Kawżi T-144/07, T-147/07 sa T-150/07 u T-154/07

ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE — Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti — Tqassim tas-swieq — Iffissar ta’ prezzijiet”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Akkordji — Ftehim bejn impriżi — Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Effett potenzjali u sinjifikattiv — Akkordju li jestendi għat-territorju kollu ta’ Stat Membru — Tqassim tas-swieq nazzjonali — Inammissibiltà

(Artikoli 81 KE u 82 KE)

2. Kompetizzjoni — Akkordji — Ftehim bejn impriżi — Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri — Karattru sinjifikattiv — Evalwazzjoni fid-dawl tal-pożizzjoni u tal-importanza tal-partijiet fuq is-suq

(Artikolu 81 KE)

3. Kompetizzjoni — Tqassim tal-kompetenzi bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali — Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kooperazzjoni fi ħdan in-netwerk tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni — Dritt tal-impriżi li jkollhom il-każ tagħhom trattat minn awtorità tal-kompetizzjoni partikolari — Assenza

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 11(6); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2004/C 101/03, punti 8 u 31)

4. Komunitajiet Ewropej — Sistema lingwistika — Notifika tad-dokumenti f’lingwa differenti mil-lingwa tal-partijiet — Kunsens tal-partijiet — Nuqqas ta’ irregolarità

(Regolament tal-Kunsill Nru 1, Artikolu 3)

5. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

6. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha

(Artikoli 81 KE u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

7. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha — Ksur tal-prinċipju ta’ individwalità tal-piena — Assenza — Ksur tal-preżunzjoni ta’ innoċenza — Assenza

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

8. Kompetizzjoni — Regoli tal-Unjoni — Ksur — Imputazzjoni — Kumpannija parent u sussidjarji — Unità ekonomika — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Preżunzjoni ta’ influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent fuq is-sussidjarji miżmuma 100 % minnha — Sussidjarja miżmuma minn kumpannija holding intermedjarja — Fatt li ma huwiex biżżejjed sabiex jirribatti preżunzjoni

(Artikolu 81(1) KE)

9. Atti tal-istituzzjonijiet — Motivazzjoni — Obbligu — Portata — Deċiżjonijiet — Regolarizzazzjoni ta’ nuqqas ta’ motivazzjoni fil-mori tal-kawża — Inammissibiltà

(Artikolu 253 KE)

10. Proċedura — Miżuri istruttorji — Smigħ tax-xhieda

(Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikoli 64 u 65)

11. Kompetizzjoni — Multi — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur adotatta wara deċiżjoni ta’ klemenza provviżorja ta’ awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali — Ksur tal-prinċipju ta’ ne bis in idem — Assenza

(Artikolu 81 KE; Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen, Artikolu 54; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikoli 5, 14 u 23)

12. Kompetizzjoni — Multi — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur adotatta wara deċiżjoni ta’ klemenza provviżorja ta’ awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali — Ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi — Assenza — Ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba — Assenza

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 81 u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1A)

14. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Koerenza bejn l-ammonti imposti fuq diversi impriżi

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1A)

15. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Teħid inkunsiderazzjoni tal-kapaċità ekonomika tal-impriża li toħloq dannu

(Artikolu 81 u 82 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1A)

16. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Natura dissważiva

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 1A)

17. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Gravità tal-ksur — Ċirkustanzi aggravanti — Reċidiva — Kunċett

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 2)

18. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Tnaqqis tal-ammont tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Kundizzjonijiet — Valur miżjud sinjifikattiv tal-provi prodotti mill-impriża kkonċernata

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

19. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Tnaqqis tal-ammont tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

20. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Kundizzjonijiet — Tnaqqis tal-ammont f’każ ta’ nuqqas ta’ kontestazzjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjonii tal-Kummissjoni 96/C 207/04 u 2002/C 45/03)

21. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni — Tnaqqis minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni barra mill-imsemmija komunikazzjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 96/C 207/04 u 2002/C 45/03)

22. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Tnaqqis minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni barra mill-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni — Proporzjonalità

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

23. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Tnaqqis mogħti minħabba, minn naħa, l-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni u, min-naħa l-oħra, minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni barra mill-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni

(Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

24. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Fatturat globali tal-impriża kkonċernata

(Artikolu 81 KE, Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(3); Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 5 b)

25. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità — Kundizzjonijiet

(Regolament tal‑Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

1. L-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-kundizzjoni dwar l-effetti fuq il-kummerċ bejn Stati Membri, li jidhru fl-Artikolu 81 KE u 82 KE, għandhom jibbażaw ruħhom fuq l-għan ta’ din il-kundizzjoni, li huwa li jiġi ddeterminat, f’dak li jirrigwarda l-leġiżlazzjoni tal-kompetizzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-konfront ta’ dak tal-Istati Membri. Huwa għalhekk li jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kull akkordju jew prattika miftiehma li jista’ jolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri b’mod li jista’ jkun ta’ dannu għat-twettiq tal-għan ta’ suq wieħed bejn l-Istati Membri, b’mod partikolari billi jitqassmu s-swieq nazzjonali jew billi tiġi modifikata l-istruttura tal-kompetizzjoni fis-suq komuni.

Sabiex ikunu jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri, deċiżjoni, akkordju jew prattika miftiehma għandhom, abbażi ta’ numru ta’ punti ta’ liġi jew ta’ fatt, jippermettu li wieħed jipprevedi bi grad ta’ probabbiltà suffiċjenti li huma jeżerċitaw influwenza diretta jew indiretta, attwali jew potenzjali, fuq it-tendenzi tal-kummerċ bejn l-Istati Membri, u dan b’mod li jagħtu x’jifhmu li jistgħu jostakolaw it-twaqqif ta’ suq wieħed bejn l-Istati Membri. Minbarra dan, din l-influwenza ma għandhiex tkun insinjifikattiva. Għalhekk, effett fuq il-kummerċ intra-Komunitarju jirriżulta b’mod ġenerali mill-preżenza ta’ diversi elementi li, meħuda waħedhom, ma humiex neċessarjament determinanti. Issa, akkordju li jkun mifrux mat-territorju kollu ta’ Stat Membru għandu, min-natura tiegħu stess, l-effett li jikkonsolida t-tqassim ta’ natura nazzjonali, u b’hekk jostakola l-interpenetrazzjoni ekonomika mixtieqa mit-Trattat.

(ara l-punti 55-57, 60)

2. L-influwenza li akkordju jew prattika miftiehma tista’ teżerċita fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri hija evalwata b’mod partikolari skont il-pożizzjoni u d-daqs tal-ishma fis-suq tal-prodotti kkonċernati. Meta l-impriżi jipparteċipaw għal akkordju fejn flimkien jirrappreżentaw il-parti l-kbira tal-offerta tal-prodotti kkonċernati fis-suq inkwistjoni, l-imsemmi ftehim jista’ jiġi kkunsidrat bħala wieħed li jista’ jaffettwa b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata turi li l-prattiki antikompetittivi għandhom effett sinjifikattiv fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri. Fil-fatt, l-Artikolu 81(1) KE jirrikjedi biss li l-akkordji u l-prattiki miftiehma li jirrestrinġu l-kompetizzjoni jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(ara l-punti 67-69)

3. Mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003 jirriżulta li l-Kummissjoni għandha rwol importanti fit-tfittxija u l-konstatazzjoni ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, li ma huwiex affettwat mill-kompetenza parallela li għandhom l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali bis-saħħa tal-imsemmi Regolament. Fil-fatt, skont l-Artikolu 11(6) ta’ dan ir-regolament, il-Kummissjoni għandha dritt tiftaħ proċedura fid-dawl tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni anki jekk awtorità nazzjonali tkun diġà qed tittratta każ, wara konsultazzjoni ma’ din tal-aħħar. Barra minn hekk, skont l-imsemmija dispożizzjoni, il-ftuħ ta’ proċedura mill-Kummissjoni tneżża’ lill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali mill-kompetenza tagħhom li japplikaw ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni f’tali każ.

Barra minn hekk, skont il-punt 31 tiegħu, l-Avviż dwar il-kooperazzjoni fi ħdan in-netwerk tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ma jagħtix lill-impriżi involuti dritt individwali li l-każ jiġi ttrattat minn awtorità partikolari. Għalhekk, impriża ma tistax tippretendi li jkollha dritt jew aspettattiva leġittima li l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali jibdew proċeduri dwar il-ksur partikolari minflok il-Kummissjoni.

Barra minn hekk, il-punt 8 tal-imsemmi avviż ma għandux effett vinkolanti, peress li l-formulazzjoni tiegħu turi li s-sempliċi tqassim ta’ kompiti li jirreferi għalih ma joħloqx obbligu għall-Kummissjoni li ma tittrattax każ meta l-kundizzjonijiet li jistabbilixxi jkunu sodisfatti.

(ara l-punti 76, 77, 80)

4. Il-Kummissjoni hija istituzzjoni multilingwi li għandha tiġi kkunsidrata kapaċi taħdem fil-lingwi uffiċjali kollha tal-Komunità. Impriża rikorrenti ma tistax tippretendi li n-notifika tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u tad-deċiżjoni li tagħlaq il-proċedura amministrattiva f’lingwa uffiċjali partikolari, meta hi stess kienet użat żewġ lingwi uffiċjali oħra fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva, ikkawżat preġudizzju għall-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża tagħha, ladarba hija tirrikonoxxi li kienet tat il-kunsens tagħha għan-notifika tad-dokumenti fl-imsemmija lingwa.

(ara l-punti 86, 414)

5. L-aġir ta’ kumpannija sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta din tal-ewwel, għalkemm ikollha personalità ġuridika separata, ma tiddeterminax awtonomament l-aġir tagħha fis-suq iżda essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet li tingħata mill-kumpannija parent, b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi. Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, il-kumpannija parent u l-kumpannija sussidjarja tagħha jiffurmaw parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, impriża waħda. B’hekk, il-fatt li kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti li l-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġi stabbilit l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur.

Fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent tkun 100 % proprjetarja tal-kapital tas-sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, minn naħa, din il-kumpannija parent tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din is-sussidjarja u, min-naħa l-oħra, teżisti preżunzjoni konfutabbli li tgħid li l-imsemmija kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tipprova li l-kapital kollu ta’ sussidjarja huwa miżmum mill-kumpannija parent tagħha sabiex jiġi preżunt li din tal-aħħar teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ din is-sussidjarja. Il-Kummissjoni tkun f’pożizzjoni, sussegwentement, li tikkunsidra lill-kumpannija parent responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq sussidjarja tagħha, sakemm l-imsemmija kumpannija parent, li għandha l-oneru li tirribatti din il-preżunzjoni, ma tipproduċix provi suffiċjenti li jistgħu juru li s-sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq.

(ara l-punti 94-97, 310-313)

6. Fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent ikollha 100 % tal-kapital tas-sussidjarja tagħha li tkun wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, teżisti preżunzjoni konfutabbli li l-imsemmija kumpannija parent effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha. Meta r-rabtiet organizzattivi, ekonomiċi u legali, li jkun hemm bejn l-imsemmija impriżi jistgħu jistabbilixxu l-eżistenza ta’ influwenza min-naħa tal-kumpanniji parent fuq l-istrateġija tas-sussidjarji tagħhom, huwa ġġustifikat li dawn jiġu kkunsidrati bħala entità ekonomika waħda.

Min-naħa l-oħra, il-fatt li r-rikorrenti pparteċipaw fil-proċedura amministrattiva b’mod awtonomu u ppreżentaw risposta individwali għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma huwiex ta’ natura li jirribatti l-preżunzjoni ta’ responsabbiltà tal-kumpanniji parent għall-aġir tas-sussidjarji tagħhom. Fil-fatt, għalkemm il-fatt li l-kumpannija parent tippreżenta ruħha bħala l-uniku interlokutur tal-Kummissjoni dwar il-ksur ikkonċernat jista’ jkun prova tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja, il-preżentazzjoni mis-sussidjarji ta’ sensiela ta’ risposti separati għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma għandhiex, fiha nnifisha, tikkostitwixxi prova tal-awtonomija tal-imsemmija sussidjarji.

(ara l-punti 96, 125-127)

7. Skont il-prinċipju tal-individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet, li hu applikabbli fil-proċeduri amministrattivi kollha li jistgħu jwasslu għal sanzjonijiet skont ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, impriża ma għandhiex tiġi ssanzjonata ħlief għall-fatti li tkun akkużata bihom individwalment. Madankollu, dan il-prinċipju għandu jirrikonċilja ruħu mal-kunċett ta’ impriża. Fil-fatt, ma hijiex relazzjoni ta’ instigazzjoni fir-rigward tal-ksur bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha u lanqas ma huwa, iktar u iktar, involviment tal‑ewwel waħda fl-imsemmi ksur, iżda huwa l-fatt li dawn jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 CE li jagħti lill‑Kummissjoni s-setgħa li tindirizza d-deċiżjoni li timponi l-multi lill‑kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji. Barra minn hekk, il-prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma hijiex applikabbli għal kawża partikolari. Fil-fatt, deċiżjonijiet li jikkonċernaw kawżi oħra jistgħu jagħtu biss indikazzjoni peress li ċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawżi ma humiex identiċi.

Il-prinċipju tal-preżunzjoni ta’ innoċenza, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, huwa parti mid-drittijiet fundamentali li huma rrikonoxxuti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u barra minn hekk ġie sostnut mill-Artikolu 6(2) UE kif ukoll mill-Artikolu 48(1), tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Fid-dawl tan-natura tal-ksur inkwistjoni kif ukoll tan-natura u l-livell ta’ gravità tas-sanzjonijiet marbutin miegħu, il-prinċipju tal-preżunzjoni tal-innoċenza japplika b’mod partikolari għall-proċeduri li jirrigwardaw ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multi jew ta’ pagamenti ta’ penalità.

F’dan il-kuntest, regola li tirrigwarda l-imputabbiltà ta’ ksur, bħall-preżunzjoni ta’ influwenza determinanti ta’ kumpannija parent li żżomm 100 % tal-kapital tas-sussidjarji tagħha fuqhom, ma tistax tirribatti l-imsemmija preżunzjoni. Fil-fatt, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ikkunsidrat li l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ma jipprekludix preżunzjonijiet ta’ fatt jew ta’ liġi li jinsabu fil-liġijiet ripressivi iżda jitlob sabiex dawn jiġu inklużi f’limiti raġonevoli li jieħdu inkunsiderazzjoni l-gravità tal-kwistjoni u jirrispettaw id-drittijiet tad-difiża. Għalhekk, ma jistax ikun hemm ksur tal-preżunzjoni tal-innoċenza jekk, fi proċeduri ta’ kompetizzjoni ċerti konklużjonijiet isiru abbażi ta’ esperjenza komuni, peress li l-impriżi kkonċernati huma fil-libertà li jiċħdu dawk il-konklużjonijiet.

(ara l-punti 106-108, 112, 114)

8. Il-possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni għall-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ sussidjarja fuq il-kumpannija parent aħħarija tagħha ma tipprekludix li kumpannija holding intermedjarja jew li s-sussidjarja stess tkun sanzjonata, sakemm il-Kummissjoni setgħet tikkunsidra li l-imsemmija kumpanniji jikkostitwixxu impriża waħda. B’hekk, f’każ bħal dan, il-Kummissjoni għandha l-għażla, jekk il-kundizzjonijiet tal-imputabbiltà jkunu sodisfatti, li tissanzjona lis-sussidjarja li pparteċipat fil-ksur, lill-kumpannija parent intermedjarja li kkontrollatha matul dan il-perijodu u lill-kumpannija parent aħħarija tal-grupp. F’dan ir-rigward, fil-kuntest ta’ gruppi ta’ kumpanniji, holding hija kumpannija li hija intiża li tiġbor flimkien l-ishma fil-kumpanniji diversi u li għalhekk il-funzjoni tagħha hija li tiżgura l-unità tat-tmexxija.

(ara l-punti 119, 122)

9. Jekk, fil-motivazzjoni ta’ deċiżjoni li hija għandha tieħu sabiex tiżgura l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata tiddiskuti l-punti ta’ fatt u ta’ liġi u l-kunsiderazzjonijiet li wassluha tieħu tali deċiżjoni, xorta jibqa’ l-fatt li hija obbligata, bis-saħħa tal-Artikolu 253 KE, li ssemmi, tal-inqas, il-fatti u l-kunsiderazzjonijiet li għandhom importanza essenzjali fl-istruttura tad-deċiżjoni tagħha, ħaġa li b’hekk tippermetti lill-qrati tal-Unjoni u lill-partijiet ikkonċernati li jagħrfu ċ-ċirkustanzi li fihom hija applikat it-Trattat. Barra minn hekk, ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali, deċiżjoni għandu jkollha motivazzjoni li tinsab fit-test u ma tistax għall-ewwel darba u a posteriori tiġi spjegata quddiem il-qorti. Għaldaqstant il-motivazzjoni, bħala prinċipju, għandha tiġi kkomunikata lill-parti kkonċernata fl-istess żmien mad-deċiżjoni li takkużaha.

(ara l-punti 133, 146, 399)

10. Fir-rigward tal-evalwazzjoni magħmula minn qorti tal-ewwel istanza tat-talbiet għal miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura jew għal miżuri istruttorji ppreżentati minn parti f’kawża, il-Qorti Ġenerali hija l-unika li tista’ tiddeċiedi dwar il-bżonn eventwali li tiġi ssuplementata l-informazzjoni li jkollha dwar il-kawżi li tkun qed tisma’.

F’dan ir-rigward, ma tistax tintlaqa’ talba li jinstemgħu xhieda ta’ impriża rikorrenti meta d-dikjarazzjonijiet li din għandha l-intenzjoni li tikseb minn tali xhieda quddiem il-Qorti Ġenerali kienu diġà saru quddiem il-Kummissjoni, kienu diġà kkunsidrati li huma sostnuti minn provi dokumentarji u kienu wkoll kontradetti minn ċerti provi fil-fajl.

Talba tal-produzzjoni ta’ deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni ma għandhiex tiġi kkunsidrata bħala neċessarja sa fejn il-prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma tistax isservi bħala qafas ġuridiku għal multi fil-qasam tal-kompetizzjoni.

(ara l-punti 151-153, 211)

11. Il-prinċipju non bis in idem, stabbilit ukoll fl-Artikolu 4 tal-Protokoll Nru 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem, jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni li l-qorti għandha tosserva. Fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, dan il-prinċipju jipprojbixxi li impriża tiġi kkundannata jew akkużata mill-ġdid mill-Kummissjoni dwar komportament anti-kompettitiv li għalih hija ġiet issanzjonata jew li għalih ġiet iddikjarata mhux responsabbli b’deċiżjoni preċedenti tal-Kummissjoni li għalih ma jistax isir iktar rikors. L-applikazzjoni tal-prinċipju non bis in idem għalhekk jippresupponi illi ngħatat deċiżjoni dwar jekk ġiex effettivament imwettaq ksur jew jekk il-legalità tal-imsemmi aġir reġgħetx ġiet eżaminata mill-ġdid. B’hekk il-prinċipju non bis in idem sempliċement jipprojbixxi evalwazzjoni fil-fond mill-ġdid dwar jekk ġiex imwettaq ksur, li jkollu bħala konsegwenza l-impożizzjoni ta’ sanzjoni oħra, minbarra l-ewwel waħda, f’każ li r-responsabbiltà terġa’ tiġi ddikjarata, jew ta’ sanzjoni għall-ewwel darba, f’każ li r-responsabbiltà, li ma ġietx stabbilita bl-ewwel deċiżjoni, tiġi stabbilita permezz tat-tieni waħda.

Fir-rigward tal-punt dwar jekk deċiżjoni ta’ awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali tistax tipprojbixxi lill-Kummissjoni milli tikkundanna jew tipproċedi mill-ġdid kontra l-istess impriża, l-applikazzjoni tal-prinċipju non bis in idem hija suġġetta għal kundizzjoni tripla ta’ identiċità tal-fatti, ta’ identiċità ta’ min iwettaq il-ksur u ta’ identiċità tal-interess ġuridiku protett. Dan il-prinċipju jipprovdi, għaldaqstant, li l-istess persuna ma tistax tiġi ssanzjonata iktar minn darba għall-istess imġiba illegali intiża sabiex tipproteġi l-istess assi legali.

F’dan ir-rigward, deċiżjoni ta’ klemenza provviżorja, meħuda minn awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali, li ma twaqqafx definittivament l-azzjoni pubblika kontra ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, ma tipprekludix lill-Kummissjoni milli tikkonstata u tissanzjona l-imsemmi ksur.

Barra minn hekk, li kieku l-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen, sa fejn jikkostitwixxi espressjoni ta’ prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, jiġifieri l-prinċipju non bis in idem, jista’ jiġi invokat fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, għandu jiġi kkonstatat li deċiżjoni ta’ klemenza provviżorja meħuda minn awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali ma għandhiex, fi kwalunkwe każ, tiġi kkunsidrata bħala li taqa’ taħt din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, l-għoti ta’ immunità provviżorja ma għandux natura finali tal-waqfien tal-azzjoni pubblika kif rikjesta mill-imsemmija dispożizzjoni.

(ara l-punti 158-161, 166, 167, 174-176)

12. Fir-rigward ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li tissanzjona ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, wara deċiżjonijiet ta’ klemenza provviżorji adottati minn awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali, impriża rikorrenti ma tistax tibbenefika mill-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi meta ma tipproduċi l-ebda prova minn fejn jirriżulta, min-naħa, li l-Kummissjoni kienet ipprovditilha assigurazzjonijiet preċiżi li l-atti tal-imsemmija awtoritajiet kienu se jipproteġuha minn kull proċedura jew kull kundanna u, min-naħa l-oħra, li kienet irċeviet assigurazzjonijiet preċiżi minn dawn l-awtoritajiet li l-atti li kienet adottat ifixklu l-Kummissjoni milli tikkonstata u tissanzjona l-imsemmija ksur.

In-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni tad-deċiżjonijiet ta’ klemenza provviżorji ta’ awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali ma jistax ikompli jikser il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba. Fil-fatt, għalkemm il-Kummissjoni hija obbligata, minħabba l-prinċipju ta’ ekwità, li tikkunsidra s-sanzjonijiet li diġà jkunu ġew imposti fuq l-istess impriża għall-istess fatt, meta dawn ikunu sanzjonijiet imposti għall-ksur tad-dritt dwar l-akkordji ta’ Stat Membru u, konsegwentement, imwettqa fit-territorju tal-Unjoni, tali sitwazzjoni ma tapplikax meta l-imsemmija awtoritajiet nazzjonali ma imponew l-ebda sanzjoni fuq l-impriża rikorrenti.

(ara l-punti 181, 185, 186)

13. Il-gravità tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni għandha tiġi stabbilita abbażi ta’ numru kbir ta’ elementi, bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, il-kuntest tagħha u l-portata dissważiva tal-multi, u dan mingħajr ma ġiet stabbilita lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom bilfors jittieħdu inkunsiderazzjoni. F’dan ir-rigward, id-daqs tas-suq ikkonċernat ma huwiex, bħala regola ġenerali, element obbligatorju, iżda sempliċement element rilevanti fost oħrajn, għall-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, peress li l-Kummissjoni, barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, ma hijiex obbligata tiddelimita s-suq ikkonċernat jew tevalwa d-daqs tiegħu meta l-ksur inkwistjoni jkollu għan antikompetittiv. Fil-fatt, il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5), tat-Trattat KEFA ma jipprovdux li l-ammont tal-multi għandu jiġi kkalkolat skont id-dħul mill-bejgħ globali jew skont id-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-impriżi fuq is-suq ikkonċernat. Madankollu, huma lanqas ma jipprekludu li dan id-dħul mill-bejgħ jittieħed inkunsiderazzjoni fl‑iffissar tal‑ammont tal-multa sabiex jiġu osservati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u meta ċ-ċirkustanzi jeżiġu dan.

F’dan il-kuntest, peress li l-Kummissjoni ma ffissatx l-ammont ġenerali ta’ multa għal ksur li jikkonċerna Stat Membru billi bbażat ruħha fuq id-daqs tas-suq affettwat, iżda bbażat id-deċiżjoni tagħha fuq in-natura ta’ dan il-ksur u fuq il-portata ġeografika, il-kunsiderazzjoni li l-ammont inizjali ġenerali tal-multa stabbilit għall-akkordju f’dan l-Istat Membru għandu jirrifletti d-daqs allegatament limitat tas-suq ikkonċernat hija bbażata fuq premessa żbaljata u d-deċiżjoni tal-Kummissjoni ma tiksirx il-prinċipju ta’ proporzjonalità.

L-istess japplika għan-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq. Fil-fatt, skont l-ewwel paragrafu tal-punt 1 A, tal-imsemmija Linji gwida, il-Kummissjoni għandha, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, teżamina l-impatt konkret fuq is-suq biss meta jidher li dan l-impatt jista’ jitkejjel. Sabiex jiġi evalwat l-impatt, hija l-Kummissjoni li għandha tirreferi għall-kompetizzjoni li kieku normalment kienet teżisti fin-nuqqas ta’ ksur. Madankollu, meta l-Kummissjoni tikkunsidra li kien impossibbli li tkejjel l-effetti preċiżi ta’ ksur fuq is-suq, mingħajr ma l-impriżi kkonċernati juru l-kuntrarju, u tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq in-natura gravi tal-ksur kif ukoll fuq il-portata ġeografika tiegħu mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni l-impatt tal-ksur fuq is-suq, hija ma teċċediex b’mod manifest il-marġni ta’ diskrezzjoni li għandha fid-determinazzjoni tal-multi għall-ksur għar-regoli tal-kompetizzjoni.

(ara l-punti 193, 208-211, 215, 216, 218-220, 226-230, 239, 240, 243)

14. Anki jekk il-Kummissjoni, meta tikkonstata diversi ksur serji ħafna f’deċiżjoni waħda unika, għandha tirrispetta ċerta koerenza bejn l-ammonti inizjali ġenerali tal-multi u d-daqs tas-swieq differenti affettwati, ma hemm xejn x’jindika li l-ammonti inizjali ġenerali ffissati għall-ksur f’diversi Stati Membri ma humiex koerenti jew li dderogaw minn allegat mod ta’ kalkolu peress li l-Kummissjoni ffissat l-ammonti inizjali ġenerali ikbar fil-każ ta’ swieq ikbar, mingħajr ma użat madankollu formola matematika preċiża, ħaġa li, fi kwalunkwe każ, ma kinitx obbligata tagħmel.

(ara l-punti 235, 236)

15. Fil-kuntest tal-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, trattament differenti bejn l-impriżi kkonċernati huwa parti mid-diskrezzjoni tal-Kummissjoni skont din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħha, il-Kummissjoni hija msejħa tindividwalizza l-penali fir-rigward tal-aġir u l-karatteristiċi partikolari għall-impriżi kkonċernati, sabiex tiggarantixxi, f’kull każ, l-effikaċja sħiħa tar-regoli dwar il-kompetizzjoni tal-Unjoni. B’hekk, skont il-Linji gwida tal-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2), tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA, għal ksur ta’ gravità partikolari, fil-każijiet li jinvolvu diversi impriżi, bħall-kartelli, jista’ jkun jaqbel li jiġi deċiż ammont inizjali ġenerali sabiex jiġi ffissat ammont inizjali speċifiku filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-piż, u konsegwentement l-impatt reali, tal-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni, b’mod partikolari meta jkun hemm disparità kunsiderevoli fid-daqs tal-impriżi li jkunu wettqu ksur tal-istess tip. B’mod partikolari, huwa meħtieġ li tittieħed inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min iwettaq il-ksur li jikkawża dannu sinjifikattiv lill-operaturi l-oħra, b’mod partikolari lill-konsumaturi.

Barra minn hekk, skont is-seba’ paragrafu tal-punt 1 A ta’ dawn l-istess Linji gwida, id-differenza bejn l-impriżi li pparteċipaw fl-istess ksur ma għandhiex tkun irregolata minn kalkolu aritmetiku. Fil-fatt, il-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament ma jeżigux li l-ammont inizjali tal-multa jirrappreżenta għad-diversi membri tal-akkordju, perċentwali identiku tad-dħul mill-bejgħ individwali. Għaldaqstant, sabiex jiġi vverifikat jekk it-tqassim tal-membri ta’ akkordju f’kategoriji huwiex konformi mal-prinċipji tal-ugwaljanza fit-trattament u ta’ proporzjonalità, il-Qorti Ġenerali, fil-kuntest tal-istħarriġ tagħha tal-legalità tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali li l-Kummissjoni għandha f’dan il-qasam, għandha tillimita ruħha li tistħarreġ jekk dan it-tqassim huwiex koerenti u oġġettivament iġġustifikat. Issa, meta impriża tkun ipparteċipat biss f’parti mill-akkordju, il-livell tal-kapaċità tagħha li tikkawża dannu importanti għall-kompetizzjoni huwa minimu. Għaldaqstant, deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiddetermina l-ammont inizjali speċifiku b’mod differenti għal tali impriża ma jistax ikun diskriminatorju.

Bara minn hekk, il-fatt li l-ammont bażiku tal-multa mhux neċessarjament jirrappreżenta għall-membri kollha ta’ akkordju perċentwali identiku tal-fatturat rispettiv tagħhom huwa inerenti fil-metodu li jikkonsisti fit-tqassim tal-impriżi f’kategoriji, bil-konsegwenza li jiġi stabbilit ammont bażiku fiss għall-impriżi li jaqgħu taħt l-istess kategorija. Tali metodu, għalkemm jinjora d-differenza fid-daqs bejn impriżi tal-istess kategorija, ma jistax, bħala regola, jiġi impunjat.

Fl-aħħar nett, id-dritt tal-Unjoni ma jinkludix il-prinċipju ta’ implementazzjoni ġenerali li jipprovdi li l-piena għandha tkun proporzjonata mal-importanza tal-intrapriża fis-suq tal-prodotti li huma s-suġġett tal-ksur.

(ara l-punti 247, 248, 253, 254, 259, 260, 263, 274, 277)

16. Il-ħtieġa li jiġi żgurat effett dissważiv biżżejjed tal-multa, inkwantu din ma timmotivax iż-żieda ġenerali tal-multi fil-kuntest tal-implementazzjoni ta’ politika ta’ kompetizzjoni, tirrikjedi li l-ammont tal-multa jiġi stabbilit sabiex jieħu inkunsiderazzjoni l-impatt mistenni fuq l-impriża li fuqha tkun ġiet imposta, u dan bil-għan li l-multa ma ssirx ineffikaċi, jew mill-banda l-oħra eċċessiva, b’mod partikolari fid-dawl tal-kapaċità finanzjarja tal-impriża inkwistjoni, skont l-eżiġenzi bbażati, minn naħa waħda, fuq il-ħtieġa li tiġi żgurata l-effettività tal-multa u, min-naħa l-oħra, l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.

F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni hija korretta meta tuża d-dħul mill-bejgħ globali ta’ kull impriża li tifforma parti minn akkordju bħala kriterju rilevanti għall-finijiet tal-iffissar tal-fattur multiplikatur ta’ dissważjoni. B’hekk, id-daqs u r-riżorsi globali ta’ impriża huma kriterji rilevanti fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq, jiġifieri li tiġi żgurata l-effettività tal-multa billi l-ammont tagħha jiġi adattat skont ir-riżorsi globali tal-impriża u l-kapaċità tagħha li tikseb il-fondi meħtieġa għall-ħlas tal-imsemmija multa. Fil-fatt, l-iffissar ta’ rata ta’ żieda tal-ammont inizjali sabiex jiġi żgurat effett dissważiv biżżejjed tal-multa huwa intiż iktar sabiex jiżgura l-effettività tal-multa milli sabiex jindika l-ħsara tal-ksur għall-andament normali tal-kompetizzjoni u, għaldaqsant, il-gravità tal-imsemmi ksur.

Barra minn hekk, iż-żieda tal-ammont inizjali hija ġġustifikata sabiex tiżgura li l-multa jkollha għan dissważiv, fejn din il-proċedura tikkonsisti f’li jiġu trattati b’mod differenti l-parteċipanti fl-istess akkordju sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-mod kif dawn kienu ser jintlaqtu fir-realtà mill-multa. Tali żieda ma tiksirx il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament sempliċement minħabba li l-Kummissjoni tirreferi għad-dħul mill-bejgħ globali tal-parteċipanti u mhux għad-dħul mill-bejgħ magħmul fi ħdan l-Unjoni jew inkella mis-suq nazzjonali kkonċernat, sabiex tevalwa l-ħtieġa ta’ żieda fl-ammont tal-multi sabiex tiżgura l-effett dissważiv tagħhom.

(ara l-punti 285, 287, 292, 294, 295)

17. Il-kunċett ta’ reċidiva, hekk kif inhu mifhum f’ċertu numru ta’ sistemi legali nazzjonali, jimplika li persuna tkun wettqet ksur ġodda wara li tkun ġiet issanzjonata għal ksur simili. Barra minn hekk, il-punt 2 tal-Linji gwida tal-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2), tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA isemmi speċifikament ir-reċediva tal-istess impriża jew impriżi għal ksur ripetut tal-istess tip fil-lista ta’ eżempji ta’ ċirkustanzi aggravanti li jistgħu jiġġustifikaw żieda tal-ammont bażiku tal-multa.

F’dan ir-rigward, ma għandux jiġi ammess li l-Kummissjoni tista’ tikkunsidra, fil-kuntest sabiex tiġi stabbilita ċ-ċirkustanza aggravanti tar-reċediva, li impriża għandha tinżamm responsabbli ta’ ksur preċedenti, li għalih hija ma ġietx issanzjonata permezz ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni, u fil-kuntest tad-determinazzjoni tagħha, hija ma kinitx destinatarja ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, b’tali mod illi tali impriża ma tpoġġietx fil-pożizzjoni, matul il-proċedura li wasslet għall-adozzjoni tad-deċiżjoni li tikkonstata l-ksur preċedenti, li tippreżenta l-argumenti tagħha sabiex tikkontesta, f’dak li jirrigwardaha, l-eżistenza eventwali ta’ unità ekonomika ma’ impriżi oħra.

Tali konklużjoni tapplika iktar u iktar jekk, verament, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jeżiġi li ż-żmien li jgħaddi bejn il-ksur inkwistjoni u l-ksur preċedenti tar-regoli tal-kompetizzjoni jittieħed inkunsiderazzjoni meta tiġi evalwata t-tendenza tal-impriża li tikser dawn ir-regoli, peress li l-Kummissjoni ma għandhiex tkun marbuta minn terminu ta’ eventwali preskrizzjoni għal konstatazzjoni ta’ reċediva.

Fil-fatt, jekk, ċertament, huwa raġonevolment permess li jiġi kkunsidrat li kumpannija parent effettivament tkun taf dwar deċiżjoni preċedenti li l-Kummissjoni indirizzat lis-sussidjarja tagħha, li tagħha hija għandha kważi l-kapital kollu, tali għarfien ma jpattix għan-nuqqas ta’ konstatazzjoni, fid-deċiżjoni preċedenti, ta’ unità ekonomika bejn tali kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha, sabiex tiġi imputata fuq l-imsemmija kumpannija parent ir-responsabbiltà tal-ksur preċedenti u jkun hemm żieda tal-ammont tal-multi li ġew imposti fuqhom minħabba r-reċediva.

(ara l-punti 308, 319, 320, 322)

18. L-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell jikkostitwixxi strument intiż li jippreċiża, fir-rispett tad-dritt ta’ kompetenzi superjuri, il-kriterji li l-Kummissjoni tixtieq tapplika fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha fl-iffissar tal-multi imposti għal ksur għar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Minnu jirriżulta awtolimitazzjoni ta’ din is-setgħa, li madankollu ma hijiex inkompatibbli maż-żamma ta’ marġni ta’ diskrezzjoni sostanzjali mill-Kummissjoni.

B’hekk, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ meta hija mitluba tevalwa jekk provi prodotti minn impriża li esprimiet ix-xewqa tagħha li tibbenefika mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni għandhomx valur miżjud sinjifikattiv skont il-paragrafu 21 tal-imsemmi Avviż.

Bl-istess mod, il-Kummissjoni, wara li tkun ikkonstatat li xi provi għandhom valur miżjud sinjifikattiv skont il-punt 21 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni, għandha marġni ta’ diskrezzjoni meta hija mitluba tistabbilixxi l-livell eżatt tat-tnaqqis tal-ammont tal-multa li għandu jingħata lill-impriża kkonċernata. Fil-fatt, l-ewwel subparagrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni jipprovdi faxex għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa għad-diversi kategoriji ta’ impriżi msemmija. Fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni, huwa biss eċċess manifest ta’ dan il-marġni li jista’ jiġi kkundannat skont il-qorti tal-Unjoni.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma twettaqx żball manifest ta’ evalwazzjoni meta tiddetermina t-tnaqqis tal-multa skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni skont ammont inferjuri ta’ tali faxxa peress li l-informazzjoni pprovduta mill-impriża kkonċernata kienet diġà f’idejn il-Kummissjoni jew ma kinitx relatata ma’ fatti preċedentement injorati minn din u, minkejja li setgħu jirrinforzaw il-kapaċità ta’ din tal-aħħar li tipprova l-ksur, ma għandhomx valur miżjud sinjifikattiv. Impriża lanqas ma tista’ tippretendi tnaqqis addizzjonali tal-multa li l-Kummissjoni tkun imponitilha minħabba li dokument kontemporanju għall-ksur li tkun ipprovdiet, peress li dan id-dokument diġà kien fil-pussess tal-Kummissjoni u li l-impriża sempliċement tat spjegazzjonijiet addizzjonali sabiex dawn jinftiehmu.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha tal-kooperazzjoni mogħtija minn membri ta’ akkordju, ma għandhiex tinterpreta b’mod żbaljat il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Tali interpretazzjoni żbaljata ma teżistix peress li, minn naħa, l-evalwazzjoni tal-valur miżjud ta’ talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni issir skont il-provi diġà fil-pussess tal-Kummissjoni u li, min-naħa l-oħra, waħda mill-impriżi kkonċernati ressqet provi dokumentarji kontemporanji li jirrappreżentaw valur miżjud sinjifikattiv filwaqt li oħra ressqet biss prova waħda kontemporanja b’tali mod li, iż-żewġ impriżi ma kinux jinsabu f’sitwazzjonijiet paragunabbli, it-trattament differenti li ngħatalhom huwa ġustifikat.

(ara l-punti 332, 333, 335, 337, 350, 355, 357, 361, 363, 367-369)

19. Kumpannija rikorrenti ssanzjonata għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni ma tistax tibbaża ruħha fuq il-prinċipju in dubio pro reo, sabiex titlob li jiġi applikat għaliha perċentwali iktar favorevoli ta’ tnaqqis tal-multa imposta mill-Kummissjoni fil-każ ta’ allegat dubju li jivvizzja l-motivi tad-deċiżjoni dwar id-determinazzjoni ta’ dan il-perċentwali. Fil-fatt, l-imsemmi prinċipju huwa relatat mal-amministrazzjoni tal-prova tal-eżistenza tal-ksur u huwa intiż sabiex jistabbilixxi jekk il-konstatazzjonijiet fattwali magħmula mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata humiex ibbażati fuq provi li hija pprovdiet.

(ara l-punt 343)

20. Kuntrarjament għat-tieni inċiż tal-paragrafu 2 tal-punt D tal-Avviż dwar in-nuqqas ta’ impożizzjonijiet ta’ multi u ta’ tnaqqis tal-ammont tagħhom f’kawżi li jirrigwardaw akkordji 1996, l-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell tal-2002 ma jipprovdix għal tnaqqis tal-ammont tal-multa favur impriża li wara li tkun irċeviet id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ma tikkontestax il-materjalità tal-fatti li fuqhom il-Kummissjoni tibbaża l-akkużi tagħha. Fil-kuntest ta’ din tal-aħħar dikjarazzjoni, sabiex tkun tista’ titlob tnaqqis tal-ammont tal-multa, impriża għandha tipprovdi lill-Kummissjoni bi provi tal-allegat ksur li għandhom valur miżjud sinjifikattiv meta mqabbla ma’ provi diġà fil-pussess tagħha.

F’dan ir-rigward, skont il-paragrafi 21 u 22 tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, il-Kummissjoni, sabiex tevalwa l-valur miżjud tal-provi prodotti minn impriża, tieħu inkunsiderazzjoni mhux biss in-natura u/jew il-livell ta’ preċiżjoni tal-provi, iżda wkoll il-provi diġà fil-pussess tagħha fil-mument li fih l-impriża kkonċernata tkun ressqet it-talba tagħha. Konsegwentement, il-Kummissjoni tagħmel l-evalwazzjoni tagħha kemm skont il-kwalità tal-kooperazzjoni tal-impriża kkonċernata kif ukoll skont il-paragun tal-valur miżjud inkwistjoni mal-provi diġà fil-pussess tagħha.

(ara l-punti 378, 379, 382, 393, 398)

21. Id-dritt għall-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi huwa estiż għal kull individwu li jinsab f’sitwazzjoni li minnha jirriżulta li l-amministrazzjoni tal-Unjoni, billi pprovdietlu assigurazzjonijiet preċiżi, nisslet ġewwa fih tamiet fondati. Min-naħa l-oħra, persuna ma tistax tinvoka ksur tal-prinċipju tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi fin-nuqqas ta’ assigurazzjonijiet preċiżi li jkunu ngħatawlha mill-amministrazzjoni. Informazzjoni preċiża, inkundizzjonata u konkordanti u li ġejja minn sorsi awtorizzati u affidabbli tikkostitwixxi tali assigurazzjonijiet.

Fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multa għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, it-tħabbir, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li l-Kummissjoni għandha l-intenzjoni tnaqqas l-ammont tal-multa barra mill-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell ma jikkostitwix assigurazzjoni preċiża fir-rigward tal-portata jew tar-rata ta’ tnaqqis li, jekk ikun il-każ, kien se jingħata lill-impriżi kkonċernati. Għaldaqstant, tali affermazzjoni, bl-ebda mod ma tista’ tnissel xi aspettattiva leġittima dwar dan is-suġġett.

Il-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni ma sservix fiha nnifisha ta’ kuntest legali għall-multi fir-rigward ta’ kompetizzjoni.

(ara l-punti 421-425)

22. Il-prinċipju tal-proporzjonalità jeżiġi li l-atti adottati tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma għandhomx jeċċedu l-limiti ta’ dak li hu xieraq u meħtieġ għat-twettiq tal-oġġettivi leġittimi mfittxija mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni, salv għall-fatt illi, meta l-għażla tkun bejn diversi miżuri xierqa, ikun opportun li wieħed jirrikorri għal dik li tkun l-inqas restrittiva u li l-inkonvenjenzi kkaġunati ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-iskopijiet ikkontemplati.

F’dan ir-rigward, deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħti biss tnaqqis minimu ta’ 1 % tal-ammont tal-multa, minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti, u fid-dawl tal-valur marġinali tal-kooperazzjoni offruta wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ma tiksirx il-prinċipju ta’ proporzjonalità, peress li dan it-tnaqqis jiżdied ma’ dak diġà mogħti fil-kuntest tal-Avviż dwar l-immunità ta’ multi u ta’ tnaqqis tal-ammont tagħhom f’kawżi li jirrigwardaw akkordji.

(ara l-punti 428, 432, 449)

23. Il-Kummissjoni ma għandhiex, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha tal-kooperazzjoni mogħtija mill-membri ta’ akkordju, tinterpreta b’mod żbaljat il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Madankollu, minbarra li t-tnaqqis tal-ammonti tal-multi mogħtija fil-kuntest tal-Avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell u t-tnaqqis mogħti barra mill-kuntest ta’ dan l-Avviż jikkostitwixxu fażijiet distinti tal-kalkolu tal-ammont tal-multi, l-impriżi li kkooperaw kemm fil-kuntest tal-imsemmi Avviż kif ukoll barra dan il-kuntest, minn naħa waħda, u l-impriżi li kkooperaw biss barra dan l-istess Avviż, min-naħa l-oħra, ma jinsabux f’sitwazzjonijiet paragunabbli. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tista’ ġustament tapplika tnaqqis tal-ammont tal-multa minħabba l-kooperazzjoni barra mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni, min-naħa, direttament mill-ammont totali tal-multa lill-impriżi li ma kkooperawx fil-kuntest tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, mill-ammont diġà mnaqqas skont l-imsemmi Avviż lill-impriżi li kkooperaw fil-kuntest ta’ dan.

(ara l-punti 435-437)

24. Skont l-Artikolu 23(2), tar-Regolament 1/2003, għal kull impriża u assoċjazzjoni tal-impriżi li qed jipparteċipaw għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal‑Unjoni, il-multi mhux ser jabqżu l-10 % tat-total ta’ valur tal-bejgħ fis-sena kummerċjali preċedenti. Id-dħul mill-bejgħ imsemmi f’din id-dispożizzjoni jfisser id-dħul mill-bejgħ globali tal-impriża kkonċernata. B’hekk, il-limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ skont l-imsemmi dispożizzjoni, għandu jiġi kkalkolat abbażi tad-dħul mill-bejgħ akkumulat tal-kumpanniji kollha li jikkostitwixxu l-entità ekonomika li taġixxi bħala impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE.

(ara l-punti 443, 444)

25. Skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità, fil-kuntest tal-iffissar tal-ammont tal-multi għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, il-multi ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxa, jiġifieri meta mqabbla mal-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni, u li l-ammont tal-multa imposta fuq impriża fil-qasam tal-kompetizzjoni għandu jkun proporzjonat mal-ksur, evalwat fl-intier tiegħu, filwaqt li tittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-gravità tiegħu. Barra minn hekk, fl-iffissar tal-ammont tal-multi, il-Kummissjoni hija korretta li tieħu inkunsiderazzjoni l-ħtieġa li tiggarantixxi li l-multi jkollhom effett suffiċjentement dissważiv.

F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, akkordji li jikkonsistu prinċipalment f’kollużjoni sigrieta bejn kompetituri sabiex jaqsmu s-swieq jew jiffriżaw l-ishma tas-suq filwaqt li jaqsmu bejniethom il-proġetti ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ liftijiet u/jew ta’ eskalejters ġodda, u sabiex ma jikkompetux bejniethom fir-rigward tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters, jaqgħu, min-natura tagħhom stess, fost il-ksur l-iktar serju tal-Artikolu 81 KE. F’dan il-kuntest, id-daqs limitat tas-swieq inkwistjoni, jekk dan jirriżulta minnu, għandu biss importanza żgħira fil-konfront tal-elementi l-oħra kollha li jattestaw il-gravità tal-ksur.

It-tieni nett, ir-regola tal-proporzjonalità tal-multi meta mqabbla mad-daqs u mas-saħħa ekonomika tal-entitajiet ekonomiċi kkonċernati, bħala impriżi fis-sens tal-Artikolu 81 KE, ma hijiex miksura sakemm dawn ma jeċċedux il-limitu msemmi fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, li huwa intiż sabiex jevita li l-multi jkunu sproporzjonati meta mqabbla mad-daqs tal-impriża.

It-tielet nett, il-Kummissjoni, matul il-kalkolu tal-ammont tal-multi, tista’ tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, id-daqs u s-saħħa ekonomika tal-unità ekonomika li taġixxi bħala impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE. Madankollu, l-impriża rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni tista’ ma tikkorrispondix għal kull sussidjarja li tkun ipparteċipat fil-ksur ikkonstatat, iżda għall-impriżi fformati mill-kumpannija parent u s-sussidjarji flimkien.

Ir-raba’ nett, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata, fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multi skont il-gravità u t-tul tal-ksur inkwistjoni, tiżgura, fil-każ fejn ikunu imposti multi fuq diversi impriżi implikati fl-istess ksur, li l-ammonti finali tal-multi li l-kalkolu tagħha jwassal għalihom għall-impriżi kkonċernati jirriflettu kull differenza bejniethom fir-rigward tad-dħul mill-bejgħ globali tagħhom jew tad-dħul mill-bejgħ rilevanti tagħhom. Fil-fatt, l-ammont inizjali tal-multa ma jikkostitwixxix, f’dan il-każ, element rilevanti sabiex jiġi evalwat nuqqas eventwali tal-proporzjonalità tal-multa, fid-dawl tal-importanza tal-parteċipanti fl-akkordju. L-iffissar tal-imsemmi ammont finali huwa, b’mod partikolari, marbut ma’ diversi ċirkustanzi marbuta mal-aġir individwali tal-impriża inkwistjoni, u mhux mal-parti tagħha fis-suq jew għall-fatturat, bħalma huma t-tul tal-ksur, l-eżistenza ta’ ċirkustanzi aggravanti jew attenwanti u l-grad ta’ kooperazzjoni tal-imsemmija impriża.

(ara l-punti 450-456)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla)

13 ta’ Lulju 2011 ( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-installazzjoni u tal-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE – Manipulazzjoni tas-sejħiet għal offerti – Tqassim tas-swieq – Iffissar ta’ prezzijiet”

Fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07,

ThyssenKrupp Liften Liftijiet NV, stabbilita fi Brussell (il-Belġju), irrappreżentata inizjalment minn V. Turner u D. Mes, sussegwentement minn O. W. Brouwer u J. Blockx, avukati,

rikorrenti fil-Kawża T‑144/07,

ThyssenKrupp Aufzüge GmbH, stabbilita f’Neuhausen auf den Fildern (il‑Ġermanja),

ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH, stabbilita f’Hamburg (il-Ġermanja),

irrappreżentata inizjalment minn U. Itzen u K. Blau-Hansen, sussegwentement minn Itzen, Blau-Hansen u S. Thomas, u finalment minn Blau-Hansen u Thomas, avukati,

rikorrenti fil-Kawża T‑147/07,

ThyssenKrupp Liftijiet Luxembourg Sàrl, stabbilita f’Howald (il‑Lussemburgu), irrappreżentata minn K. Beckmann, S. Dethof u Itzen, avukati,

rikorrenti fil-Kawża T‑148/07,

ThyssenKrupp Elevator AG, stabbilita f’Düsseldorf (il-Ġermanja), irrappreżentata minn T. Klose u J. Ziebarth, avukati,

rikorrenti fil-Kawża T‑149/07,

ThyssenKrupp AG, stabbilita f’Duisbourg (il-Ġermanja), irrappreżentata inizjalment minn M. Klusmann u Thomas, avukati, sussegwentement minn Klusmann,

rikorrenti fil-Kawża T‑150/07,

ThyssenKrupp Liften BV, stabbilita f’Krimpen aan den IJssel (il-Pajjiżi l-Baxxi), irrappreżentata minn Brouwer u A. Stoffer, avukati,

rikorrenti fil-Kawża T‑154/07,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, irrapreżentata, fil-Kawżi T‑144/07 u T‑154/07, minn A. Bouquet u R. Sauer, bħala aġenti, assistiti minn F. Wijckmans u F. Tuytschaever, avukati, fil-Kawżi T‑147/07 u T‑148/07, inizjalment minn M. Sauer u O. Weber, sussegwentement minn M. Sauer u K. Mojzesowicz, bħala aġenti, u fil-Kawżi T‑149/07 u T‑150/07, minn M. Sauer u K Mojzesowicz, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 finali, tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla),

komposta minn M. E. Martins Ribeiro (Relatur), President, N. Wahl u A. Dittrich, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduti tat-3, tas-7 u tal-10 ta’ Settembru 2009,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Dawn il-kawżi għandhom bħala suġġett talbiet għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2007) 512 (finali), tal-21 ta’ Frar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE (Każ COMP/E-1/38.823 – Liftijiet u eskalejters) (iktar’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”) li sommarju tagħha huwa ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tas-26 ta’ Marzu 2008 (ĠU C 75, p. 19), jew, sussidjarjament, għal tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti.

2 Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ikkunsidrat illi l-kumpanniji segwenti kisru l-Artikolu 81 KE:

– Kone Belgium SA (iktar’il quddiem “Kone Belġju”), Kone GmbH (iktar’il quddiem “Kone Ġermanja”), Kone Luxembourg Sàrl (iktar’il quddiem “Kone Lussemburgu”), Kone BV Liften en Roltrappen (iktar’il quddiem “Kone il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Kone Oyj (iktar’il quddiem “KC”)(iktar’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Kone”);

– Otis SA (iktar’il quddiem “Otis Belġju”), Otis GmbH & Co. OHG (iktar’il quddiem “Otis Ġermanja”), General Technic-Otis Sàrl (iktar’il quddiem “GTO”), General Technic Sàrl (iktar’il quddiem “GT”), Otis BV (iktar’il quddiem “Otis il-Pajjiżi l-Baxxi”), Otis Elevator Company (iktar’il quddiem “OEC”) u United Technologies Corporation (iktar’il quddiem “UTC”) (iktar’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Otis”;

– Schindler SA (iktar’il quddiem “Schindler Belġju”), Schindler Deutschland Holding GmbH (iktar’il quddiem “Schindler Ġermanja”), Schindler Sàrl (iktar’il quddiem “Schindler Lussemburgu”, Schindler Liften BV (iktar’il quddiem “Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi”) u Schindler Holding Ltd (iktar’il quddiem “Schindler Holding”) (iktar’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “Schindler”);

– ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV (iktar’il quddiem “TKLA”), ThyssenKrupp Aufzüge GmbH (iktar’il quddiem “TKA”), ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH (iktar’il quddiem “TKF”), ThyssenKrupp Elevator AG (iktar’il quddiem “TKE”), ThyssenKrupp AG (iktar’il quddiem “TKAG”), ThyssenKrupp Ascenseurs Luxembourg Sàrl (iktar’il quddiem “TKAL”) u ThyssenKrupp Liften BV (iktar’il quddiem “TKL”) (iktar’il quddiem, meħuda flimkien jew separatament, “ThyssenKrupp”);

– Mitsubishi Elevator Europe BV (iktar’il quddiem “MEE”).

3 Ir-rikorrenti, TKLA, TKA, TKF, TKAL, TKE, TKAG u TKL, jappartjenu għall-grupp ta’ kumpanniji ThyssenKrupp, li huwa attiv fil-qasam tal-liftijiet, tal-azzar, tal-industrija awtomobilistika, tat-teknoloġija u tas-servizzi. Il-kumpannija parent tal-grupp hija l-kumpannija kkwotata fil-Borża TKAG. TKE hija sussidjarja 100 % ta’ TKAG u hija l-impriża prinċipali responsabbli tal-grupp fil-qasam tal-liftijiet, bħala kumpannija holding intermedjarja (premessi 33 sa 37 tad-deċiżjoni kkontestata).

4 ThyssenKrupp teżerċita l-attivitajiet tagħha fil-qasam tal-eskalejters u tal-liftijiet permezz ta’ kumpanniji sussidjarji nazzjonali. Dawn huma b’mod partikolari, fil-Belġju, TKLA, fil-Ġermanja, TKA u TKF, fil-Lussemburgu, TKAL, u fil-Pajjiżi l-Baxxi, TKL (premessi 33 sa 37 tad-deċiżjoni kkontestata). Ħlief għal TKL, li ma hijiex sussidjarja ta’ TKE, il-kumpanniji sussidjarji l-oħra msemmija hawn fuq huma, direttament jew indirettament, sussidjarji 100 % ta’ TKE u ta’ TKAG.

Il-proċedura amministrattiva

1. L-investigazzjoni tal-Kummissjoni

5 Matul is-sajf tal-2003, il-Kummissjoni rċeviet informazzjoni dwar il-possibbiltà tal-eżistenza ta’ akkordju bejn l-erba’ produtturi prinċipali tal-liftijiet u tal-eskalejters li kienu jeżerċitaw attivitajiet kummerċjali fl-Unjoni, jiġifieri Kone, Otis, Schindler u ThyssenKrupp (premessi 3 u 91 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Belġju

6 Mit-28 ta’ Jannar 2004 u matul ix-xahar ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(2) u (3) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli 85 [KE] u 86 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Kone, ta’ Otis, ta’ Schindler u ta’ ThyssenKrupp fil-Belġju (premessi 92, 93, 95 u 97 tad-deċiżjoni kkontestata).

7 Sussegwentement, Kone, Otis, ThyssenKrupp u Schindler ippreżentaw talbiet skont l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155) (iktar’il quddiem l-“Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002”). Dawn it-talbiet ġew ikkompletati mill-impriżi kkonċernati (premessi 94, 96, 98 u 103 tad-deċiżjoni kkontestata).

8 Fid-29 ta’ Ġunju 2004, Kone ingħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(b) ta’ dan l-Avviż (premessa 99 tad-deċiżjoni kkontestata).

9 Bejn Settembru u Diċembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81[KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Belġju, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjoni Belġjana Agoria (premessi 101 u 102 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Ġermanja

10 Mit-28 ta’ Jannar 2004 u matul ix-xahar ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Otis u ta’ ThyssenKrupp fil-Ġermanja (premessi 104 u 106 tad-deċiżjoni kkontestata).

11 Fit-12 u fit-18 ta’ Frar 2004, Kone ffinalizzat it-talba tagħha tat-2 ta’ Frar 2004, skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, fir-rigward tal-Belġju permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Bl-istess mod, bejn Marzu 2004 u Frar 2005, Otis iffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju permezz ta’ informazzjoni dwar il-Ġermanja. Fil-25 ta’ Novembru 2004 Schindler ippreżentat talba skont l-imsemmi Avviż li kellha informazzjoni dwar il-Ġermanja, li ġiet iffinalizzata bejn Diċembru 2004 u Frar 2005. Fl-aħħar nett, f’Diċembru 2005, ThyssenKrupp ippreżentat talba lill-Kummissjoni, fir-rigward tal-Ġermanja, skont l-imsemmi Avviż (premessi 105, 107, 112 u 114 tad-deċiżjoni kkontestata).

12 Bejn Settembru u Novembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Ġermanja, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VDMA, VFA u VMA (premessi 110, 111 u 113 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Lussemburgu

13 Fil-5 ta’ Frar 2004, Kone iffinalizzat it-talba tagħha tat-2 ta’ Frar 2004, fir-rigward tal-Belġju, permezz ta’ informazzjoni dwar il-Lussemburgu. Otis u ThyssenKrupp għamlu talba verbali fir-rigward tal-Lussemburgu, skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Schindler ippreżentat talba fir-rigward tal-Lussemburgu skont l-istess Avviż (premessi 115, 118, 119 u 124 tad-deċiżjoni kkontestata).

14 Mid-9 ta’ Marzu 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Schindler u ta’ ThyssenKrupp fil-Lussemburgu (premessa 116 tad-deċiżjoni kkontestata).

15 Fid-29 ta’ Ġunju 2004, Kone ingħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 għall-parti tat-talba tagħha li tirrigwarda l-Lussemburgu (premessa 120 tad-deċiżjoni kkontestata).

16 F’Settembru u f’Ottubru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Lussemburgu, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-Federazzjoni Lussemburgiża tal-kumpanniji tal-liftijiet (premessi 122 u 123 tad-deċiżjoni kkontestata).

Il-Pajjiżi l-Baxxi

17 F’Marzu 2004, Otis għamlet talba skont l-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi, li ġiet iffinalizzata sussegwentement. F’April 2004, saret talba skont dan l-Avviż minn ThyssenKrupp, li ġiet ukoll sussegwentement iffinalizzata f’diversi drabi. Fl-aħħar nett, fid-19 ta’ Lulju 2004, Kone iffinalizzat it-talba tagħha fir-rigward tal-Belġju fit-2 ta’ Frar 2004, permezz ta’ informazzjoni dwar il-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 127, 129 u 130 tad-deċiżjoni kkontestata).

18 Fis-27 ta’ Lulju 2004, Otis ingħatat immunità kkundizzjonata skont il-paragrafu 8(a) tal-imsemmi Avviż (premessa 131 tad-deċiżjoni kkontestata).

19 Mit-28 ta’ April 2004, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, għamlet spezzjonijiet, b’mod partikolari fl-istabbilimenti tas-sussidjarji ta’ Kone, ta’ Schindler, ta’ ThyssenKrupp u ta’ MEE fil-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll fl-istabbilimenti tal-assoċjazzjoni Boschduin (premessa 128 tad-deċiżjoni kkontestata).

20 F’Settembru 2004, il-Kummissjoni bagħtet ukoll talbiet għal informazzjoni, skont l-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, lill-impriżi li pparteċipaw fil-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi, lil diversi klijenti f’dan l-Istat Membru u lill-assoċjazzjonijiet VLR u Boschduin (premessi 133 u 134 tad-deċiżjoni kkontestata).

2. Id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet

21 Fis-7 ta’ Ottubru 2005, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li kienet indirizzata b’mod partikolari lill-kumpanniji msemmija fil-punt 2 iktar’il fuq. Id-destinatarji kollha tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet bagħtu osservazzjonijiet bil-miktub bħala risposta għall-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni (premessi 135 u 137 tad-deċiżjoni kkontestata).

22 Ma saret l-ebda seduta peress illi l-ebda destinatarju tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma għamel talba f’dan is-sens (premessa 138 tad-deċiżjoni kkontestata).

3. Id-deċiżjoni kkontestata

23 Fil-21 ta’ Frar 2007, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata, li fiha hija kkonstatat illi l-kumpanniji destinatarji ta’ din id-deċiżjoni kienu pparteċipaw f’erba’ ksur uniċi, kumplessi u kontinwi tal-Artikolu 81(1) KE f’erba’ Stati Membri, u dan billi qasmu swieq bejniethom permezz ta’ ftehim u qbil bejniethom dwar l-għoti ta’ sejħiet għal offerti u ta’ kuntratti marbuta mal-bejgħ, l-installazzjoni, il-manutenzjoni u l-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters (premessa 2 tad-deċiżjoni kkontestata).

24 Fir-rigward tad-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkunsidrat illi, minbarra s-sussidjarji tal-impriżi kkonċernati fil-Belġju, fil-Ġermanja, fil-Lussemburgu u fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-kumpanniji parent tal-imsemmija sussidjarji għandhom jinżammu responsabbli in solidum għall-ksur tal-Artikolu 81 KE imwettaq mis-sussidjarji rispettivi tagħhom, minħabba l-fatt illi huma setgħu jeżerċitaw influwenza deċiżiva fuq il-politika kummerċjali tagħhom matul it-tul tal-ksur u peress li seta’ jiġi preżunt illi huma użaw dan il-poter (premessi 608, 615, 622, 627 u 634 sa 641 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-kumpanniji parent ta’ MEE ma nżammux responsabbli in solidum għall-aġir tas-sussidjarja tagħhom, minħabba l-fatt illi ma setax jiġi stabbilit jekk kinux eżerċitaw influwenza deċiżiva fuq l-aġir tas-sussidjarja (premessa 643 tad-deċiżjoni kkontestata).

25 Sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni applikat, fid-deċiżjoni kkontestata, il-metodu spjegat fil-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 171, iktar’il quddiem il-“Linji gwida tal-1998”). Hija evalwat ukoll jekk, u sa liema punt, l-impriżi kkonċernati kienu jissodisfaw ir-rekwiżiti stabbiliti mill-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002.

26 Il-Kummissjoni kklassifikat il-ksur bħala “serju ħafna” fid-dawl tan-natura tagħhom u tal-fatt li kull wieħed minnhom kien ikopri t-territorju kollu ta’ Stat Membru (il-Belġju, il-Ġermanja, il-Lussemburgu jew il-Pajjiżi l-Baxxi), anki jekk l-impatt reali tagħhom ma setax jitkejjel (premessa 671 tad-deċiżjoni kkontestata).

27 Sabiex tieħu inkunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika effettiva tal-impriżi kkonċernati li tikkawża preġudizzju sinjifikattiv lill-kompetizzjoni, il-Kummissjoni, għal kull pajjiż, qassmet lil dawn l-impriżi f’diversi kategoriji skont id-dħul mill-bejgħ magħmul fis-suq tal-liftijiet u/jew tal-eskalejters, inkluż, jekk kien il-każ, fis-servizzi tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni (premessi 672 u 673 tad-deċiżjoni kkontestata).

28 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Belġju, Kone u Schindler tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa, stabbilit skont il-gravità tal-ksur, ta’ EUR 40 000 000. Otis tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 27 000 000. ThyssenKrupp tpoġġiet fit-tielet kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 16 500 000 (premessi 674 u 675 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inzijali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 45 900 000 u għal EUR 33 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur dam seba’ snin u tmien xhur (mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għall-impriżi kkonċernati b’75 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 70 000 000 għal Kone, EUR 80 325 000 għal Otis, EUR 70 000 000 għal Schindler u EUR 57 750 000 għal ThyssenKrupp (premessi 692 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 708 sa 710 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza aggravanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 733, 734, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Kone ibbenefikat minn immunità totali tal-multi. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż, u min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. ThyssenKrupp ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 20 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 760 sa 777 tad-deċiżjoni kkontestata).

29 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Ġermanja, Kone, Otis u ThyssenKrupp tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 70 000 000. Schindler tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 17 000 000 (premessi 676 sa 679 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 119 000 000 u għal EUR 140 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Kone, Otis u ThyssenKrupp dam tmien snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’80 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Schindler dam ħames snin u erba’ xhur (mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’50 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 126 000 000 għal Kone, EUR 214 200 000 għal Otis, EUR 25 500 000 għal Schindler u EUR 252 000 000 għal ThyssenKrupp (premessi 693 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697 sa 707 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 727 sa 729, 735, 736, 742 sa 744, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Kone ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis massimu ta’ 50 % tal-ammont tal-multa stipulat fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 25 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tieni inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 15 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fit-tielet inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. ThyssenKrupp ibbenefikat minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 778 sa 813 tad-deċiżjoni kkontestata).

30 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Lussemburgu, Otis u Schindler tpoġġew fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 10 000 000. Kone u ThyssenKrupp tpoġġew fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 2 500 000 (premessi 680 sa 683 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 17 000 000 u għal EUR 5 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur dam tmien snin u tliet xhur (mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għall-impriżi kkonċernati b’80 %. B’hekk l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 4 500 000 għal Kone, EUR 30 600 000 għal Otis, EUR 18 000 000 għal Schindler u EUR 9 000 000 għal ThyssenKrupp (premessi 694 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 711 sa 714 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza aggravanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 730, 749, 750 u 753 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Kone ibbenefikat minn immunità totali tal-multi. Otis ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler u ThyssenKrupp ibbenefikaw biss minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 814 sa 835 tad-deċiżjoni kkontestata).

31 F’dak li jirrigwarda l-akkordju fil-Pajjiżi l-Baxxi, Kone tpoġġiet fl-ewwel kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 55 000 000. Otis tpoġġiet fit-tieni kategorija, b’ammont inizjali tal-multa ta’ EUR 41 000 00. Schindler tpoġġiet fit-tielet kategorija, b’ammont inizjali tal-ammont tal-multa ta’ EUR 24 500 000. ThyssenKrupp u MEE tpoġġew fir-raba’ kategorija, b’ammont inizjali tal-ammont tal-multa ta’ EUR 8 500 000 (premessi 684 u 685 tad-deċiżjoni kkontestata). Ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 1.7 fuq l-ammont inizjali tal-multa li kellha tiġi imposta fuq Otis u ġie applikat fattur multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont inizjali tal-multa ta’ ThyssenKrupp, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tagħhom, b’tali mod li l-ammont inizjali tal-multi tagħhom żdid għal EUR 69 700 000 u għal EUR 17 000 000 rispettivament (premessi 690 u 691 tad-deċiżjoni kkontestata). Peress li l-ksur imwettaq minn Otis u ThyssenKrupp dam ħames snin u għaxar xhur (mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’55 %. Peress li l-ksur imwettaq minn Kone u Schindler dam erba’ snin u disa’ xhur (mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal dawn l-impriżi b’45 %. Peress li l-ksur imwettaq minn MEE dam erba’ snin u xahar (mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004), il-Kummissjoni żiedet l-ammont inizjali tal-multa għal din l-impriża b’40 %. B’hekk, l-ammont bażiku tal-multa sar EUR 79 750 000 għal Kone, EUR 108 035 000 għal Otis, EUR 35 525 000 għal Schindler, EUR 26 350 000 għal ThyssenKrupp u EUR 11 900 000 għal MEE (premessi 695 u 696 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-Kummissjoni qieset li ThyssenKrupp kellha tiġi kkunsidrata bħala reċediva u żiedet l-ammont tal-multa tagħha b’50 % minħabba din iċ-ċirkustanza aggravanti (premessi 697, 698 u 715 sa 720 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ebda ċirkustanza attenwanti oħra ma ġiet applikata fil-konfront tal-impriżi kkonċernati (premessi 724 sa 726, 731, 732, 737, 739 sa 741, 745 sa 748 u 751 sa 755 tad-deċiżjoni kkontestata). Bis-saħħa tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002, Otis ibbenefikat minn immunità totali tal-multi. ThyssenKrupp ibbenefikat, minn naħa waħda, minn tnaqqis ta’ 40 % tal-ammont tal-multa fil-faxxa stipulata fl-ewwel inċiż tal-ewwel paragrafu tal-punt 23(b) tal-imsemmi Avviż u, min-naħa l-oħra, minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti. Schindler et MEE bbenefikaw minn tnaqqis ta’ 1 % tal-ammont tal-multa minħabba n-nuqqas ta’ kontestazzjoni tal-fatti (premessi 836 sa 855 tad-deċiżjoni kkontestata).

32 Id-dispożittiv tad-deċiżjoni kkontestata huwa kif ġej:

“Artikolu 1

1. Fir-rigward tal-Belġju, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Belġju]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKLA]: mid-9 ta’ Mejju 1996 sad-29 ta’ Jannar 2004.

2. Fir-rigward tal-Ġermanja, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja]: mill-1 ta’ Awwissu 1995 sas-6 ta’ Diċembru 2000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF] mill-1 ta’ Awwissu 1995 sal-5 ta’ Diċembru 2003.

3. Fir-rigward tal-Lussemburgu, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone Lussemburgu]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-29 ta’ Jannar 2004;

– Otis: [UTC], [OEC], [Otis Belġju], [GTO] u [GT]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Lussemburgu]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKAL]: mis-7 ta’ Diċembru 1995 sad-9 ta’ Marzu 2004.

4. Fir-rigward tal-Pajjiżi l-Baxxi, l-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81 KE, billi ftehmu, b’mod regolari u kollettivament, matul il-perijodi indikati, fil-kuntest ta’ akkordji u prattiki miftiehma fil-livell nazzjonali relatati mal-liftijiet u mal-eskalejters, sabiex jaqsmu s-swieq bejniethom, jaqsmu s-sejħiet għal offerti pubbliċi u privati u kuntratti oħra skont l-ishma miftiehma minn qabel għall-bejgħ u għall-installazzjoni, u sabiex ma jikkompetux kontra xulxin għall-kuntratti ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi]: mill-1 ta’ Ġunju 1999 sal-5 ta’ Marzu 2004;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL]: mill-15 ta’ April 1998 sal-5 ta’ Marzu 2004; u

– [MEE]: mill-11 ta’ Jannar 2000 sal-5 ta’ Marzu 2004.

Artikolu 2

1. Għall-ksur fil-Belġju msemmi fl-Artikolu 1(1), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Belġju], in solidum: EUR 0;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Belġju], in solidum: EUR 47 713 050;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Belġju], in solidum: EUR 69 300 000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKLA], in solidum: EUR 68 607 000.

2. Għall-ksur fil-Ġermanja msemmi fl-Artikolu 1(2), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Ġermanja], in solidum: EUR 62 370 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis Ġermanja], in solidum: EUR 159 043 500;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Ġermanja], in solidum: EUR 21 458 250; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE], [TKA] u [TKF], in solidum: EUR 374 220 000.

3. Għall-ksur fil-Lussemburgu msemmi fl-Artikolu 1(3), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone Lussemburgu], in solidum: EUR 0;

– Otis: [UTC], [OEC], [Otis Belġju], [GTO] u [GT], in solidum: EUR 18 176 400;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler Luxembourg], in solidum: EUR 17 820 000; u

– ThyssenKrupp: [TKAG], [TKE] u [TKAL], in solidum: EUR 13 365 000.

4. Għall-ksur fil-Pajjiżi l-Baxxi msemmi fl-Artikolu 1(4), is-segwenti multi huma imposti:

– Kone: [KC] u [Kone il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 79 750 000;

– Otis: [UTC], [OEC] u [Otis il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 0;

– Schindler: Schindler Holding […] u [Schindler il-Pajjiżi l-Baxxi], in solidum: EUR 35 169 750;

– ThyssenKrupp: [TKAG] u [TKL], in solidum: EUR 23 477 850; u

– [MEE]: EUR 1 841 400.

[…] [traduzzjoni mhux uffiċjali]”

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

33 Permezz ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-7 ta’ Mejju 2007 (fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07 u T‑150/07) u fit-8 ta’ Mejju 2007 (fil-Kawża T-154/07), ir-rikorrenti ppreżentaw dawn ir-rikorsi.

34 Fid-dawl tar-rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, għamlet xi domandi bil-miktub lill-partijiet u talbithom jipproduċu xi dokumenti. Huma għamlu dan fil-perijodu mogħti.

35 Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T 148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T 154/07 u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduti tat-3, 7 u 10 ta’ Settembru 2009. Il-proċedura orali fil-Kawżi T-144/07 u T-148/07 sussegwentement ingħalqet.

36 Wara talbiet tal-Qorti Ġenerali magħmula matul is-seduti, ir-rikorrenti fil-Kawżi T‑147/07, T-149/07, T‑150/07 u T‑154/07 ipproduċew xi dokumenti.

37 Permezz ta’ ittri tal-14 u tal-15 ta’ Settembru 2009, ir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07 ippreżentaw corrigendum fir-Reġistru, dwar il-motiv tagħhom ibbażat fuq il-konstatazzjoni żbaljata ta’ reċedività.

38 Permezz ta’ digrieti tal-20 ta’ Ottubru 2009, il-proċedura orali reġgħet fil-Kawżi T‑144/07 u T‑148/07 reġgħet infetħet.

39 Il-corrigenda tar-rikorrenti tpoġġew fil-proċess tal-kawżi msemmija fil-punt 37 iktar’il fuq. Il-Kummissjoni ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha fuq dawn il-corrigenda u b’mod partikolari ssollevat l-inammissibbiltà tagħhom. Ir-rikorrenti ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom f’dan ir-rigward u l-proċedura orali f’dawn il-kawżi sussegwentement ingħalqet.

40 Wara li nstemgħu il-partijiet fuq dan il-punt waqt is-seduta, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tgħaqqad dawn il-kawżi għall-finijiet tas-sentenza finali skont l-Artikolu 50 tar-Regoli tal-Proċedura.

41 Ir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07 jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla d-deċiżjoni kkontestata sa fejn tikkonċernahom;

– sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa imposta;

– tikkundanna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

42 F’kull kawża, il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir‑rikors;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Fuq il-mertu

1. Osservazzjonijiet preliminari

43 Ir-rikorsi ppreżentati mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07 għandhom żewġ suġġetti, jiġifieri, prinċiparjament, talbiet għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u, sussidjarjament, talbiet għall-annullament jew għat-tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuq ir-rikorrenti.

44 Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jinvokaw għaxar motivi. L-ewwel żewġ motivi, ibbażati fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni u d-determinazzjoni abbużiva ta’ responsabbiltà in solidum għall-ksur, jaqgħu taħt it-talbiet għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata.

45 It-tmien motivi l-oħra invokati mir-rikorrenti huma relatati mal-iffissar tal-ammont tal-multi u għalhekk jaqgħu taħt it-talbiet għall-annullament jew għat-tnaqqis tal-multi. L-ewwel motiv, invokat mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07, huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju non bis in idem. It-tieni, invokat mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07, huwa bbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998, tal-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament kif ukoll tad-drittijiet tad-difiża fl-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi skont il-gravità tal-ksur. It-tielet, invokat mir-rikorrenti kollha, huwa bbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998, tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, tal-Artikolu 253 KE u tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament fl-applikazzjoni tal-fattur multiplikatur tal-grupp għall-finijiet tat-teħid inkunsiderazzjoni tal-għan ta’ dissważjoni fl-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi. Ir-raba’, invokat mir-rikorrenti kollha, huwa bbażat fuq ksur tal-Linji gwida tal-1998, tal-prinċipju ta’ proporzjonalità u tad-drittijiet tad-difiża fiż-żieda ta’ 50 % tal-ammont bażiku tal-multi minħabba r-reċediva. Il-ħames, invokat mir-rikorrenti kollha, huwa bbażat fuq il-ksur tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u tal-prinċipji tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u ta’ ugwaljanza fit-trattament fl-evalwazzjoni tal-kooperazzjoni tagħhom. Is-sitt wieħed, invokat mir-rikorrenti kollha, huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipji tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ proporzjonalità u ta’ amministrazzjoni tajba waqt l-iffisser tal-ammont tat-tnaqqis tal-multi mogħti minħabba l-kooperazzjoni barra l-kuntest tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Is-seba’ motiv, invokat mir-rikorrenti kollha, huwa bbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. Fl-aħħar nett, it-tmien motiv, invokat mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07, huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fil-kalkolu tal-ammont finali tal-multi.

2. Fuq it-talbiet għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata

Fuq il-motiv li jirriżulta minn nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni

46 Dan il-motiv ser jiġi analizzat fiż-żewġ partijiet tiegħu. L-ewwel parti hija bbażata fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE, inkwantu l-akkordji kkonċernati ma jaffettwawx il-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tieni parti, ippreżentata b’mod sussidjarju, hija bbażata fuq il-ksur tar-Regolament Nru 1/2003, tal-Avviż tal-Kummissjoni dwar il-kooperazzjoni fi ħdan in-netwerk tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni (ĠU 2004 C 101, p. 43) (iktar’il quddiem l-“Avviż dwar il-kooperazzjoni fi ħdan in-netwerk”) u tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, peress li l-Kummissjoni messha ħalliet f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati sabiex jistitwixxu proċeduri għall-ksur.

Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE inkwantu l-akkordji kkonċernati ma jaffettwawx il-kummerċ bejn l-Istati Membri

47 Fil-premessa 602 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ssostni li “l-applikazzjoni u l-implementazzjoni mill-erba’ produtturi prinċipali ta’ liftijiet u ta’ eskelejters (inkluża wkoll [MEE] fil-każ tal-Pajjiżi l-Baxxi) tas-sistema ta’ għoti ta’ proġetti, f’kull Stat Membru kkonċernat, meħuda inkunsiderazzjoni l-politiki tagħhom ta’ rinviju, setgħu jipprovokaw l-iżvijar ta’ tendenzi ta’ kummerċ li kienu jsegwu fin-nuqqas tagħhom.” F’dan ir-rigward, hija tibbaża ruħha fuq l-elementi li ġejjin.

48 Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni tikkonstata li “ċerti tranżazzjonijiet transkonfinali li jirrigwardaw il-bejgħ u l-installazzjoni ta’ liftijiet u eskalejters u l-provvista ta’ servizzi ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni seħħew fi ħdan l-Unjoni” (premessa 86 tad-deċiżjoni kkontestata; ara wkoll il-premessa 596 tad-deċiżjoni kkontestata).

49 Skont il-Kummissjoni, il-fajl tagħha “fih diversi eżempji ta’ kummerċ transkonfinali li essenzjalment jinvolvu SMEs, iżda tal-inqas impriża kbira waħda wkoll, MEE, li tissupplixxi wkoll is-suq Belġjan permezz tas-sussidjarja tagħha fil-Pajjiżi l-Baxxi” (premessa 87 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, il-Kummissjoni tikkonstata li “l-erba’ produtturi prinċipali xi drabi jipparteċipaw f’sejħiet għal offerti transkonfinali fi ħdan l-Unjoni” u tiċċita xi eżempji insostenn ta’ din l-affermazzjoni (premessa 88 tad-deċiżjoni kkontestata; ara wkoll il-premessa 78 tad-deċiżjoni kkontestata). Skont il-Kummissjoni, “il-klijenti għandhom dejjem iktar tendenza li jissupplixxu ruħhom minn barra l-konfini nazzjonali” (premessa 596 tad-deċiżjoni kkontestata).

50 Barra minn hekk, skont il-Kummissjoni, hemm “tendenza illi l-impriżi kbar (multinazzjonali) u l-gruppi ta’ impriżi li għandhom preżenza f’diversi Stati Membri, bħall-katini ta’ lukandi internazzjonali, jippreferu jikkonkludi kuntratti li jkopru diversi Stati Membri” (premessa 89 tad-deċiżjoni kkontestata).

51 Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tirreferi għall-politika ta’ rinviju pprattikata mill-ikbar erba’ produtturi ta’ liftijiet u ta’ eskalejters fl-Ewropa. Skont il-Kummissjoni, “in-numru ta’ tranżazzjonijiet transkonfinali kien ikun ikbar li kieku dawn il-produtturi ma japplikawx politika miftiehma intiża sabiex tiġi rrifjutata kważi kull talba transkonfinali dwar il-prezz u sabiex tibgħat lill-klijenti lejn is-sussidjarja nazzjonali kkonċernata” (premessa 90 tad-deċiżjoni kkontestata; ara wkoll il-premessa 596 tad-deċiżjoni kkontestata).

52 Fit-tielet lok, fil-kuntest tal-evalwazzjoni ġuridika tagħha, il-Kummissjoni tenfasizza li “il-fatt li akkordju orizzontali jkopri biss Stat Membru wieħed ma jfissirx illi l-ftehim illegali ma jistgħux jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri” (premessa 595 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, hija tfakkar illi, skont ġurisprudenza stabbilita, “l-influwenza li ftehim jista’ jeżerċita fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri hija evalwata b’mod partikolari skont il-pożizzjoni u d-daqs tal-ishma fis-suq tal-prodotti kkonċernati [sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ April 1998, Javico, C‑306/96, Ġabra p. I‑1983, punt 17]” (premessa 600 tad-deċiżjoni kkontestata). Hija tenfasizza wkoll li, “fid-dawl tad-daqs tas-sehem tad-dħul mill-bejgħ li l-erba’ produtturi prinċipali ta’ liftijiet u ta’ eskalejters għandhom fil-qasam tal-bejgħ, tal-installazzjoni, tal-manutenzjoni u tal-modernizzazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters, u jekk, flimkien mal-politika ta’ rinviju tagħhom, huma stabbilixxew u implementaw sistema ta’ għoti ta’ proġetti li tkopri t-territorju kollu tal-Belġju, tal-Lussemburgu, tal-Ġermanja u tal-Pajjiżi l-Baxxi, rispettivament, hemm lok li jiġi preżunt illi l-impriżi barranin ġew ostakolati fil-kapaċità tagħhom li jbigħu l-prodotti u s-servizzi tagħhom fil-pajjiżi kkonċernati peress illi huma kellhom, f’dawn il-pajjiżi, jikkompetu ma’ grupp ta’ produtturi li kienu jirrappreżentaw flimkien il-parti l-kbira tal-offerta fuq is-suq” (premessa 600 tad-deċiżjoni kkontestata).

53 Ir-rikorrenti fil-Kawżi T-144/07, T-147/07, T-148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T-154/07 isostnu, essenzjalment, li l-ksur ma affettwax b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri, b’tali mod li dan ma kienx jikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 81 KE.

54 Kif diġà jirriżulta mill-kliem tal-Artikoli 81 KE u 82 KE, sabiex ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni japplikaw għal akkordju jew għal prattika miftiehma, dawn għandhom ikunu tali li jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Lulju 2006, Manfredi et, C‑295/04 sa C‑298/04, Ġabra p. I‑6619, punt 40).

55 L-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta’ din il-kundizzjoni dwar l-effetti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri għandhom jieħdu bħala punt ta’ tluq il-fatt li l-għan ta’ din il-kundizzjoni huwa li jiġi ddeterminat, f’dak li jirrigwarda l-leġiżlazzjoni tal-kompetizzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni meta mqabbel ma’ dak tal-Istati Membri. Għaldaqstant jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kull akkordju jew prattika li jistgħu jkunu kuntrarji għal-libertà tal-kummerċ bejn l-Istati Membri b’mod li jista’ jkun ta’ dannu għat-twettiq tal-għanijiet ta’ suq wieħed bejn l-Istati Membri, b’mod partikolari billi jiġu iżolati s-swieq nazzjonali jew billi tiġi mmodifikata l-istruttura tal-kompetizzjoni fis-suq komuni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Manfredi et, punt 54 iktar’il fuq, punt 41; tat-23 ta’ Novembru 2006, Asnef-Equifax u Administración del Estado, C‑238/05, Ġabra p. I‑11125, punt 33, u tal-25 ta’ Jannar 2007, Dalmine vs Il-Kummissjoni, C‑407/04 P, Ġabra p. I‑829, punt 89).

56 Sabiex ikunu jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri, deċiżjoni, akkordju jew prattika miftiehma għandhom, abbażi ta’ numru ta’ punti ta’ liġi jew ta’ fatt, jippermettu li wieħed jipprevedi bi grad ta’ probabbiltà suffiċjenti li huma jeżerċitaw influwenza diretta jew indiretta, attwali jew potenzjali, fuq it-tendenzi tal-kummerċ bejn l-Istati Membri, u dan b’mod li jagħti x’jifhmu li jistgħu jostakolaw it-twaqqif ta’ suq wieħed bejn l-Istati Membri. Barra minn hekk, din l-influwenza ma għandhiex tkun żgħira (sentenzi Javico, imsemmija fil-punt 52 iktar’il fuq, punt 16; tal-21 ta’ Jannar 1999, Bagnasco et, C‑215/96 u C‑216/96, Ġabra p. I‑135, punt 47; Manfredi et, punt 54 iktar’il fuq, punt 42; Asnef-Equifax u Administración del Estado, punt 55 iktar’il fuq, punt 34, u Dalmine vs Il-Kummissjoni, punt 55 iktar’il fuq, punt 90).

57 B’hekk, l-effett tal-kummerċ intra-Komunitarju jirriżulta b’mod ġenerali mill-eżistenza ta’ diversi fatturi li, meħuda waħidhom, ma jkunux neċessarjament determinanti (sentenzi Bagnasco et, punt 56 iktar’il fuq, punt 47; Manfredi et, punt 54 iktar’il fuq, punt 43, u Asnef-Equifax u Administración del Estado, punt 55 iktar’il fuq, punt 35).

58 Skont ir-rikorrenti, il-ksur imsemmi fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata ma jaffettwax il-kummerċ bejn l-Istati Membri peress li l-attivitajiet fil-qasam tal-liftijiet u tal-eskalejters huma organizzati fil-livell nazzjonali, jiġifieri lokali, fid-dawl tal-fatt, b’mod partikolari, li l-installazzjoni u l-manutenzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters huma xogħlijiet ta’ professjonisti b’esperjenza li jistgħu jsiru biss fuq livell lokali minħabba raġunijiet ta’ effiċjenza ekonomika, minħabba l-ħtieġa sabiex jiġu rrispettati termini ta’ intervenzjoni mgħaġġlin u minħabba l-eżistenza ta’ regoli nazzjonali. Barra minn hekk, it-tranżazzjonijiet bejn l-Istati huma eċċezzjonali. Il-Kummissjoni stess ikkunsidrat illi l-akkordji kienu nazzjonali.

59 Għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma jikkontestawx il-fatt illi l-erba’ akkordji kkonstatati fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata kienu jkopru it-territorju kollu tal-Belġju, tal-Ġermanja, tal-Lussemburgu u tal-Pajjiżi l-Baxxi (premessi 595 u 600 tad-deċiżjoni kkontestata).

60 Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li akkordju li jkun mifrux mat-territorju kollu ta’ Stat Membru għandu, min-natura tiegħu stess, l-effett li jikkonsolida t-tqassim ta’ natura nazzjonali, u b’hekk jostakola l-interpenetrazzjoni ekonomika mixtieqa mit-Trattat KE (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Ottubru 1972, Vereeniging van Cementhandelaren vs Il-Kummissjoni, 8/72, Ġabra p. 977, punt 29; tad-19 ta’ Frar 2002, Wouters et, C‑309/99, Ġabra p. I‑1577, punt 95; Manfredi et, punt 54 iktar’il fuq, punt 45, u Asnef-Equifax u Administración del Estado, punt 55 iktar’il fuq, punt 37; sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-22 ta’ Ottubru 1997, SCK u FNK vs Il-Kummissjoni, T‑213/95 u T‑18/96, Ġabra p. II‑1739, punt 179, u tal-14 ta’ Diċembru 2006, Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il-Kummissjoni, T‑259/02 sa T‑264/02 u T‑271/02, Ġabra p. II‑5169, punt 180).

61 Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li teżisti, tal-inqas, preżunzjoni qawwija li prattika restrittiva tal-kompetizzjoni applikata fit-territorju kollu ta’ Stat Membru tista’ tikkontribwixxi għat-tqassim tas-swieq u taffettwa l-kummerċ intra-Komunitarju. Din il-preżunzjoni tista’ tiġi skartata biss jekk l-analiżi tal-karatteristiċi tal-ftehim u tal-kuntest ekonomiku li fih jinstab juru l-kuntrarju (sentenza Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il-Kummissjoni, punt 60 iktar’il fuq, punt 181).

62 L-ewwel nett, kuntrarjament għal dak li jallegaw ir-rikorrenti fil-Kawżi T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 u T‑154/07, il-Kummissjoni ma bbażatx ruħha biss fuq din il-ġurisprudenza sabiex tikkonkludi, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-akkordji jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri fis-sens tal-Artikolu 81(1) KE. Fil-fatt mill-punti 47 sa 52 iktar’il fuq jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha wkoll, fl-imsemmija deċiżjoni, fuq l-eżistenza ta’ ċerti tranżazzjonijiet transkonfinali li jirrigwardaw il-bejgħ u l-installazzjoni ta’ liftijiet u ta’ eskalejters kif ukoll il-provvista ta’ servizzi ta’ manutenzjoni u ta’ modernizzazzjoni li fihom ipparteċipaw b’mod partikolari l-erba’ produtturi prinċipali msemmija fid-deċiżjoni kkontestata (premessi 87, 88 u 596 tad-deċiżjoni kkontestata).

63 Sussegwentement, għandu jiġi kkonstatat li l-argumenti tar-rikorrenti dwar il-partikolarità tas-suq inkwistjoni, li juru n-natura nazzjonali, jiġifieri lokali, tiegħu, ma humiex tali li jaffettwaw il-forza probatorja tal-provi dokumentarji ċċitati fid-deċiżjoni kkontestata (premessi 88 u 90 tad-deċiżjoni kkontestata), li juru l-eżistenza ta’ kummerċ bejn Stati Membri fis-suq imsemmi fid-deċiżjoni kkontestata. L-istess japplika għall-argumenti dwar in-natura eċċezzjonali tat-tranżazzjonijiet bejn l-Istati, li jikkontesta biss in-natura sensittiva tal-effett tal-kummerċ bejn l-Istati Membri u mhux l-eżistenza ta’ tali kummerċ.

64 Fl-aħħar nett, kif jirriżulta mid-deċiżjoni kkontestata, il-politika ta’ rinviju ta’ Kone, ta’ Otis, ta’ Schindler u ta’ ThyssenKrupp “tindika fiha nnifisha li hemm ċertu interess min-naħa tal-klijenti sabiex jirrikorru għand fornituri barra mill-fruntieri nazzjonali” (premessa 596 tad-deċiżjoni kkontestata). Fuq kollox, il-Kummissjoni rrilevat b’mod partikolari, il-parteċipazzjoni ta’ impriżi barranin f’sejħiet għal offerti nazzjonali (premessa 78 tad-deċiżjoni kkontestata) jew anki l-eżistenza ta’ sejħiet għal offerti transnazzjonali (premessa 89 tad-deċiżjoni kkontestata). Jista’ jiġi kkunsidrat, kif il-Kummissjoni rrilevat fil-premessa 90 tad-deċiżjoni kkontestata, li n-numru ta’ tranżazzjonijiet transkonfinali jkun ħafna ogħla jekk l-erba’ produtturi kbar hawn fuq imsemmija ma japplikawx politika miftiehma intiża sabiex tiġi rrifjutata kważi kull talba transkonfinali u l-klijenti jintbagħtu għand is-sussidjarja nazzjonali kkonċernata.

65 F’dan ir-rigward, l-argument tar-rikorrenti li l-politika ta’ rinviju hija meħtieġa minħabba n-natura tal-attività kkonċernata ma għandux jintlaqa’. Fil-fatt, dan huwa kontradett mill-eżistenza stess ta’ ċerti tranżazzjonijiet transkonfinali fis-suq inkwistjoni.

66 Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat illi l-Kummissjoni setgħet ġustament tikkunsidra, abbażi ta’ konstatazzjonijiet fattwali esposti fil-punti preċedenti, u bl-applikazzjoni ta’ ġurisprudenza stabbilita (ara l-punt 60 iktar’il fuq), li l-akkordji msemmija fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

67 Fir-rigward tad-domanda jekk dan l-effett jistax jiġi kkwalifikat bħala wieħed sinjifikattiv, għandu jitfakkar li l-influwenza li akkordju jew prattika miftiehma tista’ teżerċita fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri hija evalwata b’mod partikolari skont il-pożizzjoni u d-daqs tal-ishma fis-suq tal-prodotti kkonċernati (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Lulju 1980, Lancôme u Cosparfrance Nederland, 99/79, Ġabra p. 2511, punt 24, u Javico, punt 52 iktar’il fuq, punt 17; sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Lulju 1994, Parker Pen vs Il-Kummissjoni, T‑77/92, Ġabra p. II‑549, punt 40).

68 Il-produtturi msemmija fid-deċiżjoni kkontestata “flimkien jirrappreżentaw il-parti l-kbira tal-offerta fis-suq” (premessa 60 tad-deċiżjoni kkontestata), jiġifieri madwar 81 % tal-bejgħ ta’ liftijiet u ta’ eskalejters fl-Ewropea (ċifra għall-2004, skont il-volum) (premessa 83 tad-deċiżjoni kkontestata). Dawn il-produtturi kienu għalhekk ta’ daqs u ta’ saħħa ekonomika qawwija biżżejjed sabiex il-prattiki msemmija fid-deċiżjoni kkontestata jkunu jistgħu jaffettwaw b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-1 ta’ Frar 1978, Miller International Schallplatten vs Il-Kummissjoni, 19/77, Ġabra p. 131, punt 10, u s-sentenza SCK u FNK vs Il-Kummissjoni, punt 60 iktar’il fuq, punt 181).

69 Barra minn hekk, u kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, il-Kummissjoni ma kellhiex l-obbligu li turi li l-akkordji kkontestati kellhom, fil-prattika, effett sinjifikattiv fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri jew li l-kummerċ bejn l-Istati kien żdid wara t-tmiem tal-ksur. Fil-fatt, l-Artikolu 81(1)(KE) jirrikjedi biss li l-akkordji u l-prattiki miftiehma li jirrestrinġu l-kompetizzjoni jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri (sentenza Asnef-Equifax u Administración del Estado, punt 55 iktar’il fuq, punt 43, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Diċembru 2006, FNCBV et vs Il-Kummissjoni, T‑217/03 u T‑245/03, Ġabra p. II‑4987, punt 68).

70 Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li l-Kummissjoni setgħet ġustament tikkunsidra li l-akkordji msemmija fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata affettwaw b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri fis-sens tal-Artikolu 81(1) KE.

71 Għaldaqstant l-ewwel parti tal-motiv għandha tiġi miċħuda.

Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq ksur tar-Regolament Nru 1/2003, tal-Avviż dwar il-kooperazzjoni fi ħdan in-netwerk u tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, peress li l-Kumm