KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

WAHL

ippreżentati fil-21 ta’ Diċembru 2016 ( 1 )

Kawża C‑516/15 P

Akzo Nobel NV

Akzo Nobel Chemicals GmbH

Akzo Nobel Chemicals BV

vs

Il-Kummissjoni Ewropea

“Appell — Akkordji — Swieq Ewropej ta’ stabilizzaturi tas-sħana — Deċiżjoni li tikkonstata żewġ okkorrenzi ta’ ksur tal-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE — Iffissar tal-prezzijiet, tqassim tas-swieq u skambju ta’ informazzjoni kummerċjali sensittiva — Imputazzjoni tar-responsabbiltà — Ksur imwettaq minn sussidjarji u responsabbiltà dderivata tal-kumpannija omm — Konsegwenzi ta’ annullament tal-multa imposta fuq is-sussidjarji minħabba l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 25(1)(b) tar-Regolament (KE) Nru 1/2003”

1. Dan l-appell, ippreżentat kontra s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-15 ta’ Lulju 2015, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (T‑47/10, EU:T:2015:506) (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”), jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi ċerta informazzjoni fir-rigward tal-konsegwenzi li għandhom jinsiltu b’mod konkret mill-prinċipji li hija stabbilixxiet fil-qasam tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-aġir antikompetittiv.

2. Il-kwistjoni tikkonċerna b’mod iktar preċiż jekk il-benefiċċju tal-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni kkonstatata fir-rigward ta’ sussidjarja għandux jiġi estiż għall-kumpannija omm u, jekk ikun il-każ, f’liema limiti. Fil-fatt, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-fatt li l-Kummissjoni Ewropea ma setgħetx iktar timponi multa fuq Akzo Nobel Chemicals GmbH (iktar ’il quddiem “Akzo GmbH”) u Akzo Chemicals BV (iktar ’il quddiem “Akzo BV”), kumpanniji sussidjarji ta’ Akzo Nobel NV minħabba l-preskrizzjoni, ma kellux “il-konsegwenza li jqiegħed f’dubju ir-responsabbiltà tal-kumpannija parent u li jimpedixxi l-proċeduri fir-rigward tagħha”. Fil-fatt hija qieset li “l-akkwiżizzjoni tal-preskrizzjoni prevista fl-Artikolu 25 tar-Regolament [(KE)] Nru 1/2003 [ ( 2 )] ma [kellhiex] l-effett li tħassar l-eżistenza ta’ ksur, lanqas li timpedixxi lill-Kummissjoni milli tikkonstata, f’deċiżjoni, ir-responsabbiltà għal tali ksur, iżda biss li teħles mill-proċeduri li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet lil dawk li jibbenefikaw minnha”.

3. Għar-raġunijiet li se nuri fl-argumenti li ġejjin, jien tal-fehma li din l-evalwazzjoni għandha tiġi kkritikata.

I – Il-fatti li wasslu għall-kawża

4. Il-fatti li wasslu għal din il-kawża, li bla dubju huma kumplessi, jinsabu fil-punti 1 sa 50 tas-sentenza appellata.

5. Sabiex wieħed ikun jista’ jifhem il-kawża, jien ser nillimita ruħi li nfakkar l-elementi li ġejjin.

6. Din il-kawża tirrigwarda d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2009) 8682 finali, tal-11 ta’ Novembru 2009, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) (Każ COMP/38589 – Stabilizzaturi tas-sħana) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”).

7. Bid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni qieset li numru partikolari ta’ impriżi, li fosthom hemm l-appellanti, kienu kisru l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE billi pparteċipaw f’żewġ settijiet ta’ ftehimiet u prattiki miftiehma antikompetittivi li jkopru t-territorju taż-ŻEE u li jikkonċernaw żewġ kategoriji ta’ stabilizzaturi tas-sħana, jiġifieri, minn naħa, is-settur tal-istabilizzaturi tal-landa u, min-naħa l-oħra, is-settur taż-żejt tas-sojja epossidizzat u tal-esters (iktar ’il quddiem is-“settur ESBO/esters”).

8. Id-deċiżjoni kontenzjuża tikkonstata l-eżistenza ta’ żewġ okkorrenzi ta’ ksur li jirrigwardaw dawn iż-żewġ kategoriji ta’ stabilizzaturi tas-sħana li jikkonsistu fl-iffissar tal-prezzijiet, fit-tqassim tas-swieq permezz ta’ kwoti ta’ bejgħ, fit-tqassim tal-klijenti u fl-iskambju ta’ informazzjoni kummerċjali sensittiva.

9. Din id-deċiżjoni tipprovdi li l-impriżi kkonċernati pparteċipaw f’dawn l-okkorrenzi ta’ ksur matul diversi perijodi bejn l-24 ta’ Frar 1987 u l-21 ta’ Marzu 2000, fir-rigward tal-istabilizzaturi tal-landa, u bejn il-11 ta’ Settembru 1991 u s-26 ta’ Settembru 2000, fir-rigward tas-settur ESBO/esters.

10. Id-deċiżjoni kontenzjuża ġiet indirizzata, fir-rigward ta’ kull ksur, lil 20 kumpannija, li jew ipparteċipaw direttament fil-ksur ikkonċernat, jew, fid-dawl tar-responsabbiltà tagħhom, bħala kumpanniji omm (premessa 510 tad-deċiżjoni kontenzjuża).

11. Il-parteċipazzjoni tal-appellanti fil-ksur tqassmet mill-Kummissjoni fi tliet perijodi ta’ ksur separati. L-ewwel perijodu ta’ ksur biss huwa kopert minn dan l-appell.

12. Għall-ewwel perijodu ta’ ksur, dak ta’ qabel it-28 ta’ Ġunju 1993, il-Kummissjoni qieset li kumpanniji miżmuma indirettament minn Akzo, li saret Akzo Nobel, kienu pparteċipaw direttament fil-ksur, jiġifieri Akzo GmbH, għall-ksur dwar l-istabilizzaturi tal-landa, u Akzo BV, għall-ksur fir-rigward tas-settur ESBO/esters. Akzo Nobel inżammet responsabbli għall-ksur bħala kumpannija omm (premessi 512 sa 519 tad-deċiżjoni kontenzjuża).

13. Għat-tieni perijodu ta’ ksur, dak mit-28 ta’ Ġunju 1993 sat-2 ta’ Ottubru 1998, il-Kummissjoni qieset li l-ksur kien twettaq mill-“partenarjat Akcros”, li ma kellux personalità ġuridika proprja (premessi 563 u 564 tad-deċiżjoni kontenzjuża).

14. Għat-tielet perijodu ta’ ksur, dak mit-2 ta’ Ottubru 1998 sal-21 ta’ Marzu 2000, għall-istabilizzaturi tal-landa, u mit-2 ta’ Ottubru 1998 sat-22 ta’ Marzu 2000, għas-settur ESBO/esters, il-Kummissjoni kkunsidrat li l-ksur kien twettaq minn Akcros (premessi 582 sa 587 tad-deċiżjoni kontenzjuża).

15. Fir-rigward tal-imputazzjoni tal-multi, l-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kontenzjuża jiddikjara dan li ġej: “Għall-(okkorrenzi ta’) ksur fis-suq tal-istabilizzaturi tal-landa […], għandhom jiġu imposti l-multi li ġejjin: […] 4) [Akzo Nobel], [Akzo GmbH] u [Akcros] huma responsabbli in solidum għall-ammont ta’ EUR 1580000; […] 6) [Akzo Nobel] u [Akzo GmbH] huma responsabbli in solidum għall-ammont ta’ EUR 9820000; 7) [Akzo Nobel] hija responsabbli għall-ammont ta’ EUR 1432700; […] Għall-(okkorrenzi ta’) ksur fis-[settur ESBO/esters], huma imposti l-multi li ġejjin: […] 21) [Akzo Nobel], [Akzo BV] u [Akcros] huma responsabbli in solidum għall-ammont ta’ EUR 2033000; […] 23) [Akzo Nobel] u [Akzo BV] huma responsabbli in solidum għall-ammont ta’ EUR 3467000; 24) [Akzo Nobel] hija responsabbli għall-ammont ta’ EUR 2215303 […]”

16. Bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-30 ta’ Ġunju 2011, id-deċiżjoni kontenzjuża kienet ġiet emendata sa fejn din kienet indirizzata lil Akzo Nobel u lil Akcros (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ emenda”).

17. Fil-premessa 1 tad-deċiżjoni ta’ emenda, il-Kummissjoni fakkret li, fid-deċiżjoni [kontenzjuża], hija kienet imponiet multi fuq Akzo Nobel u Akcros, “flimkien u in solidum” ma’ Elementis plc, Elementis Holdings Limited u Elementis Services Limited.

18. Fil-premessa 2 tad-deċiżjoni ta’ emenda, il-Kummissjoni ddikjarat li, wara s-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2011:190), hija kienet iddeċidiet li tirtira d-deċiżjoni [kontenzjuża] sa fejn din kienet indirizzata, b’mod partikolari, lil Elementis u Elementis Holdings Limited.

19. Għaldaqstant, il-Kummissjoni emendat id-deċiżjoni [kontenzjuża], sa fejn din kienet indirizzata lil Akzo Nobel u Akcros sa fejn dawn kienu meqjusa responsabbli in solidum, ma’ Elementis, għall-multi imposti.

20. Fl-aħħar nett, b’rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-12 ta’ Settembru 2011, Akzo Nobel u Akcros ippreżentaw rikors kontra d-deċiżjoni ta’ emenda tal-Kummissjoni. Din id-deċiżjoni ta’ emenda kienet ġiet annullata mis-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2015, Akzo Nobel u Akcros Chemicals vs Il-Kummissjoni (T‑485/11, EU:T:2015:517). Din is-sentenza ma ġietx appellata.

II – Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata

21. B’rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-27 ta’ Jannar 2010, l-appellanti talbu l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża jew, sussidjarjament, it-tnaqqis tal-ammont tal-multi imposti fuqhom.

22. Insostenn tar-rikors tagħhom, l-appellanti ressqu ħames motivi, fejn l-ewwel wieħed ibbażat fuq ksur tar-regoli ta’ preskrizzjoni. Fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 25(1)(b) tar-Regolament Nru 1/2003, l-appellanti sostnew li minħabba l-preskrizzjoni l-Kummissjoni ma setgħetx tieħu azzjoni kontra Akzo GmbH u Akzo BV b’effett mit-28 ta’ Ġunju 1998 u, għaldaqstant, timponi fuq dawn il-kumpanniji multa in solidum ma’ Akzo Nobel, bħala kumpannija omm ta’ dawn il-kumpanniji.

23. L-ilmenti tagħhom ġew milqugħa b’mod parzjali. Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li kien xieraq li jiġu annullati l-Artikolu 2(4), (6), (21) u (23) tad-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn ġew imposti multi fuq Akzo GmbH u Akzo BV fir-rigward tal-ewwel perijodu ta’ ksur, iżda li dawn jiġu miċħuda fir-rigward tal-kumplament. Ir-raġunijiet tal-Qorti Ġenerali f’dan ir-rigward jinsabu prinċipalment fil-punti 118 sa 128 tas-sentenza appellata.

III – It-talbiet tal-partijiet

24. L-appellanti jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: — prinċipalment, tannulla s-sentenza appellata sa fejn tistabbilixxi li r-responsabbiltà għall-multi oriġinarjament imposti fuq Akzo GmbH u Akzo BV għas-sehem tagħhom fil-ksur, xorta waħda tista’ tiġi attribwita lil Akzo Nobel wara l-annullament ta’ dawk il-multi mill-Qorti Ġenerali; — tannulla d-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn tistabbilixxi s-sehem ta’ Akzo GmbH u d’Akzo BV fil-ksur, u b’mod partikolari tal-Artikolu 1(1)(b) u l-Artikolu 1(2)(b) tagħha; — tannulla d-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn tattribwixxi r-responsabbiltà u/jew timponi multa lil Akzo Nobel minħabba l-aġir illegali ta’ Akzo GmbH u ta’ Akzo BV, u b’mod partikolari l-Artikolu 1(1)(a) għall-perijodu mill-24 ta’ Frar 1987 sat-28 ta’ Ġunju 1993 u l-Artikolu 1(2)(a) għall-perijodu mill-11 ta’ Settembru 1991 sat-28 ta’ Ġunju 1993 u/jew l-Artikolu 2(6) u (23); — sussidjarjament, tannulla s-sentenza appellata u tirrinvija l-kawża lura lill-Qorti Ġenerali, u — tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

25. Il-Kummissjoni titlob li l-appell jiġi miċħud u li l-appellanti jiġu kkundannati għall-ispejjeż.

IV – Analiżi tal-appell

A – L-argumenti tal-partijiet

26. Insostenn tal-appell tagħhom, l-appellanti, Akzo Nobel et, jippreżentaw aggravju uniku, ibbażat, essenzjalment, fuq ksur tar-regoli li jirrigwardaw ir-responsabbiltà tal-kumpanniji omm għall-aġir illegali tas-sussidjarji tagħhom.

27. Huma jinnotaw li l-Qorti tal-Ġustizzja reċentement ikkonfermat, fis-sentenza tagħha tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613), li, meta r-responsabbiltà ta’ kumpannija omm tkun idderivata għalkollox minn dik tas-sussidjarja tagħha, ir-responsabbiltà tal-ewwel waħda ma tistax teċċedi dik tat-tieni waħda. F’tali xenarju, jekk il-kumpannija omm tippreżenta rikors li jkollu l-istess suġġett bħal dak ippreżentat mis-sussidjarja, il-kumpannija omm għandha tibbenefika mill-annullament parzjali jew totali tal-multa imposta fuq is-sussidjarja.

28. F’dan ir-rigward, l-appellanti jsostnu li l-annullament tal-multi imposti fuq Akzo GmbH u fuq Akzo BV kellu jwassal għall-annullament tal-multa imposta fuq Akzo Nobel, bħala kumpannija omm, għall-perijodu ta’ ksur ta’ qabel il-“partenarjat Akcros”, peress li din il-multa kienet ġiet imposta fuqha biss minħabba l-parteċipazzjoni diretta tas-sussidjarji tagħha fil-ksur. Ir-responsabbiltà ta’ Akzo Nobel għalhekk kienet purament idderivata, anċillari u dipendenti fuq dik tas-sussidjarji tagħha.

29. F’dan il-każ, l-annullament tal-multi imposti fuq Akzo GmbH u Akzo BV kellu jwassal għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża fl-intier tagħha fir-rigward tagħhom għall-ewwel perijodu ta’ ksur.

30. F’dan il-kuntest, l-appellanti jinnotaw li, wara s-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2011:190), il-Kummissjoni kellha tiffaċċja l-fatt li poter tagħha li timponi multi fuq Elementis u Ciba/BASF kien preskritt. Għalhekk, bħalma kien jirriżulta mid-deċiżjoni ta’ emenda, il-Kummissjoni mhux biss irtirat il-multi, iżda reġgħet ikkunsidrat il-konstatazzjoni ta’ kwalunkwe parteċipazzjoni ta’ dawn l-impriżi fil-ksur.

31. Fil-fehma tal-appellanti, skont il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, u b’mod li jinsiltu l-konsegwenzi kollha mis-sentenza appellata, fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 266 TFUE, il-Kummissjoni kellha tadotta l-istess approċċ fir-rigward ta’ Akzo GmbH u Akzo BV. Madankollu, id-deċiżjoni kontenzjuża dejjem kienet tinkludi konstatazzjoni ta’ ksur li tikkonċerna lil dawn tal-aħħar.

32. Il-fatt li l-Kummissjoni setgħet dejjem timponi multa fuq entitajiet ġuridiċi oħra li jagħmlu parti mill-grupp Akzo ma huwiex rilevanti, sa fejn, f’konformità mal-ġurisprudenza dwar id-drittijiet tad-difiża u l-garanziji proċedurali individwali, ikun xieraq li jiġu pparagunati s-sitwazzjonijiet tad-diversi entitajiet ġuridiċi u mhux is-sitwazzjoni tal-impriżi involuti.

33. Il-Kummissjoni ssostni li l-appell huwa, għall-inqas parzjalment, inammissibbli. Fl-ewwel lok, l-appellanti ma jinnotaw l-ebda żball ta’ liġi, iżda jillimitaw ruħhom li jtennu allegazzjonijiet miċħuda mill-Qorti Ġenerali. Fit-tieni lok, l-aggravju, sa fejn dan jirreferi għal ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament meta mqabbel ma’ Elementis u Ciba/BASF, għandu jitqies bħala ġdid. Madankollu, f’konformità mal-Artikolu 170(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja u mal-ġurisprudenza, tali allegazzjoni għandha tiġi injorata. L-argument ibbażat fuq allegata effikaċja proċedurali ma jistax jintlaqa’ f’dan il-kuntest.

34. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni ssostni li l-Qorti Ġenerali ġustament fakkret li l-akkwiżizzjoni tal-preskrizzjoni ma kinitx ixxekkilha milli tikkonstata r-responsabbiltà tad-destinatarju li l-multa kienet preskritta fir-rigward tiegħu. F’dan il-każ, iż-żamma tar-responsabbiltà tas-sussidjarji tkun rilevanti u leġittima bħala bażi biex tiġi ddeterminata r-responsabbiltà tal-kumpannija omm, kif ukoll għall-finijiet ta’ azzjonijiet possibbli għal danni mibdija kontra l-impriża.

35. Fir-rigward tal-irtirar tad-deċiżjoni kontenzjuża fir-rigward ta’ Elementis u Ciba/BASF, il-Kummissjoni tinnota li l-preskrizzjoni kienet inkisbet għall-entitajiet ġuridiċi kollha ta’ dawn l-impriżi, li kienu sempliċiment ħarġu mill-akkordju. Min-naħa l-oħra, f’dan il-każ, Akzo Nobel kienet ipparteċipat permezz ta’ diversi sussidjarji f’żewġ okkorrenzi ta’ ksur uniċi u kontinwi, li għalihom it-terminu ta’ preskrizzjoni kien għadu ma skadiex.

36. Il-Kummissjoni tosserva wkoll li l-Qorti Ġenerali, fis-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2015, Akzo Nobel u Akcros Chemicals vs Il-Kummissjoni (T‑485/11, EU:T:2015:517), illimitat ruħha sabiex tikkonstata żball proċedurali li jikkonċerna d-deċiżjoni ta’ emenda. Barra minn hekk, is-sentenza appellata kienet żammet b’mod espliċitu d-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn din tikkonstata l-parteċipazzjoni tat-tliet entitajiet ġuridiċi membri tal-grupp Akzo fil-ksur matul il-perijodu ta’ qabel il-partenarjat Akcros. Minn dawn is-sentenzi għalhekk ma jirriżulta l-ebda obbligu għall-Kummissjoni li tirtira d-deċiżjoni kontenzjuża.

37. Fir-rigward tar-regoli li jikkonċernaw ir-responsabbiltà dderivata tal-kumpanniji omm, il-Kummissjoni tqis li l-kritika tal-appellanti ma tirriflettix korrettament il-ġurisprudenza f’dan il-qasam. Fis-sentenza tagħha tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613), il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ikkonfermat, b’riferiment għal fatturi li jistgħu jikkaratterizzaw individwalment l-aġir li hija akkużat bih lilil-kumpannija omm, li kien hemm sitwazzjonijiet li fihom l-estensjoni għall-kumpannija omm ta’ tnaqqis ta’ multa imposta fuq is-sussidjarja ma kinitx iġġustifikata.

38. Skont il-Kummissjoni, tali estensjoni hija possibbli biss meta l-istess raġuni ta’ responsabbiltà jew ta’ impożizzjoni ta’ multa tkun possibbli għal dawn iż-żewġ entitajiet, u mhux kull darba li s-sussidjarja tkun rebħet parzjalment jew totalment kawża mressqa l-qorti. Il-Kummissjoni tenfasizza li l-“fatturi individwali” li jiġġustifikaw li tiġi imposta multa differenti fuq il-kumpannija omm ma jistgħux jiġu elenkati b’mod eżawrjenti.

39. L-analiżi tad-deċiżjonijiet prinċipali tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja juru li l-qorti tal-Unjoni wriet koerenza f’dan il-qasam. Minn dan jirriżulta li, normalment, l-istess multa tapplika għall-kumpannija omm u s-sussidjarja jekk, matul il-perijodu ta’ ksur, dawn kienu jagħmlu parti minn impriża waħda, ma nqasmux wara dan, u ma pparteċipawx fil-ksur, b’mod individwali jew permezz ta’ sussidjarji oħra, qabel ma fformaw impriża waħda.

40. Meta t-tnaqqis mogħti lis-sussidjarja jkollu rabta diretta mar-responsabbiltà fi ksur, fir-rigward b’mod partikolari tat-tul ta’ dan tal-aħħar, il-fatt li t-tnaqqis tar-responsabbiltà u tal-multa imposta fuq is-sussidjarja jkollu konsegwenza diretta għall-kumpannija omm ikun inerenti għall-prinċipju tar-responsabbiltà dderivata. Il-Kummissjoni tenfasizza li t-tul tal-parteċipazzjoni ta’ kumpannija omm u ta’ sussidjarja madankollu jista’ jkun differenti, pereżempju, jekk sussidjarja tkun temmet il-parteċipazzjoni tagħha, iżda sussidjarja oħra tal-istess grupp, jew il-kumpannija omm b’mod dirett, ikunu komplew bil-parteċipazzjoni tagħhom. F’tali sitwazzjoni, il-preskrizzjoni tista’ tapplika eventwalment għall-ewwel sussidjarja involuta direttament fl-akkordju, iżda mhux għall-kumpannija omm.

41. Il-Kummissjoni tinnota wkoll li mis-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2011:190), jirriżulta li l-preskrizzjoni tapplika b’mod individwali għal kull entità ġuridika u mhux b’mod uniformi għall-impriża kollha, li jfisser li din tirrigwarda sitwazzjoni magħrufa, li fiha jkun iġġustifikat li tnaqqis tal-multa ma jiġix estiż għall-kumpannija omm.

42. Fl-aħħar nett, skont il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ġustament, fis-sentenza appellata, ipparagunat l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ma’ garanziji proċedurali individwali, bħalma huma d-drittijiet tad-difiża, kif ukoll in-neċessità għall-Kummissjoni li tinnotifika kemm id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet kif ukoll deċiżjoni li timponi tali sanzjonijiet fuq il-persuna ġuridika kkonċernata.

B – Evalwazzjoni

43. Qabel ma nindirizza l-mertu ta’ din il-kawża, ikun xieraq li tittieħed deċiżjoni fil-qosor dwar il-motivi ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni fir-risposta tagħha.

1. Fuq l-ammissibbiltà

44. Bħalma nnotat il-Kummissjoni, jidher li l-ilmenti tal-appellanti bbażati, minn naħa, fuq il-ksur mill-Kummissjoni tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament meta mqabbla mal-kumpanniji tal-gruppi Ciba/BASF u Elementis u, min-naħa l-oħra, fuq l-assenza ta’ interess leġittimu, fis-sens tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1/2003, ta’ natura li jiġġustifikaw il-konstatazzjoni li skontha Akzo GmbH u Akzo BV ipparteċipaw effettivament fl-akkordji huma lmenti ġodda, fis-sens li dawn ma ġewx ittrattati fl-ewwel istanza.

45. L-appellanti, fil-fatt, illimitaw ruħhom li jsostnu quddiem il-Qorti Ġenerali li Akzo GmbH u Akzo BV ma setgħux jinżammu responsabbli fid-dawl tal-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni u li għalhekk hemm lok li tiġi annullata d-deċiżjoni kontenzjuża dwar dan il-punt.

46. Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li dawn l-ilmenti ġodda bl-ebda mod ma jibbażaw fuq fatti li jirriżultaw fil-mori tal-kawża. F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, fl-osservazzjonijiet tagħhom ippreżentati quddiem il-Qorti Ġenerali fis-16 ta’ Settembru 2011, b’mod partikolari dwar il-konsegwenzi li, fil-fehma tagħhom, għandhom jinsiltu mis-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2011:190), l-appellanti ma qajmu l-ebda argument relatat mal-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. F’din id-data, huma madankollu kienu diġà jafu dwar l-irtirar tad-deċiżjoni kontenzjuża fir-rigward tal-kumpanniji tal-gruppi Ciba/BASF u Elementis.

47. Bl-istess mod, jien tal-fehma li l-evalwazzjoni tal-imsemmija lmenti ma taqax taħt il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ dan l-appell ( 3 ).

48. Għall-kumplament, jidhirli li l-appell għandu jiġi ddikjarat ammissibbli. Jidhirli fil-fatt li l-appellanti essenzjalment għandhom l-għan li jikkontestaw ir-raġunament ġuridiku li wassal lill-Qorti Ġenerali biex tikkonkludi li l-akkwiżizzjoni tal-preskrizzjoni fir-rigward tal-kumpanniji sussidjarji ma kellhiex il-konsegwenza li tqiegħed f’dubju r-responsabbiltà tal-kumpannija omm tagħhom.

2. Fuq il-mertu

49. Bħalma ddikjarajt fl-introduzzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet, din il-kawża, li tirrigwarda żewġ akkordji fis-settur tal-istabilizzaturi tas-sħana, toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiċċara l-ġurisprudenza tagħha relatata mar-responsabbiltà tal-kumpanniji omm fil-każ ta’ ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni mwettaq mis-sussidjarji tagħhom. B’mod iktar preċiż tqum il-kwistjoni dwar jekk il-preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ ċerti sussidjarji hijiex, bħalma sostniet f’dan il-każ il-Qorti Ġenerali, mingħajr effett fuq ir-responsabbiltà tal-kumpannija omm.

50. Ir-risposta li għandha tingħata għal din id-domanda jidhirli li tiddependi ħafna fuq jekk ir-responsabbiltà tal-kumpannija omm għandhiex, meta, bħal f’dan il-każ, ma jkunx stabbilit li l-kumpannija omm innifisha pparteċipat direttament fil-ksur inkwistjoni, tiġi kklassifikata bħala “personali” jew “idderivata”. Jien ser nittratta din il-problema inizjalment fid-dawl tat-tagħlimiet li, fil-fehma tiegħi, għandhom jinsiltu mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

51. Jien ser nindika, imbagħad, għal liema raġunijiet il-konklużjoni li waslet għaliha l-Qorti Ġenerali fir-rigward tar-regoli relatati mal-preskrizzjoni, fil-fehma tiegħi, tmur kontra l-prinċipji, stabbiliti fil-ġurisprudenza li tikkonċerna l-imputazzjoni lill-kumpanniji omm tal-aġir antikompetittiv tas-sussidjarji tagħhom. F’dan il-kuntest, ser nispjega għal liema raġunijiet in-natura tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm timplika neċessarjament li din tista’ tibbenefika mill-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni kkonstatat fir-rigward tas-sussidjarja tagħha.

a) In-natura tar-responsabbiltà tal-kumpanniji omm għall-atti mwettqa mis-sussidjarji tagħhom: responsabbiltà “personali” jew responsabbiltà “dderivata”?

52. Il-problema tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni fi ħdan il-gruppi ta’ kumpanniji ilha magħrufa ħafna fil-ġurisprudenza ( 4 ) u r-raġunament adottat f’dan ir-rigward mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’xi differenzi żgħar, ma nbidilx. Dan ir-raġunament huwa strutturat skematikament bil-mod li ġej.

53. Meta impriża titqies ħatja ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, tkun ir-responsabbiltà tagħha li twieġeb għal dan.

54. Fil-każ fejn l-aġir kontenzjuż ikun twettaq mis-sussidjarja ta’ grupp, fil-prinċipju hemm lok li, f’konformità mal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, applikabbli fil-każ ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni ( 5 ), ir-responsabbiltà għall-ksur inkwistjoni tiġi imputata lil din is-sussidjarja.

55. Permezz ta’ eċċezzjoni għal dan il-prinċipju, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li jeżistu ċirkustanzi li fihom entità ġuridika li ma tkunx l-awtur dirett tal-ksur madankollu tista’ tiġi imputata r-responsabbiltà tal-aġir inkwistjoni u, għalhekk, tiġi ssanzjonata għalih. Għalhekk l-istess japplika b’mod partikolari meta kumpannija kkonċernata ma tiddeterminax l-aġir tagħha b’mod awtonomu, iżda essenzjalment tapplika d-direttivi tal-kumpannija omm tagħha, b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzazzjonali u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi ( 6 ). Dan l-approċċ jibbaża fuq l-idea li, minkejja li, minn perspettiva ġuridika, grupp huwa magħmul minn diversi persuni ġuridiċi distinti, dan jista’ jitqies bħala “impriża” waħda fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni. Għalhekk il-possibbiltà offruta lill-Kummissjoni biex tirrikorri għall-kunċett funzjonali ta’ impriża għall-imputazzjoni tar-responsabbiltà ta’ aġir antikompetittiv lil kumpanniji li ma jkunux ħadu sehem direttament fil-prattiki inkwistjoni għandha b’mod partikolari bħala konsegwenza l-possibbiltà, għall-Kummissjoni, li tindirizza deċiżjoni li timponi multi lil kumpannija omm mingħajr ma jkollha għalfejn tistabbilixxi l-involviment personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur ( 7 ).

56. Il-kundizzjonijiet li taħthom kumpannija omm tista’ tiġi ddikjarata responsabbli mill-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja tagħha issa huma ddefiniti b’mod ċar fil-ġurisprudenza: minn naħa, jeħtieġ li l-kumpannija omm tkun kapaċi teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha, u, min-naħa l-oħra, li din tkun tassew eżerċitat tali influwenza ( 8 ).

57. Il-prova tal-eżistenza ta’ dawn il-kundizzjonijiet teħtieġ, fil-prinċipju, lill-awtorità inkarigata mis-segwitu u t-tneħħija tal-aġir antikompetittiv biex din tipprovdi f’kull każ il-prova materjali tal-eżistenza u tal-eżerċizzju effettiv tal-influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija omm fuq is-sussidjarja tagħha ( 9 ). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, mis-sentenza AEG-Telefunken vs Il-Kummissjoni ( 10 ) u mingħajr ambigwità mis-sentenza Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni ( 11 ), li, fil-każ fejn kumpannija omm iżżomm il-kapital kollu tas-sussidjarja tagħha, jista’ jiġi preżunt li din tassew teżerċita tali influwenza fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha. Din il-“preżunzjoni kapitalistika”, li mbagħad ġiet estiża għall-każ fejn il-kumpannija omm iżżomm kważi l-kapital kollu tas-sussidjarja tagħha ( 12 ), hija, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, “preżunzjoni sempliċi” li l-kumpannija omm tista’ tikkonfuta jekk din tkun kapaċi turi li s-sussidjarja tagħha taġixxi b’mod awtonomu fis-suq.

58. B’kunsiderazzjoni ta’ dan, jistgħu jeżistu ċirkustanzi proprji għas-sussidjarja jew għall-kumpannija omm ta’ natura li jiġġustifikaw l-impożizzjoni ta’ multi ta’ ammonti differenti.

59. Bħalma fil-fehma tiegħi nnotat ġustament il-Kummissjoni, tista’ teżisti sensiela ta’ sitwazzjonijiet li jiġġustifikaw li tiġi imposta multa differenti minn dik imposta fuq is-sussidjarja, anki f’sitwazzjoni ta’ responsabbiltà dderivata. Madankollu għandu jiġi stabbilit li din id-differenzazzjoni tibbaża fuq fatturi individwali, proprji għall-kumpannija omm, li huma relatati kemm ma’ elementi tal-mertu (bħall-perijodu meta din tkun ipparteċipat direttament f’akkordju) jew ma’ parametri li tqiesu fil-kalkolu tal-multa (bħall-applikazzjoni ta’ tnaqqis minħabba l-kooperazzjoni pprovduta minn waħda mill-entitajiet ġuridiċi li jifformaw “l-impriża” implikata jew anki l-applikazzjoni ta’ żieda minħabba r-reċidiva kkonstatata fir-rigward tal-kumpannija omm). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-kawża Total vs Il-Kummissjoni ( 13 ), li huwa biss fis-sitwazzjoni “li fiha ebda fattur ieħor ma jikkaratterizza individwalment l-aġir ilmentat kontra l-kumpannija parent” ( 14 ), li ma jkunx iġġustifikat li tiġi imposta multa fuq il-kumpannija omm ta’ ammont differenti minn dik imposta fuq is-sussidjarja tagħha.

60. Imma x’inhi n-natura eżatta tar-responsabbiltà ta’ kumpannija omm li fir-rigward tagħha huwa stabbilit li din ma hijiex involuta direttament fil-prattiki antikompetittivi kontenzjużi? Għandha din tiġi assimilata mar-responsabbiltà ta’ awtur dirett ta’ ksur (meta jitqiesu r-rabtiet mill-qrib li din il-kumpannija għandha mal-kumpannija jew mal-kumpanniji direttament implikati) jew għandu pjuttost jiġi kkunsidrat li din sempliċement tassumi r-responsabbiltà ta’ aġir li bl-ebda mod ma hija l-awtur tiegħu?

61. Fil-fatt irrid ninnota li għadhom jeżistu ambigwitajiet fir-rigward ta’ jekk ir-responsabbiltà tal-kumpanniji omm, fil-każ fejn jiġi pprovat li dawn ma pparteċipawx direttament fil-ksur inkwistjoni, hijiex “idderivata” jew “personali”.

62. Għandu jiġi osservat, f’dan ir-rigward, li kemm it-terminoloġija użata mill-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll il-konsegwenzi li din tal-aħħar siltet minnha, f’dan il-qasam, ivarjaw ħafna.

63. Minn perspettiva terminoloġika, il-ġurisprudenza ħafna drabi tirreferi għall-kunċett ta’ imputazzjoni ta’ responsabbiltà ( 15 ) u mhux ta’ aġir illegali. Ċerti sentenzi, min-naħa l-oħra, jadottaw perspettiva ta’ “ħtija konġunta”, fis-sens li l‑kumpannija omm titqies hija stess bħala l-awtur tal-ksur, u dan mingħajr ma tkun saret l-ebda differenzazzjoni b’mod ċar bejn is-sitwazzjoni fejn ġie pprovat li din il-kumpannija kienet involuta direttament bħala awtur tal-ksur inkwistjoni u dik fejn l-imputazzjoni tar-responsabbiltà ta’ dan il-ksur lill-kumpannija omm hija prevista biss b’mod indirett. Skont din il-linja ġurisprudenzjali, li fil-fehma tiegħi huwa diffiċli li tkun kompatibbli mal-ewwel waħda, il-kumpannija omm li għandha influwenza determinanti fuq sussidjarja li tieħu sehem fi ksur tal-Artikolu 101 TFUE hija, konsegwentement, meqjusa li wettqet personalment il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ( 16 ).

64. Minn perspettiva sostanzjali, din id-differenza terminoloġika ħafna drabi twassal għal konsegwenzi kuntrastanti, saħansitra inkoerenti ( 17 ).

65. Min-naħa, kien ġie deċiż li r-relazzjoni ta’ responsabbiltà in solidum li torbot lill-kumpannija omm mas-sussidjarja tagħha ma tistax tiġi limitata għal forma ta’ garanzija pprovduta mill-kumpannija omm sabiex tiggarantixxi l-ħlas tal-multa imposta fuq is-sussidjarja; kumpannija omm tista’ tiġi kkundannata għall-ħlas ta’ multa li l-ammont tagħha huwa ogħla minn dak tal-multa imposta fuq is-sussidjarja tagħha ( 18 ). Dan jippermetti li jiġi preżunt li r-responsabbiltà tal-kumpannija omm tiġi meqjusa bħala li hija personali.

66. Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja, reċentement, qieset, fl-estensjoni tat-tagħlim tas-sentenza, mogħtija mill-Awla Manja, tat-22 ta’ Jannar 2013, Il-Kummissjoni vs Tomkins (C‑286/11 P, EU:C:2013:29), li l-kumpannija omm li r-responsabbiltà tagħha hija totalment idderivata minn dik tas-sussidjarja tagħha għandha, bħala prinċipju, tibbenefika minn eventwali tnaqqis tar-responsabbiltà tas-sussidjarja tagħha li ġiet imputata lilha ( 19 ). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ippreċiżat li, fl-ipoteżi fejn ebda fattur ieħor ma jikkaratterizza individwalment l-aġir ilmentat kontra l-kumpannija omm, ir-responsabbiltà ta’ din il-kumpannija omm ma tistax teċċedi dik tas-sussidjarja tagħha ( 20 ); meta jkunu ssodisfatti r-rekwiżiti proċedurali neċessarji, il-kumpannija omm għandha, bħala prinċipju, tibbenefika minn eventwali tnaqqis tar-responsabbiltà tas-sussidjarja tagħha li ġiet imputata lilha ( 21 ).

67. Min-naħa tiegħi, inqis li, sa fejn il-pożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tibbaża fuq approċċ unitarju fl-imputazzjoni tar-responsabbiltà tal-aġir illegali, hemm lok li minnu jinsiltu l-konsegwenzi kollha ( 22 ), b’mod partikolari f’termini ta’ setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-kumpanniji kkonċernati. Il-koerenza tal-approċċ segwit hekk tkun sors ta’ ċertezza legali.

68. Għaldaqstant, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja, diversi drabi, indikat li l-kumpannija omm iġġorr, f’tali sitwazzjoni, responsabbiltà msejħa “personali”, fl-opinjoni tiegħi, dan jista’ jkun biss sabiex tenfasizza l-fatt li kienet hi li kellha tirrispondi għall-aġir antikompetittiv imwettaq mis-sussidjarja tagħha, indipendentement mill-involviment konkret tagħha fil-prattiki implikati u minħabba relazzjonijiet ta’ kapital u ta’ organizzazzjoni li hija għandha mas-sussidjarja tagħha, kif ukoll sabiex tenfasizza l-uniċità tal-entità ekonomika li huma jirrappreżentaw ( 23 ). Fi kliem ieħor, il-prinċipju ta’ responsabbiltà personali ma jipprekludix intenzjoni min-naħa tal-Kummissjoni li tissanzjona l-ewwel lill-kumpannija li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni qabel ma tesplora jekk eventwalment, il-ksur jistax jiġi imputat lill-kumpannija omm tagħha ( 24 ).

69. Barra minn hekk, peress li l-Kummissjoni tista’ tindirizza deċiżjoni li timponi multa fuq il-kumpannija omm, mingħajr ma jkun meħtieġ li din tistabbilixxi l-implikazzjoni konkreta – u għalhekk diretta – ta’ din tal-aħħar fi ksur, il-korrispettiv inevitabbli tar-rikors għal din il-possibbiltà fil-fehma tiegħi huwa li kull żball li jivvizzja l-konstatazzjonijiet relatati mar-responsabbiltà konkreta tas-sussidjarja fil-ksur – u, konsegwentement, il-kalkolu tal-multa possibbilment imposta minħabba f’hekk – għandha tibbenefika minnu wkoll il-kumpannija omm ( 25 ). Għaldaqstant dan jirrigwarda biss il-fatt li jinsiltu l-konsegwenzi mill-għażliet tal-Kummissjoni fil-qasam tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-aġir illegali.

70. Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li hemm lok li tittieħed deċiżjoni dwar il-fondatezza tal-konklużjoni li waslet għaliha l-Qorti Ġenerali fil-punt 128 tas-sentenza appellata.

b) Il-preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni kkonstatata fir-rigward ta’ sussidjarja għandha tkun ta’ benefiċċju għall-kumpannija omm meta jkun ġie pprovat li din ma pparteċipatx direttament fil-prattiki implikati?

71. Skont l-Artikolu 25(1)(b) tar-Regolament Nru 1/2003, l-eżerċizzju tas-setgħa tal-Kummissjoni fil-qasam tal-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet hija suġġetta għal terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin ( 26 ). Skont l-Artikolu 25(2) tar-Regolament Nru 1/2003, it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri mill-ġurnata li fiha sar il-ksur, ħlief fil-każ li l-ksur ikun kontinwu jew repetut, li għalih dan jibda jiddekorri biss mill-ġurnata ta’ meta l-ksur ikun intemm.

72. X’jiġri fis-sitwazzjoni li fiha l-preskrizzjoni tkun ġiet ikkonstatata fir-rigward ta’ sussidjarja, li l-kumpannija omm tagħha, f’din il-kwalità biss, kienet ukoll tqieset responsabbli għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni? Din il-kumpannija omm għandha tibbenefika hija wkoll jew le mill-konstatazzjoni tal-preskrizzjoni li saret fir-rigward tas-sussidjarja tagħha f’sitwazzjoni ta’ responsabbiltà purament idderivata? Hemm lok li jinżamm l-approċċ unitarju deskritt preċedentement jew il-limitazzjoni għandha tiġi evalwata b’mod differenti, skont l-entità prevista?

73. F’dan il-każ, huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-Kummissjoni żammet lil Akzo Nobel responsabbli skont l-Artikolu 81 KE (li sar l-Artikolu 101 TFUE), bħala kumpannija holding tal-grupp Akzo, għat-tul kollu tal-ksur, jiġifieri mill-24 ta’ Frar 1987 sat-22 ta’ Marzu 2000, minħabba l-aġir adottat mis-sussidjarji tagħha u mill-“partenarjat Akcros”.

74. Matul il-proċedura amministrattiva, Akzo GmbH u Akzo BV sostnew li huma kienu temmew il-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordji fit-28 ta’ Ġunju 1993, jiġifieri iktar minn ħames snin qabel it-tnedija tal-inkjesta (2003). Minħabba r-regoli applikabbli fil-qasam tal-preskrizzjoni, il-Kummissjoni għalhekk ma setgħetx iktar taġixxi kontrihom. Akzo Nobel sostniet, min-naħa tagħha, li hija ma setgħetx tinżamm responsabbli bħala kumpannija omm ħlief sa fejn is-sussidjarji setgħu jinżammu responsabbli.

75. Il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kontenzjuża, ċaħdet dan l-argument, għar-raġuni, b’mod partikolari, li “[m]a jistax jiġi aċċettat li l-preskrizzjoni tapplika sempliċement minħabba r-riorganizzazzjoni fi ħdan il-grupp Akzo. Fil-fatt, il-ksur previst fl-Artikolu 81(1) [KE] jitwettaq minn ‘impriżi’. Bl-istess mod, ir-regoli ta’ preskrizzjoni tal-Artikolu 25 [tar-Regolament Nru 1/2003] japplikaw għall-‘impriżi’” ( 27 ) [traduzzjoni mhux uffiċjali].

76. Quddiem il-Qorti Ġenerali, l-appellanti u l-Kummissjoni żammew, sostanzjalment, il-pożizzjonijiet tagħhom.

77. Il-Qorti Ġenerali, filwaqt li ċaħdet l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li skontha Akzo GmbH u Akzo BV, bħala membri tal-grupp Akzo, ma setgħux jinvokaw leġittimament il-preskrizzjoni fir-rigward tagħhom, madankollu qieset li f’dan il-każ kien hemm lok li tagħmel distinzjoni bejn il-kunċetti ta’ responsabbiltà u dak ta’ preskrizzjoni. Għalhekk din iddeċidiet li l-preskrizzjoni tas-setgħa tal-Kummissjoni biex tiddeċiedi dwar sanzjonijiet kontra s-sussidjarji ma kellhiex effett fuq ir-responsabbiltà tal-kumpannija omm.

78. Din fil-fatt innotat dan li ġej fil-punti 125 u 126 tas-sentenza appellata: “125 […] għandu jitfakkar li l-akkwiżizzjoni tal-preskrizzjoni prevista fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 ma għandhiex l-effett li tħassar l-eżistenza ta’ ksur, lanqas li timpedixxi lill-Kummissjoni milli tikkonstata, f’deċiżjoni, ir-responsabbiltà għal tali ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2005, Sumitomo Chemical u Sumika Fine Chemicals vs Il-Kummissjoni, T‑22/02 u T‑23/02, Ġabra, EU:T:2005:349, punti 60 sa 63 [ ( 28 )]), iżda biss li teħles mill-proċeduri li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet lil dawk li jibbenefikaw minnha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-27 ta’ Ġunju 2012, Bolloré vs Il-Kummissjoni, T‑372/10, Ġabra, EU:T:2012:325, punt 194 [ ( 29 )]). 126 Barra minn hekk, minn interpretazzjoni testwali, teleoloġika u kuntestwali tal-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 jirriżulta li, bħall-garanziji proċedurali individwali, bħalma huma d-drittijiet tad-difiża, u bħan-neċessità għall-Kummissjoni li tinnotifika kemm id-dikjarazzjoni tal-ilmenti kif ukoll deċiżjoni li timponi tali sanzjonijiet fuq il-persuna ġuridika kkonċernata […], l-akkwiżizzjoni tal-preskrizzjoni skont il-paragrafu 1 hija ta’ benefiċċju għal, u tista’ tiġi invokata minn, kull waħda mill-persuni ġuridiċi separatament meta dawn jiġu esposti għall-proċeduri tal-Kummissjoni. B’hekk, fil-ġurisprudenza diġà ġie rrikonoxxut li s-sempliċi fatt li kumpannija sussidjarja ta’ grupp ta’ kumpanniji, fis-sens ta’ unità ekonomika, tibbenefika mill-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ma kellux il-konsegwenza li jqiegħed f’dubju ir-responsabbiltà tal-kumpannija parent u li jimpedixxi l-proċeduri fir-rigward tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Bolloré vs Il-Kummissjoni, punt 125 iktar ’il fuq, EU:T:2012:325, punti 193 sa 196 […]).”

79. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li s-sussidjarji Akzo GmbH u Akzo BV biss setgħu jinvokaw leġittimament l-iskadenza tat-terminu ta’ ħames snin ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 25(1)(b) tar-Regolament Nru 1/2003.

80. Din il-konklużjoni jidhirli li tista’ tiġi kkritikata fuq diversi aspetti.

81. Fl-ewwel lok, billi ċaħdet l-idea difiża mill-Kummissjoni li skontha “[m]a jistax jiġi aċċettat li l-preskrizzjoni tapplika sempliċement minħabba r-riorganizzazzjoni fi ħdan il-grupp Akzo” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (ara l-premessa 527 tad-deċiżjoni kontenzjuża) u billi għamlet distinzjoni bejn id-diversi entitajiet ġuridiċi inkwistjoni, il-Qorti Ġenerali ma siltitx il-konsegwenzi kollha min-natura dderivata tar-responsabbiltà li f’dan il-każ hija tal-kumpannija omm. Il-Qorti Ġenerali għalhekk ma qisitx il-fatt li s-setgħa ta’ sanzjoni li għandha l-Kummissjoni skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 tikkonċerna lill-impriża inkwantu tali u mhux lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li jagħmlu parti minnha ( 30 ), minkejja li l-Kummissjoni kienet qieset ġustament l-unità li kienu jifformaw il-kumpanniji kkonċernati fl-istadju tal-impożizzjoni u tal-imputazzjoni tal-multi. F’dan ir-rigward, jidhirli li teżisti differenza f’dan il-każ bejn il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali u l-konstatazzjoni oġġettiva li skontha l-ewwel azzjonijiet tal-Kummissjoni għall-għan tal-investigazzjonijiet jew proċeduri b’rispett “ta’ ksur”, meqjusa flimkien, seħħew wara l-iskadenza tat-terminu previst fl-Artikolu 25(1) tar-Regolament Nru 1/2003.

82. Fit-tieni lok, jien tal-fehma li, fid-dawl tan-natura dderivata tar-responsabbiltà li taqa’ fuq il-kumpannija omm, l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni kellha tkun ta’ benefiċċju għaliha wkoll. F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, fir-rigward tal-problema mressqa quddiemna hawnhekk, jiġifieri l-konstatazzjoni li skontha t-terminu ta’ preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni kien fil-fatt skada għall-ewwel perijodu ta’ ksur, l-ebda fattur individwali ma kien jikkaratterizza, f’dan il-każ, is-sitwazzjoni rispettiva, minn naħa, tas-sussidjarji Akzo GmbH u Akzo BV u, min-naħa l-oħra, tal-kumpannija holding Akzo Nobel. Peress li r-responsabbiltà ta’ Akzo Nobel għaldaqstant kienet biss idderivata minn dik tas-sussidjarji tagħha, jidhirli li l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni kellha tkun ta’ benefiċċju għaliha wkoll, ħlief jekk jitqies li hija kienet involuta direttament fl-akkordji kontenzjużi.

83. Il-fatt imsemmi mill-Kummissjoni, li kien ikkonċernat ksur uniku u kontinwu, li mmanifesta ruħu anki wara l-perijodu ta’ ksur previst preċiżament minn dan l-appell ma jidhirlix li huwa rilevanti f’dan il-kuntest fejn, fl-assenza ta’ involviment personali tal-kumpannija omm u għalhekk b’kunsiderazzjoni tan-natura dderivata tar-responsabbiltà tagħha (ara l-punt 82 ta’ dawn il-konklużjonijiet), ma ġiex ipprovat li l-aġir inkwistjoni huwa kkaratterizzat mill-persistenza tar-rieda ħatja tal-awtur tiegħu.

84. Fit-tielet u l-aħħar lok, għandu jiġi osservat li, għall-kuntrarju tal-pożizzjoni difiża mill-Kummissjoni, jien tal-fehma li l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali ma hijiex sostnuta b’mod sod fil-linja segwita mis-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C-216/09 P, EU:C:2011:190), sentenza li fiha, barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ma qisitx xieraq li tirreferi għaliha minkejja l-attenzjoni li kienet preċiżament attirat lejha matul il-proċedura (ara l-punt 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

85. Fis-sentenza tagħha mogħtija mill-Awla Manja, il-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li dwar dan il-punt iddevjat mill-pożizzjoni difiża mill-Avukat Ġenerali ( 31 ), iddeċidiet li, fis-sitwazzjoni fejn il-kumpannija omm biss tkun ippreżentat rikors kontra d-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni li timponi multa, is-sospensjoni tal-preskrizzjoni fil-qasam tal-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet, prevista fl-Artikolu 25(6) tar-Regolament Nru 1/2003, tapplika biss fil-konfront tal-kumpannija omm, filwaqt li t-terminu ta’ preskrizzjoni jkompli jiddekorri fir-rigward tas-sussidjarja ( 32 ).

86. Għalhekk minn din is-sentenza tal-aħħar jirriżulta li din tintroduċi limitu, ċertament immotivat minn rekwiżit ta’ ċertezza legali u obbligu ta’ rispett tad-drittijiet tad-difiża tal-entitajiet ġuridiċi kkonċernati ( 33 ), meta wieħed jirrikorri għall-kunċett ta’ entità ekonomika meta tkun kwistjoni tal-estensjoni, għal kumpannija, tas-“sospensjoni” tal-preskrizzjoni kkonstatata fir-rigward ta’ kumpannija oħra li flimkien magħha kienet tifforma entità ekonomika waħda fid-data meta ġie kkonstatat il-ksur.

87. Jibqa’ l-fatt li, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-kwistjoni separata tal-“interruzzjoni” tal-preskrizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li skontha l-interruzzjoni kienet tapplika fir-rigward tal-impriżi kollha li pparteċipaw fil-ksur inkwistjoni, li ma kinux għadhom magħrufa fil-ġurnata tal-att ta’ interruzzjoni, filwaqt li ddeċidiet li l-atti ta’ interruzzjoni tal-preskrizzjoni, minħabba l-imputabbiltà tal-aġir illegali ta’ TradeARBED lil ARBED u l-eżistenza ta’ unità ekonomika bejn dawn iż-żewġ kumpanniji, kienu applikabbli fil-konfront ta’ ARBED ( 34 ).

88. Fil-fehma tiegħi, hija meħtieġa wkoll konklużjoni identika meta tkun inkwistjoni, bħal f’dan il-każ, l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni kkonstatata fir-rigward tas-sussidjarja skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003. It-tmiem tat-terminu ta’ preskrizzjoni ma jistax ikollu, fir-rigward ta’ aġir implikat wieħed, effett limitat għall-entità awtriċi diretta tal-imsemmi aġir, iżda għandu jiġi estiż għall-entitajiet li ġew imputati r-responsabbiltà għal dan l-istess aġir. Meta l-possibbiltà li l-Kummissjoni tissanzjona lil impriża għal aġir partikolari tintemm mill-effett proprju tal-preskrizzjoni, dan it-tmiem għandu jkun ta’ benefiċċju għall-entitajiet ġuridiċi kollha li fir-rigward tagħhom ġiet imputata r-responsabbiltà għall-imsemmi aġir.

89. Definittivament, jidhirli li, għalkemm huwa stabbilit sew li l-Kummissjoni tista’ tiddefendi leġittimament approċċ unitarju, ibbażat fuq il-kunċett funzjonali ta’ “impriża” fl-istadju tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-aġir antikompetittiv, din għandha tifhem l-implikazzjonijiet kollha ta’ dan l-approċċ fl-istadju tas-sanzjoni tal-imsemmi aġir, inkluż meta tkun inkwistjoni l-problema tal-preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni.

90. Għal dawn ir-raġunijiet kollha, jien tal-fehma li l-aggravju uniku tal-appellanti huwa fondat. Minn dan jirriżulta li hemm lok li tiġi annullata s-sentenza appellata, sa fejn il-Qorti Ġenerali ma wettqitx l-allinjament tal-ammont tal-multa imposta rispettivament fuq il-kumpannija omm Akzo Nobel ma’ dak impost fuq is-sussidjarji tagħha fir-rigward tal-ewwel perijodu ta’ ksur.

91. F’konformità mat-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, meta l-appell huwa fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fil-każ ta’ annullament tad-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali, tiddeċiedi definittivament il-kawża, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża. Dan jidhirli li huwa l-każ f’din il-kawża.

V – Konklużjoni

92. Għar-raġunijiet kollha spjegati preċedentement, huwa ssuġġerit lill-Qorti tal-Ġustizzja li tiddikjara u tiddeċiedi dan li ġej: 1. Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-15 ta’ Lulju 2015, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (T‑47/10, EU:T:2015:506), hija annullata sa fejn din tqis li r-responsabbiltà għall-multi oriġinarjament imposti fuq Akzo Nobel Chemicals GmbH u fuq Akzo Nobel Chemicals BV għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur, setgħet tkompli tiġi attribwita lil Akzo Nobel NV għall-perijodu ta’ qabel it-28 ta’ Ġunju 1993. 2. Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2009) 8682 finali, tal-11 ta’ Novembru 2009, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (każ COMP/38589 – Stabilizzaturi tas-sħana) hija annullata sa fejn, fir-rigward tal-perijodu ta’ qabel it-28 ta’ Ġunju 1993, din timponi multa fuq Akzo Nobel NV minħabba l-aġir illegali ta’ Akzo Nobel Chemicals GmbH u AkzoNobel Chemicals BV. 3. Il-Kummissjoni Ewropea hija kkundannata għall-ispejjeż.

( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

( 2 ) Regolament tal-Kunsill, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [81 u 82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).

( 3 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-10 ta’ Lulju 2014, Telefónica u Telefónica de España vs Il-Kummissjoni (C‑295/12 P, EU:C:2014:2062, punt 99) u tal-24 ta’ Ottubru 2013, Kone et vs Il-Kummissjoni (C‑510/11 P, mhux ippubblikata, EU:C:2013:696, punt 72 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 4 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Lulju 1972, Imperial Chemical Industries vs Il-Kummissjoni (48/69, EU:C:1972:70) u tal-21 ta’ Frar 1973, Europemballage u Continental Can vs Il-Kummissjoni (6/72, EU:C:1973:22).

( 5 ) Dan il-prinċipju kien ġie meqjus applikabbli “fir-rigward tan-natura tal-ksur inkwistjoni kif ukoll tan-natura u tal-livell ta’ severità tas-sanzjonijiet marbuta miegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (ara s-sentenza tat-8 ta’ Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni (C‑49/92 P, EU:C:1999:356, punt 78).

( 6 ) Ara l-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq. Ara wkoll is-sentenza tal-24 ta’ Ġunju 2015, Fresh Del Monte Produce vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs Fresh Del Monte Produce (C‑293/13 P u C‑294/13 P, EU:C:2015:416, punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 7 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad-19 ta’ Lulju 2012, Alliance One International u Standard Commercial Tobacco vs Il-Kummissjoni (C‑628/10 P u C‑14/11 P, EU:C:2012:479, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 8 ) Ara, reċentement, is-sentenza tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, punt 35).

( 9 ) L-effettività tal-istħarriġ eżerċitat fuq kumpanniji tista’ tiġi stabbilita permezz ta’ riferiment għall-istruttura tal-kapital tal-grupp, iżda wkoll permezz ta’ elementi oħra bħas-setgħa li tindika l-korpi maniġerjali tal-kumpanniji implikati fil-ksur.

( 10 ) Sentenza tal-25 ta’ Ottubru 1983 (107/82, EU:C:1983:293, punt 50).

( 11 ) Sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, (C‑97/08 P, EU:C:2009:536, punti 60 sa 64).

( 12 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad-29 ta’ Settembru 2011, Arkema vs Il-Kummissjoni (C‑520/09 P, EU:C:2011:619, punti 42 u 48).

( 13 ) Ara s-sentenza tas-17 ta’ Settembru 2015 (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 14 ) Enfasi miżjuda minni.

( 15 ) Ara, fost ħafna sentenzi, is-sentenzi tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il-Kummissjoni (C‑97/08 P, EU:C:2009:536, punt 59); tal-20 ta’ Jannar 2011, General Química et vs Il-Kummissjoni (C‑90/09 P, EU:C:2011:21, punt 38); tal-11 ta’ Lulju 2013, Il-Kummissjoni vs Stichting Administratiekantoor Portielje (C‑440/11 P, EU:C:2013:514, punt 42), kif ukoll tas-16 ta’ Ġunju 2016, Evonik Degussa u AlzChem vs Il-Kummissjoni (C‑155/14 P, EU:C:2016:446, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 16 ) Sentenzi tal-10 ta’ April 2014, Il-Kummissjoni et vs Siemens Österreich et (C‑231 sa 233/11 P, EU:C:2014:256, punt 47) u tas-26 ta’ Novembru 2013, Kendrion vs Il-Kummissjoni (C‑50/12 P, EU:C:2013:771, punt 55). Ara, ukoll, is-sentenza tas-27 ta’ Ġunju 2012, Bolloré vs Il-Kummissjoni (T‑372/10, EU:T:2012:325, punt 194).

( 17 ) Fuq id-differenzi bejn l-approċċi tal-Qorti tal-Ġustizzja, isir riferiment ukoll għall-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:207, punti 38 sa 43).

( 18 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-26 ta’ Novembru 2013, Kendrion vs Il-Kummissjoni (C‑50/12 P, EU:C:2013:771, punt 58).

( 19 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, punt 41).

( 20 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-22 ta’ Jannar 2013, Il-Kummissjoni vs Tomkins (C‑286/11 P, EU:C:2013:29, punti 37, 39, 43 u 49) u tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, punt 38).

( 21 ) Sentenza tas-17 ta’ Settembru 2015, Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:613, punt 41).

( 22 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:207, punt 65).

( 23 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:207, punt 50).

( 24 ) Ara s-sentenza tad-29 ta’ Settembru 2011, Elf Aquitaine vs Il-Kummissjoni (C‑521/09 P, EU:C:2011:620, punt 121 u l-ġurisprudenza ċċitata).

( 25 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Total vs Il-Kummissjoni (C‑597/13 P, EU:C:2015:207, punt 52).

( 26 ) Dan jirrigwarda s-setgħa mogħtija lill-Kummissjoni, skont l-Artikoli 23 u 24 tar-Regolament Nru 1/2003, li timponi multi jew pagamenti ta’ penalità.

( 27 ) Ara l-premessa 527 tad-deċiżjoni kontenzjuża.

( 28 ) Minn din is-sentenza tal-Qorti Ġenerali jirriżulta li r-regoli ta’ preskrizzjoni ma japplikawx għas-setgħa tal-Kummissjoni li tikkonstata ksur; madankollu, meta titqies is-sentenza tat-2 ta’ Marzu 1983, GVL vs Il-Kummissjoni, 7/82, EU:C:1983:52, il-Kummissjoni kellha turi l-eżistenza ta’ interess leġittimu li tikkonstata ksur wara l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni.

( 29 ) Dan il-punt jistabbilixxi li “[ċ]-ċirkustanza eventwali li s-sussidjarja ma tistax tiġi ssanzjonata iżjed għall-ksur ikkonstatat, kemm jekk minħabba t-tmiem ta’ eżistenza ta’ din is-sussidjarja jew ukoll – kif tallega r-rikorrenti f’dan il-każ – minħabba l-kisba tal-preskrizzjoni favur din is-sussidjarja, hija mingħajr effett fuq il-kwistjoni dwar jekk il-kumpannija parent, hija stess meqjusa bħala awtur tal-ksur minħabba l-unità ekonomika mas-sussidjarja tagħha, tistax tiġi ssanzjonata. Ċertament, ir-responsabbiltà tal-kumpannija parent ma teżistix li kieku kellu jiġi pprovat li ma kienx hemm ksur, iżda din ir-responsabbiltà ma tistax tisparixxi minħabba l-fatt li s-sanzjoni ġiet preskritta fir-rigward tas-sussidjarja tagħha. Fil-fatt, il-preskrizzjoni prevista fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 ma għandhiex bħala effett li tħassar l-eżistenza ta’ ksur, iżda sempliċement li teskludi lill-benefiċjarji tagħha mis-sanzjonijiet”. Għandu jiġi nnotat li, fl-istadju tal-appell, fis-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2014, Bolloré vs Il-Kummissjoni (C‑414/12 P, mhux ippubblikata, EU:C:2014:301), il-Qorti tal-Ġustizzja ma ħaditx deċiżjoni dwar il-fondatezza ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet.

( 30 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ April 2014, Il-Kummissjoni et vs Siemens Österreich et (C‑231/11 P sa C‑233/11 P, EU:C:2014:256, punt 56).

( 31 ) Skont l-Avukat Ġenerali Bot, għandu jingħata effett erga omnes lis-sospensjoni tal-preskrizzjoni li tirriżulta mill-introduzzjoni, minn waħda mill-kumpanniji involuti fil-ksur, ta’ proċedura quddiem il-qorti tal-Unjoni. Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawżi magħquda ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2010:634, b’mod partikolari l-punt 73 li skontu: “il-preskrizzjoni hija marbuta unikament mal-fatti. Hija għandha natura reali li hija indipendenti mill-persuni inkwistjoni. Għalhekk, meta l-azzjoni li l-Kummissjoni tista’ twettaq tiġi estinta bl-effett tal-preskrizzjoni, din l-estinzjoni tikkonċerna t-totalità tal-fatti inkwistjoni u tibbenefika lill-parteċipanti kollha”).

( 32 ) Ara l-punti 141 sa 149 tas-sentenza.

( 33 ) Fis-sentenza tal-31 ta’ Marzu 2009, ArcelorMittal Luxembourg et vs Il-Kummissjoni (T‑405/06, EU:T:2009:90, punt 158), il-Qorti Ġenerali kienet enfasizzat b’mod partikolari, filwaqt li rreferiet għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-persuna ġuridika biss li kienet ġiet indirizzata lilha d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet setgħet tippreżenta rikors kontra d-deċiżjoni adottata fi tmiem il-proċedura amministrattiva u, konsegwentement, setgħet tiġi prekluża s-sospensjoni tal-preskrizzjoni fil-konfront tagħha.

( 34 ) Ara sentenza tad-29 ta’ Marzu 2011, ArcelorMittal Luxembourg vs Il-Kummissjoni u Il-Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg et (C‑201/09 P u C‑216/09 P, EU:C:2011:190, punt 110).