10

F’dan ir-rigward huwa qies dan li ġej: “36 […] kien hemm żvilupp fil-ġurisprudenza dwar il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta (sentenzi Otis et, C‑199/11, EU:C:2012:684, punti 54 sa 63, u Koninklijke Grolsch vs Il‑Kummissjoni, T‑234/07, EU:T:2011:476, punti 39 u 40) li jiġġustifika li jeżamina mill-ġdid l-opportunità li tiġi applikata r-regola ta’ konkordanza meta eċċezzjoni ta’ illegalità titqajjem għall-ewwel darba fir-rikors (sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2014, CR vs Il‑Parlament, F‑128/12, ĠabraSP, EU:F:2014:38, punt 29). 37 B’mod partikolari, fis-sentenza Koninklijke Grolsch vs Il‑Kummissjoni (EU:T:2011:476, punti 37, 39 u 40), il-Qorti Ġenerali, wara li kkonstatat li ebda dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tobbliga lid-destinatarju ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni jikkontesta d-diversi punti ta’ fatt u ta’ liġi tiegħu matul il-proċedura amministrattiva għaliex inkella ma jkunx jista’ jagħmel dan sussegwentement fl-istadju tal-proċedura ġudizzjarja, ċaħdet l-argument tal-Kummissjoni Ewropea li kienet qiegħda tikkontesta l-ammissibbiltà ta’ motiv minħabba li ma kienx tqajjem b’mod ċar u preċiż matul il-fażi amministrattiva. Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li, fiċ-ċirkustanzi deskritti, tali argument kien iwassal sabiex jillimita l-aċċess tar-rikorrenti għall-ġustizzja u, b’mod iktar partikolari, id-dritt tagħha li l-kawża tagħha tinstema’ minn qorti. Issa, kif fakkret il-Qorti Ġenerali, id-dritt għal rimedju effettiv u għal aċċess għal qorti imparzjali huwa ggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta. 38 Għalkemm huwa minnu li l-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq ġiet żviluppata f’qasam differenti minn dak tal-kontenzjuż bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea u l-uffiċjali tagħhom, is-sentenza Koninklijke Grolsch vs Il‑Kummissjoni (EU:T:2011:476) tirrigwarda l-kompatibbiltà mal-Artikolu 47 tal-Karta ta’ limitazzjoni tal-aċċess għall-ġustizzja li ma tkunx prevista b’mod espliċitu mil-leġiżlatur. Fil-qasam tal-kontenzjuż tas-servizz pubbliku, ir-regola tal-konkordanza bejn il-motivi mqajma matul il-proċedura prekontenzjuża u dawk imqajma fir-rikors, minkejja li huma bbażati fuq l-Artikolu 91(1) tar-Regolamenti tal-Persunal u, sa fejn jirrigwarda l-persunal tal-BĊE, fuq l-Artikolu 41 tal-kundizzjonijiet tal-impjieg u l-Artikolu 8.1 tar-regoli applikabbli għall-persunal, hija regola li toriġina mill-ġurisprudenza. 39 Issa, it-[Tribunal għas-Servizz Pubbliku] iqis li tliet tipi ta’ kunsiderazzjonijiet jipprekludu li eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba f’rikors tkun iddikjarata inammissibbli minħabba l-fatt biss li ma tkunx ġiet imqajma fl-ilment li jkun ippreċeda l-imsemmi rikors. Dawn il-kunsiderazzjonijiet jirrigwardaw, l-ewwel nett, l-għan tal-proċedura prekontenzjuża, it-tieni nett, in-natura tal-eċċezzjoni ta’ illegalità u, it-tielet nett, il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva. 40 Fl-ewwel lok, f’dak li jirrigwarda l-għan tal-proċedura prekontenzjuża, li huwa l-istess kemm fil-kuntest tal-Artikolu 91 tar-Regolamenti tal-Persunal kif ukoll f’dak tal-kontenzjuż tal-persunal tal-BĊE, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-imsemmija proċedura ma għandhiex raġuni meta l-ilmenti jkunu indirizzati lejn deċiżjoni li l-amministrazzjoni ma tistax tirriforma. Barra minn hekk, fil-kuntest tal-Artikolu 91 tar-Regolamenti tal-Persunal, il-ġurisprudenza eskludiet il-ħtieġa li jitressaq ilment fil-konfront tad-deċiżjonijiet adottati minn Bordijiet tal-Għażla jew ta’ rapport ta’ evalwazzjoni (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata). 41 Bl-istess mod, l-obbligu li titqajjem eċċezzjoni ta’ illegalità fl-ilment, taħt piena ta’ inammissibbiltà, ma jistax jissodisfa l-għan tal-proċedura prekontenzjuża […] 42 Fil-fatt, fid-dawl tal-prinċipju ta’ preżunzjoni ta’ legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, li jipprovdi li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea tibqa’ kompletament fis-seħħ sakemm l-illegalità tagħha ma tkunx ġiet stabbilita minn qorti kompetenti, amministrazzjoni ma tistax tagħżel li ma tapplikax att ġenerali li jkun fis-seħħ u li, fil-fehma tagħha, imur kontra dispożizzjoni legali ta’ livell superjuri, bis-sempliċi għan li tippermetti li tinstab soluzzjoni extraġudizzjarja għat-tilwima (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata). 43 Tali għażla għandha tiġi eskluża a fortiori meta l-amministrazzjoni kkonċernata taġixxi f’sitwazzjoni ta’ kompetenza limitata, għaliex, f’tali każ, hija ma tistax tirtira jew temenda d-deċiżjoni kkontestata mill-membru tal-persunal, anki jekk hija tqis li eċċezzjoni ta’ illegalità kontra d-dispożizzjoni li fuqha ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata hija fondata (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 36). 44 Barra minn hekk, il-fatt li eċċezzjoni ta’ illegalità titqajjem għall-ewwel darba fir-rikors ma jistax jaffettwa l-prinċipju ta’ ċertezza legali peress li, anki li kieku l-persuna kkonċernata kienet qajmet tali eċċezzjoni ta’ illegalità sa mill-istadju tal-ilment, l-amministrazzjoni xorta waħda ma kinitx tkun tista’ tuża din iċ-ċirkustanza sabiex taqta’ t-tilwima mal-membru tal-persunal tagħha permezz ta’ ftehim bonarju. 45 Fit-tieni lok, fir-rigward tan-natura tal-eċċezzjoni ta’ illegalità, skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 277 TFUE huwa l-espressjoni ta’ prinċipju ġenerali li jiżgura lil kull parti d-dritt li tikkontesta b’mod inċidentali, sabiex tikseb l-annullament ta’ att li tista’ tippreżenta rikors kontrih, il-validità ta’ att ta’ portata ġenerali adottat minn istituzzjoni tal-Unjoni li jikkostitwixxi l-bażi legali tal-att ikkontestat, jekk din il-parti ma kellhiex id-dritt tippreżenta rikors dirett kontra tali att li għalhekk tkun qiegħda tbati l-konsegwenzi tiegħu mingħajr ma kellha l-opportunità li titlob l-annullament tiegħu (sentenzi Simmenthal vs Il‑Kummissjoni, 92/78, EU:C:1979:53, punt 39; Andersen et vs Il‑Parlament, 262/80, EU:C:1984:18, punt 6, u Sina Bank vs Il‑Kunsill, T‑15/11, EU:T:2012:661, punt 43). Għalhekk, l-għan tal-Artikolu 277 TFUE huwa li jipproteġi lill-individwi mill-applikazzjoni ta’ att normattiv illegali, bil-kundizzjoni li l-effetti ta’ sentenza li tikkonstata l-inapplikabbiltà jkunu limitati biss għall-partijiet fil-kawża u li din is-sentenza ma ddaħħalx inkwistjoni l-att stess, li ma jkunx għadu jista’ jiġi kkontestat (sentenzi Carius vs Il‑Kummissjoni, T‑173/04, EU:T:2006:333, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata, u CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 38). 46 Issa, jekk wieħed jassumi li l-obbligu li titqajjem eċċezzjoni ta’ illegalità fl-ilment taħt piena ta’ inammissibbiltà jista’ jwieġeb għall-għan tal-proċedura prekontenzjuża, it-[Tribunal għas-Servizz Pubbliku] iqis li n-natura stess tal-eċċezzjoni ta’ illegalità hija dik ta’ konċiljazzjoni tal-prinċipju ta’ legalità u dak ta’ ċertezza legali (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 39). 47 Barra minn hekk, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 277 TFUE jirriżulta li l-possibbiltà li jiġi kkontestat att ta’ portata ġenerali wara l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors hija miftuħa għal parti fil-kuntest ta’ kawża quddiem qorti tal-Unjoni biss. Għalhekk tali eċċezzjoni ma tistax tipproduċi l-effetti kollha tagħha fil-kuntest ta’ proċedura ta’ lment amministrattiv (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 40). 48 Fit-tielet u fl-aħħar lok, it-[Tribunal għas-Servizz Pubbliku] ifakkar li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li fil-preżent huwa espress fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta u li jipprovdi li ‘[k]ull persuna għandha d-dritt għal smigħ […] minn qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita […] bil-liġi […]’. Dan il-paragrafu jikkorrispondi għall-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-‘KEDB’) (sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, C‑334/12 RX‑II, EU:C:2013:134, punti 40 u 42). 49 Mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) tal-KEDB, li għandu jsir riferiment għaliha konformement mal-Artikolu 52(3) tal-Karta, jirriżulta li l-eżerċizzju tad-dritt għal qorti jista’ jkun suġġett għal limitazzjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà ta’ rikors. Minkejja li l-persuni kkonċernati għandhom jistennew li r-regoli li jistabbilixxu dawn il-limitazzjonijiet ikunu applikati, l-applikazzjoni li ssir tagħhom madankollu ma għandhiex tipprekludi lill-partijiet f’kawża milli jipprevalixxu ruħhom mir-rimedji ġudizzjarji disponibbli (ara, f’dan is-sens, il-Qorti EDB, sentenza Anastasakis vs Il‑Greċja, tas‑6 ta’ Diċembru 2011, rikors Nru 41959/08, mhux ippubblikata fil-Ġabra tas-sentenzi u tad-deċiżjonijiet, punt 24; sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, EU:C:2013:134, punt 43; digriet Internationale Fruchtimport Gesellschaft Weichert vs Il‑Kummissjoni, C‑73/10 P, EU:C:2010:684, punt 53; sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 42). 50 B’mod partikolari, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem speċifikat li l-limitazzjonijiet għad-dritt għal smigħ minn qorti dwar il-kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà ta’ rikors ma jistgħux jillimitaw l-aċċess minn individwu b’mod jew sa tali punt li d-dritt tiegħu għal smigħ minn qorti jiġi mċaħħad mill-essenza stess tiegħu. Tali limitazzjonijiet ikunu kompatibbli mal-Artikolu 6(1) tal-KEDB biss jekk ikunu maħsuba sabiex jintlaħaq għan leġittimu u jekk ikun hemm relazzjoni raġonevoli ta’ proporzjonalità bejn il-mezzi użati u l-għan imfittex (ara l-Qorti EDB, sentenzi Liakopoulou vs Il‑Greċja, tal‑24 ta’ Mejju 2006, rikors Nru 20627/04, mhux ippubblikata fil-Ġabra tas-sentenzi u tad-deċiżjonijiet, punt 17; Kemp et vs Il‑Lussemburgu, tal‑24 ta’ April 2008, rikors Nru 17140/05, mhux ippubblikata fil-Ġabra tas-sentenzi u tad-deċiżjonijiet, punt 47, u Viard vs Franza, tad‑9 ta’ Jannar 2014, rikors Nru 71658/10, mhux ippubblikata fil-Ġabra tas-sentenzi u tad-deċiżjonijiet, punt 29). Fil-fatt, id-dritt għal smigħ minn qorti jkun ippreġudikat meta r-regoli li jirregolawh ma jibqgħux iservu l-għanijiet ta’ ċertezza legali u ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u jikkostitwixxu forma ta’ ostakolu li jipprekludi lill-parti f’kawża milli jkollha t-tilwima tagħha deċiżjoni fil-mertu minn qorti kompetenti (Opinjoni tal-Avukat Ġenerali Paolo Mengozzi fis-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, EU:C:2013:134, punti 58 sa 60; Qorti EDB, sentenza L’Erablière A.S.B..L. vs Il‑Belġju, tal‑24 ta’ Frar 2009, ippubblikata f’estratti fil-Ġabra tas-sentenzi u tad-deċiżjonijiet, rikors Nru 49230/07, punt 35; sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 43). 51 Issa, is-sanzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma għall-ewwel darba fir-rikors tikkostitwixxi limitazzjoni tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva mhux proporzjonata għall-għan imfittex mir-regola ta’ konkordanza, jiġifieri li tippermetti ftehim bonarju tat-tilwim bejn il-membru tal-persunal inkwistjoni u l-amministrazzjoni u li tosserva l-prinċipju ta’ ċertezza legali (sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata). 52 F’dan ir-rigward, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku jfakkar li, skont il-ġurisprudenza, kull uffiċjal diliġenti b’mod normali mistenni jkun jaf ir-regoli applikabbli għall-membri tal-persunal (ara s-sentenza BM vs BCE, F‑106/11, EU:F:2013:91, punt 45, dwar ir-regoli applikabbli għat-trattament tal-membri tal-persunal tal-BĊE; dwar ir-Regolamenti tal-Persunal, ara s-sentenza CR vs Il‑Parlament, EU:F:2014:38, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata). Madankollu, eċċezzjoni ta’ illegalità tista’ twassal lit-[Tribunal għas-Servizz Pubbliku] jevalwa l-legalità tal-imsemmija regoli fid-dawl tal-prinċipji ġenerali jew tar-regoli ta’ dritt superjuri li jistgħu jmorru lil hinn mill-qafas tar-regoli direttament applikabbli għall-membri tal-persunal. Minħabba n-natura stess ta’ eċċezzjoni ta’ illegalità, kif ukoll minħabba r-raġunament li jwassal lill-persuna kkonċernata sabiex tirriċerka u tqajjem tali illegalità, ma jistax jiġi rikjest li l-uffiċjal jew il-membru tal-persunal tal-BĊE li jressaq ilment, u li ma jkollux neċessarjament il-kompetenzi legali adegwati, għandu jqajjem tali eċċezzjoni fl-istadju prekontenzjuż, u dan taħt piena ta’ inammissibbiltà sussegwenti. Tali dikjarazzjoni ta’ inammissibbiltà tikkostitwixxi, għalhekk, sanzjoni sproporzjonata u mhux iġġustifikata għall-membru tal-persunal ikkonċernat. 53 Barra minn hekk, il-fatt li l-possibbiltà li titqajjem eċċezzjoni ta’ illegalità fl-istadju tar-rikors tiġi suġġetta għall-applikazzjoni ta’ regola ta’ konkordanza mal-ilment jista’ jwassal sabiex tiġi ffavorizzata indebitament kategorija ta’ uffiċjali u ta’ membri tal-persunal, jiġifieri dawk li għandhom għarfien legali, meta mqabbla mal-kategoriji l-oħrajn ta’ uffiċjali u ta’ membri tal-persunal. 54 Fid-dawl ta’ dan kollu preċedenti, l-eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma għall-ewwel darba fir-rikors għandha tiġi ddikjarata ammissibbli”.