KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

EMILIOU

ippreżentati fl‑20 ta’ Jannar 2022 ( 1 )

Kawża C‑599/20

UAB “Baltic Master”

vs

Muitinės departamentas prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos,

partijiet magħquda:

Vilniaus teritorinė muitinė

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal‑Litwanja, il‑Litwanja))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Unjoni doganali – Kodiċi Doganali tal‑Komunità – Regolament (KEE) Nru 2913/92 – Artikolu 29(1)(d) – Determinazzjoni tal‑valur doganali – Kunċett ta’ ‘persuni relatati’ – Kontroll de facto – Regolament (KEE) Nru 2454/93 – Artikolu 143(1)(b), (e) u (f) – Artikolu 181a – Intestatura tat‑TARIC”

I. Introduzzjoni

1. Fil-ktieb kapolavur tiegħu The Wealth of Nations, Adam Smith kiteb li dazji doganali kienu “fl-użu mill-eqdem żminijiet” ( 2 ). Tabilħaqq, huwa ssuġġerit li dazji fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni ta’ merkanzija huma antiki daqs il-kummerċ. Madankollu, il-bidu ta’ dazji doganali moderni sikwit ikun intraċċat lura għall-Greċja Ellenika, jiġifieri fir-rigali li merkanti barranin kienu mistennija jippreżentaw lil ħakkiema Griegi, biex jingħataw protezzjoni u trattament preferenzjali fil-kummerċ tagħhom ( 3 ).

2. Tradizzjonalment, kważi d-dazji doganali kollha kellhom “rati speċifiċi”, iddefiniti skont oġġetti jew piż. Madankollu, dawn iż-żminijiet kważi fil-ġurisdizzjonijiet kollha dazji jkunu l-iktar imposti ad valorem, li jfisser li merkanzija importata u/jew esportata tkun intaxxata abbażi tal-valur monetarju tagħha. F’dak il-każ, valutazzjoni doganali – jiġifieri, il-metodoloġija użata biex ikun stabbilit il-valur ta’ merkanzija – issir kwistjoni kruċjali kemm għall-awtoritajiet doganali kif ukoll għall-kumpanniji li jiddikjaraw il-valur tal-merkanzija lid-dwana.

3. Minħabba l-importanza tagħha għall-kummerċ dinji, il-valutazzjoni doganali hija s-suġġett ta’ għadd ta’ ftehimiet internazzjonali ( 4 ). Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea – li tittrasponi l-istrumenti internazzjonali rilevanti – issegwi l-metodu ad valorem. Għaldaqstant, fl-Unjoni wkoll, flimkien mal-oriġini u l-klassifikazzjoni, il-valutazzjoni doganali ta’ merkanzija tipprovdi l-bażi biex ikunu stabbiliti d-dazji doganali ta’ importaturi, li normalment tkun ikkalkolata bħala perċentwali tal-valur doganali.

4. Dawn il-proċeduri joriġinaw f’każ li fih l-awtoritajiet doganali kellhom dubji dwar kemm kienet minnha dikjarazzjoni dwar il-klassifikazzjoni u l-valur ta’ ċerta merkanzija li kienet qiegħda tiġi importata fl-Unjoni. Dawn il-proċeduri joffru lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tipprovdi ftit kjarifika dwar iċ-ċirkustanzi li fihom l-awtoritajiet doganali jkunu jistgħu, biex jistabbilixxu d-dazji applikabbli, ma jagħtux kas tal-valur tal-merkanzija ddikjarata mill-importatur u jsegwu metodi oħra biex jistabbilixxu dak il-valur.

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

1. Ir-Regolament (KEE) Nru 2913/92

5. L-Artikolu 29(1) u (2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 tat‑12 ta’ Ottubru 1992 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità ( 5 ), li kien japplika fiż-żmien rilevanti ( 6 ), kien jipprovdi: “1. Il-valur doganali ta’ merkanzija importata għandu jkun il-valur tat-transazzjoni, jiġifieri, il-prezz effettivament imħallas jew li għandu jitħallas għall-merkanzija meta tinbiegħ għall-esportazzjoni lit-territorju doganali tal-Komunità, aġġustat, fejn ikun meħtieġ, skond l-Artikoli 32 u 33, sakemm: […] (d) li x-xerrej u l-bejjiegħ ma jiġux minn xulxin, jew, fejn ix-xerrej u l-bejjiegħ jiġu minn xulxin, dak il-valur tat-transazzjoni huwa aċċettabbli għall-iskopijiet doganali taħt il-paragrafu 2. 2. (a) Waqt li jkun qed jiġi stabbilit jekk valur ta’ transazzjoni huwiex aċċettabbli għall-iskopijiet tal-paragrafu 1, il-fatt li x-xerrej u l-bejjiegħ jiġu minn xulxin m’għandux fih innifsu jkun raġuni suffiċjenti biex il-valur tat-transazzjoni jitqies bħala mhux aċċettabbli. Fejn ikun meħtieġ, iċ-ċirkostanzi wara l-bejgħ għandhom jiġu eżaminati u l-valur tat-transazzjoni għandu jiġi aċċettat sakemm ir-relazzjoni ma tkunx influwenzat il-prezz. Jekk, fid-dawl ta’ l-informazzjoni mogħtija minn min ikun għamel id-dikjarazzjoni jew mod ieħor, l-awtoritajiet doganali jkollhom raġunijiet biex iqisu li r-relazzjoni tkun influwenzat il-prezz, [huma] għandhom jikkomunikaw ir-raġunijiet tagħhom lil min ikun għamel id-dikjarazzjoni u dan għandu jingħata opportunità raġonevoli sabiex jirrispondi. Jekk min ikun għamel id-dikjarazzjoni hekk jitlob, il-komunikazzjoni tar-raġunijiet għandha tkun bil-miktub. (b) F’bejgħ bejn persuni li jiġu minn xulxin, il-valur tat-transazzjoni għandu jiġi aċċettat u l-merkanzija stmata skond il-paragrafu 1 kull fejn min jagħmel id-dikjarazzjoni juri li dak il-valur jersaq qrib ħafna ta’ waħda mis-segwenti li jiġru fl-istess ħin jew kważi: […] (ċ) It-testijiet imsemmija fil-subparagrafu (b) għandhom jiġu wżati fuq l-inizjattiva ta’ min jagħmel id-dikjarazzjoni u għal skopijiet ta’ paragun biss. Valuri sostituti ma jistgħux jiġu stabbiliti taħt l-imsemmi subparagrafu.”

6. L-Artikolu 30(1) u (2) tar-Regolament Nru 2913/92 kien jgħid: “1. Fejn il-valur doganali ma jistax jiġi stabbilit taħt l-Artikolu 29, għandu jiġi stabbilit billi timxi sekwenzjalment minn subparagrafi (a), (b), (ċ) u (d) tal-paragrafu 2 għall-ewwel subparagrafu li taħtu jista’ jiġi stabbilit, bla ħsara għall-kondizzjoni li l-ordni ta’ l-applikazzjoni tas-subparagrafi (ċ) u (d) għandu jinqaleb jekk min ikun għamel id-dikjarazzjoni jitlob hekk; huwa biss meta tali valur ma jistax jiġi stabbilit taħt subparagrafu partikolari li jistgħu jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tas-subparagrafu li jkun imiss f’sekwenza stabbilita bis-saħħa ta’ dan il-paragrafu. 2. Il-valur doganali kif stabbilit taħt dan l-Artikolu għandu jkun: (a) il-valur tat-transazzjoni ta’ merkanzija identika mibjugħa għall-esportazzjoni lejn il-Komunità u esportata fi jew kważi fl-istess żmien bħall-merkanzija li qed tkun valutata; (b) il-valur tat-transazzjoni tal-merkanzija simili mibjugħa għall-esportazzjoni lejn il-Komunità u esportata fi jew kważi fl-istess żmien bħall-merkanzija li qed tkun valutata; […]”

7. Imbagħad, l-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92 kien jaqra: “Fejn il-valur doganali ta’ merkanzija importata ma jistax jiġi stabbilit taħt l-Artikoli 29 jew 30, għandu jiġi stabbilit, skond il-bażi ta’ data disponibbli fil-Komunità, bl-użu ta’ mezzi raġonevoli konsistenti mal-prinċipji u dispożizzjonijiet ġenerali ta’: – il-ftehim dwar l-implimentazzjoni ta’ l-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ ta’ l‑1994, – L-Artikolu VII tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ ta’ l‑1994, – id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu.”

2. Ir-regoli ta’ implimentazzjoni

8. It-Titolu V tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93 tat‑2 ta’ Lulju 1993 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi il-Kodiċi Doganali Komunitarju ( 7 ), kif applikabbli fiż-żmien rilevanti ( 8 ), kien dwar “Valur doganali”. L-Artikolu 142(1) tar-Regolament Nru 2454/93 kien jgħid: “Għall-iskopijiet ta’ dan it-titolu: […] (ċ) ‘merkanzija identika’ tfisser merkanzija prodotta fl-istess pajjiż li hija l-istess fl-aspetti kollha, inklużi karatteristiċi fiżiċi, kwalità u reputazzjoni. Differenzi minuri fid-dehra m’għandhomx jipprekludu merkanzija li xort’ oħra tikkonforma mad-definizzjoni biex titqies identika. (d) ‘merkanzija simili’ tfisser merkanzija prodotta fl-istess pajjiż li, għalkemm ma tkunx l-istess fl-aspetti kollha, ikollha karatteristiċi simili u materjali tal-komponenti simili li jippermettulha twettaq l-istess funzjonijiet u tkun kummerċjalment interkambjabbli; il-kwalità tal-merkanzija, ir-reputazzjoni tagħha u l-eżistenza ta’ trademark huma fost il-fatturi li għandhom jitqiesu fid-determinazzjoni ta’ jekk il-merkanzija tkunx simili; […]”

9. L-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93 kien jipprovdi: “1. Għall-għanijiet tat-Titolu II, Kapitolu 3 tal-Kodiċi u ta’ dan it-Titolu, persuni jitqiesu li jiġu minn xulxin biss jekk: (a) ikunu uffiċjali jew diretturi tan-negozju ta’ xulxin; (b) ikunu legalment rikonoxxuti bħala soċji fin-negozju; (ċ) ikunu min jimpjiega u impjegat; (d) kull persuna li direttament jew indirettament tippossjedi, tikkontrolla jew ikollha 5 % jew aktar ta’ l-ishma jew ta’ kwoti ta’ ishma li jivvutaw jew tat-tnejn; (e) wieħed minnhom, direttament jew indirettament jikkontrolla lill-ieħor; (f) it-tnejn li huma huma direttament jew indirettament ikkonrollati minn terza persuna; (g) flimkien huma direttament jew indirettament jikkontrollaw terza persuna; jew (h) huma membri ta’ l-istess familja. Persuni għandhom jitqiesu li jkunu membri ta’ l-istess familja jekk ikollhom biss ir-relazzjonijiet li ġejjin bejniethom: […]”

10. L-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 kien jipprovdi: “1. L-awtoritajiet doganali m’għandhomx għalfejn jistabbilixxu l-valutazzjoni doganali tal-merkanzija importata fuq il-bażi tal-metodu tal-valur tat-transazzjoni jekk, skont il-proċedura stabbilita fil-paragrafu 2, dawn ma jkunux sodisfatti, fuq il-bażi ta’ dubji raġonevoli, li l-valur dikjarat jirrappreżenta l-ammont totali mħallas jew dovut kif imsemmi fl-Artikolu 29 tal-Kodiċi. 2. Meta l-awtoritajiet doganali jkollhom id-dubji kif deskritt fil-paragrafu 1 dawn jistgħu jitolbu għall-informazzjoni addizzjonali skond l-Artikolu 178(4). Jekk dawn id-dubji jippersistu, l-awtoritajiet doganali għandhom, qabel jieħdu deċiżjoni finali, jinnotifikaw lill-persuna interessata, bil-miktub jekk mitlub, dwar ir-raġunijiet għal dawk id-dubbji u jipprovduh bl-opportunità raġonevoli biex jirrispondi. Deċiżjoni finali u l-motivi għaliha għandhom ikunu kkomunikati bil-miktub lill-persuna interessata”.

11. L-Anness 23 tar-Regolament Nru 2454/93, bit-titolu “Noti interpretattivi dwar valur doganali”, jinkludi n-noti interpretattivi dwar, inter alia, l‑Artikolu 29(2) u (3) u l-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92, u l‑Artikolu 143(1)(e) tar-Regolament Nru 2454/93.

12. In-noti interpretattivi dwar l-Artikolu 29(2) kienu jaqraw: “1. Il-paragrafi 2 (a) u (b) jipprovdu modi differenti ta’ kif tistabilixxi jekk valur ta’ negozju hux aċċettabbli. 2. Il-paragrafu 2(a) jipprovdi li meta x-xerrej u l-bejjiegħ huma relatati, iċ-ċirkostanzi li jakkompanjaw il-bejgħ għandhom jiġu eżaminati u l-valur an-negozju jiġi aċċettat bħala il-valur doganali dment li r-relazzjoni ma’ tkunx influwenzat il-prezz. Dan ma jfissirx li għandu jsir eżami taċ-ċirkostanzi f’Kull każ fejn il-bejjiegħ u x-xerrej huma relatati. Dan l-eżami huwa meħtieġ biss meta ikun hemm dubju jekk il-prezz hux aċċettabbli. Meta l-awtoritajiet doganali ma’ jkollhom l-ebda dubju dawr jekk il-prezz ikunx aċċettabbli, għandu jkun aċċettat mingħajr ma tintalab aktar informazzjoni mingħand id-dikkjarant. […] 3. Meta l-awtoritajiet doganali ma’ jkunux jistgħu jaċċettaw il-valur tat-tranżazzjoni minhajr aktar investigazzjoni, huma jridu jagħtu opportunità lid-dikkjarant biex iforni aktar informazzjoni kif ikun neċessarju biex jippermetti li jiġu eżaminati iċ-ċirkustanzi li jakkompanjaw il-bejgħ, f’dan il-kuntest, l-awtoritajiet doganali għandhom ikunu ippreparati li jexaminaw aspetti relevanti tan-negozju, inkluż il-mod li bih ix-xerrej u l-bejjiegħ jorganizzaw ir-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom u l-mod ta’ kif il-prezz in kwistjoni jkun ġie stabbilit, sabiex jistabbilixxu jekk ir-relazzjonijiet ikunx influwenzaw il-prezz. Meta jkun jista’ jiġI muri li l-bejjiegħ u x-xerrej, għalkemm relatati taħt id-dispożizzjonijiet ta l-Artikolu 143 ta’ dan ir-Regolament, jixtru u jbiegħu lil xulxin daqs li kieku ma’ kienux relatati, dan ikun juri li l-prezz ma’ jkunx ġie influenzat mir-relazzjoni. […]”

13. In-noti interpretattivi dwar l-Artikolu 31(1) kienu jgħidu: “1. Valuri doganali stabbiliti taħt id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 31 (1) iridu, sa fejn possibbli, ikunu bbażati fuq valuri doganali determinati minn qabel. 2. Il-metodi ta’ valutazzjoni li jridu jiġu użata taħt l-Artikolu 31 (1) jridu jkunu dawk stipulati fl-Artikoli 29 u 30 (2), imma flessibilità raġjonevoli fl-applikazzjoni ta’ ċerti metodi tista’ tkun f’konformità mal-miri u d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 31 (1), 3. Xi eżempji ta’ flessibilità raġjonevoli huma dawn: (a) merkanzija identika - il-ħtieġa li l-merkanzija identika tkun esportata fl-istess żmien jew madwar l-istess żmien bħal-merkanzija li tkun qed tiġi valutata, għandha tiġi interpretata bi flessibilita; merkanzija impurtata identika prodotta f’pajjiż differenti mill-pajjiż ta’ l-esportazzjoni tal-merkanzija li qed tiġi valutata tista’ tkun il-bażi għal valutazzjoni doganali; il-valur doganali ta’ merkanzija impurtata identika diġa stabbilita taħt id-dispożizzjonjijiet ta’ l-Artikoli 30 (2) (ċ) u (d) jista’ jintuża; (b) merkanzija simili – il-ħtieġa li merkanzija simili tkun esportata fl-istess żmien jew madwar l-istess żmien bħal-merkanzija li tkun qed tiġi valutata, għandha tiġi interpretata bi flessibilita; merkanzija impurtata simili prodotta f’pajjiż differenti mill-pajjiz ta’ l-esportazzjoni tal-merkanzija li tkun qed tiġi valutata tista’ tkun il-bażi għall-valutazzjoni doganali; il-valur doganali tal-merkanzija impurtata diġa stabbilit taħt id-dispożizzjonjijiet ta’ l-Artikoli 30 (2) (ċ) u (d) jista’ jintuża; […]”

14. In-noti interpretattivi dwar l-Artikolu 143(1)(e) kienu jaqraw: “Persuna għandha kontroll fuq oħra meta ta’ l-ewwel tkun f’posizzjoni li teżerċita rażan jew direzzjoni fuq tat-tieni, legalment u [jew] b’mod operattiv.”

B. Id-dritt nazzjonali

15. Il-punt 12 tar-Regoli għall-Applikazzjoni tar-Regolament Nru 2913/92 u tar-Regolament Nru 2454/93 fir-Repubblika tal-Litwanja, approvati bir-Riżoluzzjoni Nru 1332 tal-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja tas‑27 ta’ Ottubru 2004, jaqra: “Fl-applikazzjoni tal-metodi biex ikun stabbilit il-valur doganali b’riferiment għall-valur tat-tranżazzjoni ta’ merkanzija identika jew simili u għall-Artikolu 31 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, l-awtoritajiet doganali għandhom jużaw id-data dwar il-valur doganali ta’ merkanzija miġbura fid-database għall-valutazzjoni ta’ merkanzija għal skopijiet doganali mħaddma mid-Dipartiment tad-Dwana. Il-proċedura għall-għażla ta’ data minn dik id-database, l-użu ta’ dik id-data u l-formalizzazzjoni tad-deċiżjoni biex ikun stabbilit il-valur doganali tal-merkanzija skont id-data miġbura fid-database indikata għandha tkun stabbilita mid-Direttur Ġenerali tad-Dipartiment tad-Dwana.”

16. Il-punt 7 tar-Regoli dwar il‑Kontroll tal-Valutazzjoni Doganali ta’ Merkanzija Importata, approvati b’Ordni Nru 1B 431 tad-Direttur tad-Dipartiment tad-Dwana fil-Ministeru tal-Finanzi tar-Repubblika tal-Litwanja, tat‑28 ta’ April 2004 (iktar ’il quddiem ir-“Regoli tad-Dipartiment tad-Dwana”), jgħid: “Uffiċjali tad-Dwana għandhom jużaw id-database għall-valutazzjoni doganali ta’ merkanzija għal skopijiet doganali, li għandha tkun ikkompilata skont il-proċedura stabbilita mid-Dipartiment tad-Dwana, għall-għanijiet li ġejjin: 7.1. biex jitqabbel il-valur doganali tal-merkanzija li tkun qiegħda tiġi importata u dak ta’ merkanzija importata qabel u biex ikun ivverifikat kemm il-valur doganali tal-merkanzija jkun reali; 7.2. biex tintgħażel informazzjoni dwar il-valuri u l-prezzijiet tal-merkanzija għall-applikazzjoni ta’ metodi oħra ta’ valutazzjoni doganali jew għall-kalkolu ta’ kull garanzija jew sigurtà addizzjonali oħra.”

17. Imbagħad, il-punt 24 tar-Regoli tad-Dipartiment tad-Dwana jgħid: “Jekk id-deċiżjoni msemmija fil-punt 20.4 tar-Regoli [tad-Dipartiment tad-Dwana] tkun adottata (għall-applikazzjoni tal-metodu biex ikun stabbilit il-valur doganali b’riferiment għall-valur tat-tranżazzjoni ta’ merkanzija identika jew simili), ikun obbligatorju li jkun segwit l-Artikolu 150 tad-dispożizzjonijiet li jimplimentaw il-Kodiċi Doganali tal-Komunità. Jekk ikun impossibbli li jinġiebu fis-seħħ ir-rekwiżiti tal-Artikolu 150 tad-dispożizzjonijiet li jimplimentaw il-Kodiċi Doganali tal-Komunità waqt rilaxx mid-dwana, il-valur doganali tal-merkanzija għandu jiġi stabbilit skont l-Artikolu 31 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità (Metodu 6). Meta jkun qiegħed jiġi stabbilit il-valur doganali tal-merkanzija bl-użu tal-Metodu 6, il-prezz applikabbli tal-merkanzija għandu jkun qrib il-prezz ta’ merkanzija identika jew simili; madankollu, tkun permessa applikazzjoni iktar flessibbli tar-rekwiżiti stabbiliti għal dawn il-metodi (pereżempju, ikun jista’ jiġi applikat b’mod iktar flessibbli r-rekwiżit tad-“90 jum”; il-merkanzija tkun tista’ tiġi mmanifatturata f’pajjiż minbarra dak tal-merkanzija li għaliha jkun qiegħed jiġi stabbilit il-valur doganali; jista’ jkun applikat il-prezz tal-pajjiż esportatur, u ħwejjeġ oħra bħal dawn)”.

III. Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi magħmula

18. Bejn l‑2009 u l‑2012 ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali (UAB “Baltic Master”) importat fil-Litwanja diversi kwantitajiet ta’ merkanzija ġejja mill-Malasja, mixtrija mingħand Gus Group LLC. Dik il-merkanzija kienet deskritta fid-dikjarazzjonijiet doganali bħala magni tal-arja kkondizzjonata u partijiet tagħha, u kienet iddikjarata skont diversi kodiċijiet ( 9 ) tat-TARIC ( 10 ) li kienu jindikaw il-piż totali ta’ dawn il-partijiet f’kilogrammi. F’dawn id-dikjarazzjonijiet, ir-rikorrenti indikat il-valur tat-tranżazzjoni, jiġifieri, il-prezz indikat fil-fatturi maħruġa lir-rikorrenti, bħala li kien il-valur doganali tal-merkanzija mertu tat-tilwima.

19. Wara li eżaminat xi ftit l-attivitajiet tar-rikorrenti dwar l-importazzjoni ta’ dik il-merkanzija, il-Vilniaus teritorinė muitinė (l-Awtorità Doganali Reġjonali ta’ Vilnjus) iddeċidiet li l-merkanzija kellha tkun deskritta bħala “partijiet ta’ magni tal-arja kkondizzjonata” u ddikjarata skont kodiċi tat-TARIC ( 11 ) ieħor. L-Awtorità Doganali Reġjonali ta’ Vilnjus kienet ukoll tal-fehma li l-valur tat-tranżazzjoni ddikjarat ma setax jiġi aċċettat – minħabba li r-rikorrenti u l-bejjiegħ kellhom jiġu ttrattati bħala persuni relatati għall-finijiet ta’ valutazzjoni doganali – u li l-valur tal-merkanzija mertu tat-tilwima ma seta’ jkun stabbilit minn ebda wieħed mill-metodi indikati fl-Artikoli 29 u 30 tar-Regolament Nru 2913/92.

20. Għaldaqstant, l-Awtorità Doganali Reġjonali ta’ Vilnjus stabbilixxiet il-valur doganali tal-merkanzija skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92, billi rreferiet għal dan l-iskop għad-data disponibbli fis-sistema ta’ informazzjoni dwar id-dwana biex ikun stabbilit il-valur ta’ merkanzija għal finijiet doganali (iktar ’il quddiem id-“Database PREMI”). B’mod partikolari l-awtoritajiet Litwani stabbilixxew il-valur doganali tal-merkanzija importata mir-rikorrenti billi użaw id-data ta’ tranżazzjoni għal merkanzija importata minn kumpannija oħra mingħand l-istess manifattur, bl-istess marka u Kodiċi tat-TARIC. Dan kien l-uniku każ ta’ esportazzjonijiet mill-Malasja skont l-istess Kodiċi tat-TARIC irreġistrat fid-Database PREMI nazzjonali fl‑2010. L-awtoritajiet doganali applikaw il-valur tat-tranżazzjoni ta’ dak il-każ għall-valuri tal-merkanzija ddikjarata mir-rikorrenti matul il-perijodu mill‑2009 sal‑2011.

21. Ir-rikorrenti appellat mid-deċiżjoni tal-Awtorità Doganali Reġjonali ta’ Vilnjus lill-Muitinės departamentas prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (id-Dipartiment tad-Dwana fil-Ministeru tal-Finanzi tar-Repubblika tal-Litwanja). Wara li eżamina l-ilment tar-rikorrenti, dak id-Dipartiment tad-Dwana żamm ferma d-deċiżjoni tal-Vilniaus teritorinė muitinė. Ir-rikorrenti appellat mid-deċiżjoni tad-Dipartiment tad-Dwana quddiem il-Mokestinių ginčų komisja prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (il-Kummissjoni dwar Tilwim dwar Taxxi tal-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja). Dik l-istituzzjoni żammet ferma d-deċiżjoni kkontestata tad-Dipartiment tad-Dwana fil-Ministeru tal-Finanzi tar-Repubblika tal-Litwanja.

22. Ir-rikorrenti appellat mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar Tilwim dwar Taxxi tal-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja quddiem il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali, Vilnjus, il-Litwanja), u talbet ukoll biex il-kawża tinġieb quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2913/92 u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 2454/93.

23. Il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali, Vilnjus) ċaħdet l-ilment tar-rikorrenti. Wara li eżaminat l-appell tar-rikorrenti, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja, il-Litwanja) ikkonfermat is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza.

24. Wara deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li qalet li l-qrati tar-Repubblika tal-Litwanja kienu naqsu milli jagħtu motivazzjoni adegwata meta rrifjutaw li jagħmlu domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari u, konsegwentement, kienu kisru l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali ( 12 ), il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) fetħet mill-ġdid il-proċedura fil-proċedimenti amministrattivi. Madankollu, minħabba li kellha dubji dwar l-interpretazzjoni korretta tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni, dik il-qorti ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari: “(1) L-Artikolu 29(1)(d) [tar-Regolament Nru 2913/92] u l-Artikolu 143(1)(b), (e) jew (f) [tar-Regolament Nru 2454/93] għandhom jiġu interpretati fis-sens li x-xerrej u l-bejjiegħ jitqiesu li huma persuni relatati fil-każijiet fejn, bħal f’dan il-każ, fl-assenza ta’ dokumenti (data uffiċjali) li jipprovaw sħubija jew kontroll kummerċjali, iċ-ċirkustanzi relatati mal-konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet huma, madankollu, fuq il-bażi ta’ provi oġġettivi, karatteristiċi, mhux tat-twettiq ta’ attivitajiet ekonomiċi taħt kundizzjonijiet normali, iżda pjuttost ta’ każijiet li fihom (1) hemm relazzjonijiet kummerċjali partikolarment mill-qrib ibbażati fuq livell għoli ta’ fiduċja reċiproka bejn il-partijiet fit-tranżazzjoni, jew (2) parti waħda fit-tranżazzjoni tikkontrolla lill-oħra jew iż-żewġ partijiet fit-tranżazzjoni huma kkontrollati minn parti terza? (2) L-Artikolu 31(1) tar-Regolament [Nru 2913/92] għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi d-determinazzjoni tal-valur doganali abbażi ta’ informazzjoni li tinsab f’database nazzjonali relatata mal-valur doganali wieħed ta’ oġġetti li għandhom l-istess oriġini u li, minkejja li ma humiex simili, fis-sens tal-Artikolu 142(1)(d) [tar-Regolament Nru 2454/93], jaqgħu taħt l-istess intestatura tat-TARIC?”

25. Osservazzjonijiet bil-miktub kienu sottomessi minn Baltic Master, mill-Gvern Ċek, Estonjan, Spanjol, Franċiż u Litwan, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Dawk il-partijiet, kif ukoll il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, ukoll ippreżentaw argumenti orali fis-seduta tas‑17 ta’ Novembru 2021.

IV. Analiżi

A. Fuq l-ewwel domanda

26. Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 u l-Artikolu 143(1)(b), (e) jew (f) tar-Regolament Nru 2454/93 għandhomx ikunu interpretati bħala li jfissru li x-xerrej u l-bejjiegħ jitqiesu li jkunu “persuni relatati” meta, minkejja li ma jkunx hemm provi li juru sħubija jew kontroll f’negozju, iċ-ċirkustanzi relatati mal-konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet ma jkunux juru li jkunu qegħdin jitwettqu attivitajiet ekonomiċi skont kundizzjonijiet normali, iżda li jkun hemm relazzjonijiet ta’ negozju partikolarment mill-qrib jew kontroll de facto bejn dawk il-persuni.

27. Biex nagħti risposta lill-qorti tar-rinviju, l-ewwel ser infakkar in-normi bażiċi tas-sistema tal-Unjoni ta’ valutazzjoni doganali (1). Wara ser nindirizza l-aspetti interpretattivi mqajma mill-qorti tar-rinviju, u nissuġġerixxi kif jista’ jkun applikat il-qafas deskritt iktar ’il fuq għal każijiet bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali (2).

1. Is-sistema tal-Unjoni ta’ valutazzjoni doganali

28. Mill-bidu nett, jista’ jkun siewi jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, l-għan tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni għal valutazzjoni doganali huwa li “tistabbilixxi sistema ugwali, uniformi u newtrali li teskludi l-użu ta’ valuri għal skopijiet doganali arbitrarji jew fittizzji” ( 13 ). L-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92 jistabbilixxi l-prinċipju li l-valur doganali tal-merkanzija huwa l-valur tat‑tranżazzjoni tagħha, jiġifieri l-prezz attwalment imħallas jew pagabbli, aġġustat jekk meħtieġ ( 14 ).

29. Dan il-prinċipju huwa, madankollu, suġġett għal xi kundizzjonijiet, li waħda minnhom hija – skont il-paragrafu (d) tal-istess dispożizzjoni – li x-xerrej u l-bejjiegħ ma jkunux relatati jew, jekk ikunu, li l-valur tat-tranżazzjoni jkun aċċettabbli għall-finijiet doganali ( 15 ). L-għan ta’ din il-kundizzjoni huwa ċċarat, b’mod partikolari, bl-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93 u bl-Artikolu 29(2)(a) tar-Regolament Nru 2913/92.

30. Minn naħa, l-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93 jelenka s-sitwazzjonijiet li fihom l-operaturi ekonomiċi jitqiesu li jkunu “relatati” għall-għanijiet tar-regoli ta’ valutazzjoni doganali.

31. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 29(2)(a) tar-Regolament Nru 2913/92 jagħmilha ċara li l-fatt li x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu relatati ma huwiex element suffiċjenti biex wieħed jassumi li l-prezz tal-merkanzija – u, għalhekk, il-valur tat-tranżazzjoni – seta’ kien influwenzat mir-relazzjoni speċjali bejn dawk il-partijiet ( 16 ). Tabilħaqq, minkejja li jkunu relatati, il-valur tat-tranżazzjoni ddikjarat ikun aċċettabbli, jekk ir-relazzjoni tagħhom ma influwenzatx il-prezz tal-merkanzija.

32. Biex ikun ivverifikat dan, l-Artikolu 29(2)(a) tar-Regolament Nru 2913/92 jindika li “iċ-ċirkostanzi wara l-bejgħ” għandhom ikunu eżaminati fid-dawl tal-informazzjoni mogħtija mid-dikjarant. Ma għandux jintesa, f’dan ir-rigward, li l-valur tat-tranżazzjoni għandu jirrifletti l-valur ekonomiku reali tal-merkanzija inkwistjoni, u jqis “l-elementi kollha ta’ din il-merkanzija li għandhom valur ekonomiku” ( 17 ).

33. Huwa f’dan il-kuntest li issa ser nindirizza l-kwistjoni interpretattiva mqajma mill-qorti tar-rinviju.

2. Fuq dan il-każ

34. Fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tgħid li, fil-każ quddiemha, ma hemmx provi li kien hemm xi relazzjoni legali bejn il-bejjiegħ u x-xerrej tax-xorta msemmija fl-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93.

35. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tindika li għadd ta’ elementi fattwali jipprovdu motivi biex wieħed iqis li l-bejjiegħ u x-xerrej igawdu minn rabta partikolarment mill-qrib, li b’riżultat tagħha jkunu ġew konklużi u mwettqa tranżazzjonijiet bejn dawk il-persuni skont kundizzjonijiet li ma humiex karatteristiċi ta’ kif ordinarjament jitmexxa n-negozju. Skont il-qorti tar-rinviju, jidher li ma hemm ebda kundizzjonijiet oġġettivi li jistgħu jiġġustifikaw l-loġika ekonomika ta’ tali tranżazzjonijiet.

36. Dwar dan il-qorti tar-rinviju tinnota l-fatti li ġejjin: (i) il-bejjiegħ u r-rikorrenti għandhom rabta bejniethom minħabba relazzjoni kummerċjali twila; (ii) il-merkanzija kienet ikkunsinnata mingħajr ma kien miftiehem kuntratt ta’ bejgħ li kien jipprovdi għall-kunsinna, għall-ħlas jew li l-merkanzija tintbagħat lura u kundizzjonijiet oħra speċifiċi għal tali tranżazzjonijiet; (iii) il-fatt li l-merkanzija kienet ikkunsinnata mingħajr ħlas bil-quddiem u minkejja l-fatt li r-rikorrenti kellha tagħti ammonti sinjifikattivi ta’ flus lill-bejjiegħ għal kunsinni ta’ qabel; (iv) ma saret ebda dispożizzjoni għal miżuri ta’ infurzar jew ta’ mitigazzjoni ta’ riskji (ħlasijiet bil-quddiem, pleġġijiet, garanziji, imgħax moratorju, eċċ.) li huma normali fil-mod kif normalment jitmexxa negozju, minkejja l-valur partikolarment għoli tat-tranżazzjonijiet ikkontestati; (v) ma kienx hemm provi li jissuġġerixxu li l-bejjiegħ eżerċita b’mod ġenerali xi kontroll dwar ħlas u obbligi oħra; (vi) kienu identifikati każijiet li fihom persuni li kienu jaħdmu għall-kumpannija tar-rikorrenti aġixxew f’isem il-bejjiegħ b’awtorizzazzjoni u użaw it-timbru korporattiv tagħha.

37. Il-qorti tar-rinviju żżid tgħid li, fil-fehma tagħha, xejriet ta’ mġieba ta’ entitajiet ekonomiċi simili għal dawk imsemmija huma ġeneralment tipiċi f’każijiet fejn parti waħda fit-tranżazzjoni tikkontrolla lill-oħra jew iż-żewġ partijiet ikunu kkontrollati minn parti terza. Għalhekk, għalkemm ma hemmx provi dwar l-eżistenza de jure ta’ tali kontroll, il-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li ċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni forsi jistgħu jiġġustifikaw li l-bejjiegħ u r-rikorrenti jitqiesu bħala de facto relatati għall-għanijiet tal-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 u tal-Artikolu 143(1)(e) u/jew (f) tar-Regolament Nru 2454/93.

38. Il-qofol ta’ dan il-każ, għalhekk, huwa l-kwistjoni jekk l-awtoritajiet doganali jistgħux jikkonkludu li żewġ partijiet huma “relatati” għall-għanijiet ta’ valutazzjoni doganali, minkejja li ma jkunx hemm rabta legali bejniethom, abbażi ta’ elementi li jissuġġerixxu li, de facto, parti waħda tikkontrolla lill-oħra jew parti terza tikkontrollahom it-tnejn.

39. Fit-taqsimiet li ġejjin ser nispjega għaliex jiena tal-fehma li r-risposta għal din id-domanda għandha tkun fl-affermattiv. Madankollu, ser nissuġġerixxi wkoll li d-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni (b’mod partikolari, l-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 u l-Artikolu 143(1)(e) u (f) tar-Regolament Nru 2454/93) jenħtiġilhom ikunu ttrattati b’attenzjoni mill-awtoritajiet f’sitwazzjonijiet purament de facto. Fl-aħħar nett, biex nagħti risposta siewja lill-qorti tar-rinviju, ser neżamina fil-qosor dispożizzjoni oħra (l‑Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93) li – għalkemm ma tissemmiex mill-qorti tar-rinviju – tista’ wkoll tkun ta’ xi rilevanza għal dan il-każ.

a) L-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93

40. Mill-bidu nett, jista’ jkun tajjeb li wieħed jisħaq li s-sitwazzjonijiet li fihom żewġ operaturi jitqiesu li jkunu “relatati”, għall-għanijiet ta’ valutazzjoni doganali, huma elenkati b’mod eżawrjenti (“biss jekk”) ( 18 ) fl-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93.

41. Madankollu, kif ġie innotat minn xi wħud mill-partijiet li ssottomettew osservazzjonijiet f’dawn il-proċeduri, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li s-sitwazzjonijiet elenkati hemmhekk ma jenħtiġilhomx ikunu interpretati b’mod ristrett, jekk meta jsir hekk tkun qiegħda tiddgħajjef l-effikaċja tal-Artikolu 29 tar-Regolament Nru 2913/92 ( 19 ). Abbażi ta’ dan, dawk il-partijiet argumentaw li l-każ fil-kawża prinċipali jista’ jkun inkluż fil-punti (b), (e) jew (f) tal-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93.

42. F’dak li jirrigwarda l-punt (b) tal-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93, jidher li bilkemm jista’ jiġi kkontestat li sitwazzjonijiet de facto biss ma jinqabdux minn din id-dispożizzjoni. Tabilħaqq, huma biss persuni li jkunu “legalment rikonoxxuti bħala soċji fin-negozju” ( 20 ) li jitqiesu li jkunu “relatati” skont din id-dispożizzjoni. Eżami tad-diversi verżjonijiet lingwistiċi tar-regolament jikkonferma din l-interpretazzjoni ( 21 ).

43. Minħabba li l-qorti tar-rinviju tgħid li, abbażi tal-provi li hemm, ma tista’ tinstab ebda rabta legali bejn iż-żewġ operaturi, jiena tal-fehma li l-punt (b) tal-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93 ma japplikax għal dan il-każ.

44. Is-sitwazzjoni tista’, madankollu, tkun differenti dwar il-punti (e) u (f) tal-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93. Tabilħaqq, dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu lill-awtoritajiet iqisu li żewġ operaturi jkunu “relatati” f’sitwazzjonijiet ta’ kontroll de facto biss. Dan ikun hekk meta wieħed mill-operaturi “direttament jew indirettament jikkontrolla lill-ieħor” (punt (e)), u meta ż-żewġ operaturi jkunu “direttament jew indirettament ikkonrollati minn terza persuna” (punt (f)). In-noti interpretattivi inklużi fl-Anness 23 tar-Regolament Nru 2454/93 jgħidu li, għall-għanijiet tal-Artikolu 143(1)(e) ( 22 ), “Persuna għandha kontroll fuq oħra meta ta’ l-ewwel tkun f’posizzjoni li teżerċita rażan jew direzzjoni fuq tat-tieni, legalment u [jew] b’mod operattiv” ( 23 ).

45. Il-konġunzjoni diżġuntiva “jew” turi li sitwazzjonijiet ta’ kontroll de facto huma wkoll rilevanti għall-għanijiet ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, bħala alternattivi għal kontroll purament de jure. Fil-qosor, ikolli ngħid li żewġ operaturi jkunu “relatati” għall-għanijiet ta’ evalwazzjoni doganali meta – minħabba li jkun hemm rabtiet legali, kuntrattwali jew sempliċement fattwali bejniethom – it-tranżazzjonijiet inkwistjoni (kif iddikjarati lill-awtoritajiet) ma jistgħux possibbilment ikunu r-riżultat tan-negozji ta’ żewġ operaturi indipendenti fis-suq, kull wieħed minnhom b’imġiba l-iktar ekonomikament razzjonali u li l-iktar tkabbar il-profitti.

46. Ovvjament huwa għall-qorti tar-rinviju – li hija biss għandha ġurisdizzjoni tevalwa l-fatti tat-tilwima quddiemha – li tiddetermina jekk ix-xerrej u l-bejjiegħ humiex “relatati” minħabba li wieħed minnhom jista’ jeżerċita rażan jew direzzjoni fuq l-ieħor, jew persuna terza tista’ teżerċita forma simili ta’ kontroll fuq iż-żewġ kumpanniji ( 24 ).

47. Madankollu, biex ngħin lill-qorti tar-rinviju, jiena kont nosserva dan li ġej.

48. L-elementi li, skont il-qorti tar-rinviju, jindikaw li jista’ jkun hemm rabtiet bejn iż-żewġ operaturi tas-suq mingħajr dubju juru li hemm livell għoli ta’ fiduċja bejniethom. Madankollu, niddubita jekk dawn l-elementi – kemm meta jkunu evalwati individwalment, kif ukoll meta jitqiesu flimkien – humiex biżżejjed biex ikun stabbilit każ ta’ kontroll de facto skont il-punt (e) jew (f) tal-Artikolu 143(1) tar-Regolament Nru 2454/93.

49. Jidhirli li dawn l-elementi huma l-iktar indizji jew, f’kull każ, wasslu lill-awtoritajiet biex jistrieħu fuq ċerti preżunzjonijiet.

50. F’dan ir-rigward, nista’ ċertament naqbel li awtoritajiet doganali għandhom ikunu jistgħu jikkunsidraw li ċerti fatti jkunu stabbiliti permezz ta’ għadd ta’ indizji u/jew abbażi ta’ ċerti preżunzjonijiet. Minħabba l-għadd tassew kbir ta’ operazzjonijiet li jkollhom jiġu pproċessati minn dawn l-awtoritajiet kuljum, huwa ċar li wieħed ma jistax jistennihom jibbażaw dak li jsibu fuq standards ta’ prova li jkunu, pereżempju, għolja daqs dawk imposti fuq awtoritajiet li jinvestigaw reati.

51. Fl-istess waqt, madankollu, operaturi tas-suq għandhom ikunu jistgħu jkollhom fiduċja li dawn l-awtoritajiet isegwu metodi prevedibbli u affidabbli għall-verifika tad-dikjarazzjonijiet tagħhom. B’mod partikolari, indizji għandhom ikunu rilevanti u konsistenti, u preżunzjonijiet ibbażati fuq esperjenza stabbilita, biex jitnaqqas ir-riskju ta’ pożittivi foloz ( 25 ). Tabilħaqq, kif jgħid il-preambolu tar-Regolament Nru 2913/92, il-kodiċi doganali għandu l-għan li “jinkiseb bilanċ bejn il-ħtiġijiet tal-awtoritajiet doganali fir-rigward li tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta tal-leġislazzjoni doganali, min-naħa l-waħda, u d-dritt ta’ negozjanti li jiġu ttrattati b’mod ġust, min-naħa l-oħra […]”.

52. B’mod konsistenti ma’ dan il-prinċipju, l-Artikolu 29(2) tar-Regolament Nru 2913/92 jistabbilixxi proċedura ad hoc maħsuba biex tgħin lill-awtoritajiet jikkjarifikaw jekk l-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 japplikax jew le għal sitwazzjoni partikolari, filwaqt li tkun ta’ ħarsien għad-drittijiet tad-dikjarant. L-awtoritajiet doganali jenħtiġilhom jikkomunikaw id-dubji tagħhom lid-dikjarant biex dan tal-aħħar ikollu l-opportunità jagħti iktar informazzjoni biex jipprova juri li l-valur tat-transazzjoni ddikjarat huwa aċċettabbli għal għanijiet doganali. Kif nifhimha jiena, għalkemm qegħdin hemm l-iktar biex jeżaminaw kemm huwa aċċettabbli l-prezz iddikjarat, xejn ma jżomm lill-awtoritajiet u/jew lill-operaturi milli jużaw dik il-proċedura biex jikkjarifikaw ir-relazzjoni bejn ix-xerrej u l-bejjiegħ.

53. Mingħajr ma jmur tant lil hinn li jistabbilixxi preżunzjoni li skontha l-prezz miftiehem bejn partijiet relatati ġeneralment ma jirriflettix il-valur ekonomiku reali tal-merkanzija, l-Artikolu 29 tar-Regolament Nru 2913/92 itaffi, sa ċertu punt, l-istandard ta’ prova mitlub mill-awtoritajiet. Huwa jagħmel hekk billi jistabbilixxi ċerti piżijiet ta’ allegazzjoni għad-dikjarant ( 26 ) u, f’xi ċirkustanzi, billi jqiegħed ukoll fuqu parti mill-piż tal-prova ( 27 ).

54. Madankollu, tali piżijiet, meta jitqiegħdu fuq id-dikjaranti, ma jistax ikollhom l-effett li jeżentaw lill-awtoritajiet mid-dmir tagħhom li jibbażaw dak li jsibu fuq l-eżistenza ta’ kontroll de facto fuq elementi speċifiċi li jindikaw li parti waħda setgħet tiddetermina jew tinfluwenza l-imġiba tal-parti l-oħra, jew li parti terza setgħet teżerċita setgħa simili vis-à-vis iż-żewġ partijiet.

55. Fil-fehma tiegħi, il-fatt biss li tranżazzjoni tkun nieqsa minn ċerti fattizzi li normalment jikkaratterizzaw tranżazzjonijiet simili – pereżempju, li jkun hemm kuntratt ta’ bejgħ bil-miktub, dispożizzjoni dwar titoli jew garanziji, ħlasijiet bil-quddiem – ma jikxifx awtomatikament l-eżistenza ta’ rabta strutturali jew organika bejn iż-żewġ operaturi. Kif Baltic Master tinnota, ma jistax jiġi eskluż li żewġt imsieħba fin-negozju li jkunu ilhom hekk għal żmien twil, li jkunu ħadmu flimkien biex imexxu negozju regolari u siewi, jistgħu jwettqu t-tranżazzjonijiet tagħhom b’mod issimplifikat u malajr. Bl-istess mod, prezz baxx mhux tas-soltu mhux bilfors huwa indikazzjoni li t-tranżazzjoni tkun twettqet bejn persuni relatati. Fil-fatt, parti waħda forsi setgħet taqla’ prezz partikolarment tajjeb minħabba, pereżempju, id-diffikultajiet finanzjarji tal-parti l-oħra jew minħabba sitwazzjoni fis-suq partikolarment favorevoli ( 28 ). Dawn ma humiex sitwazzjonijiet ta’ kontroll de facto iżda pjuttost ir-riżultat ta’ forzi normali li jkun hemm fis-suq.

56. Fil-fehma tiegħi, biex iġibu prova ta’ kontroll de facto, l-awtoritajiet ma jistgħux jillimitaw lilhom nnifishom għall-osservazzjoni u r-reġistrazzjoni tal-effett tal-kontroll allegat (il-prezz baxx mhux tas-soltu), iżda għandhom fil-fatt jidentifikaw il-kawża possibbli tal-kontroll allegat. Li jiġini f’moħħi, pereżempju, huwa li jkun hemm direttorati magħqudin bejniethom, żamma reċiproka ta’ ishma jew sitwazzjonijiet mill-qrib bejn l-azzjonisti taż-żewġ partijiet. Dawn huma elementi li, fejn ikun jixraq, jistgħu jipprovdu lill-awtoritajiet b’bażi solida biex jippreżumu kontroll de facto. Xorta oħra, ir-raġunament tal-awtoritajiet jisfa jdur fuq denbu: l-element li jagħti bidu għal stħarriġ fil-fond dwar ir-relazzjoni bejn iż-żewġ partijiet (il-prezz baxx mhux tas-soltu) isir ukoll il-prova li jkun hemm relazzjoni “wisq mill-qrib” bejniethom.

57. Madankollu, biex inkun għidt kollox, jista’ jkun utli nfakkar lill-qorti tar-rinviju li l-fatt li x-xerrej u l-bejjiegħ ikunu “relatati” skont it-tifsira tal-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 bl-ebda mod ma huwa s-sitwazzjoni unika ( 29 ) li tippermetti lill-awtoritajiet doganali li ma jagħtux kas tal-valur tal-merkanzija ddikjarat fuq l-importazzjoni. Tabilħaqq, il-qafas applikabbli tal-Unjoni jinkludi dispożizzjonijiet oħra li jippermettu lill-awtoritajiet jagħmlu stima ta’ dak il-valur abbażi ta’ metodi oħra ta’ valutazzjoni. Waħda minn dawk id-dispożizzjonijiet tidher, mal-ewwel daqqa ta’ għajn, li tista’ tkun rilevanti għal dan il-każ.

b) L-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93

58. Skont l-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93, “L-awtoritajiet doganali m’għandhomx għalfejn jistabbilixxu l-valutazzjoni doganali tal-merkanzija importata fuq il-bażi tal-metodu tal-valur tat-transazzjoni jekk […] dawn ma jkunux sodisfatti, fuq il-bażi ta’ dubji raġonevoli, li l-valur dikjarat jirrappreżenta l-ammont totali mħallas jew dovut kif imsemmi fl-Artikolu 29 tal-Kodiċi”.

59. L-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 ikopri s-sitwazzjonijiet li fihom il-prezz iddikjarat ma jkunx jaqbel mal-prezz attwalment imħallas jew pagabbli. Din id-dispożizzjoni – li hija applikabbli irrispettivament minn jekk ix-xerrej u l-bejjiegħ ikunux (de jure jew de facto) relatati – taqbad, b’mod partikolari, okkażjonijiet ta’ frodi, dikjarazzjonijiet foloz u miżrappreżentazzjonijiet oħra ( 30 ). Jista’ jkun il-każ, pereżempju, li jkun hemm dokumenti ffalsifikati jew dikjarazzjonijiet li ma jkunux jirriflettu eżatt it-tranżazzjoni attwali. Jista’ wkoll ikun il-każ li jkun hemm żbalji meta jkun stabbilit jew aġġustat “il-prezz attwalment imħallas jew pagabbli”, abbażi tal-kriterji msemmija fl-Artikoli 29, 32 u 33 tar-Regolament Nru 2913/92, jew b’mod iktar sempliċi li jkun hemm żbalji konkreti meta jimtlew id-dokumenti meħtieġa għal rilaxx mid-dwana.

60. L-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 huwa, għalhekk, dispożizzjoni li ġeneralment hija komplementari għall-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92. Tabilħaqq, kif il-Kummissjoni qalet fis-smigħ, id-dispożizzjoni ta’ qabel kienet iddaħħlet, fil-kuntest tal-Unjoni, biss fi stadju iktar tard, biex jimtlew ċerti lacunae.

61. Kif nifhimha jiena, l-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 japplika meta l-prezz iddikjarat ma jkunx jaqbel mal-prezz attwalment imħallas jew pagabbli. L-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92 japplika meta l-prezz iddikjarat ma jkunx jaqbel ma’ dak attwalment imħallas jew pagabbli, iżda l-ammont tiegħu kien influwenzat mir-relazzjoni bejn ix-xerrej u l-bejjiegħ. Bħala tali, fiż-żewġ każijiet il-valur iddikjarat lill-awtoritajiet doganali ma jkunx jirrifletti l-valur ekonomiku reali tal-merkanzija, għalhekk ikun jidher arbitrarju jew fittizju.

62. Kif il-Gvern Spanjol qal waqt is-smigħ, minkejja l-qasam ta’ applikazzjoni differenti tagħhom, l-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 u l-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92 isegwu l-istess għan (jippermettu l-valutazzjoni korretta tal-merkanzija) u, ġeneralment, jimxu skont loġika simili.

63. Iż-żewġ dispożizzjonijiet jitolbu li jkunu ttrattati b’mod relattivament attent mill-awtoritajiet doganali: huma għandu jkollhom “motivi” biex iqisu li l-prezz miftiehem bejn operaturi relatati jkun ġie influwenzat mir-relazzjoni bejn dawn tal-aħħar (Artikolu 29(2) tar-Regolament Nru 2913/92) ( 31 ), u l-awtoritajiet għandu jkollhom “dubji raġonevoli” li l-prezz iddikjarat ma huwiex il-prezz attwalment imħallas jew dovut (Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93).

64. Barra minn hekk, iż-żewġ dispożizzjonijiet jitolbu li l-awtoritajiet jisimgħu lill-operatur(i) kkonċernat(i) qabel ma jiddeċiedu li ma jagħtux kas tal-valur iddikjarat u jipproċedu biex jagħmlu l-evalwazzjoni tagħhom stess tal-valur tal-merkanzija.

65. Madankollu, jekk l-Artikolu 181a tar-Regolament Nru 2454/93 huwiex rilevanti f’dan il-każ – bħala alternattiva għall-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92 – huwa, għal darba oħra, għall-qorti tar-rinviju sabiex tiddeċiedi.

3. Konklużjoni fuq l-ewwel domanda

66. Meqjus dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha, fil-fehma tiegħi, tkun li l-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 u l-Artikolu 143(1)(e) u (f) tar-Regolament Nru 2454/93 għandhom ikunu interpretati bħala li jfissru li x-xerrej u l-bejjiegħ jitqiesu li jkunu “persuni relatati” meta, minkejja li ma jkunx hemm elementi ta’ prova ta’ sħubija jew kontroll fin-negozju, abbażi taċ-ċirkustanzi b’rabta mal-konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet, ikun jista’ jiġi dedott b’mod raġonevoli li, de facto, persuna waħda tikkontrolla lill-oħra jew li ż-żewġ persuni huma kkontrollati minn persuna terza.

B. Fuq it-tieni domanda

67. Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92 jipprekludix li l-valur doganali jkun stabbilit fuq informazzjoni li tkun tinsab f’database nazzjonali relatata ma’ valur doganali ta’ merkanzija li tkun ġejja mill-istess post u li, għalkemm ma tkunx simili, ikollha l-istess intestatura tat-TARIC.

68. Dwar dan għandu jitfakkar li l-Artikoli 30 u 31 tar-Regolament Nru 2913/92 jipprovdu għal metodi ta’ valutazzjoni doganali, f’ċirkustanzi meta ma jkunx possibbli li jkun stabbilit il-valur attwali tat-tranżazzjoni u, għalhekk, ma jkunx jista’ jintuża l-metodu awtomatiku għal valutazzjoni doganali stabbilit fl-Artikolu 29 tal-istess kodiċi.

69. Dawn il-metodi “sussidjarji” ta’ valutazzjoni huma stabbiliti f’ordni ġerarkiku strett u għandhom rabta subordinata reċiproka. Għalhekk, huma applikabbli wieħed wara l-ieħor: meta l-valur doganali ma jkunx jista’ jiġi stabbilit bl-applikazzjoni ta’ metodu partikolari, għandu jkun applikat il-metodu li jiġi minnufih warajh fl-ordni stabbilit mill-Kodiċi Doganali, jekk ikun prattikabbli ( 32 ).

70. L-Artikolu 30 tar-Regolament Nru 2913/92 jelenka erba’ metodi speċifiċi ta’ evalwazzjoni, abbażi ta’ regoli. Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92 jipprovdi għal metodu ta’ valutazzjoni tal-aħħar istanza – li jkun jista’ jintuża biss jekk ma tkun possibbli ebda għażla oħra – li jippermetti li l-valur ikun stabbilit, “skond il-bażi ta’ data disponibbli fil-Komunità, bl-użu ta’ mezzi raġonevoli”, sakemm dawn il-mezzi jkunu “konsistenti mal-prinċipji u dispożizzjonijiet ġenerali” tal-leġiżlazzjoni doganali tal-Unjoni u tal-Ftehim Ġenerali dwar it-Tariffi u l-Kummerċ (“il-GATT”).

71. Minħabba l-formulazzjoni miftuħa għall-interpretazzjoni tiegħu u n-natura extrema ratio tiegħu, l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92 iħalli lill-awtoritajiet jidentifikaw, f’kull tip ta’ ċirkustanza, il-metodi li jkunu jistgħu jintużaw biex dawn jistabbilixxu l-valur tal-merkanzija inkwistjoni. Dawn il-metodi għandhom, bħala prinċipju, ikunu dawk imsemmija fl-Artikoli 29 u 30 tal-istess regolament, applikati b’ċerti livell ta’ flessibbiltà ( 33 ).

72. Dak li huwa importanti, skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92, huwa li l-mezzi magħżula jkunu (i) “raġonevoli”, (ii) msejsa fuq data disponibbli, u (iii) konsistenti mal-qafas ġuridiku rilevanti (tal-Unjoni u dak internazzjonali).

73. Dawn ir-rekwiżiti jimplikaw, fil-fehma tiegħi, dan li ġej. L-ewwel, il-mezzi magħżula għandhom ikunu adegwati fiċ-ċirkustanzi (jiġifieri, ikunu jistgħu jipproduċu valutazzjoni ġusta u valida) u prattika għall-awtoritajiet (jiġifieri, mhux ikkumplikata żżejjed u li tieħu ħafna ħin). It-tieni, il-mezzi magħżula għandhom ikunu msejsa fuq data attwali – meta jkun possibbli,“[ibbażata] fuq valuri doganali determinati minn qabel” ( 34 ) – li tkun tista’ tiġi vverifikata mid-dikjaranti u, jekk ikun jenħtieġ, mill-ġurisdizzjonijiet kompetenti. It-tielet, il-mezzi għandhom joqogħdu b’armonija mas-sistema ta’ valutazzjoni doganali tal-Unjoni u ma jkunux kuntrarji għall-istrumenti internazzjonali rilevanti.

74. F’dan il-każ, kif imsemmi fil-punt 19 iktar ’il fuq, l-awtoritajiet doganali kienu tal-fehma li ma setgħu jiġu applikati la l-metodu ta’ valutazzjoni awtomatiku stabbilit mill-Artikolu 29 tar-Regolament Nru 2913/92, u lanqas il-metodi sussidjarji stabbiliti mill-Artikolu 30 tal-istess regolament. Għalhekk huma ddeċidew li l-valur doganali tal-merkanzija inkwistjoni kellu jkun stabbilit skont il-metodu alternattiv stabbilit mill-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92. Għal dan il-fini, dawk l-awtoritajiet stabbilixxew il-valur doganali tal-merkanzija importata mir-rikorrenti billi użaw id-data tat-tranżazzjoni għal merkanzija importata minn kumpannija differenti bl-istess marka (“partijiet ta’ magni tal-arja kondizzjonata”) u skont il-Kodiċi tat-TARIC (8415900090), ġejja mill-istess post (il-Malasja) u mingħand l-istess manifattur. Il-qorti tar-rinviju tinnota li t-tranżazzjoni meħuda bħala r-riferiment kienet l-uniku każ ta’ esportazzjoni mill-Malasja skont l-istess Kodiċi tat-TARIC irreġistrat fid-database nazzjonali fl‑2010.

75. Ovvjament ma huwiex għall-Qorti tal-Ġustizzja li tqis jekk, f’dan il-każ, l-awtoritajiet doganali kinux korretti meta użaw il-metodu ta’ valutazzjoni doganali stabbilit mill-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92, minħabba li ma setgħu japplikaw la l-Artikolu 29 u lanqas l-Artikolu 30 ta’ dak il-kodiċi.

76. Madankollu – biex niġi lura għall-kwistjoni mqajma mill-qorti tar-rinviju – jiena tal-fehma li l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92, bħala prinċipju, ma jipprekludix li jkun stabbilit il-valur ta’ merkanzija abbażi tad-data tat-tranżazzjoni, irreġistrata f’database nazzjonali, b’rabta ma’ importazzjoni ta’ merkanzija, ikklassifikata skont l-istess Kodiċi tat-TARIC, bl-istess oriġini u li tkun saret fis-snin ta’ qabel.

77. Għalkemm it-trażbord użat bħala riferiment ma kienx bilfors dwar “merkanzija identika” jew “merkanzija simili”, skont it-tifsira tal-Artikolu 30(2)(a) u (b) tar-Regolament Nru 2913/92, il-fatt li ż-żewġ trażbordi kienu dwar merkanzija kklassifikata skont l-istess Kodiċi tat-TARIC juri livell raġonevoli ta’ element komuni bejn dik il-merkanzija. Fil-fehma tiegħi, tali element komuni jista’ tassew ikun biżżejjed meta xi merkanzija tkun ivvalutata skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 2913/92, jekk ma jkunux magħrufa karatteristiċi oħra tal-prodotti inkwistjoni. Fil-prattika, l-awtoritajiet applikaw il-metodu biex ikun stabbilit il-valur doganali abbażi tal-valur tat-tranżazzjoni ta’ merkanzija simili ( 35 ) billi interpretaw il-kunċett ta’ “merkanzija simili” b’mod flessibbli ( 36 ).

78. Bilkemm jenħtieġli nfakkar, f’dan il-kuntest, li t-TARIC hija “bbażata fuq in-nomenklatura magħquda” li, waqt li tibni fuq is-Sistema Armonizzata tal-Organizzazzjoni Doganali Dinjija (iktar ’il quddiem l-“HS”), tikkostitwixxi l-għodda ewlenija għall-klassifikazzjoni ta’ merkanzija fl-Unjoni. Kodiċijiet tat-TARIC huma, għalhekk, maħsuba biex jirriflettu l-mod li bih jiġi kklassifikat prodott fil-pajjiżi kollha li jadottaw l-HS ( 37 ). Bid-diġitalizzazzjoni tad-dwani, it-TARIC huwa wkoll aċċessibbli kemm għall-kummerċjanti, kif ukoll għall-awtoritajiet, permezz ta’ database pubblika, biex b’hekk titjieb it-trasparenza u ċ-ċertezza legali.

79. Huwa minnu li l-kodiċi tat-TARIC rilevanti użat f’dan il-każ huwa residwu u ġeneriku ( 38 ). Madankollu, l-awtoritajiet doganali applikaw il-Kodiċi tat-TARIC speċifiku abbażi tal-informazzjoni mogħtija mill-importatur innifsu. Dwar dan wieħed għandu jiftakar li s-sistema ta’ valutazzjoni doganali tal-Unjoni hija bbażata fuq il-premessa li l-informazzjoni meħtieġa għall-applikazzjoni ta’ regoli doganali għal merkanzija hija fil-biċċa l-kbira tagħha stabbilita abbażi tal-informazzjoni mogħtija mid-dikjarant, u mhux abbażi ta’ dak li jsibu l-awtoritajiet doganali ( 39 ). B’mod iktar ġenerali, awtoevalwazzjoni tar-responsabbiltajiet b’rabta mal-merkanzija koperta b’dikjarazzjoni mibgħuta lill-awtoritajiet doganali ġeneralment titqies bħala waħda mill-prinċipji bażiċi tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni f’dan il-qasam. F’dan il-kuntest, il-funzjoni tal-awtoritajiet hija l-iktar limitata għall-kontroll u l-verifika tad-dikjarazzjonijiet u, jekk ikun meħtieġ, ir-rettifika tagħhom ( 40 ). L-awtoritajiet ma jistgħux ikunu mistennija jwettqu xogħlijiet li jieħdu ħafna ħin biex “jagħmlu x-xogħol” tad-dikjaranti u jerġgħu jikkalkolaw dak dovut minnhom abbażi ta’ informazzjoni u data li ma jkunux faċilment aċċessibbli.

80. Dwar dan għandu wkoll jiżdied jingħad li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-prezz indikat f’bejgħ wieħed li jkun sar qabel dak il-bejgħ, li abbażi tiegħu tkun saret id-dikjarazzjoni doganali f’każ, jista’ jikkostitwixxi “data disponibbli” fl-Unjoni li l-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92 jippermetti li tintuża bħala bażi biex ikun stabbilit il-valur doganali. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li riferiment għal dak il-prezz jikkostitwixxi mezz biex ikun stabbilit valur doganali li jkun kemm “raġonevoli” skont it-tifsira tal-Artikolu 31(1) u konsistenti mal-prinċipji u mad-dispożizzjonijiet ġenerali tal-ftehimiet internazzjonali u mad-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 31(1) ( 41 ).

81. Ma nara ebda raġuni għaliex dawn il-konstatazzjonijiet ma jistgħux ikunu applikabbli f’dan il-każ.

82. Madankollu, naqbel ma’ Baltic Master li kien ikun aħjar kieku sar l-eżami ta’ data komuni għall-Unjoni kollha, relatata ma’ importazzjonijiet tal-merkanzija rilevanti fil-perijodu rilevanti ( 42 ). Iżda huwa għall-qorti tar-rinviju li taċċerta jekk kienx hemm tali data u, jekk kien hemm, jekk dik id-data tistax titfa’ dubju fuq il-konstatazzjonijiet tal-awtoritajiet doganali.

83. Fid-dawl ta’ dak iktar ’il fuq, it-tieni domanda għandha, fil-fehma tiegħi, tingħata risposta fis-sens li l-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92 ma jipprekludix li jkun stabbilit il-valur doganali abbażi ta’ informazzjoni li tkun tinsab f’database nazzjonali relatata ma’ valur doganali ta’ merkanzija li tkun ġejja mill-istess post u li, għalkemm ma tkunx identika jew simili, ikollha l-istess intestatura tat-TARIC.

V. Konklużjoni

84. Bħala konklużjoni, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposti għad‑domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari u mressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal‑Litwanja, il-Litwanja) kif ġej: – Skont l-Artikolu 29(1)(d) tar-Regolament Nru 2913/92 u l-Artikolu 143(1)(e) u (f) tar-Regolament Nru 2454/93, ix-xerrej u l-bejjiegħ jitqiesu li huma “persuni relatati” meta, minkejja li ma jkunx hemm elementi li juru prova ta’ sħubija jew kontroll fin-negozju, abbażi taċ-ċirkustanzi relatati mal‑konklużjoni ta’ tranżazzjonijiet, jista’ raġonevolment jiġi dedott li, de facto, persuna waħda tikkontrolla lill-oħra jew li ż-żewġ persuni huma kkontrollati minn persuna terza; – L-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 2913/92 ma jipprekludix li jkun stabbilit il-valur doganali abbażi ta’ informazzjoni li tkun tinsab f’database nazzjonali relatata ma’ valur doganali ta’ merkanzija li tkun ġejja mill-istess post u li, għalkemm ma tkunx identika jew simili, ikollha l-istess intestatura tat-TARIC.

( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.

( 2 ) Smith, A., An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, 1776, Ktieb V, Kapitolu II, Parti II.

( 3 ) Ara Asakura, H., “World History of the Customs and Tariffs”, World Customs Organization, 2003, p. 19‑20; u Wolffgang, H‑M., “Emerging Issues In European Customs Law”, World Customs Journal, Vol. 1, Nru 1, 2007, p. 3‑4.

( 4 ) Il-Ftehim dwar l-Implimentazzjoni tal-Artikolu VII tal-GATT (jew il-Ftehim dwar Valutazzjoni Doganali tal-WTO) biex insemmi waħda biss minn dawk il-ftehimiet. Ġeneralment, dwar dan is-suġġett, ara Rosenow, S. u O’Shea, B.J., A Handbook on the WTO Customs Valuation Agreement, World Trade Organization u Cambridge University Press, 2010.

( 5 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307.

( 6 ) Ir-Regolament Nru 2913/92 ma baqax fis-seħħ fit-30 ta’ April 2016, minħabba li tħassar u ġie ssostitwit bir-Regolament (KE) Nru 450/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2008 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (Kodiċi Doganali Modernizzat) (ĠU 2008, L 145, p. 1). Imbagħad, dan l-aħħar regolament tħassar u ġie ssostitwit bir-Regolament (UE) Nru 952/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Ottubru 2013 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Unjoni (ĠU 2013, L 269, p. 1), li jinsab fis-seħħ bħalissa.

( 7 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307.

( 8 ) Dan ir-regolament tħassar mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2016/481 tal‑1 ta’ April 2016 li jħassar ir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU 2016, L 87, p. 24).

( 9 ) It-terminu TARIC huwa għal “Tariffa Integrata tal-Unjoni Ewropea”: ara l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 tat-23 ta’ Lulju 1987 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 2, p. 382), kif emendat.

( 10 ) Skont Baltic Master, dawk il-kodiċijiet kienu 8415200090, 8415820090 u 8415101000.

( 11 ) Kodiċi 8415900090.

( 12 ) QEDB, 16 ta’ April 2019, Baltic Master Ltd. vs Il-Litwanja, CE:ECHR:2019:0416JUD005509216.

( 13 ) Sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2013, Christodoulou et (C‑116/12, EU:C:2013:825, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 14 ) Il-prezz jista’ jkun aġġustat skont l-Artikoli 32 u 33 tal-istess kodiċi. Dawn id-dispożizzjonijiet iffissaw elementi li l-valur tagħhom għandu, jew ma għandux, jiżdied mal-prezz attwalment imħallas jew pagabbli għall-merkanzija inkwistjoni.

( 15 ) Punt (d) tal-Artikolu 29(1) tar-Regolament Nru 2913/92.

( 16 ) Ara wkoll, bl-istess mod, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Stretinskis (C‑430/14, EU:C:2015:701, punt 15).

( 17 ) Sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2013, Christodoulou et (C‑116/12, EU:C:2013:825, punt 40 u l‑ġurisprudenza ċċitata).

( 18 ) Dwar dan, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Stretinskis (C‑430/14, EU:C:2015:701, punt 18).

( 19 ) Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Jannar 2016, Stretinskis (C‑430/14, EU:C:2016:43, punt 27).

( 20 ) Enfasi tiegħi.

( 21 ) Ara, fost l-oħrajn, il-verżjoni Franċiża (“juridiquement”), il-verżjoni Taljana (“veste giuridica”), il-verżjoni Spanjola (“jurídicamente”), il-verżjoni Svediża (“juridiskt”) u l-verżjoni Griega (“νομική άποψη”).

( 22 ) Għalkemm in-nota msemmija tirreferi biss għall-punt (e) tal-Artikolu 143(1), inqis li l-prinċipju stabbilit hemmhekk huwa, mutatis mutandis, applikabbli wkoll għall-punt (f) tal-istess dispożizzjoni.

( 23 ) Enfasi tiegħi. Dwar il-frażi “b’mod operattiv”, verżjonijiet tar-regolament f’lingwi oħra jikkonfermaw b’mod inekwivoku li din il-frażi tirreferi għal sitwazzjonijiet ta’ kontroll de facto: ara, inter alia, il-verżjoni Franċiża (“en droit ou en fait”), il-verżjoni Taljana (“di diritto o di fatto”) u l-verżjoni Griega (“de jure ή de facto”).

( 24 ) Ara dwar dan is-sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2020, Direktor na Teritorialna direktsiya Yugozapadna Agentsiya Mitnitsi (C‑76/19, EU:C:2020:543, punti 67 u 68).

( 25 ) F’dan il-kuntest, bilkemm jenħtieġli nżid li, f’kull każ, operaturi tas-suq għandhom id-dritt jikkontestaw l-evalwazzjoni tal-awtoritajiet quddiem il-qrati nazzjonali, kif għamlet Baltic Master f’dan il-każ. Ara, dwar dan, is-sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2014, Global Trans Lodzhistik (C‑29/13 u C‑30/13, EU:C:2014:140) u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża DP grup (C‑138/10, EU:C:2011:378, punt 44).

( 26 ) Ara l-Artikolu 29(2)(a) (“Jekk min ikun għamel id-dikjarazzjoni hekk jitlob”), u l-Artikolu 29(2)(ċ) (“fuq l-inizjattiva ta’ min jagħmel id-dikjarazzjoni”).

( 27 ) Ara l-Artikolu 29(2)(b) (“kull fejn min jagħmel id-dikjarazzjoni juri”).

( 28 ) Qis, pereżempju, li l-bejgħ ta’ żejt mhux maħdum fir-rebbiegħa tal‑2020, meta l-pandemija tal‑COVID‑19 kienet fl-aqwa tagħha, irreġistra prezzijiet negattivi għall-ewwel darba fl-istorja.

( 29 ) Sakemm, kif imsemmi, ir-relazzjoni tagħhom kellha influwenza fuq il-prezz ta’ merkanzija (ara supra, punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

( 30 ) Ara, għal dan l-għan, is-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, GE Healthcare (C‑173/15, EU:C:2017:195, punti 38 sa 40). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mazák fil-kawża Carboni e derivati (C‑263/06, EU:C:2007:501, punti 61 sa 65).

( 31 ) Dwar dan, in-nota interpretattiva għall-Artikolu 29(2) tgħid li l-eżami taċ-ċirkustanzi b’rabta mal-bejgħ huwa meħtieġ biss meta “ikun hemm dubju jekk il-prezz hux aċċettabbli” (enfasi tiegħi).

( 32 ) Ara, dwar dan, is-sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 2013, Christodoulou et (C‑116/12, EU:C:2013:825, punti 41 sa 43), u tad‑9 ta’ Novembru 2017, LS Customs Services (C‑46/16, EU:C:2017:839, punt 43). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża Oribalt Rīga (C‑1/18, EU:C:2019:64, punti 28 sa 30).

( 33 ) Ara n-Nota interpretattiva għall-Artikolu 31(1), supra punt 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Dwar dan ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża Oribalt Rīga (C‑1/18, EU:C:2019:64, punti 28 sa 30).

( 34 ) Ibid.

( 35 ) Artikolu 30(2)(b) tar-Regolament Nru 2913/92.

( 36 ) Artikolu 142(1)(d) tar-Regolament Nru 2454/93 u n-noti interpretattivi għall-Artikolu 31(1).

( 37 ) Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni – li hija responsabbli għall-immaniġġar u l-pubblikazzjoni tat-TARIC – għalkemm għandha daqsxejn ta’ diskrezzjoni biex tiddefinixxi l-għan tal-intestaturi doganali stabbiliti abbażi tal-HS, ma hijiex awtorizzata tibdel is-suġġett tagħhom. Ara, dwar dan, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Tizzano fil-kawża CBA Computer (C‑479/99, EU:C:2001:119, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 38 ) Ara iktar ’il fuq, il-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 39 ) Ara, dwar dan, is-sentenza tal‑15 ta’ Settembru 2011, DP grup (C‑138/10, EU:C:2011:587, punti 33 u 34).

( 40 ) Dwar dan il-punt, ara b’mod estensiv Walsh, T., European Union Customs Code, Wolters Kluwer, 2015, p. 67 sa 73.

( 41 ) Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2008, Carboni e derivati (C‑263/06, EU:C:2008:128).

( 42 ) Obiter, ninnota li d-dispożizzjonijiet rilevanti jirreferu għal prodotti identiċi u simili mibjugħa għall-esportazzjoni “lill-Komunità” (Artikolu 30(2) tar-Regolament Nru 2913/92), u għal “data disponibbli fil-Komunità” (Artikolu 31(1) tal-istess regolament).