KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

TANCHEV

ippreżentati fil-5 ta’ Marzu 2020 ( 1 )

Kawża C‑550/18

Il-Kummissjoni Ewropea

vs

L-Irlanda

“Nuqqas ta’ Stat Membru li jwettaq obbligu — Artikolu 258 TFUE — Direttiva (UE) 2015/849 — Ġlieda kontra l-ħasil tal-flus — Artikolu 260(3) TFUE — Nuqqas li jiġu nnotifikati l-miżuri li jittrasponu direttiva adottata skont il-proċedura leġiżlattiva — Sanzjonijiet pekunjarji — Ħlas ta’ somma f’daqqa”

I. Introduzzjoni

1. F’din il-kawża, il-Kummissjoni Ewropea fetħet proċedura skont l-Artikolu 258 TFUE għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra l-Irlanda talli din naqset milli tadotta l-miżuri meħtieġa biex, sas-26 ta’ Ġunju 2017, tittrasponi d-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE ( 2 ) jew, fi kwalunkwe każ, talli naqset milli tinnotifika dawn il-miżuri lill-Kummissjoni.

2. Barra minn hekk, il-Kummissjoni talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex, skont l-Artikolu 260(3) TFUE, timponi fuq l-Irlanda l-ħlas ta’ somma f’daqqa, stabbilita finalment fl-ammont ta’ EUR 2 766 992.00, għall-ksur tal-obbligu tagħha li tinnotifika l-miżuri li jittrasponu d-Direttiva 2015/849. Inizjalment hija talbet ukoll il-pagament ta’ penalità ta’ EUR 17 190.60, iżda rtirat din it-talba matul il-proċeduri.

3. Konsegwentement, din il-kawża tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiżviluppa l-ġurisprudenza tagħha fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 260(3) TFUE li toħroġ mis-sentenza monumentali tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 3 ). L-Artikolu 260(3) TFUE huwa strument importanti introdott mit-Trattat ta’ Lisbona li jippermetti lill-Kummissjoni tressaq rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 258 TFUE minħabba li l-Istat Membru jkun “naqas milli jissodisfa l-obbligi tiegħu li jinnotifika miżuri li jittrasponu direttiva adottata skond il-proċedura leġislattiva” u fl-istess ħin titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja timponi fuq dan l-Istat Membru sanzjonijiet pekunjarji.

4. Din il-kawża qiegħda tinstema’ mill-Qorti tal-Ġustizzja b’mod parallel ma’ kawża oħra, Il-Kummissjoni vs Ir-Rumanija (C‑549/18), li l-konklużjonijiet tiegħi għaliha qegħdin jiġu ppreżentati llum. Iż-żewġ kawżi jqajmu żewġ punti prinċipali li jikkonċernaw, l-ewwel wieħed, jekk il-Kummissjoni għandhiex tagħti raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha li tirrikorri għall-Artikolu 260(3)TFUE, u t-tieni wieħed, l-evalwazzjoni tal-ħlas ta’ somom f’daqqa taħt din id-dispożizzjoni. Ix-xebh tal-kwistjonijiet li jqumu f’dawn il-kawżi ser jippermettili, għaldaqstant, li fuq ċerti punti nirreferi għall-argumenti magħmula fil-konklużjonijiet tiegħi f’dik il-kawża parallela sabiex nevita r-repetizzjoni. Din il-kawża tqajjem ukoll kwistjonijiet differenti li jirrigwardaw il-punt dwar jekk il-miżuri nnotifikati matul il-proċeduri jistgħux jitqiesu bħala li jammontaw għat-twettiq tal-obbligi għall-finijiet tal-Artikoli 258 u 260(3) TFUE.

5. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nafferma li l-Irlanda naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 258 TFUE, u nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tordnalha tħallas somma f’daqqa taħt l-Artikolu 260(3) TFUE.

II. Il-kuntest ġuridiku

6. L-Artikolu 67(1) tad-Direttiva 2015/849 jipprovdi: “L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva sas-26 ta’ Ġunju 2017. Huma għandhom immedjatament jikkomunikaw it-test ta’ dawk il-miżuri lill-Kummissjoni. Meta l-Istati Membri jadottaw dawk il-miżuri, dawn għandhom jirreferu għal din id-Direttiva jew ikunu akkumpanjati mit-tali referenza waqt il-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. Il-metodi kif għandha issir tali referenza għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri”.

7. Bis-saħħa tal-punt 42 tal-Artikolu 1 tad-Direttiva (UE) 2018/843 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Mejju 2018 li temenda d-Direttiva (UE) 2015/849 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, u li temenda d-Direttivi 2009/138/KE u 2013/36/UE ( 4 ),l-Artikolu 67(1) tad-Direttiva 2015/849 kien issostitwit bil-kliem li ġej: “1. L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva sas-26 ta’ Ġunju 2017. L-Istati Membri għandhom japplikaw l-Artikolu 12(3) mill-10 ta’ Lulju 2020. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu r-reġistri msemmija fl-Artikolu 30 sal-10 ta’ Jannar 2020 u r-reġistri msemmija fl-Artikolu 31 sal-10 ta’ Marzu 2020 u l-mekkaniżmi awtomatizzati ċentralizzati msemmija fl-Artikolu 32a sal-10 ta’ Settembru 2020. […] L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw minnufih it-test tal-miżuri msemmija f’dan il-paragrafu lill-Kummissjoni. Meta l-Istati Membri jadottaw dawk il-miżuri, dawn għandu jkun fihom referenza għal din id-Direttiva jew ikunu akkumpanjati minn referenza bħal din fil-mument tal-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. Il-metodi kif issir din ir-referenza għandhom ikunu stabbiliti mill-Istati Membri”.

III. Il-proċedura prekontenzjuża u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

8. Peress li sat-terminu tas‑26 ta’ Ġunju 2017 il-Kummissjoni kienet ġiet innotifikata b’miżura ta’ traspożizzjoni waħda, li tirrappreżenta t-traspożizzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 30(1) tad-Diretiva 2015/849, hija bagħtet lill-Irlanda ittra ta’ intimazzjoni tat-18 ta’ Lulju 2017, li permezz tagħha talbitha biex fi żmien xahrejn minn meta tirċievi dik l-ittra tinnotifikaha bil-miżuri ta’ traspożizzjoni li kienu għadhom meħtieġa.

9. Fir-risposta tagħha fl-ittra tat-13 ta’ Settembru 2017, l-Irlanda informat lill-Kummissjoni bil-progress li sar fuq il-miżuri għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849.

10. Permezz ta’ opinjoni motivata tat-8 ta’ Marzu 2018, il-Kummissjoni ddikjarat li l-Irlanda kienet għadha ma nnotifikathiex b’miżuri ulterjuri li jittrasponu d-Direttiva 2015/849, u talbitha tagħmel dan fi żmien xahrejn minn meta tirċievi din l-opinjoni motivata.

11. Fir-risposta tagħha għal dik l-opinjoni motivata, f’ittra tal-4 ta’ Mejju 2018 l-Irlanda informat lill-Kummissjoni bil-progress ulterjuri li sar fuq il-miżuri biex tiġi trasposta d-Direttiva 2015/849.

12. Wara li l-Kummissjoni ddeċidiet li l-Irlanda kienet għadha ma adottatx miżuri addizzjonali biex tittrasponi d-Direttiva 2015/849 jew innotifikat tali miżuri, il-Kummissjoni ddeċidiet, fid-19 ta’ Lulju 2018, li tressaq rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

13. Permezz tar-rikors tagħha, li ġie ppreżentat fis-27 ta’ Awwissu 2018, il-Kummissjoni ressqet din l-azzjoni abbażi tal-Artikoli 258 u 260(3) TFUE, fejn talbet li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: – l-ewwel nett, tiddikjara li, billi naqset milli tadotta, sas-26 ta’ Ġunju 2017, il-miżuri neċessarji kollha biex tittrasponi d-Direttiva 2015/849 jew, fi kwalunkwe każ, billi naqset milli tinnotifika lill-Kummissjoni b’dawn il-miżuri, l-Irlanda naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 67(1) ta’ din id-direttiva; – it-tieni nett, tikkundanna lill-Irlanda tħallas penalità ta’ EUR 17 190.60 b’effett mid-data tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, talli naqset milli twettaq l-obbligu tagħha li tinnotifika lill-Kummissjoni bil-miżuri li jittrasponu d-Direttiva 2015/849; – it-tielet nett, tikkundanna lill-Irlanda tħallas somma f’daqqa, ibbażata fuq ammont ta’ EUR 4 701.20 kuljum immultiplikat bin-numru ta’ ġranet li fihom jibqa’ għaddej il-ksur, b’somma f’daqqa minima ta’ EUR 1685000; u – ir-raba’ nett, tikkundanna lill-Irlanda għall-ispejjeż.

14. Fir-risposta tagħha, ippreżentata fl-14 ta’ Novembru 2018, l-Irlanda talbet li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: – l-ewwel nett, tiċħad dan ir-rikors; u – it-tieni nett, tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

15. Fir-replika tagħha, ippreżentata fit-18 ta’ Jannar 2019, il-Kummissjoni indikat li, minkejja l-miżuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018, kien baqa’ meħtieġ li jiġu adottati iktar miżuri biex id-Direttiva 2015/849 tiġi trasposta b’mod sħiħ fir-rigward ta’ 11-il dispożizzjoni ta’ din id-direttiva ( 5 ). Konsegwentement, filwaqt li l-Kummissjoni żammet mat-talbiet li għamlet, hija naqqset l-ammont mitlub għall-pagament ta’ penalità ta’ kuljum għal EUR 7 358.40, u talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja timponi ħlas ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 2 439 922.80 b’żieda ta’ EUR 2 014.80 kuljum minħabba li ma ġewx innotifikati miżuri ta’ traspożizzjoni sa mid-29 ta’ Novembru 2018.

16. Fil-kontroreplika tagħha, ippreżentata fl-4 ta’ Marzu 2019, l-Irlanda sostniet li hija wettqet l-obbligu tagħha li tittrasponi d-Direttiva 2015/849 permezz tal-miżuri nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018, filwaqt li ddikjarat li kienet ħadet passi ulterjuri biex tindirizza t-tħassib tal-Kummissjoni kif imressaq fir-replika.

17. Permezz ta’ ittra tas-27 ta’ Novembru 2019, il-Kummissjoni informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li, minkejja l-ispjegazzjonijiet mogħtija fil-kontroreplika u l-miżuri ulterjuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fit-30 ta’ Jannar 2019 fir-rigward tal-Artikolu 31(1), (2), (3) u (7) tad-Direttiva 2015/849, u fis-27 ta’ Marzu 2019 fir-rigward tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 30(1), u tal-Artikolu 30(2) sa (7) ta’ din id-direttiva, kien għadu meħtieġ li jiġu adottati miżuri ulterjuri biex jittrasponu l-Artikoli 47(2) u 48(5) sa (8) tad-Direttiva 2015/849. Għaldaqstant, filwaqt li żammet it-talbiet, il-Kummissjoni naqqset l-ammont mitlub għall-pagament ta’ penalità ta’ kuljum għal EUR 2 452.80 u talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja timponi ħlas ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 2 598 420.40 b’żieda ta’ EUR 671.60 kuljum minħabba li ma ġewx innotifikati miżuri ta’ traspożizzjoni sa mis-27 ta’ Marzu 2019.

18. Permezz ta’ ittra tas-6 ta’ Diċembru 2019, l-Irlanda informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li hija kienet ipprovdiet lill-Kummissjoni b’tabelli ta’ korrispondenza aġġornati fit‑22 ta’ Novembru 2019 u fit-3 ta’ Diċembru 2019, u l-ewwel waħda fosthom ma ttiħditx inkunsiderazzjoni fl-ittra tal-Kummissjoni tas‑27 ta’ Novembru 2019.

19. Permezz ta’ deċiżjonijiet tal‑11 u tat-12 ta’ Frar 2019, l-Estonja u Franza ngħataw permess biex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Irlanda. Il-Kummissjoni u l-Irlanda ppreżentaw osservazzjonijiet dwar in-noti ta’ intervent ippreżentati mill-Estonja u Franza fl‑24 ta’ Mejju 2019 u fil‑5 ta’ Ġunju 2019 rispettivament.

20. Fl‑10 ta’ Diċembru 2019 inżammet seduta li fiha l-Kummissjoni, l-Estonja u l-Irlanda ppreżentaw is-sottomissjonijiet orali tagħhom.

21. Waqt is-seduta, il-Kummisjoni targumenta li fid-dawl tal-miżuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fit-22 ta’ Novembru 2019 fir-rigward tal-Artikolu 48(5) sa (8) tad-Direttiva 2015/849 u dawk innotifikati fit-3 ta’ Diċembru 2019 fir-rigward tal-Artikolu 47(2) ta’ din id-direttiva, l-Irlanda kienet wettqet l-obbligi tagħha. Konsegwentement, il-Kummissjoni rtirat parzjalment ir-rikors tagħha, inkwantu ma baqgħetx titlob l-impożizzjoni ta’ pagament ta’ penalità ta’ kuljum. Filwaqt li l-Kummissjoni ħadet it-3 ta’ Diċembru 2019 bħala d-data li fiha l-Irlanda wettqet l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni ffissat is-somma f’daqqa mitluba fl-ammont ta’ EUR 2 766 992.00.

IV. Sunt tal-argumenti tal-partijiet

A. In-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi skont l-Artikolu 258 TFUE

22. Il-Kummissjoni ssostni li peress li l-Irlanda nnotifikatha b’miżura waħda biss li tittrasponi parti waħda mill-Artikolu 30(1) tad-Direttiva 2015/849, hija naqset milli, sat-terminu tas‑26 ta’ Ġunju 2017 stabbilit fl-Artikolu 67 tad-Direttiva 2015/849, tadotta l-miżuri ta’ traspożizzjoni neċessarji kollha jew milli tinnotifikaha b’dawn il-miżuri. Hija tikkontesta wkoll li l-miżuri nazzjonali li jittrasponu d-direttiva preċedenti kontra l-ħasil tal-flus ( 6 ) jiżguraw it-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849, peress li din id-direttiva tintroduċi tibdil sinjifikattiv. L-Irlanda qatt ma nnotifikat xi waħda minn dawn il-miżuri fil-kuntest tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849. L-Irlanda lanqas ma pprovdiet, skont il-premessa 67 tagħha, tabella ta’ korrispondenza li tispjega r-relazzjoni bejn id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva u d-dispożizzjonijiet korrispondenti ta’ dawk il-miżuri nazzjonali.

23. Il-Kummissjoni ssostni li, fid-dawl tal-miżuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018, bejn wieħed u ieħor l-Irlanda ttrasponiet id-Direttiva 2015/849, iżda jibqa’ ċerti nuqqasijiet ta’ traspożizzjoni. Hija tenfasizza li l-estensjoni tat-terminu għat-traspożizzjoni pprovdut fid-Direttiva 2018/843 tirrigwarda esklużivament l-obbligu biex jiġu stabbiliti r-reġistri ċentrali tal-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva 2015/849, u mhux l-obbligi l-oħra stabbiliti f’din id-direttiva, inkluż f’dawn l-artikoli. Kif enfasizzat waqt is-seduta, l-Irlanda kienet obbligata tadotta miżuri ta’ traspożizzjoni biex tindirizza n-nuqqasijiet fir-rigward tal-Artikoli 47(2) u 48(5) sa (8) tad-Direttiva 2015/849 ( 7 ) u għaldaqstant wettqet l-obbligi tagħha bil-miżuri nnotifikati sal-iktar tard it-3 ta’ Diċembru 2019.

24. L-Irlanda ssostni li t-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849 kienet teżiġi l-promulgazzjoni ta’ leġiżlazzjoni li kienet mistennija tkun kompluta f’Novembru 2018. Hija għaddiet minn proċess itwal ta’ traspożizzjoni biex tiżgura l-effettività ta’ din id-direttiva, u l-abbozz ta’ liġi kien diġà fi stadju avvanzat meta l-Kummissjoni ppreżentat dan ir-rikors.

25. L-Irlanda ssostni li d-Direttiva 2015/849 fil-biċċa l-kbira tagħha terġa’ tipprovdi, b’xi emendi, id-dispożizzjonijiet li kienu jinsabu fid-direttiva preċedenti ta’ kontra l-ħasil tal-flus u, għaldaqstant, il-miżuri li jittrasponu din id-direttiva jimplimentaw traspożizzjoni parzjali tad-Direttiva 2015/849. Kif enfasizzat waqt is-seduta, hija wettqet l-obbligi tagħha permezz tal-miżuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018. Hija tikkontesta l-allegati nuqqasijiet fit-traspożizzjoni identifikati mill-Kummissjoni u, fi kwalunkwe każ, dawn in-nuqqasijiet huma marġinali, u l-Irlanda għamlet sforzi biex tindirizza t-tħassib tal-Kummissjoni.

B. L-applikazzjoni tal-Artikolu 260(3) TFUE

26. Abbażi tal-Komunikazzjoni tagħha dwar l-Implimentazzjoni tal-Artikolu 260(3) tat-TFUE ( 8 ), il-Kummissjoni ssostni li n-nuqqas tal-Irlanda li twettaq l-obbligu tagħha li tinnotifika l-miżuri ta’ traspożizzjoni taħt l-Artikolu 67 tad-Direttiva 2015/849 jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 260(3) TFUE. Kif ġie indikat f’Komunikazzjoni sussegwenti ( 9 ), il-prassi aġġustata tagħha li, b’mod ġenerali, titlob ħlas ta’ somma f’daqqa u pagament ta’ penalità tapplika għal dan il-każ

27. Il-Kummissjoni targumenta li l-Artikolu 260(3) TFUE jagħtiha setgħat diskrezzjonali wiesgħa, simili għad-diskrezzjoni dwar jekk tiftaħx proċeduri taħt l-Artikolu 258 TFUE ( 10 ), u għaldaqstant ma hijiex meħtieġa tagħti raġunijiet speċifiċi għad-deċiżjoni tagħha li tirrikorri għall-Artikolu 260(3) TFUE. Hija tikkontesta wkoll li qiegħda taġixxi b’mod sproporzjonat meta tipproponi sanzjonijiet pekunjarji f’dan il-każ, u waqt is-seduta enfasizzat li hija tieħu inkunsiderazzjoni l-proporzjonalità, l-ewwel nett, meta tiddetermina l-limitu għas-sanzjonijiet pekunjarji li tkun trid timponi bħala regola ġenerali u, it-tieni nett, fl-evalwazzjoni individwali tal-gravità tal-ksur f’kull każ.

28. Dwar id-determinazzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji, il-Kummissjoni ssostni li l-metodu biex jiġu kkalkolati s-sanzjonijiet pekunjarji taħt l-Artikolu 260(3) TFUE għandu jkun l-istess bħal dak li jiġi applikat taħt l-Artikolu 260(2) TFUE ( 11 ). Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni tipproponi somma f’daqqa ta’ EUR 2 766 992.00, li tidħol fis-seħħ fid-data tal-għoti tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Hija tikkalkola dan l-ammont abbażi ta’ ammont ta’ kuljum, immultiplikat bin-numru ta’ ġranet li fihom ipperdura l-ksur ( 12 ) li jinkludi l-perijodu bejn il-ġurnata ta’ wara dik li fiha t-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-Direttiva 2015/849 skada (27 ta’ Lulju 2017) u l-ġurnata ta’ qabel dik li fiha waqaf il-ksur (2 ta’ Diċembru 2019), u ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li l-Irlanda wettqet l-obbligi tagħha fit-3 ta’ Diċembru 2019 ( 13 ). Il-Kummissjoni tenfasizza li huwa xieraq li tikkalkola t-tul tal-ksur mid-data tal-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni, peress li huwa f’din id-data li n-nuqqas tat-twettiq tal-obbligu tal-Istat Membru li jinnotifika l-miżuri ta’ traspożizzjoni jseħħ ( 14 ), u l-Irlanda kienet debitament informata bl-approċċ tagħha.

29. B’mod iktar speċifiku, fil-kalkolu tal-ammont ta’ kuljum għas-somma f’daqqa, li huwa bbażat fuq ir-rata fissa standard immultiplikata bil-koeffiċjent tal-gravità u l-fattur “n” ( 15 ), il-Kummissjoni tipproponi koeffiċjent ta’ 7, fuq skala minn 1 sa 20, għall-gravità tal-ksur. Dan huwa bbażat fuq parametri stabbiliti li jirrigwardaw, l-ewwel nett, l-importanza tad-Direttiva 2015/849 bħala strument ċentrali biex tiżgura l-protezzjoni effettiva tas-suq finanzjarju Ewropew kontra t-theddid li jiġi mill-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, u t-tieni nett, l-effetti fuq l-interessi pubbliċi u privati minħabba l-impatt tan-nuqqas tal-Irlanda li tittrasponi din id-direttiva fuq is-suq finanzjarju, investituri u ċittadini Ewropej. Il-Kummissjoni tqis in-notifika tal-Irlanda bil-miżuri li jittrasponu l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 30(1) tad-Direttiva 2015/849 u l-estensjoni tat-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-Direttiva 2018/843 biex jiġu stabbiliti reġistri ċentrali taħt l-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva 2015/849 bħala fatturi mitiganti, iżda tikkontesta l-fatturi addizzjonali mressqa mill-Irlanda.

30. Barra minn hekk, kif ġie indikat fl-ittra tagħha tas‑27 ta’ Novembru 2019 u waqt is-seduta, il-Kummissjoni, fid-dawl tal-fatt li l-Irlanda nnotifikatha bil-miżuri ta’ traspożizzjoni ulterjuri, naqqset il-koeffiċjent tal-gravità għal 2, b’effett mid-29 ta’ Novembru 2018, u għal 1, b’effett mis-27 ta’ Marzu 2019. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tikkalkola s-somma f’daqqa imposta għal kull perijodu skont din il-formula: rata fissa standard x koeffiċjent tal-gravità x fattur “n” x numru ta’ ġranet B’hekk,mis-27 ta’ Ġunju 2017 sat-28 ta’ Novembru 2018, is-somma f’daqqa ġiet ikkalkolata kif ġej: 230 x 7 x 2.92 x 519 = EUR 2 439 922.80; mid-29 ta’ Novembru 2018 sas-26 ta’ Marzu 2019: 230 x 2 x 2.92 x 118 = EUR 158 497.60; u mis-27 ta’ Marzu 2019 sat-2 ta’ Diċembru 2019: 230 x 1 x 2.92 x 251 = EUR 168 571.60. Għal dan l-għan, is-somma f’daqqa totali imposta mill-Kummissjoni tammonta għal EUR 2 766 992.00.

31. L-Irlanda, sostnuta mill-Estonja u Franza, issostni li, peress li l-liġi Irlandiża tipprovdi għal traspożizzjoni parzjali tad-Direttiva 2015/849, l-Artikolu 260(3) TFUE ma japplikax. Iktar minn hekk, it-talba tal-Kummissjoni għal sanzjoniijiet pekunjarji ma hijiex konsistenti mal-prinċipju ta’ proporzjonalità jew l-obbligu tal-kooperazzjoni leali. L-approċċ sistematiku għall-impożizzjoni tas-sanzjonijiet huwa żbaljat, peress li l-Kummissjoni hija meħtieġa tanalizza ċ-ċirkustanzi ta’ kull każ biex tissostanzja d-deċiżjoni tagħha biex tirrikorri għall-Artikolu 260(3) TFUE. Peress li t-traspożizzjoni issa hija kompluta, l-impożizzjoni ta’ somma f’daqqa x’aktarx li ma twassalx għall-effett dissważiv, u tista’ timmotiva lill-Istati Membri biex jikkompromettu l-kwalità tal-miżuri ta’ traspożizzjoni.

32. Dwar id-determinazzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji, l-Irlanda, sostnuta minn Franza, targumenta li l-metodu għall-kalkolu tas-sanzjonijiet taħt l-Artikolu 260(2) u (3) TFUE ma għandux ikun l-istess, u fejn it-twettiq iseħħ sa meta tingħata s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ma tkunx meħtieġa somma f’daqqa. Alternattivament, l-ammont tas-somma f’daqqa għandu jitnaqqas. B’mod partikolari, ma huwiex xieraq li tintuża l-ġurnata ta’ wara l-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni fir-rigward tat-tul tal-ksur, peress li dak iż-żmien l-Irlanda ma kkunsidratx li s-sitwazzjoni taqa’ taħt l-Artikolu 260(3) TFUE. Anki l-koeffiċjent tal-gravità ma huwiex xieraq, minħabba l-miżuri nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018. L-Irlanda ssostni li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċerti fatturi mitiganti, b’żieda ma’ dawk proposti mill-Kummissjoni, inkluż il-fatt li l-miżuri ta’ traspożizzjoni ġew adottati qabel is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li għat-traspożizzjoni ntużat il-leġiżlazzjoni primarja u l-fatt li l-Irlanda tat prijorità lill-progress tal-miżuri ta’ traspożizzjoni permezz tal-proċess leġiżlattiv, żammet lill-Kummissjoni informata u żammet mal-kalendarju indikattiv ipprovdut lill-Kummissjoni qabel il-ftuħ tal-proċeduri.

V. Analiżi

A. In-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi skont l-Artikolu 258 TFUE

33. Għandu jitfakkar li, fil-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 258 TFUE, il-komunikazzjoni li għandhom iwettqu l-Istati Membri, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, għandha tinkludi informazzjoni suffiċjentement ċara u speċifika dwar il-kontenut tar-regoli nazzjonali li jittrasponu direttiva. B’hekk, din il-komunikazzjoni, li tista’ tkun akkumpanjata minn tabella ta’ korrispondenza, għandha tindika mingħajr ambigwità liema huma l-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li bihom l-Istat Membru jqis li ssodisfa l-obbligi differenti imposti fuqu minn din id-direttiva. In-nuqqas ta’ Stat Membru li jwettaq dan l-obbligu, kemm jekk minħabba nuqqas totali ta’ informazzjoni kif ukoll jekk minħabba informazzjoni mhux biżżejjed ċara u preċiża, jista’ jiġġustifika, minnu nnifsu, il-ftuħ tal-proċedura prevista fl-Artikolu 258 TFUE ( 16 ).

34. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, għalkemm it-traspożizzjoni ta’ direttiva tista’ sseħħ permezz ta’ regoli tad-dritt intern diġà fis-seħħ, l-Istat Membru ma huwiex eżentat mill-obbligu formali li jinnotifika, anki jekk dan l-Istat Membru diġà jkun innotifika dawk ir-regoli fil-kuntest tat-traspożizzjoni ta’ direttivi preċedenti ( 17 ). Barra minn hekk, meta direttiva tipprovdi li l-miżuri li jittrasponuha għandu jkun fihom riferiment għaliha jew għandhom ikunu akkumpanjati b’tali riferiment mal-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom, jeħtieġ li jiġu adottati miżuri ta’ traspożizzjoni speċifiċi ( 18 ).

35. Huwa wkoll stabbilit li, f’kawża bbażata fuq l-Artikolu 258 TFUE, il-kwistjoni jekk Stat Membru jkunx naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu għandha tiġi ddeterminata b’referenza għas-sitwazzjoni li jkun hemm fl-Istat Membru fi tmiem il-perijodu stabbilit fl-opinjoni motivata, u l-Qorti tal-Ġustizzja ma tkunx tista’ tqis bidliet li jkunu seħħew wara ( 19 ).

36. F’dan il-każ, huwa paċifiku li l-Irlanda naqset milli tadotta l-miżuri neċessarji kollha biex tittrasponi d-Direttiva 2015/849 u milli tinnotifika dawn il-miżuri sal-iskadenza tal-perijodu stabbilit fl-opinjoni motivata, jiġifieri d-9 ta’ Mejju 2018 ( 20 ). Fil-fatt jidher ċar li, apparti miżura ta’ traspożizzjoni waħda, il-miżuri li jittrasponu b’mod sħiħ din id-direttiva kienu adottati u nnotifikati wara din id-data (ara l-punti 8, 15 sa 17 u 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet), u għaldaqstant ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni.

37. Dwar il-miżuri nnotifikati li kienu fis-seħħ fl-Irlanda mal-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni tas‑26 ta’ Ġunju 2017, minix konvint bl-argumenti mressqa mill-Irlanda quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sens li dawn il-miżuri jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tan-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi f’din il-kawża. B’mod partikolari, peress li l-Artikolu 67(1) tad-Direttiva 2015/849 jeżiġi li l-Istati Membri jiżguraw li l-miżuri biex jittrasponu din id-direttiva jkun fihom riferiment għaliha jew li tali riferiment isir waqt il-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom (ara l-punti 6 u 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet), jeħtieġ li l-Irlanda tadotta miżuri ta’ traspożizzjoni speċifiċi. L-Irlanda ma ssostnix li l-miżuri jissodisfaw dan ir-rekwiżit. Barra minn hekk, skont l-informazzjoni li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja, ma jidhirx li l-Irlanda pprovdiet tabella ta’ korrispondenza, li tindika r-relazzjoni bejn id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2015/849 u d-dispożizzjonijiet korrispondenti ta’ dawn il-miżuri nazzjonali, skont il-premessa 67 tagħha. Fi kwalunkwe każ, l-Irlanda ma tikkontestax li dawn il-miżuri ma ttrasponewx b’mod sħiħ id-Direttiva 2015/849.

38. Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li, billi naqset milli tadotta, fit-terminu stabbilit, il-miżuri neċessarji kollha biex tittrasponi d-Direttiva 2015/849 jew, fi kwalunkwe każ, billi naqset milli tinnotifika dawk il-miżuri, l-Irlanda naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 67(1) ta’ din id-direttiva.

B. L-applikazzjoni tal-Artikolu 260(3) TFUE

39. Il-kwistjonijiet ċentrali f’din il-kawża jikkonċernaw, l-ewwel nett, il-ġustifikazzjoni tal-Kummissjoni dwar id-deċiżjoni tagħha li titlob sanzjonijiet pekunjarji skont l-Artikolu 260(3) TFUE u, it-tieni nett, il-proporzjonalità tal-ħlas ta’ somma f’daqqa li, min-naħa tagħha, tqajjem xi mistoqsijiet ġenerali li jirrigwardaw, b’mod partikolari, il-metodu biex jiġu kkalkolati l-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa u l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza fuq l-Artikolu 260(2) TFUE. Il-partijiet jiddibattu wkoll jekk l-Artikolu 260(3) TFUE japplikax għal dan il-każ, b’mod partikolari, jekk huwiex estiż għal nuqqas parzjali, min-naħa ta’ Stat Membru, li jinnotifika l-miżuri ta’ traspożizzjoni.

40. Peress li s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 21 ) hija ta’ rilevanza partikolari għal dawn il-kwistjonijiet, jeħtieġ, l-ewwel nett, li jsiru xi osservazzjonijiet preliminari li jikkonċernaw din is-sentenza (parti 1), qabel ma tiġi kkunsidrata d-diskrezzjoni tal-Kummissjoni biex titlob sanzjonijiet pekunjarji skont l-Artikolu 260(3) TFUE, l-evalwazzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji taħt din id-dispożizzjoni u l-impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa f’dan il-każ (parti 2, 3 u 4).

1. Is-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2018, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja)

41. Għandu jitfakkar li s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 22 ) ittrattat prinċipalment il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 260(3) TFUE u l-evalwazzjoni tal-pagamenti ta’ penalità taħt din id-dispożizzjoni. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-espressjoni “obbligi tiegħu li jinnotifika miżuri li jittrasponu direttiva” fl-Artikolu 260(3) TFUE tfisser li “l-Istati Membri huma obbligati jindikaw, għal kull dispożizzjoni tal-imsemmija direttiva, id-dispożizzjoni jew dispożizzjonijiet nazzjonali li jiżguraw it-traspożizzjoni tagħha. Ladarba ssir din il-komunikazzjoni, fejn xieraq akkumpanjata mill-preżentazzjoni ta’ tabella ta’ korrispondenza, il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi, bil-ħsieb li titlob l-impożizzjoni fuq l-Istat Membru kkonċernat ta’ sanzjoni pekunjarja prevista f’din id-dispożizzjoni, li ċerti miżuri ta’ traspożizzjoni huma manifestament assenti jew ma jkoprux it-territorju sħiħ tal-Istat Membru kkonċernat” ( 23 ).

42. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-impożizzjoni ta’ pagamenti ta’ penalità taħt l-Artikolu 260(3) TFUE hija ġġustifikata biss jekk in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jipperdura sal-eżami tal-fatti mill-Qorti tal-Ġustizzja, u li l-ġurisprudenza li tirrigwarda l-Artikolu 260(2) TFUE għandha tiġi applikata b’analoġija mal-Artikolu 260(3) TFUE, peress li l-pagamenti ta’ penalità taħt iż-żewġ dispożizzjonijiet huma intiżi li jilħqu l-istess għan. Meħud kont tad-diskrezzjoni tagħha fil-materja u l-kriterji fil-ġurisprudenza fuq l-Artikolu 260(2) TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja imponiet fuq il-Belġju l-pagament ta’ penalità fl-ammont ta’ EUR 5000 kuljum talli naqas li jadotta u jinnotifika miżuri ta’ traspożizzjoni li jirrigwardaw tliet artikoli tad-direttiva inkwistjoni fir-rigward ta’ wieħed mir-reġjuni tiegħu ( 24 ).

43. Fuq din il-bażi, għandu jiġi osservat li, fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja), il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 260(3) TFUE bħala li jkopri n-nuqqas ta’ Stat Membru li jinnotifika miżuri li jikkostitwixxu traspożizzjoni mhux kompluta (parzjali) tad-direttiva inkwistjoni ( 25 ). Ukoll, il-Qorti tal-Ġustizzja użat l-istess metodu biex tevalwa l-pagamenti ta’ penalità taħt l-Artikolu 260(2) u (3) TFUE, u poġġiet enfasi fuq id-diskrezzjoni tagħha u l-għan imfittex minn dik it-tip ta’ penalità. Dan ser nerġa’ nittrattah iktar ’il quddiem fl-analiżi tiegħi (ara l-punti 53 u 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

44. Mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 26 ) isegwi li ma jistax jiġi aċċettat l-argument imressaq mill-Irlanda, sostnuta mill-Estonja u Franza, li peress li l-Irlanda ttrasponiet id-Direttiva 2015/849 parzjalment l-Artikolu 260(3) TFUE ma japplikax. L-Artikolu 260(3) TFUE huwa applikabbli għal dawn il-proċeduri ( 27 ), peress li l-Kummissjoni kkonstatat li l-Irlanda naqset milli twettaq b’mod sħiħ l-obbligu ta’ notifika tagħha. Fil-fatt, il-miżuri ta’ traspożizzjoni kienu evidentement nieqsa, fid-dawl tan-notifika tal-miżuri mill-Irlanda li jittrasponu dispożizzjoni waħda mid-Direttiva 2015/849, u l-miżuri nazzjonali pre-eżistenti ma kinux suffiċjenti (ara l-punti 36 u 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

2. Id-diskrezzjoni tal-Kummissjoni taħt l-Artikolu 260(3) TFUE

45. F’dan il-każ, l-Irlanda, flimkien mal-Estonja u Franza, targumenta essenzjalment li l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet pekunjarji ma hijiex iġġustifikata, peress li fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, il-Kummissjoni għandha tagħti r-raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha li tirrikorri għall-Artikolu 260(3) TFUE.

46. Fid-dawl tal-argumenti li ressaqt fil-punti 43 sa 49 tal-konklużjonijiet tiegħi fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Ir-Rumanija (C‑549/18), jiena ma naqbilx.

47. B’mod partikolari, għandu jiġi kkunsidrat li l-possibbiltà mogħtija lill-Kummissjoni biex titlob sanzjonijiet pekunjarji skont l-Artikolu 260(3) TFUE hija marbuta mad-diskrezzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni rrikonoxxuta fil-ġurisprudenza biex tibda proċeduri skont l-Artikolu 258 TFUE ( 28 ). Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni “ma hijiex meħtieġa tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha, u lanqas l-ammissibbiltà tal-azzjoni ma tkun tiddependi fuq iċ-ċirkustanzi li jiddettaw l-għażla tagħha. […] Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiżgura biss li l-proċedura adottata tista’, fil-prinċipju, tintuża fir-rigward tal-allegat ksur” ( 29 ). L-istess għandu japplika, fil-fehma tiegħi, għal meta l-Kummissjoni tiddeċiedi titlob sanzjonijiet pekunjarji taħt l-Artikolu 260(3) TFUE.

48. Dan huwa kkorroborat iktar bil-formulazzjoni tal-Artikolu 260(3) TFUE (“tista’, meta jidhrilha xieraq, tispeċifika l-ammont ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa jew ta’ pagamenti ta’ penali”), li abbażi tiegħu l-Kummissjoni għandha d-diskrezzjoni li tiddeċiedi jekk titlobx għas-sanzjonijiet pekunjarji skont l-Artikolu 260(3) TFUE fil-proċeduri bbażati fuq l-Artikolu 258 TFUE, u ma hijiex obbligata tagħmel dan ( 30 ). Madankollu, minn din il-formulazzjoni ma jistax jiġi konkluż li l-Kummissjoni hija meħtieġa tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha li tirrikorri għall-Artikolu 260(3) TFUE meta ma hijiex meħtieġa tagħmel dan skont l-Artikolu 258 TFUE, peress li l-kuntest tal-Artikolu 260(3) TFUE jinkludi l-proċedura skont l-Artikolu 258 TFUE ( 31 ).

49. Fi kwalunkwe każ, kif indikat il-Kummissjoni (ara l-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet), id-deċiżjoni tal-Kummissjoni trid tkun motivata, inkwantu jkun fiha evalwazzjoni individwali tas-sanzjonijiet pekunjarji mitluba, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, u b’mod partikolari l-applikazzjoni tal-kriterji użati biex jiġi stabbilit l-ammont tas-sanzjonijiet pekunjarji mitluba. Dan jippermetti effettivament lill-Istat Membru jifhem u jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar is-sanzjonijiet pekunjarji mitluba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, bħal f’dan il-każ.

50. Fid-dawl tal-premess, jiena tal-fehma li l-Kummissjoni ma hijiex meħtieġa tagħti r-raġunijiet meta hija tirrikorri għall-Artikolu 260(3) TFUE.

3. L-evalwazzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji taħt l-Artikolu 260(3) TFUE

51. Premess illi d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li titlob sanzjonijiet pekunjarji f’dan il-każ hija konformi mal-Artikolu 260(3) TFUE, ser indur għall-evalwazzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji taħt din id-dispożizzjoni, fid-dawl tal-argumenti li pproponejt fil-punti 50 sa 59 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Ir-Rumanija (C‑549/18).

52. B’mod partikolari, kif diġà pproponejt fil-konklużjonijiet tiegħi Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) ( 32 ), il-Kummissjoni għandha tkun intitolata li tuża l-istess metodu sabiex tikkalkola s-sanzjonijiet pekunjarji li hija tipproponi skont l-Artikolu 260(2) u (3) TFUE, u dan sakemm tali sanzjonijiet huma l-istess, l-għanijiet imfittxija minn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet huma simili, u dan jippromwovi approċċ koerenti u jipprovdi l-prevedibbiltà għall-Istati Membri. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-Artikolu 260(2) TFUE jissanzjona l-“ksur doppju” tad-dritt tal-Unjoni u n-nuqqas ta’ konformità mas-sentenza taħt l-Artikolu 258 TFUE, filwaqt li l-Artikolu 260(3) TFUE jissanzjona l-ksur uniku tad-dritt tal-Unjoni bbażat fuq in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu tan-notifika, fil-fehma tiegħi ma jnaqqasx mill-fatt li ż-żewġ dispożizzjonijiet jirrigwardaw ksur li jsib l-għeruq tiegħu fid-dritt primarju tal-Unjoni (ara l-punt 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

53. Fi kwalunkwe każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex marbuta bil-proposti tal-Kummissjoni li jirrigwardaw l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet pekunjarji jew il-metodu ta’ kalkolu tagħha taħt l-Artikolu 260(3) TFUE ( 33 ). Kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 34 ), fil-kuntest tal-Artikolu 260(3) TFUE, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li, f’kull kawża u fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ li tkun adita bih kif ukoll tal-livell ta’ persważjoni u ta’ dissważjoni li jidhrilha meħtieġ, għandha tiddetermina s-sanzjonijiet pekunjarji xierqa, b’mod partikolari għall-prevenzjoni tar-repetizzjoni ta’ ksur analogu tad-dritt tal-Unjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet iktar minn hekk li, fil-kuntest tal-Artikolu 260(2) TFUE, is-suġġerimenti u l-linji gwida inklużi fil-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni ma jorbtux lill-Qorti tal-Ġustizzja; huma biss punt ta’ riferiment utli u jiżguraw li l-azzjoni meħuda tkun trasparenti, prevedibbli u konsistenti maċ-ċertezza legali ( 35 ).

54. Għaldaqstant, mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 36 ) jista’ jitqies li jsegwi li l-ġurisprudenza fuq l-Artikolu 260(2) TFUE għandha tiġi applikata b’analoġija mal-Artikolu 260(3) TFUE, inkwantu s-sanzjonijiet pekunjarji taħt iż-żewġ dispożizzjonijiet huma intiżi li jilħqu l-istess għanijiet: l-impożizzjoni ta’ pagament ta’ penalità hija xierqa b’mod partikolari biex twassal lil Stat Membru jwaqqaf malajr kemm jista’ jkun il-ksur tal-obbligi li, fin-nuqqas ta’ tali miżura, x’aktarx li jippersisti, filwaqt li l-impożizzjoni ta’ somma f’daqqa hija bbażata iktar fuq evalwazzjoni tal-effetti fuq l-interessi pubbliċi u privati tan-nuqqas tal-Istat Membru kkonċernat li josserva l-obbligi tiegħu.

55. Barra minn hekk, fil-ġurisprudenza fuq l-Artikolu 260(2) TFUE li tibda mis-sentenza seminali tat‑12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza ( 37 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li hija tista’ timponi kemm somma f’daqqa u kif ukoll pagament ta’ penalità ( 38 ), u li hija tista’ timponi sanzjoni pekunjarja mhux issuġġerita mill-Kummissjoni, minħabba li “l-opportunità li tiġi imposta penalità finanżjarja u l-għażla tas-sanżjoni li fiċ-ċirkustanzi tal-każ in eżami tkun l-aktar waħda adatta tista’ tiġi kkunsidrata biss fid-dawl tal-konstatazzjonijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza li trid tingħata skond l-Artikolu [260(2) TFUE], u għaldaqstant toħroġ mill-ambitu politiku” ( 39 ). Għaldaqstant, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 260(2) TFUE hijiex applikabbli b’analoġija mal-Artikolu 260(3) TFUE fir-rigward tad-diskrezzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li timponi kemm somma f’daqqa kif ukoll pagament ta’ penalità jew sanzjoni pekunjarja li ma tkunx issuġġerita mill-Kummissjoni.

56. F’dan ir-rigward, jien inżomm il-pożizzjoni, kif imressqa fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) ( 40 ), li skont l-Artikolu 260(3) TFUE l-Qorti tal-Ġustizzja għandha d-diskrezzjoni timponi kemm somma f’daqqa kif ukoll pagament ta’ penalità jew inkella sanzjoni pekunjarja mhux issuġġerita mill-Kummissjoni, suġġett għal-limitu impost fuq l-ammont tas-sanzjoni pekunjarja skont din id-dispożizzjoni. B’mod partikolari, wieħed jista’ jiddeduċi mill-Artikolu 260(3) TFUE (“li ma tkunx taqbeż l-ammont speċifikat mill-Kummissjoni”), li jirreferi għall-ammont, u mhux għall-għażla, tas-sanzjoni pekunjarja li għandha tiġi imposta, li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax timponi sanzjoni pekunjarja ogħla minn dik proposta mill-Kummissjoni. Madankollu, fl-opinjoni tiegħi, dan ma għandux jiġi interpretat bħala li jneħħi d-diskrezzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fid-determinazzjoni tas-sanzjoni pekunjarja xierqa f’kull sitwazzjoni. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, skont iċ-ċikurstanzi, timponi sanzjoni pekunjarja li ma ġietx proposta mill-Kummissjoni, jew kemm somma f’daqqa kif ukoll pagament ta’ penalità, fl-istess ammont, jew ammont inqas minn dak “speċifikat mill-Kummissjoni”, li ma għandux bżonn ikun l-ammont totali impost eventwalment fuq l-Istat Membru kkonċernat.

57. Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni sservi l-għanijiet tal-Artikolu 260(3) TFUE, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-għan li jkun hemm sanzjonijiet pekunjarji differenti fit-Trattati. Kif ġie nnotat fil-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet, meta Stat Membru jwettaq l-obbligu ta’ notifika fil-mori tal-kawża, u għaldaqstant qabel l-eżami tal-fatti mill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistax jiġi impost pagament ta’ penalità. Madankollu, is-somma f’daqqa tibqa’ vijabbli sabiex tindirizza l-impatt ta’ dan il-ksur fuq l-interessi pubbliċi u privati u tiskoraġġixxi dak il-ksur milli jerġa’ jseħħ. Fil-fatt, din is-sitwazzjoni tispjega l-prassi aġġustata tal-Kummissjoni li ġeneralment titlob somma f’daqqa u pagament ta’ penalità f’kawżi mressqa taħt l-Artikolu 260(3) TFUE (ara l-punt 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet), kif muri b’dan ir-rikors. Madankollu, jekk, pereżempju, il-Kummissjoni kellha tipproponi pagament ta’ penalità wieħed biss, id-diskrezzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja biex timponi sanzjoni differenti jew kemm somma f’daqqa u kif ukoll pagament ta’ penalità fejn meħtieġ, suġġett għal-limitu stabbilit fl-Artikolu 260(3) TFUE, tkun tiżgura li din id-dispożizzjoni ma tkunx imċaħħda mill-effett utli tagħha.

4. L-impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa f’dan il-każ

58. Fid-dawl tal-ġurisprudenza li tikkonċerna l-Artikolu 260(2) TFUE ( 41 ), l-impożizzjoni ta’ somma f’daqqa u l-iffissar ta’ din is-somma skont l-Artikolu 260(3) TFUE jiddependu f’kull każ fuq il-fatturi rilevanti kollha li jirrigwardaw il-karatteristiċi tal-ksur ikkonstatat u l-aġir tal-Istat Membru kkonċernat. Meta teżerċita d-diskrezzjoni tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi jekk timponix somma f’daqqa u, jekk iva, tiddetermina l-ammont li huwa xieraq għaċ-ċirkustanzi u proporzjonat mal-ksur. Il-fatturi rilevanti f’dan ir-rigward jinkludu l-gravità tal-ksur, it-tul tiegħu u l-kapaċità tal-Istat Membru biex iħallas.

59. Isegwi wkoll minn din il-ġurisprudenza li l-ħlas ta’ somma f’daqqa huwa bbażat fuq l-evalwazzjoni tal-effetti tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi tal-Istat Membru kkonċernat fuq l-interessi privati u pubbliċi, b’mod partikolari meta n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jissokta għal żmien twil ( 42 ). Il-kundanna għall-ħlas ta’ somma f’daqqa ma tistax tkun awtomatika, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha diskrezzjoni wiesgħa sabiex tiddeċiedi jekk hemmx lok li timponi tali sanzjoni jew le ( 43 ).

60. Fuq din il-bażi, għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha diskrezzjoni kunsideveroli taħt l-Artikolu 260(3) TFUE biex, fejn xieraq, timponi somma f’daqqa bbażata fuq iċ-ċirkustanzi tal-każ u l-aġir tal-Istat Membru kkonċernat, sabiex tindirizza l-effetti tan-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu tan-notifika tal-Istat Membru fuq l-interessi pubbliċi u privati. Il-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja deherilha xieraq li timponi ħlas ta’ somma f’daqqa fil-kuntest tal-Artikolu 260(2) TFUE “b’mod partikolari meta n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jissokta għal żmien twil”, kif innotat fil-punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli timponi l-ħlas ta’ somma f’daqqa f’sitwazzjonijiet oħra, jekk meħtieġ, biex tipprevjeni li jerġa’ jkun hemm ksur simili tad-dritt tal-Unjoni.

61. Barra minn hekk, fid-dawl tal-għanijiet differenti mfittxija mill-pagamenti ta’ penalità u l-ħlasijiet ta’ somom f’daqqa (ara l-punt 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet), huwa ċar li filwaqt li kundanna għal pagament ta’ penalità, li hija intiża essenzjalment li tkun koerċittiva għal dak li jirrigwarda l-ksur kontinwu, tingħata biss sa fejn jippersisti l-ksur, ma huwiex meħtieġ li jittieħed l-istess approċċ fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa ( 44 ). Għaldaqstant, b’kuntrast mas-sottomissjonijiet ta’ Franza u l-Irlanda, il-fatt li Stat Membru jista’ jwettaq l-obbligi tiegħu fil-mori tal-kawża ma jneħħix l-iskop tal-ħlas ta’ somma f’daqqa.

62. F’din il-kawża, għandu jiġi kkunsidrat li l-impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa hija xierqa bħala miżura dissważiva. L-ammont totali propost mill-Kummissjoni (EUR 2 766 992.00) jista’ jitnaqqas (għal EUR 2 011 919.60) jekk jiġu applikati ċ-ċifri aġġornati tal-Kummissjoni ( 45 ), u possibbilment iktar jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni ċerti fatturi. Konsegwentement, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha ta’ dan il-każ, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja timponi fuq l-Irlanda ħlas ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 1500000 ( 46 ).

63. Fl-ewwel lok, dwar il-gravità tal-ksur, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 47 ), fil-kuntest tal-impożizzjoni ta’ pagament ta’ penalità skont l-Artikolu 260(3) TFUE, li l-obbligu tal-adozzjoni tal-miżuri nazzjonali sabiex tiġi żgurata t-traspożizzjoni sħiħa ta’ direttiva u l-obbligu ta’ komunikazzjoni ta’ dawn il-miżuri lill-Kummissjoni jikkostitwixxu “obbligi essenzjali ta’ Stati Membri sabiex tiġi żgurata l-effettività sħiħa tad-dritt tal-Unjoni u li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ dawn l-obbligi għandu, għaldaqstant, jitqies bħala ta’ gravità”. Dan jidhirli li huwa applikabbli għal dan il-każ li jinvolvi l-impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa.

64. Barra minn hekk, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tieħu inkunsiderazzjoni l-kriterji adottati mill-Kummissjoni għad-determinazzjoni tal-ħlas ta’ somma f’daqqa, l-evalwazzjoni tal-gravità mill-Kummissjoni ma tidhirx li hija r-riżultat ta’ xi żball, meħud kont tal-importanza tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li ġew miksura u l-effetti fuq l-interessi pubbliċi u privati. Għandu jiġi nnotat li d-Direttiva 2015/849 hija strument legali ċentrali fil-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu ( 48 ). Filwaqt li tinsab f’kuntest li jistabbilixxi Unjoni tas-Sigurtà effettiva u ġenwina ( 49 ), din id-direttiva tibni fuq direttivi preċedenti u attivitajiet internazzjonali fil-materja sabiex issaħħaħ il-qafas legali għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu fl-Unjoni ( 50 ). B’xebh ma’ dak li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fir-rigward ta’ direttivi oħra fil-kuntest tas-suq intern ( 51 ), in-nuqqas tal-Irlanda biex tadotta u tinnotifika l-miżuri kollha li jittrasponu d-Direttiva 2015/849 jista’ jitqies li jaffettwa l-funzjonament tajjeb tas-suq intern u għaldaqstant għandu ċerta grad ta’ gravità ( 52 ).

65. L-effetti fuq l-interessi pubbliċi u privati tan-nuqqas tal-Irlanda li tittrasponi d-Direttiva 2015/849 jistgħu jitqiesu wkoll bħala sinjifikattivi, peress li, kif indikat mill-Kummissjoni, dan in-nuqqas joħloq riskji għall-integrità u funzjonament tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni, u b’hekk jagħmilha vulnerabbli għall-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu u jaffettwa lill-investituri u ċ-ċittadini. Dan jintwera, pereżempju, mir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tad-19 ta’ Settembru 2019 dwar l-istat ta’ implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni kontra l-ħasil tal-flus ( 53 ) li, inter alia, laqgħet il-ftuħ ta’ proċeduri tal-Kummissjoni kontra l-Istati Membri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu peress li ma ttrasponewx id-Direttiva 2015/849, u stednithom jagħmlu dan kemm jista’ jkun kmieni possibbli.

66. F’dan ir-rigward, minix konvint mill-asserzjoni tal-Irlanda li hemm enfasi wisq fuq l-effetti fuq l-interessi pubbliċi u privati, peress li l-miżuri nazzjonali pre‑eżistenti f’dan il-qasam jiżguraw it-traspożizzjoni parzjali tad-Direttiva 2015/849 u jippermettu għaldaqstant li, fil-parti l-kbira tagħhom, jintlaħqu l-għanijiet ta’ din id-direttiva. Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet argumenti simili bbażati fuq il-fatt li dawn il-miżuri ma ssodisfawx ir-rekwiżiti tad-direttiva kkonċernata; għax kieku, l-Istat Membru ma kienx jinstab li kiser l-obbligu tiegħu li jittrasponi ( 54 ). Barra minn hekk, il-fatt li l-Irlanda għażlet li tittrasponi d-Direttiva 2015/849 permezz tal-leġiżlazzjoni primarja (ara l-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet) ma jidhirlix li jikkostitwixxi fattur mitiganti, u dan peress li Stat Membru ma jistax jinvoka prattiki jew sitwazzjonijiet prevalenti fl-ordinament ġuridiku intern tiegħu sabiex jiġġustifika n-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni ( 55 ).

67. Għandu jiġi nnotat ukoll li l-Irlanda kienet qabel ġiet ikkundannata mill-Qorti tal-Ġustizzja taħt l-Artikolu 258 TFUE talli naqset milli tittrasponi fil-ħin id-direttivi preċedenti kontra l-ħasil tal-flus ( 56 ).

68. Dan premess, hemm ċerta fatturi mitiganti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni f’dan il-każ. B’mod partikolari, kif indikat il-Kummissjoni, il-grad ta’ traspożizzjoni għandu jittieħed inkunsiderazzjoni meta tiġi stabbilita l-gravità tan-nuqqas ta’ notifika ( 57 ). Għandu jiġi enfasizzat f’dan ir-rigward li dan il-każ jinvolvi n-nuqqas parzjali, mhux totali, ta’ Stat Membru milli jinnotifika l-miżuri ta’ traspożizzjoni. B’żieda ma’ dan, id-Direttiva 2018/843 estendiet it-terminu għall-istabbiliment ta’ reġistri ċentrali għall-informazzjoni dwar is-sidien benefiċjarji skont l-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva 2015/849, għalkemm ma biddlitx it-terminu għat-traspożizzjoni għall-obbligi l-oħra taħt dik id-direttiva (ara l-punt 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Ma nara ebda raġuni għalfejn din l-estensjoni ma għandhiex tittieħed inkunsiderazzjoni bħala fattur mitiganti, kif indikat mill-Kummissjoni. L-Irlanda wriet ukoll li matul il-proċeduri hija kkooperat b’bona fide mal-Kummissjoni, pereżempju, billi żammet lill-Kummissjoni informata (ara l-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet) ( 58 ).

69. Fit-tieni lok, dwar it-tul tal-ksur, il-Kummissjoni tikkunsidra li dan għandu jiġi kkalkolat mid-data ta’ skadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849, filwaqt li l-Irlanda għanda fehma differenti.

70. Wieħed għandu jinnota li, fil-ġurisprudenza dwar il-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa skont l-Artikolu 260(2) TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa t-tul tal-ksur mid-data tal-għoti tal-ewwel sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 258 TFUE sad-data li fiha l-Istat Membru kkonċernat ikun wettaq l-obbligi tiegħu, jew fin-nuqqas ta’ dan, sad-data li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja teżamina l-fatti fit-tieni proċedura ( 59 ). Konsegwentement, għall-finijiet li jiġu stabbiliti l-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa skont l-Artikolu 260(3) TFUE, dan il-każ jiġbed l-attenzjoni fuq żewġ aspetti.

71. L-ewwel nett, dwar it-tmiem tal-perijodu tal-ksur, f’dan il-każ ma hemmx qbil dwar meta l-Irlanda tista’ titqies li wettqet l-obbligi tagħha. F’dan ir-rigward, ma ninsabx konvint mill-argumenti mressqa mill-Irlanda quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li bil-miżuri ta’ traspożizzjoni nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018 l-Irlanda wettqet l-obbligi tagħha.

72. B’mod partikolari, huwa ċar li, minkejja dawn il-miżuri, kien hemm nuqqasijiet fir-rigward ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2015/849. Pereżempju, dwar it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 30(1), (2) u (7) u l-Artikolu 31(1), (2), (3) u (7) ta’ din id-direttiva, l-Irlanda, fil-kontroreplika tagħha, indikat li t-terminu għat-traspożizzjoni għal dawn id-dispożizzjonijiet kien estiż permezz tad-Direttiva 2018/843, imma f’kull każ kienet qiegħda tadotta miżuri biex jittrasponu l-elementi ta’ dawk id-dispożizzjonijiet identifikati mill-Kummissjoni li kienu nnotifikati fit-30 ta’ Jannar 2019 u fis-27 ta’ Marzu 2019. Madankollu, kif indikat il-Kummissjoni, din l-estensjoni ma koprietx l-obbligi kollha stabbiliti fl-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva 2015/849 (ara l-punti 7 u 23 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Barra minn hekk, fil-kontroreplika tagħha l-Irlanda indikat li dispożizzjoni jista’ jkun li tiġi introdotta fir-rigward tal-obbligi fl-Artikolu 47(2) tad-Direttiva 2015/849, u li l-Artikolu 48(5) sa (8) ta’ din id-direttiva ma kienx jeżiġi li jiġu stabbiliti l-obbligi speċifiċi fid-dritt nazzjonali. Għaldaqstant, kif il-Kummissjoni indikat waqt is-seduta (ara l-punti 21 u 23 ta’ dawn il-konklużjonijiet), l-Irlanda ma kinitx adottat miżuri ta’ traspożizzjoni fir-rigward ta’ ċerti obbligi stabbiliti f’dawn id-dispożizzjonijiet sakemm hija nnotifikat tali miżuri fit-22 ta’ Novembru 2019 u fit-3 ta’ Diċembru 2019. Għaldaqstant, filwaqt li l-miżuri nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018 żguraw it-traspożizzjoni ta’ parti sinjifikattiva mid-Direttiva 2015/849, il-Kummissjoni ikkonstatat li l-Irlanda wettqet l-obbligi tagħha b’effett mit-3 ta’ Diċembru 2019.

73. It-tieni nett, dwar il-punt tat-tluq tal-perijodu tal-ksur, jidhirli li, kif ipproponejt fil-punti 74 u 75 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Ir-Rumanija (C‑549/18), id-data ta’ skadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-direttiva inkwistjoni għandha tintuża fir-rigward tal-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa, peress li sservi aħjar l-għan tal-Artikolu 260(3) TFUE, li huwa, parzjalment, li jagħti inċentiv ikbar lill-Istati Membri biex jittrasponu d-direttivi fil-ħin ( 60 ). Min-naħa l-oħra, jekk, pereżempju, huwa biss wara d-data ta’ skadenza tat-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata li tqum il-possibbiltà ta’ impożizzjoni ta’ somma f’daqqa skont l-Artikolu 260(3) TFUE, dan ikun iwassal għar-riskju li t-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-direttiva ma jkollu ebda effett immedjat sakemm il-Kummissjoni ma tiħux azzjoni kontra Stat Membru. Għandu jkun enfasizzat ukoll li, b’kuntrast mal-pagamenti ta’ penalità li jipprovdu mezz kif Stat Membru jkun kostrett jittermina l-ksur f’xi żmien fil-futur, il-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa jindirizzaw aġir passat, u jipprovdu mezz kif jiġi żgurat li Stat Membru ma jibdiex jippreferi jistenna l-ftuħ tal-proċeduri qabel ma jieħu l-miżuri biex jirrimedja l-ksur ( 61 ), li jista’ tabilħaqq iseħħ jekk tintuża d-data stabbilita fl-opinjoni motivata.

74. Konsegwentement, l-approċċ li nipproponi jidher li japplika b’iktar saħħa fir-rigward tal-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa meta pparagunat ma’ pagamenti ta’ penalità, li fir-rigward tagħhom il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet inkunsiderazzjoni d-data ta’ skadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-direttiva kkonċernata għall-evalwazzjoni tat-tul tal-ksur fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) ( 62 ). Għandu jiżdied li, b’kuntrast mas-sottomissjonijiet tal-Irlanda, ma hemmx dubju li l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet pekunjarji, inklużi s-somom f’daqqa, kienet possibbli fil-mument tal-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni tas‑26 ta’ Ġunju 2017 stabbilit fid-Direttiva 2015/849, peress li l-Artikolu 260(3) TFUE, flimkien mal-Komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni, kienu manifestament applikabbli ( 63 ). Fi kwalunkwe każ, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma taqbilx mal-proposta tiegħi, it-tul ta’ żmien mid-data ta’ skadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-direttiva inkwistjoni jista’ jitqies bħala parti mill-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, kif sar fil-ġurisprudenza fuq l-Artikolu 260(2) TFUE ( 64 ).

75. F’din il-kawża, meħud kont tal-perijodu mid-data ta’ skadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni stabbilit fid-Direttiva 2015/849 (26 ta’ Ġunju 2017) sad-data li fiha l-Irlanda wettqet l-obbligi tagħha (3 ta’ Diċembru 2019), it-tul tal-ksur huwa ta’ madwar sentejn u nofs (30 xahar) li jista’ jitqies perijodu sinjifikattiv ( 65 ). Irrid nenfasizza li l-obbligu ta’ Stat Membru li jadotta l-miżuri neċessarji biex jittrasponi direttiva ma ġiex, minnu nnifsu, ikkunsidrat li jinvolvi xi diffikultà partikolari ( 66 ). Għaldaqstant, il-fatt li, kif issostni l-Irlanda, hija tat prijorità lill-progress tal-miżuri ta’ traspożizzjoni permezz tal-proċess leġiżlattiv u pprovat iżżomm mal-kalendarju indikattiv ipprovdut lill-Kummissjoni qabel il-proċeduri (ara l-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet), fil-fehma ma jiskużax u lanqas ma jnaqqas it-tul tal-ksur. Madankollu, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, għalkemm tardivi, il-miżuri nnotifikati fid-29 ta’ Novembru 2018 (17-il xahar mill-iskadenta tat-terminu għat-traspożizzjoni tas-27 ta’ Ġunju 2017 stabbilit fid-Direttiva 2015/849) kienu jiżguraw traspożizzjoni estensiva tad-Direttiva 2015/849, b’erba’ dispożizzjonijiet nieqsa biss, kif ġie indikat mill-Kummissjoni, u li n-notifika tad-dispożizzjonijiet kollha ta’ dik id-direttiva saret, l-iktar tard, sat-3 ta’ Diċembru 2019 (ara l-punti 17, 21, 71 u 72 ta’ dawn il-konklużjonijiet) ( 67 ).

76. Finalment, l-Irlanda ma pproduċietx, lill-Qorti tal-Ġustizzja, xi provi dwar il-kapaċità tagħha li tħallas.

77. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha ta’ dan il-każ, nipproponi għaldaqstant li l-Qorti tal-Ġustizzja timponi fuq l-Irlanda ħlas ta’ somma f’daqqa ta’ EUR 1500000.

VI. Spejjeż

78. Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu mill-parti rebbieħa. Peress li l-Kummissjoni talbet l-ispejjeż u l-Irlanda tilfet, l-Irlanda għandha tiġi ordnata tbati l-ispejjeż. Skont l-Artikolu 140(1) ta’ dawn ir-Regoli tal-Proċedura, li skontu l-Istati Membri intervenjenti fil-kawża għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom, l-Estonja u Franza għandhom jiġu ordnati jbatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

VII. Konklużjoni

79. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha: (1) Tiddikjara li, billi naqset milli tadotta, sas-26 ta’ Ġunju 2017, il-miżuri neċessarji kollha biex tittrasponi d-Direttiva 2015/849 jew, fi kwalunkwe każ, naqset milli tinnotifika dawn il-miżuri, l-Irlanda naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikolu 67(1) ta’ din id-direttiva; (2) Tikkundanna lill-Irlanda tħallas somma f’daqqa ta’ EUR 1500000; (3) Tikkundanna lill-Irlanda għall-ispejjeż; u (4) Tikkundanna lill-Estonja u lil Franza jbatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.

( 2 ) ĠU 2015 L 141, p. 73.

( 3 ) C‑543/17, EU:C:2019:573. Kien hemm diversi każijiet preċedenti li jinvolvu l-Artikolu 260(3) TFUE, iżda ġew irtirati qabel ma l-Qorti tal-Ġustizzja setgħet tagħti s-sentenza tagħha. Tnejn minn dawn il-każijiet kienu s-suġġett ta’ konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il‑Polonja (C‑320/13, mhux ippubblikata, EU:C:2014:2441), u ta’ konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) (C‑569/17, EU:C:2019:271), li ser nittratta fl-analiżi tiegħi iktar ’il quddiem.

( 4 ) ĠU 2018 L 156, p. 43.

( 5 ) Fir-replika tagħha, il-Kummissjoni identifikat nuqqasijiet fit-traspożizzjoni fir-rigward tad-dispożizzjonijiet li ġejjin tad-Direttiva 2015/849: (i) it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 30(1); (ii) l-Artikolu 30(2); (iii) l-Artikolu 30(7); (iv) l-Artikolu 31(1) u (2); (v) l-Artikolu 31(3); (vi) l-Artikolu 31(7); (vii) l-Artikolu 47(2); (viii) l-Artikolu 47(3); (ix) l-Artikolu 48(5) sa (9); (x) l-Artikolu 61(3); u (xi) l-Artikolu 62(2).

( 6 ) Jiġifieri d-Direttiva 2005/60; ara l-punt 1 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 7 ) Il-Kummissjoni tirreferi għas-sentenzi tat-28 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni vs L‑Italja (C‑410/03, EU:C:2005:258, punt 39), u tal‑14 ta’ Jannar 2010, Il‑Kummissjoni vs Ir-Repubblika Ċeka (C‑343/08, EU:C:2010:14, punt 39).

( 8 ) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni – Implimentazzjoni tal-Artikolu 260(3) tat-TFUE, SEC(2010)1371, 11 ta’ Novembru 2010 (ĠU 2011 C 12, p. 1; il-“Komunikazzjoni tal-2011”), b’mod partikolari l-punti 7, 19 u 21. Kif ġie indikat fil-punt 31 ta’ din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni tapplika l-Artikolu 260(3) TFUE b’mod partikolari fi proċeduri mibdija taħt l-Artikolu 258 TFUE wara l-pubblikazzjoni ta’ din il-komunikazzjoni (15 ta’ Jannar 2011).

( 9 ) Komunikazzjoni mill-Kummissjoni – Id-Dritt tal-UE: Riżultati aħjar permezz ta’ applikazzjoni aħjar (ĠU 2017 C 18, p. 10; il-“Komunikazzjoni tal-2017”), b’mod partikolari pp. 15-16. Kif indikat hemmhekk, il-Kummissjoni tapplika l-prassi aġġustata tagħha għal proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li għalihom, id-deċiżjoni biex tintbagħat ittra ta’ intimazzjoni tittieħed wara l-pubblikazzjoni ta’ din il-komunikazzjoni (19 ta’ Jannar 2017).

( 10 ) Il-Komunikazzjoni tal-2011, b’mod partikolari l-punti 16 u 17.

( 11 ) Il-Komunikazzjoni tal-2011, b’mod partikolari l-punti 23 u 28; il-Komunikazzjoni tal‑2017, p. 15.

( 12 ) Il-Komunikazzjoni tal-2011, punt 28 (li jirreferi għall-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Implimentazzjoni ta’ l-Artikolu 228 tat-Trattat KE (ĠU 2007 C 126, p. 15; il-“Komunikazzjoni tal-2005”), punti 19 sa 24).

( 13 ) Ara l-punt 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Il-Kummissjoni kienet ipproponiet ukoll pagament ta’ penalità għal kull jum li jgħaddi, iżda rtirat din it-talba. Għaldaqstant, mhux ser niddiskuti iktar dan il-kalkolu.

( 14 ) Il-Kummissjoni tirreferi, b’mod partikolari, għas-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il‑Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 88).

( 15 ) Ara l-Komunikazzjoni tal‑2005, b’mod partikolari l-punt 24. Il-Kummissjoni tistrieħ fuq iċ-ċifri stabbiliti fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-aġġornament tad-dejta użata biex jiġu kkalkolati s-somma f’daqqa u l-pagamenti ta’ penali li għandhom jiġu proposti mill-Kummissjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja fi proċedimenti ta’ ksur (C(2017)8720 final) (ĠU 2017 C 431, p. 3).

( 16 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 51).

( 17 ) Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑427/07, EU:C:2009:457, punti 108 u 109).

( 18 ) Ara s-sentenza tal‑15 ta’ April 2010, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑294/09, mhux ippubblikata, EU:C:2010:200, punt 17).

( 19 ) Ara s-sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2019, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Ġbir u trattament ta’ ilma urban mormi) (C‑427/17, mhux ippubblikata, EU:C:2019:269, punt 42).

( 20 ) F’dan il-każ, id-data ta’ riferiment hija xahrejn minn meta l-Irlanda tirċievi l-opinjoni motivata (ara l-punt 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet), li kienet id-9 ta’ Marzu 2018.

( 21 ) C‑543/17, EU:C:2019:573.

( 22 ) C‑543/17, EU:C:2019:573.

( 23 ) Sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 59).

( 24 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, b’mod partikolari l-punti 60, 61, 80 sa 89).

( 25 ) Sentenza tat-8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573). Agħmel paragun bejn il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:322, b’mod partikolari l-punti 58 sa 81) (li jipproponu approċċ restrittiv), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il‑Polonja (C‑320/13, mhux ippubblikata, EU:C:2014:2441, punti 114 sa 145) u l-konkużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) (C‑569/17, EU:C:2019:271, punti 41 sa 71) (li jipproponu approċċ usa’).

( 26 ) Sentenza tat-8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573).

( 27 ) Għandu jiġi nnotat li ma hemmx dubju li d-Direttiva 2015/849 hija direttiva adottata bi proċedura leġiżlattiva, jiġifieri, il-proċedura leġiżlattiva ordinarja fuq il-bażi legali tagħha tal-Artikolu 114 TFUE.

( 28 ) Ara s-sentenza tad-19 ta’ Settembru 2017, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑552/15, EU:C:2017:698, punt 34).

( 29 ) Sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2001, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑70/99, EU:C:2001:355, punt 17).

( 30 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) (C‑569/17, EU:C:2019:271, punt 68 u ċ-ċitazzjonijiet fihom).

( 31 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 57).

( 32 ) C‑569/17, EU:C:2019:271, punt 73. Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (C‑320/13, mhux ippubblikata, EU:C:2014:2441, punti 146 sa 160), u tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:322, punt 96).

( 33 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Spanja (Artikolu 260(3) TFUE — Kreditu ipotekarju) (C‑569/17, EU:C:2019:271, punt 74).

( 34 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 78) (li tirreferi, b’analoġija, għas-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2014, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑196/13, EU:C:2014:2407, punt 86 u l-ġurisprudenza ċċitata)).

( 35 ) Dwar il-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa, ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, Il‑Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑279/11, mhux ippubblikata, EU:C:2012:834, punt 77). Dwar il-pagamenti ta’ penalità, ara, ukoll is-sentenza tal-4 ta’ Lulju 2018, Il-Kummissjoni vs Is-Slovakkja (C‑626/16, EU:C:2018:525, punt 83).

( 36 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 61) (li tirreferi, b’analoġija, għas-sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑304/02, EU:C:2005:444, punt 81)). Ara, ukoll, il-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 37 ) C‑304/02, EU:C:2005:444.

( 38 ) Ara s-sentenzi tat‑12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑304/02, EU:C:2005:444, punti 80 sa 86), u tat‑12 ta’ Novembru 2019, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Qasam ta’ mtieħen tar-riħ f’Derrybrien) (C‑261/18, EU:C:2019:955, punt 112).

( 39 ) Sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑304/02, EU:C:2005:444, punt 90). Ara, ukoll is-sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2007, Il‑Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑503/04, EU:C:2007:432, punt 22).

( 40 ) C‑569/17, EU:C:2019:271, punti 76 sa 78.

( 41 ) Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Qasam ta’ mtieħen tar-riħ f’Derrybrien) (C‑261/18, EU:C:2019:955, punti 113 u 114).

( 42 ) Ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑279/11, mhux ippubblikata, EU:C:2012:834, punt 65).

( 43 ) Ara s-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑121/07, EU:C:2008:695, punt 63).

( 44 ) Ara s-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑121/07, EU:C:2008:695, punti 19, 20, 44, 45, 56 sa 58), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mazák fil-kawża Il-Kummissjoni vs Franza (C‑121/07, EU:C:2008:320, punt 80).

( 45 ) Ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — L-aġġornament tad-data użata biex jiġu kkalkolati s-somma f’daqqa u l-pagament ta’ penali mill-Kummissjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja fi proċedimenti ta’ ksur (ĠU 2019 C 309, p. 1). Is-somma f’daqqa minima hija mnaqqsa għal EUR 1212000. F’dan ir-rigward, il-kalkolu tas-somma f’daqqa skont il-formula msemmija fil-punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet huwa kif ġej: mis-27 ta’ Ġunju 2017 sat-28 ta’ Novembru 2018: 1039 × 7 × 0.47 × 519 = EUR 1 774 102.89; mid-29 ta’ Novembru 2018 sas-26 ta’ Marzu 2019: 1039 × 2 × 0.47 × 118 = EUR 115 245.88; u mis-27 ta’ Marzu 2019 sat-2 ta’ Diċembru 2019: 1039 × 1 × 0.47 × 251 = EUR 122 570.83. Abbażi ta’ dan, is-somma f’daqqa totali mitluba mill-Kummissjoni tkun tammonta għal EUR 2 011 919.60.

( 46 ) Għandu jiġi nnotat li l-ammont li nipproponi jikkorrispondi sa ċertu punt għall-ħlasijiet ta’ somma f’daqqa imposti skont l-Artikolu 260(2) TFUE minħabba nuqqasijiet parzjali ta’ traspożizzjoni ta’ direttiva. Ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑374/11, mhux ippubblikata, EU:C:2012:827, punti 38 sa 45, 52 u 53) (EUR 2 miljun). Agħmel paragun ta’ dak l-ammont ma’ dak impost fis-sentenza tal-25 ta’ Ġunju 2013, Il-Kummissjoni vs Ir-Repubblika Ċeka (C‑241/11, EU:C:2013:423, punti 46 sa 55) (EUR 250000) (b’attenzjoni partikolari għall-impatt limitat tal-ksur).

( 47 ) Sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 85).

( 48 ) Ara d-Direttiva 2018/843, b’mod partikolari l-premessa 1; Direttiva 2015/849, b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) u l-premessi 1 sa 3 u 64.

( 49 ) Ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill Ewropew u l-Kunsill, L-Għoxrin Rapport tal-Progress lejn Unjoni tas-Sigurtà effettiva u ġenwina, COM(2019)552 final, 30 ta’ Ottubru 2019, p. 10-12.

( 50 ) Ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, Fit-triq lejn implimentazzjoni aħjar tal-qafas tal-UE dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u kontra l-finanzjament tat-terroriżmu, COM(2019)360 final, 24 ta’ Lulju 2019.

( 51 ) Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 52 ) Ara s-sentenza tat‑30 ta’ Mejju 2013, Il-Kummissjoni vs L-Isvezja (C‑270/11, EU:C:2013:339, punt 49).

( 53 ) Ara, b’mod partikolari, il-premessi A, B, G u l-punt 1.

( 54 ) Ara s-sentenza tat‑30 ta’ Mejju 2013, Il-Kummissjoni vs L-Isvezja (C‑270/11, EU:C:2013:339, punt 51). Fis-sentenza tat-8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 73), il-Qorti tal-Ġustizzja ma dehritx li tat attenzjoni lil argument simili mressaq mill-Belġju.

( 55 ) Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Qasam ta’ mtieħen tar-riħ f’Derrybrien) (C‑261/18, EU:C:2019:955, punt 89).

( 56 ) Ara s-sentenzi tad-19 ta’ Mejju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑532/08, mhux ippubblikata, EU:C:2009:327) (li tikkonċerna d-Direttiva 2005/60), u tal-1 ta’ Ottubru 2009, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑549/08, mhux ippubblikata, EU:C:2009:604) (li tikkonċerna d-Direttiva 2006/70).

( 57 ) Ara l-Komunikazzjoni tal-2011, punt 25, u l-Komunikazzjoni tal-2017, p. 15. Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑121/07, EU:C:2008:695, punt 84).

( 58 ) Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Ottubru 2013, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C‑533/11, EU:C:2013:659, punt 60).

( 59 ) Ara s-sentenzi tal-25 ta’ Ġunju 2013, Il-Kummissjoni vs Ir-Repubblika Ċeka (C‑241/11, EU:C:2013:423, punt 46), u tat‑12 ta’ Novembru 2019, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Qasam ta’ mtieħen tar-riħ f’Derrybrien) (C‑261/18, EU:C:2019:955, punt 122).

( 60 ) Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (Artikolu 260(3) TFUE — Netwerks b’veloċità għolja) (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 52).

( 61 ) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Poiares Maduro fil-kawża Il‑Kummissjoni vs L-Italja (C‑119/04, EU:C:2006:65, punt 46). Ara, ukoll, il-punt 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 62 ) Sentenza tat-8 ta’ Lulju 2019 (C‑543/17, EU:C:2019:573, punt 88).

( 63 ) Ara n-noti ta’ qiegħ il-paġna 8, 9 u 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

( 64 ) Ara s-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (C‑374/11, mhux ippubblikata, EU:C:2012:827, punti 38 u 52). Ara, ukoll, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Fennelly fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑197/98, EU:C:1999:597, punt 43).

( 65 ) Ara s-sentenzi tat‑30 ta’ Mejju 2013, Il-Kummissjoni vs L-Isvezja (C‑270/11, EU:C:2013:339, punti 57 u 58) (27 xahar), u tat‑13 ta’ Lulju 2017, Il-Kummissjoni vs Spanja (C‑388/16, mhux ippubblikata, EU:C:2017:548, punt 40) (29 xahar).

( 66 ) Ara s-sentenza tal‑31 ta’ Marzu 2011, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑407/09, EU:C:2011:196, punt 33).

( 67 ) Ara s-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑121/07, EU:C:2008:695, punt 85).