili jew mingħajr fili fis-sens tal-Artikolu 3 tad-Direttiva [dwar id-drittijiet tal-awtur], meta xandira bis-satellita tiġi rċevuta f’bini kummerċjali (pereżempju, bar) u kkomunikata jew murija f’dak il-bini permezz ta’ skrin tat-televiżjoni wieħed lill-pubbliku preżenti f’dak il-bini?

(b) Ir-risposta għad-domanda 6(a) hija affettwata jekk:

(i) il-pubbliku preżenti jikkostitwixxi pubbliku ġdid li x-xandar ma jkunx ħaseb dwaru (f’dan il-każ għaliex kard nazzjonali ta’ dekodifikazzjoni għal użu fi Stat Membru partikolari tintuża għal pubbliku kummerċjali fi Stat Membru ieħor);

(ii) il-pubbliku mhuwiex wieħed li jkun meħtieġ iħallas skont il-liġi nazzjonali, u

(iii) is-sinjal tax-xandir fuq it-televiżjoni huwa rċevut permezz ta’ erjal jew dixx tas-satellita fuq il-bejt ta’ jew ma’ ġenb il-bini fejn jinsab it-televiżjoni?

(c) Jekk ir-risposta għal waħda mill-partijiet tad-domanda 6(b) hija fl-affermattiv, liema fatturi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk kienx hemm komunikazzjoni tax-xogħol li oriġinat minn post fejn il-pubbliku ma kienx preżenti?

(7) Il-fatt li l-liġi nazzjonali dwar id-dritt tal-awtur tipprovdi li meta kopji temporanji ta’ xogħlijiet inklużi f’xandir bis-satellita jinħolqu ġewwa dekodifikatur bis-satellita jew fuq skrin tat-televiżjoni jkun hemm ksur tad-dritt tal-awtur skont il-liġi tal-pajjiż fejn tkun irċevuta x-xandira huwa kompatibbli mad-Direttiva [dwar ix-xandir bis-satellita] jew mal-Artikoli 28 u 30 jew 49 tat-Trattat KE? Il-pożizzjoni tiġi affettwata jekk ix-xandira tiġi ddekodifikata permezz ta’ kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita li tkun inħarġet mill-persuna li tipprovdi servizz ta’ xandir bis-satellita fi Stat Membru ieħor bil-kundizzjoni li l-użu ta’ dik il-kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita jkun awtorizzat biss f’dak l-Istat Membru?

(8) (a) Jekk ir-risposta għad-domanda 1 tkun li l-apparat tal-aċċess kondizzjonali magħmul minn jew bil-kunsens ta’ min jipprovdi s-servizz isir ‘apparat illeċitu’ skont l-Artikolu 2(e) tad-Direttiva [dwar l-aċċess kundizzjonali] meta jintuża barra mill-portata tal-awtorizzazzjoni ta’ min jipprovdi s-servizz li jagħti aċċess għal servizz protett, liema huwa s-suġġett speċifiku tad-dritt b’riferiment għall-funzjoni essenzjali tiegħu attribwita mid-Direttiva dwar l-Aċċess Kondizzjonali?

(b) L-Artikoli 28 jew 49 tat-Trattat KE jeskludu l-eżekuzzjoni ta’ dispożizzjoni tal-liġi nazzjonali fl-ewwel Stat Membru li tirrendi illeċitu l-importazzjoni jew il-bejgħ ta’ kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita li tkun inħarġet minn persuna li tipprovdi servizz ta’ xandir bis-satellita fi Stat Membru ieħor bil-kundizzjoni li l-użu tal-kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita jkun awtorizzat biss f’dak l-Istat Membru l-ieħor?

(c) Ir-risposta hija affettwata mill-fatt li l-kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita tkun awtorizzata biss għal użu privat jew domestiku f’dak l-Istat Membru l-ieħor iżda tintuża għal skopijiet kummerċjali fl-ewwel Stat Membru?

(9) L-Artikoli 28 u 30 jew 49 tat-Trattat KE jeskludu l-eżekuzzjoni ta’ dispożizzjoni tal-liġi nazzjonali dwar id-dritt tal-awtur li tirrendi illeċitu r-rappreżentazzjoni jew id-daqq fil-pubbliku ta’ xogħol mużikali meta dan ix-xogħol ikun inkluż f’servizz protett li jsir aċċess għalih u li jindaqq fil-pubbliku permezz tal-użu ta’ kard ta’ dekodifikazzjoni tas-satellita meta dik il-kard tkun inħarġet mill-persuna li tipprovdi s-servizz fi Stat Membru ieħor bil-kundizzjoni li l-użu ta’ dik il-kard ta’ dekodifikazzjoni jkun awtorizzat biss f’dak l-Istat Membru l-ieħor? Ikollu effett il-fatt li x-xogħol mużikali jkun element mhux importanti mis-servizz protett fl-intier tiegħu u li l-liġi nazzjonali dwar id-dritt tal-awtur ma tipprojbixxix ir-rappreżentazzjoni jew id-daqq fil-pubbliku tal-elementi l-oħra tas-servizz?

(10) Meta l-persuna li tipprovdi l-programmi toħroġ sensiela ta’ liċenzji esklużivi għat-territorju ta’ wieħed jew iktar Stati Membri li permezz tagħhom ix-xandar ikun liċenzjat ixandar il-programmi f’dak it-territorju biss (inkluż bis-satellita) u li inkluż f’kull liċenzja jkun hemm obbligu kuntrattwali li x-xandar jevita li l-kards tiegħu ta’ dekodikazzjoni tas-satellita, li jippermettu r-riċezzjoni tal-programmi liċenzjati, jiġu użati barra mit-territorju liċenzjat, liema test legali għandu jiġi applikat mill-qorti nazzjonali u liema ċirkustanzi għandha tieħu inkunsiderazzjoni meta tkun qed tiddeċiedi jekk ir-restrizzjoni kuntrattwali tiksirx il-projbizzjoni tal-Artikolu 81(1)?

B’mod partikolari:

(a) l-Artikolu 81(1) għandu jiġi interpretat bħala li japplika għal dan l-obbligu għar-raġuni biss li għandu bħala għan il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni?

(b) f’dak il-każ, jeħtieġ li jintwera li dan l-obbligu kuntrattwali jipprevjeni, jirrestrinġi jew jikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni b’mod sinifikanti sabiex jaqa’ taħt il-projbizzjoni tal-Artikolu 81(1)?”

55 Fil-Kawża C-429/08, il-High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

“(1) F’liema ċirkustanzi apparat tal-aċċess kondizzjonali għandu jiġi kkunsidrat bħala ‘apparat illeċitu’ fit-tifsira tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva [dwar l-aċċess kundizzjonali]?

(2) B’mod partikolari, apparat tal-aċċess kondizzjonali huwa ‛apparat illeċitu’ jekk jiġi akkwistat f’ċirkustanzi fejn:

(i) l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u ġie fornut oriġinarjament bil-kundizzjoni ta’ awtorizzazzjoni kuntrattwali limitata li l-apparat jintuża sabiex jinkiseb aċċess għal servizz protett fl-ewwel Stat Membru biss u minflok intuża sabiex jinkiseb aċċess għal dak is-servizz protett riċevut fi Stat Membru ieħor, u/jew

(ii) l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u oriġinarjament inkiseb u/jew ġie attivat bl-użu ta’ isem u indirizz residenzjali foloz fl-ewwel Stat Membru u b’hekk ingħelbu restrizzjonijiet kuntrattwali territorjali imposti fuq l-esportazzjoni ta’ apparati bħal dawn għal użu barra minn l-ewwel Stat Membru, u/jew

(iii) l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u oriġinarjament ġie fornut bil-kundizzjoni kuntrattwali li jintuża biss għal użu domestiku jew privat u mhux għal użu kummerċjali (li għalih jitħallas abbonament ogħla), iżda ntuża fir-Renju Unit għal finijiet kummerċjali, prinċipalment sabiex jintwera logħob live tal-futbol f’pub?

(3) Jekk ir-risposta għal kwalunkwe parti tad-Domanda 2 hija “le”, l-Artikolu 3(2) ta’ dik id-Direttiva jipprekludi li Stat Membru japplika liġi nazzjonali li tipprojbixxi l-użu ta’ apparati tal-aċċess kondizzjonali bħal dawn fiċ-ċirkustanzi msemmija fid-Domanda 2 iktar ’il fuq?

(4) Jekk ir-risposta għal kwalunkwe parti tad-Domanda 2 hija “le”, l-Artikolu 3(2) ta’ dik id-Direttiva huwa invalidu:

(a) għar-raġuni li huwa diskriminatorju u/jew sproporzjonat; u/jew

(b) għar-raġuni li jikser id-drittijiet ta’ moviment liberu taħt it-Trattat; u/jew

(c) għal kwalunkwe raġuni oħra?

(5) Jekk ir-risposta għad-Domanda 2 hija “iva”, l-Artikoli 3(1) u 4 ta’ dik id-Direttiva huma invalidi għar-raġuni li huma jidhru li jeħtieġu mill-Istati Membri li jimponu restrizzjonijiet fuq l-importazzjoni minn Stati Membri oħra ta’ “apparati illeċiti” u fuq in-negozju mod ieħor tagħhom f’ċirkustanzi fejn dawk l-apparati jistgħu jiġu importati legalment u/jew jintużaw sabiex jiġu riċevuti servizzi ta’ xandir bis-satellita trans-nazzjonali skont ir-regoli fuq il-moviment liberu ta’ merkanzija taħt l-Artikoli 28 u 30 tat-Trattat KE u/jew il-libertà li jiġu pprovduti u riċevuti servizzi taħt l-Artikolu 49 tat-Trattat KE?

(6) L-Artikoli 28, 30 u/jew 49 KE jipprekludi l-infurzar ta’ liġi nazzjonali (bħall-Artikolu 297 tal-[Att dwar id-drittijiet tal-awtur, id-disinni u l-privattivi]) li tistabbilixxi li huwa reat kriminali li wieħed jirċievi b’mod diżonest programm inkluż f’servizz ta’ xandir minn post fir-Renju Unit bl-intenzjoni li jevita li jħallas il-prezz applikabbli għall-fatt li jirċievi l-programm, f’waħda minn dawn iċ-ċirkustanzi:

(i) fejn l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u ġie fornut oriġinarjament bil-kundizzjoni ta’ awtorizzazzjoni kuntrattwali limitata li l-apparat jintuża sabiex jinkiseb aċċess għal servizz protett fl-ewwel Stat Membru biss u minflok intuża sabiex jinkiseb aċċess għal dak is-servizz protett riċevut fi Stat Membru ieħor (f’dan il-każ ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq), u/jew

(ii) fejn l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u oriġinarjament inkiseb u/jew ġie attivat bl-użu ta’ isem u indirizz residenzjali foloz fl-ewwel Stat Membru u b’hekk ingħelbu restrizzjonijiet kuntrattwali territorjali imposti fuq l-esportazzjoni ta’ apparati bħal dawn għal użu barra minn l-ewwel Stat Membru, u/jew

(iii) fejn l-apparat tal-aċċess kondizzjonali ġie manifatturat minn min jipprovdi s-servizz jew bil-kunsens tiegħu u oriġinarjament ġie fornut bil-kundizzjoni kuntrattwali li jintuża biss għal użu domestiku jew privat u mhux għal użu kummerċjali (li għalih jitħallas abbonament ogħla), iżda intuża fir-Renju Unit għal finijiet kummerċjali, prinċipalment biex jintwera logħob live tal-futbol f’pub?

(7) L-infurzar tal-liġi nazzjonali inkwistjoni huwa, fi kwalunkwe każ, ipprojbit fuq il-bażi ta’ diskriminazzjoni li tmur kontra l-Artikolu 12 KE jew inkella, għaliex il-liġi nazzjonali tapplika għal programmi inklużi f’servizz ta’ xandir minn post fir-Renju Unit iżda mhux minn kwalunkwe Stat Membru ieħor?

(8) Fejn fornitur tal-kontenut tal-programmi jidħol f’sensiela ta’ liċenzji esklużivi li kull waħda minnhom tkopri t-territorju ta’ Stat Membru wieħed jew aktar li permezz tagħhom ix-xandar huwa awtorizzat ixandar il-kontenut tal-programm f’dak it-territorju biss (inkluż bis-satellita) u jiġi inkluż obbligu kuntrattwali f’kull liċenzja li jobbliga lix-xandar li jipprojbixxi li l-kards tiegħu ta’ aċċess tas-satellita, li jagħmlu possibbli li jiġi riċevut il-programm awtorizzat, jintużaw barra mit-territorju kopert mil-liċenzja, x’eżami legali għandu jiġi applikat mill-qorti nazzjonali u x’ċirkustanzi għandha tikkunsidra meta tiddeċiedi jekk ir-restrizzjoni kuntrattwali tmur kontra l-projbizzjoni imposta fl-Artikolu 81(1)?

B’mod partikolari:

(a) L-Artikolu 81(1) KE għandu jiġi interpretat fis-sens li japplika għal dak l-obbligu biss għaliex huwa kkunsidrat li għandu bħala għan li jipprevjeni, jirrestrinġi jew ikun ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni?

(b) Jekk huwa hekk, għandu jintwera wkoll li l-obbligu kuntrattwali jipprevjeni, jirrestrinġi jew huwa ta’ distorsjoni b’mod kunsiderevoli għall-kompetizzjoni sabiex jaqa’ fil-projbizzjoni imposta mill-Artikolu 81(1)?”

56 B’digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Diċembru 2008, il-Kawżi C-403/08 u C-429/08 ingħaqdu flimkien għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali u kif ukoll tas-sentenza.

III – Fuq id-domandi preliminari

A – Fuq ir-regoli marbuta mar-riċezzjoni ta’ trażmissjonijiet ikkowdjati li joriġinaw minn Stati Membri oħra

1. Osservazzjonijiet preliminari

57 Qabelxejn, għandu jiġi ppreċiżat li dawn il-kawżi jirrigwardaw biss ix-xandir bis-satellita ta’ trażmissjonijiet li jinkludu logħob tal-“Premier League” għall-pubbliku mill-organizzazzjonijiet tax-xandir, bħal Multichoice Hellas. Għalhekk, l-unika parti mill-komunikazzjoni awdjoviżiva li hija rilevanti, għall-każ ineżami, hija dik li tikkonsisti fix-xandir ta’ dawn it-trażmissjonijiet mill-organizzazzjonijiet tax-xandir għall-pubbliku b’mod konformi mal-Artikolu 1(2)(a) u (b) tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita, billi din l-operazzjoni ssir mill-Istat Membru fejn is-sinjali li jġorru l-programmi huma introdotti f’katina ta’ komunikazzjoni bis-satellita (iktar ’il quddiem l-“Istat Membru tat-trażmissjoni”), fil-każ ineżami, senjatament ir-Repubblika Ellenika.

58 Min-naħa l-oħra, il-parti mill-komunikazzjoni upstream, bejn FAPL u dawn l-organizzazzjonijiet, li tikkonsisti fit-trażmissjoni ta’ data awdjoviżiva li tinkludi dan il-logħob, ma għandhiex rilevanza għall-każ ineżami, billi din il-komunikazzjoni tista’ ssir ukoll b’mezzi oħra ta’ komunikazzjoni li ma humiex dawk użati mill-partijiet fil-kawża prinċipali.

59 Imbagħad, mill-proċess jirriżulta li, b’mod konformi mal-kuntratti ta’ liċenzjar konklużi bejn FAPL u l-organizzazzjonijiet tax-xandir ikkonċernati, it-trażmissjonijiet inkwistjoni huma destinati biss għall-pubbliku tal-Istat Membru tat-trażmissjoni u li dawn l-organizzazzjonijiet għandhom għalhekk jiżguraw li t-trażmissjonijiet tagħhom bis-satellita jkunu jistgħu jiġu rċevuti biss f’dan l-Istat. Konsegwentement, l-organizzazzjonijiet inkwistjoni għandhom jikkowdjaw it-trażmissjonijiet tagħhom u jipprovdu apparati ta’ dekodifikazzjoni biss lill-persuni li jirresjedu fit-territorju tal-Istat Membru tat-trażmissjoni.

60 Fl-aħħar nett, huwa paċifiku li l-proprjetarji tal-kafetteriji-ristoranti jużaw tali apparati ta’ dekodifikazzjoni barra mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru, u għalhekk, huma jagħmlu tali użu kontra r-rieda tal-organizzazzjonijiet tax-xandir.

61 Huwa f’dan il-kuntest li l-qrati tar-rinviju jistaqsu, permezz tal-ewwel parti tad-domandi tagħhom, jekk tali użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni jaqax taħt id-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali u x’inhu l-effett li din għandha fuq dan l-użu. Imbagħad, fil-każ li dan l-aspett ma huwiex armonizzat bl-imsemmija direttiva, huma jistaqsu dwar jekk l-Artikoli 34 TFUE, 36 TFUE, 56 TFUE u 101 TFUE jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali u kuntratti ta’ liċenzjar li jipprojbixxu l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin.

2. Id-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali

a) Fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “apparat illeċitu” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali (l-ewwel domanda fil-Kawża C-403/08, kif ukoll l-ewwel u t-tieni domanda fil-Kawża C-429/08)

62 B’dawn id-domandi, il-qrati tar-rinviju jistaqsu, essenzjalment, jekk il-kunċett ta’ “apparat illeċitu”, fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali, għandux jiġi interpretat fis-sens li dan ikopri wkoll l-apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, inklużi dawk miksuba jew attivati permezz ta’ isem falz u indirizz falz, u dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati.

63 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar, minn naħa, li l-Artikolu 2(e) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali jagħti definizzjoni tal-kunċett ta’ “apparat illeċitu” fis-sens li jinkludi kull apparat jew programm tal-kompjuter “iddisinjat” jew “adattat” sabiex jagħti aċċess għal servizz protett f’forma konkreta mingħajr l-awtorizzazzjoni ta’ min jipprovdi s-servizz.

64 Għalhekk, dan il-kliem huwa limitat għall-apparati li jkunu ġew suġġetti għal operazzjonijiet manwali jew awtomatiċi qabel l-użu tagħhom u li jippermettu riċezzjoni ta’ servizzi protetti mingħajr il-kunsens tal-fornituri ta’ dawn is-servizzi. Konsegwentement, dan il-kliem jipprevedi biss apparati li jkunu ġew immanifatturati, immanipulati, adattati jew riadattati mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-fornitur tas-servizzi, u ma jkoprix l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin.

65 Min-naħa l-oħra, għandu jiġi rrilevat li s-sitt u t-tlettax-il premessa tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali, li jinkludu speċifikazzjonijiet dwar il-kunċett ta’ “apparat illeċitu”, jirreferu għan-neċessità li jkun hemm protezzjoni minn apparati illeċiti “li jippermett[u] l-aċċess […] bla ħlas” għas-servizzi protetti u mit-tqegħid fis-suq ta’ apparati illeċiti li jippermettu jew jiffaċilitaw “mingħajr awtorità l-ksur tal-liġi ta’ xi miżuri teknoloġiċi” intiżi għall-protezzjoni tal-ħlas għal servizz ipprovdut b’mod għalkollox legali.

66 Issa, l-apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, dawk miksuba jew attivati permezz tal-ksib ta’ isem falz u ta’ indirizz falz, dawk użati bi ksur tal-limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati ma jaqgħu taħt ebda waħda minn dawn il-kategoriji. Fil-fatt, dawn l-apparati kollha huma mmanifatturati u mqiegħda fis-suq bl-awtorizzazzjoni tal-fornitur tas-servizzi, ma jippermettux aċċess bla ħlas għas-servizzi protetti u ma jippermettux jew jiffaċilitaw li tiġi evitata miżura teknoloġika intiża għall-protezzjoni tal-ħlas ta’ rimunerazzjoni għal dawn is-servizzi, ladarba, fl-Istat Membru ta’ tqegħid fis-suq, tkun tħallset rimunerazzjoni.

67 Fid-dawl tal-premess, għad-domandi mressqa għandha tingħata r-risposta li l-kunċett ta’ “apparat illeċitu”, fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan la jkopri l-apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, la dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz u lanqas dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati.

b) Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali (it-tielet domanda fil-Kawża C-429/08)

68 B’din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar jekk l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li timpedixxi l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, inklużi dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz, jew dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati.

69 Skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali, l-Istati Membri ma humiex awtorizzati jirrestrinġu, għal raġunijiet li jaqgħu fil-qasam ikkoordinat minn din id-direttiva, il-moviment liberu ta’ servizzi protetti u ta’ apparati ta’ aċċess kundizzjonali, u dan mingħajr preġudizzju għall-obbligi li joħorġu mill-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva.

70 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li din id-dispożizzjoni tal-aħħar timponi obbligi fil-qasam ikkoordinat mid-direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali – li skont l-Artikolu 2(f) tagħha jfisser kwalunkwe dispożizzjoni li għandha x’taqsam mal-ksur tal-attivitajiet speċifikati fl-Artikolu 4 – billi teżiġi b’mod partikolari li l-Istati Membri jipprekludu l-attivitajiet speċifikati f’dan l-Artikolu 4.

71 Madankollu, l-imsemmi Artikolu 4 jirrigwarda biss attivitajiet li huma illeċiti minħabba li dawn jinvolvu l-użu ta’ apparati illeċiti fis-sens ta’ din id-direttiva.

72 Issa, l-apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, inklużi dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz u dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati, ma jikkostitwixxux, skont kif jirriżulta mill-punti 63 sa 67 ta’ din is-sentenza, tali apparati illeċiti.

73 Konsegwentement, la l-attivitajiet li jinvolvu l-użu ta’ dawn l-apparati u lanqas leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprekludi dawn l-attivitajiet ma jaqgħu fil-qasam ikkoordinat mid-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali.

74 F’dawn iċ-ċirkustanzi, għad-domanda mressqa għandha tingħata r-risposta li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li timpedixxi l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin, inklużi dawk miksuba jew attivati permezz tal-provvista ta’ isem falz u ta’ indirizz falz jew dawk użati bi ksur ta’ limitazzjoni kuntrattwali li tippermetti l-użu tagħhom biss għal finijiet privati, peress li tali leġiżlazzjoni ma taqax fil-qasam ikkoordinat minn din id-direttiva.

c) Fuq id-domandi l-oħra li jirrigwardaw d-Direttiva dwar l-aċċess kundizzjonali

75 Fid-dawl tar-risposti mogħtija għall-ewwel domanda fil-Kawża C‑403/08, kif ukoll għall-ewwel tliet domandi fil-Kawża C-429/08, ma hemmx għalfejn li jiġu eżaminati la d-domandi 2, 3 u 8(a) fil-Kawża C-403/08 u lanqas id-domandi 4 u 5 fil-Kawża C‑429/08.

3. Ir-regoli tat-Trattat FUE fil-qasam tal-moviment liberu tal-merkanzija u tas-servizzi

a) Fuq il-projbizzjoni tal-importazzjoni, tal-bejgħ u tal-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin [id-domanda 8(b) u l-ewwel parti tad-disa’ domanda fil-Kawża C-403/08, kif ukoll id-domanda 6(i) fil-Kawża C-429/08]

76 Permezz ta’ dawn id-domandi, il-qrati tar-rinviju qegħdin jistaqsu, essenzjalment, dwar jekk l-Artikoli 34 TFUE, 36 TFUE u 56 TFUE għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li trendi illeċiti l-importazzjoni, il-bejgħ u l-użu f’dan l-Istat ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin li jippermettu l-aċċess għal servizz ikkowdjat ta’ xandir bis-satellita li jkun ġej minn Stat Membru ieħor u li jinkludi oġġetti protetti mil-leġiżlazzjoni ta’ dan l-ewwel Stat.

i) Fuq l-identifikazzjoni tad-dispożizzjonijiet applikabbli

77 Leġiżlazzjoni nazzjonali, bħalma hija din inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tirrigwarda kemm il-provvista transkonfinali ta’ servizzi ta’ xandir ikkowdjat kif ukoll il-moviment, fi ħdan l-Unjoni, ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin li jippermettu d-dekodifikazzjoni ta’ dawn is-servizzi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, tqum il-kwistjoni ta’ jekk din il-leġiżlazzjoni għandhiex tiġi eżaminata mill-perspettiva tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi jew minn dik tal-moviment liberu tal-merkanzija.

78 F’dan ir‑rigward, mill‑ġurisprudenza jirriżulta li meta miżura nazzjonali tirrigwarda kemm il‑moviment liberu tal‑merkanzija u kif ukoll il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, il‑Qorti tal‑Ġustizzja teżaminaha, bħala regola, fid‑dawl ta’ waħda biss minn dawn iż‑żewġ libertajiet fundamentali, jekk jirriżulta li waħda minn dawn tkun kompletament sekondarja meta mqabbla mal‑oħra u tkun tista’ tiġi assoċjata magħha (ara s‑sentenzi tal‑24 ta’ Marzu 1994, Schindler, C‑275/92, Ġabra p. I‑1039, punt 22, u tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Ker-Optika, C-108/09, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 43).

79 Madankollu, fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet, dawn iż-żewġ suġġetti huma ħafna drabi marbuta mill-qrib ma’ xulxin b’mod li kwalunkwe wieħed minnhom ma jistax jiġi kkunsidrat li huwa sekondarju għall-ieħor. Dan huwa partikolarment il-każ meta leġiżlazzjoni nazzjonali tirregola l-provvista ta’ apparat ta’ telekomunikazzjoni, bħalma huma l-apparati ta’ dekodifikazzjoni, bil-għan li tispeċifika r-rekwiżiti li għalihom dawn l-apparati għandhom ikunu suġġetti jew li tiffissa l-kundizzjonijiet li taħthom dawn jistgħu jiġu kkummerċjalizzati, b’tali mod li, f’dan il-każ, huwa opportun li dawn iż-żewġ libertajiet fundamentali jiġu eżaminati flimkien (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Jannar 2002, Canal Satélite Digital, C-390/99, Ġabra p. I-607, punti 29 sa 33).

80 Għaldaqstant, meta leġiżlazzjoni tipprevedi, bħala suġġett, attività li hija partikolarment ikkaratterizzata fil-livell ta’ servizzi pprovduti mill-operaturi ekonomiċi, filwaqt li l-provvista ta’ apparati ta’ telekomunikazzjoni tkun relatata biss b’mod purament sekondarju, din l-attività għandha tiġi eżaminata biss fid-dawl tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi.

81 Dan japplika wkoll, b’mod partikolari, meta t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ dawn l-apparati jikkostitwixxi biss modalità konkreta tal-organizzazzjoni jew tal-funzjonament ta’ servizz u meta din l-attività ma jkollhiex għan fiha nfisha, iżda tkun intiża sabiex tippermetti t-tgawdija ta’ dan is-servizz. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-attività li tikkonsisti fit-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ tali apparati ma tistax tiġi evalwata b’mod indipendenti mill-attività marbuta mas-servizz li magħha din l-ewwel attività hija assoċjata (ara, b’analoġija, is-sentenza Schindler, iċċitata iktar ’il fuq, punti 22 u 25).

82 Fil-każijiet inkwistjoni tal-kawżi prinċipali, għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma hijiex intiża għall-apparati ta’ dekodifikazzjoni bil-għan li tiddetermina r-rekwiżiti li għalihom dawn għandhom ikunu suġġetti jew li tistabbilixxi kundizzjonijiet li taħthom dawn jistgħu jkunu kkummerċjalizzati. Fil-fatt, dawn tqishom biss fil-kwalità tagħhom ta’ strument li jippermetti lill-abbonati jgawdu mis-servizzi ta’ xandir ikkowdjati.

83 Ladarba din il-leġiżlazzjoni tipprevedi għalhekk, qabelxejn, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, filwaqt li s-suġġett tal-moviment liberu tal-merkanzija jirriżulta li huwa għalkollox sekondarju meta mqabbel mal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, din il-leġiżlazzjoni għandha tiġi evalwata mill-perspettiva ta’ din il-libertà tal-aħħar.

84 Minn dan isegwi li tali leġiżlazzjoni għandha tiġi eżaminata fid-dawl tal-Artikolu 56 TFUE.

ii) Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi

85 L-Artikolu 56 TFUE jeżiġi t-tneħħija ta’ kull restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, anki jekk din ir-restrizzjoni tapplika mingħajr distinzjoni bejn il-fornituri ta’ servizzi nazzjonali u dawk ta’ Stati Membri oħra, meta din ir-restrizzjoni tkun ta’ natura li tipprojbixxi, tfixkel jew tagħmel inqas attraenti l-attivitajiet tal-fornitur stabbilit fi Stat Membru ieħor fejn jipprovdi legalment servizzi analogi. Barra minn hekk, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi tapplika kemm favur il-fornitur u kif ukoll favur id-destinatarju tas-servizzi (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-8 ta’ Settembru 2009, Liga Portuguesa de Futebol Profissional u Bwin International, C-42/07, Ġabra p. I-7633, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).

86 Fil-kawżi prinċipali, il-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprekludi l-importazzjoni, il-bejgħ u l-użu ta’ apparati ta’ dekodifikazzjoni barranin fit-territorju nazzjonali, li jagħtu aċċess għas-servizzi ta’ xandir bis-satellita li joriġinaw minn Stat Membru ieħor.

87 Issa, ladarba l-aċċess għas-servizzi ta’ trażmissjoni bis-satellita, bħalma huma dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, huwa kkundizzjonat bil-pussess ta’ tali apparat li l-provvista tiegħu hija suġġetta għal-limitazzjoni kuntrattwali li tipprovdi li l-imsemmi apparat jista’ jintuża biss fit-territorju tal-Istat Membru tat-trażmissjoni, il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata tipprekludi r-riċezzjoni ta’ dawn is-servizzi mill-persuni li jirresjedu barra mill-Istat Membru tat-trażmissjoni, f’dan il-każ fir-Renju Unit. Konsegwentement, l-imsemmija leġiżlazzjoni għandha l-effett li tipprekludi lil dawn il-persuni milli jaċċedu għal dawn is-servizzi.

88 Ċertament, l-ostakolu għar-riċezzjoni ta’ tali servizzi jsib l-oriġini ewlieni tiegħu fil-kuntratti konklużi bejn l-organizzazzjonijiet tax-xandir u l-klijenti tagħhom, li jirriflettu, min-naħa tagħhom, il-klawżoli ta’ limitazzjoni territorjali inklużi f’kuntratti konklużi bejn dawn l-organizzazzjonijiet u l-proprjetarji ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali. Madankollu, peress li din il-leġiżlazzjoni tagħti lil dawn il-limitazzjonijiet protezzjoni ġuridika u timponi l-osservanza tagħhom taħt piena ta’ sanzjonijiet ċivili u pekunjarji, hija stess tirrestrinġi l-libertà li jiġu pprovduti servizzi.

89 Konsegwentement, l‑imsemmija leġiżlazzjoni tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi pprojbita mill‑Artikolu 56 TFUE, sakemm din ma tistax tiġi oġġettivament iġġustifikata.

iii) Fuq il-ġustifikazzjoni ta’ restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi permezz ta’ għan ta’ protezzjoni tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali

– Osservazzjonijiet sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja

90 FAPL et, MPS, il-Gvern tar-Renju Unit, kif ukoll il-Gvern Franċiż u dak Taljan isostnu li r-restrizzjoni li toħroġ mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tiġi ġġustifikata fid-dawl tad-drittijiet ta’ proprjetarji ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, peress li din hija neċessarja sabiex tiżgura l-protezzjoni tar-remunerazzjoni xierqa ta’ dawn il-proprjetarji, filwaqt li tali remunerazzjoni tippresupponi li dawn tal-aħħar għandhom id-dritt jitolbu l-ħlas tagħha għall-użu tax-xogħol tagħhom jew ta’ oġġetti oħra protetti f’kull Stat Membru u jagħtu fir-rigwarda tagħhom esklużività territorjali.

91 F’dan ir-rigward, l-imsemmija partijiet iqisu b’mod partikolari li, fin-nuqqas ta’ protezzjoni sħiħa ta’ din il-klawżola territorjali, il-proprjetarju tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali ma jkunx iktar jista’ jikseb ħlasijiet xierqa għal liċenzji min-naħa tal-organizzazzjonijiet tax-xandir peress li x-xandir dirett ta’ logħbiet ikun tilef parti mill-valur tiegħu. Fil-fatt, l-organizzazzjonijiet tax-xandir ma għandhomx interess jiksbu liċenzji barra mit-territorju tal-Istat Membru tat-trażmissjoni. Ksib ta’ liċenzji għat-territorji nazzjonali kollha fejn jirresjedu klijenti potenzjali ma huwiex interessanti mill-perspettiva finanzjarja, minħabba l-prezz għoli ħafna ta’ tali liċenzji. Għalhekk, dawn l-organizzazzjonijiet jiksbu l-liċenzji sabiex juru x-xogħlijiet ikkonċernati fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed. Issa, dawn huma lesti li jagħmlu ħlas sostanzjali sakemm ikollhom il-garanzija ta’ esklużività territorjali peress li din tippermettilhom jiddistingwu ruħhom mill-kompetituri tagħhom u b’hekk jattiraw iktar klijenti.

92 QC Leisure et, K. Murphy, il-Kummissjoni u l-Awtorità tas-sorveljanza EFTA jsostnu li tali restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ta’ xandir ma tistax tiġi ġġustifikata, peress li din twassal għall-qsim f’kompartimenti tas-suq intern.

– Risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja

93 Sabiex tiġi eżaminata l-ġustifikazzjoni ta’ restrizzjoni, bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, għandu jiġi mfakkar li restrizzjoni għal libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat tista’ tiġi ġġustifikata biss meta din tkun ġustifikabbli permezz ta’ raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, sa fejn din tiggarantixxi t-twettiq tal-għan imfittex minnha u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex tinkiseb (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Marzu 2009, UTECA, C‑222/07, Ġabra p. I‑1407, punt 25, u l-ġurisprudenza ċċitata).

94 Fir-rigward ta’ ġustifikazzjoni li jistgħu jiġu aċċettati, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li tali restrizzjoni tista’ tiġi ġġustifikata, b’mod partikolari, għal raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali li jikkonsistu fil-protezzjoni ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-18 ta’ Marzu 1980, Coditel et, imsejħa “Coditel I”, 62/79, Ġabra p. 881, punti 15 u 16, kif ukoll tal-20 ta’ Jannar 1981, Musik-Vertrieb membran u K-tel International, 55/80 u 57/80, Ġabra p. 147, punti 9 u 12).

95 Għalhekk, għandu qabelxejn jiġi ddeterminat jekk FAPL tistax tinvoka tali drittijiet li jistgħu jiġġustifikaw il-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawżi prinċipali tistabbilixxi protezzjoni favur tagħha li tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi.

96 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li FAPL ma tistax issostni dritt tal-awtur fuq il-logħbiet tal-“Premier League” stess, peress li dawn ma humiex klassifikabbli bħala xogħlijiet.

97 Fil-fatt, sabiex jassumi tali klassifikazzjoni, jeħtieġ li l-oġġett ikkonċernat ikun oriġinali fis-sens li jikkostitwixxi kreazzjoni intellettwali tal-awtur tiegħu stess (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2009, Infopaq International, C-5/08, Ġabra p. I‑6569, punt 37).

98 Issa, il-logħbiet sportivi ma jistgħux jiġu kkunsidrati li huma kreazzjonijiet intellettwali klassifikabbli bħala xogħol fis-sens tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur. Dan japplika, b’mod partikolari, għal-logħob tal-futbol, li jsir taħt regoli tal-logħob, li ma jħallix post għal libertà kreattiva fis-sens tad-drittijiet tal-awtur.

99 F’dawn iċ-ċirkustanzi, dawn il-logħbiet ma jistgħux ikunu protetti fuq il-bażi tad-drittijiet tal-awtur. Barra minn hekk, huwa stabbilit li d-dritt tal-Unjoni ma jagħtihom ebda protezzjoni fil-qasam tal-proprjetà intellettwali.

100 Madankollu, il-logħbiet sportivi, bħala tali, huma ta’ natura unika u, minn daqshekk, oriġinali, li tista’ tittrasformahom f’oġġetti denji għal protezzjoni paragunabbli mal-protezzjoni tax-xogħlijiet, filwaqt li din il-protezzjoni tista’ tingħata, fejn applikabbli, mid-diversi ordinamenti ġuridiċi interni.

101 F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 165(1) TFUE, l-Unjoni għandha tikkontribwixxi għat-tmexxija ’l quddiem tal-kwistjonijiet Ewropej tal-isport, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni n-natura speċifika tiegħu, l-istrutturi tiegħu bbażati fuq il-volontarjat u l-funzjoni soċjali u edukattiva tiegħu.

102 F’dawn iċ-ċirkustanzi, Stat Membru jista’ jipproteġi l-logħbiet sportivi, fejn applikabbli fuq il-bażi tal-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali, billi jistabbilixxi leġiżlazzjoni nazzjonali speċifika, jew billi jirrikonoxxi, fl-osservanza tad-dritt tal-Unjoni, protezzjoni mogħtija lil dawn il-logħbiet permezz ta’ strumenti kuntrattwali konklużi bejn il-persuni li għandhom id-dritt li jqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-pubbliku l-kontenut awdjoviżiv ta’ dawn il-logħbiet u l-persuni li jixtiequ jxandru dan il-kontenut lill-pubbliku fuq għażla tagħhom.

103 F’dan ir-rigward, għandu jingħad ukoll li l-leġiżlatur tal-Unjoni ppreveda l-eżerċizzju ta’ din il-fakultà minn Stat Membru sa fejn huwa jirreferi, fil-wieħed u għoxrin-il premessa tad-Direttiva 97/36, għal avvenimenti organizzati minn organizzatur li għandu legalment id-dritt li jbigħ id-drittijiet marbuta ma’ dan l-avveniment.

104 Għaldaqstant, fil-każ li l-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata hija intiża sabiex tipprovdi protezzjoni għal-logħbiet sportivi – li huwa l-kompitu tal-qorti tar-rinviju li tivverifika – id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix, bħala regola, tali protezzjoni u tali leġiżlazzjoni tista’ għalhekk tiġġustifika restrizzjoni għall-moviment liberu tas-servizzi bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

105 Madankollu, jibqa’ meħtieġ li tali restrizzjoni ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tal-proprjetà intellettwali inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza UTECA, iċċitata iktar ’il fuq, punti 31 u 36).

106 F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li derogi għall-prinċipju tal-moviment liberu jistgħu jiġu aċċettati biss sa fejn dawn ikunu ġġustifikati mis-salvagwardja tad-drittijiet li jikkostitwixxu l-għan speċifiku tal-proprjetà intellettwali kkonċernata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-23 ta’ Ottubru 2003, Rioglass u Transremar, C‑115/02, Ġabra p. I‑12705, punt 23, u l-ġurisprudenza ċċitata).

107 Fuq dan il-punt, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li dan l-għan speċifiku huwa intiż b’mod partikolari li jiżgura lill-proprjetarji ta’ drittijiet ikkonċernati l-protezzjoni tal-fakultà li jieħdu vantaġġ kummerċjalment mit-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni jew mit-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ oġġetti protetti, billi jagħtu liċenzji għall-ħlas ta’ remunerazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Musik-Vertrieb membran u K-tel International, iċċitata iktar ’il fuq, punt 12, kif ukoll tal-20 ta’ Ottubru 1993, Phil Collins et, C‑92/92 u C‑326/92, Ġabra p. I‑5145, punt 20).

108 Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li tali għan speċifiku ma jiggarantix lill-proprjetarji ta’ drittijiet ikkonċernati l-possibbiltà li jitolbu l-ogħla remunerazzjoni possibbli. Fil-fatt, b’mod konformi ma’ dan l-għan, huwa biss żgurat lilhom – kif previst fl-għaxar premessa tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-awtur u l-ħames premessa tad-Direttiva dwar id-drittijiet relatati – remunerazzjoni xierqa għal kull użu tal-oġġetti protetti.

109 Issa, sabiex tkun xierqa, tali remunerazzjoni għandu jkollha rabta raġonevoli mal-valur ekonomiku tas-servizz ipprovdut. B’mod partikolari, din għandu jkollha rabta raġonevoli man-numru reali jew potenzjali ta’ persuni li jgawdu minnu jew li jixtiequ li jgawdu minnu (ara, b’analoġija, is-sentenzi tat-22 ta’ Settembru 1998, FDV, C-61/97, Ġabra p. I-5171, punt 15, kif ukoll tal-11 ta’ Diċembru 2008, Kanal 5 u TV 4, C-52/07, Ġabra p. I-9275, punti 36 sa 38).

110 Għalhekk, fil-qasam ta’ xandir televiżiv, tali remunerazzjoni għandha b’mod partikolari jkollha – bħalma tikkonferma s-sbatax-il premessa tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita – rabta raġonevoli mal-parametri tat-trażmissjonijiet ikkonċernati bħalma huma l-udjenza attwali, l-udjenza potenzjali u l-verżjoni tal-lingwa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Lulju 2005, Lagardère Active Broadcast, C‑192/04, Ġabra p. I‑7199, punt 51).

111 F’dan il-kuntest, għandu jiġi enfasizzat, qabelxejn, li l-proprjetarji tad-drittijiet inkwistjoni fil-kawżi prinċipali jirċievu remunerazzjoni għax-xandir ta’ oġġetti protetti min-naħa tal-Istat Membru tat-trażmissjoni li fih l-att ta’ xandir huwa mistenni li jsir, b’mod konformi mal-Artikolu 1(2)(b) tad-Direttiva dwar ix-xandir bis-satellita, u li fih ir-remunerazzjoni xierqa hija għalhekk dovuta.

112 Imbagħad, għandu jiġi rrilevat li fil-ftehim ta’ tali remunerazzjoni bejn il-proprjetarji tad-drittijiet ikkonċernati u l-organizzazzjonijiet tax-xandir, fl-ambitu ta’ bejgħ wara sejħa għal offerti, xejn ma jipprekludi lill-proprjetarju tad-drittijiet involut milli jitlob, f’dik l-okkażjoni, ammont li jieħu inkunsiderazzjoni l-udjenza attwali u l-udjenza potenzjali kemm fl-Istat Membru tat-trażmissjoni u kif ukoll f’kull Stat Membru ieħor