KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

SAUGMANDSGAARD ØE

ippreżentati fis-27 ta’ Frar 2020 ( 1 )

Kawża C-649/18

A

vs

Daniel B,

UD,

AFP,

B,

L

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem mhux suġġetti għal preskrizzjoni medika obbligatorja – Bejgħ online – Reklamar fuq sit internet ta’ spiżerija – Limitazzjonijiet – Obbligu li jintalab li l-pazjent jimla kwestjonarju dwar is-saħħa qabel ma tiġi vvalidata l-ewwel ordni tiegħu fuq is-sit internet ta’ spiżerija – Moviment liberu tal-merkanzija – Artikoli 34 TFUE – Modalitajiet ta’ bejgħ – Ostakoli – Artikoli 36 TFUE – Ġustifikazzjoni – Protezzjoni tad-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar – Prevenzjoni tal-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali – Protezzjoni tas-saħħa pubblika – Direttiva 2000/31/KE – Kummerċ elettroniku – Artikolu 2(a) – Servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni – Artikolu 2(h) – Qasam ikkoordinat – Artikolu 3 – Prinċipju ta’ pajjiż ta’ oriġini – Derogi – Ġustifikazzjoni – Protezzjoni tas-saħħa pubblika – Obbligu ta’ informazzjoni u ta’ notifika – Direttiva 2001/83/KE – Kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem – Artikolu 85c(2) – L-Istati Membri għandhom l-għażla li jimponu kundizzjonijiet, iġġustifikati mill-protezzjoni tas-saħħa pubblika, għall-kunsinna bl-imnut, fit-territorju tagħhom, ta’ prodotti mediċinali mibjugħa online”

I. Introduzzjoni

1. It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31/KE dwar il-kummerċ elettroniku ( 2 ), tal-Artikolu 85c tad-Direttiva 2001/83/[KE] dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem ( 3 ), kif ukoll tal-Artikoli 34 u 36 TFUE.

2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, A, kumpannija rregolata mid-dritt Olandiż li topera spiżerija stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi u sit internet immirat speċifikament għall-klijentela Franċiża, u, min-naħa l-oħra, diversi operaturi ta’ spiżeriji u assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi professjonali tal-ispiżjara stabbiliti fi Franza. Dan is-sit internet jippreżenta portal ta’ bejgħ li fuqu huma offruti prodotti mediċinali li ma humiex suġġetti għal preskrizzjoni medika obbligatorja kif ukoll prodotti ta’ paraspiżerija. L-operaturi u l-assoċjazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq jikkritikaw lil A talli wettqet atti ta’ kompetizzjoni żleali billi ppromwoviet dan is-sit internet mal-klijentela Franċiża permezz ta’ kampanja ta’ reklamar multiformi u ta’ daqs kbir. A allegatament kisret ukoll l-obbligu, previst mil-leġiżlazzjoni Franċiża, li jintalab li kull pazjent jimla kwestjonarju tas-saħħa qabel il-validazzjoni tal-ewwel ordni tiegħu.

3. Din il-kawża tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tippreċiża sa fejn Stat Membru jista’ jirregola, minn naħa, ir-reklamar magħmul minn spiżjara stabbiliti fi Stati Membri oħra għas-servizzi tagħhom ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali li jistgħu jiġu pprovduti mingħajr preskrizzjoni, u, min-naħa l-oħra, il-proċess ta’ ordni online ta’ tali prodotti mediċinali.

II. Il-kuntest ġuridiku

A. Id-dritt tal-Unjoni

1. Id-Direttiva 2000/31

4. L-Artikolu 1(1) u (2) tad-Direttiva 2000/31 huwa fformulat kif ġej: “1. Din id-Direttiva tfittex li tikkontribwixxi għal funzjonament sewwa tas-suq intern billi tassigura l-moviment liberu bejn l-Istati Membri ta’ servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni. 2. Din id-Direttiva tressaq, sal-limiti meħtieġa għall-akkwist tal-għanijiet stipulati fil-paragrafu 1, ċerti disposizzjonijiet nazzjonali dwar servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni li jirrigwardaw is-suq intern, l-istabbiliment ta’ dawk li jipprovdu servizzi, komunikazzjonijiet kummerċjali, kuntratti elettroniċi, ir-responsabbilità ta’ intermedjarji, kodiċi ta’ kondotta, ftehim fuq kwistjonijiet barra mill-qorti, azzjonijiet ġudizzjarji u koperazzjoni bejn Stati Membri.”

5. L-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni” b’riferiment għall-punt 2 tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34/KE ( 4 ), kif emendata mid-Direttiva 98/48/KE ( 5 ). Din l-aħħar dispożizzjoni tgħid li “kull servizz normalment ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi”. L-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva (UE) 2015/1535 ( 6 ), li ssostitwixxiet id-Direttiva 98/34, ittenni din l-istess definizzjoni. Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 10 tad-Direttiva 2015/1535 “[ir-r]eferenzi għad-Direttiva mħassra għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal din id-Direttiva u għandhom jinqraw skont it-tabella ta’ korrelazzjoni fl-Anness IV.”

6. L-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2000/31 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “qasam ikkordinat” bħala “ħtiġijiet stipulati fis-sistemi legali ta’ Stati Membri applikabbli għal min jipprovdi servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni jew għas-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, independentement minn jekk dawn ikunux ta’ natura ġenerali jew iddisinjati speċifikament għalihom”. Din id-dispożizzjoni tippreċiża: “(i) Il-qasam ikkordinat jikkonċerna ħtiġijiet li magħhom dak li jipprovdi s-servizz għandu jkun konformi fir-rigward ta’: – il-bidu ta’ l-attività ta’ servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, bħal ma huma l-ħtiġijiet li jikkonċernaw kwalifiki, awtorizzazzjoni jew notifikazzjoni, – il-prattika ta’ l-attività ta’ servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, bħal ma huma ħtiġijiet li jikkonċernaw l-imġieba ta’ dak li jipprovdi servizzi, ħtiġijiet li jirrigwardaw il-kwalità jew kontenut tas-servizz inklużi dawk applikabbli għal reklamar u kuntratti, jew ħtiġijiet li jikkonċernaw ir-responsabbilità ta’ min jipprovdi s-servizz. ii) Il-qasam ikkordinat ma jkoprix ħtiġijiet bħal ma huma: – ħtiġijiet applikabbli għal merkanzija bħala tali, – ħtiġijiet applikabbli għal kunsinna ta’ merkanzija, – ħtiġijiet applikabbli għal servizzi li ma humiex ipprovduti b’mezzi elettroniċi.”

7. L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31, intitolat “Suq intern”, jipprevedi: “1. Kull Stat Membru għandu jassigura li s-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni provduti minn dak li jipprovdi servizz li jkun stabbilit fit-territorju tiegħu ikun konformi mad-disposizzjonijiet nazzjonali applikabbli fl-Istat Membru f’dak il-każ li huwa fil-qasam ikkordinat. 2. L-Istati Membri ma jistgħux, għal raġunijiet li jidħlu fil-qasam ikkordinat, jillimitaw il-libertà li jkunu provduti servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni minn Stat Membru ieħor. 3. Il-paragrafi 1 u 2 m’għandhomx ikunu applikabbli fl-oqsma li hemm referenza għalihom fl-Anness. 4. L-Istati Membri jistgħu jieħdu miżuri biex jidderogaw mill-paragrafu 2 fir-rigward ta’ servizz partikolari għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni jekk dawn il-kundizzjonijiet ikunu mwettqa: a) il-miżuri għandhom ikunu: i) meħtieġa għal waħda minn dawn ir-raġunijiet: – strateġija pubblika, partikolarment għal prevenzjoni, investigazzjoni, tkixxif u prosekuzzjoni ta’ reati kriminali, inklużi il-protezzjoni ta’ minuri u tal-ġlieda kontra t-tixwix għall-mibegħda fuq il-bażi ta’ razza, sess, reliġjon jew nazzjonalità, u vjolazzjonijiet tad-dinjità umana li jikkonċernaw persuni ndividwali, – il-protezzjoni tas-saħħa pubblika, – is-sigurtà pubblika, inkluż is-salvagward tas-sigurtà nazzjonali u difiża, – il-protezzjoni tal-konsumaturi, inklużi l-investituri; ii) meħuda kontra servizz partikolari għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni mingħajr preġudizzju għall-għanijiet li hemm referenza għalihom f’punt (1) jew li jippreżentaw riskju serju u gravi għal dawk l-għanijiet; iii) proporzjonat għal dawk l-għanijiet; b) qabel ma jittieħdu l-miżuri f’dak il-każ u mingħajr preġudizzju għal proċess fil-qrati, inklużi proċedimenti prelimenari u atti mwettqa fil-qafas ta’ investigazzjoni kriminali, l-Istat Membru jkun: – talab lill-Istat Membru li hemm referenza għalih fil-paragrafu 1 biex jieħu l-miżuri u dan ta’ l-aħħar ma jkunx ħa dawk il-miżuri, jew li dawn kienu inadegwati, – innotifika lill-Kummissjoni u lill-Istat Membru li hemm referenza għalih fil-paragrafu 1 bl-intenzjoni tiegħu li jieħu dawk il-miżuri. – […]”

8. L-Artikolu 8(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-“Istati Membri għandhom jassiguraw li l-użu ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali li huma parti minn, jew li jikkostitwixxu, servizz għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni provdut minn membru ta’ professjoni regolata ikun permissibbli suġġett għall-konformità mar-regoli professjonali li jirrigwardaw, partikolarment, l-independenza, id-dinjità u l-unur tal-professjoni, segretezza professjonali u ġustizzja lejn klijenti u membri oħra tal-professjoni”.

2. Id-Direttiva 2001/83

9. Skont l-Artikolu 85c(1) u (2) tad-Direttiva 2001/83: “1. Bla ħsara għal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi l-offerta għall-bejgħ mill-bogħod ta’ prodotti mediċinali suġġetti għal preskrizzjoni lill-pubbliku permezz tas-soċjetà tal-informatika, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li prodotti mediċinali jiġu offruti għall-bejgħ mill-bogħod lill-pubbliku permezz ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informatika kif definiti fid-Direttiva [98/34] taħt il-kundizzjonijiet li ġejjin: a) il-persuna fiżika jew legali li toffri l-prodotti mediċinali hija awtorizzata jew intitolata li tforni prodotti mediċinali għall-pubbliku, anke mill-bogħod, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istat Membru ta’ stabbiliment ta’ dik il-persuna. b) il-persuna msemmija fil-punt (a) tkun innotifikat lill-Istat Membru ta’ stabbiliment tagħha, għall-inqas l-informazzjoni li ġejja: […] c) il-prodotti mediċinali jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istati Membru ta’ destinazzjoni skont l-Artikolu 6(1); d) bla ħsara għar-rekwiżiti ta’ informazzjoni stipulati fid-Direttiva [2000/31], il-websajt li toffri l-prodotti mediċinali tinkludi tal-inqas: […] 2. L-Istati Membri jistgħu jimponu kundizzjonijiet, iġġustifikati fuq bażi tal-protezzjoni tas-saħħa pubblika, fuq il-provvista bl-imnut fit-territorju tagħhom ta’ prodotti mediċinali għall-bejgħ mill-bogħod lill-pubbliku permezz ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informatika.”

10. L-Artikolu 86(1) ta’ din id-direttiva, li jiftaħ it-Titolu VIII tal-imsemmija direttiva, intitolat “Reklamar”, jgħid “Għall-għanijiet ta’ dan it-Titolu, ‘reklamar ta’ prodotti mediċinali’ għandu jinkludi kull forma ta’ informazzjoni bieb-bieb, attività ta’ kkanvassjar jew inkoraġġiment bl-għan li jippromwovi l-preskrizzjoni, provvista, bejgħ jew konsum ta’ prodotti mediċinali; għandu jinkludi b’mod partikolari: – ir-reklamar ta’ prodotti mediċinali għall-pubbliku ġenerali, […]”

B. Id-dritt Franċiż

1. Il-code de la santé publique (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tas-Saħħa Pubblika)

11. Skont l-Artikolu R. 4235‑22 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, “l-ispiżjara huma pprojbiti li jissolleċitaw klijenti permezz ta’ proċeduri u mezzi li jmorru kontra d-dinjità tal-professjoni”.

12. L-Artikolu R. 4235‑64 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi li “[l]-ispiżjar ma għandux, bi kwalunkwe proċedura jew mezz, jinkoraġġixxi lill-pazjenti tiegħu għal konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali”.

2. Id-digriet tad-28 ta’ Novembru 2016 dwar il-prattiki tajbin għad-distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali

13. Mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-digriet tat-28 ta’ Novembru 2016 tal-Ministru għall-Affarijiet Soċjali u għas-Saħħa dwar il-prattiki tajbin għad-distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali fl-ispiżeriji, l-ispiżeriji mutwalistiċi u l-ispiżeriji tas-salvataġġ tal-minjieri, imsemmija fl-Artikolu L. 5121‑5 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika (JORF tal-1 ta’ Diċembru 2016, test Nru 25, iktar ’il quddiem id-“digriet dwar il-prattiki tajbin għad-distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali”) jinkludi anness li t-Taqsima 7 tiegħu, intitolat “Regoli addizzjonali applikabbli għall-kummerċ elettroniku ta’ prodotti mediċinali”, jipprovdi fil-punt 7.1 tiegħu, intitolat “Kunsill farmaċewtiku”: “Is-sit internet ta’ kummerċ elettroniku ta’ prodotti mediċinali huwa maħsub b’mod li ebda prodott mediċinali ma jkun jista’ jitqassam mingħajr ma jkun possibbli skambju interattiv bejn il-pazjent u l-ispiżjar tal-ispiżerija kkonċernata qabel il-validazzjoni tal-ordni. Għaldaqstant, risposta awtomatizzata għal mistoqsija magħmula mill-pazjent ma hijiex biżżejjed sabiex jiġu żgurati informazzjoni u parir adattati għall-każ partikolari tal-pazjent. Ċerta data personali li tikkonċerna l-pazjent hija neċessarja għall-ispiżjar sabiex dan tal-aħħar jiżgura ruħu li l-ordni tkun konformi mal-istat ta’ saħħa tal-pazjent u sabiex huwa jkun jista’ jinduna b’eventwali kontroindikazzjonijiet. B’hekk, qabel il-validazzjoni tal-ewwel ordni, l-ispiżjar għandu jqiegħed online kwestjonarju li fih tingħata informazzjoni dwar l-età, il-piż, id-daqs, is-sess, il-kura li qiegħda tingħata, l-anteċedenti allerġiċi, il-kontroindikazzjonijiet u, jekk ikun il-każ, l-istat ta’ tqala jew ta’ treddigħ tal-pazjent. Il-pazjent għandu jiċċertifika l-veraċità ta’ din l-informazzjoni. Il-kwestjonarju għandu jimtela waqt l-ewwel ordni matul il-proċess ta’ validazzjoni tal-ordni. Jekk il-kwestjonarju ma jkunx imtela, ebda prodott mediċinali ma jista’ jingħata. Sussegwentement, l-ispiżjar għandu jagħmel validazzjoni tal-kwestjonarju, li jiġġustifika li huwa sar jaf bl-informazzjoni pprovduta mill-pazjent, qabel ma jivvalida l-ordni. Huwa propost aġġornament tal-kwestjonarju ma’ kull ordni. […]”

3. Id-digriet tat-28 ta’ Novembru 2016 dwar ir-regoli tekniċi applikabbli għas-siti internet ta’ kummerċ elettroniku ta’ prodotti mediċinali

14. Kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, id-digriet tat-28 ta’ Novembru 2016 tal-Ministru għall-Affarijiet Soċjali u għas-Saħħa dwar ir-regoli tekniċi applikabbli għas-siti internet tal-kummerċ elettroniku ta’ prodotti mediċinali previsti fl-Artikolu L. 5125‑39 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika (JORF tal-1 ta’ Diċembru 2016, test Nru 26, iktar ’il quddiem id-“digriet dwar ir-regoli tekniċi”) jinkludi anness li t-Taqsima 1 tiegħu, intitolata “Funzjonalitajiet tas-siti tal-internet ta’ kummerċ elettroniku ta’ prodotti mediċinali”, tipprevedi li “[i]t-tfittxija ta’ referenzjar f’muturi ta’ riċerka jew ta’ tqabbil ta’ prezzijiet bi ħlas hija pprojbita”.

III. It-tilwima fil-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

15. A, kumpannija rregolata mid-dritt Olandiż, hija rreġistrata fil-Pajjiżi l-Baxxi għall-eżerċizzju ta’ attività ta’ operat ta’ spiżerija. Din il-kumpannija tbigħ ukoll prodotti mediċinali online kif ukoll prodotti ta’ paraspiżerija permezz ta’ diversi siti internet, fejn wieħed minnhom huwa ddedikat speċjalment għall-konsumaturi Franċiżi ( 7 ). Il-prodotti mediċinali kkummerċjalizzati permezz ta’ dan is-sit jibbenefikaw, fi Franza, minn awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq u ma humiex suġġetti għal preskrizzjoni medika obbligatorja.

16. A mexxiet kampanja ta’ reklamar għall-prodotti kif proposti għall-bejgħ lill-konsumaturi Franċiżi. Din il-kampanja kienet tinkludi l-inklużjoni ta’ fuljetti ta’ reklamar f’pakketti mibgħuta minn atturi oħra tal-bejgħ mill-bogħod (metodu msejjaħ tal-“piggyback mailing” (reklamar reċiproku)), li jintbagħtu ittri postali pubbliċitarji, il-pubblikazzjoni fuq is-sit internet imsemmi iktar ’il fuq ta’ offerti promozzjonali li jikkonsistu fl-għoti ta’ tnaqqis fuq il-prezz globali tal-ordni malli jinqabeż ċertu ammont, kif ukoll ix-xiri ta’ referenzjar bi ħlas fuq il-muturi ta’ riċerka għall-kliem prinċipali “lasante.net” permezz ta’ “Google Adwords”.

17. Daniel B, UD, AFP, B u L, operaturi ta’ spiżeriji jew assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi professjonali tal-ispiżjara (iktar ’il quddiem “Daniel B et”), ħarrku lil A quddiem it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi, Franza). Daniel B et talbu, b’mod partikolari, il-kumpens għad-dannu li huma jqisu li sofrew minħabba l-kompetizzjoni żleali li A kienet eżerċitat meta indebitament kisbet vantaġġ min-nuqqas ta’ osservanza tal-leġiżlazzjoni Franċiża fil-qasam tar-reklamar u tal-bejgħ ta’ prodotti mediċinali online.

18. Min-naħa tagħha, A tikkunsidra li din il-leġiżlazzjoni ma tapplikax għaliha peress li hija stabbilita b’mod regolari fil-Pajjiżi l-Baxxi għal attività ta’ spiżerija u tbigħ il-prodotti tagħha lill-konsumaturi Franċiżi permezz tal-kummerċ elettroniku.

19. Permezz ta’ sentenza tat-11 ta’ Lulju 2017, it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) iddeċidiet li d-dritt Olandiż kien jirregola l-ħolqien tas-sit internet Franċiż ta’ A. Madankollu, skont din il-qorti, l-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika huma applikabbli għall-kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra li jbigħu prodotti mediċinali permezz tal-internet lill-pazjenti Franċiżi. Issa, A, billi qassmet iktar minn tliet miljun fuljett ta’ reklami barra mill-ispiżerija tagħha, kienet ħajret lill-klijentela Franċiża permezz ta’ mezzi li ma kinux dehen tal-professjoni ta’ spiżjar bi ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. It-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) ikkonkludiet minn dan li l-ksur tal-imsemmija dispożizzjonijiet, peress li ta lil A vantaġġ ekonomiku meta mqabbla mal-atturi l-oħra tas-suq, kien jikkostitwixxi atti ta’ kompetizzjoni żleali.

20. A appellat minn din is-sentenza quddiem il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) billi sostniet li l-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235-64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika ma japplikawx għaliha. Dawn id-dispożizzjonijiet jikkostitwixxu ostakoli għall-prinċipju ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-pajjiż ta’ oriġini stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31, fl-Artikolu 85c tad-Direttiva 2001/83 u fl-Artikolu 34 TFUE. Dawn l-ostakoli ma humiex iġġustifikati mill-ħarsien tas-saħħa pubblika.

21. Quddiem il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi), Daniel B et jitolbu l-konferma tas-sentenza tat-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) sa fejn din applikat id-dritt Franċiż għar-reklamar għall-bejgħ ta’ prodotti mediċinali u sa fejn hija kklassifikat bħala atti ta’ kompetizzjoni żleali r-reklamar massiv magħmul minn A minħabba li kien imur kontra d-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar kif ukoll minħabba l-kontenut ta’ inċentiv għall-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali. Daniel B et jitolbu r-riforma ta’ din is-sentenza għall-bqija billi jsostnu li l-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika u d-digriet dwar il-prattiki tajbin għad-distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali jirregolaw ukoll l-użu ta’ referenzjar bi ħlas minn A. Dawn tal-aħħar jallegaw li r-restrizzjonijiet fuq ir-reklamar għall-bejgħ ta’ prodotti mediċinali online li jirriżultaw mill-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika huma ġġustifikati mill-għan li tiġi protetta d-dinjità u l-unur tal-professjoni ta’ spiżjar. Dawn ir-restrizzjonijiet huma proporzjonati mal-ksib ta’ dan l-għan, li huwa stess huwa marbut mal-protezzjoni tas-saħħa pubblika.

22. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi), permezz tad-deċiżjoni tat-28 ta’ Settembru 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-15 ta’ Ottubru 2018 iddeċiediet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja: “[…] jekk […] il-leġiżlazzjoni Ewropea, b’mod partikolari – l-Artikolu 34 TFUE, – id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 85c tad-Direttiva [2001/83/KE] [u] – il-klawżola ta’ suq intern tal-Artikolu 3 tad-Direttiva [2000/31] tippermettix lil Stat Membru tal-Unjoni jimponi, fit-territorju tiegħu, fuq l-ispiżjarja ċittadini ta’ Stat Membru ieħor tal-Unjoni, regoli speċifiċi li jirrigwardaw: – il-projbizzjoni ta’ tfittix tal-klijentela permezz ta’ proċeduri u ta’ metodi meqjusa bħala kuntrarji għad-dinjità tal-professjoni skont l-Artikolu R 4235‑22 attwali tal-Kodiċi Franċiż tas-Saħħa Pubblika? – il-projbizzjoni ta’ inkoraġġiment tal-pazjenti għal konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali skont l-Artikolu R 423564 attwali tal-Kodiċi Franċiż tas-Saħħa Pubblika? – l-obbligu ta’ osservanza tal-prattiki tajba ta’ distribuzzjoni tal-prodotti mediċinali ddefiniti mill-awtorità pubblika tal-Istat Membru, filwaqt li hija meħtieġa, barra minn hekk, l-inklużjoni ta’ kwestjonarju dwar is-saħħa fil-proċess ta’ ordni ta’ prodotti mediċinali online u huwa pprojbit l-użu tar-referenzjar imħallas, skont id-Digriet attwali tat-28 ta’ Novembru 2016 tal-Ministru (Franċiż) għall-Affarijiet Soċjali u għas-Saħħa?”

23. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn A, Daniel B et, il-Gvernijiet ta’ Franza, tal-Greċja, ta’ Spanja, u tal-Pajjiżi Baxxi, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn l-istess partijiet u l-partijiet ikkonċernati, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Olandiż, kienu rrappreżentati waqt is-seduta orali li saret fit-3 ta’ Ottubru 2019.

IV. Analiżi

A. Kunsiderazzjonijiet preliminari

24. Filwaqt li l-kundizzjonijiet għal aċċess għall-professjoni ta’ spiżjar huma armonizzati fuq livell tal-Unjoni ( 8 ), dawk relatati mal-eżerċizzju ta’ din il-professjoni jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. Il-leġiżlazzjonijiet adottati dwar dan is-suġġett ivarjaw, minn Stat Membru għal ieħor, fuq il-livell kemm tal-intensità tagħhom kif ukoll tal-modalitajiet tagħhom ( 9 ). Meta spiżjar jeżerċita l-attivitajiet tiegħu b’mod transkonfinali billi jbigħ prodotti mediċinali fuq l-internet ( 10 ) tqum il-kwistjoni dwar huwa jekk għandux jikkonforma ruħu mar-rekwiżiti fis-seħħ fl-Istat Membru fejn huwa stabbilit u/jew ma’ dawk previsti mill-Istat Membru ta’ destinazzjoni.

25. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 85c(1) tad-Direttiva 2001/83 jobbliga lil kull Stat Membru jawtorizza l-offerta ta’ prodotti mediċinali mhux suġġetti għal preskrizzjoni permezz ta’ servizzi ta’ bejgħ online pprovduti minn fornitur stabbilit fi Stat Membru ieħor sakemm il-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni jiġu ssodisfatti ( 11 ). B’mod partikolari, il-fornitur għandu jkun awtorizzat mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru fejn huwa stabbilit li jipprovdi prodotti mediċinali lill-pubbliku mill-bogħod. Il-prodotti mediċinali offruti għall-bejgħ mill-bogħod għandu jkollhom awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq fl-Istat Membru ta’ destinazzjoni. Meta dawn il-kundizzjonijiet ikunu ssodisfatti, dan l-Istat Membru tal-aħħar jista’ madankollu jirregola l-modalitajiet għall-eżerċizzju tal-attivitajiet ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali għall-benefiċċju tal-pazjenti li jinsabu fit-territorju tiegħu? B’mod partikolari, sa fejn il-prinċipju msejjaħ “tal-pajjiż ta’ oriġini” li jirriżulta mill-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31 kif ukoll il-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat jipprekludu dan?

26. Din hija t-tematika ġenerali mqajma minn din il-kawża. Din tikkonċerna, b’mod iktar preċiż, il-konformità mad-dritt tal-Unjoni ta’ liġijiet jew regolamenti ta’ Stat Membru li, minn naħa, jillimitaw il-possibbiltajiet li jsir reklamar intiż sabiex jorjenta lill-pazjenti ta’ dan l-Istat Membru lejn is-sit internet ta’ spiżerija biex jixtru hemmhekk prodotti mediċinali u prodotti tal-paraspiżerija, u, min-naħa l-oħra, jirregolaw il-proċess ta’ ordni online ta’ prodotti mediċinali. Dawn id-dispożizzjonijiet ġew applikati, f’dan il-każ, għal spiżerija stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi li kienet tfittex li tippromwovi fi ħdan il-konsumaturi Franċiżi l-attivitajiet tagħha ta’ bejgħ online permezz ta’ sit internet maħsub speċifikament għal dawn tal-aħħar. Il-prodotti mediċinali proposti għall-bejgħ fuq dan is-sit kienu awtorizzati fi Franza u setgħu jiġu pprovduti hemmhekk mingħajr preskrizzjoni.

27. Id-dispożizzjonijiet nazzjonali li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba teżamina l-kompatibbiltà tagħhom mad-dritt tal-Unjoni jistgħu jiġu kklassifikati fi tliet kategoriji.

28. L-ewwel kategorija tinkludi dispożizzjonijiet li jipprojbixxu, f’ċerti ċirkustanzi, ir-reklamar magħmul permezz ta’ mezzi fiżiċi għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali pprovduti minn spiżerija. F’dan ir-rigward, it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) ikkundannat lil A talli qassmet, fuq skala li din il-qorti kklassifikat bħala massiva, fuljetti ta’ reklamar u b’hekk għamlet atti ta’ reklamar li jmorru kontra d-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar bi ksur tal-Artikolu R. 4235-22 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika. Barra minn hekk, l-imsemmija qorti akkużatha li pproponiet promozzjonijiet fil-forma, kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ tnaqqis tal-prezz tal-ordni online komplessiva ta’ prodotti mediċinali u ta’ prodotti ta’ paraspiżerija meta l-ammont tal-imsemmija ordni jaqbeż ċerti limiti. Dawn il-promozzjonijiet kienu, fil-fehma tal-istess qorti, ta’ natura ta’ inċentiv għall-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali fis-sens tal-Artikolu R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika. Il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna tiddetermina jekk l-interpretazzjoni li tat it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) ta’ dawn id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi u l-applikazzjoni tagħhom humiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni (Taqsima C).

29. It-tieni kategorija ta’ dispożizzjonijiet tindika dawk li jillimitaw ir-reklamar magħmul fuq l-internet għall-istess servizzi. Infakkar, f’dan ir-rigward, li t-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) iddeċidiet li l-promozzjonijiet marbuta mal-ammont tal-ordni kienu illegali wkoll sa fejn kienu proposti fuq is-sit internet ta’ A. Min-naħa l-oħra, din il-qorti ma kkundannatx ix-xiri minn din tal-aħħar ta’ referenzjar mingħand “Google Adwords” ( 12 ). Daniel B et jitolbu li s-sentenza tal-ewwel istanza tiġi rriformata fuq dan il-punt. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, għalhekk, tiddetermina wkoll jekk il-promozzjonijiet murija fuq is-sit internet ta’ A kif ukoll il-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas, prevista mid-digriet dwar ir-regoli tekniċi ( 13 ), humiex konformi mad-dritt tal-Unjoni (Taqsima D).

30. It-tielet kategorija tikkonċerna leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola l-proċess ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali li ma humiex suġġetti għal preskrizzjoni medika. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għal obbligu previst mid-digriet dwar il-prattiki tajbin ta’ distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali, li għaliha huma suġġetti l-ispiżeriji kollha li joffru prodotti mediċinali għall-bejgħ bl-imnut fit-territorju Franċiż permezz tas-sit internet tagħhom, li jitolbu li l-pazjenti jimlew kwestjonarju mediku qabel il-validazzjoni tal-ewwel ordni tagħhom. Ir-risposta għad-domanda preliminari timplika għalhekk ukoll li għandu jiġi evalwat jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix tali obbligu (Taqsima E).

31. Għal kull waħda mill-kategoriji ta’ regoli nazzjonali hekk deskritti, l-ewwel nett, għandhom jiġu identifikati d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni – jiġifieri dawk tad-Direttiva 2000/31, tad-Direttiva 2001/83 jew tat-Trattat FUE – li fid-dawl tagħhom għandha tiġi evalwata l-konformità ta’ dawn ir-regoli, u, it-tieni nett, għandha ssir din l-evalwazzjoni.

32. Qabel ma nindirizza l-mertu tad-domanda preliminari, l-oġġezzjoni mressqa mill-Gvern Franċiż kontra l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari għandha tiġi eskluża (Taqsima B).

B. Fuq l-ammissibbiltà

33. Il-Gvern Franċiż jeċċepixxi l-inammissibbiltà tad-domanda preliminari sa fejn din tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/31. Dan tal-aħħar isostni li d-dispożizzjonijiet ta’ direttiva ma jistgħux jiġu invokati minn parti privata kontra parti privata oħra fil-kuntest ta’ tilwima ta’ natura orizzontali sabiex tiġi ostakolata l-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tmur kontra dawn id-dispożizzjonijiet ( 14 ). Dan l-aspett tad-domanda preliminari huwa, għalhekk, ta’ natura ipotetika.

34. Dan l-argument ma jikkonvinċinix.

35. L-ewwel nett, għalkemm huwa stabbilit li direttiva ma tistax, minnha nfisha, toħloq obbligi fil-konfront ta’ individwu u għalhekk ma tistax tiġi invokata bħala tali kontrih, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ripetutament li l-qrati nazzjonali għandhom jinterpretaw id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali tagħhom, b’mod partikolari dawk li jittrasponu direttiva, sa fejn huwa possibbli, fid-dawl tat-test u tal-għan tagħha sabiex jintlaħaq ir-riżultat stabbilit minnha ( 15 ).

36. F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju ser ikollha tinterpreta l-Artikoli R. 4235-22 u R. 4235-64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni u, f’din il-perspettiva, tiddetermina jekk għandhiex jew le tikkonferma l-interpretazzjoni tagħhom mogħtija mit-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi).

37. It-tieni nett, u fi kwalunkwe każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-ksur tal-obbligu ta’ notifika previst fl-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31 jirrendi l-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata mhux opponibbli kontra l-individwi kemm fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali kif ukoll f’dak ta’ kawża bejn individwi ( 16 ). Għaldaqstant, sa fejn id-domanda preliminari tqajjem il-kwistjoni dwar jekk dispożizzjonijiet nazzjonali bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali humiex koperti minn dan l-obbligu, ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja tidher mingħajr ebda dubju rilevanti għas-soluzzjoni tat-tilwima pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju.

C. Fuq il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tar-restrizzjonijiet fuq ir-reklamar fiżiku għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali

38. L-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika jipprojbixxu b’mod ġenerali lill-ispiżjara milli jissoleċitaw lill-klijentela b’mod li jmur kontra d-dinjità tal-professjoni tagħhom jew b’mod li jinkoraġġixxu l-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali. F’dan il-każ, it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) interpretat u applikat dawn id-dispożizzjonijiet għall-finijiet, b’mod iktar preċiż, li tiġi ssanzjonata t-trażmissjoni minn A ta’ iktar minn tliet miljun fuljett, imdaħħla fil-pakketti tal-imsieħba kummerċjali jew iddepożitati direttament fil-kaxxa tal-ittri tal-klijenti potenzjali, kif ukoll il-promozzjonijiet proposti minn din tal-aħħar ( 17 ).

39. Minn din il-perspettiva, id-domanda preliminari tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi, minn naħa, it-trażmissjoni fuq skala kbira ta’ fuljetti ta’ reklamar intiżi sabiex jattiraw lill-klijenti potenzjali ta’ Stat Membru lejn is-sit internet ta’ spiżerija stabbilita fi Stat Membru ieħor u li tbigħ prodotti mediċinali li huma awtorizzati fi Franza u li jistgħu jiġu pprovduti mingħajr preskrizzjoni, u, min-naħa l-oħra, il-promozzjonijiet li jieħdu l-forma ta’ skontijiet fuq l-ammont globali tal-ordni ta’ tali prodotti mediċinali u ta’ prodotti parafarmaċewtiċi, miksubin meta dan l-ammont jaqbeż ċerti limiti.

40. Fl-ewwel lok, għandhom jiġu identifikati l-istrumenti tad-dritt tal-Unjoni applikabbli għall-attivitajiet ta’ reklamar li, filwaqt li għandhom bħala għan il-promozzjoni tas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali, jitwettqu permezz ta’ mezzi fiżiċi. Fil-fehma tiegħi, kuntrarjament għal dak li jallegaw A u l-Kummissjoni, tali attivitajiet ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31 (Taqsima 1). Lanqas ma huma rregolati mid-dispożizzjonijiet dwar ir-reklamar ta’ prodotti mediċinali li jinsabu fid-Direttiva 2001/83 (Taqsima 2). Għaldaqstant, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jirregolawhom fil-limiti stabbiliti mit-Trattat FUE (Taqsima 3).

1. Fuq l-inapplikabbiltà tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31

41. Skont l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jirriferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535 ( 18 ), il-kunċett ta’ “servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni” jinkludi fih “kull servizz normalment ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi”. Kif tixhed il-premessa 18 tad-Direttiva 2000/31, dan il-kunċett ikopri l-bejgħ ta’ oġġetti online. Hija tkopri wkoll servizzi li ma jitħallsux minn dawk li jirċevuhom, bħall-provvista ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali online ( 19 ).

42. Fid-dawl ta’ din id-definizzjoni, ftit li xejn hemm dubju li s-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali u ta’ prodotti parafarmaċewtiċi pprovduti minn A jikkostitwixxu servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni ( 20 ). Ir-reklamar online mwettaq minn din tal-aħħar, filwaqt li jagħmel parti minn dawn is-servizzi ta’ bejgħ online, jista’ wkoll jiġi kklassifikat, fih innifsu, bħala servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni.

43. F’dan ir-rigward, dawn is-servizzi huma suġġetti għall-prinċipju msejjaħ “tal-pajjiż ta’ oriġini” stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31. Kif jirriżulta mill-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, dan il-prinċipju jimplika li dak li jipprovdi servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni għandu josserva d-dispożizzjonijiet nazzjonali applikabbli fl-Istat Membru fejn huwa stabbilit (imsejjaħ ukoll “Stat Membru ta’ oriġini”) fir-rigward tal-kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-qasam ikkoordinat, kif iddefinit fl-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2000/31. Skont l-Artikolu 3(2) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri l-oħra ma jistgħux jirrestrinġu, għal raġunijiet li jaqgħu fil-qasam ikkoordinat, il-moviment liberu ta’ tali servizz, bla ħsara għad-derogi awtorizzati fil-kundizzjonijiet elenkati fil-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu.

44. Fil-fehma tiegħi, kif isostnu Daniel B et, il-qafas tal-kundizzjonijiet li fihom il-fornitur ta’ servizz ta’ bejgħ online jista’ jagħmel reklamar għall-portal tal-internet tiegħu permezz ta’ mezzi fiżiċi ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31.

45. Fil-fatt, minn naħa, it-trażmissjoni, fuq mezzi fiżiċi, ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali għal servizzi ta’ bejgħ online ma tistax tiġi kklassifikata, inkwantu tali, bħala servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni. Ir-reklamar fiżiku intiż sabiex imexxi lill-klijenti lejn is-sit internet li permezz tiegħu fornitur jipprovdi servizzi ta’ bejgħ online ma jikkostitwixxix servizz ipprovdut “b’mezzi elettroniċi”.

46. Min-naħa l-oħra, il-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini lanqas ma jista’ japplika għar-regolamentazzjoni ta’ tali komunikazzjonijiet kummerċjali minħabba li tali regolamentazzjoni tirrestrinġi l-moviment liberu ta’ dawn is-servizzi ta’ bejgħ online. Dan huwa l-każ peress li r-rekwiżiti dwar ir-reklamar fiżiku, fil-fehma tiegħi, ma jaqgħux fil-qasam ikkoordinat fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2000/31.

47. F’dan ir-rigward, nosserva li l-qasam ikkoordinat ikopri r-rekwiżiti li l-fornitur għandu jissodisfa f’dak li jirrigwarda kemm l-aċċess għall-attività ta’ provvista ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni kif ukoll l-eżerċizzju ta’ din l-attività. Bis-saħħa tal-punt (i) ta’ din id-dispożizzjoni, ir-rekwiżiti dwar l-eżerċizzju ta’ attività ta’ provvista ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni jinkludu dawk relatati mal-kwalità jew mal-kontenut tas-servizz, “inklużi dawk applikabbli għal reklamar”. Il-premessa 21 tad-Direttiva 2000/31 tindika madankollu li l-qasam ikkordinat “ikopri biss ħtiġijiet li jirrigwardjaw attivitajiet online” bħal, b’mod partikolari, “reklamar online”.

48. Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata wkoll mill-fatt li l-kunsinna ta’ oġġetti ordnati online, inkwantu operazzjoni fiżika li sseħħ wara l-provvista ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni, hija espressament eskluża mill-qasam ikkoordinat skont l-Artikolu 2(h)(ii) tad-Direttiva 2000/31 ( 21 ). Jidhirli li din l-istess loġika timplika li r-reklamar fiżiku, li jsir qabel il-provvista ta’ tali servizz, lanqas ma jaqa’ taħt il-qasam ikkoordinat.

49. Tali esklużjoni jidhirli li hija iktar u iktar iġġustifikata peress li r-reklamar fiżiku użat mill-fornitur għas-servizzi ta’ bejgħ online li huwa jipprovdi ma jistax jitqies bħala li jagħmel parti integrali minn dawn is-servizzi. Fil-fatt, dan ir-reklamar huwa separabbli mill-avveniment futur u ipotetiku li jikkostitwixxi l-bejgħ online lid-destinatarji tal-fuljetti ta’ reklamar. F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-trażmissjoni ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali ppreżentati fuq mezzi fiżiċi ma tagħmilx parti inseparabbli mill-eżerċizzju tas-servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni li jikkostitwixxi l-bejgħ ta’ oġġetti online.

2. Fuq l-inapplikabbiltà tat-Titoli VIII u VIIIa tad-Direttiva 2001/83

50. Id-Direttiva 2001/83 fiha, fit-Titoli VIII u VIIIa tagħha, rispettivament intitolati “Reklamar” u “Informazzjoni u Reklamar”, sensiela ta’ dispożizzjonijiet li jirregolaw ir-reklamar għal prodotti mediċinali. Skont il-ġurisprudenza, dawn id-dispożizzjonijiet armonizzaw b’mod eżawrjenti s-settur tar-reklamar għall-prodotti mediċinali ( 22 ).

51. Fil-fehma tiegħi, kif sostniet essenzjalment il-Kummissjoni, id-dispożizzjonijiet tat-Titoli VIII u VIIIa tad-Direttiva 2001/83 ma jarmonizzawx is-settur tar-reklamar, kemm jekk isir fuq mezzi fiżiċi jewinkella elettroniċi, għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali ( 23 ). Infakkar, f’dan ir-rigward, li, kif jirriżulta mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kampanja ta’ reklamar użata minn A ma kinitx intiża sabiex tinkoraġġixxi x-xiri ta’ prodotti mediċinali speċifiċi, iżda l-użu tas-servizzi ta’ bejgħ online proposti minn din il-kumpannija għal firxa sħiħa ta’ prodotti mediċinali u ta’ prodotti tal-paraspiżerija. Il-fatt li l-fuljetti ta’ reklamar mqassma, jekk ikun il-każ, kif irrimarkaw Daniel B et, irrappreżentaw bħala eżempju prodott mediċinali wieħed jew l-ieħor normalment użat, ma jpoġġix fid-dubju din il-konstatazzjoni.

52. F’dan ir-rigward, il-kliem tal-Artikolu 86(1) ta’ din id-direttiva, ċertament ma huwiex konklużiv sa fejn huwa jiddefinixxi r-“reklamar ta’ prodotti mediċinali” bħala “kull forma ta’ informazzjoni bieb-bieb, attività ta’ kkanvassjar jew inkoraġġiment bl-għan li jippromwovi l-preskrizzjoni,provvista, bejgħ jew konsum ta’ prodotti mediċinali”. Fil-fatt, din id-definizzjoni ma teskludix neċessarjament, prima facie, il-promozzjoni mhux tal-konsum ta’ prodotti mediċinali speċifiċi, iżda tax-xiri ta’ prodotti mediċinali indeterminati minn spiżerija partikolari. Madankollu, ninnota li l-ebda waħda mill-forom ta’ bejgħ bieb b’bieb elenkati bħala eżempji fl-Artikolu 86(1) tal-imsemmija direttiva ma tikkonċerna r-reklamar għal spiżerija partikolari. Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 86 sa 100 tal-istess direttiva huma kollha intiżi għar-reklamar ta’ prodott mediċinali partikolari. Dawn huma intiżi sabiex jirregolaw il-kontenut tal-messaġġ pubbliċitarju kif ukoll il-modalitajiet tar-reklamar għall-prodotti mediċinali. Dawn id-dispożizzjonijiet ma għandhomx l-għan li jirregolaw ir-reklamar għas-servizzi ta’ spiżerija u lanqas, b’mod partikolari, għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali.

53. Fi kliem ieħor, id-dispożizzjonijiet tat-Titoli VIII u VIIIa tad-Direttiva 2001/83 jarmonizzaw biss – u dan b’mod eżawrjenti – il-kundizzjonijiet li fihom l-Istati Membri jistgħu jillimitaw ir-reklamar għal prodotti mediċinali. Din l-armonizzazzjoni topera bla ħsara għall-possibbiltà li l-Istati Membri għandhom li jirregolaw, fil-limiti stabbiliti mit-Trattat FUE u, jekk ikun il-każ, permezz ta’ strumenti oħra tad-dritt sekondarju, l-oqsma li hija ma tkoprix, bħar-reklamar għal spiżerija partikolari jew għal servizzi ta’ bejgħ online li hija tipprovdi.

54. Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza Deutscher Apothekerverband ( 24 ), li l-Artikolu 88(1) tad-Direttiva 2001/83, li jipprojbixxi r-reklamar għall-prodotti mediċinali suġġetti għal preskrizzjoni medika, jipprekludi projbizzjoni assoluta tar-reklamar għal servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali sa fejn dan japplika għal prodotti mediċinali li ma humiex suġġetti għal preskrizzjoni. L-approċċ segwit mill-Qorti tal-Ġustizzja jfisser biss, fil-fehma tiegħi, li tali projbizzjoni, minkejja li ma tirrigwardax ir-reklamar għall-prodotti mediċinali bħala tali, fil-prattika tipprekludi tali reklamar meta l-prodotti mediċinali inkwistjoni jinbiegħu online. Minn dan bl-ebda mod ma jirriżulta li kull forma ta’ restrizzjoni fuq ir-reklamar għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali li ma humiex suġġetti għal preskrizzjoni hija pprojbita minħabba li ma hijiex espressament awtorizzata mid-dispożizzjonijiet tat-Titoli VIII u VIIIa tad-Direttiva 2001/83.

55. Min-naħa l-oħra, ir-regoli dwar ir-reklamar għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali jistgħu, sa fejn għandhom bħala effett li jirregolaw il-bejgħ online ta’ prodotti mediċinali lill-pazjenti, jikkostitwixxu kundizzjonijiet għall-bejgħ bl-imnut, fit-territorju ta’ Stat Membru, ta’ prodotti mediċinali offruti għall-bejgħ mill-bogħod lill-pubbliku permezz ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni. Skont l-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83, l-Istati Membri jistgħu jipprevedu tali kundizzjonijiet sakemm dawn ikunu ġġustifikati mill-protezzjoni tas-saħħa pubblika.

56. F’dan ir-rigward, il-premessa 21 tad-Direttiva 2011/62, li permezz tagħha ġie introdott l-Artikolu 85c tad-Direttiva 2001/83, tindika li, permezz tal-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, il-leġiżlatur tal-Unjoni ried li “għandu jiġi kkunsidrat il-fatt li l-kundizzjonijiet speċifiċi għall-provvista bl-imnut tal-prodotti mediċinali għall-pubbliku ma ġewx armonizzati fuq livell tal-Unjoni u għaldaqstant, l-Istati Membri jistgħu jimponu kundizzjonijiet għall-provvista tal-prodotti mediċinali għall-pubbliku fil-limiti tat-[Trattat FUE]”. Għalhekk, l-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83 għandu jinftiehem bħala sempliċi rikonoxximent tal-kompetenza tal-Istati Membri sabiex jirregolaw il-kundizzjonijiet tal-bejgħ bl-imnut ta’ prodotti mediċinali fl-osservanza tat-Trattat FUE u, b’mod partikolari, tal-libertajiet fundamentali li huwa jiggarantixxi.

3. Fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 34 TFUE

57. Peress li, kif jirriżulta minn dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-reklamar fiżiku għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali pprovduti minn spiżerija ma huwiex is-suġġett ta’ armonizzazzjoni fuq il-livell tal-Unjoni, dispożizzjonijiet nazzjonali li, bħall-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika kif interpretati u applikati mit-Tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi), jillimitaw il-possibbiltajiet li jsir reklamar għal dawn is-servizzi għandhom jiġu eżaminati fid-dawl tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat FUE.

a) Fuq in-neċessità ta’ eżami fid-dawl tal-libertà ta’ moviment tal-merkanzija u/jew tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi

58. Il-partijiet u l-persuni kkonċernati li ppreżentaw osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jaqblux dwar jekk miżuri nazzjonali li jipprojbixxu lill-ispiżeriji milli jibagħtu fuljetti ta’ reklamar fuq skala kbira u milli jipproponu tnaqqis abbażi ta’ ċerti limiti ta’ xiri permezz tas-sit internet tagħhom, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandhomx jiġu eżaminati fid-dawl tal-moviment liberu tal-merkanzija ggarantit mill-Artikolu 34 TFUE kif tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju, tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi prevista fl-Artikolu 56 TFUE, jew inkella fid-dawl ta’ dawn iż-żewġ libertajiet b’mod suċċessiv.

59. Filwaqt li A, il-Gvern Elleniku u l-Kummissjoni janalizzaw il-miżuri inkwistjoni mill-perspettiva tal-Artikolu 34 TFUE ( 25 ), il-Gvern Spanjol u dak Olandiż jeżaminawhom fid-dawl tal-Artikolu 56 TFUE. Il-Gvern Franċiż, wara li sostna li dawn il-miżuri jikkostitwixxu modalitajiet ta’ bejgħ li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 34 TFUE, jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa l-konformità tagħhom mal-Artikolu 56 TFUE.

60. Infakkar, f’dan ir-rigward, li l-bejgħ online ta’ prodotti mediċinali jikkostitwixxi “servizz tas-soċjetà ta’ l-informazzjoni” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2015/1535. Huwa għandu jitqies ukoll bħala “servizz” imsemmi fl-Artikolu 56 TFUE. Madankollu, il-kampanja ta’ reklamar imwettqa minn A, billi tippromwovi ċertu kanal ta’ bejgħ – il-portal tal-internet tagħha ddedikat lill-konsumaturi Franċiżi – kellha l-għan li tattira lil dawn tal-aħħar sabiex jixtru l-prodotti mediċinali u l-prodotti tal-paraspiżerija proposti minn din il-kumpannija. Dawn iż-żewġ kategoriji ta’ prodotti jikkostitwixxu “merkanzija” fis-sens tal-Artikolu 34 TFUE ( 26 ). Għaldaqstant, il-miżuri inkwistjoni jistgħu jaqgħu kemm taħt l-Artikolu 34 TFUE, sa fejn jikkonċernaw il-modalitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ merkanzija, kif ukoll taħt l-Artikolu 56 TFUE, sa fejn jillimitaw il-mezzi għal spiżerija sabiex tgħarraf is-servizzi ta’ bejgħ online tagħha ta’ prodotti mediċinali.

61. Skont ġurisprudenza stabbilita, meta miżura nazzjonali tirrigwarda kemm il-moviment liberu tal-merkanzija kif ukoll il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, il-Qorti tal-Ġustizzja teżaminaha, bħala regola, fid-dawl ta’ waħda biss minn dawn iż-żewġ libertajiet fundamentali, jekk jirriżulta li waħda minn dawn tkun kompletament sekondarja meta mqabbla mal-oħra u tkun tista’ tiġi assoċjata magħha ( 27 ).

62. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, għalkemm il-kundizzjonijiet marbuta mal-kummerċjalizzazzjoni ta’ merkanzija jaqgħu bħala prinċipju taħt il-moviment liberu tal-merkanzija u mhux taħt il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, ma jistax jiġi eskluż li l-bejgħ ta’ prodott ikun akkumpanjat minn attività li tinkludi aspetti ta’ “servizzi”. Fil-fatt, għandu jiġi stabbilit, f’kull każ speċifiku, jekk din l-attività tikkostitwixxix jew le aspett totalment sekondarju meta mqabbla mal-elementi relatati mal-moviment liberu tal-merkanzija ( 28 ).

63. Skont dawn il-prinċipji, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat miżuri nazzjonali li jirregolaw ir-reklamar magħmul minn impriża għall-merkanzija li hija toffri għall-bejgħ mill-perspettiva tal-moviment liberu tal-merkanzija biss ( 29 ). Id-distribuzzjoni ta’ messaġġi ta’ reklamar ġie kkunsidrat, pjuttost milli bħala skop fih innifsu, bħala element sekondarju meta mqabbel mal-bejgħ tal-merkanzija inkwistjoni ( 30 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja evalwat ukoll fid-dawl tal-Artikolu 34 TFUE biss miżuri nazzjonali li jirregolaw il-bejgħ ta’ merkanzija permezz tal-internet – li madankollu jikkostitwixxi servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni ( 31 ).

64. Traspost għal dan il-każ, dan l-approċċ jiġġustifika, fil-fehma tiegħi, li jiġi kkunsidrat li, minkejja li l-kampanja ta’ reklamar kienet intiża sabiex tippromwovi mhux il-prodotti speċifiċi proposti għall-bejgħ minn A, imma pjuttost is-servizzi ta’ bejgħ online ipprovduti minnha, id-distribuzzjoni ta’ messaġġi ta’ reklamar kienet anċillari għall-bejgħ ta’ dawn il-prodotti.

65. Il-konklużjoni li l-miżuri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jirriżultaw mill-applikazzjoni tal-Artikoli R. 4235-22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, għandhom jiġu evalwati biss fid-dawl tal-Artikolu 34 TFUE ma hijiex invalidata mis-sentenza Gourmet International Products ( 32 ), li l-Gvern Franċiż jinvoka insostenn tat-teżi li dawn il-miżuri għandhom jiġu evalwati wkoll fid-dawl tal-Artikolu 56 TFUE.

66. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat suċċessivament mill-perspettiva tal-moviment liberu tal-merkanzija u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi leġiżlazzjoni nazzjonali li tillimita l-possibbiltajiet ta’ reklamar favur xorb alkoħoliku ( 33 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ipproċediet bl-istess mod, fis-sentenzi De Agostini u TV-Shop ( 34 ) u ARD ( 35 ), fir-rigward ta’ leġiżlazzjonijiet nazzjonali li kienu jirregolaw ir-reklamar televiżiv għal prodotti. Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet f’dawn is-sentenzi li dawn il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali, għalkemm jistgħu jikkostitwixxu modalitajiet ta’ bejgħ esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-moviment liberu tal-merkanzija, kellhom jiġu evalwati fid-dawl tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi.

67. B’differenza minn din il-kawża, dwar ir-reklamar li sar minn spiżerija għas-servizzi ta’ bejgħ online tagħha stess, dawn is-sentenzi kienu jikkonċernaw servizzi ta’ reklamar ipprovduti minn fornitur stabbilit fi Stat Membru lil benefiċjarju (li jirreklama) stabbilit fi Stat Membru ieħor ( 36 ). F’tali kuntest, il-kundizzjonijiet tal-provvista transkonfinali ta’ servizz ta’ reklamar ma setgħux jiġu kkunsidrati bħala aċċessorji għall-bejgħ ta’ merkanzija minn min jirreklama.

68. Minn dan isegwi li l-miżuri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ibbażati fuq l-applikazzjoni tal-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, għandhom jiġu eżaminati fid-dawl tal-Artikolu 34 TFUE, mingħajr ma jkun neċessarju li tiġi vverifikata wkoll il-konformità mal-Artikolu 56 TFUE.

b) Fuq il-klassifikazzjoni tal-miżuri inkwistjoni bħala “miżuri li għandhom effett ekwivalenti”

69. L-Artikolu 34 TFUE jipprojbixxi bejn l-Istati Membri r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni kif ukoll il-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti. Il-Qorti tal-Ġustizzja tqis, sa mis-sentenza Dassonville ( 37 ), li kull miżura ta’ Stat Membru li tista’ tostakola, direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ fi ħdan l-Unjoni tikkostitwixxi miżura li għandha effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

70. Skont il-ġurisprudenza li ħarġet mis-sentenza Keck u Mithourard ( 38 ) ma għandhiex mnejn tostakola direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ bejn l-Istati Membri, fis-sens ta’ din il-ġurisprudenza, l-applikazzjoni għal prodotti ġejjin minn Stati Membri oħra ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali li jillimitaw jew jipprojbixxu ċerti modalitajiet ta’ bejgħ, sakemm huma japplikaw għall-operaturi kollha kkonċernati li jwettqu l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali, u sakemm dawn jaffettwaw bl-istess mod, fil-fatt u fid-dritt, il-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti nazzjonali u dawk minn Stati Membri oħra.

71. Il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament ikkunsidrat leġiżlazzjonijiet nazzjonali li jirrestrinġu l-possibbiltajiet għal impriża li tirreklama bħala miżuri li jillimitaw ċerti modalitajiet ta’ bejgħ ( 39 ). Għaldaqstant, dawn ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 34 TFUE jekk iż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq huma ssodisfatti.

72. L-ewwel waħda minn dawn il-kundizzjonijiet hija bla dubju ssodisfata f’dan il-każ. Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju titlaq mill-prinċipju li, kif ikkunsidrat it-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi), l-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika japplikaw għall-ispiżeriji kollha li jbigħu prodotti mediċinali lill-pubbliku Franċiż, kemm jekk huma stabbiliti fi Franza kif ukoll fi Stat Membru ieħor.

73. Iktar delikata hija l-kwistjoni dwar jekk it-tieni waħda minn dawn il-kundizzjonijiet hijiex issodisfatta wkoll. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet diversi drabi li dispożizzjonijiet nazzjonali li jipprojbixxu ċerti tipi ta’ reklamar f’setturi partikolari jaffettwaw bl-istess mod, fid-dritt kif ukoll fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħra u dik tal-prodotti nazzjonali, b’tali mod li dawn kienu jikkostitwixxu modalitajiet ta’ bejgħ li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 34 TFUE ( 40 ). Dan kien japplika, b’mod partikolari, għal regola deontoloġika li tipprojbixxi lill-ispiżjara milli jirreklamaw, barra mill-ispiżerija tagħhom, l-prodotti parafarmaċewtiċi li huma awtorizzati jikkummerċjalizzaw ( 41 ).

74. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kkunsidratx bl-istess mod dispożizzjonijiet nazzjonali li jipprevedu projbizzjoni totali tar-reklamar jew, għall-inqas, ta’ ċerta forma ta’ promozzjoni ta’ prodott mibjugħ legalment fl-Istat Membru inkwistjoni.

75. Dan l-approċċ jixhed ir-rikonoxximent mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-importanza kunsiderevoli li għandu r-reklamar sabiex prodotti li joriġinaw minn Stat Membru jkunu jistgħu jaċċedu għas-suq ta’ Stat Membru ieħor ( 42 ). Dan jgħodd iktar u iktar meta r-reklamar jikkonċerna l-portal ta’ bejgħ online ta’ impriża. Il-bejgħ bl-internet jikkostitwixxi, fil-fatt, modalità partikolarment effettiva ta’ kummerċjalizzazzjoni, fi Stat Membru, ta’ prodotti mediċinali li joriġinaw minn Stat Membru ieħor ( 43 ). Dwar dan is-suġġett, A ssostni li l-pubbliċità tikkostitwixxi l-uniku mezz li għandha spiżerija stabbilita fi Stat Membru ieħor sabiex tattira l-klijentela Franċiża lejn is-sit internet tagħha, fin-nuqqas tal-viżibbiltà offruta mill-eżistenza ta’ spiżerija fiżika fi Franza.

76. B’hekk, fis-sentenza Gourmet International Products ( 44 ), projbizzjoni ta’ kull reklamar ta’ xorb alkoħoliku lill-konsumaturi permezz ta’ reklami fl-istampa, fir-radju u fit-televiżjoni, permezz ta’ trażmissjoni diretta ta’ materjal mhux mitlub jew permezz ta’ wiri fi triq pubblika, tqieset li hija ta’ natura li tostakola iktar l-aċċess għas-suq tal-prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħra milli dak tal-prodotti nazzjonali, li magħhom il-konsumatur huwa naturalment iktar familjari ( 45 ).

77. Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, fis-sentenza Karner ( 46 ), li projbizzjoni li ma tirrigwardax ċerta forma ta’ promozzjoni bħala tali, għalkemm tista’, bħala prinċipju, tirrestrinġi l-volum totali tal-bejgħ fl-Istat Membru inkwistjoni u, konsegwentement, tnaqqas ukoll il-volum tal-bejgħ ta’ merkanzija li ġejja minn Stati Membri oħra, ma taffettwax b’mod iktar qawwi l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti li joriġinaw minn dawn tal-aħħar minn dik tal-prodotti nazzjonali.

78. Sabiex jiġi ddeterminat jekk miżura nazzjonali twassalx għal projbizzjoni totali fuq ir-reklamar, jew, għall-inqas, ta’ ċerta forma ta’ reklamar, fit-tifsira ta’ din il-linja ta’ ġurisprudenza, jistgħu, fil-fehma tiegħi, jittieħdu ċerti lezzjonijiet, b’analoġija, mid-definizzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tat ta’ kunċett relatat użat fl-Artikolu 24(1) tad-Direttiva 2006/123/KE dwar is-servizzi fis-suq intern ( 47 ). Skont din id-dispożizzjoni, l-Istati Membri għandhom ineħħu l-projbizzjonijiet totali fuq komunikazzjonijiet kummerċjali minn professjonijiet irregolati. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, f’dan il-kuntest, mhux biss ir-regoli li jipprojbixxu lill-membri ta’ tali professjoni milli jużaw komunikazzjoni kummerċjali fi kwalunkwe forma għandhom jitqiesu bħala projbizzjonijiet totali, iżda wkoll dawk li jipprojbixxu l-użu ta’ waħda jew aktar forom ta’ komunikazzjonijiet kummerċjali. Għalhekk, regoli professjonali li jipprojbixxu l-komunikazzjoni, f’midja jew f’uħud minnhom, ta’ informazzjoni dwar il-fornitur tas-servizz jew dwar l-attività tiegħu jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “projbizzjonijiet totali” ( 48 ). Fil-fehma tiegħi, din id-definizzjoni tista’ tiġi trasposta fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 34 TFUE.

79. F’dan il-każ, mal-ewwel daqqa ta’ għajn u kif isostnu l-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni, projbizzjoni li jsir reklamar għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali fil-forma ta’ kunsinna massiva ta’ fuljetti bil-posta, inkluż flimkien mal-pakketti ta’ sieħeb kummerċjali, jekk ikun il-każ billi jiġi propost tnaqqis, ma għandhiex, bħala tali, l-effett li tipprojbixxi totalment ċerta forma ta’ reklamar – jiġifieri r-reklamar bil-posta – għal dawn il-prodotti.

80. Madankollu, A ssostni li, kif ġew interpretati u applikati mit-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi), l-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika jispiċċaw de facto sabiex jikklassifikaw kull reklamar magħmul minn spiżerija bħala potenzjalment kuntrarju għad-dinjità tal-professjoni u kull tnaqqis fil-prezzijiet bħala tnaqqis li jippreżenta riskju ta’ inċentiv għall-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali ( 49 ). B’mod partikolari, A tilmenta li t-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) ma stabbilixxiet ebda kriterju li jippermetti li prattika ta’ reklamar partikolari tiġi kklassifikata bħala “massiva” u lanqas limitu li minnu l-promozzjoni titqies bħala ta’ inċentiv għall-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali. Il-Gvern Olandiż jikkunsidra wkoll li d-dritt Franċiż jipprojbixxi b’mod ġenerali kull forma ta’ reklamar ipprattikata kemm online kif ukoll mhux online minn spiżjara.

81. Daniel B et jirrispondu li l-ħolqien tas-sit internet ta’ spiżerija jista’ jagħti lok għal stqarrija fl-istampa, li ssemmi l-indirizz ta’ dan is-sit. L-ispiżjara jistgħu wkoll juru reklami favur l-attivitajiet ta’ bejgħ online tagħhom fl-istampa ( 50 ). Daniel B et jidhru, min-naħa l-oħra, li jammettu li d-dritt Franċiż jipprojbixxi lill-ispiżeriji milli jagħmlu, mill-inqas, reklamar bil-posta ma’ individwi.

82. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija l-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) li għandha tivverifika jekk dawn id-dispożizzjonijiet, waħedhom jew flimkien ma’ liġijiet jew regolamenti oħra, għandhomx l-effett li jipprojbixxu totalment ir-reklamar magħmul bil-posta għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali. Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għal din id-domanda, ir-restrizzjonijiet stabbiliti mill-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika għandhom jiġu kklassifikati bħala miżuri li għandhom effett ekwivalenti fis-sens tal-Artikolu 34 TFUE. Hija għalhekk il-qorti tar-rinviju li jkollha teżamina jekk dawn ir-restrizzjonijiet humiex madankollu ġġustifikati minn waħda mir-raġunijiet ta’ interess ġenerali elenkati fl-Artikolu 36 TFUE jew minn rekwiżiti imperattivi ( 51 ).

c) Fuq il-ġustifikazzjoni tal-miżuri li għandhom effett ekwivalenti

83. Il-Gvern Franċiż isostni li l-Artikolu R. 4235‑22 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika għandu l-għan, kif jindika l-kliem tiegħu, li jipproteġi d-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar. Dan l-għan jagħmel parti mit-tfittxija tal-għan iktar wiesa’ ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika. L-artikolu R. 4235‑64 ta’ dan il-kodiċi huwa intiż sabiex jipprevjeni l-konsum eċċessiv jew mhux xieraq ta’ prodotti mediċinali u, għaldaqstant, jaħdem ukoll għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika.

84. Il-protezzjoni tas-saħħa pubblika tikkostitwixxi għan ta’ interess ġenerali espressament irrikonoxxut fl-Artikolu 36 TFUE. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet il-leġittimità tal-għanijiet iktar speċifiċi li jikkonsistu f’li tiġi żgurata l-indipendenza, id-dinjità u l-integrità ta’ professjoni rregolata ( 52 ) kif ukoll li jiġi evitat il-konsum żejjed jew il-konsum żbaljat ta’ prodotti mediċinali ( 53 ).

85. L-għanijiet invokati mill-Gvern Franċiż jistgħu madankollu jiġġustifikaw il-miżuri inkwistjoni biss sa fejn dawn ikunu xierqa biex jiggarantixxu t-twettiq ta’ dawn l-għanijiet u ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu ( 54 ).

86. L-oneru tal-prova tal-adegwatezza u tan-neċessità tal-miżura sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija jaqa’, f’kull każ partikolari, fuq l-awtoritajiet nazzjonali. Meta teżamina leġiżlazzjoni nazzjonali fir-rigward tal-ġustifikazzjoni relatata mal-protezzjoni tas-saħħa u tal-ħajja tal-persuni, qorti nazzjonali hija obbligata tevalwa b’mod oġġettiv jekk il-provi prodotti mill-Istat Membru kkonċernat jippermettux raġonevolment li jitqies li l-mezzi magħżula huma xierqa sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija kif ukoll jekk huwiex possibbli li dawn tal-aħħar jintlaħqu permezz ta’ miżuri inqas restrittivi għall-moviment liberu tal-merkanzija ( 55 ).

87. Fil-kuntest ta’ dan it-test ta’ proporzjonalità, għandu jitqies il-fatt li, skont ġurisprudenza stabbilita, is-saħħa u l-ħajja tal-persuni jokkupaw l-ewwel post fost il-beni u l-interessi protetti mit-Trattat FUE. Huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu fuq liema livell beħsiebhom jiżguraw il-ħarsien tas-saħħa pubblika u l-mod li bih għandu jintlaħaq dan il-livell. Peress li l-livell jista’ jvarja minn Stat Membru għal ieħor, il-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni dwar dan ( 56 ).

88. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat ripetutament in-natura speċifika ħafna tal-prodotti mediċinali, li l-effetti terapewtiċi tagħhom jiddistingwuhom sostanzjalment minn prodotti oħra ( 57 ). Dawn l-effetti terapewtiċi għandhom il-konsegwenza li, jekk il-prodotti mediċinali jittieħdu mingħajr bżonn jew b’mod mhux korrett, huma jistgħu jkunu ta’ perikolu kbir għas-saħħa, mingħajr ma l-pazjent ikun konxju minn dan meta jikkonsmahom ( 58 ).

89. F’dak li jirrigwarda l-komunikazzjonijiet kummerċjali relatati ma’ servizzi ta’ kura tas-saħħa, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza Vanderborght ( 59 ), li l-użu intensiv ta’ reklami jew l-għażla ta’ messaġġi promozzjonali aggressivi seta’, billi jiddeterjora l-immaġni tal-professjoni ta’ dentist, ibiddel ir-relazzjoni bejn id-dentisti u l-pazjenti tagħhom, kif ukoll billi jiffavorixxi t-twettiq ta’ kura mhux xierqa jew mhux neċessarja, jagħmel ħsara lill-protezzjoni tas-saħħa u jippreġudika d-dinjità tal-professjoni ta’ dentist. Kif isostni l-Gvern Franċiż, din il-konklużjoni hija, fid-dawl tar-relazzjoni ta’ fiduċja li għandha tipprevali wkoll bejn l-ispiżjar u l-klijent tiegħu, applikabbli b’analoġija għar-reklamar magħmul minn spiżerija għas-servizzi tagħha ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali ( 60 ).

90. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli, fl-ewwel lok, li l-projbizzjoni li jiddaħħlu b’mod massiv fuljetti ta’ reklamar, jekk ikun il-każ meta dawn il-fuljetti juru promozzjonijiet ibbażati fuq l-ammont tal-ordni, fil-pakketti tal-imsieħba kummerċjali, hija xierqa sabiex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tad-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar. Kif isostni l-Gvern Spanjol, tali inklużjoni tippreżenta r-riskju li l-prodotti mediċinali jiġu assimilati ma’ oġġetti ordinarji, imqiegħda fuq l-istess livell bħall-prodotti ta’ konsum, bħal ħwejjeġ jew żraben, ikkunsinnati fil-pakkett tal-imsieħeb kummerċjali. Id-distribuzzjoni fuq skala kbira ta’ fuljetti ta’ reklamar fil-kaxxi ta’ ittri tal-konsumaturi potenzjali twassal ukoll għal immaġni kummerċjali u merkantili tal-professjoni ta’ spiżjar li tista’ tbiddel il-perċezzjoni li l-pubbliku għandu ta’ din il-professjoni. Bħall-Gvern Franċiż, Elleniku u Spanjol, jiena nqis li Stat Membru jista’ jikkunsidra din il-prattika bħala li tmur kontra d-dinjità ta’ din il-professjoni.

91. L-Artikolu R. 4235‑22 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika jikkorrispondi, barra minn hekk, mar-regoli stabbiliti mill-Kodiċi Komunitarju ta’ Kondotta Tajba tal-Komunikazzjonijiet tal-Ispiżjara ( 61 ), li Daniel B et annettew mal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom ( 62 ). Skont dan il-kodiċi, “[m]eta reklamar u promozzjonijiet huma awtorizzati, dawn għandhom iżommu d-dehra professjonali meħtieġa minn spiżerija”.

92. Barra minn hekk, sa fejn il-promozzjonijiet proposti fuq il-fuljetti ta’ reklamar u bbażati fuq l-ammont tal-ordni kienu intiżi preċiżament sabiex jinkoraġġixxu x-xiri, b’mod partikolari, ta’ prodotti mediċinali fuq is-sit internet tal-ispiżerija inkwistjoni u sabiex il-pazjenti jonfqu somom li jaqbżu ċerti limiti, il-projbizzjoni ta’ dawn il-promozzjonijiet kienet, fil-fehma tiegħi, xierqa sabiex jintlaħaq l-għan li jiġi evitat li jitħeġġeġ il-konsum żejjed ta’ prodotti mediċinali.

93. F’dan ir-rigward, għandu jiġi miċħud l-argument, invokat essenzjalment minn A, li l-projbizzjoni ta’ tali promozzjonijiet ma hijiex, f’dan il-każ, utli, u lanqas a fortiori neċessarja, għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika sa fejn din tal-aħħar tbigħ esklużivament, minbarra prodotti tal-paraspiżeriji, prodotti mediċinali mhux suġġetti għal preskrizzjoni. Skont A, peress li tali prodotti mediċinali jippreżentaw riskju sanitarju inqas mill-prodotti mediċinali suġġetti għal preskrizzjoni medika, l-interess tas-saħħa pubblika ma jiġġustifikax l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi intiżi sabiex jillimitaw jew jikkontrollaw il-konsum tagħhom.

94. Kif sostnew, essenzjalment, il-Gvern Franċiż u l-Gvern Elleniku waqt is-seduta, il-fatt li l-provvista ta’ ċerti prodotti mediċinali ma teħtieġx l-intervent ta’ tabib bl-ebda mod ma jimplika li dawn il-prodotti mediċinali ma jkollhomx magħhom effetti sekondarji mhux mixtieqa u ma jinvolvux riskju sinjifikattiv għas-saħħa pubblika, b’mod partikolari jekk jiġu kkonsmati fi kwantitajiet eċċessivi. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ir-riskju assoċjat mal-konsum żejjed jew mal-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali mingħajr ma llimitatu għal dawk li l-provvista tagħhom teħtieġ preskrizzjoni medika ( 63 ).

95. Fir-rigward, fit-tieni lok, tan-neċessità tal-projbizzjonijiet inkwistjoni, infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza Vanderborght ( 64 ), li leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi b’mod ġenerali u assolut kull forma ta’ reklamar użat mid-dentisti għall-promozzjoni tal-attivitajiet ta’ kura tagħhom tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġu protetti s-saħħa pubblika u d-dinjità tal-professjoni ta’ dentist. Min-naħa l-oħra, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola, jekk ikun il-każ b’mod strett, il-forom u l-modalitajiet li jistgħu jieħdu l-għodod ta’ komunikazzjoni użati mid-dentisti tinkludi miżuri alternattivi inqas restrittivi kompatibbli mal-Artikolu 56 TFUE. Fil-fehma tiegħi, dan ir-raġunament jista’ jiġi traspost għal restrizzjonijiet magħmula lill-forom u l-modalitajiet tar-reklamar li jistgħu jagħmlu l-ispiżeriji għall-prodotti li huma jbigħu u s-servizzi li huma jipprovdu.

96. Skont Daniel B et kif ukoll il-Gvern Franċiż u l-Gvern Elleniku, l-Artikoli R. 4235‑22 u R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika sempliċement jipprovdu qafas strett tal-forom u tal-modalitajiet tar-reklamar li jistgħu jwettqu l-ispiżeriji.

97. Kif intqal preċedentement ( 65 ), A tilmenta, min-naħa l-oħra, mill-effett kumulattiv tad-diversi restrizzjonijiet li d-dritt Franċiż jagħmel fuq ir-reklamar li jirrigwarda servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali. Il-Gvern Olandiż jistaqsi, bħal A, jekk il-leġiżlazzjoni Franċiża tinkludix, fir-realtà, projbizzjoni ġenerali tar-reklamar mill-ispiżjara. Il-Kummissjoni tqis ukoll li l-leġiżlazzjoni Franċiża tirrestrinġi bil-kbir ir-reklamar fuq il-maġġoranza tal-mezzi immaġinabbli. L-ebda waħda minn dawn il-partijiet u l-partijiet ikkonċernati ma tikkontesta, madankollu, li, kif enfasizzaw Daniel B et u l-Kummissjoni, ir-reklamar għas-servizzi ta’ bejgħ online pprovduti minn spiżerija jibqa’, tal-inqas, possibbli fl-istampa, sakemm jiġu osservati ċerti kundizzjonijiet.

98. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jidhirx li spiżerija stabbilita fi Stat Membru ieħor ma għandha l-ebda possibbiltà li tirreklama għas-servizzi ta’ bejgħ online tagħha intiżi għall-konsumaturi Franċiżi ( 66 ). Fi kwalunkwe każ, nikkonstata li l-kawża prinċipali tirrigwarda biss il-konformità mad-dritt tal-Unjoni ta’ projbizzjoni għal spiżjar milli jmexxi kampanja ta’ reklamar għas-servizzi tiegħu ta’ bejgħ online li tikkonsisti f’li jibgħat lill-pubbliku fuljetti ta’ reklamar mhux mitluba u li jipproponi, jekk ikun il-każ, tnaqqis fuq il-prezz tal-prodotti mediċinali ordnati. Ir-riżoluzzjoni ta’ din il-kawża ma teħtieġx li tiġi deċiża l-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, sa fejn jipprojbixxu wkoll forom oħra ta’ reklamar, humiex sproporzjonati.

99. Barra minn hekk, A ssostni li l-projbizzjoni tal-promozzjonijiet ibbażati fuq l-ammont tal-ordni tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġi evitat il-konsum abbużiv ta’ prodotti mediċinali sa fejn din tapplika wkoll meta l-ordni tinkludi biss prodotti tal-paraspiżerija. Il-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermettix li jiġi ddeterminat jekk l-Artikolu R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika jipprojbixxix ukoll tali promozzjonijiet meta l-ammont tal-ordni meħud inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat il-ksib ta’ skont ikopri biss prodotti tal-paraspiżerija, bl-esklużjoni ta’ kull prodott mediċinali. Jekk iva, il-projbizzjoni inkwistjoni tmur lil hinn, fil-fehma tiegħi, minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġi evitat l-użu abbużiv ta’ prodotti mediċinali. Il-projbizzjoni tal-promozzjonijiet ibbażati fuq l-ammont tal-ordni biss sa fejn din l-ordni tinkludi prodotti mediċinali hija biżżejjed, fil-fehma tiegħi, sabiex jintlaħaq dan l-għan.

100. Madankollu, fi kwalunkwe każ, il-projbizzjoni tat-trażmissjoni massiva lill-konsumaturi potenzjali ta’ fuljetti ta’ reklamar li fihom promozzjonijiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jidhirli li hija diġà, bħala tali, iġġustifikata min-neċessità li tiġi protetta d-dinjità tal-professjoni ta’ spiżjar.

D. Fuq il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tar-restrizzjonijiet fuq ir-reklamar diġitali għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali

101. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, l-Artikolu R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika ġie wkoll interpretat mit-tribunal de commerce de Paris (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pariġi) fis-sens li jipprojbixxi l-promozzjonijiet marbuta mal-ammont tal-ordni meta dawn jintwerew fuq is-sit internet ta’ spiżerija. Barra minn hekk, id-digriet dwar ir-regoli tekniċi jipprojbixxi lill-ispiżeriji milli jużaw referenzjar bi ħlas f’muturi ta’ tfittxija u komparaturi tal-prezzijiet. Sa fejn din it-teknika għandha l-għan li tattira lejn is-sit internet ta’ spiżerija konsumaturi potenzjali li jwettqu riċerki fuq l-internet, ir-referenzjar bi ħlas għandu wkoll natura ta’ reklamar ( 67 ).

102. Għar-raġunijiet esposti iktar ’il quddiem, inqis li l-projbizzjoni għal spiżerija milli turi fis-sit internet tagħha promozzjonijiet għal prodotti mediċinali u dik milli tirrikorri għal referenzjar bi ħlas jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31 (Taqsima 1). Sa fejn dawn il-projbizzjonijiet joriġinaw mill-Istat Membru ta’ destinazzjoni ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni u jirrestrinġu l-moviment liberu ta’ dan is-servizz għal raġuni li taqa’ fil-qasam ikkoordinat, dawn huma ammessi biss fil-kundizzjonijiet stretti stabbiliti fil-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu (Taqsimiet 2 u 3).

1. Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31

103. Skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2000/31, l-Istat Membru ta’ destinazzjoni ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni ma jistax, bħala prinċipju, jirrestrinġi l-moviment liberu ta’ dan is-servizz għal raġunijiet li jaqgħu fil-qasam ikkoordinat, kif iddefinit fl-Artikolu 2(h) ta’ din id-direttiva.

104. Infakkar li l-qasam ikkoordinat jinkludi r-rekwiżiti li l-fornitur ta’ servizz ta’ bejgħ online għandu jissodisfa f’dak li jirrigwarda r-reklamar li jsir fuq l-internet għal dan is-servizz ( 68 ).

105. Barra minn hekk, minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li tali rekwiżiti jaqgħu fil-qasam ikkoordinat “independentement minn jekk dawn ikunux ta’ natura ġenerali jew iddisinjati speċifikament [għall-fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni jew għas-servizzi ta’ dan it-tip]”. ( 69 ) Barra minn hekk, il-fatt li l-Artikolu R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika jirreferi, b’mod ġenerali, għar-reklamar kemm online kif ukoll mhux online, ma jistax ineħħi r-rekwiżiti li huwa jipprevedi mill-qasam ikkoordinat.

106. Għaldaqstant, l-Istat Membru ta’ destinazzjoni ta’ servizz ta’ bejgħ online ma jistax, bħala prinċipju, jirrestrinġi l-provvista tiegħu minħabba rekwiżiti relatati mar-reklamar fuq l-internet.

107. Issa, il-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas f’muturi ta’ tfittxija, billi tillimita l-possibbiltajiet li jsir reklamar għal servizz ta’ bejgħ online, tirrestrinġi l-moviment liberu ta’ dan is-servizz. Peress li r-reklamar fuq l-internet jista’ fih innifsu jiġi kkunsidrat bħala servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni, din il-projbizzjoni tostakola wkoll il-moviment liberu. L-istess japplika għall-projbizzjoni li jiġu proposti skontijiet fuq is-sit internet ta’ spiżerija sa fejn din il-prattika titqies li tinċentiva l-konsum ta’ prodotti mediċinali.

108. F’dan ir-rigward, ma jistax jintlaqa’ l-argument, imressaq minn Daniel B et, li l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 2000/31 jirrikonoxxi l-kompetenza ta’ prinċipju tal-Istat Membru ta’ destinazzjoni sabiex jirregola l-komunikazzjonijiet kummerċjali tal-membri ta’ professjoni rregolata, bħall-professjoni ta’ spiżjar ( 70 ). Din id-dispożizzjoni tordna lill-Istati Membri jawtorizzaw il-komunikazzjonijiet kummerċjali li jagħmlu parti minn servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni jew li jikkostitwixxu tali servizz, sakemm jiġu osservati r-regoli professjonali li jirrigwardaw, b’mod partikolari, l-indipendenza, id-dinjità u l-unur tal-professjoni. Fil-fehma tiegħi, din ma tistax tinftiehem bħala regola li tagħti kompetenza lill-Istat Membru ta’ destinazzjoni sabiex jirregola dawn il-komunikazzjonijiet kummerċjali b’deroga mill-Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva 2000/31. L-Artikolu 8(1) ta’ din id-direttiva jinsab, fil-fatt, taħt kapitolu distint, intitolat “Prinċipji”, li jinkludi sensiela ta’ dispożizzjonijiet ta’ armonizzazzjoni minima ta’ ċerti aspetti relatati mal-provvista ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni ( 71 ). L-Artikolu 8(1) tal-imsemmija direttiva jikkostitwixxi għalhekk dispożizzjoni ta’ armonizzazzjoni pożittiva sa fejn din tobbliga lil kull Stat Membru jawtorizza lill-membri ta’ professjoni rregolata stabbiliti fit-territorju tagħhom jikkomunikaw kummerċjalment fir-rigward tal-offerta tagħhom ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni b’osservanza tar-regoli tal-etika applikabbli għal din il-professjoni ( 72 ).

109. Sabiex tingħata risposta għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, għandu, barra minn hekk, jiġi ddeterminat jekk il-projbizzjoni għal spiżerija li turi fuq is-sit internet tagħha promozzjonijiet għal prodotti mediċinali u dik li tirrikorri għal referenzjar bi ħlas jikkostitwixxux kundizzjonijiet imposti minn Stat Membru għall-bejgħ bl-imnut ta’ prodotti mediċinali fit-territorju tiegħu, fis-sens tal-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83 ( 73 ). Din id-dispożizzjoni, li l-Qorti tal-Ġustizzja għad ma kellhiex l-okkażjoni li tispjega l-kontenut tagħha, tagħti lok għal ċerti diffikultajiet ta’ interpretazzjoni fir-rigward tar-rabta tagħha mal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31.

110. Kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Spanjol, id-Direttiva 2001/83 ma tikkostitwixxix lex specialis li tipprevali fuq id-Direttiva 2000/31. Kif jirriżulta mill-Artikolu 1(3) u mill-premessa 11 tagħha, id-Direttiva 2000/31 tikkoeżisti mal-istrumenti tad-dritt sekondarju li japplikaw b’mod iktar partikolari f’setturi speċifiċi. Huma biss is-setturi elenkati fl-Artikolu 1(5), u fl-anness ta’ din id-direttiva ( 74 ) – li la jagħmlu parti minnhom is-servizzi ta’ bejgħ online u lanqas is-servizzi ta’ reklamar għall-prodotti mediċinali ( 75 ) – li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini previst fl-Artikolu 3 tagħha.

111. Kif irrilevajt diġà ( 76 ), l-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83 sempliċement ifakkar il-kompetenza tal-Istati Membri sabiex jistabbilixxu kundizzjonijiet għall-provvista bl-imnut ta’ prodotti mediċinali fit-territorji tagħhom fil-limiti previsti mit-Trattat FUE. Din id-dispożizzjoni topera bla ħsara għar-restrizzjonijiet li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2000/31 jagħmel fuq il-kompetenza tal-Istat Membru ta’ destinazzjoni ta’ servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali sabiex jirregola l-kundizzjonijiet relatati mal-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet ta’ bejgħ online u ta’ reklamar online relatati magħhom.

112. Peress li l-qasam ikkoordinat mid-Direttiva 2000/31 jinkludi, skont l-Artikolu 2(h)(i) tagħha, ir-rekwiżiti dwar l-eżerċizzju tal-attività ta’ provvista ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni u li din il-kategorija tinkludi dawk li jirrigwardaw ir-reklamar online għal tali servizzi, l-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83 ma jistax għalhekk jawtorizza lill-Istat Membru ta’ destinazzjoni biex jirregola din il-forma ta’ reklamar u, b’dan il-mod, jidderoga mill-kompetenza ta’ prinċipju li l-Artikolu 3(1) u (2) tad-Direttiva 2000/31 jattribwixxi, f’dan il-qasam, lill-ewwel Stat Membru ta’ oriġini.

113. Madankollu, l-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2000/31 jawtorizza lill-Istati Membri jidderogaw mill-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini b’osservanza tar-rekwiżiti formali essenzjali u proċedurali stabbiliti, rispettivament, fil-punti (a) u (b) ta’ din id-dispożizzjoni. Kif jirriżulta mis-sentenza Airbnb Ireland ( 77 ), dawn id-derogi jistgħu jikkonsistu fl-applikazzjoni, f’każ konkret, għal fornitur ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni ta’ leġiżlazzjoni li tapplika b’mod ġenerali għal kategorija ta’ fornituri jew ta’ servizzi speċifiċi.

114. Huwa għalhekk neċessarju li jiġi eżaminat, f’dan il-każ, jekk il-kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2000/31 humiex issodisfatti. Barra minn hekk, ma hemmx lok li jiġu eżaminati r-rekwiżiti dwar ir-reklamar online fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza, kull miżura nazzjonali f’qasam li kien is-suġġett ta’ armonizzazzjoni eżawrjenti fuq il-livell tal-Unjoni għandha tiġi evalwata fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta’ dik il-miżura ta’ armonizzazzjoni, u mhux fid-dawl ta’ dawk tad-dritt primarju ( 78 ). B’mod iktar speċifiku, l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31 fih regola ta’ koordinazzjoni intiża biex tiggarantixxi l-prinċipju ta’ kontroll fis-sors ta’ attivitajiet tas-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni fi kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-qasam ikkoordinat. Il-loġika warajha timplika li, fir-rigward ta’ dawn il-materji, l-Istati Membri jistgħu jidderogaw mill-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini biss taħt il-kundizzjonijiet previsti fil-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu. Għaldaqstant, tali derogi ma għandhomx ikunu eżaminati fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE.

2. Fuq l-osservanza tar-rekwiżiti proċedurali previsti fl-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31

115. L-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31 jipprovdi li, qabel ma jadotta miżura li tidderoga mill-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, l-Istat Membru ta’ destinazzjoni tas-servizz inkwistjoni għandu jitlob lill-Istat Membru ta’ stabbiliment tal-fornitur biex jieħu miżuri. Jekk dan tal-aħħar ma jikkonformax ma’ din it-talba jew jonqos milli jadotta miżuri suffiċjenti, l-ewwel Stat Membru għandu jinnotifika l-intenzjoni tiegħu li jieħu miżura restrittiva kontra dan il-fornitur lill-Kummissjoni u lit-tieni Stat Membru ( 79 ).

116. A sostniet li r-Repubblika Franċiża ma osservatx l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31. Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel din il-verifika, il-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jurix li dan l-Istat Membru kien innotifika l-intenzjoni tiegħu li japplika għal dan il-fornitur l-Artikolu R. 4235‑64 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika kif ukoll id-digriet dwar ir-regoli tekniċi lill-Kummissjoni u lill-Istat Membru fejn huwa stabbilit, jiġifieri r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi ( 80 ).

117. Kif irrimarkat A, mid-database dwar in-notifiki skont id-Direttiva 2015/1535 jirriżulta li d-digriet dwar ir-regoli tekniċi, bħad-digriet dwar il-prattiki tajbin ta’ distribuzzjoni tal-prodotti mediċinali, ġie nnotifikat lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva ( 81 ). Madankollu, tali notifika ma tistax tissostitwixxi dik li jipprevedi l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31. Fil-fatt, l-obbligi ta’ notifika stabbiliti f’dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet huma imposti skont sekwenza ta’ żmien distinta, għandhom għan differenti u huma ta’ natura komplementari.

118. Minn naħa, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535 jipprevedi n-notifika lill-Kummissjoni mill-Istati Membri tal-abbozzi ta’ leġiżlazzjoni li jikkonċernaw, b’mod partikolari, regoli dwar is-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni. Din in-notifika għandha l-għan li tippermetti lill-Kummissjoni, kif ukoll lill-Istati Membri l-oħra ( 82 ), jivverifikaw, qabel l-adozzjoni tagħhom, jekk ir-regoli ġenerali u astratti previsti humiex konformi mal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat FUE.

119. Min-naħa l-oħra, wara li dawn ir-regoli jkunu ġew adottati, l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31 jobbliga wkoll lill-Istat Membru ta’ destinazzjoni jinnotifika lill-Istat Membru ta’ oriġini kif ukoll lill-Kummissjoni bl-intenzjoni tiegħu li japplika, f’każ konkret, l-imsemmija regoli għal fornitur jew għal servizz partikolari filwaqt li jispeċifika l-miżura li huwa għandu l-intenzjoni li jieħu fil-konfront tiegħu. Barra minn hekk, l-Istat Membru ta’ destinazzjoni jista’ jipproċedi b’tali applikazzjoni biss sa fejn huwa jkun talab minn qabel lill-Istat Membru ta’ oriġini sabiex jieħu miżuri u sakemm dan tal-aħħar ma jkunx laqa’ din l-applikazzjoni jew ikun adotta biss miżuri insuffiċjenti.

120. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza Airbnb Ireland ( 83 ), li l-ksur tal-obbligu ta’ notifika minn qabel previst fl-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31, bħal dak previst fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535, jammonta għal nuqqas ta’ possibbiltà ta’ infurzar tal-leġiżlazzjoni li tipprevedi l-miżura restrittiva inkwistjoni kontra l-fornitur ikkonċernat. Dan in-nuqqas ta’ possibbiltà ta’ infurzar jista’ jiġi invokat mhux biss fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali, iżda wkoll, bħal f’dan il-każ, fil-kuntest ta’ tilwima bejn individwi.

121. Fil-każ li l-qorti tar-rinviju tikkonferma li r-Repubblika Franċiża ma osservatx ir-rekwiżiti proċedurali previsti fl-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31, hija jkollha tikkonkludi li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni fil-kuntest tat-tilwima fil-kawża prinċipali ma jistgħux jiġu inforzati fil-konfront ta’ A, mingħajr ma jkun hemm lok li jiġi vverifikat jekk ir-rekwiżiti formali essenzjali msemmija fil-punt (a) ta’ din id-dispożizzjoni humiex issodisfatti ( 84 ). Dawn ir-rekwiżiti proċedurali u formali essenzjali huma, fil-fatt, kumulattivi ( 85 ). Sabiex inkun eżawrjenti, ser nindirizza madankollu iktar ’il quddiem l-eżami tal-osservanza tar-rekwiżiti formali essenzjali previsti fl-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2000/31.

3. Fuq l-osservanza tar-rekwiżiti formali essenzjali previsti fl-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2000/31

122. L-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2000/31 jipprovdi li kull miżura li tirrestrinġi l-moviment liberu ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni għandha tkun neċessarja biex tiggarantixxi l-ordni pubbliku, il-ħarsien tas-saħħa pubblika, is-sigurtà pubblika jew il-protezzjoni tal-konsumaturi, għandha tittieħed kontra servizz li effettivament jippreġudika dawn l-għanijiet jew jikkostitwixxi riskju serju u gravi ta’ ħsara għal dawn l-għanijiet, u għandha tkun proporzjonata ma’ dawn l-għanijiet. Dawn il-kundizzjonijiet ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità fil-biċċa l-kbira jikkoinċidu ma’ dawk li għalihom huwa suġġett kwalunkwe ostakolu għal-libertajiet fundamentali ggarantiti fl-Artikoli 34 u 56 TFUE. F’dan il-kuntest, kif sostniet il-Kummissjoni, il-konformità tal-miżuri inkwistjoni mal-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2000/31 għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-ġurisprudenza relatata ma’ dawn id-dispożizzjonijiet.

123. Insostenn tal-projbizzjoni tal-promozzjonijiet fuq is-sit internet ta’ A, il-Gvern Franċiż jinvoka l-istess għanijiet bħal dawk imressqa insostenn tal-projbizzjoni ta’ tali promozzjonijiet meta jsiru għall-attenzjoni tal-pubbliku fuq mezzi fiżiċi. Dawn l-għanijiet jaqgħu taħt il-protezzjoni tas-saħħa pubblika u jikkostitwixxu, għaldaqstant, skont l-Artikolu 3(4)(a)(i) tad-Direttiva 2000/31, raġunijiet li jistgħu jiġġustifikaw deroga mill-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu.

124. Ir-referenzjar bi ħlas, li huwa intiż sabiex iżid il-viżibbiltà ta’ spiżerija partikolari billi juri s-sit internet tagħha fl-ewwel riżultati ta’ mutur ta’ tfittxija, ma jinkludix bħala tali messaġġ promozzjonali għall-kontenut li jista’ jitqies li ma huwiex dehen tal-professjoni ta’ spiżjar jew li jagħti inċentiv għall-konsum ta’ prodotti mediċinali. F’dak li jirrigwarda l-projbizzjoni ta’ din il-prattika, il-Gvern Franċiż invoka, waqt is-seduta, in-neċessità li jiġi żgurat tqassim ibbilanċjat tal-ispiżeriji fit-territorju nazzjonali kollu. Skont dan il-gvern, ir-referenzjar bi ħlas huwa ta’ natura li jbiddel dan il-bilanċ territorjali billi jikkonċentra l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti mediċinali f’idejn l-ispiżeriji tal-bejgħ online ta’ daqs kbir. Dan il-fenomenu jista’ jaggrava s-sitwazzjoni ta’ “desertifikazzjoni” farmaċewtika diġà kkonstatata f’ċerti reġjuni ta’ Franza. L-imsemmi gvern jippreċiża li, għalkemm ma jistax jiġi eskluż li, kif irrimarkaw A u l-Kummissjoni, il-kummerċ online ta’ prodotti mediċinali jiffaċilita l-aċċess tal-persuni residenti fiż-żoni l-iktar iżolati għall-prodotti mediċinali disponibbli mingħajr preskrizzjoni, l-iżvilupp ta’ din il-prattika jkollu bħala effett kollaterali li jirrendi iktar diffiċli l-aċċess għall-prodotti mediċinali li jeħtieġu preskrizzjoni, li jistgħu jiġu pprovduti biss fi spiżerija fiżika.

125. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet li n-neċessità li tiġi żgurata l-provvista stabbli ta’ Stat Membru ta’ prodotti mediċinali għal finijiet mediċi essenzjali tista’ tiġġustifika ostakolu għall-kummerċ bejn l-Istati Membri, sa fejn dan l-għan huwa parti mill-protezzjoni tas-saħħa u tal-ħajja tal-persuni ( 86 ). Għaldaqstant, l-għan imressaq mill-Gvern Franċiż insostenn tal-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas jikkostitwixxi wkoll raġuni rrikonoxxuta bħala leġittima fl-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2000/31.

126. B’dan premess, infakkar li huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jipproduċu l-prova tal-kapaċità u tan-neċessità ta’ miżura restrittiva tal-libertajiet fundamentali ta’ moviment sabiex jiġi żgurat it-twettiq tal-għan leġittimu mfittex ( 87 ).

127. F’dan ir-rigward, il-kunsiderazzjonijiet magħmulin fil-punti 90 sa 99 ta’ dawn il-konklużjonijiet, dwar il-kapaċità u n-neċessità ta’ projbizzjoni tal-promozzjonijiet mgħarrfa lill-pubbliku permezz ta’ fuljetti mqassma fil-kaxxi tal-ittri tagħhom, li jikkonsistu fi tnaqqis tal-prezz malli l-ordni taqbeż ċertu ammont, huma applikabbli mutatis mutandis meta dawn il-promozzjonijiet jintwerew fuq is-sit internet tal-ispiżerija.

128. Fir-rigward tal-projbizzjoni tar-referenzjar bi ħlas, A u l-Kummissjoni jikkontestaw, fl-ewwel lok, il-kapaċità tagħha sabiex jintlaħaq l-għan imfittex mill-awtoritajiet Franċiżi. Fil-fehma ta’ A, id-diversi restrizzjonijiet fuq ir-reklamar għas-servizzi ta’ bejgħ online ta’ prodotti mediċinali jistgħu iktar jostakolaw id-dħul ta’ atturi ġodda, ta’ spiss ta’ daqs żgħir, fis-suq Franċiż. Il-Kummissjoni tiddubita, min-naħa tagħha, dwar l-eżistenza ta’ rabta kawżali suffiċjenti bejn il-fatt li jitwettqu prattiki ta’ reklamar għall-bejgħ online ta’ prodotti mediċinali u l-għibien ta’ spiżeriji fiżiċi. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ssostni li l-ispiżeriji tradizzjonali jkomplu jibbenefikaw minn ċerti vantaġġi kompetittivi, b’mod partikolari fil-qasam ta’ aċċess u ta’ kunsinna immedjata tal-prodotti. Hija tenfasizza wkoll li dawn tal-aħħar iżommu l-monopolju fuq il-bejgħ ta’ prodotti mediċinali suġġetti għal preskrizzjoni medika.

129. Fil-fehma tiegħi, l-allegata assenza ta’ rabta kawżali murija bejn il-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas u l-prevenzjoni tar-riskju ta’ għajbien ta’ numru sinjifikattiv ta’ spiżeriji fiż-żoni iżolati ma tistax, bħala tali, tostakola l-kapaċità ta’ din il-projbizzjoni li jitwettaq l-għan invokat. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza, meta jkun hemm inċertezzi dwar l-eżistenza jew l-importanza ta’ riskji għas-saħħa tal-bniedem – inkluż, b’mod iktar preċiż, riskji għall-provvista sigura u ta’ kwalità tal-prodotti mediċinali għall-pubbliku –, l-Istat Membru inkwistjoni huwa awtorizzat li jadotta miżuri ta’ protezzjoni mingħajr ma jistenna li r-realtà ta’ dawn ir-riskji tiġi pprovata bis-sħiħ. F’tali sitwazzjoni, dan l-Istat Membru jista’ jadotta l-miżuri li jnaqqsu, sa fejn ikun possibbli, ir-riskji għas-saħħa pubblika ( 88 ).

130. Madankollu, jidhirli li l-Istat Membru kkonċernat jibqa’ marbut li jsostni l-eżistenza tar-riskju allegat kif ukoll il-probabbiltà raġonevoli ta’ rabta kawżali bejn il-miżura restrittiva u d-dgħufija ta’ dan ir-riskju – jew, korrelattivament, bejn il-prattika li din il-miżura hija intiża li tirregola u ż-żieda tal-imsemmi riskju ( 89 ).

131. Fi kliem ieħor, meta Stat Membru jinvoka, insostenn ta’ miżura restrittiva, in-neċessità li jiġi evitat li jkun hemm riskju – bħalma huma l-feġġ jew l-aggravazzjoni ta’ fenomenu tar-rilassament tal-kopertura territorjali fi spiżeriji –, huwa ma jistax jiġi obbligat jipproduċi elementi empiriċi li juru mingħajr ebda ambigwità l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn il-miżura inkwistjoni u l-effett imfittex. Tali prova timplika, fil-fatt, li wieħed jistenna li dan ir-riskju jseħħ sabiex ikun jista’ jiġi vverifikat jekk il-miżura restrittiva tippermettix effettivament li dan jiġi rrimedjat. L-eżami tal-proporzjonalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali adottata fil-qasam partikolarment sensittiv tas-saħħa pubblika għandu jieħu inkunsiderazzjoni l-kumplessità tal-evalwazzjonijiet li jkunu wasslu għall-għażla tal-awtoritajiet nazzjonali u l-marġni ta’ inċertezza li tikkaratterizza l-effetti ta’ tali leġiżlazzjoni ( 90 ). Madankollu, l-Istat Membru inkwistjoni huwa marbut li jakkumpanja r-raġunijiet ġustifikattivi invokati b’analiżi tal-adegwatezza u tan-neċessità tal-leġiżlazzjoni kif ukoll permezz ta’ elementi preċiżi li jippermettu li jiġi ssostanzjat l-argument tiegħu ( 91 ). Il-qorti nazzjonali għandha mbagħad tivverifika jekk il-provi prodotti jippermettux raġonevolment li jitqies li din il-leġiżlazzjoni hija xierqa sabiex jintlaħaq l-għan imfittex u jekk huwiex possibbli li dan jintlaħaq permezz ta’ miżuri inqas restrittivi. F’dan il-kuntest, hija għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-provi kollha li hija jkollha fil-mument meta tiddeċiedi ( 92 ).

132. F’dan il-każ, il-Gvern Franċiż sempliċement afferma, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li r-referenzjar bi ħlas huwa ta’ natura li jamplifika l-fenomenu tat-tnaqqis tal-kopertura territorjali tal-ispiżeriji, mingħajr ma pproduċa elementi ta’ analiżi iktar speċifiċi li jakkumpanjaw dan l-argument. Niddubita li tali dikjarazzjoni hija biżżejjed sabiex turi l-kapaċità tal-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas sabiex tipprevjeni tali effett. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha, fid-dawl tal-provi kollha li jkunu ġew prodotti quddiemha fil-mument li fih hija tiddeċiedi, tevalwa jekk dan il-gvern stabbilixxiex il-kapaċità tal-miżura inkwistjoni sabiex tipprevjeni tnaqqis fin-numru ta’ spiżeriji fit-territorju Franċiż, li jkollu bħala konsegwenza li provvista ċerta u ta’ kwalità ma tkunx iktar żgurata f’dan it-territorju kollu.

133. F’dan ir-rigward, ser nillimita ruħi sabiex nosserva li, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet, l-ispiżeriji tradizzjonali huma “bħala prinċipju, f’pożizzjoni aħjar mill-ispiżeriji tal-bejgħ bil-korrispondenza biex jagħtu lill-pazjenti parir individwali permezz tal-persunal fl-ispiżerija u sabiex tiġi żgurata provvista ta’ prodotti mediċinali f’każ ta’ emerġenza” ( 93 ). Madankollu, dan il-vantaġġ komparattiv ma jistax, fih innifsu, jipprekludi s-seħħ tar-riskju ta’ amplifikazzjoni tal-fenomenu ta’ “deżertifikazzjoni” farmaċewtika invokat mill-Gvern Franċiż. Sakemm dan il-gvern ikun jista’ jipprova l-eżistenza ta’ dan ir-riskju u jistabbilixxi l-probabbiltà raġonevoli li r-referenzjar bi ħlas, billi jżid il-viżibbiltà tal-ispiżeriji online ta’ daqs kbir, iżid l-imsemmi riskju, il-projbizzjoni ta’ din il-prattika għandha titqies li hija adegwata għat-twettiq tal-għan li dan ir-riskju jiġi mminimizzat.

134. Fit-tieni lok, fir-rigward tan-neċessità tal-projbizzjoni tar-referenzjar bi ħlas, A ssostni li setgħet ġiet ikkunsidrata l-adozzjoni ta’ miżura inqas restrittiva, li tikkonsisti fil-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas biss abbażi ta’ ċertu kliem prinċipali partikolari.

135. Niddubita li tali miżura tippermetti li jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mill-Gvern Franċiż b’daqstant effikaċja daqs il-projbizzjoni fis-seħħ. Skont dan il-gvern, din il-projbizzjoni hija intiża, fil-fatt, sabiex tevita li tiġi ffavorita spiżerija għad-detriment tal-oħrajn kollha. Peress li dan l-effett tar-referenzjar bi ħlas ma jiddependix mill-għażla tal-kliem prinċipali, l-għan imfittex permezz tal-imsemmija projbizzjoni ma jistax jintlaħaq billi hija tiġi limitata għal ċertu kliem prinċipali.

136. Barra minn hekk, kif sostniet il-Kummissjoni, għalkemm huwa minnu li l-muturi ta’ tfittxija jirrappreżentaw il-mezz prinċipali għall-ispiżeriji online sabiex jagħmlu lilhom infushom magħrufa mill-pubbliku, il-leġiżlazzjoni Franċiża bl-ebda mod ma tipprekludi lill-ispiżeriji online milli jidhru fl-ewwel riżultati fuq mutur ta’ tfittxija abbażi ta’ referenzjar naturali (jiġifieri mwettaq abbażi tal-algoritmu żviluppat minn dan il-mutur ta’ tfittxija, indipendentement minn kull ħlas min-naħa tal-fornitur ikkonċernat). Fid-dawl ukoll tal-possibbiltajiet, minkejja li huma limitati, li jsir reklamar għas-sit internet tagħhom permezz ta’ mezzi oħra ( 94 ), il-projbizzjoni ta’ referenzjar bi ħlas għalhekk ma ċċaħħadx lill-ispiżeriji minn kull possibbiltà li jgħarrfu lill-pubbliku b’dan is-sit.

E. Fuq il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tal-obbligu li jintalab li l-pazjent jimla kwestjonarju tas-saħħa

1. Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31

137. Id-dispożizzjoni tad-digriet dwar il-prattiki tajba ta’ distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali li tissuġġetta l-validazzjoni tal-ewwel ordni ta’ prodotti mediċinali mwettqa minn pazjent fuq is-sit internet ta’ spiżerija għall-mili minn qabel ta’ kwestjonarju dwar is-saħħa online taqa’ wkoll, fil-fehma tiegħi, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31.

138. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tikkonċerna, pjuttost milli kundizzjoni għall-provvista bl-imnut ta’ prodotti mediċinali fit-territorju Franċiż fis-sens tal-Artikolu 85c(2) tad-Direttiva 2001/83, rekwiżit dwar l-eżerċizzju stess minn spiżjar tal-attivitajiet ta’ bejgħ online tiegħu. Hija tirregola l-kundizzjonijiet li fihom il-kuntratt ta’ bejgħ online jista’ jiġi konkluż kif ukoll il-mod kif l-attività ta’ bejgħ u ta’ parir tal-ispiżjar għandha tiġi eżerċitata online. Issa, il-qasam ikkoordinat fis-sens tal-Artikolu 2(h) ta’ din id-direttiva jinkludi, konformement mal-punt (i) ta’ din id-dispożizzjoni, ir-rekwiżiti li jirrigwardaw l-eżerċizzju tas-servizz inkwistjoni, u b’mod partikolari l-kontenut tiegħu, inkluż fil-qasam ta’ kuntratt. L-obbligu li jintalab li l-pazjent jimla kwestjonarju tas-saħħa, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkonċerna għalhekk effettivament materja li taqa’ taħt il-qasam ikkoordinat.

139. Tali obbligu, billi jagħti lill-fornitur il-kompitu li jiġbor u janalizza r-risposti tal-pazjenti għall-kwestjonarju previst kif ukoll billi jeżerċita potenzjalment, kif issostni A, ċertu effett dissważiv għall-pazjenti li jixtiequ jixtru prodotti mediċinali online, jikkostitwixxi, fil-fehma tiegħi, restrizzjoni fuq il-moviment liberu ta’ servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2000/31 ( 95 ). Għaldaqstant, huwa jista’ jiġi applikat biss b’osservanza tar-rekwiżiti formali essenzjali u proċedurali previsti fl-Artikolu 3(4)(a) u (b) ta’ din id-direttiva.

2. Fuq l-osservanza tar-rekwiżiti formali essenzjali u proċedurali previsti fl-Artikolu 3(4) tad-Direttiva 2000/31

140. Fir-rigward tar-rekwiżiti proċedurali, il-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jindikax li l-awtoritajiet Franċiżi nnotifikaw l-intenzjoni tagħhom li japplikaw għal A d-digriet dwar il-prattiki tajba ta’ distribuzzjoni tal-prodotti mediċinali skont l-Artikolu 3(4)(b) tad-Direttiva 2000/31, u dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

141. F’dak li jirrigwarda r-rekwiżiti formali essenzjali msemmija fl-Artikolu 3(4)(a) tad-Direttiva 2000/31, li ser nittratta mill-ġdid sabiex ikun eżawrjenti, il-Gvern Franċiż jinvoka, insostenn tal-obbligu ta’ spiżerija li titlob li jimtela l-kwestjonarju msemmi mill-pazjent qabel il-validazzjoni tal-ewwel ordni tiegħu fuq is-sit internet ta’ din l-ispiżerija, in-neċessità li jiġi żgurat parir ippersonalizzat lill-pazjent sabiex dan jiġi protett kontra użu mhux xieraq ta’ prodotti mediċinali.

142. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet il-leġittimità ta’ dan l-għan ta’ saħħa pubblika ( 96 ). Fil-fatt, ma jistax jiġi eskluż li l-bejgħ online ta’ prodotti mediċinali jinvolvi, fid-dawl tal-assenza ta’ kuntatt bejn l-ispiżjar u l-pazjent, riskju ta’ konsum skorrett jew abbużiv ta’ prodotti mediċinali ( 97 ). Kif enfasizza l-Gvern Franċiż, dan ir-riskju huwa marbut, għalkemm fuq livelli differenti, mal-provvista ta’ kull prodott mediċinali, irrispettivament minn jekk tkunx suġġetta għal preskrizzjoni medika obbligatorja jew le.

143. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika n-natura xierqa u n-neċessità tal-obbligu inkwistjoni biex jintlaħaq l-għan imsemmi abbażi tal-provi prodotti quddiemha mill-Gvern Franċiż u fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il quddiem.

144. F’dan ir-rigward, dan il-gvern jirreferi għal sentenza tal-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) ( 98 ) li fiha din il-qorti spjegat dan l-għan fit-termini li ġejjin: “[d]an ir-rekwiżit għandu l-għan li jippermetti lill-ispiżjar, fil-kundizzjonijiet speċifiċi tas-distibuzzjoni b’mezzi elettroniċi, li ma jqiegħduhx f’kuntatt dirett mal-pazjent, li jiskopri kontroindikazzjonijiet eventwali, jew saħansitra, kif jipprevedu l-Artikoli R.4235‑61 u R. 4235‑62 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, li jirrifjuta li jagħti prodott mediċinali meta jkun jidhirlu li l-interess tas-saħħa tal-pazjent jeżiġi dan u li jħajjar lil dan tal-aħħar jikkonsulta professjonist ikkwalifikat kull darba li jidhirlu neċessarju”. Minn dan, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) ikkonkluda, kif isostni f’dan il-każ il-Gvern Franċiż, li r-rekwiżit ta’ mili minn qabel tal-kwestjonarju tas-saħħa ma kienx jissuġġetta l-bejgħ online ta’ prodotti mediċinali għal restrizzjonijiet sproporzjonati meta mqabbla mal-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.

145. Jiena naqbel ma’ din l-evalwazzjoni. Kif sostnew Daniel B et, tali rekwiżit jippermetti li jiġi żgurat li kull pazjent ikun protett bl-istess mod, kemm jekk jakkwista prodotti mediċinali fuq l-internet jew inkella fi spiżerija fiżika. Kuntrarjament għal dak li tallega l-Kummissjoni, id-digriet dwar il-prattiki tajbin ta’ distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali ma jissuġġettax il-provvista ta’ prodotti mediċinali online għal regoli iktar stretti minn dawk fir-rigward tal-provvista tagħhom fi spiżerija.

146. B’mod iktar preċiż, mill-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Gvern Franċiż jirriżulta li dan id-digriet huwa intiż sabiex jieħu inkunsiderazzjoni n-natura u l-kundizzjonijiet partikolari li jikkaratterizzaw il-bejgħ ta’ prodotti mediċinali bl-internet, li fir-rigward tiegħu l-ispiżjar, fin-nuqqas ta’ kuntatt dirett u viżiv mal-pazjent, ma għandux l-okkażjoni li jagħtih parir fuq inizjattiva tiegħu stess meta l-osservanza tad-dmir professjonali tiegħu jimponi dan ( 99 ). Is-sitwazzjoni ta’ dan l-ispiżjar hija differenti fuq dan il-punt minn dik tal-ispiżjar li jforni prodotti mediċinali minn spiżerija fiżika. Ċertament, l-osservanza tad-dmir professjonali ta’ parir ma timplikax neċessarjament li spiżjar jitlob lil kull pazjent li jippreżenta ruħu fl-ispiżerija tiegħu sabiex iwieġeb għall-mistoqsijiet li jinsabu fil-kwestjonarju msemmi iktar ’il fuq. Madankollu, il-preżenza fiżika tal-pazjent toffrilu, tal-inqas, l-opportunità li jsirulu d-domandi li huwa jqis neċessarji sabiex josserva d-dmir professjonali tiegħu li jagħti parir abbażi tal-attributi u tal-karatteristiċi viżibbli ta’ dan il-pazjent, li jixhdu l-istat ta’ saħħa tiegħu. Ir-rekwiżit ta’ mili ta’ kwestjonarju dwar is-saħħa huwa għalhekk intiż li jqiegħed lil