SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (l-Ewwel Awla)

14 ta' Ottubru 2004 ( )

"Regolament (KEE) Nru 3950/92 – Organizzazzjoni komuni tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tipprojbixxi għajnuna għall-akkwist tal-kwoti tal-ħalib"

Fil-kawża C-173/02,

li għandha bħala suġġett rikors għal annullament taħt l-Artikolu 230 KE, ippreżentat fit-13 ta' Mejju 2002,

Ir-Renju ta' Spanja, irrappreżentat minn S. Ortiz Vaamonde, bħala agent, b'indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

rikorrent

vs

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn J. L. Buendía Sierra, bħala aġent, b'indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

konvenuta

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (l-Ewwel Awla),

komposta minn P. Jann (Relatur), President ta' l-Awla, A. Rosas u S. von Bahr Imħallfin,

Avukat Ġenerali: F. G. Jacobs,

Registratur: R. Grass,

wara li rat il-proċedura bil-miktub,

wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-22 ta' Jannar 2004,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Bir-rikors tiegħu, ir-Renju ta' Spanja qed jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja l-annullament tad-Deċiżjoni 2002/411/KE tal-Kummisjoni, tat-12 ta' Marzu 2002, dwar l-għajnuna ta' Stat mogħtija minn Spanja favur produtturi tal-ħalib tal-baqra kkunsidrati bħala produtturi prijoritarji (ĠU L 144, p. 49), (iktar 'il quddiem "id-deċiżjoni kkontestata").

Kuntest ġuridiku

2 Skond l-Artikolu 36 KE:

"Id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu li jirreferixxi għar-regoli tal-kompetizzjoni għandhom japplikaw għall-produzzjoni u l-bejgħ ta’ prodotti agrikoli biss safejn jista’ jiġi deċiż mill-Kunsill […]. "

3 L-Artikolu 23 tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 tal-Kunsill, tas-27 ta' Ġunju 1968, dwar organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 148, p. 13), jipprovdi li:

"Salv għad-dispożizzjonijiet li jmorru kontra dan ir-Regolament, l-Artikoli 92 sa 94 tat-Trattat [li saru l-Artikoli 87 sa 89 KE] huma applikabbli għall-produzzjoni u għall-kummerċ tal-prodotti previsti fl-Artikolu 1."

4 L-Artikolu 5 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3950/92 tat-28 ta’ Diċembru 1992 li jistabbilixxi imposti addizzjonali fis-settur tal-ħalib u l-prodotti tal-ħalib (ĠU L 405, p.1), jipprovdi li:

"Fil-kwantitajiet imsemmija fl-Artikolu 3, l-Istat Membru jista' jalimenta r-riżerva nazzjonali, wara tnaqqis lineari tal-kwantitajiet ta' referenza individwali kollha flimkien, sabiex jinħarġu kwantitajiet supplementari jew speċifiċi lill-produtturi determinati skond il-kriterji oġġettivi stabbiliti bi ftehim mall-Kummissjoni.

Bla ħsara għall-Artikolu 6(1), il-kwantitajiet ta' referenza li minnhom jiddisponu l-produtturi li ma kkumerċjalizzawx il-ħalib jew prodotti oħra tal-ħalib matul perijodu ta' tnax-il xahar jiġu allokati fir-riżerva nazzjonali u jistgħu jerġgħu jiġu allokati skond l-ewwel inċiż. Meta l-produttur jaqbad il-produzzjoni tal-ħalib jew ta' prodotti oħra tal-ħalib f'perijodu li jiġi determinat mill-Istat Membru, huwa jingħata kwantità ta' referenza skond l-Artikolu 4(1), mhux aktar tard mill-1 ta' April wara d-data ta' l-applikazzjoni tiegħu."

5 Bis-saħħa tal-kunsiderazzjoni ta' qabel ta' l-aħħar tar-Regolament Nru 3950/92, sabiex tintlaħaq ir-ristrutturazzjoni tal-produzzjoni tal-ħalib u t-titjib ta' l-ambjent, jeħtieġ, fost oħrajn, li l-Istati Membri jiġu awtorizzati jkollhom il-possibbiltà li jimplementaw programmi nazzjonali ta' ristrutturazzjoni u li jorganizzaw ċertu mobbiltà tal-kwantitajiet ta' referenza fl-intern ta' kuntest ġeografiku determinat u abbażi ta' ċerti obbjettivi.

6 Għal dan il-għan, l-Artikolu 8 ta' l-imsemmi Regolament Nru. 3950/92 jippreċiża li:

"Sabiex titlesta sew ir-ristrutturazzjoni tal-produzzjoni tal-ħalib fuq livell nazzjonali, reġjonali jew ta' żoni kollettivi, jew sabiex jitjieb l-ambjent, l-Istati Membri jistgħu jimplementaw waħda jew iktar mid-dispożizzjonijiet li ġejjin, skond il-metodi li huma jiddeterminaw filwaqt li jieħdu in kunsiderazzjoni l-interessi leġittimi tal-partijiet:

- jagħtu kumpens lill-produtturi, li jimpenjaw ruħhom sabiex jabbandunaw definittivament parti jew il-produzzjoni kollha tal-ħalib tagħhom, li jitħallas f'rata waħda annwali jew aktar, u jalimentaw ir-riżerva nazzjonali bil-kwantitajiet ta' referenza hekk liberati,

- jiddeterminaw, abbażi ta' kriterji oġġettivi, il-kundizzjonijiet li bihom il-produtturi jkunu jistgħu jakkwistaw, fil-bidu ta' perijodu ta' tnax-il xahar, taħt ħlas minn qabel, l-allokazzjoni mill-ġdid mill-awtorità kompetenti, jew mill-organizzazzjoni li tkun ħatret, tal-kwantitajiet ta' referenza liberati definittivament fl-aħħar tat-tnax–il xahar preċedenti minn produtturi oħra li jkunu rċevew kumpens, ta' rata annwali waħda jew aktar, ugwali għall-ħlas imsemmi,

[…]"

Il-kuntest fattwali, id-deċiżjoni kkontestata, u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

7 Matul is-sena tal-marketing tal-ħalib 1998/1999, l-awtoritajiet kompetenti fil-Komunità awtonoma tal-Prinċipat ta' Asturies (Spanja) implementaw għajnuna għall-akkwist ta' kwoti tal-ħalib (iktar 'il quddiem l-"għajnuna in kwistjoni"). Din l-għajnuna kienet intiża li tiffaċilita l-akkwist ta' kwantitajiet ta' referenza mill-produtturi tal-ħalib ikkunsidrati, taħt id-Digriet Rjali Nru 1888/91, tat-30 ta' Diċembru 1991 (BOE Nru 2, tat-2 ta' Jannar 1992, p. 84), bħala prioritarji meta mqabbla ma' produtturi oħra. Din kienet tikkonsisti f'rebate fuq ir-rata ta' interess fuq self miftiehem sabiex jiffinanzja t-tali akkwist.

8 Wara lment dwar din l-għajnuna, il-Kummissjoni, fit-12 ta' Marzu 2002, adottat id-deċiżjoni kkontestata li biha hija pprojbixxiet l-imsemmija għajnuna peress li kienet inkompatibbli mas-suq komuni. Skond id-deċiżjoni kkontestata, minn naħa, l-għajnuna in kwistjoni ma kinitx awtorizzata mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 3950/92 u, min-naħa l-oħra, l-Artikolu 87(2) u(3) KE ma kienx applikabbli.

9 Fir-rikors tiegħu ta' annullament, ir-Renju ta' Spanja kkonkluda li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tannulla d-deċiżjoni kkontestata u tikkundanna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

10 Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiċħad ir-rikors bħala infondat u tikkundanna r-Renju ta' Spanja jbati l-ispejjeż.

Fuq ir-rikors

11 In sostenn tar-rikors tiegħu, il-Gvern Spanjol sostanzjalment invoka żewġ motivi.

Fuq l-ewwel motiv

L-Argumenti tal-partijiet

12 Bl-ewwel motiv tiegħu, il-Gvern Spanjol sostna li d-deċiżjoni kkontestata tmur kontra r-Regolament Nru. 3950/92, peress li tipprojbixxi għajnuna li hija in konformità ma' l-għanijiet ta' dan ir-Regolament kif ukoll mar-regoli u l-prinċipji essenzjali tad-dritt komunitarju.

13 Fil-fatt, sabiex tapprezza l-konformità ta' l-għajnuna mar-Regolament Nru 3950/92, mhux neċessarju li jiġi stabbilit li hija espressament awtorizzata min dan ir-Regolament. Huwa suffiċjenti li turi li din taqbel ma' l-għanijiet sottintiżi f'dan ir-Regolament u li din ma tikser l-ebda regola oħra u l-ebda prinċipju essenzjali tad-dritt komunitarju (sentenzi tas-26 ta' Ġunju 1979, Pigs and Bacon, 177/78, Ġabra p. 2161, punt 14; tat-23 ta' Frar 1988, Il-Kummissjoni vs Franza, 216/84, Ġabra p. 809, punti 18 u 19; ta' l-14 ta' Lulju 1988, Zoni, 90/86, Ġabra p. 4285, punt 26, u tas-6 ta' Novembru 1990, Italja vs Il-Kummissjoni, Ġabra p. I-3891, punt 19). Issa, l-għajnuna in kwistjoni tikkwalifika tajjeb għal dawn il-kundizzjonijiet.

14 F'kull każ, l-Istati Membri jiddisponu minn setgħa diskrezzjonali li tippermettilhom iżidu l-għażliet previsti fl-Artikolu 8 ta' dan ir-Regolament.

15 Il-Kummissjoni tirreplika li hija ma tara fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja l-ebda element li jista' jsostni t-teżi tal-Gvern Spanjol li tgħid li l-għajnuna prevista mid-deċiżjoni kkontestata hija kompatibbli mar-Regolament Nru. 3950/92, anki jekk din mhijiex espressament prevista minn dan ir-Regolament.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

16 Hekk kif huwa mfakkar mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar 'il fuq, punt 18, il-prodotti tal-ħalib huma suġġetti għal organizzazzjoni komuni tas-suq.

17 Fir-rigward ta' għajnuniet f'dan is-settur, jirriżulta mill-Artikolu 23 tar-Regolament Nru. 804/68, moqri flimkien ma' l-Artikolu 36 KE, li d-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 87 KE, 88 KE u 89 KE huma applikabbli għall-produzzjoni u għall-kummerċ tal-prodotti tal-ħalib safejn tali applikazzjoni hi prevista mir-Regolament li jistabbilixxi l-organizzazzjoni komuni tas-suq.

18 F'dan ir-rigward, ir-Regolament Nru 3950/92 jiddisponi, b'mod partikolari fl-Artikoli 5 u 8 tiegħu, li l-Istati Membri jistgħu, taħt ċertu kundizzjonijiet, jagħtu għajnuniet lill-produtturi tal-prodotti tal-ħalib.

19 Skond ġurisprudenza kostanti, peress li l-Komunità stabbiliet organizzazzjoni komuni tas-suq f'settur determinat, hija l-Komunità li trid tfittex soluzzjonijiet għall-problemi imposti fil-kuntest tal-politika agrikola komuni. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jibqgħu lura milli jieħdu miżuri unilaterali f'dan il-qasam, anki jekk din il-miżura tista' tkun ta' sostenn għall-politika komuni tal-Komunità (ara s-sentenzi ċċitati iktar 'il fuq, Il-Kummissjoni vs Franza, punt 18; Italja vs Il-Kummissjoni, punt 19, u Żoni, punt 26).

20 Fil-kuntest ta' l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-prodotti tal-ħalib, huma leġittimi biss l-għajnuniet mill-Istat espressament awtorizzati mir-Regolament Nru. 3950/92, b'mod partikolari mill-Artikoli 5 u 8 tiegħu.

21 F'dan ir-rigward, l-argumenti invokati mill-Gvern Spanjol, li jgħidu li jirriżulta mis-sentenza ta' l-20 ta' Ġunju 2002, Mulligan et (C-313/99, Ġabra p. I-5719), li mhux neċessarju li għajnuna għandha tiġi espressament awtorizzata mir-Regolament Nru. 3950/92, ma jistgħux jiġu milqugħha. Fil-fatt, kif stqarr ġustament l-Avukat Ġenerali fil-paragrafu 40 tal-konklużjonijiet tiegħu, f'din il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-iskema Irlandiża in kwistjoni kienet leġittima biss għaliex kienet taqa' taħt l-iskop tal-miżuri awtorizzati mill-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru. 3950/92 (ara s-sentenza Mulligan et, iċċitata iktar 'il fuq, punt 29).

22 F'dan il-każ, l-għajnuna in kwistjoni, li tikkonsisti f'rebate tar-rata ta' l-interessi fuq self mifthiem sabiex jiġu akkwistati kwantitajiet ta' referenza mingħand produtturi oħra, mhijiex espressament awtorizzata la mill-Artikolu 5 u lanqas mill-Artikolu 8 tar-Regolament Nru. 3950/92.

23 Fil-fatt, il-kwantitajiet ta' referenza, għax-xiri li għalih l-għajnuna ġiet imħallsa, li mhumiex ġejjin mir-riżerva nazzjonali, ma nħarġux minħabba t-tnaqqis lineari tal-kwantitajiet kollha ta' referenza individwali u ma jikkorrispondux għall-kwantitajiet ta' referenza li minnhom jiddisponu l-produtturi li ma kkummerċjalizzawx il-ħalib jew prodotti oħra tal-ħalib matul perijodu ta' tnax–il xahar, skond l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 3950/92.

24 Barra minn hekk, peress li l-għajnuna in kwistjoni kienet rebate fuq ir-rata ta' l-interess, hija ma tikkostitwixxix kumpens fis-sens ta' l-ewwel subinċiż ta' l-Artikolu 8 tar-Regolament Nru. 3950/92.

25 Fl-aħħar, din l-għajnuna lanqas ma tidħol fil-kamp ta' applikazzjoni tat-tieni subinċiż ta' l-Artikolu 8, peress li l-kwantitajiet ta' referenza għax-xiri li għalih hija ġiet imħallsa mhux ġejjin mir-riżerva nazzjonali.

26 Barra minnhekk, hekk kif irrileva ġustament l-Avukat Ġenerali f'punt 44 tal-konklużjonijiet tiegħu, ir-referenza għal "wieħed jew aktar mid-dispożizzjonijiet li ġejjin" fl-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 3950/92 jippermettu lill-Istati Membri jadottaw waħda waħda jew ikkumbinati flimkien waħda jew aktar mill-miżuri elenkati, iżda ma tawtorizzahomx li jipprovdu tipi differenti ta' dispożizzjonijiet f'dan il-qasam. L-istess, is-"sistemi" li l-Istati Membri jistgħu jadottaw għandhom iservu sabiex jimplementaw waħda jew iktar mill-imsemmija miżuri.

27 Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud.

Fuq it-tieni motiv

L-Argumenti tal-partijiet

28 Bit-tieni motiv tiegħu, il-Gvern Spanjol isostni li d-deċiżjoni kkontestata tmur kontra r-Regolament Nru. 3950/92 peress li hi tipprojbixxi għajnuna li m'għandhiex l-effett li tfixxkel ir-regoli tat-tmexxija tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib.

29 Fil-fatt, skond il-Gvern Spanjol, għajnuna li ma tfixxkilx it-tmexxija tas-suq tal-ħalib hija kompatibbli mas-suq komuni u, għalhekk, ma tistax tiġi pprojbita.

30 Il-Kummissjoni ssostni, li jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li r-Regolament Nru. 3950/92 ma jimpedixxix li jittieħdu miżuri ta' ristrutturazzjoni differenti minn dawk li dan jipprevedi espressament, l-għajnuna in kwistjoni tista' tipprovoka tfixkil sinifikanti fuq is-suq u għalhekk hija inkompatibbli mall-leġiżlazzjoni komuni tas-suq.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja

31 Hekk kif ġie rrilevat fil-punt 20 ta' din is-sentenza, l-għajnuniet espressament awtorizzati mir-Regolament Nru 3950/92 huma leġittimi. Din il-leġittimità ma tiddependix fuq il-konsegwenzi eventwali li din l-għajnuna jista' jkollha fuq it-tmexxija tas-suq tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib. Għalhekk, jekk għajnuna bħal din mhijiex espliċitament awtorizzata mill-imsemmi Regolament, hija illeġittima, anki jekk tkun tista' tfixkel it-tmexxija ta' dan is-suq.

32 F'dan il-każ, l-għajnuna in kwistjoni ma kinitx espliċitament awtorizzata mir-Regolament Nru 3950/92.

33 Jidher mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti li t-tieni motiv irid jiġi miċħud ukoll.

34 Jirriżulta minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha li r-rikors irid jiġi miċħud.

Fuq l-ispejjeż

35 Skond L-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Renju ta' Spanja tilef, hemm lok li huwa jiġi ordnat ibati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (l-Ewwel Awla) taqta' u tiddeċiedi li:

1) Ir-rikors huwa miċħud.

2) Ir-Renju ta' Spanja għandu jbati l-ispejjeż.

Firem.