OPINJONI TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA 1/94

15 ta’ Novembru 1994

“Kompetenza tal-Komunità li tikkonkludi Trattati internazzjonali fil-qasam tas-servizzi u l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali – Proċedura ta’ l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE”

Permezz ta’ rikors imressaq skond l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE, il-Kummissjoni qed titlob l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kompetenza tal-Komunità Ewropea li tikkonkludi l-Ftehim li jwaqqaf l-Organizazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u b’mod partikolari l-Ftehim Ġenerali fuq il-Kummerċ tas-Servizzi (GATS) u l-Ftehim dwar Aspetti tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ, inkluż il-kummerċ tal-merkanzija kontrafatta, tal-15 ta' April 1994 (TRIPS"),





Werrej





Preżentazzjoni tat-talba

I – Il-Ftehim li ħarġu min-negozjati ta’ l-Urugwaj

II – Pożizzjoni tal-Komunitajiet Ewropej fi ħdan l-ODK

III – Negozjati u ffirmar tal-Ftehim ODK

IV – Domandi tal-Kummissjoni u l-proċedura

A – Domandi tal-Kummissjoni

B – Proċedura

V – Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors

VI – Fuq il-formulazzjoni tad-domandi

VII – Il-qofol tal-kunflitt

VIII – Punti fejn hemm ftehim

IX – Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija.

X – Analiżi tal-Ftehim GATS u TRIPs

A – GATS

1. Il-funzjoni u l-użu tal-GATS

2. Natura u sustanza tal-GATS

3. Definizzjoni tas-servizzi u metodi ta' provvista

4. "Universalità" doppja tal–GATS

5. In-natura ta' l-impenji meħuda

a) impenji ġenerali

b) Impenji speċifiċi.

6. Natura dinamika tal-Ftehim.

B – TRIPs

1. Għanijiet, funzjoni u użu

2. Kamp ta’ applikazzjoni u mezzi adottati sabiex jintlaħqu l-għanijiet persegwiti.

3. Dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi

a) Drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati

b) Proprjetà industrijali

i) Trade marks

ii) Indikazzjonijiet ġeografiċi.

iii) Disinni u mudelli industrijali

iv) Privattivi

v) Disinni ta' arranġament (Topografiji) ta' ċirkwiti integrati

vi) Protezzjoni ta’ informazzjoni teknika mhux żvelata

vii) Kontroll tal-prattiċi anti-kompetittivi fil-liċenzji kuntrattwali.

4. Dispożizzjonijiet speċifiċi ta' proċedura (mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali).

a) Rimedji

b) Garanziji proċedurali

XI – Politika Kummerċjali Komuni, GATS u TRIPs – pożizzjonijiet tal-partijiet fil-proċedura.

A – GATS

B – TRIPs

XII – GATS, TRIPs u setgħat impliċiti.

A – Kunsiderazzjonijiet ġenerali fuq is-setgħat impliċiti.

B – GATS

1. Pożizzjoni tal-Kummissjoni

a) Dwar l-eżistenza tal-kompetenzi interni

i) Fuq il-kompetenzi li ġejjin minn dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KE

ii) Fuq il-setgħat li jirriżultaw minn dispożizzjonijiet ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)

b) Dwar in-neċessità ta' azzjoni esterna min-naħa tal-Komunità

2. Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet.

i) Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KE.

ii) Fuq il-kompetenzi li jistgħu jiġu dedotti minn dispożizzjonijiet tat-Trattat ta’ natura ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)

C – TRIPs

1. Il-pożizzjoni tal-Kummissjoni

a) Dwar l-eżistenza ta’ kompetenza interna.

i) Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dritt sekondarju.

ii) Dwar il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet ta’ natura ġenerali tat-Trattat (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE).

b) Dwar in-neċessità ta’ azzjoni esterna tal-Komunità

2. Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet

XIII – Problema tar-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li jiddependu mill-Istati Membri imma li ma jagħmlux parti mill-Komunità.

XIV – Effett tal-kwistjoni tal-kompetenza fuq it-tipi differenti ta’ espressjoni ta’ l-opinjonijiet fi ħdan l-ODK.

XV – Kwistjonijiet ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimi

XVI – Tweġibiet proposti mill-Kummissjoni, il-Kunsill u mill-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet, għad-domandi li saru fit-talba għal opinjoni.

XVII – Domandi magħmulin mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u lill-Istati Membri u t-tweġibiet mogħtija għal dawn id-domandi.

A – L-ewwel domanda

B – It-tieni domanda.

C – It-tielet domanda.

D – Ir-raba’ domanda.

E – Il-ħames domanda

F – Is-sitt domanda

G – Is-seba’ domanda.

H – It-tmien domanda

I – Id-disa’ domanda

J – L-għaxar domanda

K – Il-ħdax-il domanda

POŻIZZJONI TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA

I – Introduzzjoni

II – Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors

III – Fuq il-kliem użat fid-domandi tal-Kummissjoni

IV – Fuq ir-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li jiddependu mill-Istati Membri.

V – Fuq il-domandi ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimi

VI – Fuq il-Ftehim multilaterali dwar il-kummerċ tal-merkanzija

VII – Fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, il-GATS u t-TRIPs

A – IL-GATS

B – It-TRIPs

VIII – Fuq il-setgħat impliċiti esterni tal-Komunità Ewropea, il-GATS u t-TRIPs

A – Il-GATS.

B – It-TRIPS

IX – Fuq l-obbligu ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Komunitarji.

Preżentazzjoni tat-talba





I – Il-Ftehim li ħarġu min-negozjati ta’ l-Urugwaj

In-negozjati ekonomiċi “l-iktar kumplessi fl-istorja dinjija” (skond l-espressjoni tal-Kunsill) intemmu bl-iffirmar fil-15 ta’ April 1994, f’Marrakech, ta’ l-Att finali li kompla fuq ir-riżultati tan-negozjati kummerċjali multilaterali tan-negozjati ta’ l-Urugwaj. Dawn in-negozjati damu għaddejin seba’ snin - bdew bid-dikjarazzjoni ministerjali ta’ Punta del Este ta' l-20 ta’ Settembru 1986. Ir-rappreżentanti tal-gvernijiet u tal-Komunitajiet Ewropej li kienu adottaw l-Att finali kienu qablu li kien ikun tajjeb li dan jidħol fis-seħħ fl-ewwel ta’ Jannar 1995 jew fl-iqsar żmien possibbli wara din id-data.

L-Att finali jinkludi Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-kummerċ (iktar ‘il quddiem il-“Ftehim ODK”). B’dan il-mod jinħoloq qafas komuni għat-tmexxija tar-relazzjonijiet kummerċjali komuni bejn il-membri. Dan il-ftehim ma għandux dispożizzjonijiet ta’ natura sostanzjali. Dawn ta’ l-aħħar jinsabu fl-annessi li jinkludu diversi “ftehim kummerċjali multilaterali”,li huma parti integrali mill-Ftehim ODK.

Fost dawn wieħed isib:

– Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanziji, fosthom il-GATT 1994 (Anness 1A)

– il-Ftehim Ġenerali fuq il-Kummerċ tas-Servizzi (GATS , Anness 1B)( )

– il-Ftehim dwar Aspetti tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ (TRIPs, Anness 1Ċ)( )

– Memorandum ta’ Ftehim fuq ir-Regoli u l-Proċeduri li jirregolaw is-Soluzzjoni ta’ Kontroversji (Anness 2)

– mekkaniżmu ta’ Eżami tal-politika kummerċjali (Anness 3).

Il-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu jikkostitwixxu “pakkett” uniku. Kull pajjiż li jixtieq isir membru ta’ l-ODK irid l-ewwel jaċċetta kull ftehim multilaterali li ġie nnegozjat fi ħdan in-negozjati ta’ l-Urugwaj. Il-proċedura ta’ soluzzjoni tal-kontroversji hija applikabbli għall-Ftehim multilaterali kollha. Din il-proċedura tippermetti, bħala l-aħħar riżorsa, miżuri msejħa ta’ “ritaljazzjoni reċiproka”. Il-ksur ta’ element wieħed mit-totalità ta' dan il-pakkett (sew jekk dan ikun fis-settur tal-merkanzija, jew f’dak tas-servizzi jew tal-proprjetà intelletwali) tista’ tiġi kkumpensata b’miżura ta’ ritaljazzjoni f’settur differenti (Artikolu 22(3)(b) tal-Memorandum tal-Ftehim dwar is-Soluzzjoni tal-Kontroversji) jew fis-settur ta’ ftehim ieħor (Artikolu 22(3)(c) tal-memorandum). Barra minn dan, kif tgħid il-Kummissjoni, “kumpensazzjoni tista’ tiġi offruta bl-istess mod f’settur ieħor jew fi ħdan ftehim iehor, differenti minn dak li fiħ titwettaq l-infrazzjoni”.

Din is-sistema ta’ “pakkett” uniku ġġib fi tmiem dak li huwa magħruf bħala GATT a la carte. Il-ftehim speċifiċi li rriżultaw min-negozjati ta’ Tokyo kienu jinkludu parteċipazzjoni varjabbli. Barra minn hekk kull ftehim kien jipprovdi għal proprja proċedura speċifika ta’ soluzzjoni tal-kontroversji.

Annessi mal-Ftehim ta’ l-ODK wieħed isib ukoll erba’ ftehim multilaterali (li jikkonċernaw rispettivament il-kuntratti pubbliċi, il-kummerċ tal-mezzi ta’ trasport bl-ajru ċivili, is-settur tal-prodotti tal-ħalib kif ukoll dawk il-prodotti tal-laħam taċ-ċanga). F’dawn l-oqsma, eċċezzjoni fuq il-prinċipju ta’ “pakkett” uniku hija ammessa - il-ftehim jorbtu biss dawk il-membri ta’ l-ODK li jkunu aċċettawhom. Iżda l-proċedura ta’ soluzzjoni ta' kontroversji hija applikabbli fir-relazzjonijiet ta' bejn il-partijiet li jkunu aċċettawhom.

II – Pożizzjoni tal-Komunitajiet Ewropej fi ħdan l-ODK

Żewġ dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ l-ODK isemmu speċifikament il-Komunitajiet Ewropej.

L-Artikolu IX, li jirrigwarda t-teħid ta' deċiżjonijiet, jgħid li fil-każ ta’ deċiżjonijiet meħuda b'votazzjoni, “[f]il-laqgħat tal-Konferenza Ministerjali u tal-Kunsill Ġenerali, kull wieħed mill-Membri tal-WTO għandu jkollu vot wieħed” u li “[fil-każ li l-Komunitajiet Ewropej jużaw id-dritt tagħhom għall-vot, huma jkollhom numru ta’ voti ekwivalenti għan-numru ta’ l-Istati Membri tagħhom li jkunu membri ta’ l-ODK]”.

Barra minn hekk, l-Artikolu XI(1), li jirrigwarda l-membri oriġinali ta’ l-ODK jgħid li –

“Il-partijiet kontraenti tal-GATT 1947 sa mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan il-Ftehim, u l-Komunitajiet Ewropej, li jaċċettaw dan il-Ftehim u l-Ftehim Kummerċjali Multilaterali u li l-Iskedi tagħhom tal-Konċessjonijiet u l-Impenji huma annessi mal-GATT 1994 u li l-Iskedi tagħhom ta' l-Impenji Speċifiċi huma annessi mal-GATS [li jidher fl-anness 1B], għandhom isiru l-Membri oriġinali ta’ l-[ODK].”

III – Negozjati u ffirmar tal-Ftehim ODK

Id-dikjarazzjoni ta’ Punta del Este, li kienet il-bidu tan-negozjati, ġiet approvata mill-Kunsill u mir-rapreżentanti tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri “sa fejn tikkonċernhom”. In-negozjati tmexxew f’isem il-Komunità u l-Istati Membri, min-naħa biss tal-Kumissjoni. Il-Kunsill jgħid li “sabiex tiġi ggarantita l-ikbar koerenza fit-tmexxija tan-negozjati, ġie deċiż li l-Kummissjoni taġixxi bħala negozjatur uniku tal-Komunità u ta' l-Istati Membri”. Il-minuti tal-laqgħat fejn il-Kunsill approva d-dikjarazzjoni ta’ Punta del Este, jgħid madankollu li “id-deċiżjoni preżenti (li tawtorizza l-Kumissjoni tiftaħ in-negozjati previsti fid-dikjarazzjoni) hija bla ħsara għall-kwistjoni tal-kompetenza tal-Komunità u ta’ l-Istati Membri fuq suġġetti partikolari”.

Il-ftehim ODK ġie ffirmat, minn naħa, mill-President tal-Kunsill u minn Sir Leon Brittain, membru tal-Kummissjoni, f’isem il-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea, u min-naħa l-oħra mir-rappreżentanti ta’ l-Istati f’isem il-gvernijiet rispettivi tagħhom. Din il-proċedura ġabet fis-seħħ id-deċiżjoni li ttieħdet mill-Kunsill u mir-rappreżentanti ta' l-Istati Membri waqt il-laqgħa tas-7 u t-8 ta’ Marzu 1994. Mill-memorandum tal-Kunsill jirriżulta li minn naħa tagħha l-Kummissjoni insistiet sabiex fil-minuti tal-laqgħa jiġi mniżżel li “l-Att Finali (…) kif ukoll il-ftehim annessi miegħu jaqgħu esklużivament taħt il-kompetenza tal-Komunità Ewropea”.

IV – Domandi tal-Kummissjoni u l-proċedura

A – Domandi tal-Kummissjoni

Fis-6 ta’ April 1994, jiġifieri ftit ġranet qabel id-data prevista għall-iffirmar tal-Ftehim ODK ġewwa Marrakech, iżda ftit ġimgħat wara li ġie approvat l-Att Finali mill-Kumitat tan-negozjati kummerċjali (li kien twaqqaf fil-konferenza ta’ Punta del Este sabiex jintemmu b'suċċess in-negozjati ta’ l-Urugwaj), il-Kumissjoni ppreżentat rikors għal opinjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja abbażi ta' l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE.

Id-domandi huma dawn li ġejjin –

“Fid-dawl tar-riżultati tan-negozjati kummerċjali ta’ l-Urugwaj tal-GATT li jinsabu fl-Att Finali tal-15 ta’ Diċembru 1993 –

1) Il-Komunità Ewropea hija kompetenti sabiex tikkonkludi l-partijiet kollha tal-Ftehim li jistabbilixxi l-ODK li jirrigwardaw il-kummerċ tas-servizzi (GATS), u l-aspetti tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ, inkluż il-kummerċ tal-merkanzija kontrafatta (TRIPs), fuq il-bażi tat-Trattat KE, u b’mod partikolari fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 113 waħdu jew moqri flimkien ma’ l-Artikoli 100A u/jew 235 ta’ l-istess Trattat KE?

2) Il-Komunità Ewropea hija kompetenti li tikkonkludi, waħedha, il-partijiet tal-ftehim ODK li jikkonċernaw il-prodotti u/jew is-servizzi li jaqgħu esklużivament fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattati KEFA u KEEA?

3) Jekk it-tweġiba għal dawn l-ewwel żewg domandi tkun pożittiva, għandu dan jaffettwa l-possibbiltà ta' l-Istati Membri li jikkonkludu l-Ftehim ODK, meta diġà ġie miftihem li dawn ser ikunu Membri oriġinali ta’ l-ODK?

B – Proċedura

Skond l-Artikolu 107(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rikors għal opinjoni ġie nnotifikat lill-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea (iktar ‘il quddiem il-“Kunsill”) u lill-Istati Membri. Il-Kunsill, kif ukoll il-Gvern Daniż, Ġermaniż, Grieg, Spanjol, Franċiż, Olandiż, Portugiż u Ingliż ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Fuq talba tal-Parlament Ewropew, dan ta' l-aħħar ġie ammess jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu.

V – Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors

Mingħajr ma jqajjem formalment il-kwistjoni ta’ l-ammissibbiltà tar-rikors, il-Kunsill ifakkar li, f’kull każ fejn il-proċedura ta’ l-Artikolu 228(6) ġiet użata “il-preżentata tar-rikors seħħet qabel l-iffirmar tal-Ftehim”. Fl-opinjoni tiegħu, “wieħed jista’ (…) jistaqsi serjament fuq il-kwistjoni li jsir magħruf jekk il-proċedura ta’ opinjoni preliminari (fir-rigward ta' ftehim li jkun għadu biss “ipprospettat”) (..) hijiex disponibbli wara li l-obbligi jkunu diġà nħolqu fuq il-livell internazzjonali”. Il-Gvern Olandiż ukoll għandu dawn id-dubji.

Il-Gvern Spanjol jitlob formalment l-inammissibbiltà tar-rikors. Il-proċedura ta’ l-opinjoni tista’ tinbeda biss meta l-Kommunità ma tkunx għadha ntrabtet b’obbligu internazzjonali. Il-Gvern Spanjol jisħaq fuq il-fatt li l-firma hija intiża li tawtwntika d-dokumenti li joħorġu min-negozjati u din tinkludi l-obblligu li dawn jiġu l-ewwel suġġetti għall-approvazzjoni ta’ l-awtoritajiet rispettivi.

Il-Gvern Franċiż jressaq kritika lill-Kummissjoni fuq nota iktar politika. Mingħajr ma jsemmi l-inammissibbiltà, huwa jispjega li, billi stenniet l-aħħar mument, jiġifieri waqt li ser jiġi ffirmat u konkluż il-Ftehim ODK, filwaqt li n-nuqqas ta’ ftehim dwar l-eżistenza ta’ kompetenzi nazzjonali kien deher mil-1992, il-Kummissjoni naqset milli turi spirtu ta' kooperazzjoni u adottat attitudni li tmur kontra l-koerenza ta’ l-azzjoni tal-Komunità u ta’ dik ta' l-Istati Membri. L-Istati ma setgħux jissottomettu l-Ftehim ODK għall-approvazzjoni tal-Parlamenti tagħhom sakemm il-kwistjoni tal-kompetenzi ma tinqatqax. Fir-rigward tal-Kunsill, lanqas dan ma seta jadixxi lill-Parlament Ewropew bi proposta għal-deċiżjoni li jiġi konkluż l-Ftehim, peressli l-bażi ġuridika ta’ din id-deċiżjoni, l-istess bħal kwistjoni tal-kompetenza, ikunu għadhom inċerti.

VI – Fuq il-formulazzjoni tad-domandi

Il-Kunsill jikkritika l-mod ta' kif il-Kummissjoni fformulat id-domandi tagħha.

Skond il-Kunsill, peress li l-proċedura tirrigwarda Ftehim li ġie ffirmat mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha abbażi tal-kompetenzi rispettivi tagħhom, il-kwistjoni mhijiex dwar jekk il-Komunità tistax tikkonkludi waħedha dan il-Ftehim (skond il-Kunsill din hija sempliċi ipoteżi teorika), iżda dwar jekk “il-konklużjoni konġunta tal-ftehim li rriżultaw min-negozjati ta' l-Uragwaj mill-Komunità u mill-Istati Membri hijiex kompatibbli tat-tqassim tal-kompetenzi stabbiliti mit-Trattati li jistabbilixxu l-Komunitajiet ewropej”.

Skond il-Gvern Portugiż, id-domandi magħmula mill-Kummissjoni jikkorispondu ma’ fażi antikwata tal-proċess ta’ konklużjoni tal-Ftehim. Fir-realtà għandu jiġi determinat jekk il-formula tal-ftehim mħallat hijiex kompatibbli mal-prinċipji u mar-regoli tat-Trattati KE u KEFA li jirrigwardaw it-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Istati Membri u l-Komunità.

Il-Gvern tar-Renju Unit jeżamina dawn il-kwistjonijiet b’mod differenti minn dak tal-Kummissjoni. Huwa jispjega, l-ewwel nett, il-kompetenza tal-Komunità fid-dawl tat-teorija tal-setgħat impliċiti filwaqt li fl-istess ħin jisħaq fuq il-kompetenza parallela ta' l-Istati Membri u wara dan jindika r-raġuni għaliex l-Artikolu 113 ma jistax jikkostitwixxi l-bażi legali għall-konklużjoni ta' ftehim.

VII – Il-qofol tal-kunflitt

Il-problemi li jridi jiġu solvuti ma jikkonċernawx il-Ftehim multilaterali kollha annessi mal-Ftehim ODK, u lanqas il-Ftehim li jwaqqaf l-ODK innifsu.

Kif jenfasizza l-Kunsill, huma fuq kollox id-dispożizzjonijiet sostantivi li huma in kwistjoni. Id-dispożizzjonijiet istituzzjonali ma jqajmu l-ebda problema speċifika f'dak li jirrigwarda l-kompetenza: il-kompetenza li wieħed jipparteċipa fl-arranġamenti istituzzjonali tirriżulta neċċesarjament mill-kompetenza li tirrigwarda d-dispożizzjonijiet sostantivi: l-arranġamenti istituzzjonali huma intiżi sabiex jassiguraw il-“ġestjoni’ ta’ l-arranġamenti sostantivi. Għaldaqstant f'dan il-każ mhuwiex neċċessarju li tingħata d-deskrizzjoni ta’ dawn l-arranġamenti istituzzjonali.

Il-Kunsill jesponi li fost dawn l-aspetti sostantivi hemm it-tliet Ftehim kbar fuq il-merkanzija (il-GATT verżjoni 1994), fuq is-servizzi (il-GATS), u fuq il-proprjetà intelletwali (TRIPs).

Fir-rigward tal-kummerċ tal-merkanzija (li huwa s-suġġett tal-GATT 1994 u ta’ diversi memorandums interprettativi), hemm ftehim min-naħa tal-Kunsill, tal-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet u tal-Parlament Ewropew sabiex jiġi meqjus li l-Komunità hija kompetenti. Kien hemm biss riżervi fir-rigward tal-prodotti KEFA (esposta mill-Kunsill u mill-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet), tal-ftehim fuq l-ostakli tekniċi tal-kummerċ (esposta mill-Gvern Olandiż biss) u fir-rigward tal-ħtiega li, fejn meħtieġ l-Artikolu 43 tat-Trattat KE jintuża bħala bażi legali f'dak li jirrigwarda l-agrikoltura (iżda din l-aħħar riżerva, esposta mill-Kunsill, mir-Renju Unit u mill-Parlament Ewropew ma tikkontestax il-kompetenza esklużiva tal-Komunità).

Huma s-servizzi u l-proprjetà intelletwali li jikkostitwixxu l-qofol tal-kunflitt. F'dan ir-rigward il-Kummissjoni ma taqbilx ma tmien Stati (kollha minbarra l-Belġju, il-Lussemburgu, l-Irlanda u r-Repubblikà Taljana) u mall-Parlament Ewropew. In-nuqqas ta' qbil huwa, fil-qosor, dan li ġej.

Skond il-Kummissjoni, il-kompetenza tal-Komunità hija esklużiva, (kemm abbażi tal-politika kummerċjali, kif ukoll, sussidjarjament, abbażi tal-setgħat impliċiti jew b'mod iktar speċifiku, tal-paralleliżmu tal-kompetenzi interni u esterni). Fir-rigward ta’ l-Istati Membri li kienu ppreżentaw osservazzjonijiet, il-kompetenza hija maqsuma bejn Istati u l-Kommunità. F’kull każ, l-Istati li ppreżentaw osservazzjonijiet u l-Parlament jeskludu kull kompetenza abbażi tal-politika kummerċjali komuni. Il-Parlament ma jieħux pożizzjoni formali fuq il-mertu tat-teżi sussidjarja tal-Kummissjoni.

VIII – Punti fejn hemm ftehim

Qabel ma wieħed jispjega l-punti diverġenti kif ukoll ir-raġunijiet invokati in sostenn tal-pożizzjonijiet ta’ parti u ta’ oħra, għandhom jiġu indikati l-punti fuq liema jidher li hemm qbil.

– Mill-fatt li l-Kunsill u l-Istati Membri ffirmaw ilkoll il-Ftehim ODK, u l-annessi tiegħu, jirriżulta li kien hemm ftehim fuq l-opportunità, x'aktarx il-ħtieġa, li dan jiġi konkluż..

– Jeżisti wkoll qbil fuq il-fatt li l-konklużjoni tal-Ftehim ODK jeħtieġ, skond it-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 228(3 tat-Trattat KE, l-opinjoni favorevoli tal-Parmament Ewropej, peress li dan il-Ftehim jipprovdi għall-ħolqien ta’ kuntest istituzzjonali speċifiku.

– Il-Kummissjoni tisħaq li “għal raġunijiet politiċi, jekk mhux saħansitra legali (…) għandu jkun hemm l-unanimità sabiex ikunu jistgħu jiġu konklużi n-negozjati ta’ l-Urugwaj kollha kemm huma”. La l-Kunsill u lanqas l-Istati li ppreżentaw osservazzjonijiet ma kkontestaw dan..

IX – Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija.

Il-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija jinkludu prinċipalment il-GATT tal-1994, li l-interpretazzjoni tiegħu hija ppreċiżata minn diversi protokolli ta’ ftehim, diversi Ftehim fuq ċerti prodotti (agrikoltura u tessuti) u diversi ftehim fuq l-użu ta’ regolamenti restrittivi bħal mhuma l-ostakli tekniċi għall-kummerċ, l-applikazzjoni ta’ miżuri sanitarji u fitosanitarji, u t-TRIMs (“Trade Related Investment Measures”).

Il-Kummissjoni tikkunsidra li dawn il-Ftehim kollha “jirrigwardaw il-kummerċ tal-merkanzija u kollha kemm huma huma intiżi għall-espansjoni tal-kummerċ internazzjonali permezz ta' l-eliminazzjoni ta’ l-ostakli għall-kummerċ u tad-distorsjonijiet tal-kummerċjali" u li dawn jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat KE .

Il-Kunsill jammetti li “l-kompetenza esklużiva tal-Komunità tkopri kważi t-totalità tad-dispożizzjonijiet tal-GATT u ta' l-annessi tiegħu” u li din il-kompetenza “tirriżulta prinċipalment mill-Artikolu 113”. Madankollu huwa jisħaq li l-Artikolu 43 għandu jiġi użat għal kull ftehim fuq l-agrikoltura u għal dawk li jirrigwardaw mal-miżuri sanitarji u fitosanitarji, peress li dawn “ma jirrigwardawx biss il-miżuri kummerċjali applikabbli għall-kummerċ internazzjonali tal-prodotti agrikoli, iżdaa (…) fuq kollox fuq is-sistema interna ta’ l-organiżazzjoni tas-swieq agrikoli”.

F'dak li jirrigwarda l-agrikoltura, il-Gvern tar-Renju Unit, jingħaqad mal-pożizzjoni tal-Kunsill billi jsostniha permezz ta' argument ibbażat fuq eżempji konkreti.

Huwa jagħti “żewġ eżempji ta’ effetti, tal-ftehim li jinsabu fl-anness 1A tal-Ftehim ODK, fuq is-sistema Komunitarju interna tal-prodotti agrikoli. L-ewwel nett, id-dispożizzjonijiet tal-ftehim fuq l-agrikoltura li jillimitaw “is-sostenn intern” għandhom effett dirett fuq l-ammont ta’ għajnuna li l-bdiewa u dawk li jipproċessaw il-prodotti agrikoli jirċievu minn gaħand l-organiżazzjonijiet komuni tas-swieq agrikoli, li ġew kollha mwaqqfa abbażi ta' l-Artikolu 43 tat-Trattat, u għaldaqstant effett dirett fuq il-funzjonament ta' dawn l-organiżazzjonijiet. It-tieni nett, id-dispożizzjonijiet tal-ftehim fuq l-agrikoltura f'dak li jirrigwarda t-tnaqqis tas-sussidji fuq l-esportazzjoni għandhom jaffettwaw is-sistema Komunitarja ta' rifużjoni fuq l-esportazzjoni tal-prodotti agrikoli Komunitarji stabbilita u amministrata skond l-Artikolu 43. Prattikament, l-organiżazzjonijiet komuni tas-swieq kollha jinkludu dispożizzjonijiet li jirrigwardaw r-rifużjoni fuq l-esportazzjoni u s-sistema hija amministrata skond ir-regolamenti tal-Kunsill u tal-Kumissjoni adottati skond id-dispożizzjonijiet li jirregolaw l-organiżazzjonijiet komuni”.

Ir-Renju Unit jisħaq fuq il-fatt li dawn il-miżuri jirrigwardaw il-prodotti agrikoli li ġejjin mill-Komunità, filwaqt li l-istrumenti abitwali tal-politika kummerċjali (restrizzjonijiet kwantitattivi, miżuri tariffarji) jirrigwardaw il-prodotti importati u mhux il-prodotti lokali. Minn dan huwa jikkonkludi li dawn il-mizuri jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta' l-Artikolu 43.

Dawn ir-rimarki fuq l-agrikoltura ma jikkontestawx il-kompetenza esklużiva tal-Komunità.

Il-Parlament Ewropew huwa wkoll ta’ l-opinjoni li, minħabba l-importanza kunsiderevoli tal-Ftehim fuq l-agrikoltura, l-Artikolu 43 tat-Trattat għandu jiġi applikat. Huwa josserva li s-sistema ta’ preferenzi mifruxa hija bbażata kemm fuq l-Artikolu 113 kif ukoll fuq l-Artikolu 43 tat-Trattat [Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3917/92, tal-21 ta’ Diċembru 1992 (ĠU L 396, p.1), u r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3668/3, ta' l-20 ta’ Diċembru 1993 (ĠU L 338, p. 22)].

Il-Gvern Olandiż jagħmel iktar enfażi fuq il-Ftehim fuq l-ostakli tekniċi tal-kummerċ. Filwaqtwaqt li l-Kummissjoni tisħaq fuq il-kompetenza esklużiva tal-Komunità għal dan il-ftehim il-ġdid, il-Gvern Olandiż isostni li “l-Komunità kisbet kompetenza esklużiva, fuq skala kbira, fil-qasam ta’ l-ostakli tekniċi tal-kummerċ" imma li “l-Istati Membri xorta għad għandhom kompetenza individwali minħabba n-natura ta’ xi direttivi, iżda wkoll minħabba l-fatt li armonizzazzjoni kompleta ma ġietx imwettqa u lanqas mhija prevista f’dan il-qasam”.

Fil-qasam tal-kummerċ tal-merkanzija, il-qofol veru tal-kunflitt bejn il-Kummissjoni min-naħa, u l-Kunsill u l-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet, min-naħa l-oħra, huwa fir-rigward tal-prodotti KEFA.

Skond il-Kummissjoni, il-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija m’għandhom bżonn l-ebda bażi legali oħra ħlief l-artiklu 113, anki jekk dawn jirrigwardaw il-prodotti KEFA jew mal-prodotti Euratom.

Il-Kummissjoni tipprova tnaqqas l-importanza li jagħtu l-partijiet l-oħra għal-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA. Din il-klawżola ta' non-attribuzzjoni ta' l-Artikolu 71 ma tirriserva l-ebda dritt ta' l-Istati Membri fis-sens ta' l-Artikolu 232(1) tat-Trattat KE.

Il-Kummissjoni tirreferi għall-opinjoni 1/75, tal-11 ta’ Novembru 1975 (Ġabra P. 1355 u speċjalment p. 1365) ,skond liema:

“huwa eskluż li (l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA) jista’ jneħħi l-effettività ta' l-Artikoli 113 u 114 tat-Trattat KEE u jaffettwa l-attribuzzjonijiet ta’ kompetenza lill-Komunità sabiex tinnegozja u tikkonkludi ftehim internazzjonali li jaqgħu taħt il-qasam tal-politika kummerċjali komuni”.

Fl-aħħar nett il-Kummissjoni tikkunsidra li mod ieħor legali sabiex jiġu konklużi ftehim kummerċjali abbażi tat-Trattat KEFA huwa dak li jsir użu mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 95.

Bil-kontra ta' dan, il-Kunsill iqis li “l-konklużjoni tal-GATT u ta' l-annessi tiegħu mill-Istati Membri, safejn id-dispożizzjonijiet tagħhom jaqgħu taħt il-kompetenza fil-qasam tal-politika kummerċjali mogħtija lilhom mill-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA, hija evidentement kompatibbli mat-Trattat”

Il-Gvern Spanjol jinsisti fuq il-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri fir-rigward tal-prodotti KEFA. Ir-Repubblika Griega hija ta' l-istess opinjoni. Hekk ukoll il-Gvern Portugiż.

Il-Gvern tar-Renju Unit ukoll jibbaża ruħu fuq l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA sabiex jikkonkludi l-kompetenza ta' l-Istati Membri, imma huwa jammetti wkoll li, kif uriet il-Kummissjoni, ir-referenza għall-Artikolu 95 tat-Trattat KEFA tista’ tkun mod legali ieħor ta' kif jiġi konkluż il-Ftehim.

Min-naħa tiegħu l-Gvern Franċiż jikkunsidra li “l-konklużjoni min-naħa tal-KEFA, abbażi ta' l-Artikolu 95 ta’ dan it-Trattat, tal-ftehim li jirrigwardaw is-sistema kummerċjali tal-prodotti KEFA ma kellux bħala effett li jitrasferixxi lil KEFA l-kompetenzi rikonoxxuti lill-Istati Membri mill-Artikolu 71 ta’ l-istess Trattat” u li “konsegwantement, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jikkonkludu huma stess il-GATT u l-annessi tegħu f'dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-kummerċ tal-prodotti KEFA li jaqgħu taħt il-kompetenza li jirriservalhom l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA”

X – Analiżi tal-Ftehim GATS u TRIPs

A – GATS

1. Il-funzjoni u l-użu tal-GATS

Għaliex Ftehim ġenerali fuq il-kummerċ tas-servizzi? F’ċerti pajjiżi żvillupati, is-settur tas-servizzi sar is-settur dominanti ta’ l-ekonomija. Skond il-Kummissjoni, xi ekonomisti jaraw din l-evoluzzjoni bħala “sinjal ta’ ristrutturazzjoni fundamentali ta’ l-ekonomija dinjija u ta’ trasferiment iktar u iktar ċar minn industrija sempliċi lejn ekonomiji ta’ pajjiżi li għaddejjin minn proċess ta’ żvilupp u li ser isiru, minħabba f’hekk, l-esportaturi prinċipali tal-prodotti manifatturati”. “L-ekonomiji żvillupati ser jesportaw prinċipalment servizzi u prodotti ta’ valur miżjud għoli (fuq proporzjoni għolja ta’ għarfien tekniku)”. “L-espansjoni tal-kummerċ internazzjonali tas-servizzi waqa’ lura meta mqabbel ma' l-espansjoni ta’ dan is-settur fl-ekonomiji nazzjonali minħabba l-fatt li l-ebda regola internazzjonali ma kienet toffri s-sigurtà u l-prevedibbiltà neċċessarja għan-nies li jaħdmu f’dan is-settur. Minn dan ħarġet l-idea li jinħoloq kuntest li jippermetti l-introduzzjoni ta’ liberalizzazzjoni permezz ta’ negozjati ta’ regoli ġodda”.

2. Natura u sustanza tal-GATS

Il-GATS jikkostitwixxi attentat sabiex il-prinċiji tal-GATT jiġu applikati fil-qasam tas-servizzi, fejn l-ostakli għall-kummerċ mhumiex dawk kostitwiti mid-drittijiet tad-dwana jew ma’ xi kwoti għall-importazzjoni, iżda minn leġiżlazzjoni li tirrigwarda l-aċċess għas-swieq u mal-klassifikazzjoni tal-fornituri tas-servizzi. Ir-regoli li għandhom jiġu segwiti għadhom mhumiex kollha definiti. Hekk kif il-Gvern Franċiz jenfasizza fuq livell iktar ġenerali fir-rigward ta' l-ODK, il-GATS jikkonstitwixxi forum ta’ negozjati sabiex jiġu żviluppati r-regoli diġà miftehma u sabiex jiġu konklużi ftehim f'oqsma ġodda.

3. Definizzjoni tas-servizzi u metodi ta' provvista

Il-kunċett ta’ servizz hija vasta ħafna għaliex din tinkludi “is-servizzi kollha mis-setturi kollha bl-eċċezzjoni tas-servizzi mogħtija fl-eżerċizzju tal-setgħa li ġej mill-gvern”. Dwar is-“servizzi mogħtija fl-eżerċizzju tal-setgħa li ġej mill-gvern”, wieħed jifhem “kull servizz li mhux mogħti la fuq bażi kummerċjali u lanqas f’kompetizzjoni ma’ fornitur jew iktar ta' servizzi” (Artikolu 1(3)(b) u (ċ), tal-GATS).

Il-kummerċ tas-servizzi jinkludi, skond l-Artikolu 1(2) tal-GATS, erba’ tipi jew modi differenti ta’ provvista ta’ servizzi -

– il-“cross-border supply” (jew "provvista transfruntaljiera") - din hija l-provvista ta’ servizz li ġejja minn Membru u li hija destinata għal Membru ieħor. Il-Kunsill jagħti dan l-eżempju - uffiċċju ta’ periti stabbilit ġewwa pajjiż A li jibgħat proġett ta’ installazzjoni elettrika lill-uffiċċju ta’ inġinjerija stabbilit ġewwa pajjiż B.

– Il-“consumption abroad” (jew konsum barra mill-pajjiż) – hija l-provvista ta' servizz fit-territorju ta’ wieħed mill-Membri intiża għal konsumatur ta’ servizzi ta' Membru kompletament differenti. Eżempju – is-servizzi offruti ġewwa pajjiż A lit-turisti ġejjin minn pajjiż B.

– Il-“commercial presence” (“preżenza kummerċjali” jew “preżenza ta’ persuni ġuridiċi” - hija l-provvista ta’ servizz minn fornitur ta' servizzi ta' Membru li jipprovdi s-servizz grazzi għall-preżenza kummerċjali fit-territorju ta’ Membru kompletament differenti. Il-“preżenza kummerċjali” tfisser, skond l-Artikolu XXVIII (d), “kull tip ta’ stabbiliment kummerċjali jew professjonali, kif ukoll fil-forma -

i) ta' formazzjoni, ta’ ksib u ta' żamma ta' personalita ġuridika, jew

ii) ta' ħolqien, jew ta' manteniment ta’ fergħa jew ta’ uffiċju ta’ rappreżentazzjoni

fuq it-territorju ta’ Membru bl-iskop li jiġi pprovdut servizz”.

Kif spjegat il-Kummissjoni, dan huwa l-każ ta’ l-istabbiliment u tal-fornitura ta' servizzi ġewwa pajjiż B min-naħa ta’ impriżi jew ta’ professjonisti ta' pajjiż A. Dan il-metodu ta' provvista ta' servizzi jintuża fis-servizzi bankarji, per eżempju.

– Il-“movement of persons” (“moviment ta’ persuni”, "preżenza ta’ persuni fiżiċi”). Din hija l-provvista ta’ servizz mingħand fornitur ta’ Membru, grazzi għal preżenza ta' persuni fiżiċi ta’ dan il-Membru fuq it-territorju ta’ Membru kompletament differenti. Skond il-Kunsill dan huwa l-każ ta’ impriżi ta' pajjiż A li jipprovdu s-servizzi tagħhom fil-pajjiż B permezz ta' ħaddiema li jkunu ġejjin mill-pajjiż A. F'dan ir-rigward, wieħed jista’ naturalment jirreferi għat-twettieq ta' xogħlijiet ta’ kostruzzjoni.

4. "Universalità" doppja tal–GATS

Il-Kunsill jisħaq li l-GATS għandha universalità doppja. Huwa jkopri, minn naħa, is-setturi kollha tas-servizzi (ara iktar ‘il fuq id-definizzjoni ta’ servizz, taħt X, A, 3): fi kliem ieħor, huma koperti t-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-assigurazzjonijiet, it-telekommunikazzjoni, is-servizzi informatiċi u awdjoviżvi, is-settur tat-turiżmu, tal-lukandi u tar-ristoranti, il-konstruzzjoni, il-professjonisti li jaħdmu għal-rashom u anki l-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa, etċ. Il-GATS ikopri, min-naħa l-oħra, l-aspetti kollha ta' l-istabbiliment u ta’ l-attività tal-fornituri tas-servizzi. Il-GATS huwa applikabbli “għall-miżuri tal-Membri li jaffettwaw il-kummerċ tas-servizzi”, hekk kif ġie ddefiniti. Għalhekk huwa jinkludi-

– il-kundizzjonijiet kollha li jirrigwardaw l-istabbiliment (permezz tat-twaqqif jew l-akwiżizzjoni ta’ kumpannija jew permezz tal-ħolqien ta’ fergħat),

– il-kundizzjonijiet kollha tas-sistemi li jirregolaw l-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet (mis-sistema li tirregola l-falliment sas-sistema fiskali jew dik li tirrigwarda l-persunal).

5. In-natura ta' l-impenji meħuda

Għandha ssir distinzjoni bejn l-impenji ġenerali u l-impenji speċifiċi.

a) impenji ġenerali

L-iktar impenn importanti huwa l-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar iffavorit (Artikolu II(1)). Madankollu, matul perjodu ta’ żmien li m’għandux jaqbeż l-għaxar snin (ara l-anness), pajjiż jista’ jżomm miżura li tiddiskrimina bejn l-imsieħba kummerċjali tiegħu sakemm din il-miżura tinsab fl-annessi, fil-lista ta’ l-eżenzjonijiet u li tkun tissodisfa l-kundizzjonijiet li hemm indikati. L-Artikolu V jipprovdi, barra minn hekk, deroga permanenti għall-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit għal ġid ta’ l-integrazzjonijiet reġjonali, u dan abbażi tal-mudell tal-Artikolu XXIV tal-GATT.

Impenn ġenerali ieħor huwa dak tat-trasparenza: kull Membru huwa, b'mod partikolari, obbligat li jippublika l-miżuri jew ir-regolamenti li jirrigwardaw is-servizzi (Artikolu III(1)), dak li l-Ftehim isejjaħ il-“miżuri ta' applikazzjoni ġenerali rilevanti li huma intiżi jew li jaffettwaw il-funzjonament ta' dan il-Ftehim”.

Għandu jissemma wkoll l-impenn li jiġu previsti proċeduri (ġudizzjarji, ta' arbitraġġ jew amministrattivi) ta' appell kontra d-deċiżjonijiet amministrattivi li jaffettwaw il-kummerċ tas-servizzi (Artikolu VI(2)).

Għandu jissemma wkoll l-impenn li kull Membru għandu sabiex jevita li fornitur li għandu monopolju fuq servizz fit-territorju tiegħu ma jaġixxix b’mod inkompatibbli mal-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit jew ma' l-impenji speċifiċi tiegħu (Artikolu VIII(1).

Fl-aħħar insibu wkoll impenji li jittieħdu fir-rigward tar-rikonoxximent ta’ l-awtoriżazzjonijiet, tal-liċenzji jew taċ-ċertifikati għall-fornituri ta' servizzi (Artikolu VII).

b) Impenji speċifiċi.

L-impenji speċifiċi li jinsabu fil-partijiet III u IV tal-Ftehim u fl-annessi jikkonsistu fl-impenn li kull Membru jagħti aċċess għas-swieq għas-servizzi u fornituri ta' servizzi ta’ kull Membru ieħor, u wkoll fl-impenn li jikkonċedi lis-servizzi u fornituri ta' servizzi ta’ kull Membru ieħor, f'dak li jirrigwarda l-miżuri li jaffettwaw il-provvista ta' servizzi, trattament xejn anqas favorevoli minn dak li huwa jagħti lis-servizzi simili tiegħu u lill-fornituri tiegħu li jipprovdu servizzi simili (prinċipju tat-trattament nazzjonali).

Ir-restrizzjonijiet li huma koperti mill-impenn li jingħata aċċess għas-swieq huma ppreċiżati fl-Artikolu XVI(2): dan essenzjalment jinvolvi r-rinunzja għall-impożizzjoni ta' limiti kwantitattivi fuq l-attività tal-fornituri ta' servizz ta' Membri oħra. Bħala eżempji, il-Kunsill isemmi limiti bħal:

– numru massimu ta’ impriżi tat-televiżjoni jew tat-trasport ikkontrollat minn impriżi jew minn ċittadini ta' pajjiżi terzi;

– numru massimu ta’ tobba “barranin”

– persentaġġ massimu ta’ parteċipazzjoni “barranija” fil-kapital ta' impriżi tat-televiżjoni, tat-trasport, etċ.

– li projbizzjoni ta' ċerti attivitajiet lill-banek jew lill-kumpanniji ta’ l-assigurazzjoni li qegħdin taħt kontroll barrani

– li jiġu stabbiliti “kwoti” fis-settur awdjoviżiv għall-produzzjonijiet ta' pajjizi terzi.

Dawn l-impenji, li la huma mingħajr kundizzjonijiet u lanqas assoluta, huma mqassma f'listi skond il-pajjiż. Membru jista’ jindika fil-lista tiegħu li huwa mhuwiex qiegħed joffri aċċess komplet għas-suq tiegħu, jimponi kundizzjonjijiet (per eżempju preżenza kummerċjali) jew inkella jħabbar xi restrizzjonijiet. Dawn il-kundizzjonijiet u restrizzjonijiet huma speċifikati fil-lista tiegħu. Dan jgħodd wkoll f'dak li jirrigwarda l-impenn tat-trattament nazzjonali.

Għall-Komunità Ewropea, il-lista ġiet iddepożitata mill-Komunità u mill-Istati Membri: madankollu l-impenji adottati jirrigwardaw kull Stat Membru individwalment u l-kundizzjonijiet u r-restrizzjonjiet mhumiex l-istess għall-Istati Membri kollha.

Dawn l-impenji speċifiċi huma l-frott ta’ negozjati multilaterali fejn ir-reċiproċità ma ġietx imfittxa settur b’settur imma b’mod globali.

6. Natura dinamika tal-Ftehim.

Il-Kunsill jisħaq fuq il-fatt li l-GATS, peress li huwa intiż sabiex jikkostitwixxi forum għan-negozjati, għandu natura dinamika. Il-Kunsill isemmi l-Artikolu XIX tal-GATS li jitratta l-obbligu li tinbeda sensiela ta’ negozjati suċċessivi sabiex ikun jista’ jiżdied progressivament il-livell ta’ liberalizzazzjoni. Għandu jissemma wkoll l-Artikolu X li jipprevedi negozjati multilaterali bbażżati fuq il-prinċipju ta' non-diskriminazzjoni fir-rigward tal-miżuri ta' salvagwardja f'emerġenza. Wieħed jista’ wkoll isemmi l-Artikolu XIII li, filwaqt li jipprevedi għall-inapplikabbiltà tal-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit għall-impenji speċifiċi għal ftugħ ta' l-aċċess għas-swieq u ta' l-għoti ta' trattament nazzjonali għall-kuntratti pubbliċi tas-servizzi, jipprovdi li, sa ċertu terminu ta' żmien, għandhom isiru negozjati multilaterali fuq dan is-suġġett. Fl-aħħar wieħed irid isemmi l-Artikolu XV li jipprevedi l-impenn ta' negozjati bl-għan li jiġu elaborati d-dixxiplini multilaterali neċċessarji sabiex jiġu evitati effetti ta' distorsjoni minħabba xi sussidji.

B – TRIPs

1. Għanijiet, funzjoni u użu

It-TRIPs għandu bħala għan prinċipali, hekk kif enfasizza l-Gvern Franċiż, li jsaħħaħ u jarmonizza, fuq skala dinjija, il-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali.

Il-Gvern Franċiż jesponi li, peress li l-isforzi li kienu tnedew għal dan il-għan f'forums oħra u, b’mod partikolari, ix-xogħlijiet mnedija bejn l-1980 u l-1984 sabiex tiġi riveduta l-Konvenzjoni ta’ Pariġi għall-protezzjoni tal-proprjetà industrijali, kienu fallew, il-pajjiżi żvillupati nsistew sabiex il-proprjetà intelletwali tiġi inkluża fin-negozjati ta’ l-Urugwaj, b’mod li jkun jista’ jittieħed vantaġġ min-natura dinamika tat-totalità tal-GATT (permezz tal-metodi ta’ negozjati tiegħu) u tal-mekkaniżmu li dan juża għas-soluzzjoni tal-kontroversji.

Il-kummerċ ta' merkanzija kontrafatta f’ċerti pajjiżi terzi (użu illeġittimu tat-trade marks, forom ta’ prodotti imitati, prodotti jew proċessi prottetti minn privattiva kontrafatti, jew ukoll kopji pirati ta’ kotba, ta’ diski jew ta’ vidjokasetts), jikkawża, hekk kif tespni l-Kummissjoni, preġudizzju kunsiderevoli fuq l-industrija tal-Komunità. In-nuqqas ta’ protezzjoni effiċjenti tal-proprjetà intelletwali f’ċerti pajjiżi terzi ġiet ikkunsidrata bħal li għandha l-istess effett fuq il-“merkanzija li tkun is-suġġett tad-drittijiet ta' proprjetà intelletwali”, daqs kull restrizzjoni oħra fuq l-importazzjoni.

Il-Kummissjoni tosserva li miżuri ta’ ritaljazzjoni kummerċjali ġew applikati kemm mill-Amerika kif ukoll mill-Komunità fir-rigward ta' pajjiżi li jew ma jassigurawx protezzjoni suffiċjenti tal-proprjetà intelletwali, jew inkella li jiddiskriminaw bejn l-imsieħba kummerċjali tagħhom. Dawn il-miżuri għenu sabiex il-pajjiżi li qiegħdin jiżvillupaw jaċċettaw l-idea ta’ tisħieħ tal-proprjetà intelletwali filwaqt li, sa dak iż-żmien, dawn kellhom it-tendenza li jikkunsidraw dan il-qasam tal-liġi biss bħala strument ta' sfruttament f’idejn il-pajjiżi industrijalizzati. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tesponi wkoll li l-pajjiżi li qiegħdin jiżvillupaw qiegħdin isiru iktar u iktar konxji tal-vantaġġi possibbli ta' protezzjoni msaħħa tal-proprjetà intellettwali f’termini ta’ motivazzjoni għall-innovazzjoni lokali.

2. Kamp ta’ applikazzjoni u mezzi adottati sabiex jintlaħqu l-għanijiet persegwiti.

Il-Ftehim TRIPs jinvolvi kamp wiesa ħafna peress li dan ikopri kemm il-proprjetà litterarja u artistika (dritt ta’ l-awtur u drittijiet relatati) kif ukoll il-proprjetà industrijali (trade marks, indikazzjonijiet ta’ provenenza u denominazzjonijiet ta' oriġini, privattivi, disinni u mudelli, għarfien tekkniku), bl-eċċezzjoni, madankollu, tal-varjetajiet ta' pjanti. (Artikolu 1(2) tat-TRIPs).

Il-parti I tal-Ftehim TRIPs (Artikoli 1 sa’ 8) fiha d-dispożizzjonijiet ġenerali u l-prinċipji fundamentali. Il-parti II (Artikoli 9 sa’ 40) tiffissa r-regoli fuq l-eżistenza, il-portata u l-eżerċizzju tad-drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Il-parti III (Artikoli 41 sa’ 61) tipprovdi l-metodi ta' kif għandhom jiġu rrispettati d-drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Il-parti IV (Artikolu 62) tagħti definizzjoni tal-proċeduri li jirrigwardaw il-ksib u ż-żamma tad-drittijiet ta' proprjetà intelletwali. Il-Parti V (Artikoli 63 u 64) tirrigwarda s-soluzzjoni ta' kontroversji. Fil-parti VI (Artikoli 65 sa’ 67), hemm id-dispożizzjonijiet tranżitorji u, fil-parti VII (Artikoli 68 sa’ 73), id-dispożizzjonijiet istituzzjonali u finali.

Il-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali li qed jipprova jistabilixxi t-TRIPs hija ta’ natura minima. It-TRIPs iħalli lill-membri tiegħu liberi li jistabbilixxu protezzjoni akbar u fl-istess ħin li jagħżlu l-mezzi l-aktar xierqa għall-implimentazzjoni tiegħu (Artikolu 1(1) tat-TRIPs).

L-applikabbiltà tal-Ftehim hija ddeterminata minn kriterju personali (dritt applikabbli għal ċerti persuni fiżiċi u ġuridiċi ċittadini ta' pajjiżi terzi, Artikolu 1(3) tat-TRIPs).

It-TRIPs jipprevedi kemm il-prinċipju tat-trattament nazzjonali (Artikolu 3), kif ukoll dak tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit (Artikolu 4). Dawn iż-żewġ prinċipji jinkludu wkoll xi eċċezzjonijiet. Għalhekk, il-prinċipju tat-trattament nazzjonali huwa validu biss bla ħsara għall-eċċezzjonijiet diġà previsti mill-Konvenzjoni ta' Pariġi għall-protezzzjoni tal-proprjetà industrijali, mill-Konvenzjoni ta’ Berna għall-protezzjoni ta' xogħlijiet letterarji u artistiċi, mill-Konvenzjoni ta' Ruma għall-Protezzjoni ta' Artisti, Produtturi ta' Fonogrammi u Organizzazzjonijiet ta' Xandara kif ukoll mit-Trattat ta’ Washington fuq il-proprjetà intelletwali fil-qasam ta’ ċirkwiti integrati. Barra minn hekk, f'dak li jirrigwarda l-artisti, interpreti jew eżekuturi, produtturi ta' fonogrammi u organizzazzjonijiet ta' xandara, l-obbligu tat-trattament nazzjonali huma limitati mid-drittijiet previsti mill-istess TRIPs (Artikolu 3(1) tat-TRIPs).

L-għanijiet tat-TRIPs huma persegwiti, kif jesponi l-Kunsill, permezz ta' żewġ metodi – l-ewwel permezz ta' referenza għal konvenzjonijiet internazzjonali li, skond l-espressjoni tal-Kumissjoni, “(igawdu) minn ċertu livell ta’ aċċettazzjoni relattivament għoli”, jiġifieri l-Konvenzjonijiet ta’ Pariġi fuq il-proprjetà idustrijali u ta’ Berna fuq il-proprjetà litterarja u artistika u konvenzjonijiet li, min-naħa tagħhom, huma wkoll intiżi għall-armonizzazzjoni tad-drittijiet kif ukoll l-għoti ta' trattament nazzjonali fl-oqsma li mhumiex armonizzati, imbagħad, permezz ta' dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi (l-“iktar elementi”) “f'oqsma”, tenfasizza l-Kummissjoni, “tal-proprjetà intelletwali fejn il-pajjiżi parteċipanti kienu jħossu l-bżonn immedjat ta’ protezzjoni iktar mifruxa”.

Ir-referenza għall-Konvenzjoni ta’ Pariġi tiġbor fiha d-dispożizzjonijiet kollha sostantivi ta’ din il-konvenzjoni: huma esklużi biss id-dispożizzjonijiet istituzzjonali, finali u tranżitorji (Artikolu 2(1) tat-TRIPs). Ir-referenza għall-Konvenzjoni ta’ Berna tirrigwarda wkoll id-dispożizzjonijiet sostantivi kollha tal-Konvenzjoni, bl-eċċezzjoni ta' dawk li jirrigwardaw id-drittijiet morali ta’ l-awturi (Artikolu 9(1) tat-TRIPs)

Id-dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi huma miġburin fil-partijiet II, III u IV tat-TRIPs.

Problema importanti li ma taqax taħt l-oqsma rregolati minn dawn id-dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi hija dik ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha [iktar 'il quddiem l-"l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha "]. Waħda mid-dispożizzjonijiet ġenerali tat-TRIPs, l-Artikolu 6, tipprovdi speċifikament li:

“Għall-għanijiet tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 3 u 4 [trattament tan-nazzjon l-iktar favorit] [għas-soluzzjoni tal-kontroversji] taħt dan il-Ftehim, xejn f'dan il-Ftehim [m'għandu jintuża sabiex jiġi trattat] l-użu sħiħ tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.”

Għandu jiġi mfakkar li l-prinċipju ta’ l-eżawriment huwa dak li jċaħħad lill-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali mill-fakultà li jużaw dawn id-drittijiet sabiex jikkontrollaw iċ-ċirkulazzjoni ta' prodotti li huma stess poġġew fis-suq jew li tpoġġew fis-suq bil-kunsens tagħhom. Skond il-Kummissjoni, mill-Artikolu 6 tat-TRIPs jirriżulta li “jekk membru japplika l-prinċipju ta’ l-eżawriment 'nazzjonali' (jew 'reġjonali' għall-unjonijiet doganali jew reġjonali), id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim TRIPs li jirrigwardaw is-soluzzjoni tal-kontroversji (inkluż l-ilmenti ta' ksur u mingħajr ma jkun hemm ksur) ma jistgħux jiġu invokati”.

L-Istati tal-Komunità, li huma obbligati li japplikaw il-prinċipju ta’ l-eżawriment fir-relazzjonijiet intrakomunitarji, huma ħielsa li jeskluduh jekk il-prodott importat ikun ġej minn pajjiż terz: dan jgħodd ukoll għall-Komunità nnifisha.

Madankollu jekk Stat Membru, għaċ-ċittadini tiegħu, japplika l-prinċipju ta’ l-eżawriment mingħajr ma jillimitah għall-każijiet ta’ tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni ġewwa Stat tal-Komunità, huwa għandu japplikaħ ukoll bl-istess mod għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi, abbażi tal-prinċipju tat-trattament nazzjonali. Bl-istess mod, il-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit jipprekludi lil kull Pajjiż Membru tat-TRIPs milli japplika regola differenti skond jekk ikunx ċittadini tat-tali pajjiż terz jew it-tali pajjiż terz ieħor.

Skond il-Kummissjoni, l-Artikolu 6 tat-TRIPs jippermetti lil Membru li “[j]kompli jopponi importazzjonijiet paralleli tal-merkanzija (…) kummerċjalizzata barra mill-pajjiż (i.e. ġewwa pajjiż terz) mill-proprjetarju tal-proprjetà intelletwali jew bil-kunsens tiegħu”. Il-Kummissjoni tqis li l-limitazzjoni tal-prinċipju ta’ l-eżawriment fir-relazzjonijiet intrakomunitarji “hija neċċesarja sabiex jiġu rrispettati d-dispożizzjonijiet tad-Dritt Komunitarji u sabiex tippermetti li l-proprjetarji Komunitarji ta' drittijiet jkunu jistgħu jikkonkwistaw swieq barranin (i.e. dawk ta' pajjiżi terzi) filwaqt li fl-istess ħin iżommu ċertu kontroll fuq l-importazzjoni (jew l-importazzjoni mill-ġdid) ta' merkanzija fuq bażi ta’ teknoloġija fi ħdan il-Kommunità”.

3. Dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi

a) Drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati

Il-protezzjoni tad-dritt ta’ l-awtur għandha testendi għall-espressjonijiet u mhux għall-ideat, metodi ta' ħidma jew kunċetti matematiċi fihom infushom (Artikolu 9(2) tat-TRIPs). It-tul ta’ żmien minimu għal protezzjoni huwa fiss (Artikolu 12).

Il-programmi tal-kompjuter għandhom ikunu protetti bħal li kieku kienu xogħolijiet letterarji taħt il-Konvenzjoni ta’ Berna (Artikolu 10(1) tat-TRIPs).

Id-drittijiet relatati li huma dawk ta’ l-artisti, tal-produtturi ta’ fonogrammi u ta’ organizzazzjonijiet ta' xandara huma inklużi u definiti (Artikolu 14 tat-TRIPs).

Dritt ta’ kerha għandu jingħata lill-awturi tal-programmi tal-kompjuter. Dan id-dritt japplika għall-awturi ta' xogħolijiet ċinematografiċi biss jekk il-kiri (a) “wassal għall-ikkupjar imxerred ta' dawn ix-xogħolijiet li jfixklu materjalment id-drittijet esklussivi ta' riproduzzjoni mogħtija f'dak il-Membru lill-awturi u l-eredi tagħhom".

b) Proprjetà industrijali

i) Trade marks

Il-protezzjoni li għandha tingħata lit-trade marks tgħodd kemm għal dawk ta' prodotti kif ukoll għal dawk ta' servizzi.

Is-sinjali li jistgħu jikkonstitwixxu trade mark huma ddeterminati u d-drittijiet mogħtija mit-trade mark huma ddefiniti (Artikoli 15(1) u 16(1) tat-TRIPs).

Ir-reġistrabbilità tat-trade mark tisa’ tkun suġġetta għall-użu tagħha, madankollu l-użu attwali tat-trade mark m'għandux ikun kundizzjoni biex timtela applikazzjoni ta' reġistrazzjoni (Artikolu 15(3)). It-tul ta' żmien minimu għar-reġistrazzjoni u għat-tiġdid tagħha huwa fiss (Artikolu 18). Fil-każ ta’ l-introduzzjoni ta’ obbligu ta’ użu, it-TRIPs jiffissa tul ta’ żmien minimu ta' nuqqas ta' użu li jista’ jwassal għat-tħassir tat-trade mark (Artikolu 19).

Il-protezzjoni tat-trade marks mogħtija mill-Artikolu 6a tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi ġiet estiża għat-trade marks ta' servizzi (Artikolu 16(2)) u lil hinn miċ-ċirku tal-prodotti simili (Artikolu 16(3)).

Il-Membri tat-TRIPs għandhom il-fakultà li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet ta' l-għoti ta' liċenzji u taċ-ċessjonijiet. Madankollu, l-għoti ta' liċenzji obbligatorji huwa eskluż u ċ-ċessjoni tat-trade mark tkun tista’ sseħħ mingħajr trasferiment simultanju ta' l-impriża proprjetarja tat-trade mark.

ii) Indikazzjonijiet ġeografiċi.

It-Taqsima 3 tal-Parti II tat-TRIPs tipprovdi dispożizzjonijiet preċiżi ħafna dwar il-protezzjoni li għandha tiġi assigurata lill-indikazzjonijiet ġeografiċi, mifhuma bħala "indikazzjonijiet li jidentifikaw li oġġett ġej minn territorju ta' Membru, jew reġjun jew lokalità f'dak it-territorju, fejn il-kwalità, reputazzjoni jew xi karatteristika oħra partikolari ta' l-oġġett hija attriwibbli essenzaliment għall-oriġini ġeografika" (Artikolu 22(1) tat-TRIPs).

B'mod ġenerali dan jikkonsisti fil-prevenzjoni ta':

"a) l-użu, fid-deżinjazzjoni jew il-preżentazzjoni tal-prodottta' kwalunkwe mezz fid-deskrizzjoni jew preżentazzjoni ta' l-oġġetti li jindika jew jissuġġerixxi li l-oġġett msemmi ġej minn żona ġeografika li mhuwiex il-post ta' l-oriġini ta' veru b'mod li jista' jqarraq il-ħsieb tal-pubbliku dwar l-oriġini ġeografika ta' l-oġġett

b) kwalunkwe użu li jkun att ta' kompetizzjoni inġusta fit-tifsira ta' l-Artikolu 10bis tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967).” (Artikolu 22(2) tat-TRIPs).

Protezzjoni msaħħa għandha tiġi stabbilita favur l-indikazzjonjiet ġeografiċi għall-inbejjed u għall-ispirti: il-mezzi ta' prevenzjoni ta' l-użu ta’ indikazzjoni ġeografika li tidentifika xi nbejjed jew xi spirti li ma jkunux veru ġejjin mill-post indikat għandhom ikunu jistgħu jintużaw “anki meta l-oriġini vera ta' l-oġġetti hi indikata mill-indikazzjoni ġeografika wżata fit-traduzzjoni jew li jkollha magħha espressjonijiet bħal-"tip", "stil", "imitazzjoni", jew [oħrajn] ” (Artikolu 23(1, tat-TRIPs).

Madankollu dawn ir-regoli huma validi biss għall-ġejjieni. Fil-fatt :

“"Xejn f'din it-taqsima m'għandu jirrikjedi li Membru jipprevjeni użu kontinwu u simili ta' indikazzjoni ġeografika partikolari ta' Membru [ieħor] li tidentifika l-inbejjed u l-ispirti b'konnessjoni ma' l-oġġetti jew servizzi minn ċittadini tiegħu [jew minn persuni residenti fuq it-territorju tiegħu] li użaw dik l-indikazzjoni ġeografika b'mod kontinwu għal oġġetti jew servizzi li huma l-istess jew relatati fit-territorju [ta'] dak il-Membru jew (a) għal mill-inqas 10 snin qabel il-15 ta' April 1994 jew (b) f'bona fide qabel dik id-data" (Artikolu 24(4) tat-TRIPs).

iii) Disinni u mudelli industrijali

Is-settur ta’ l-estetika industrijali huwa wkoll kopert mit-TRIPs. Għandha tiġi garantita protezzjoni lid-disinni u l-mudelli industrijali ġodda jew oriġinali (Artikolu 25(1). Il-portata tal-protezzjoni hija definita u t-tul minimu ta’ żmien ġie ffissat (Artikolu 26).

B’mod partikolari għat-tessuti, il-mezzi ta’ protezzjoni m'għandhomx ikunu tali li jikkompromettu inġustament il-possibbiltà li wieħed ikun jista’ jikseb din il-protezzjoni (Artikolu 25(2) tat-TRIPs).

iv) Privattivi

Fit-Taqsima 5 tal-parti II fuq il-patenti [iktar il-quddiem il-"privattivi"], wieħed isib l-ewwel xi dispożizzjonijiet fuq il-privattibbiltà (Artikolu 27). Għalhekk, kull invenzjoni ta’ prodott jew proċessi, mingħajr ebda diskriminazzjoni fuq is-settur teknoloġiku, għandha tkun tisa' tingħata privattiva (l-istess Artikolu). Madankollu, il-pajjiżi li għadhom qiegħdin jiżżvillupaw qegħdin jingħataw il-possibbiltà li jittardjaw, matul ċertu perjodu ta’ żmien, milli jimplimentaw l-obbligu li jestendu l-protezzjoni għall-privattivi ta’ prodotti fl-oqsma tat-teknoloġija jew, skond id-dritt tagħhom, il-privattibbiltà hija eskluża fid-data ġenerali ta' l-applikazzjoni tal-Ftehim (Artikolu 65(4)). Id-drittijiet mogħtija mill-privattivi huma definiti (Artikolu 28) u għandu jkollhom terminu ta' protezzjoni minimu ta’ għoxrin sena (Artikolu 33). Fl-aħħar nett, l-Artikolu 31 jipprovdi dispożizzjonijiet intiżi sabiex jillimitaw il-kundizzjonijiet abbażi ta' liema jkunu jistgħu jingħataw il-liċenzji obbligatorji.

v) Disinni ta' arranġament (Topografiji) ta' ċirkwiti integrati

Id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw it-topografiji taċ-ċirkwiti integrati huma intiżi sabiex jagħmlu tajjeb għan-nuqqasijiet tat-Trattat ta’ Washington fuq il-proprjetà intelletwali fil-qasam taċ-ċirkwiti ntegrati. Dawn jiddefinixxu kemm il-portata tad-dritt li għandu jingħata (Artikolu 36) kuf ukoll it-termini tal-protezzjoni (Artikolu 38).

vi) Protezzjoni ta’ informazzjoni teknika mhux żvelata

Il-Membri tat-TRIPs huma obbligati jipproteġu, kontra l-kompetizzjoni inġusta, l-informazzjoni mhux żvelata (Artikolu 39(1)). Il-possessuri leġittimi ta’ din l-informazzjoni għandu jkollhom il-possibbiltà li jipprevjenu li din l-informazzjoni "[tiġi żvelata lill-terzi jew li tiġi akwistata, jew użata minnhom,] mingħajr il-kunsens tagħhom b'mod mhux skond il-prattika kummerċjali onesta. Din il-protezzjoni hija suġġetta għall-kundizzjoni li din l-informazzjoni tkun sigrieta, ikollha valur kummerċjali proprju għaliex tkunu sigrieta, u li kienet is-suġġett, min-naħa tal-persuna li għandha l-kontroll legali tagħha, ta' provedimenti sabiex din tinżamm sigrieta (Artikolu 39(2)).

vii) Kontroll tal-prattiċi anti-kompetittivi fil-liċenzji kuntrattwali.

Il-Membri rrikonoxxew li ċerti prattiċi jew klawżoli fil-qasam ta' liċenzji fuq il-proprjetà intelletwali, li jillimitaw il-kompetizzjoni, jista' jkollhom effetti ħżiena fuq il-kummerċ u jostaklaw it-trasferiment u d-diffużjoni tat-teknoloġiji (Artikolu 40). Għalhekk it-TRIPs jagħtihom id-dritt li jispeċifikaw il-prattiċi u l-kundizzjonijiet li jistgħu jikkonstitwixxu użu abbużiv tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali u li jadottaw miżuri xierqa sabiex jipprevjenu jew jikkontrollaw dawn il-prattiċi.

4. Dispożizzjonijiet speċifiċi ta' proċedura (mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali).

Sabiex tintlaħaq protezzjoni uniformi minima tal-proprjetà intelletwali, mhux biżżejjed li jiġi definit il-kontenut tad-diversi drittijiet li għandhom jiġu rikkonoxuti. Iżda hemm bżonn li jiġu pprovduti “mezzi effettivi u xierqa” sabiex dawn jiġu infurzati (ara l-preambolu tat-TRIPs, [punt (c)]). Huwa dan li jispjega l-eżistenza tal-parti III tat-TRIPs li tirrigwarda l-proċeduri li l-Istati Membri għandhom jadottaw b'tali mod li jippermettu azzjoni effikaċi kontra kull att li jista jkun ta' ħsara għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali koperti mit-TRIPs (Artikolu 41(1)). Din il-parti III telenka, minn naħa, il-miżuri li l-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali għandhom ikunu jistgħu jirrikjedu mill-awtoritajiet ġudizzjarji, amministrattivi u doganali, kemm kontra l-preġudizzji tad-drittijiet tagħhom kif ukoll kontra r-riskji ta’ preġudizzju tad-drittijiet (a), u timponi, min-naħa l-oħra, li l-proċeduri li permezz tagħhom dawn il-miżuri jkunu jistgħu jinkisbu jkunu jissodisfaw ċerti eżiġenzi (b).

a) Rimedji

It-TRIPs fl-istess ħin jipprevedi kemm miżuri intiżi sabiex iwaqqfu jew jillimitaw il-preġudizzji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali (Inġunżjoni sqabiex jitwaqqaf l-abbuż, danni, is-sekwestru jew il-qerda ta’ l-oġġetti kontrafatti, sanzjonijiet penali) kif ukoll il-miżuri intiżi sabiex jipprevjenu l-preġudizzji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali (miżuri proviżorji, sospensjoni ta' rilaxx mill-awtoritajiet doganali) .

L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li jordnaw lil min ikun qiegħed iwettaq il-ksur li jieqaf milli jippreġudika d-drittijiet tal-proprjeta intellettwali ta' min jagħmel it-talba (Artikolu 44(1))

L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li jikkundannaw lil min ikun qiegħed iwettaq il-ksur li jħallas lill-proprjetarju tad-dritt miksur id-danni xierqa jekk min iwettaq il-ksur kien jaf jew jew kellu motivi raġjonevoli sabiex ikun jaf li l-attività tiegħu kienet ta' preġudizzju għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali (Artikolu 45(1).

L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu wkoll ikollhom is-setgħa li jordnaw li l-merkanzija li tkun ta' preġudizzju għal dritt tal-proprjetà intelletwali jiġu mneħħija mill-kanali tal-kummerċ mingħajr ebda kumpens jew meqruda, dejjem jekk, f’dan l-aħħar każ, dan ma jmurx kontra l-ħtiġijiet kostituzzjonali eżistenti (Artikolu 46).

Għandhom jiġu stabbiliti sanzjonijiet penali li jistgħu jwasslu għal-priġunerija, għal atti intenzjonali ta’ kontrafazzjoni ta’ trade mark jew ta’ piraterija li jkunu ta' preġudizzju għad-dritt ta’ l-awtur, u li ġew magħmulha fuq skala kummerċjali (Artikolu 61).

F'dak li jirrigwarda l-miżuri ta’ prevenzjoni, dawn huma ta' żewġ tipi.

L-ewwel nett, l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li jippreskrivu l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji effettivi u fil-pront sabiex jipprevjenu t-twettieq ta' att li jkun ta' preġudizzju għal-dritt tal-proprjetà intelletwali (Artikolu 50(1)). Jekk jkun il-każ, dawn il-miżuri jistgħu jiġu adottati mingħajr ma' l-parti l-oħra tinstema (Artikolu 50(2)), madankollu din tista’ iktar tard titlob reviżjoni (Artikolu 50(4).

Wara dan, il-Membri għandhom jistabbilixxu proċeduri li jippermettu lill-proprjetarju, li jkollu raġunijiet validi sabiex jissuspetta li x'aktarx ikun hemm importazzjoni ta’ merkanzija bi trade mark kontrafatta jew xi merkanzija pirata li tkun ta' preġudizzju għad-dritt ta’ l-awtur, li jippreżenta lill-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji kompetenti, applikazzjoni bil-miktub intiża għas-sospensjoni tar-rilaxx ta’ din il-merkanzija min-naħa ta’ l-awtoritajiet doganali. Il-Membri jistgħu jfasslu xi miżuri simili għal-preġudizzji oħra tad-dritt tal-proprjetà intelletwali (Artikolu 51).

Dawn il-miżuri ta’ sospensjoni tar-rilaxx tal-merkanzija huma wkoll ta’ natura proviżorja. Iż-żamma tagħhom hija suġġetta għat-tnedija ta' proċedura fuq il-mertu (Artikolu 55).

b) Garanziji proċedurali

Il-proċeduri intiżi sabiex jiġu infurzati d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali għandhom ikunu imparzjali u ġusti (Artikolu 41(2)). L-eżiġenza tan-natura imparzjali u ġusta tal-proċeduri hija preċiżata b’modi differenti.

Il-proprjetarji tad-dritt għandu jkollhom aċċess għall-proċeduri ġudizzjarji ċivili intiżi sabiex jinfurzaw id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, u l-konvenuti għandu jkollhom id-dritt għal notifika bil-miktub f'ħin xieraq u li jkollu fih biżżejjed dettalji, inklużi l-bażi tal-pretensjonijiet (Artikolu 42). Il-partijiet għandhom jiġu awtorizzati sabiex jiġu rrappreżentati minn avukat indipendenti u l-preskrizzjonijiet f'dak li jirrigwarda l-preżenza obbligatorja tal-persuna akkużata m’għandhomx jkunu eċċessivi (Artikolu 42). Il-partijiet kollha involuti f’dawn il-proċeduri għandu jkollhom id-dritt li jiġġustifikaw il-pretensjonijiet tagħhom u li jippreżentaw l-element ta’ prova kollha rilevanti (Artikolu 42), u għandu jkollhom id-dritt li jeżiġu mill-parti avversarja l-elementi ta' prova li jkunu fil-pussess tagħha (l-Artikolu 43). Id-deċiżjonijiet fuq il-mertu għandhom ikunu bbażati esklużivament fuq l-elementi ta’ prova li fir-rigward tagħhom il-peartijiet kellhom l-opportunità li jinstemgħu u għandhom ikunu, kemm jista’ jkun, bil-miktub u mmotivati (Artikolu 41(3).

Il-partijiet għandu jkollhom id-dritt li jappellaw quddiem awtorità ġudizzjarja kontra d-deċiżjonijiet amministrattivi finali u kontra d-deċiżjonijiet ġudizzjarji inizjali (Artikolu 41(4)).

Il-possibbiltà ta' danni għandha tkun prevista kontra l-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali li jużaw b’mod inġust u abbużiv il-proċeduri li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom (Artikolu 48(4)).

XI – Politika Kummerċjali Komuni, GATS u TRIPs – pożizzjonijiet tal-partijiet fil-proċedura.

Kif ġie diġà ndikat, hemm nuqqas ta’ qbil totali bejn il-Kummissjoni minn naħa, u l-Kunsill u l-Pajjiżi li pppreżentaw osservazzjonijiet u l-Parlament Ewropew min-naħa l-oħra dwar l-inklużjoni ta' l-oqsma koperti mill-GATS u mit-TRIPs fil-politika kummerċjali komuni fil-kuntest ta' liema l-Komunità għandha kompetenza esklużiva abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat KE.

Il-pożizzjonijiet tal-partijiet fuq il-GATS u t-TRIPs ser jiġu eżaminati suċċesivament.

A – GATS

Fit-teżi prinċipali tagħha, il-Kummissjoni tgħid li s-servizzi koperti mill-GATS jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni. Din ta’ l-aħħar ma tistax tiġi llimitata biss għall-merkanzija. Essenzjalment il-Kumissjoni ssostni li kull ftehim li jista’ jinfluwenza direttament jew indirettament il-volum jew l-istruttura tal-moviment tal-kummerċ huwa ftehim ta' politiku kummerċjali u għandu jiġi konkluż fuq il-bażi tal-Artikolu 113.

Liema huma l-argumenti prinċipali tagħha?

– L-ewwel nett, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li enfasizzat li “il-kunċett ta’ politika kummerċjali għandu l-istess kontenut, sew jekk ikun applikat fl-sfera ta’ l-azzjoni internazzjonali ta’ Stat jew inkella f'dik tal-Komunità” (opinjoni 1/75, iċċitata iktar ‘il fuq, bmod partikolari p. 1362, ir-raba’ paragrafu). Issa, skond il-Kumissjoni l-ebda Stat Membru ma jista’ jippretendi serjament li l-kummerċ tas-servizzi mhuwiex kummerċ u li l-ftehim li jikkonkludi f’dan il-qasam ma jaqgħux taħt il-politika kumerċjali tiegħu.

– Ir-impenji jew is-similaritajiet msemmija mill-ekonomisti bejn il-merkanzija u s-servizzi, peress li ż-żewġ setturi jinsabu miġbura fl-isfera kummerċjali.

– Id-duttrina legali li, fis-sitwazzjoni attwali, tgħid, b’mod prattikament unanimu, li l-kummerċ tas-servizzi jagħmel parti mill-politika kummerċjali komuni. Madankollu l-Kumissjoni tammetti li xi rappreżentanti ġejjin mid-duttrina “l-iktar moderata” jeskludu s-servizzi pprovduti permezz ta’ xi kumpannija li tinsab fil-pajjiż fejn is-servizzi jingħataw. Skond il-Kumissjoni, mhemm l-ebda raġuni għaliex għandha ssir distinzjoni bejn il-fornitura transfruntaljiera diretta tas-servizzi, li, waħedha, tkun tagħmel parti mill-politika kummerċjali komuni u l-fornitura ta' servizzi permezz ta’ preżenza kummerċjali li tkun tagħmel parti minn politika esterna ta' kumpannija.

– L-iskop prinċipali tal-GATS li huwa l-liberaliżżazjoni tal-kummerċ tas-servizzi.

– L-istrumenti adottati (trattament tan-nazzjon l-iktar favorit, transparenza) li huma strumenti tradizzjonali tal-politika kummerċjali. L-istess jista’ jingħad għad-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-aċċes għas-swieq u għat-trattament nazzjonali. Il-lista ta’ impenji speċifiċi, anki jekk dawn jirriġwardaw, fil-parti l-kbira tagħhom, ostakoli regolamentatorji, jistgħu jiġu mqabbla mal-listi ta’ tariffi tal-Membri fis-settur tal merkanzija.

Barra minn dan, il-Kummissjoni tipprova turi li d-dispożizzjonijiet tal-GATS jistgħu jiġu faċilment mqabbla mad-dispożizzjonijiet tal-GATT.

Is-sovrapożizzjoni bejn il-merkanzija u s-servizzi tirriżulta wkoll mill-possibbiltà ta’ miżuri ta’ ritaljazzjoni reċiproka ["cross-retaliation"], u din is-sovrapożizzjoni tikkonferma li l-merkanzija u s-servizzi jagħmlu parti mill-istess politika kummerċjali.

Il-klawżoli li jirrigwardaw in-negozjati ulterjuri (ara iktar ‘il fuq X., A., 6., Natura Dinamika tal-GATS) “ma jistgħux ibiddlu l-bażi legali tal-ftehim attwalment eżaminat”. “Kull ftehim li jirriżulta minn dawn id-dispożizzjonijiet għandu jerġa jiġi evalwat speċifikament sabiex tiġi ddeterminata l-bażi legali tiegħu”

Il-fatt li s-setturi koperti mill-GATS mhux kollha huma armoniżżati mid-dritt Komunitarju u li jibqgħu, f’ċerti każijiet, irregolati mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, ma jikkontestax, skond il-Kummissjoni, il-kompetenza tal-Komunità. “Il-GATT, u b’mod partikolari d-dispożizzjoni tiegħu dwar it-trattament nazzjonali, jaffettwa l-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali ta' l-Istati Membri (per eżempju l-liġijiet fiskali), wara diversi snin mingħajr ma qatt ma ġie sostnut li dan, parzjalment, jaqa' taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri”.

Il-Kummissjoni tipprovdi, biex tikkonkludi, żewġ preċiżazzjonijiet fuq l-Artikoli 59 u 75 tat-Trattat KE.

It-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 59 tat-Trattat KE, li jagħti lill-Kunsill is-setgħa li jestendi l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu għal servizzi mogħtija minn ċittadini ta’ Stat terz u li jkunu stabbiliti fil-Komunità, jipprekludi l-inklużjoni tal-kummerċ tas-servizzi fl-Artikolu 113 tat-Trattat KE? Le, tirrispondi l-Kummissjoni. Din hija dispożizzjoni interna u mhux dispożizzjoni ta’ politika kummerċjali komuni. “Din ma tistax iservi bħala bażi legali għall-politika konvenzjonali li hija meqjusa li tkopri l-metodi kollha ta' provvista internazzjonali ta’ servizzi, bħalma huwa l-GATS.”

Il-GATS, peress li jikkonċerna wkoll it-trasport, jaqa taħt l-Artikolu 75 li jagħti lill-istituzzjonijiet il-kompetenza interna (ara s-sentenza tal-31 ta’ Marzu 1971, magħrufa bħala “ERTA”, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, 22/70, Ġabra p. 263, fuq il-paralleliżmu tal-kompetenzi interni u esterni)? Ir-risposta tal-Kummissjoni hija waħda negattiva. Tista’ ssir referenza għall-preċedent ERTA sabiex jiġu konklużi xi ftehim fis-setturi tal-politika tat-trasport li ma jkunux ta’ natura kummerċjali. Barra minn hekk, fis-setturi tat-trasport, il-Kunsill adotta numru ta’ miżuri restrittivi ta’ kummerċ, b'mod partikolari sanzjonijiet ekonomiċi, ibbażati fuq l-Artikolu 113, li jinkludu l-interruzzjoni tal-kummerċ tas-servizzi tat-trasport.

Il-partijiet l-oħra kollha fil-proċedura huma fermament ostili lejn l-opinjoni mogħtija mill-Kummissjoni.

Skond il-Kunsill, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta' politika kummerċjali komuni li tirrakkomanda l-Kummissjoni twassal sabiex din tiġi ttrasformta f’politika komuni fil-qasam tar-relazzjonijiet ekonomiċi esterni. Fl-ekonomija dinjija, il-fluttwazzjonijiet tar-rati tal-kambju jew id-differenzi bejn is-salarji jinfluwenzaw il-volum u t-tendenzi tal-kummerċ internazzjonali, b’mod iktar sinjifikattiv milli l-varjazzjonijiet tat-tariffa tad-dwana, biex jingħata eżempju. “Jekk it-teżi tal-Kummissjoni tiġi segwita, għandu neċessarjament jiġi kkonkluż li l-Komunità għandha, abbażi ta' l-Artikolu 113, kompetenza esklużiva sabiex tirregola r-rata tal-kambju tal-muniti ta' l-Istati Membri jew sabiex timplementa politika ta' ffissar tas-salarji. Interpretazzjoni bħal din tiżvojta kompletament il-kontenut tal-kompetenza ta' l-Istati Membri fil-qasam tal-politika ekonomika, minn ta’ l-anqas f'dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet esterni”.

Matul il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika, il-Kummissjoni kienet ipproponiet tkabbir simili tal-kompetenzi tal-Komunità. Il-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni kellu jiġi mibdul minn dak ta' politika komuni fil-qasam tar-relazzjonijiet ekonomiċi esterni, li kellu jinkludi b’mod partikolari “il-miżuri ekonomiċi u kummerċjali fil-qasam tas-servizzi, tal-kapital, tal-proprjetà intelletwali, ta’ l-investiment, ta' l-istabbiliment u tal-kompetizzjoni”, qasam li għandu limiti estensibbli. Din il-politika kellha taqa taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità (Artikolu Y 17(2) tal-proposta tal-Kummissjoni). Il-Komunità kellha tiġi rrappreżentata esklużivament mill-Kummissjoni fir-relazzjonijiet ma’ pajjiżi terzi, ma' l-organiżżazzjonijiet internazzjonali u fil-konferenzi internazzjonali.

Skond il-Kunsill, il-Kummissjoni qed tipprova, fit-talba tagħha għal opinjoni, tara li jiġu kkonfermati, permezz ta' interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja, proposti li kienu rrifjutati waqt il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika. Dan l-argument jinstab ukoll fl-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż, Daniż u tar-Renju Unit.

Il-Kunsill effettivament ma jagħmilx distinzjoni bejn l-argumenti li huwa jiżviluppa sabiex jeskludi s-servizzi mill-politika kummerċjali u dawk li huwa jinvoka, meta jeżamina t-teorija tal-paralleliżmu tal-kompetenzi nterni u esterni, biex jikkonkludi għall-kompetenza maqgħuda tal-Komunità.

Skond il-Kunsill, il-GATS jirrigwarda prinċipalment il-provvista tas-servizzi mogħtija minn preżenza kummerċjali fil-pajjiż tad-destinatarju ta' dawn is-servizzi. Dan jirrigwarda n-natura stess tas-servizzi. Dawn ta’ l-aħħar jiġu kkunsmati jew użati fl-istess ħin meta huma jiġu pprovduti u ma jistgħux jinħażnu jew jiġu ttrasportati, konsegwentement dawn iridu jiġu kkunsmati fuq il-post fejn ġew ipprovduti. Issa, ir-regolamentazzjoni tal-preżenza kummerċjali tkun tfisser ir-regolamentazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ l-istabbiliment tal-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi kif ukoll is-sistema legali li għandha tapplika għalihom wara dan l-istabbiliment.

Skond il-Kunsill, din is-sistema ta’ l-ewwel stabbiliment hija rregolata mid-dritt nazzjonali u ma taqax taħt il-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni. Hekk ukoll, fir-rigward tal-konsum barra mill-pajjiż (per eżempju turisti indjani li jżuru Franza), il-Kunsill josserva li l-kompetenzi fil-qasam tat-turiżmu jibqgħu f'idejn l-Istati Membri, u li proposta sabiex il-kompetenża f'dan il-qasam tingħadda lill-Komunità ġiet irrifjutata matul il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika. F'dak li jirrigwarda l-“moviment tal-persuni”, il-Kunsill josserva li d-dħul u s-soġġorn fl-Istati tal-Komunità ta' persuni fiżiċi, ċittadini ta’ pajjiżi terzi, impjegati minn fornitur ta' servizzi ta' pajjiż terz jaqa taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali u jiddependi biss fuq il-kompetenza ta' l-Istati Membri. F'dak li jirrigwarda l-provvisti transfruntaljieri, il-Kunsill jisħaq li l-kompetenza ta' l-Istati Membri sabiex jirregolaw dan il-“kummerċ internazzjonali tas-servizzi” qatt ma ġie kkontestat. “Stat Membru jista’ jintroduċi “kwoti għaċ-ċinema” intiżi sabiex jobbligaw lis-swali taċ-ċinema jirriżervaw parti minima għall-wiri tal-films prodotti fi ħdan il-Komunità u sabiex jillimitaw, konsegwentement, il-possibbiltà ta’ diffużjoni ta’ films li mhux tal-Komunità.” Fil-qosor, skond il-Kunsill, il-kummerċ internazzjonali tas-servizzi jaqa' taħt l-Artikolu 113 biss safejn is-servizzi in kwistjoni jkunu direttament konnessi mal-provvista tal-merkanzija (per eżempju l-muntaġġ ta’ magna).

Il-Gvern tar-Renju Unit jiżviluppa argument iktar speċifiku fir-rigward tal-portata tal-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni.

L-ewwel nett josserva li, f'dak li jirrigwarda s-servizzi, il-kapitoli tat-Trattat fuq l-istabbilimenti u s-servizzi jirrigwardaw biss iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri. Huwa biss ċittadin ta' Stat Membru li huwa awtorizzat li joħloq stabbiliment prinċipali ġewwa Stat Membru. Huwa biss ċittadin ta’ Stat Membru stabbilit ġewwa Stat Membru li jista’ jwaqqaf stabbiliment sekondarju ġewwa Stat Membru ieħor. Huma biss, ukoll, iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri li jistgħu jieħdu vantaġġ mill- libera li jiġu pprovduti servizzi, anki jekk it-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 59, jipprevedi l-possibbiltà li dan il benefiċju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi jiġi estiż għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi stabbiliti ġewwa Stat Membru.

Ir-Renju Unit wara dan isostni li l-interpretazzjoni litterali tal-Artikolu 113, li tillimita din id-dispożizzjoni għall-kummerċ ta' merkanzija, hija effettivament kooerenti mas-sistema tat-Trattat. Fil-fatt, “jekk l-Istat jistgħu jżommu politika kummerċjali differenti, jiġifieri jissuġġettaw l-importazzjonijiet li ġejjin minn pajjiżi terzi għal regoli differenti f'dak li jirrigwarda t-tariffi u ta’ kontinġenti, dan ikun ifisser żvijar mill-moviment kummerċjali”. Bil-kontra ta' dan, dan ir-riskju ma jeżistix għas-servizzi. F’dan il-każ “mhemmx ir-riskju li l-fornituri ta' servizzi jew il-persuni li għandhom l-intenzjoni li jistabillixxu ruħhom ġewwa Stat Membru li jimponi xi restrizzjonijiet fuq ċittadini ta' pajjiżi terzi jagħmlu dan permezz ta’ Stat Membru li jkollu regoli iktar permissivi. Jekk Stat Membru jippermetti lil ċittadin ta' pajjiż terz li jagħmel attività ta’ servizz fuq it-territorju tiegħu, dan iċ-ċittadin ma jakkwistax b’daqshekk id-dritt li jeżerċita attività ta’ servizz fi Stat Membru ieħor, dejjem sakemm dan ma jkunx ċittadin ta’ Stat Membru”. “Għalhekk, l-ebda loġika (…) ma timponi l-eżistenza ta’ politika kummerċjali komuni esklużiva fil-qasam tas-servizzi, filwaqt li teżisti loġika imperattiva li timponi politika kummerċjali komuni esklużiva fil-qasam tal-merkanzija.”

Anki jekk wieħed qed jitkellem dwar “kummerċ ta’ servizzi”, il-problemi li dan jippreżenta huma differenti ħafna minn dawk li jippreżentaw il-prodotti. Għas-servizzi, il-kwistjonijiet essenzjali huma prinċipalment l-istabbiliment ta’ kumpanniji barranin, l-investimenti diretti tagħhom, il-moviment liberu tal-persuni li huma neċessarji għall-provvista tas-servizzi kif ukoll il-leġiżlazzjoni li tirrigwarda l-aċċess għall-professjonijiet tas-servizzi.

Ir-Renju Unit ifakkar, fl-aħħar nett, li l-Ftehim GATS ikopri wkoll is-servizz tat-trasport u li l-annessi tiegħu jkopru t-trasport bl-ajru kif ukoll in-negozjati fuq it-trasport marittimu. Huwa jirreferi għall-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 61, għall-Artikolu 74 tat-Trattat KE u għall-ġurisprudenza (sentenza ERTA, iċċitata iktar ‘il fuq, u l-opinjoni 1/76, tas-26 ta’ April 1977, Ġabra p.741, fuq l-abbozz ta’ ftehim dwar Ċentru ta’ l-Ewropa ta’ l-immobiliżazzjoni tan-navigazzjoni interna) sabiex jikkonkludi li “huwa t-titolu fuq it-trasport u dan it-titolu biss li, fit-Trattat, jikkonstitwixxi l-bażi tal-ftehim mal-pajjiżi terzi fil-qasam ta' provvista ta' servizzi tat-trasport”.

F'dan ir-rigward, ir-Renju Unit jerġa jinvoka l-prassi tal-Kunsill. Meta dan ħa miżuri esterni li essenzjalment kellhom l-għan li jirregolaw it-trasport, huwa għamel dan abbażi tat-titolu fuq it-trasport. Ir-Renju Unit f'dan ir-riġward jirreferi għad-deċiżjoni tal-Kunsill 80/50/KEE, tal-20 ta’ Diċembru 1979, li tistabbilixxi proċedura ta' konsultazzjoni dwar ir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri u bejn pajjiżi terzi fil-qasam tat-trasport bl-ajru u dwar l-azzjoni relatata ma' dawn il-ħwejjeġ fi ħdan l-organizzazzjonijiet internazzjonali (ĠU 1980, L 18, p. 24), għad-deċiżjoni tal-Kunsill 82/505/KEE, tat-12 ta’ Lulju 1982, li tikkonkludi l-Ftehim dwar il-Ġarr Internazzjonali ta' Passiġġieri fit-Triq permezz tas-Servizzi Okkażjonali tal-Coach jew ix-Xarabank (ASOR) (ĠU L 230, p. 38), ftehim konkluż bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea, minn naħa, u l-Awstrija, Spanja, il-Finlandja, in-Norveġja, il-Portugall, l-Iżvezja, l-Iżvizzera u t-Turkija, min-naħa l-oħra, ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4055/86, tat-22 ta’ Diċembru 1986, li japplika l-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tat-trasport marittimu bejn l-Istati Membri u bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi (ĠU L 378, p. 1), id-Deċiżjoni tal-Kunsill 92/384/KEE, tat-22 ta’ Ġunju 1992, dwar il-konklużjoni tal-ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea, ir-Renju tan-Norveġja u r-Renju ta' l-Iżvezja fil-qasam ta’ l-avjazzjoni ċivili (ĠU L 200, p. 20), id-Deċiżjoni tal-Kunsill 92/577/KEE, tas-27 ta’ Novembru 1992, dwar il-konklużjoni tal-ftehim bejn il-Komunità Ekonimika Ewropea, u r-Reppublika ta’ l-Awstrija fil-qasam tat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija u bit-trieq (ĠU L 373, p. 4), id-Deċiżjoni tal-Kunsill 92/578/KEE, tat-30 ta’ Novembru 1992, li tikkonċerna l-konklużjoni tal-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u l-Konfederazzjoni Żvizzera fuq it-trasport ta' merkanzija bit-triq u bil-ferrovija (ĠU L 373, p.26). F'dak li jirrigwarda dawn l-aħħar żewġ deċiżjonijiet, ir-Renju Unit jenfasizza li l-Kummissjoni kienet ipproponiet bħala bażi legali l-Artikolu 113 tat-Trattat KEE, iżda li l-Kunsill iddeċieda li juża l-Artikolu 75 tat-Trattat KEE bħala bażi legali.

Il-Gvern Franċiż, l-ewwel nett, jiġbed l-attenzjoni fuq il-kamp ta’ applikazzjoni wiesgħa ħafna tal-Ftehim ODK li:

“potenzjalment jestendi għal kull qasam ekonomiku marbut ma’ l-iżvilupp tal-kummerċ. Dan il-kamp għalhekk jista’ jkopri t-totalità tal-politiki tal-Komunità. Dan evidentement ma jfissirx li dawn il-politiki, meta dawn jiġu pproġettati esternament fil-kuntest ta' l-ODK, u bl-skuża li huma għandhom impatt kummerċjali, għandhom jiġu assorbiti kompletament mill-politika kummerċjali komuni. Tali assorbiment jikkawża problemi gravi ta’ koerenza, per eżempju fil-qasam ta’ l-ambjent : l-istess miżuri, skond jekk jiġux meqjusa, fuq il-livell intern jew f'forums oħra esterni, bħala li jagħmlu parti mill-politika ta' l-ambjent jaqgħu taħt kompetenza konġunta, filwaqt li jekk jiġu diskussi fi ħdan l-ODK huma jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni u għalhekk taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità”.

Kontra l-pożizzjoni invokata mill-Kummissjoni fil-qasam tas-servizzi, il-Gvern Franċiż wara dan jinvoka xi argumenti diġà esposti iktar 'il fuq bħal per eżempju dak ibbażat fuq ix-xogħolijiet tal-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika, dak tar-rabta bejn l-Unjoni doganali u l-politika kummerċjali komuni fid-dawl tar-riskju ta' żvijar mill-moviment tan-negozju jew inkella dak ibbażat fuq il-fatt li l-GATS ikopri metodi ta' provvista ta' servizzi differenti mill-provvisti transfruntaljieri. F'dak li jirrigwarda l-użu ta’ strumenti klassiċi ta' politika kummerċjali (bħall-klawżola tan-nazzjon l-iktar favorit jew il-prinċipju tat-trattament nazzjonali), klawżoli li tagħti kas kbir tagħhom il-Kummissjoni, huwa jillimita ruħu li josserva li dawn l-istrumenti ġew użati barra mir-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-Istati u jikkwota f'dan ir-rigward il-każ ta’ konvenzjoni fuq l-istatus tar-refuġjati. Definittivament, huwa jikkonkludi, bħall-Kunsill, li huma biss is-servizzi li huma direttament marbutin mal-provvista ta’ merkanzija li jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni.

Mill-eżami ta’ l-erba’ metodi ta' provvista ta' servizzi koperti mill-GATS, il-Gvern Spanjol jikkonkludi li l-aħħar tlieta (konsum barra mill-pajjiż, preżenza kummerċjali u movement ta’ persuni) jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri: peress li d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 48, 52 u 59 tat-Trattat KE jirregolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema, il-libertà ta l-istabbiliment u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi biss fir-rigward ta' ċittadini ta' Stati Membri oħra tal-Komunità.

Il-Gvern Portugiż b’mod ġenerali jenfasizza li l-qofol tal-kontroversja ta' bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri mhijix il-kwistjoni ta’ l-istrumenti jew tal-finalità, iżda hija pjuttost in-natura ta' l-oqsma rregolati mill-Ftehim ODK. “Fl-istat attwali ta’ l-internazzjonalizzazzjoni ta’ l-ekonomiji nazzjonali, kull mezz intern jew estern, tal-qasam bilaterali jew multilaterali, adottat fil-kuntest tar-relazzjonijiet ekonomiċi, jista’ jinfluwenza direttament jew indirettament il-volum jew l-istruttura tal-kanali kummerċjali u tal-kummerċ. Huwa għalhekk li dan il-kriterju ma jistax iservi, waħdu, bħala bażi sabiex tiġi definita l-kompetenza esklużiva tal-Komunitajiet fil-kuntest tal-politika kummerċjali komuni (…). Interpretazzjoni bħal din ġġib magħha trasferiment lejn l-isfera tal-kompetenza Komunitarja esklużiva ta' l-oqsma li jirrigwardaw il-politika tat-taxxi kummerċjali, tal-flus nazzjonali u ta’ l-infieq fis-salarji dirett u ndirett.”

F'dak li jirrigwarda speċifikament is-servizzi, il-Gvern Portugiż jgħid li għalkemm il-provvisti transfruntaljieri tas-servizzi jaqgħu, mingħajr ebda dubju, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 113, madankollu dan ma jgħoddx ukoll għall-metodi l-oħra ta' provvista ta' servizzi bħalma huwa l-konsum barra mill-pajjiż u l-movimenti tal-persuni: effettivament, il-leġiżlazzjoni tat-turiżmu, id-dħul u l-ispostament tan-nies li huma ċittadini ta' pajjiżi terzi, kif ukoll l-istat tal-ħaddiema ġejjin minn pajjiżi mhux Komunitarji, jaqgħu taħt il-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri. F'dak li jirrigwarda l-preżenza kummerċjali, il-Gvern Portugiż josserva li l-Artikolu 52 tat-Trattat KE ma jagħtix lill-Komunità il-kompetenza esklużiva fil-qasam ta’ l-istabbilimenti ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi.

Ir-Repubblika Griega ssostni li l-konklużjoni tal-GATS timplika neċċessarjament l-intervent konġunt tal-Komunità u ta' l-Istati minħabba n-natura dinamika u evoluttiva ta’ l-istruttura istituzzjonali li huwa joħloq. Il-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri hija ġġustifikata mill-kompetenzi tagħhom proprja, li jew “jikkompetu ma dawk tal-Komunità jew ikollhom prijorità meta mqabbla ma dawn ta' l-aħħar jew inkella jkunu esklużivi”. Ir-Repubblika Griega ma tipprovdi l-ebda preċiżazzjoni oħra.

Il-Gvern Olandiż jenfasizza l-fatt li l-provvisti transfruntaljieri m’għandhomx rwol essenzjali fil-GATS u li dawn jirrigwardaw, fir-realtà, l-istabbiliment tal-fornituri tas-servizzi ċittadini ta' pajjiżi terzi u l-eżerċizzju ta’ l-attività tagħhom fl-Istati Membri. Bħala eżempju ta’ każ fejn l-Istati Membri għandhom kompetenza esklużiva, huwa jikkwota l-moviment fiżiku ta’ persuni (ċittadini ta’ pajjiżi terzi) li jkollhom bħala destinazzjoni territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri.

Huwa jenfasizza wkoll li l-politika kummerċjali u l-politika tat-trasporti ġew espliċitament meqjusa bħala setturi għalihom u li l-azzjoni esterna fil-qasam tat-trasport ma tistax tkun ibbażata fuq l-Artikolu 113.

F'dak li jirrigwarda l-kummerċ tas-servizzi finanzjarji, huwa jiġbed l-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ċerti miżuri Komunitarji: it-tieni direttiva tal-Kunsill fil-qasam bankarju li tinkludi titolu dedikat għar-relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi( ), l-ewwel direttiva fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni kontra l-ħsarat li tipprevedi l-possibbiltà li l-Komunità tikkonkludi konvenzjonijiet ma pajjiżi terzi( ) u d-deċiżjoni tal-Kunsill li tapprova l-ftehim konkluż mal-Iżvizzera fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni( ). L-ewwel żewġ atti huma bbażati fuq l-Artikolu 57(2) u t-tielet wieħed huwa bbażat kemm fuq l-Artikolu 57(2) u kif ukoll fuq l-Artikolu 235. Għaldaqstant l-Artikolu 113 ma daħalx in kwistjoni.

Anke l-Gvern Ġermaniż jingħaqad ma’ l-osservazzjonijiet tal-Kunsill. Huwa jenfasizza li l-GATS tirregola s-servizzi tat-trasport, qasam li huwa kkontemplat fuq livell Komunitarju mill-Artikoli 74 et seq tat-Trattat KE. Fl-opinjoni tiegħu, “l-Artikolu 113 tat-Trattat KE mhuwiex biżżejjed sabiex jiġġustifika l-kompetenza ta’ l-Unjoni Ewropea, peress li l-qasam wiesgħa kopert mill-GATS imur sewwa lil hinn mis-servizzi konessi mal-moviment liberu tal-merkanzija.” Barra minn hekk huwa josserva li f’ċerti setturi, bħal mhuma l-edukazzjoni u l-kultura, il-Komunità għandha biss kompetenza limitata ħafna, peress li l-politika kulturali proprja tibqa’ f’idejn l-Istati Membri kif jistabbilixxi l-Artikolu 128 tat-Trattat KE. Barra minn dan, f’setturi oħra, il-Komunità evidentement m’għandha ebda kompetenza. Il-Gvern Ġermaniż f'dan ir-rigward isemmi xi suġġetti bħad-dritt tad-dħul, ta’ soġġorn u ta’ xogħol ta’ dawk il-ħaddiema tat-pajjiżi terzi fir-rigward ta' provvista ta' servizzi, kif ukoll l-istatus ta' impriżi ta’ pajjiżi terzi.

Min-naħa tiegħu, il-Gvern Daniż b’mod ġenerali jsostni l-Artikolu 113 tat-Trattat ma jiġborx fiħ il-politika kummerċjali barranija u, hekk kif għamlu l-Kunsill u xi gvernijiet oħra, huwa jirreferi, f'dan ir-rigward, għal Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika. F'dak li jirrigwarda b’mod partikolari l-GATS, il-Gvern Daniż huwa ta’ l-opinjoni li l-Artikolu 113 ma jistax jintuża sabiex jiġi konkluż ftehim fuq is-servizzi, speċjalment fil-qasam tat-trasport. Huwa neċċessarju, fl-opinjoni tiegħu, li jsir użu minn dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat (kapitolu fuq l-istabbiliment jew ir-raba’ parti tat-Trattat li tirrigwarda t-trasport).

Il-Parlament Ewropew isostni li l-Kummissjoni qed tipprova tinkludi r-relazzjonijiet ekonomiċi internazzjonali kollha taħt il-kappa tal-politika kummerċjali komuni u minħabba f'dan tissuġġetta għall-Artikolu 113 tat-Trattat, oqsma li jaqgħu taħt il-moviment liberu tas-servizzi, it-trasport, il-fiskalità, it-tqarrib tal-liġijiet, etċ. Fl-opinjoni tiegħu, l-argument tal-Kummissjoni li jirreferi għal kunċetti ekonomiċi huwa diskutibbli. Hawnhekk mhawnx bżonn li ssir prospettiva jew xi teorija ekonomika, iżda li l-kwistjoni tiġi ttrattata fil-kuntest ġuridiku attwali.

Huwa minnhu li l-Parlament Ewropew jammetti li, peress li jaqgħa taħt il-perspettiva ta' struttura ta' l-Istat sovrana, il-kunċett ta’ kummerċ ma jikkonċernax biss il-prodotti lesti iżda l-elementi kollha, preliminari u suċċessivi, li jestendu sa minn meta l-prodott jiġi ddiżinjat u l-bejgħ lill-konsumatur finali. Għalkemm dan il-kunċett huwa interessanti, dan irid madankollu jċedi l-pass għall-kwistjonijiet ta’ legalità, hekk kif huma mifhuma attwalment fi ħdan il-Komunità.

Interpretazzjoni wiesa' tal-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni tkun ta' ħsara għall-prerogativi tal-Parlament Ewropew, u dan huwa inkompatibbli mal-prinċipju kostituzzjonali tal-parteċipazzjoni parlamentari stabbilit fis-sentenza "diossidu tat-titanju" (sentenza tal-11 ta’ Ġunju 1991, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, C-300/89, Ġabra p.I-2867).

Il-Parlament Ewropew isostni li, la fl-opinjoni 1/78 (“kawċu”), tal-4 ta’ Ottubru 1979 (Ġabra p. 2871), u lanqas fil-każijiet l-oħrajn mressqa quddiemha, il-Qorti tal-Ġustizzja ma applikatx l-Artikolu 113 tat-Trattat lil hinn mill-qasam tal-merkanzija.

Il-Parlament Ewropew jenfasizza li t-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 228(3) tat-Trattat KE, kif emendat f'Maastricht, li jipprevedi l-opinjoni favorevoli tal-Parlament Ewropew għall-ftehim li joħolqu kuntest istituzzjonali, huwa bażi legali neċċessarja għall-konklużjoni tal-Ftehim ODK.

Filwaqt li jikkunsidra ċerti setturi ta’ servizzi partikolari, il-Parlament Ewropew jesponi li l-bażi legali għall-konklużjoni tal-ftehim internazzjonali fil-qasam tat-trasport hija l-Artikolu 75 tat-Trattat u mhux l-Artikolu 113. L-Artikolu 75 tat-Trattat għandu jiġi kkunsidrat bħala “lex specialis” meta mqabbla ma dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat li jirrigwardaw ir-relazzjonijiet esterni tal-Komunità. Mill-kliem użat fl-Artikolu 75 (a) u (c) jirriżulta b'mod ċar li din id-dispożizzjoni tista' sservi bħala bażi legali għal kull att Komunitarju intiż sabiex jirregola l-kwistjonijiet ta' trasport f'konnessjoni ma pajjiżi terzi, bħal per eżempju l-ftehim ta’ tranżitu jew ta’ miżuri ta’ infrastruttura lejn il-fruntieri tal-pajjiżi terzi.

Il-Parlament iqis ukoll li d-dispożizzjonijiet tal-GATS li jirrigwardaw il-kuntratti pubbliċi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 113 tat-Trattat. F’dan ir-rigward, huwa jirreferi għall-kawża C-360/93, attwalment pendenti, fejn huwa ressaq azzjonijiet għal annullament kontra xi deċiżjonijiet tal-Kunsill li jirrigwardaw ftehim bejn il-Komunità u l-Istati Uniti li kien jirrigarda l-konklużjoni ta' kuntratti pubbliċi għaliex dawn kienu bbażati fuq l-Artikolu 113 biss. Skond il-Parlament, atti bħal dawn kellhom jiġu adottati abbażi ta’ l-Artikoli 59 sa’ 66 u 100A.

Fl-aħħar nett, safejn il-GATS jikkonċerna investimenti magħmulin minn impriżi barranin, il-Parlament isosti li l-Artikoli 52 u 57(2) tat-Trattat għandhom jikkonstitwixxu l-bażi legali. F’dan ir-rigward, huwa jirreferi għall-osservazzjonijiet tiegħu fil-kuntest tar-rikors għal opinjoni 2/92, attwalment pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew jirrifjuta l-argumenti li, sabiex issostni li s-servizzi jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni, il-Kummissjoni tibbaża ruħha fuq il-fatt li deċiżjonijiet Komunitarji, fil-qasam ta’ sanzjonijiet ekonomiċi, ġew adottati biss fuq il-bażi tal-Artikolu 113. L-ewwel nett, dawn il-miżuri kienu intiżi sabiex iwaqqfu il-fluss kummerċjali, jiġifieri sabiex jaffettwaw il-kummerċ tal-merkanzija u mhux sabiex jirregolaw t-trasport. Għalhekk, b'referenza għall-każ ta’ l-embargo fuq il-kummerċ ma' l-Iraq( ) fir-rigward ta' prodotti importati jew esportati, wieħed ma jistax jimmaġina kif din il-miżura setgħet tkun effettiva li kieku ma ġietx applikata għat-trasporti bl-ajru u bil-baħar. Barra minn dan, dawn id-deċiżjonijiet ġew adottati f’sitwazzjonijiet ta’ urġenza. Dawn kienu atti atipiċi fejn il-bażi legali tidher wara l-kunsiderazzjonijiet li jindikaw li kien hemm djalogu politiku bejn l-Istati Membri. L-aħjar prova hija li t-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea effettivament jikkunsidrhom b'mod partikolari. L-Artikolu 228 A, kif introdott f'Maastricht, effettivament jipprovdi li “[m]eta jkun hemm, f’pożizzjoni komuni jew azzjoni konġunta adottata skond il-provvedimenti tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea li jirrigwardaw il-politika komuni barranija u ta’ sigurtà, provvedimenti għal xi azzjoni mill-Komunità biex tinterrompi jew tnaqqas, parzjalment jew kompletament, ir-relazzjonijiet ekonomiċi ma' xi pajjiż terz wieħed jew iktar, il-Kunsill għandu jieħu l-miżuri urġenti neċessarji.”

B – TRIPs

Il-Kummissjoni titlaq minn idea doppja. Minn naħa, il-politika kummerċjali komuni tiġbor taħta l-miżuri kollha li għandhom l-għan prinċipali li jinfluwenzaw il-volum jew l-istruttura tal-kummerċ tal-merkanzija jew tas-servizzi billi tirregola jew tarmonizza d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali. Min-naħa l-oħra, ir-regoli dwar id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali huma strettament marbuta mal-kummerċ tal-prodotti u tas-servizzi li għalihom japplikaw dawn ir-regoli. Minn dan il-Kummissjoni tiddeduċi, fil-konklużjoni prinċipali tagħha, li l-kompetenza tal-Komunità hija esklużiva abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat KE.

Peress li l-ftehim ikkunsidrat għandu bħala għan li jirregola direttament il-kummerċ tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, dan għandu jiġi kkunsidrat bħala li jaqa' taħt il-politika kummerċjali komuni.

Sabiex tipprova r-rabta stretta ħafna li tgħaqqad id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali minn naħa, u l-prodotti u s-servizzi, min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni tirreferi għall-Artikolu 36 tat-Trattat KE u għar-regola korrispondenti li l-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet fil-qasam tas-servizzi.

Skond il-Kummissjoni, l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali li jmissu mal-kummerċ jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-politika kummerċjali komuni.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssemmi l-prassi ta’ l-istituzzjonijiet.

Il-Kummissjoni tikkwota tliet każijiet fejn il-Kunsill u hija stess kienu użaw ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2641/84, li stabbilixxa strument ġdid ta’ politika kummerċjali intiż sabiex jippermetti lill-Komunità tirrispondi għal kull prattika kummerċjali illegali ta' pajjiżi terzi u sabiex telimina l-preġudizzju li jirriżulta minnha għall-industrija Komunitarja( ). Għalkemm dan ir-regolament ma jsemmix speċifikament il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, il-Kunsill u l-Kummissjoni użawħ, sal-preżent, fi tliet sitwazzjonijiet differenti sabiex jiddefendu l-interessi tal-Komunità fil-qasam tal-proprjetà intelletwali. Il-Kummissjoni minn dan tikkonkludi li sabiex tassigura l-protezzjoni tad-drittijiet tagħha ta’ proprjetà intelletwali li jaffettwaw il-volum tal-kummerċ tagħha tal-merkanzija u tas-servizzi barra mill-pajjiż, il-Komunità għandha kompetenza esklużiva sabiex tadotta miżuri intiżi sabiex id-dritt jiġi applikat, bħala risposta għal prattiċi kummerċjali illegali, billi tagħmel użu minn xi strumenti ta’ politika kummerċjali eżistenti.

Bl-istess mod, il-Komunità, b'effett mill-ewwel ta’ Jannar ta' l-1989, issospendiet ir-Repubblikà tal-Korea mil-lista tal-pajjiżi li jistgħu jibbenefikaw mis-sistema tagħha ta’ tarrifarji preferenzjali ġeneralizzati, bħala miżura ta’ ritaljazzjoni kontra t-trattament diskriminatorju li għaliħ kienet suġġetta l-industrija Komunitarja fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali meta mqabbel mat-trattament mogħti lill-industrija ta’ l-Istati Uniti( ).

Barra minn hekk, diversi ftehim bilaterali konklużi mill-Komunità ma’ pajjiżi terzi jinkludu dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-protezzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali. Huwa għalhekk li, per eżempju, kważi l-ftehim bilaterali kollha fuq it-tessuti, konklużi fis-snin 80 abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat jinkludu dispożizzjoni li tirrigwarda l-protezzjoni tat-trade marks, disinni jew mudelli ta’ prodotti tat-tessili( ). Il-Komunità kkonkludiet ukoll, abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat, numru ta’ ftehim reċiproċi ma’ pajjiżi terzi għall-protezzjoni ta’ ċerti ismijiet ta’ nbejjed li joriġinaw minn dawn il-pajjiżi u li jibbenefikaw minn denominazzjoni ta’ l-oriġini( ). Reċentement, fil-ftehim Ewropej konklużi mal-pajjiżi ta’ l-Ewropa ċentrali u orjentali, il-Komunità daħħlet klawżoli intiżi sabiex jgħollu l-livell tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali. Id-dispożizzjonijiet kummerċjali ta’ dawn il-ftehim kif ukoll id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali iddaħħlu fiseħħ permezz ta' ftehim interim. Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill li applikaw dawn il-ftehim interim fil-Komunità kienu bbażati fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat KE( ).

Fl-aħħar nett, fl-1986, ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3842/86, tal-1 ta’ Diċembru 1986, li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu r-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati( ), ġie adottat abbażi ta’ l-Artikoli 113 u 235 tat-Trattat. Dan ir-regolament, li għandu bħala għan prinċipali li jipprojbixxi t-tqegħid fis-suq ta' merkanzija kontrafatta, huwa, skond il-Kummissjoni, miżura klassika ta’ politika kummerċjali li għandha l-iskop li tipproteġi d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali tal-Komunità fuq livell internazzjonali.

Sabiex issostni l-pożizzjoni tagħha, il-Kummissjoni tinvoka, fl-aħħar nett, l-azzjoni tal-Komunità lejn l-estern speċjalment, minn naħa, il-parteċipazzjoni ta’ din ta' l-aħħar fil-konferenzi internazzjonali li stabbilew il-protokoll li jirrigwarda l-arranġament ta’ Madrid fuq ir-reġistrazzjoni internazzjonali tat-trade marks tal-fabbriki u t-Trattat ta’ Washington fuq il-proprjetà intelletwali fil-qasam taċ-ċirkwiti integrati (Trattat IPIĊ), u, min-naħa l-oħra, id-deċiżjoni tal-Kunsill li tawtorizza lill-Kummissjoni sabiex tinnegozja, f’isem il-Komunità, strument ġdid għal protezzjoni tad-drittijiet ta’ l-artisti u tal-produtturi tal-fonogrammi( ) .

Kif ġie osservat matul l-espożizzjoni tal-pożizzjonijiet respettivi tal-partijiet involuta dwar il-GATS, il-Kunsill jikkontesta bil-qawwa l-idea wiesa' li l-Kummsissjoni għandha dwar il-politika kummerċjali komuni. Fl-opinjoni tiegħu, mhuwiex biżżejjed li t-TRIPs jkollu effett fuq il-kummerċ sabiex jaqa taħt il-politika kummerċjali komuni. Huwa l-għan prinċipali li jgħodd għad-determinazzjoni tal-bażi legali ta’ att. Il-Kunsill jirreferi, fir-rigward ta' l-Artikolu 100 A tat-Trattat KE, għas-sentenza tas-17 ta’ Marzu 1993 fuq id-“direttiva dwar l-iskart”, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill (C-155/91, Ġabra p. I-939, punti 19 u 20).

Kif kien għamel fir-rigward tal-GATS, il-Kunsill ifakkar li l-proposti tal-Kumissjoni intiżi sabiex jagħtu lill-Komunità l-kompetenza esklużiva fil-konklużjoni ta' ftehim internazzjonali fil-qasam tal-proprjetà intelletwali ġew irrifjutati mill-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika.

Fir-rigward ta' l-argument fejn il-Kummissjoni tfakkar il-proposta tagħha għal-deċiżjoni tal-Kunsill li tobbliga lill-Istati Membri sabiex jaderixxu mal-konvenzjonijiet ta’ Berna (Att ta’ Pariġi) u ta’ Ruma, il-Kunsill jirrispondi li din il-proposta ma ġietx aċċettata minnu preċiżament minħabba t-trasferiment straordinarju tal-kompetenzi li deċiżjoni bħal din kienet iġġib magħha.

F'dak li jirrigwarda l-preżenza tal-Komunità fix-xena internazzjonali fil-qasam tal-proprjetà intelletwali, il-Kunsill jenfasizza li, kull meta awtorizza lill-Kumissjoni sabiex tinnegozja f’isem il-Komunità, dan kien dejjem f'oqsma fejn kienu jeżistu atti ta’ dritt sekondarju.

F'dak li jirrigwarda t-TRIPs il-Gvern Ġermaniż min-naħa tiegħu jqis li l-Artikolu 113 tat-Trattat KE jista’ jikkostitwixxi bażi legali biss fil-każ ta’ twaqqif u ta’ użu ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali f’relazzjoni diretta ma provvista ta' merkanzija u tas-servizzi li jiġu magħhom.

Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li l-politika kummerċjali komuni, prevista mit-Trattat għall-merkanzija, għandha bħala funzjoni li tippermetti ċ-ċirkulazzjoni libera, fis-suq intern, tal-merkanzija kollha, sew jekk din tkunu toriġina minn xi Stat Membru jew inkella minn xi pajjiż terz u mpoġġija fiċ-ċirkulazzjoni ġewwa Stat Membru. Dan ir-rwol ma jixhidx favur estensjoni tal-politika kummerċjali komuni għan-negojzati ta’ ftehim internazzjonali intiżi sabiex jassiguraw ir-rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali fi ħdan il-Komunità u fi ħdan il-pajjiżi terzi. Il-fatt li Stat Membru jirikonoxxi li persuna għandha drittijiet tal-proprjetà intelletwali li jirrigwardaw merkanzija importata minn pajjiż terz ma jaffettwax id-dritt ta’ proprjetarju ta’ Stat Membru li jinvoka d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-proprjetà intelletwali ta' dan l-aħħar Stat Membru sabiex jillimita l-importazzjoni tal-prodott in kwistjoni fejn dan l-aħħar proprjetarju jista’ jinvoka l-Artikolu 36 tat-Trattat KE sabiex jipproteġi d-drittijiet rikonoxxuti lilu mill-ordinament ġuridiku ta’ dan l-Istat Membru. Għaldaqstant, il-fatt li d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali mhumiex suġġetti għall-politika kummerċjali komuni ma jġibx miegħu żvijar tal-moviment kummerċjali.

Waqt li jikkwalifika bħala stravaganti, il-pożizzjoni tal-Kummissjoni fuq id-dimensjoni tal-politika kummerċjali komuni, il-Gvern tar-Renju Unit juri wkoll l-impossibbiltà li wieħed idaħħal ġewwa sfera ta’ kompetenza Komunitarja esklużiva, settur li għadu għall-parti l-kbira tiegħu jimxi taħt regoli nazzjonali li għadhom mhux armonizzati. Madankollu huwa jikkonċedi wkoll li s-sezzjoni 4 tat-tielet parti tat-TRIPs (Artikoli 51 sa’ 60), li għandha x’taqsam mas-suspensjoni taċ-ċirkulazzjoni libera min-naħa ta’ l-awtoritajiet tad-dwana, liema sezzjoni tinsab wkoll fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 3842/86, iċċitat iktar ‘il fuq, fuq il-merkanzija tal-kuntrabandu, hija msemmija mill-Artikolu 113 tat-Trattat.

Il-Gvern Franċiż jiġbed l-attenzjoni li t-titolu stess tal-ftehim juri li t-TRIPs ma jitrattax prinċipalment fuq il-kummerċ internazzjonali, bl-eċċezzjoni ta’ xi punti li jirrigwardaw il-kummerċ tal-merkanzija tal-kuntrabandu (li huma xi Artikoli tat-III parti li jitrattaw il-mezzi li jridu jintużaw sabiex jiġu rispettati d-drittijiet fuq il-proprjetà intelletwali u l-Artikolu 69 li jistabbilixxi kooperazzjoni bil-għan li jiġi eliminat il-kummerċ internazzjonali tal-merkanzija tal-kuntrabandu). Essenzjalment, dan jirreferi għall-prerogattivi tat-titulari tad-drittijiet fuq il-proprjetà intelletwali li jfittxu li jirrinforzaw u li jarmonizzaw il-protezzjoni fuq skala dinjija.

Bħala risposta għall-argument li l-Kummissjoni ħarġet mill-inserzjoni tal-klawżoli li jirrigwardaw il-proprjetà intelletwali fil-ftehim ma' pajjiżi terzi, ir-Repubblikà Franċiża tgħid li dawn il-klawżoli jinġabru ġeneralment f’Artikolu wieħed u mhumiex ħlief klawżoli ta’ “sforz aħjar” li fir-realtà jħarsu biss lejn it-pajjiżi terzi kkonċernati.

Franza tikkonkludi li peress illi l-Ftehim TRIPs m’għandux bħala skop prinċipali l-kummerċ u n-negozju ekonomiku internazzjonali, imma l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali, allura dan il-Ftehim ma jistax jiġi biss mill-bażi legali tal-Artikolu 113.

Skond il-Gvern Daniż, il-Komunità ma tistax tieħu f’idejha kompetenza esklużiva fil-qasam tal-proprjetà intelletwali fuq il-bażi tal-Artikolu 113, u dan għaliex, hekk kif jirriżulta mis-sentenza tal-20 ta’ ottubru 1993, Phil Collins et (C-92/92 et C‑326/92, Ġabra p. I-5145), dan huwa settur li fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni Komunitarja, jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-kompetenza tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali.

Il-gvernijiet Grieg, Olandiż u Portugiż jgħidu wkoll li l-Ftehim TRIPs jikkonċerna s-setturi li jirrigwardaw ma' l-Istati Membri dejjem jekk ebda armonizzazzjoni ma tkun inħalqet fuq livell Komunitarju.

Il-Gvern Spanjol jgħid li, fl-opinjoni tiegħu, ma teżisti l-ebda leġiżlazzjoni Komunitarja li ssemmi dak kollu li għandu x’jaqsam mad-dritt fuq il-proprjetà intelletwali, u għalhekk, l-Istati Membri jżommu f’idejhom il-kompetenza u l-Komunità ma tistax tirriklama kompetenza esklużiva f’dan is-settur.

Lill-Kummissjoni li, biex issaħħaħ it-teżi tagħha, tikkwota xi eżempji ta’ miżuri tal-politika kummerċjali komuni meħudin mill-Komunità bil-għan li tiġi protetta l-proprjetà intelletwali, il-Gvern Spa