Kawżi magħquda T-122/07 sa T-124/07

Siemens AG Österreich et

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tal-proġetti li jirrigwardaw switchgear insulat bil-gass — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE — Tqassim tas-suq — Effetti fi ħdan is-suq komuni — Kunċett ta’ ksur kontinwat — Tul tal-ksur — Preskrizzjoni — Multi — Proporzjonalità — Limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ — Responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa — Ċirkustanzi attenwanti — Kooperazzjoni — Drittijiet tad-difiża”

Sommarju tas-sentenza

1. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur — Oneru tal-Kummissjoni fir-rigward tal-prova tal-ksur u tat-tul tiegħu — Portata tal-oneru probatorju

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003)

2. Kompetizzjoni — Akkordji — Effett ħażin fuq il-kompetizzjoni — Kriterji ta’ evalwazzjoni — Għan antikompetittiv — Natura suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat ksur

(Artikolu 81(1) KE)

3. Kompetizzjoni — Akkordji — Ksur — Natura unika tal-ksur — Kriterji ta’ evalwazzjoni

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53)

4. Kompetizzjoni — Multi — Prinċipju ta’ individwalità tal-pieni — Konċiljazzjoni mal-kunċett ta’ impriża

(Artikolu 81(1) KE)

5. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Dħul mill-bejgħ meħud inkunsiderazzjoni

(Artikolu 81(1) KE)

6. Kompetizzjoni — Regoli Komunitarji — Ksur imwettaq minn sussidjarja — Imputazzjoni lill-kumpannija parent — Oneru tal-prova tal-Kummissjoni — Limiti

(Artikolu 81(1) KE)

7. Kompetizzjoni — Regoli Komunitarji — Ksur — Imputazzjoni — Imputazzjoni tal-kumpannija parent għal ksur imwettaq minn sussidjarja — Limiti

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53)

8. Kompetizzjoni — Akkordji — Impriża — Kunċett — Unità ekonomika — Imputazzjoni tal-ksur — Kumpannija parent u impriżi sussidjarji — Responsabbiltà in solidum tal-kumpanniji kkonċernati

(Artikolu 81(1) KE; Ftehim ŻEE, Artikolu 53; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2))

9. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Teħid inkunsiderazzjoni tad-dħul mill-bejgħ dinji mill-bejgħ ta’ merkanzija li hija s-suġġett tal-ksur — Ammissibbiltà — Kundizzjonijiet

(Regolament tal-Kunsill Nru 17, Artikolu 15)

10. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Marġni ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni

(Artikolu 81(1) KE)

11. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Ammont massimu — Kalkolu — Dħul mill-bejgħ li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni — Dħul mill-bejgħ akkumulat tal-kumpanniji kollha li jifformaw l-entità ekonomika li taġixxi bħala impriża

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23(2) u (3))

12. Kompetizzjoni — Regoli Komunitarji — Ksur imwettaq minn sussidjarja — Imputazzjoni lill-kumpannija parent — Effetti — Żamma tar-responsabbiltà individwali tas-sussidjarja

(Artikolu 81(1) KE)

13. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Kriterji — Ċirkustanzi attenwanti — Marġni ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03, punt 3)

14. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Ċirkustanzi attenwanti — Portata

(Artikolu 81(1) KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 98/C 9/03)

15. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Nuqqas ta’ impożizzjoni jew ta’ tnaqqis tal-multa inkambju għall-kooperazzjoni tal-impriża implikata — Neċessità ta’ aġir li ffaċilita l-konstatazzjoni tal-ksur mill-Kummissjoni

(Artikolu 81 KE; Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, Artikolu 23; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2002/C 45/03)

16. Kompetizzjoni — Proċedura amministrattiva — Rispett tad-drittijiet tad-difiża — Portata tal-prinċipju — Limiti — Dritt tal-impriża li teżamina x-xhieda kontra tagħha — Esklużjoni

(Artikolu 81(1) KE)

17. Kompetizzjoni — Multi — Ammont — Determinazzjoni — Setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni — Stħarriġ ġudizzjarju — Konstatazzjoni ta’ illegalità — Neċessità għall-Qorti Ġenerali li tagħti deċiżjoni dwar it-tibdil tad-deċiżjoni skont il-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha

(Artikolu 229 KE)

1. Hija l-parti jew l-awtorità li tallega ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dan billi tistabbilixxi, b’mod suffiċjenti skont il-liġi, il-fatti li jikkostitwixxu ksur, u hija l-impriża li tinvoka l-benefiċċju ta’ eċċezzjoni kontra konstatazzjoni ta’ ksur li għandha tipproduċi l-prova li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dik l-eċċezzjoni huma sodisfatti, b’mod li l-imsemmija awtorità jkollha għaldaqstant tirrikorri għal provi oħra.

Il-prinċipju ġenerali li l-Kummissjoni għandha tipprova l-elementi kollha li jikkostitwixxu l-ksur, inkluż it-tul tiegħu, li jista’ jkollhom effett fuq il-konklużjonijiet definittivi tagħha fir-rigward tal-gravità ta’ tali ksur, ma huwiex ikkontestat mill-fatt li l-impriżi kkonċernati qajmu eċċezzjoni bbażata fuq il-preskrizzjoni, fejn l-oneru tal-prova jistrieħ, bħala regola, fuq dawn tal-aħħar. Fil-fatt, l-invokazzjoni ta’ tali eċċezzjoni timplika neċessarjament l-istabbiliment tat-tul tal-ksur kif ukoll tad-data li fiha dan waqaf. Issa, dawn iċ-ċirkustanzi ma jistgħux jiġġustifikaw, waħedhom, trasferiment tal-oneru tal-prova f’dan ir-rigward għad-detriment tal-imsemmija impriżi. Minn naħa, it-tul ta’ ksur, kunċett li jippreżumi li d-data finali tiegħu tkun magħrufa, jikkostitwixxi wieħed mill-elementi essenzjali tal-ksur, li l-oneru tal-prova tiegħu huwa fuq il-Kummissjoni, indipendentement mill-fatt li l-kontestazzjoni ta’ dawk l-elementi tifforma wkoll parti mill-eċċezzjoni bbażata fuq il-preskrizzjoni. Min-naħa l-oħra, din il-konklużjoni hija ġġustifikata mill-fatt li n-nuqqas ta’ preskrizzjoni tal-proċedimenti mill-Kummissjoni, abbażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003, jikkostitwixxi kriterju legali oġġettiv, li jirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza legali u għaldaqstant, kundizzjoni tal-validità ta’ kull deċiżjoni ta’ sanzjoni. Fil-fatt, l-osservanza ta’ din il-kundizzjoni hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni anki jekk l-impriża ma tkunx qajment eċċezzjoni f’dan ir-rigward.

Madankollu, dan it-tqassim tal-oneru tal-prova jista’ jvarja meta l-fatti li parti tinvoka jistgħu jkunu tat-tip li jobbligaw lill-parti l-oħra sabiex tagħti spjegazzjoni jew ġustifikazzjoni, fin-nuqqas ta’ liema’ jista’ jiġi konkluż li l-prova tkun ingħatat. B’mod partikolari, meta l-Kummissjoni tkun ipproduċiet il-prova tal-eżistenza ta’ ftehim, huwa l-obbligu tal-impriżi li jkunu ħadu sehem f’dan il-ftehim li għandhom jipproduċu l-prova li huma żammew id-distanzi minnu, prova li għandha turi rieda ċara, u miġjuba għall-għarfien tal-impriżi parteċipanti l-oħra li ma tibqax tifforma parti minn dan il-ftehim.

(ara l-punti 52-55, 60)

2. Mit-test innifsu tal-Artikolu 81(1) KE jirriżulta li l-akkordji bejn impriżi huma pprojbiti, indipendentement minn kwalunkwe effett, meta dawn ikollhom għan antikompetittiv. Konsegwentement, ma huwiex rikjest li jiġu murija effetti antikompetittivi reali, fejn jiġi stabbilit l-għan antikompetittiv tal-aġir inkwistjoni.

(ara l-punt 75)

3. Il-Qrati tal-Unjoni identifikaw diversi kriterji rilevanti għall-evalwazzjoni tan-natura unika ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), jiġifieri l-identità tal-għanijiet tal-prattiki inkwistjoni, l-identità tal-prodotti u tas-servizzi kkonċernati, l-identità ta’ impriżi li pparteċipaw fih u l-identità tar-regoli tal-implementazzjoni tiegħu. Kriterji rilevanti oħra huma l-identità ta’ persuni fiżiċi involuti f’isem impriżi u l-identità tal-kamp ta’ applikazzjoni ġeografika tal-prattiki inkwistjoni.

(ara l-punt 90)

4. Skont il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet, persuna, fiżika jew ġuridika, għandha tiġi ssanzjonata biss għall-fatti li tkun akkużata bihom individwalment, prinċipju li huwa applikabbli f’kull proċedura amministrattiva li tista’ tagħti lok għal sanzjonijiet taħt ir-regoli tal-Komunità fuq il-kompetizzjoni. Madankollu, dan il-prinċipju għandu jiġi kkonċiljat mal-kunċett ta’ impriża, fis-sens tal-Artikolu 81 KE. F’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ impriża jinkludi entitajiet ekonomiċi li kull waħda minnhom tikkonsisti f’organizzazzjoni unitarja ta’ elementi personali, tanġibbli u intanġibbli, li jfittxu għan ekonomiku speċifiku fuq medda ta’ żmien u li jistgħu jikkontribwixxu għat-twettiq ta’ ksur tat-tip imsemmi f’dik id-dispożizzjoni. Fil-fatt, id-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni jirrikonoxxi li kumpanniji differenti li jappartjenu lill-istess grupp jikkostitwixxu entità ekonomika, u għaldaqstant impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE, jekk il-kumpanniji sussidjarji tal-grupp ma jiddeterminawx b’mod awtonomu l-aġir tagħhom fis-suq.

Għaldaqstant hemm lok li tiġi miċħuda d-dikjarazzjoni li l-fatt li impriża li tipparteċipa fi ksur hija kkostitwita minn numru ta’ kumpanniji differenti ma jwassalx għar-riżultat li dawn tal-aħħar għandhom jiġu ttrattati bħala parteċipant wieħed fil-ksur. Fil-fatt, din id-dikjarazzjoni tirriżulta minn konfużjoni bejn il-kunċett ta’ impriża u dak ta’ kumpannija u ma ssib ebda sostenn fil-ġurisprudenza.

(ara l-punti 122, 123)

5. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, l-applikazzjoni retroattiva, mill-Kummissjoni, tal-kunċett ta’ unità ekonomika, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa, twassal għal sanzjoni aggravata u, għaldaqstant, ma tiksirx l-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, li ma għandhiex tingħata piena ikbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta jkun seħħ il-ksur. Fil-fatt, peress li l-prassi tal-Kummissjoni li tikkonsisti fit-teħid inkunsiderazzjoni, għall-kalkolu tal-ammont tal-multa, tad-dħul mill-bejgħ tal-impriża - u għaldaqstant, jekk ikun il-każ, tad-dħul mill-bejgħ akkumulat mill-kumpanniji kollha li jifformaw din l-impriża - kienet uniformi matul iż-żmien, hija għandha għalhekk tkun magħrufa mill-atturi ekonomiċi. Barra minn hekk il-prattika stabbilita tal-Kummissjoni li tikkonsisti fit-teħid inkusiderazzjoni, għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi, tad-dħul mill-bejgħ li jikkonċerna l-aħħar sena sħiħa tal-ksur, ġiet aċċettata b’mod impliċitu mill-ġurisprudenza.

F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-portata dissważiva tal-multi hija waħda mill-elementi li permezz tagħhom għandha tiġi stabbilita l-gravità tal-ksur. Issa, in-natura dissważiva ta’ multa tiddependi ħafna fuq in-natura suffiċjentement sensibbli għall-impiża kkonċernata. Għaldaqsant, sabiex tkun tista’ titkejjel in-natura dissważiva ta’ multa fir-rigward ta’ impriża li tkun ipparteċipat fi ksur, jeħtieġ li tittieħed inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni eżistenti fi tmiem il-ksur u mhux dik li setgħet kienet teżisti f’mument preċedenti. Fit-tieni lok, ma jkunx possibbli u għal kollox eċċessiv, fir-rigward tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u tar-rekwiżiti ta’ ekonomija proċedurali amministrattiva, li l-Kummissjoni tintalab tieħu inkunsiderazzjoni l-iżvilupp tad-dħul mill-bejgħ tal-impriżi inkwistjoni matul il-perijodu kollu tal-funzjonament ta’ akkordju. Tali approċċ ikun jimplika li jiġi kkalkolat l-ammont inizjali tal-multa speċifiku għal kull sena ta’ sħubija fl-akkordju u, għal dan il-għan, li jiġu ddeterminati l-ishma rispettivi tal-parteċipanti għal kull sena tal-ksur.

(ara l-punti 124-127)

6. Fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni tista’ raġonevolment tippreżumi li kumpannija li tkun 100 % sussidjarja ta’ kumpannija parent tapplika essenzjalment l-istruzzjonijiet mogħtija lilha minn din tal-aħħar u li din il-preżunzjoni timplika li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata li tivverifika jekk il-kumpannija parent effettivament eżerċitatx din is-setgħa. L-imputazzjoni lill-kumpannija parent tal-aġir ta’ kumpannija li tkun 100 % sussidjarja għalhekk ma tippreżumix il-prova li l-kumpannija parent kellha għarfien dwar l-aġir tas-sussidjarja. B’mod kuntrarju huwa l-obbligu tal-kumpannija parent, meta tikkunsidra li minkejja s-sehem 100 % tagħha fil-kapital tas-sussidjarja tagħha, din tal-aħħar tiddetermina b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, li tirribatti din il-preżunzjoni billi tipprovdi provi suffiċjenti.

(ara l-punt 130)

7. L-entitajiet ġuridiċi li pparteċipaw fuq bażi individwali fil-ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u li, sussegwentement, ġew akkwistati minn kumpannija oħra jibqgħu responsabbli huma stess għall-aġir illegali ta’ qabel l-akkwist tagħhom, meta dawn ma jkunux ġew purament u sempliċiment assorbiti mill-akkwirent, iżda komplew l-attivitajiet tagħhom bħala sussidjarji. F’tali każ, l-akkwirent ikun jista’ jinżamm responsabbli biss għall-aġir tas-sussidjarja tiegħu sa mill-akkwist tagħha, jekk is-sussidjarja tkompli bil-ksur u jekk tkun tista’ tiġi stabbilita r-responsabbiltà tal-kumpannija parent il-ġdida.

Barra minn dan, l-istess prinċipju għandu japplika, mutatis mutandis, fl-ipoteżi fejn, wara l-akkwist tagħha, il-kumpannija akkwistata tipparteċipa fil-ksur mhux fuq bażi individwali, iżda bħala sussidjarja ta’ grupp ieħor.

(ara l-punti 139, 141)

8. Ir-responsabbiltà in solidum bejn kumpanniji għall-ħlas tal-multi pagabbli minħabba ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) huwa effett ġuridiku li jirriżulta, ex lege, mid-dispożizzjonijiet materjali ta’ dawn l-artikoli.

L-uniformità tal-aġir tal-impriża fis-suq tiġġustifika, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni, li l-kumpanniji jew, b’mod iktar ġenerali, is-suġġetti tad-dritt li jistgħu jinżammu personalment responsabbli, ikunu obbligati in solidum. Ir-responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multi imposti għal ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-ŻEE, sa fejn dan jikkontribwixxi sabiex jiġi żgurat il-ħlas effettiv tal-imsemmija multi, jifforma parti mill-għan ta’ dissważjoni li huwa b’mod ġenerali mfittex mid-dritt tal-kompetizzjoni u dan b’osservanza tal-prinċipju ne bis in idem, li huwa prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni, li huwa wkoll stabbilit mill-Artikolu 4 tal-protokoll Nru 7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, li jipprojbixxi, li l-istess aġir ta’ impriża fis-suq jiġi ssanzjonat iktar minn darba għall-istess ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, permezz tas-suġġetti tad-dritt li jistgħu jinżammu personalment responsabbli għalih.

Il-fatt li r-responsabbiltajiet personali inkorsi minn numru ta’ kumpanniji minħabba l-parteċipazzjoni tal-istess impriża fi ksur ma humiex identiċi ma jostakolax il-fatt li dawn jingħataw multa li għandha titħallas in solidum, ladarba l-ħlas in solidum tal-multa jkopri biss il-perijodu tal-ksur li matulu huma kienu jifformaw unità ekonomika waħda u għaldaqstant kienu jikkostitwixxu impriża, fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni. F’dan ir-rigward, mill-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet jirriżulta li kull kumpannija għandha tkun tista’ tiddeduċi, mid-deċiżjoni li timponi multa fuqha pagabbli in solidum ma’ kumpannija jew iktar, is-sehem li hija ser ikollha tħallas fir-relazzjoni mal-ko-debituri in solidum tagħha, ladarba dan ma jkunx sar mill-Kummissjoni. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għandha b’mod partikolari tippreċiża l-perijodi li matulhom il-kumpanniji kkonċernati huma (ko)responsabbli għal aġir illegali ta’ impriżi li pparteċipaw fl-akkordju u, jekk ikun il-każ, il-livell ta’ responsabbiltà tal-imsemmija kumpanniji għal dan l-aġir.

Għalhekk, id-deċiżjoni li biha l-Kummissjoni timponi fuq diversi kumpanniji l-obbligu li jħallsu in solidum multa neċessarjament tipproduċi l-effetti kollha marbuta, ex lege, mas-sistema legali tal-ħlas tal-multi fid-dritt tal-kompetizzjoni, u dan kemm fir-relazzjonijiet bejn il-kreditur u l-kodebituri in solidum kif ukoll fir-relazzjonijiet tal-kodebituri in solidum bejniethom.

Huwa l-obbligu esklużiv tal-Kummissjoni, fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-kompetenza tagħha li timponi multi, skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, li tiddetermina s-sehem rispettiv tal-kumpanniji differenti fl-ammonti li huma kkundannati jħallsu in solidum, sa fejn dawn kienu jifformaw parti mill-istess impriża u dan il-kompitu ma jistax jitħalla f’idejn il-qrati nazzjonali.

Fin-nuqqas ta’ indikazzjoni kuntrarja fid-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni timponi multa pagabbli in solidum fuq diversi kumpanniji minħabba aġir illegali ta’ impriża, din tattribwilhom responsabbiltà indaqs għall-imsemmi aġir. Il-kumpanniji li fuqhom tiġi imposta multa pagabbli in solidum u li jinkorru, sakemm ma ssirx indikazzjoni kuntrarja fid-deċiżjoni li timponi l-multa, responsabbiltà indaqs għat-twettiq tal-ksur għandhom, bħala prinċipju, jikkontribwixxu f’partijiet indaqs għall-ħlas tal-multa imposta minħabba dan il-ksur. Għalkemm id-deċiżjoni li fiha tkun ġiet imposta fuq diversi kumpanniji multa pagabbli in solidum ma tippermettix li tiġi ddeterminata, a priori, liema minn dawn il-kumpanniji għandha effettivament tintalab tħallas l-ammont tal-multa lill-Kummissjoni, din ma tħalli madankollu ebda dubju dwar l-ishma tal-ammont tal-multa pagabbli minnhom, b’tali mod li kull waħda minnhom tista’, jekk ikun il-każ, tipproċedi kontra l-kodebituri in solidum tagħha għall-irkupru tas-somom li hija kellha tħallas minbarra sehemha.

(ara l-punti 149, 151-153, 156-158)

9. Fil-każ ta’ akkordju ta’ skala dinjija li jinkludi, minbarra l-iffissar tal-prezzijiet, it-tqassim tas-swieq, il-Kummissjoni tista’ tibbaża ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ dinji magħmul mill-bejgħ tal-prodott inkwistjoni, sabiex tesprimi, f’termini ta’ ammonti inizjali, in-natura tal-ksur, l-inċidenza reali fis-suq kif ukoll il-firxa tas-suq ġeografiku, fid-dawl tad-diskrepanza fid-daqs bejn il-membri fl-akkordju. Peress li r-Renju Unit u l-Irlanda, meħuda flimkien, jikkostitwixxu parti importanti tas-suq komuni, preġudizzju kkważat fir-rigward tal-kompetizzjoni f’dawn is-swieq ma jistax jiġi kkwalifikat bħala minuri. Peress li l-ksur attribwit lir-rikorrenti fid-deċiżjoni kkontestata jinkludi preċiżament l-ilment li l-impriżi kkonċernati qasmu swieq nazzjonali differenti fuq il-livell Ewropew, permezz ta’ sistema ta’ “pajjiżi kostrutturi”, il-fatt, fir-rigward tal-impriża rikorrenti li, skont tali ftehim illegali, hija llimitat l-attivitajiet tagħha fi ħdan is-suq komuni għas-swieq domestiċi tagħha ma jistax jiġi kkunsidrat bħala ċirkustanza attenwanti. Fl-aħħar nett, meta l-parteċipanti f’akkordju illegali nnifishom jieħdu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ dinji tagħhom, sabiex jiffissaw il-kwoti individwali tagħhom fi ħdan l-akkordju, kwoti li japplikaw kemm fuq il-livell Ewropew – minbarra “pajjiżi kostrutturi” – kif ukoll fuq il-livell dinji, il-Kummissjoni tkun iġġustifikata, għall-finijiet ta’ evalwazzjoni tal-piżijiet speċifiċi tal-impriżi differenti implikati, li tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ fuq il-livell dinji.

(ara l-punti 170, 171)

10. Id-dritt Komunitarju ma jeżiġix li l-multi impost fuq kumpanniji differenti fi ħdan impriża waħda għandhom ikunu proporzjonali mat-tul tal-parteċipazzjoni attribwita lil kull waħda minn dawn il-kumpanniji. Konsegwentement, paragun bejn l-ammont f’Euro, għal kull xahar ta’ parteċipazzjoni fil-ksur, applikat għal żewġ kumpanniji kkritikati b’parteċipazzjonijiet ta’ tul differenti ma jistax jiżvela inugwaljanza ta’ trattament.

Għaldaqstant, ma jidhirx li l-prassi tal-Kummissjoni li tikkonsisti fl-iffissar tal-multi b’mod mhux strettament proporzjonali mat-tul teċċedi l-limiti tas-setgħa diskrezzjonali rrikonoxxuta lilha mill-ġurisprudenza.

(ara l-punti 181, 182)

11. Iċ-ċirkustanza li multa tiġi imposta in solidum fuq diversi kumpanniji minħabba li huma jikkostitwixxu impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE ma jfissirx li, f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni tal-limitu previst mill-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, l-obbligu ta’ kull waħda minnhom huwa limitat għal 10 % tad-dħul mill-bejgħ li hija tkun għamlet matul l-aħħar sena finanzjarja. Fil-fatt, il-limitu ta’ 10 %, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni għandu jiġi kkalkolat abbażi tad-dħul mill-bejgħ akkumulat tal-kumpanniji kollha li jikkostitwixxu l-entità ekonomika unika li jaġixxu bħala impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE, peress li huwa biss id-dħul mill-bejgħ akkumulat tal-kumpanniji li jikkostitwixxu l-impriża li jista’ jikkostitwixxi indikazzjoni tad-daqs u s-saħħa ekonomika tal-impriża inkwistjoni.

Il-kunċett ta’ impriża fis-sens tal-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003, ma huwiex differenti mill-kunċett ta’ impriża fis-sens tal-Artikolu 81(1) KE. Għaldaqstant, ma hemmx lok, fil-każ ta’ responsabbiltà in solidum ta’ diversi kumpanniji fi ħdan grupp li jifforma impriża fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, li jiġi ddeterminat il-limitu fir-rigward tal-kumpannija li għandha l-iktar dħul mill-bejgħ baxx.

(ara l-punti 186, 187)

12. Il-fatt li kumpannija parent tiġi imputata bl-aġir tas-sussidjarja tagħha, minħabba li tkun iddeterminat l-aġir kummerċjali tagħha, ma għandux bħala konsegwenza li l-imsemmija kumpannijia parent għandha tiġi kkunsidrata bħala l-awtur ta’ dan l-aġir, minflok is-sussidjarja tagħha. Fi kliem ieħor, ir-responsabbiltà ta’ kumpannija parent għall-aġir tas-sussidjarja tagħha fi kwalunkwe każ ma teżentax lis-sussidjarja mir-responsabbiltà tagħha bħala persuna ġuridika u din tal-aħħar tibqa’ għaldaqstant individwalment responsabbli għall-prattiki antikompetittivi li tkun ħadet sehem fihom.

(ara l-punt 196)

13. Il-Linji ta’ gwida tal-Kummissjoni dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA jipprevedu, fil-punt 3 tagħhom, it-tnaqqis tal-ammont bażiku minħabba “ċirkustanzi attenwanti partikolari” bħal, b’mod partikolari, ir-rwol esklużivament passiv jew emulattiv u t-twaqqif tal-ksur mal-ewwel interventi tal-Kummissjoni. Dan it-test ma jindikax b’mod imperattiv, iċ-ċirkustanzi attenwanti li l-Kummissjoni hija obbligata tieħu inkunsiderazzjoni. Konsegwentement, il-Kummissjoni għandha ċertu marġni ta’ diskrezzjoni sabiex tevalwa b’mod globali d-daqs ta’ tnaqqis eventwali tal-ammont tal-multi abbażi taċ-ċirkustanzi attenwanti.

F’dan il-kuntest il-Kummissjoni b’ebda mod ma tista’ tkun obbligata tagħti, fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali tagħha, tnaqqis fil-multa għall-waqfien ta’ ksur manifest, irrispettivament minn jekk dan il-waqfien sarx qabel jew wara l-interventi tagħha. Għalkemm il-Kummissjoni fl-imgħoddi kkunsidrat it-twaqqif volontarju ta’ ksur bħala ċirkustanza attenwanti, hija permessa li tieħu inkunsiderazzjoni, fl-applikazzjoni tal-linji gwida tagħha, il-fatt li ksur manifest gravi ħafna għadu, minkejja li l-illegalità tiegħu ilha stabbilita sa mill-bidu tal-politika Komunitarja fil-qasam tal-kompetizzjoni, relattivament frekwenti, u għaldaqstant li tqis li hemm lok li din il-prattika ġeneruża tiġi abbandunata u li t-twaqqif minn tali ksur ma jibqax jiġi rrikumpensat permezz ta’ tnaqqis mill-multa.

(ara l-punti 207, 208, 211, 213)

14. Il-fatt li impriża li l-parteċipazzjoni tagħha f’akkordju pprojbit mir-regoli tal-kompetizzjoni - ksur li huwa ta’ natura gravi ħafna - intweriet mill-Kummissjoni b’mod suffiċjenti skont il-liġi, ġiet ingannata mill-parteċipanti l-oħra f’dan l-akkordju, li b’hekk ipprovaw jiksbu vantaġġi supplimentari meta mqabbla ma’ dawk iġġenerati favurihom mill-imsemmi akkordju, ma jistax iwassal sabiex l-aġir ta’ din l-impriża jiġi kkunsidrat bħala inqas gravi. Għaldaqstant, tali ċirkustanzi ma jistgħux jikkostitwixxu ċirkustanza attenwanti u b’mod partikolari, ma jurux ir-rwol esklużivament passiv jew emulattiv tal-imsemmija impriża fi ħdan l-akkordju.

(ara l-punt 218)

15. It-tnaqqis tal-multi fil-każ li jkun hemm kooperazzjoni min-naħa tal-impriżi parteċipanti fil-ksur tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni huwa bbażat fuq il-kunsiderazzjoni li tgħid li tali kooperazzjoni tiffaċilita x-xogħol tal-Kummissjoni intiż sabiex jiġi kkonstatat ksur, u skont il-każ, sabiex jintemm tali ksur.

Kif imsemmi fil-punt 29 tal-avviż dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell, din ħolqot aspettattivi leġittimi li fuqhom jibbażaw ruħhom impriżi li jkunu jixtiequ jinformaw lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ akkordju. Fid-dawl tal-aspettattiva leġittima li l-impriżi li jkunu jixtiequ jikkollaboraw mal-Kummissjoni jistgħu jieħdu mill-imsemmi avviż, il-Kummissjoni hija għaldqastant obbligata li ssegwi l-avviż meta, fil-kuntest tal-iffissar tal-ammont tal-multa imposta fuq impriżi, tasal sabiex tevalwa l-kooperazzjoni tagħhom. Fil-limiti stabbiliti mill-avviż dwar il-kooperazzjoni, il-Kummissjoni tgawdi madankollu minn setgħa diskrezzjonali wiesgħa sabiex tevalwa jekk il-provi kkomunikati minn impriża jirrendux valur miżjud jew le, fis-sens tal-punt 22 tal-imsemmi avviż, u jekk hemmx lok, minħabba dan il-fatt, li jingħata tnaqqis lil impriża abbażi ta’ dan l-avviż. Din l-evalwazzjoni hija suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju ristrett.

(ara l-punti 219-221)

16. Il-prinċipju fundamentali tar-rispett tad-drittijiet tad-difiża jeżiġi li l-impriżi u l-assoċjazzjonijiet ta’ impriżi kkonċernati minn investigazzjoni tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni jitqiegħdu f’pożizzjoni, sa mill-istadju tal-proċedura amministrattiva, li jippreżentaw b’mod effettiv l-opinjoni tagħhom fuq ir-realtà u r-rilevanza tal-fatti, ilmenti u ċirkustanzi allegati mill-Kummissjoni. Min-naħa l-oħra, l-imsemmi prinċipju ma jeżiġix li dawn l-impriżi għandhom jingħataw l-okkażjoni jeżaminaw huma stess, fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva, ix-xhieda mismugħa mill-Kummissjoni.

(ara l-punti 233, 234)

17. Billi l-eżami tal-motivi mqajma minn impriża, kontra l-legalità ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li timponi multa fuqha għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni Komunitarji, żvela illegalità, hemm lok li l-Qorti Ġenerali teżamina jekk għandhiex, billi tuża l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, temenda d-deċiżjoni kkontestata.

(ara l-punt 238)

SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla)

3 ta’ Marzu 2011( )

“Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-proġetti li jirrigwardaw switchgear insulat bil-gass – Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE – Tqassim tas-suq – Effetti fi ħdan is-suq komuni – Kunċett ta’ ksur kontinwat – Tul tal-ksur – Preskrizzjoni – Multi – Proporzjonalità – Limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ – Responsabbiltà in solidum għall-ħlas tal-multa – Ċirkustanzi attenwanti – Kooperazzjoni – Drittijiet tad-difiża”

Fil-Kawżi magħquda T‑122/07 sa T‑124/07,

Siemens AG Österreich, stabbilita fi Vjenna (l-Awstrija),

VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG, stabbilita fi Vjenna,

rikorrenti fil-Kawża T‑122/07,

Siemens Transmission & Distribution Ltd, stabbilita f’Manchester (ir-Renju Unit),

rikorrenti fil-Kawża T‑123/07,

Siemens Transmission & Distribution SA, stabbilita fi Grenoble (Franza),

Nuova Magrini Galileo SpA, stabbilita f’Bergamo (l-Italja),

rikorrenti fil-Kawża T‑124/07,

irrappreżentati minn H. Wollmann u F. Urlesberger, avukati,

vs

Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn F. Arbault u O. Weber, sussegwentement minn X. Lewis u A. Antoniadis, u finalment minn A. Antoniadis u R. Sauer, bħala aġenti,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett, b’mod prinċipali, talba għal annullament parzjali tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2006) 6762 finali tal‑24 ta’ Jannar 2007, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 – Switchgear insulat bil-gass), kif ukoll, sussidjarjament, talba għal tnaqqis tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti,

IL-QORTI ĠENERALI (It-Tieni Awla),

komposta minn I. Pelikánová (Relatur), President, K. Jürimäe u S. Soldevila Fragoso, Imħallfin,

Reġistratur: K. Andová, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas‑16 ta’ Marzu 2010,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-fatti li wasslu għall-kawża

I – Rikorrenti u grupp VA Tech

1 Fl‑20 ta’ Settembru 1998, VA Technologie AG akkwistat sussidjarja ta’ Rolls‑Royce, jiġifieri Reyrolle Ltd, li saret VA Tech Reyrolle Ltd u sussegwentement Siemens Transmission & Distribution Ltd, ir-rikorrenti fil-Kawża T‑123/07 (iktar ’il quddiem “Reyrolle”). Fit‑13 ta’ Marzu 2001, VA Technologie, permezz ta’ kumpannija 100 % sussidjarja, jiġifieri, VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG, it-tieni rikorrenti fil-Kawża T‑122/07 (iktar ’il quddiem “KEG”), ikkontribwiet lil Reyrolle lill-kumpannija stabbilita mill-ġdid VA Tech Schneider High Voltage GmbH (iktar ’il quddiem “VAS”), li fiha, permezz tas-sussidjarja tagħha, hija kellha 60 % tal-ishma, fejn il-kumplament tal-ishma baqgħu miżmuma minn Schneider Electric SA. Il-kontribuzzjoni ta’ din tal-aħħar lil VAS kienet tikkonsisti fi Schneider Electric High Voltage SA, li saret VA Tech Transmission & Distribution SA, u sussegwentement Siemens Transmission & Distribution SA, l-ewwel rikorrenti fil-Kawża T‑124/07 (iktar ’il quddiem “SEHV”) u fi Nuova Magrini Galileo SpA, it-tieni rikorrenti fil-Kawża T‑124/07 (iktar ’il quddiem “Magrini”), li preċedentement kienu 100 % sussidjarji tagħha, filwaqt li SEHV kien jiġbor, sa mill‑1999, l-attivitajiet antiki ta’ tensjoni għolja ta’ diversi sussidjarji ta’ Schneider Electric.

2 F’Ottubru 2004, VA Technologie akkwistat, permezz ta’ KEG, l-ishma kollha ta’ Schneider Electric fil-kapital ta’ VAS.

3 Fl‑2005, Siemens AG akkwistat il-kontroll esklużiv tal-grupp li tiegħu l-kumpannija VA Technologie kienet il-kumpannija parent (iktar ’il quddiem il-“grupp VA Tech”), permezz ta’ offerta pubblika ta’ akkwist imnedija minn sussidjarja, jiġifieri l-ewwel rikorrenti fil-Kawża T‑122/07, Siemens AG Österreich (iktar ’il quddiem “Siemens Österreich”). Wara din il-kisba ta’ kontroll, VA Technologie u, sussegwentement, VAS ingħaqdu ma’ Siemens Österreich.

II – SIG u l-proċedura prekontezjuża

4 Is-switchgear insulat bil-gass (iktar ’il quddiem “SIG”) jintuża sabiex jiġi kkontrollat il-fluss ta’ enerġija fis-sistemi ta’ distribuzzjoni tal-elettriku. Dan huwa tagħmir tqil tal-elettriku, li jintuża bħala komponent ewlieni għal substations għall-ġenerazzjoni tal-elettriku (turnkey). Is-substations huma ċentri awżiljarji tal-elettriku li jaqilbu l-kurrent elettriku. Minbarra t-transformer, l-elementi kostituttivi ta’ substations huma s-sistemi ta’ kontroll, ir-relays, il-batteriji, l-istrumenti għall-iċċarġjar u s-switchgear. Il-funzjoni tas-switchgear hija li tipproteġi t-transformer minn surcharge u/jew li jiżola ċ-ċirkwit u transformer difettuż.

5 Is-switchgears jistgħu jkunu insulati bil-gass, insulati bl-arja jew insulati ibridament, meta jgħaqqdu ż-żewġ tekniki preċedenti. Is-SIG jinbiegħu fid-dinja kollha bħala parti integrali minn substations tal-elettriku (turnkey) jew bħala partijiet individwali qabel ma jiġu integrati f’tali substations. Huma jirrappreżentaw madwar 30 sa 60 % tal-prezz totali ta’ dawn is-substations.

6 Fit‑3 ta’ Marzu 2004, ABB Ltd indikat lill-Kummissjoni bl-eżistenza ta’ prattiki antikompetittivi fil-qasam tas-SIG u ressqet talba orali għal immunità minn multi, skont l-avviż tal-Kummissjoni, tad‑19 ta’ Frar 2002, dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155, iktar ’il quddiem l-“avviż dwar il-kooperazzjoni”).

7 Il-prattiki allegati minn ABB kienu jikkonsistu f’koordinazzjoni fuq livell dinji tal-bejgħ ta’ proġetti ta’ SIG, li timplika tqassim tas-swieq, l-allokazzjoni ta’ kwoti u ż-żamma ta’ ishma rispettivi, l-allokazzjoni ta’ proġetti ta’ SIG lill-produtturi indikati għal dan l-iskop u l-manipulazzjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti (bid rigging) bil-għan li l-kuntratti jiġu allokati lil dawn il-produtturi, l-iffissar tal-prezzijiet permezz ta’ arranġamenti kumplessi dwar il-proġetti ta’ SIG li ma ġewx allokati, it-terminazzjoni ta’ ftehim ta’ liċenzji ma’ kumpanniji li ma kinux membri tal-kartell u skambju ta’ informazzjoni kummerċjali sensittiva.

8 It-talba orali għal immunità minn multi mressqa minn ABB ġiet ikkompletata permezz ta’ osservazzjonijiet orali u dokumenti ta’ prova. Fil‑25 ta’ April 2004, il-Kummissjoni tat immunità taħt kundizzjonijiet lil ABB.

9 Abbażi tad-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, il-Kummissjoni fetħet investigazzjoni u wettqet, fil‑11 u t‑12 ta’ Mejju 2004, spezzjonijiet fil-postijiet ta’ Areva T&D SA, ta’ Siemens AG, tal-grupp VA Tech, ta’ Hitachi Ltd u ta’ Japan AE Power Systems Corp (iktar ’il quddiem “JAEPS”).

10 Fit‑30 ta’ Lulju 2004, il-grupp VA Tech forna lill-Kummissjoni b’memorandum u b’dokumenti u, fit‑23 ta’ Awwissu 2004, bi spjegazzjonijiet supplimentari.

11 Fl‑20 ta’ April 2006, il-Kummissjoni adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li ġiet innotifikata lil 20 kumpannija fosthom ir-rikorrenti.

III – Id-deċiżjoni kkontestata

12 Fl‑24 ta’ Jannar 2007, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C (2006) 6762 finali, dwar proċedura skont l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/F/38.899 – Switchgear insulat bil-gass) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”). Din ġiet innotifikata lir-rikorrenti fis‑7 jew fit‑8 ta’ Frar 2007.

13 Minbarra lir-rikorrenti u lil Schneider Electric, id-deċiżjoni kkontestata kienet indirizzata lil ABB, lil Alstom, SA lil Areva, SA, lil Areva T&D AG, lil Areva T&D Holding SA u lil Areva T&D SA (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien, il-“kumpanniji tal-grupp Areva”), lil Fuji Electric Holdings Co., Ltd u lil Fuji Electric Systems Co., Ltd (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien,“Fuji”), lil Hitachi Ltd u lil Hitachi Europe Ltd (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien, “Hitachi”), lil JAEPS, lil Mitsubishi Electric System Corp. (iktar ’il quddiem “Melco”), lil Siemens u lil Toshiba Corp.

14 Fil-premessi 113 sa 123 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni indikat li l-impriżi differenti li pparteċipaw fl-akkordju kienu kkoordinaw l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG fuq livell dinji, bl-eċċezzjoni ta’ ċerti swieq, skont regoli miftiehma, bil-għan b’mod partikolari li jżommu kwoti li jirriflettu fil-parti l-kbira s-sehem storiku stmat tagħhom. Hija ppreċiżat li l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG twettqet abbażi ta’ kwota konġunta “Ġappuniża” u ta’ kwota konġunta “Ewropea” li kellha mbagħad tinqasam bejn il-produtturi Ġappuniżi u l-produtturi Ewropej rispettivament. Ftehim iffirmat fi Vjenna fil‑15 ta’ April 1988 (iktar ’il quddiem il-“ftehim GQ”) kien jistabbilixxi r-regoli li jippermettu l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG kemm lill-produtturi Ġappuniżi, kif ukoll lill-produtturi Ewropej, u l-attribuzzjoni tal-valur tagħhom fuq il-kwota korrispondenti. Barra minn dan, fil-premessi 124 sa 132 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ppreċiżat li l-impriżi differenti li pparteċipaw fl-akkordju kienu kkonkludew arranġament mhux bil-miktub (iktar ’il quddiem l-“arranġament komuni”), li bis-saħħa tiegħu l-proġetti ta’ SIG fil-Ġappun, minn naħa, u fil-pajjiżi Ewropej membri tal-akkordju, min-naħa l-oħra, indikati konġuntment bħala l-“pajjiżi kostrutturi” tal-proġetti ta’ SIG, kienu rriżervati rispettivament għall-membri Ġappuniżi u għall-membri Ewropej tal-kartell. Il-proġetti ta’ SIG fil-“pajjiżi kostrutturi” ma kinux suġġetti għal skambju ta’ informazzjoni bejn iż-żewġ gruppi u ma kinux attribwiti fuq il-kwoti rispettivi.

15 Il-ftehim GQ kien jinkludi wkoll regoli dwar l-iskambju tal-informazzjoni neċessarja għat-tħaddim tal-kartell bejn iż-żewġ gruppi ta’ produtturi, li kien żgurat b’mod partikolari mis-segretarji tal-imsemmija gruppi, dwar il-manipulazzjoni tas-sejħa għal offerti u dwar l-iffissar tal-prezzijiet għal proġetti ta’ SIG li ma setgħux jiġu allokati. Skont it-termini tal-anness 2 tiegħu, il-ftehim GQ kien japplika għad-dinja kollha, bl-eċċezzjoni tal-Istati Uniti, tal-Kanada, tal-Ġappun u ta’ 17‑il pajjiż tal-Ewropa tal-Punent. Barra minn dan, bis-saħħa tal-arranġament komuni, il-proġetti ta’ SIG fil-pajjiżi Ewropej minbarra l-“pajjiżi kostrutturi” kienu wkoll irriżervati għall-grupp Ewropew, il-produtturi Ġappuniżi kienu obbligati li ma jressqux offerti għal proġetti ta’ SIG fl-Ewropa.

16 Skont il-Kummissjoni, it-tqassim ta’ proġetti ta’ SIG bejn il-produtturi Ewropej kien immexxi minn ftehim ukoll iffirmat fi Vjenna fil‑15 ta’ April 1988, u intitolat “E‑Group Operation Agreement for GQ‑Agreement” (Ftehim tal-grupp E għall-implementazzjoni tal-ftehim GQ) (iktar ’il quddiem il-“ftehim EQ”). Hija indikat li l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa kienet issegwi l-istess regoli u proċeduri li jirregolaw l-allokazzjoni tal-proġetti ta’ SIG f’pajjiżi oħra. B’mod partikolari, il-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa kellhom ukoll jiġu nnotifikati, elenkati, allokati, arranġati jew kellhom jingħataw limitu minimu ta’ prezz.

17 Fil-premessa 142 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li, fil-ftehim GQ u fil-ftehim EQ, kif ukoll għall-finijiet tal-organizzazzjoni u tal-funzjonament tal-akkordju, il-membri differenti tal-akkordju kienu identifikati permezz ta’ kodiċi, kompost minn ċifri għall-membri Ewropej u minn ittri għall-membri Ġappuniżi. Sa minn Lulju 2002, il-kodiċi inizjali ġew issostitwiti b’numri.

18 Fl-Artikolu 1(p) u (t) tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li Siemens Österreich u KEG ipparteċipaw fil-ksur waqt il-perijodu ta’ bejn l‑20 ta’ Settembru 1998 u t‑13 ta’ Diċembru 2000 u ta’ bejn l‑1 ta’ April2002 u l‑11 ta’ Mejju 2004.

19 Fl-Artikolu 1(m), (q) u (r) tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li Reyrolle, SEHV u Magrini pparteċipaw fil-ksur waqt il-perijodu ta’ bejn il‑15 ta’ April 1988 u t‑13 ta’ Diċembru 2000 u ta’ bejn l‑1 ta’ April 2002 u l‑11 ta’ Mejju 2004.

20 Għall-ksur previst fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, fl-Artikolu 2(l) tal-imsemmija deċiżjoni ġiet imposta multa ta’ EUR 12 600 000 fuq Siemens Österreich u KEG pagabbli in solidum ma’ Reyrolle.

21 Għall-ksur previst fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, fl-Artikolu 2(l) tal-imsemmija deċiżjoni ġiet imposta multa ta’ EUR 22 050 000 fuq Reyrolle li minnhom EUR 17 550 000 kienu pagabbli in solidum ma’ SEHV u Magrini u EUR 12 600 000 kienu pagabbli in solidum ma’ Siemens Österreich u KEG.

22 Għall-ksur previst fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, fl-Artikolu 2(k) u (l) tal-imsemmija deċiżjoni ġiet imposta multa fuq SEHV u Magrini ta’ EUR 22 050 000, li minnhom EUR 17 550 000 kienu pagabbli in solidum ma’ Reyrolle u EUR 4 500 000 kienu pagabbli in solidum ma’ Schneider Electric.

Proċedura u t-talbiet tal-partijiet

23 Permezz ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis‑17 ta’ April 2007, ir-rikorrenti ppreżentaw dawn ir-rikorsi.

24 Fis‑27 ta’ Awwissu 2007, il-Kummissjoni ppreżentat ir-risposti.

25 Fit‑22 ta’ Ottubru 2007, ir-rikorrenti ppreżentaw ir-repliki.

26 Fl‑14 ta’ Diċembru 2007, il-Kummissjoni ppreżentat il-kontrorepliki.

27 Permezz ta’ digriet tal‑20 ta’ Jannar 2010, wara li semgħet lill-partijiet, il-Qorti Ġenerali għaqqdet dawn il-kawżi għall-finijiet tal-proċedura orali u tas-sentenza, skont l-Artikolu 50 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali.

28 Fil-kuntest ta’ miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, il-partijiet ġew mistiedna jwieġbu l-mistoqsijiet bil-miktub magħmula mill-Qorti Ġenerali. Ir-rikorrenti u l-Kummissjoni wieġbu dawn il-mistoqsijiet fit-termini stabbiliti.

29 It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas‑16 ta’ Marzu 2010.

30 Dakinhar tas-seduta tas‑16 ta’ Marzu 2010, SEHV u Magrini pproduċew, fuq stedina tal-Qorti Ġenerali, kopja tas-sentenza tat-tribunal de commerce de Grenoble (Franza) tat‑18 ta’ Diċembru 2009 f’kawża li stħarrġet ċerti rikorrenti, li dwarha l-partijiet kellhom l-opportunità jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom. Fuq talba tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali tatha terminu supplimentari sas‑26 ta’ Marzu 2010 sabiex tippreżenta l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha. Dawn l-osservazzjonijiet, ippreżentati fit-terminu stabbilit, ittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Qorti Ġenerali biss sa fejn dawn kienu jikkonċernaw is-sentenza tat-tribunal de commerce ta’ Grenoble tat‑18 ta’ Diċembru 2009.

31 Ir-rikorrenti jitolbu lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tannulla l-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tikkonstata li Reyrolle, SEHV u Magrini kisru l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”) waqt il-perijodu ta’ bejn il‑15 ta’ April 1988 u t‑13 ta’ Diċembru 2000 u li kollha kemm huma kisru l-imsemmija dispożizzjonijiet waqt il-perijodu ta’ bejn l‑1 ta’ April 2002 u d‑9 ta’ Ottubru 2002 u ta’ bejn il‑21 ta’ Jannar 2004 u l‑11 ta’ Mejju 2004;

– tannulla l-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn dan jikkonċernahom;

– jekk ikun xieraq, tnaqqas l-ammont tal-multi li ġew impost fuqhom għal ammont li ma jeċċedix EUR 1 980 000 għal Siemens Österreich u KEG, EUR 1 100 000 għal Reyrolle u Magrini kif ukoll EUR 2 750 000 għal SEHV;

– tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

32 Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:

– tiċħad ir-rikorsi;

– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.

Id-dritt

I – Dwar it-talbiet għal annullament

33 Insostenn tat-talbiet tagħhom għal annullament, ir-rikorrenti jqajmu żewġ motivi. L-ewwel wieħed huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE, tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, tal-Artikolu 23(2) u (3), u tal-Artikolu 25 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1/2003, tas‑16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implementazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205). It-tieni wieħed huwa bbażat fuq ksur tad-dritt għal smigħ.

A – Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 81 KE, tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE u ta’ ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003

34 Fil-kuntest tal-ewwel motiv, ir-rikorrenti jsostnu li billi ffissat il-multa, il-Kummissjoni kisret minn diversi aspetti l-Artikolu 81 KE, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE kif ukoll ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003. Dan il-motiv huwa maqsum fi tliet partijiet, ibbażati, fl-ewwel lok, fuq nuqqas ta’ provi tal-ksur allegat, fit-tieni lok, fuq żbalji ta’ evalwazzjoni fir-rigward tat-tul ta’ żmien tal-ksur allegat u, fit-tielet lok, fuq l-ammont eċċessiv tal-multa imposta. Fil-Kawżi T‑123/07 u T‑124/07, Reyrolle, SEHV u Magrini jqajmu wkoll parti bbażata fuq il-preskrizzjoni tal-ksur allegat għal perijodu ta’ wara s‑16 ta’ Lulju 1998.

1. Fuq il-parti bbażata fuq in-nuqqas ta’ provi tal-ksur allegat

a) L-argumenti tal-partijiet

35 Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma pprovatx b’mod suffiċjenti ksur tal-Artikolu 81 KE waqt il-perijodu ta’ qabel it‑13 ta’ Diċembru 2000. Skont ir-rikorrenti, jirriżulta b’mod inekwivoku mill-Anness 2 tal-ftehim GQ li s-swieq Ewropej kienu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan il-ftehim. Għaldqastant, il-Kummissjoni ma setgħetx tassumi akkordju minn dan il-ftehim, fis-sens tal-Artikolu 81 KE, jiġifieri akkordju li jkollu bħala għan jew riżultat tiegħu l‑prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni.

36 Barra minn dan, il-valur probatorju tal-lista ta’ proġetti ta’ SIG invokata fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata huwa wieħed dubjuż. Minn naħa, il-Kummissjoni ma tindikax għal liema skop ġiet elaborata l-imsemmija lista u ma tippreċiżax jekk il-proġetti ta’ SIG elenkati kinux is-suġġett ta’ ftehim bejn il-partijiet. Min-naħa l-oħra, sa fejn din il-lista tikkonċerna biss ħdax-il proġett ta’ SIG li jirrigwardaw ġeografikament is-suq komuni, fuq total ta’ madwar 1620, hija turi b’mod partikolari n-nuqqas ta’ effett kunsiderevoli ta’ tali ftehm fi ħdan is-suq komuni.

37 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti.

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

38 Mid-deċiżjoni kkontestata, u b’mod partikolari mill-premessi 124 sa 163 tagħha, jirriżulta li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-akkordju attribwit lir-rikorrenti u ssanzjonat minnha kien imsejjes fuq l-“arranġament komuni” li bis-saħħa tiegħu l-proġetti ta’ SIG fil-“pajjiżi kostrutturi” kienu rriżervati għall-membri Ġappuniżi u għall-membri Ewropej tal-kartell, fuq il-protezzjoni tas-swieq imsejħa “kostrutturi” fl-Ewropa u fuq it-tqassim tas-suq fil-“pajjiżi Ewropej mhux kostrutturi” bejn il-produtturi Ewropej permezz ta’ manipulazzjoni ta’ sejħiet għal offerti u ta’ ftehim fuq il-prezzijiet. Skont il-Kummissjoni, hija l-implementazzjoni tal-“arranġament komuni”, li tiegħu l-ftehim GQ jikkostitwixxi wieħed biss mill-elementi, li tat lok għal akkordju li jirrigwarda s-suq komuni.

39 Bil-għan li tipprova l-eżistenza u l-portata tal-“arranġament komuni”, il-Kummissjoni semmiet, fid-deċiżjoni kkontestata, għadd ta’ elementi li fosthom l-iktar importanti huma d-dikjarazzjonijiet ta’ ABB, tax-xhud M., ta’ Fuji u ta’ Hitachi, kif ukoll ċerti dokumenti bħall-ftehim GQ u l-ftehim EQ u l-annessi tagħhom, lista ta’ proġetti ta’ SIG diskussi fi ħdan l-akkordju, ipprovduti minn ABB, dokument mingħajr data li nstab waqt l-ispezzjonijiet tal-Kummissjoni fil-postijiet tal-grupp VA Tech, intitolat “Sommarju tad-diskussjoni ma’ JJC”, kif ukoll skambju ta’ posta tat‑18 ta’ Jannar 1999 bejn W., J. u B., impjegati tal-grupp VA Tech.

40 Sabiex jikkontestaw l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, ir-rikorrenti sempliċement jallegaw li l-ftehim GQ ma kellux bħala għan jew riżultat il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni u jikkontestaw il-valur probatorju tal-lista ta’ proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li tinsab fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata. Min-naħa l-oħra, huma ma jikkontestawx l-eżistenza tal-“arranġament komuni”, u lanqas il-valur probatorju ta’ elementi oħra msemmija fil-punt 39 iktar ’il fuq, li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni sabiex tikkonstata li l-akkordju kellu tali effett. Madankollu, fid-dawl tan-numru kbir ta’ elementi li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni, f’dan il-każ, ir-rikorrenti ma jistgħux jikkontestaw, b’mod ġenerali, l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE mingħajr ma jikkontestaw b’mod speċifiku l-konstatazzjonijiet minn qabel tal-Kummissjoni u, b’mod partikolari, jindikaw b’mod dettaljat għal liema raġuni l-provi prodotti minn din tal-aħħar huma inammissibbli, irrilevanti jew neqsin minn saħħa probatorja.

41 Fil-fatt, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, anki fid-dawl tal-fatt li l-kliem tal-ftehim GQ kien jeskludi l-applikazzjoni tiegħu fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-Ewropa u mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-lista ta’ proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li tinsab fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata, il-provi prodotti mill-Kummissjoni huma suffiċjenti sabiex juru l-portata tal-“arranġament komuni”.

42 Fl-ewwel lok, il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li l-membri Ewropej tal-kartell iddiskutew u allokaw proġetti ta’ SIG ġewwa s-suq komuni u fi ħdan iż-ŻEE tippermetti, waħedha, li jiġi stabbilit li l-akkordju kellu effett fuq il-kompetizzjoni f’dawn it-territorji. Barra minn dan, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha wkoll fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB u ta’ M. kif ukoll fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji u ta’ Hitachi, l-Anness 2 tal-ftehim EQ, il-lista ta’ proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li tinsab fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata, id-dokument intitolat “Sommarju tad-diskussjoni ma’ JJC”, u l-iskambju ta’ posta tat‑18 ta’ Jannar 1999.

43 Fit-tieni lok, kif jirriżulta mill-premessi 125 sa 131 tad-deċiżjoni kkontestata, il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li l-produtturi Ewropej u Ġappuniżi qasmu b’mod globali s-suq inkwistjoni b’tali mod li l-proġetti ta’ SIG fil-Ġappun kienu rriżervati għall-produtturi Ġappuniżi u l-proġetti ta’ SIG fl-Ewropa kienu, bħala prinċipju, irriżervati għall-produtturi Ewropej kienet ibbażata fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB u ta’ M. kif ukoll fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Fuji u ta’ Hitachi u l-Anness 2 tal-ftehim EQ.

44 Fit-tielet lok, kif jirriżulta mill-premessi 133 sa 138 tad-deċiżjoni kkontestata, il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li kienet teżisti protezzjoni tas-swieq imsejħa “kostrutturi” fl-Ewropa, b’tali mod li, fil-pajjiżi li fihom il-produtturi Ewropej kienu storikament preżenti, il-proġetti ta’ SIG kienu qabel kollox irriżervati għalihom u mingħajr ma jiġu attribwiti fuq il-kwoti fir-rigward tal-akkordju, kienet ibbażata fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ ABB u ta’ M. kif ukoll fuq id-dokument intitolat “Sommarju tad-diskussjoni ma’ JJC”, u l-iskambju ta’ posta tat‑18 ta’ Jannar 1999.

45 Għaldaqstant, anki li kieku kellu jiġi kkunsidrat li l-kritika tar-rikorrenti fir-rigward taż-żewġ provi li huma jikkontestaw, hija fondata, dan ma jkollux bħala konsegwenza l-kontestazzjoni tal-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li l-akkordju kellu bħala riżultat tiegħu l-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni jew fi ħdan iż-ŻEE.

46 Għaldaqstant, hemm lok li tiġi miċħuda l-ewwel parti tal-ewwel motiv.

2. Fuq it-tieni parti bbażata fuq żbalji ta’ evalwazzjoni fir-rigward tat-tul tal-ksur allegat

47 Ir-rikorrenti jsostnu li d-deċiżjoni kkontestata hija vvizzjata bi żbalji ta’ evalwazzjoni fir-rigward tat-tul tal-ksur, li wasslu għal żieda indebita ta’ dan it-tul. Dawn l-iżbalji jikkonċernaw, fl-ewwel lok, id-data li fiha huma interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur, fit-tieni lok, id-data li fiha l-impriża fformata mill-kumpanniji proprjetà tal-grupp VA Tech (iktar ’il quddiem l-“impriża VA Tech”) reġgħet bdiet tipparteċipa fil-ksur u, fit-tielet lok, id-data meta waqaf il-ksur.

a) Fuq id-data li fiha r-rikorrenti interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur

L-argumenti tal-partijiet

48 Ir-rikorrenti jallegaw, b’mod sussidjarju meta mqabbel mal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq nuqqas ta’ provi tal-ksur allegat tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, li l-Kummissjoni wettqet żball billi kkonstatat li huma kienu interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur fit‑13 ta’ Diċembru 2000, id-data tas-serata organizzata f’Ville‑d’Avray (Franza) sabiex jiċċelebraw ix-xoljiment allegat tal-akkordju kif tawhom x’jifhmu l-parteċipanti l-oħra, filwaqt li hija jmissha kkonstatat din l-interuzzjoni mill-ksur sa mis‑16 ta’ Lulju 1998, id-data li fiha ġie diskuss l-aħħar proġett ta’ SIG fl-Ewropa msemmi fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata jew, l-iktar tard, sa mit‑12 ta’ Ottubru 2000, id-data li fiha saret laqgħa fi Zurich (l-Isvizzera) li matulha huma ġew informati bix-xoljiment allegat tal-akkordju.

49 Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

50 Hemm lok li jiġi rrilevat, preliminarjament, li ma huwiex ikkontestat li l-parteċipazzjoni fl-akkordju ta’ Reyrolle, ta’ SEHV u ta’ Magrini ġiet effettivament interrotta. B’kuntrast ma’ dan, il-partijiet ma jaqblux fuq id-data eżatta ta’ din l-interuzzjoni. Ir-rikorrenti jikkontestaw li huma pparteċipaw fl-akkordju wara s‑16 ta’ Lulju 1998 jew, l-iktar tard, wara t‑12 ta’ Ottubru 2000. Il-Kummissjoni ssostni li Reyrolle, SEHV u Magrini interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju biss waqt is-“serata ta’ tislima tal-aħħar” tat‑13 ta’ Diċembru 2000.

51 Dan in-nuqqas ta’ qbil iqajjem il-kwistjoni dwar fuq min jaqa’ l-oneru tal-prova f’dan ir-rigward. Filwaqt li r-rikorrenti jikkunsidraw li huwa l-obbligu tal-Kummissjoni li tipprova t-tul tal-ksur, il-Kummissjoni ssostni li, ladarba hija turi l-eżistenza ta’ akkordju illegali, dan jitqies li jdum sa ma tingħata prova tal-waqfien tiegħu, li għandha tingħata mill-impriża li tkun ipparteċipat f’dan l-akkordju.

52 Jeħtieġ li titfakkar f’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza stabbilita li skontha, minn naħa, huwa l-obbligu tal-parti jew l-awtorità li tallega ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni li għandha tipproduċi prova li tistabbilixxi, b’mod suffiċjenti skont il-liġi, il-fatti li jikkostitwixxu ksur u, min-naħa l-oħra, huwa l-obbligu tal-impriża li tinvoka l-benefiċċju ta’ eċċezzjoni kontra konstatazzjoni ta’ ksur sabiex tipproduċi l-prova li l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ dik l-eċċezzjoni huma sodisfatti, b’tali mod li l-imsemmija awtorità għaldaqstant ikollha tirrikorri għal provi oħra (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas‑16 ta’ Novembru 2006, Peróxidos Orgánicos vs Il‑Kummissjoni, T‑120/04, Ġabra p. II‑4441, punt 50; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il‑Kummissjoni, C‑185/95 P, Ġabra p. I‑8417, punt 58, u tas‑7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P u C‑219/00 P, Ġabra p. I‑123, punt 78).

53 F’dan il-każ, il-prinċipju li jgħid li huwa l-obbligu tal-Kummissjoni li tipprova l-elementi kostituttivi kollha tal-ksur, inkluż it-tul tiegħu (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas‑7 ta’ Lulju 1994, Dunlop Slazenger vs Il‑Kummissjoni, T‑43/92, Ġabra p. II‑441, punt 79; tat‑13 ta’ Diċembru 2001, Acerinox vs Il‑Kummissjoni, T‑48/98, Ġabra p. II‑3859, punt 55, u tad‑29 ta’ Novembru 2005, Union Pigments vs Il‑Kummissjoni, T‑62/02, Ġabra p. II‑5057, punt 36), u li jista’ jkollhom inċidenza fuq il-konklużjonijiet definittivi tagħha dwar il-gravità tal-imsemmi ksur, ma huwiex ikkontestat mill-fatt li r-rikorrenti fil-Kawżi T‑123/07 u T‑124/07 qajjmu eċċezzjoni bbażata fuq il-preskrizzjoni, li l-oneru tal-prova tagħha huwa, bħala prinċipju, fuq dawn tal-aħħar.

54 Fil-fatt, l-invokazzjoni ta’ tali eċċezzjoni timplika neċessarjament l-istabbiliment tat-tul tal-ksur kif ukoll tad-data li fiha dan waqaf. Issa, dawn iċ-cirkustanzi ma jistgħux jiġġustifikaw, waħedhom, trasferiment tal-oneru tal-prova f’dan ir-rigward għad-detriment tar-rikorrenti. Minn naħa, it-tul ta’ ksur, kunċett li jippreżumi li d-data finali tiegħu tkun magħrufa, jikkostitwixxi wieħed mill-elementi essenzjali tal-ksur, li l-oneru tal-prova tiegħu huwa fuq il-Kummissjoni, indipendentement mill-fatt li l-kontestazzjoni ta’ dawk l-elementi tifforma wkoll parti mill-eċċezzjoni bbażata fuq il-preskrizzjoni. Min-naħa l-oħra, din il-konklużjoni hija ġġustifikata mill-fatt li n-nuqqas ta’ preskrizzjoni tal-proċedimenti mill-Kummissjoni, abbażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003 dwar il-preskrizzjoni, jikkostitwixxi kriterju legali oġġettiv, li jirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza legali (ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas‑6 ta’ Ottubru 2005, Sumitomo Chemical u Sumika Fine Chemicals vs Il‑Kummissjoni, T‑22/02 u T‑23/02, Ġabra p. II‑4065, punti 80 sa 82), u għaldaqstant, kundizzjoni tal-validità ta’ kull deċiżjoni ta’ sanzjoni. Fil-fatt, l-osservanza ta’ din il-kundizzjoni hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni anki jekk l-impriża ma tkunx qajjmet eċċezzjoni f’dan ir-rigward (sentenza Peróxidos Orgánicos vs Il‑Kummissjoni, punt 52 iktar ’il fuq, punt 52).

55 Hemm lok li jiġi ppreċiżat li dan it-tqassim tal-oneru tal-prova jista’ jvarja meta l-elementi ta’ fatt li parti tinvoka jistgħu jkunu tat-tip li jobbligaw lill-parti l-oħra sabiex tagħti spjegazzjoni jew ġustifikazzjoni, fin-nuqqas ta’ liema’ jista’ jiġi konkluż li l-prova tkun ingħatat (sentenza Peróxidos Orgánicos vs Il‑Kummissjoni, punt 52 iktar ’il fuq, punt 53; ara wkoll f’dan is-sens, is-sentenza Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, punt 52 iktar ’il fuq, punt 79). B’mod partikolari meta, bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni pproduċiet il-prova tal-eżistenza ta’ ftehim, huwa l-obbligu tal-impriżi li jkunu ħadu sehem f’dan il-ftehim li għandhom jipproduċu l-prova li huma żammew id-distanzi minnu, prova li għandha turi rieda ċara, u miġjuba għall-għarfien tal-impriżi parteċipanti l-oħra li ma tibqax tifforma parti minn dan il-ftehim (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas‑27 ta’ Settembru 2006, GlaxoSmithKline Services vs Il‑Kummissjoni, T‑168/01, Ġabra p. II‑2969, punt 86; ara wkoll f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑6 ta’ Jannar 2004, BAI u Il‑Kummissjoni vs Bayer, C‑2/01 P u C‑3/01 P, Ġabra p. I‑23, punt 63, u Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, punt 52 iktar ’il fuq, punti 81 sa 84).

56 Huwa fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji li hemm lok li jiġi, f’dan il-każ, ivverifikat jekk il-Kummissjoni setgħetx tikkonstata li l-parteċipazzjoni tar-rikorrenti fl-akkordju ġiet interrotta fit‑13 ta’ Diċembru 2000.

57 Mill-premessi 188 sa 190 u 297 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha, f’dan ir-rigward, fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ABB, ta’ Areva u ta’ Schneider Electric. Barra minn dan, ABB ddikjarat li hija kienet ddeċidiet, bi ftehim komuni ma’ Alstom, li teskludi lir-rikorrenti mill-akkordju, minħabba l-kwota relattivament għolja tagħhom meta mqabbla mal-kapaċità produttiva tagħhom. Għal dan il-għan, ġiet organizzata laqgħa fit‑13 ta’ Diċembru 2000, f’Ville‑d’Avray, li allegatament ġabet fi tmiemu l-akkordju li madankollu baqa’ fis-seħħ bejn ABB, Alstom, Fuji, Melco u Toshiba. Barra minn dan, il-Kummissjoni ssemmi li Areva u Schneider Electric ikkonfermaw li saret din il-laqgħa fl-aħħar ta’ Novembru jew fil-bidu ta’ Diċembru 2000 iżda li Areva kkontestat l-idea li l-għan ta’ din il-laqgħa kien li jiġu esklużi parteċipanti fl-akkordju.

58 Ir-rikorrenti jikkontestaw it‑13 ta’ Diċembru 2000 bħala d-data tal-interuzzjoni tal-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju billi jressqu żewġ argumenti. Minn naħa huma jsostnu li dik id-data għandha tkun is‑16 ta’ Lulju 1998, data li fiha ġie diskuss l-aħħar proġett ta’ SIG fl-Ewropa msemmi fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata. Min-naħa l-oħra, huma jsostnu, bħal fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni, li t-tmiem tal-akkordju ġie deċiż fit‑12 ta’ Ottubru 2000 waqt il-laqgħa fi Zurich u li l-laqgħa tat‑13 ta’ Diċmebru 2000 ma kienet xejn ħlief “serata ta’ tislima tal-aħħar”, mingħajr ma tkompla l-akkordju fil-perijodu ta’ bejn dawn iż-żewġ dati.

59 Fir-rigward tal-ewwel argument, hemm lok li jiġi mfakkar li, kif ġie rrilevat fil-punti 41 sa 45 iktar ’il fuq, l-eżistenza tal-“arranġament komuni” attribwit lir-rikorrenti fid-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi kkunsidrata bħala pprovata b’mod suffiċjenti anki mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-lista ta’ proġetti ta’ SIG fl-Ewropa li tinsab fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata. Għaldastant, il-fatt li l-aħħar diskussjoni fuq proġett ta’ SIG li jinsab f’dik il-lista saret fis‑16 ta’ Lulju 1998 ma jistax jikkostitwixxi prova li l-akkordju ma kienx baqa’ jeżisti f’dik id-data, jew li r-rikorrenti kienu waqfu milli jipparteċipaw fih. Għaldqastant, dan l-argument għandu jiġi miċħud.

60 F’dak li jirrigwarda t‑tieni argument, mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 55 iktar ’il fuq jirriżulta li, meta, bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni tkun ipproduċiet il-prova tal-eżistenza ta’ ftehim, huwa l-obbligu tal-impriżi li jkunu ħadu sehem fih li jipproduċu l-prova li huma żammew id-distanzi minnu, liema prova għandha turi rieda ċara, u miġjuba għall-għarfien tal-impriżi parteċipanti l-oħra, li toħroġ minn dan il-ftehim.

61 Hemm lok ċertament li jiġi ammess l-argument tar-rikorrenti, li jgħid li jeħtieġ li tiġi assimilata ma’ tali teħid espress ta’ distanzi s-sitwazzjoni li fiha parteċipant f’akkordju jiġi eskluż minn dan tal-aħħar permezz ta’ kollużjoni tal-parteċipanti l-oħra f’dan l-akkordju, taħt il-pretest li l-imsemmi akkordju kien intemm. Madankollu, ladarba l-Kummissjoni pproduċiet il-prova dwar l-eżistenza tal-“arranġament komuni”, l-oneru tal-prova tal-fatt li l-parteċipanti l-oħra tawhom x’jifhmu li l-akkordju kien intemm, jaqa’ fuq ir-rikorrenti. Barra minn dan, anki li kieku kellu jitqies li l-waqfa tal-akkordju ma ġietx imħabbra bħala “sorpriża” matul il-laqgħa tat‑13 ta’ Diċembru 2000, iżda ċertu żmien qabel, id-data tat‑12 ta’ Ottubru 2000, indikata mir-rikorrenti ma hija ssostanzjata minn ebda prova. Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe prova fir-rigward tad-data effettiva tal-esklużjoni tagħhom mill-akkordju, il-Kummissjoni kienet għaldaqstant awtorizzata tiffissa t‑13 ta’ Diċembru 2000 bħala d-data li fiha r-rikorrenti interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju, u dan mingħajr l-obbligu li tipprova li kienu ġew konklużi ftehim illegali f’dik id-data preċiża.

62 Konsegwentement, hemm lok li jiġi miċħud l-ilment dwar id-data li fiha r-rikorrenti interrompew il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur.

b) Fuq id-data li fiha l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fil-ksur

L-argumenti tal-partijiet

63 Ir-rikorrenti jqisu li l-Kummissjoni kkonstatat b’mod żbaljat li l-impriża VA Tech kienet reġgħet bdiet tipparteċipa fil-ksur, permezz ta’ VAS, mill‑1 ta’ April 2002. Skont ir-rikorrenti, għalkemm din l-impriża kienet diġà ġiet informata dwar il-fatt li l-akkordju reġa beda mis-sajf tal‑2002, hija kienet għadha ma reġgħetx bdiet tipparteċipa f’dan iż-żmien. Dan il-bidu mill-ġdid tal-akkordju seħħ biss mid‑9 ta’ Ottubru 2002, id-data tal-laqgħa ta’ Pariġi (Franza) li għaliha attendew uħud mir-rappreżentanti tagħha. Ir-rikorrenti jsostnu li d-dikjarazzjonijiet proprji tagħhom huma, f’dan ir-rigward, ikkorroborati minn elementi oħra tal-proċess. B’mod partikolari, l-impriża VA Tech ma kinitx irrapreżentata fil-laqgħa ta’ Frankfurt (il-Ġermanja) tal‑10 ta’ Lulju 2002 u lanqas ipparteċipat fi ftehim jew prattiki miftiehma li jikkonċernaw proġetti ta’ SIG li d-data ta’ skadenza tagħhom kienet fil-perijodu ta’ bejn April u Ottubru tal‑2002. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni aġixxiet b’mod mhux koerenti sabiex tidentifika l-mument tat-tkomplija tal-ksur, peress li, fil-każ ta’ Hitachi, hija għażlet li tieħu inkunsiderazzjoni d-data tal-ewwel parteċipazżzjoni f’laqgħa multilaterali.

64 Il- K ummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

65 Kif jirriżulta mill-premessi 199, 203, 204 u 441 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni essenzjalment ibbażat il-konklużjoni tagħha li l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fl-akkordju, l-iktar tard, fl‑1 ta’ April 2002 fuq l-indikazzjonijiet li jinsabu fir-risposta ta’ ABB għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li fiha dan tal-aħħar spjega li x-xhud M. jiftakar li, wara li darba telqet fl‑2000, l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fl-akkordju matul l-ewwel tliet xhur tal‑2002. Fin-nuqqas ta’ data preċiża, il-Kummissjoni identifikat id-data tal‑1 ta’ April 2002 bħala d-data l-iktar favorevoli għall-imsemmija impriża. Skont il-Kummissjoni, din id-dikjarazzjoni ta’ ABB hija kredibbli ħafna, peress li kien biss permezz ta’ din tal-aħħar li hija fehmet li l-impriża VA Tech kienet interrompiet il-parteċipazzjoni tagħha fl-akkordju għal ċertu żmien. Fil-fatt, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, il-Kummissjoni kienet assumiet li l-impriża VA Tech kienet ipparteċipat fl-akkordju mingħajr interruzzjoni. Il-Kummissjoni tqis, barra minn dan, li l-imsemmija dikjarazzjoni hija ssostanzjata minn noti miktuba bl-idejn redatti minn Z., impjegat tal-grupp VA Tech, u misjuba fil-postijiet ta’ dan il-grupp waqt il-verifiki fil-post imwettqa f’April tal‑2004.

66 Fir-rigward tan-noti redatti minn Z., il-premessa 204 tad-deċiżjoni kkontestata tirreferi għal tliet paġni li jinkludu, skont il-Kummissjoni, interrogazzjonijiet dwar l-interess tal-grupp VA Tech għal proġett ta’ SIG f’Ravenna (l-Italja) u l-possibilitajiet eventwali ta’ ffissar ta’ prezzijiet, dwar diskussjonijiet mal-produtturi Ġappuniżi, dwar laqgħa prevista għax-xahar ta’ Lulju bil-għan li jiġu diskussi proġetti ta’ SIG u dwar l-istat tad-diskussjonijiet lejn l-aħħar tax-xahar ta’ Awwissu 2002. Dawn il-paġni huma riprodotti fil-paġni 2014, 2018 u 2024 tal-proċess quddiem il-Kummissjoni.

67 F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi rrilevat li n-noti redatti minn Z. fil-biċċa l-kbira tagħhom ma fihom l-ebda riferiment għad-data ta’ meta ġew stabbiliti u lanqas għal dik tal-fatti msemmija fihom. Barra minn dan, ma huwiex possibbli li jsiru xi konklużjonijiet dwar l-ordni li fih jidhru l-paġni fil-proċess tal-Kummissjoni, peress li, evidentement, l-ordni ta’ ċerti paġni ġie mmodifikat meta mqabbel mal-ordni kronoloġiku ta’ meta ġew stabbiliti. B’mod partikolari, l-ordni tal-paġni riprodotti fil-paġni 2014 u 2015 tal-proċess quddiem il-Kummissjoni ġie maqlub, kif jirriżulta mill-paġna 2014 li hija viżibbli fuq in-naħa tal-lemin tal-paġna 2015, u l-paġna 2016, li fiha rendikont ta’ laqgħa tal-bord tat-tmexxija tas‑27 ta’ Ġunju 2002 u li tista’ għalhekk tforni informazzjoni datata, ma tistax tiġi direttament wara l-paġna 2014, peress li dawn huma żewġ paġni tan-naħa tal-lemin.

68 Għaldaqstant, l-unika informazzjoni affidabbli fir-rigward tad-data tal-istabbiliment tan-noti redatti minn Z. hija dik li tista’ tinsilet minn siltiet rari li jirreferu għal dati u li jinsabu fl-istess paġna flimkien mal-indikazzjonijiet invokati mill-Kummissjoni.

69 Issa, l-ewwel nett, hemm lok li jiġi kkonstatat li la l-kontenut tan-noti redatti minn Z. li ġew iċċitati fid-deċiżjoni kkontestata, u lanqas dawk indikati mill-Kummissjoni fir-risposta tagħha għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali ma jippermettu li tittieħed l‑1 ta’ April 2002 bħala d-data li fiha l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fl-akkordju. Fil-fatt, għalkemm ir-rikorrenti ma jikkontestawx li l-imsemmija noti ġew stabbiliti fl‑2002, id-data tal‑1 ta’ April ma hijiex imsemmija fihom espressament u ma tistax lanqas tiġi dedotta mill-kontenut tan-noti.

70 It-tieni nett, jeħtieġ jiġi rrilevat li l-proċess quddiem il-Kummissjoni fih, b’mod partikolari, il-frażijiet “diskussjoni dwar package ma’ Jap. Huma ħadu serje ta’ inizzjattivi” u “fil-prattika tiġi rriżervata d-data tal‑1 ta’ Lulju sabiex jiġi diskuss il-package Gd Export ma’ Jap.”. Dawn il-frażijiet jippermettu l-konklużjoni li n-noti li jidhru fihom ġew stabbiliti qabel id-data tal‑1 ta’ Lulju 2002 u għaldaqstant, l-iktar tard, f’Ġunju 2002. Fin-nuqqas ta’ data preċiża, jeħtieġ għaldaqstant, skont il-prinċipju in dubio pro reo, li tinżamm id-data tal‑1 ta’ Lulju 2002 bħala d-data li fiha l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fl-akkordju.

71 It-tielet nett, fir-rigward tal-għan tal-prattiki miftiehma bejn il-produtturi, jeħtieġ jitfakkar li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li, waqt it-tieni fażi ta’ ksur, il-proġetti ta’ SIG ma baqgħux jiġu diskussi individwalment, iżda bħala “pakketti”. Din ma ġietx ikkontestata mir-rikorrenti. Bl-istess mod, ir-rikorrenti ma kkontestawx li, matul l-imsemmija tieni fażi, l-akkordju kien jikkonċerna proġetti ta’ SIG fi ħdan iż-ŻEE. Fil-fatt, l-ewwel parti tal-ewwel motiv li permezz tagħha r-rikorrenti jikkontestaw li l-akkordju kellu effett fi ħdan is-suq komuni tapplika biss għall-ewwel fażi tal-parteċipazzjoni tagħhom. Għaldaqstant, il-fatt li n-nota msemmija fil-punt 70 iktar ’il fuq ma ssemmi l-ebda proġett ta’ SIG fiż-ŻEE ma huwiex ta’ natura li jikkontesta l-fatt li r-rikorrenti pparteċipaw, meta rritornaw lura fl-akkordju fl‑2002, f’diskussjonijiet dwar proġetti ta’ SIG fi ħdan iż-ŻEE.

72 B’hekk hemm lok li jintlaqa’ l-ilment ibbażat fuq il-fatt li l-Kummissjoni kkonstatat, b’mob żbaljat, li r-rikorrenti kienu reġgħu bdew jipparteċipaw fl-akkordju mill‑1 ta’ April 2002.

c) Fuq id-data tat-tmiem tal-ksur

L-argumenti tal-partijiet

73 Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni wettqet żball billi kkunsidrat li l-ksur kien waqaf b’mod definittiv biss fil‑11 ta’ Mejju 2004 u mhux l-iktar tard fil‑21 ta’ Jannar 2004, id-data tal-aħħar laqgħa li matulha ġew diskussi proġetti ta’ SIG, mingħajr ma seta’ jintlaħaq ftehim. Billli s-sistema ta’ koordinazzjoni kienet sussegwentement bdiet tikkollassa, il-laqgħat ma kellhom biss bħala l-għan tagħhom li jistħarrġu dwar it-tkomplija tal-akkordju u xi kwistjonijiet oħra li ma humiex relatati mad-dritt tal-kompetizzjoni.

74 Il-Kummissjoni tikkonfuta t-teżi li l-akkordju ntemm fil‑21 ta’ Jannar 2004 l-iktar tard u mhux fil‑11 ta’ Mejju 2004. L-akkordju tkompla wara l‑21 ta’ Jannar 2004, ABB waħedha waqfet il-parteċipazzjoni tagħha fi Frar 2004. Minn tal-inqas, il-ftehim kellhom riperkussjonijiet sal-laqgħha li saret wara t-tluq ta’ ABB.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

75 L-ewwel nett, jeħtieġ li jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, mit-test innifsu tal-Artikolu 81(1) KE jirriżulta li l-akkordji bejn impriżi huma pprojbiti, indipendentement minn kwalunkwe effett, meta dawn ikollhom għan antikompetittiv (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑8 ta’ Lulju 1999, Il‑Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, C‑49/92 P, Ġabra p. I‑4125, punt 123, u tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, JFE Engineering vs Il‑Kummissjoni, T‑67/00, T‑68/00, T‑71/00 u T‑78/00, Ġabra p. II‑2501, punt 181). Konsegwentement, ma huwiex rikjest li jiġu murija effetti antikompetittivi reali, fejn jiġi stabbilit l-għan antikompetittiv tal-aġir inkwistjoni (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas‑6 ta’ Lulju 2000, Volkswagen vs Il‑Kummissjoni, T‑62/98, Ġabra. p. II‑2707, punt 178, u l-ġurisprudenza ċċitata).

76 Issa, f’dan il-każ, il-Kummissjoni bbażat ruħha, b’mod prinċipali, fuq l-għan restrittiv tal-kompetizzjoni ta’ akkordji u ta’ prattiki miftiehma msemmija fl-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata. Qabel kollox hija kkonstatat, fil-premessi 303 u 304 tad-deċiżjoni kkontestata, li t-totalità ta’ akkordji u/jew ta’ prattiki miftiehma deskritti kellhom l-għan li jirrestrinġu l-kompetizzjoni, fis-sens tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u li, f’tali ċirkustanzi, ma kienx neċessarju, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet, li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti ta’ ftehim, qabel ma żiedet, fil-premessa 308, li, min-natura tagħha stess, l-implementazzjoni ta’ ftehim tat-tip deskritt iwassal għal distorsjoni importanti tal-kompetizzjoni. Bl-istess mod, fir-rigward tal-iffissar tal-multi, il-Kummissjoni kkonfermat espressament, fil-premessa 477 tad-deċiżjoni kkontestata, li dan ma huwiex ibbażat speċifikament fuq l-impatt partikolari fil-mument tad-determinazzjoni tal-gravità tal-ksur.

77 It-tieni nett, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, kif indikat il-Kummissjoni fil-premessa 215 tad-deċiżjoni kkontestata, dwar il-bażi tad-dikjarazzjonijiet tal-grupp VA Tech, il-komunikazzjonijiet u l-laqgħat fi ħdan l-akkordju wara t-tluq ta’ ABB kienu jikkonċernaw, b’mod partikolari, l-iskambju ta’ informazzjoni dwar il-proċeduri ta’ sejħa għall-offerti pendenti, il-pożizzjoni ta’ atturi li ma humiex parti mill-akkordju, iż-żamma jew l-interruzzjoni ta’ kuntatti u kwistjonijiet ta’ sigurtà. Issa, dawn is-suġġetti ta’ diskussjoni juru li, għalkemm il-bqija tal-membri tal-akkordju wara t-tluq ta’ ABB ma waslux sabiex jilħqu ftehim dwar proġetti konkreti, huma kellhom l-intenzjoni li jkomplu l-akkordju fil-futur jew, mill-inqas, ma kinux għadhom ħadu d-deċiżjoni li jtemmuh.

78 Din l-interpretazzjoni tal-fatti ma hijiex ikkontestata mid-dikjarazzjonijiet ta’ Hitachi dwar it-tmiem tal-akkordju, invokati mir-rikorrenti. Skont ir-rikorrenti, Hitachi ddikjarat, fir-rigward tal-laqgħa tal‑21 ta’ Jannar 2004, li “il-partijiet [kienu] ċaħdu l-propożizzjonijiet kollha” u li “il-laqgħa [ġiet sussegwentement] mħassra”. Dik l-istess impriża kkonkludiet, f’dikjarazzjoni oħra, li “is-sistema l-ġdida [kienet] bdiet tikkollassa f’Jannar 2004, id-data tal-aħħar laqgħa ta’ xogħol li fiha [kienet] ipparteċipat ABB.”

79 Fl-ewwel lok, il-fatt li ma seta’ jintlaħaq ebda ftehim fuq il-proġetti ta’ SIG diskussi matul il-laqgħa tal‑21 ta’ Jannar 2004 ma jfissirx għaldqastant li l-akkordju ma kienx baqa’ jeżisti f’dak il-mument – għalkemm, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ex post minn Hitachi, dan in-nuqqas seta’ jikkostitwixxi l-punt tat-tluq tal-“kollass tal-akkordju”. Fil-fatt, is-suġġetti diskussi waqt laqgħat ulterjuri, mhux ikkontestati mir-rikorrenti, jixhdu r-rieda li jitkompla l-akkordju mingħajr ABB. Fit-tieni lok, fir-rigward tal-evalwazzjoni ta’ Hitachi li l-akkordju kien beda jikkollassa f’Jannar tal‑2004, din tikkonferma, f’każ ta’ bżonn, li l-“kollass tal-akkordju” ma kienx preċiżament għadu seħħ f’Jannar tal‑2004.

80 F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma kienx neċessarju għall-Kummissjoni li tipprova l-konklużjoni ta’ ftehim ġodda fuq proġetti konkreti ta’ SIG, waqt laqgħat li saru wara l‑21 ta’ Jannar 2004, sabiex tkun tista’ tikkonkludi li l-akkordju tkompla wara din id-data.

81 Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma wrewx li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni billi kkunsidrat il‑11 ta’ Mejju 2004 bħala data tat-tmiem tal-akkordju. B’hekk hemm lok li jinċaħad l-ilment ibbażat fuq tali żball ta’ evalwazzjoni.

82 B’hekk jeħtieġ li jiġi annullat l-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn il-Kummissjoni kkonstatat ksur fih, imwettaq mir-rikorrenti, bejn l‑1 ta’ April u t‑30 ta’ Ġunju 2002. Għall-kumplament, jeħtieġ li tiġi miċħuda l-parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq żbalji ta’ evalwazzjoni fir-rigward tat-tul tal-ksur.

3. Fuq il-parti bbażata fuq il-preskrizzjoni tal-ksur allegat għall-perijodu ta’ wara s‑16 ta’ Lulju 1998

a) L-argumenti tal-partijiet

83 Reyrolle, SEHV u Magrini jqisu li, għall-perijodu ta’ qabel is‑16 ta’ Lulju 1998, hemm preskrizzjoni fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet. Skonthom, it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin għandu jiġi kkalkolat mis‑16 ta’ Lulju 1998 u peress li t-tul tal-parteċipazzjoni tagħhom fis-sistema l-ġdida hija limitata għal sena u tliet xhur, l-ammont inizjali tal-multa minħabba t-tul ta’ żmien tal-ksur għandu jitnaqqas għal 10 %.

84 Reyrolle, SEHV u Magrini jżidu li t-teżi tal-ksur kontinwat, sostnuta mill-Kummissjoni, hija żbaljata sa fejn din tikkonċernahom, peress li l-kundizzjonijiet stabbiliti mill-ġurisprudenza, jiġifieri, oġġettivament, li ma kienx hemm interruzzjoni tal-ksur u, suġġettivament, li l-aġir tal-impriżi inkwistjoni jipproċedi b’intenzjoni ġenerali, ma humiex sodisfatti.

85 Il-Kummissjoni tikkonfuta dawk l-argumenti.

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

86 L-Artikolu 25(1)(b) tar-Regolament Nru 1/2003 jistabbilixxi terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin għall-ksur tat-tip attribwit lir-rikorrenti. Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 25(3) tal-istess regolament, kwalunkwe att mill-Kummissjoni intiż għal stħarriġ jew għal azzjoni kontra l-ksur jinterrompi l-preskrizzjoni.

87 F’dan il-każ, l-eċċezzjoni ta’ preskrizzjoni invokata fir-rigward tal-ewwel fażi tal-ksur attribwit lil Reyrolle, lil SEHV u lil Magrini tippreżumi li jiġu sodisfatti żewġ kundizzjonijiet kumulattivi. Minn naħa, dik l-ewwel fażi kellha tintemm l-iktar tard fl‑10 ta’ Mejju 1999, jiġifieri ħames snin qabel il-ġurnata li tippreċedi l-ispezzjonijiet fuq il-post li l-Kummissjoni wettqet fil‑11 u t‑12 ta’ Mejju 2004. Min-naħa l-oħra, iż-żewġ fażijiet tal-ksur attribwiti lilha ma għandhomx jifformaw parti minn ksur wieħed uniku u kontinwat fis-sens tal-Artikolu 25(2) tar-Regolament Nru 1/2003, peress li f’tali ipoteżi l-preskrizzjoni tiddekorri biss mill-ġurnata li fiha l-ksur ikun intemm.

88 Issa, kif ġie spjegat fil-punti 57 sa 62 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ġustament ikkonstatat, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-ewwel fażi tal-ksur attribwit lil Reyrolle, lil SEHV u lil Magrini ntemm biss fit‑13 ta’ Diċembru 2000 u għaldaqstant wara d-data tal‑10 ta’ Mejju 1999. Għaldaqstant, hemm lok li tiġi miċħuda l-eċċezzjoni ta’ preskrizzjoni.

89 Fi kwalunkwe każ, it-tieni kundizzjoni ddikjarata fil-punt 87 iktar ’il fuq, bħall-ewwel kundizzjoni lanqas ma hija sodisfatta. Fil-fatt il-Kummissjoni ġustament ikkonstatat li l-akkordju li pparteċipaw fih Reyrolle, SEHV u Magrini fl‑2002 kien, essenzjalment, l-istess bħal dak li kienu pparteċipaw fih sal‑2000.

90 Il-Qrati tal-Unjoni identifikaw diversi kriterji rilevanti għall-evalwazzjoni tan-natura unika ta’ ksur, jiġifieri, l-identità tal-għanijiet tal-prattiki inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑21 ta’ Settembru 2006, Technische Unie vs Il‑Kummissjoni, C‑113/04 P, Ġabra. p. I‑8831, punti 170 u 171, u s-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal‑20 ta’ Marzu 2002, Dansk Rørindustri vs Il‑Kummissjoni, T‑21/99, Ġabra p. II‑1681, punt 67, u tas‑27 ta’ Settembru 2006, Jungbunzlauer vs Il‑Kummissjoni, T‑43/02, Ġabra p. II‑3435, punt 312), l-identità tal-prodotti u tas-servizzi kkonċernati (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal‑15 ta’ Ġunju 2005, Tokai Carbon et vs Il‑Kummissjoni, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 u T‑91/03, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punti 118, 119 u 124, u Jungbunzlauer vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 312), l-identità ta’ impriżi li pparteċipaw fih (sentenza Jungbunzlauer vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 312) u l-identità tar-regoli tal-implementazzjoni tiegħu (sentenza Dansk Rørindustri vs Il‑Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 68). Kriterji rilevanti oħra huma l-identità ta’ persuni fiżiċi involuti f’isem impriżi u l-identità tal-kamp ta’ applikazzjoni ġeografika tal-prattiki inkwistjoni.

91 F’dan il-każ, hemm lok li jiġi rrilevat li t-totalità tal-kriterji msemmija iktar ’il fuq tippermetti li jiġi kkunsidrat li l-akkordju li pparteċipaw fih Reyrolle, SEHV u Magrini fl‑2002 kien, essenzjalment, l-istess bħal dak li kienu pparteċipaw fih sal‑2000.

92 Fil-fatt, l-ewwel nett, l-għan, li jikkonsisti f’li jiġu stabilizzati l-ishma tal-membri tal-akkordju, li jiġi mqassam is-suq dinji bejn il-produtturi Ġappuniżi u Ewropej – b’mod partikolari billi jiġu riżervati s-swieq Ewropej għal dawn tal-aħħar – u li jiġi evitat it-tnaqqis tal-prezzijiet, kien l-istess matul iż-żewġ perijodi inkwistjoni.

93 It-tieni nett, il-metodi ta’ funzjonament tal-akkordju globalment ma nbidlux, anki jekk dawn progessivament evolvew matul is-snin, b’mod partikolari skont it-tnaqqis tan-numru ta’ impriżi parteċipanti wara l-konċentrazzjoni tas-settur u skont l-iżvilupp tekniku tal-mezzi ta’ komunikazzjoni. Madankollu, kif spjegat il-Kummissjoni fil-premessa 280 tad-deċiżjoni kkontestata, dawn il-modifiki ma sarux fil-mument preċiż bejn l‑2000 u l‑2002, iżda b’mod gradwali. Barra minn dan, dawn ma affettwawx il-prinċipji essenzjali tal-mod ta’ funzjonament, jiġifieri, l-attribuzzjoni ta’ proġetti ta’ SIG bejn il-membri tal-akkordju abbażi ta’ kwoti ffissati minnhom u permezz ta’ tbagħbis ta’ sejħiet għal offerti, kif ukoll l-iffissar ta’ prezzijiet minimi għall-proġetti ta’ SIG li ma jkunux suġġetti għal attribuzzjoni.

94 Dawn il-konstatazzjonijiet iddettaljati tal-Kummissjoni dwar il-funzjonament tal-akkordju, mhux ikkontestati fid-dettall mir-rikorrenti, ma jistgħux jiġu invalidati permezz tal-allegazzjoni ġenerali u mhux iddettaljata li “l-koordinazzjoni sa mill‑2002 kienet issir skont sistema għal kollox ġdida”, kif jikkonfermaw, b’mod partikolari, id-dikjarazzjonijiet ta’ impjegati ta’ ABB. Fil-fatt, fil-partijiet iċċitati barra mill-kuntest tagħhom, mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑123/07 u T‑124/07, l-impjegat inkwistjoni, Wi. jirrakkonta, essenzjalment, li, fi żmien tal-fatti, is-superjur tiegħu kien ħbielu n-natura vasta reali tal-“kooperazzjoni” mal-produtturi ta’ SIG l-oħra u l-fatt li l-akkordju, kif kien jeżisti mill‑2002, kien jagħmel parti mill-kontinwita’ tal-fażi l-iktar bikrija tal-akkordju.

95 It-tielet nett, l-akkordju kien jirrigwarda, matul iż-żewġ perijodi inkwistjoni, l-istess suq, jiġifieri dak ta’ proġetti ta’ SIG fil-forma ta’ partijiet individwali jew fil-forma ta’ substations turnkey.

96 Ir-raba’ nett, l-impriżi involuti fl-akkordju kif ukoll il-kumpanniji differenti li jifformaw parti minn dawn l-impriżi baqgħu, essenzjalment, l-istess matul it-tul kollu tal-akkordju bejn l‑1988 u l‑2004, fid-dawl tal-proċess ta’ konċentrazzjoni fis-settur tas-SIG li seħħ matul dan il-perijodu u tal-unika eċċezzjoni tan-nuqqas temporanju ta’ Siemens, tal-impriża VA Tech u ta’ Hitachi.

97 Il-ħames nett, il-persuni li jirrapreżentaw l-impriżi differenti fi ħdan l-akkordju kienu fil-maġġoranza tagħhom l-istess fl‑2000 u fl‑2002, mingħajr ma jissemma ċertu ċaqliq normali fi ħdan kull impriża. Il-kontinwità personali tar-rappreżentanti hija attestata mil-listi differenti ta’ laqgħat li jifformaw parti mill-proċess u, b’mod partikolari, dawk li jinsabu fl-Anness I tad-deċiżjoni kkontestata, kif ukoll mil-lista tal-kollaboraturi tal-impriżi kkonċernati, attivi fl-akkordju, li tinsab fl-Anness II tad-deċiżjoni kkontestata.

98 Is-sitt nett, il-kamp ta’ applikazzjoni ġeografika tal-akkordju kienet l-istess fl‑2000 u matul il-perijodu mill‑2002 sal‑2004. Fil-fatt, din kienet kibret kemxejn mill‑1988, minħabba li s-swieq tal-pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant kienu fil-frattemp saru aċċessibbli għall-membri tal-akkordju.

99 Barra minn dan, il-fatt, enfasizzat mill-Kummissjoni u mhux ikkontestat mir-rikorrenti fil-Kawżi T‑123/07 u T‑124/07, li l-akkordju tkompla mill-membri l-oħra fin-nuqqas tal-impriżi temporanjament assenti u li l-kontinwità oġġettiva ta’ ksur uniku ġiet għaldqastant ippreżervata juri wkoll li kien wieħed u l-istess akkordju.

100 Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-element suġġettiv, huwa suffiċjenti li, meta l-impriża VA Tech reġgħet bdiet tipparteċipa fl-akkordju, Reyrolle, SEHV u Magrini kienu konsapevoli li qegħdin jipparteċipaw fl-istess akkordju bħal qabel. Jeħtieġ jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li ċerti impjegati li jirrapreżentaw l-impriża VA Tech fl-akkordju mill‑2002 kellhom diġà karigi ta’ tmexxija fi ħdan il-kumpanniji li kienu jifformaw parti minn dan il-grupp qabel l-interruzzjoni tal-parteċipazzjoni tal-imsemmija kumpanniji fl-akkordju fl‑2000. B’hekk, Z., V., C., B. u W., li jinsabu fil-lista tal-parteċipanti fil-laqgħat differenti sa minn Ottubru tal‑2002 (ara l-Anness I tad-deċiżjoni kkontestata), kienu diġà ħadmu għal Reyrolle, SEHV, Magrini u Schneider Electric qabel l‑2000 (ara l-Anness II tad-deċiżjoni kkontestata). Reyrolle, SEHV u Magrini ma setgħux għaldaqstant jinjoraw l-identità tal-fatturi li jiddeterminaw in-natura unika tal-akkordju. B’mod kuntrarju għal dak li jsostnu r-rikorrenti fil-Kawżi T‑123/07 u T‑124/07, l-element suġġettiv ma huwiex għaldaqstant eskluż mill-fatt li huma ġew ingannati, fl‑2000, peress li l-parteċipanti fl-akkordju tawhom x’jifhmu li dan kien ġie xolt. Fil-fatt, ma huwiex il-livell ta’ konoxxenza tagħhom fl‑2000 li huwa determinanti f’dan ir-rigward, iżda dak fil-mument meta reġgħu bdew jipparteċipaw fl-akkordju.

101 Għaldaqstant, l-eċċezzjoni ta’ preskrizzjoni mqajma minn Reyrolle, SEHV u Magrini għandha, fi kwalunkwe każ, tiġi miċħuda minħabba l-fatt li ż-żewġ fażijiet tal-ksur attribwit lilhom jifformaw parti mill-istess ksur uniku u kontinwat.

102 B’konklużjoni, jeħtieġ li tiġi miċħuda l-parti tal-ewwel motiv ibbażata fuq il-preskrizzjoni tal-ewwel fażi tal-ksur attribwit lil Reyrolle, lil SEHV u lil Magrini.

4. Fuq il-parti bbażata fuq l-ammont eċċessiv tal-multi imposti

103 Insostenn ta’ din il-parti, ir-rikorrenti jqajmu diversi lmenti, ibbażati, fl-ewwel lok, fuq skadenza tal-limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ ta’ Reyrolle, ta’ SEHV u ta’ Magrini, fit-tieni lok, fuq in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tas-sitwazzjoni individwali ta’ dawn l-istess kumpanniji, fit-tielet lok, fuq in-natura eċċessiva tal-ammont tal-multa ta’ Siemens Österreich u ta’ KEG meta mqabbla ma’ dik ta’ Reyrolle, fir-raba’ lok, fuq stabbiliment li ma jinftiehemx tar-reponsabbiltà in solidum bejn ir-rikorrenti differenti, fil-ħames lok, fuq il-fatt li l-Kummissjoni b’mod żbaljat żammet lil Reyrolle responsabbli flimkien mal-kumpannija parent tagħha, fis-sitt lok, fuq il-ksur tal-prinċipju ne bis in idem fir-rigward ta’ Siemens Österreich u KEG u, fis-seba’ lok, ukoll fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, fuq in-nuqqas ta’ tnaqqis tal-multa.

104 Jeħtieġ jiġi rrilevat li l-ewwel erba’ lmenti huma bbażati, essenzjalment, fuq applikazzjoni żbaljata mill-Kummisjoni, tal-kunċett ta’ impriża, fis-sens tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni. Fil-fatt, fl-argumenti tagħhom imressqa insostenn ta’ dawn l-ilmenti, ir-rikorrenti jikkritikaw il-fatt li l-Kummissjoni applikat fil-konfront tagħhom, għall-finijiet ta’ kalkolu tal-multi tagħhom, ammont inizjali bbażat fuq id-dħul mill-bejgħ totali tal-grupp VA Tech għall‑2005 u mhux fuq id-dħul mill-bejgħ iżolat tagħhom, u l-fatt li l-ammonti li l-kumpanniji differenti ta’ dan il-grupp huma obbligati li jħallsu in solidum huma stabbiliti b’mod li ma jinftiehemx. Għaldaqstant, hemm lok li jiġu ttrattati flimkien dawn l-erba’ lmenti qabel ma jiġu eżaminati l-ilmenti l-oħra.

a) Fuq l-ewwel erba’ lmenti, ibbażati, essenzjalment, fuq applikazzjoni żbaljata mill-Kummissjoni, tal-kunċett ta’ impriża, fis-sens tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni

L-argumenti tal-partijiet

105 Reyrolle, SEHV u Magrini jikkritikaw lill-Kummissjoni talli applikat fil-konfront tagħhom, għall-finijiet tal-kalkolu tal-multi tagħhom, ammont inizjali bbażat fuq id-dħul mill-bejgħ totali tal-grupp VA Tech kif kien jeżisti fil-mument tad-deċiżjoni kkontestata u mhux fuq id-dħul mill-bejgħ iżolat tagħhom.

106 Skont Reyrolle, SEHV u Magrini, il-Kummissjoni kkontradixxiet b’mod manifest l-approċċ, spjegat diversi drabi fid-deċiżjoni kkontestata, li hija kellha l-intenzjoni żżomm lis-sussidjarji tal-grupp VA Tech “individwalment responsabbli” għall-ksur tal-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. Reyrolle, SEHV u Magrini jsostnu wkoll li l-metodu ta’ kalkolu applikat mill-Kummissjoni wassal sabiex Reyrolle tinżamm responsabbli għall-aġir ta’ SEHV u ta’ Magrini u viċi versa, meta huma ma kinux marbuta matul il-biċċa l-kbira tat-tul tal-ksur, jiġifieri, matul il-perijodu ta’ bejn il‑15 ta’ April 1988 u t‑13 ta’ Diċembru 2000. Tali “koresponsabbiltà b’effett retroattiv” tmur kontra l-prinċipju li s-sanzjoni għandha tkun propozjonata għall-iżball li jkun sar, peress li l-piż ekonomiku tal-imsemmija kumpanniji fl-akkordju huwa kjarament eżaġerat.

107 Reyrolle, SEHV u Magrini jsostnu barra minn dan li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma osservatx il-limitu ta’ 10 % tad-dħul mill-bejgħ, previst fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003. Għas-sena 2005, id-dħul mill-bejgħ dinji tagħhom kien jammonta għal madwar EUR 118 953 000 għal Reyrolle, EUR 222 034 242 għal SEHV u EUR 103 047 112 għal Magrini, b’tali mod li l-multi ta’ EUR 22 050 000 imposti fuqhom kienu eċċessivi.

108 Barra minn dan, Reyrolle, SEHV u Magrini jqisu li l-metodu ta’ kalkolu propost mill-Kummissjoni jikser l-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), li jgħid li ma għandhiex tingħata piena ikbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta jkun twettaq il-ksur. Skont ir-rikorrenti, l-applikazzjoni retroattiva mill-Kummissjoni, tal-kunċett ta’ unità ekonomika, għall-finijiet ta’ kalkolu tal-ammont tal-multa, twassal għal sanzjoni aggravata.

109 Reyrolle żżid li l-Kummissjoni jmissha ħadet inkunsiderazzjoni l-kapaċità limitata tagħha li tikkawża preġudizzju importanti lill-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni, kemm meta tnaqqas l-ammont inizjali tal-multa tagħha, kif ukoll fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ ċirkustanzi attenwanti. Għal raġunijiet ta’ ordni tekniku, l-attivitajiet tagħha fi ħdan iż‑ŻEE kienu limitati għar-Renju Unit u għall-Irlanda matul it-tul ta’ żmien kollu tal-ftehim GQ. Għaldaqstant, id-dħul mill-bejgħ dinji tagħha, filwaqt li jeżaġera l-piż kompetittiv tagħha fis-suq komuni, ma jirriflettix b’mod rilevanti l-kapaċità tagħha li tikkawża preġudizzju lil operaturi oħra fi ħdan iż-ŻEE.

110 Siemens Österreich u KEG isostnu li l-ammont tal-multa imposta fuqhom hija sproporzjonata meta mqabbla ma’ dik imġarrba minn Reyrolle minħabba l-għażla, mill-Kummissjoni, li timponi fuqhom multa bħallikieku huma kienu marbuta ma’ SEHV u ma’ Magrini matul il-perijodu mill‑1998 sal‑2000, b’tali mod li kjarament teżaġera l-piż ekonomiku tagħhom fl-akkordju.

111 Siemens Österreich u KEG iżidu li, bħala prinċipju, il-multi imposti fuq kumpanniji parent għall-ksur mwettaq mis-sussidjarji tagħhom, ibbażati fuq l-influwenza deċiżiva li tal-ewwel jeżerċitaw fuq l-aġir kummerċjali tat-tieni, ma jistgħux ikunu ikbar minn dawk imġarrba mis-sussidjarji. Huma jqisu madankollu li, f’dan il-każ, l-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqhom hija, fid-dawl tat-tul tal-ksur attribwit lilhom, darbtejn ogħla milli fil-każ ta’ Reyrolle, jiġifieri, EUR 242 307 għal kull xahar ta’ ksur għalihom u EUR 124 576 għal kull xahar ta’ ksur għal Reyrolle.

112 Skont Siemens Österreich u KEG, l-approċċ magħżul mill-Kummissjoni jmur kontra l-prinċipju ta’ sanzjoni li tikkorrispondi għall-kontribuzzjoni individwali ta’ kumpannija għall-fatti allegati u l-“prinċipju tal-ħtija” u, għaldaqstant, jikser l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 kif ukoll l-Artikolu 7(1) tal-KEDB. Tali approċċ imur ukoll kontra Linji ta’ gwida tal-Kummissjoni dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat KEFA (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 171, iktar ’il quddiem il-“linji gwida”). Barra minn dan, fir-risposta, il-Kummissjoni tippreżumi b’mod żbaljat u mingħajr l-inqas prova li VA Technologie kienet taf jew suppost kienet taf, fil-mument tal-akkwist ta’ Reyrolle u tal-istabbilment ta’ VAS, bil-parteċipazzjoni ta’ Reyrolle fl-akkordju, filwaqt li VA Technologie ma “daħlet fis-settur tas-SIG […] biss wara l-akkwist ta’ Reyrolle” u li l-verifika minn qabel (due diligence) mwettqa f’din l-okkażjoni ma sabet ebda attività ta’ kollużjoni.

113 Siemens Österreich u KEG iqisu li l-Kummissjoni kellha qabel xejn tikkalkola l-ammont tal-multi għal kull sussidjarja tal-grupp VA Tech, qabel ma tikkalkola, pro rata għat-tul ta’ żmien tal-kontroll eżerċitat minn dan il-grupp fuq kull waħda minn dawn is-sussidjarji, l-ammont tal-multa li għandha titħallas in solidum mill-kumpanniji parent. Skont dan il-metodu, il-multi imposti mill-Kummissjoni kellhom jammontaw għal EUR 720 000 għal Reyrolle, ta’ EUR 900 000 għal SEHV u ta’ EUR 360 000 għal Magrini, li flimkien jammontaw għal EUR 1 980 000.

114 SEHV u Magrini jsostnu wkoll li l-multa ta’ ammont totali ta’ EUR 22 050 000 li ġiet imposta fuqhom fid-deċiżjoni kkontestata ġiet imqassma b’mod żbaljat bejn, minn naħa, il-grupp li tiegħu Schneider Electric hija l-kumpannija parent (iktar ’il quddiem il-“grupp Schneider”) fl-ammont ta’ mhux iktar minn EUR 4 500 000, u min-naħa l-oħra, il-grupp VA Tech fl-ammont ta’ mhux iktar minn EUR 17 550 000. Huma jaffermaw li l-kalkolu probabbilment imwettaq mill-Kummissjoni fir-realtà jwassal għar-riżultat li Schneider Electric ikollha tassumi biss responsabbiltà limitata ħafna, jiġifieri 40 %, għall-perijodu li matulu din kienet tikkontrollahom waħedha. Min-naħa l-oħra, il-grupp VA Tech u Reyrolle jkunu manifestament żvantaġġati.

115 SEHV u Magrini jżidu li l-Kummissjoni stabbiliet l-ammont inizjali tal-multa applikat fil-konfront ta’ Schneider Electric fid-dawl tal-ishma miżmuma f’VAS. Issa, VA Technologie ġabet f’VAS diversi attivitajiet li ma għandhom ebda rabta mal-akkordju. Għaldqastant, l-ammont stabbilit fl-Artikolu 2(l)(i) tad-deċiżjoni kkontestata li SEHV, Magrini u Reyrolle huma obbligati jħallsu in solidum huwa manifestament eċċessiv.

116 Il-Kummissjoni tqis li l-iffissar tal-ammont tal-multa fid-deċiżjoni kkontestata jsegwi kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza u jieħu inkunsiderazzjoni, sa fejn dan huwa meħtieġ, is-sitwazzjoni individwali ta’ Reyrolle, dik ta’ SEHV u dik ta’ Magrini.

117 Fir-rigward tal-Artikolu 7 tal-KEDB, il-Kummissjoni tenfasizza li dan ma huwiex direttament applikabbli f’dan il-każ. Barra minn dan, hija tiddikjara li d-deċiżjoni kkontestata ma tiksirx il-projbizzjoni ta’ retroattività, u lanqas il-prinċipju “nulla poena sine lege”.

118 Il-Kummissjoni tiċħad ukoll l-argument ta’ Reyrolle li t-teħid inkunsiderazzjoni tad-dħul mill-bejgħ dinji ta’ dik il-kumpannija jwassal għal ammont inizjali eċċessiv għall-kalkolu tal-ammont tal-multa tagħha. Hija tqis li għandha d-dritt, meta akkordju jkopri kważi b’mod sħiħ is-suq dinji, li tibbaża ruħha fuq dħul mill-bejgħ dinji bħala indiċi tal-gravità tal-ksur. Barra minn dan, hija tosserva li l-ebda dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju ma tipprevedi sanzjoni proporzjonali mat-tul tal-ksur.

119 Il-Kummissjoni tosserva, barra minn dan, li Siemens Österreich u KEG ma jippretendux li s-somma ta’ żewġ multi ipotetiċi separati, imposti fuq il-grupp VA Tech, waħda għall-aġir ta’ Reyrolle u l-oħra għall-aġir ta’ SEHV u ta’ Magrini, tkun inferjuri għall-multa unika stabbilita mid-deċiżjoni kkontestata. Issa, deċiżjoni tista’ tiġi annullata biss jekk il-kalkolu allegatament żbaljat jippreġudika lir-rikorrent.

120 Fir-rigward tal-istabbiliment tal-ammonti pagabbli in solidum, il-Kummissjoni ssostni li dan l-ilment huwa inammissibbli peress li billi SEHV u Magrini ma kinux direttament affettwati minn dak l-istabbiliment, huma ma jistgħux isostnu l-interessi tal-impriża globali. Il-Kummissjoni tqis ukoll li hija mmotivat b’mod suffiċjenti l-kalkolu tal-ammont tal-multa għar-rikorrenti. Barra minn dan, il-Kummissjoni tqis li l-attribuzzjoni ta’ parti ikbar tar-responsabbiltà in solidum lil Schneider Electric tkun kjarament inqas favorevoli għall-grupp VA Tech mit-tqassim imwettaq minnha, peress li r-responsabbiltà globali tal-imsemmi grupp tkun evidentement ikbar.

121 Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ssostni, essenzjalment, fit-tweġibiet għall-mistoqsijiet bil-miktub tal-Qorti Ġenerali kif ukoll waqt lis-seduta, li hija tista’ tistabbilixxi liberament l-ammonti pagabbli in solidum peress li r-responsabbiltà in solidum hija vantaġġ għall-kumpanniji kkonċernati. Għaldaqstant, ma jikkostitwixxux irregolarità la l-fatt li Reyrolle, minn naħa, u SEHV u Magrini, min-naħa l-oħra, jinżammu responabbli in solidum għal ammont li ma għandu ebda relazzjoni mal-perijodu tal-parteċipazzjoni komuni tagħhom fl-akkordju, fil-kwalità tagħhom ta’ sussidjarji tal-grupp VA Tech, u lanqas il-fatt li l‑parteċipazzjoni waħedha ta’ Reyrolle matul għaxar snin, qabel ix-xiri mill-ġdid tagħha minn VA Technologie, ma jirriżultax f’ammont li għandha ġġarrab waħedha, u lanqas il-fatt li Siemens Österreich u KEG ma nżammewx responsabbli in solidum għal parti mill-multa ta’ SEHV u ta’ Magrini. Barra minn dan, skont il-Kummissjoni, l-indikazzjonijiet mogħtija, fil-premessa 468 tad-deċiżjoni kkontestata, dwar il-perijodi ta’ responsabbiltà in solidum ma għandhomx jinftiehmu bħala li jikkostitwixxu b’mod definittiv ir-responsabbiltajiet in solidum, fis-sens ta’ dejn in solidum. Fil-fatt, meta hija, fl-imsemmija premessa 468, ittrattat ir-reponsabbilità personali ta’ Reyrolle għall-perijodu ta’ bejn il‑15 ta’ April 1988 u l‑20 ta’ Settembru 1988, ġiet eskluża biss il-possibbiltà li tinstab responsabbiltà in solidum għal raġunijiet oħra minbarra l-eżistenza ta’ entità ekonomika, peress li responsabbiltà in solidum waħedha mal-kumpanniji parent tagħhom ma hijiex applikabbli għal dan il-perijodu. Il-Kummissjoni tqis li, finalment, id-debituri in solidum huma totalment liberi fid-distribuzzjoni interna tal-ammont totali tal-multa, u din hija ta’ vantaġġ għalihom.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

– Fuq il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet

122 Hemm lok jitfakkar, qabel kollox, li, skont il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet, persuna, fiżika jew ġuridika, għandha tiġi ssanzjonata biss għall-fatti li tkun akkużata bihom individwalment (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat‑13 ta’ Diċembru 2001, Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il‑Kummissjoni, T‑45/98 u T‑47/98, Ġabra p. II‑3757, punt 63), prinċipju li huwa applikabbli f’kull proċedura amministrattiva li tista’ tagħti lok għal sanzjonijiet taħt ir-regoli tal-Komunità fuq il-kompetizzjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑4 ta’ Lulju 2006, Hoek Loos vs Il‑Kummissjoni, T‑304/02, Ġabra p. II‑1887, punt 118). Madankollu, dan il-prinċipju għandu jiġi kkonċiljat mal-kunċett ta’ impriża, fis-sens tal-Artikolu 81 KE, kif interpretat mill-ġurisprudenza. F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li l-kunċett ta’ impriża, fis-sens tal-Artikolu 81 KE, jinkludi entitajiet ekonomiċi li kull waħda minnhom tikkonsisti f’organizzazzjoni unitarja ta’ elementi personali, tanġibbli u intanġibbli, li jfittxu għan ekonomiku speċifiku fuq medda ta’ żmien u li jistgħu jikkontribwixxu għat-twettiq ta’ ksur tat-tip imsemmi f’dik id-dispożizzjoni (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal‑20 ta’ Marzu 2002, HFB et vs Il‑Kummissjoni, T‑9/99, Ġabra p. II‑1487, punt 54, u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-fatt, id-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni jirrikonoxxi li kumpanniji differenti li jappartjenu lill-istess grupp jikkostitwixxu entità ekonomika, u għaldaqstant impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE, jekk il-kumpanniji sussidjarji tal-grupp ma jiddeterminawx b’mod awtonomu l-aġir tagħhom fis-suq (ara, f’dan is-sens, is-setenza tal-Qorti Ġenerali tat‑30 ta’ Settmebru 2003, Michelin vs Il‑Kummissjoni, T‑203/01, Ġabra p. II‑4071, punt 290).

123 Għaldaqstant, hemm lok li tiġi miċħuda d-dikjarazzjoni ta’ Siemens Österreich u ta’ KEG li l-fatt li impriża li tipparteċipa fi ksur hija kkostitwita minn numru ta’ kumpanniji differenti ma jwassalx għar-riżultat li dawn tal-aħħar għandhom jiġu ttrattati bħala parteċipant wieħed fil-ksur. Fil-fatt, din id-dikjarazzjoni tirriżulta minn konfużjoni bejn il-kunċett ta’ impriża u dak ta’ kumpannija u ma ssib ebda sostenn fil-ġurisprudenza ċċitata mir-rikorrenti.

124 Bl-istess mod, jeħtieġ jiġi miċħud l-argument ta’ Reyrolle, ta’ SEHV u ta’ Magrini, li jinsab fil-punt 108 iktar ’il fuq, li l-applikazzjoni retroattiva, mill-Kummissjoni, tal-kunċett ta’ unità ekonomika, għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa, twassal għal aggravar tas-sanzjoni u, għaldaqstant, tikser l-Artikolu 7(1) tal-KEDB, li ma għandhiex tingħata piena ikbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta jkun seħħ il-ksur. Fil-fatt, il-prassi tal-Kummissjoni li tikkonsisti fit-teħid inkunsiderazzjoni, għall-kalkolu tal-ammont tal-multa, tad-dħul mill-bejgħ tal-impriża – u għaldaqstant, jekk ikun il-każ, tad-dħul mill-bejgħ akkumulat mill-kumpanniji kollha li jifformaw din l-impriża – kienet uniformi matul iż-żmien u għandha għalhekk tkun magħrufa mill-atturi ekonomiċi. Barra minn dan, ir-rikorrenti komplew jipparteċipaw fil-ksur wara amalgamazzjoni li wassal għal żieda fid-dħul mill-bejgħ tal-impriża. Huma ma jistgħux għaldaqstant jeżiġu lill-Kummissjoni tittrattahom bħallikieku l-amalgamazzjoni qatt ma saret, peress li l-prinċipju li jgħid li huwa d-dħul mill-bejgħ tal-impriża u mhux dawk tal-kumpanniji li jikkostitwuha, meħuda b’mod iżolat, li huwa rilevanti għall-finijiet tal-kalkolu tal-multi kien applikabbbli matul il-perijodu ta’ funzjonament tal-akkordju u għalhekk ma ġiex applikat b’mod retroattiv.

125 Għandu jingħad ukoll li l-prassi stabbilita tal-Kummissjoni li tikkonsisti fit-teħid inkusiderazzjoni, għall-finijiet tal-iffissar tal-ammont inizjali tal-multi, tad-dħul mill-bejgħ li jikkonċerna l-aħħar sena sħiħa tal-ksur, ġiet aċċettata b’mod impliċitu mill-ġurisprudenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑16 ta’ Novembru 2000, Sarrió vs Il‑Kummissjoni, C‑291/98 P, Ġabra p. I‑9991, punti 85 sa 87).

126 F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, hemm lok li titfakkar il-ġurisprudenza li skontha l-portata dissważiva tal-multi hija waħda mill-elementi li permezz tagħhom għandha tiġi stabbilita l-gravità tal-ksur (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Lulju 1997, Ferriere Nord vs Il‑Kummissjoni, C‑219/95 P, Ġabra p. I‑4411, punt 33, u tal-Qorti Ġenerali tat‑12 ta’ Diċembru 2007, BASF u UCB vs Il‑Kummissjoni, T‑101/05 u T‑111/05, Ġabra p. II‑4949, punt 45). Issa, in-natura dissważiva ta’ multa tiddependi ħafna fuq in-natura suffiċjentement sensibbli għall-i