KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

SHARPSTON

ippreżentati fl-10 ta’ Ottubru 2017 ( 1 )

Kawża C‑363/16

Il-Kummissjoni Ewropea

vs

Ir-Repubblika Ellenika

“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Għajnuna mill-Istat — Obbligu ta’ rkupru — Artikolu 108(2) TFUE — Miżuri li għandhom jittieħdu mill-Istati Membri — Proċeduri ta’ insolvenza — Reġistrazzjoni tal-għajnuna mogħtija illegalment mill-Istat fl-iskeda tal-passiv — Waqfien tal-attivitajiet tal-impriża — Sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi tal-assi tal-impriża”

1. Fi Frar 2012, il-Kummissjoni Ewropea adottat deċiżjoni ( 2 ) li kkonstatat li ċerti miżuri ta’ appoġġ finanzjarju li pprovdiet il-Greċja lil United Textiles S.A. kienu għajnuna mogħtija mill-Istat li hija inkompatibbli mas-suq intern u eżiġiet li l-Greċja tirkupra l-għajnuna. Issa trid dikjarazzjoni, skont l-Artikolu 108(2) TFUE, li l-Greċja naqset milli tosserva dik id-deċiżjoni fil-perijodu preskritt.

2. Il-Greċja targumenta li, peress li l-benefiċjarja tal-għajnuna ġiet iddikjarata insolventi b’ordni ta’ qorti ta’ Lulju 2012 u l-attivitajiet tagħha waqfu, tneħħiet id-distorsjoni tal-kompetizzjoni kkawżata mill-għajnuna illegali mill-Istat li rċeviet il-benefiċjarja. Minn dan isegwi li l-Greċja ħadet il-miżuri kollha meħtieġa sabiex timplementa d-deċiżjoni u li ma hijiex inadempjenti taħtha.

Il-kuntest ġuridiku

3. L-Artikolu 108(2) TFUE jipprovdi li: “Jekk, wara li ssejjaħ lill-partijiet interessati sabiex jippreżentaw il-kummenti tagħhom, il-Kummissjoni ssib li miżura ta’ għajnuna mogħtija minn Stat, jew permezz tar-riżorsi ta’ Stat, m’hijiex kompatibbli mas-suq intern skond l-Artikolu 107, jew li dik l-għajnuna tkun applikata b’mod inġust, hija għandha tieħu deċiżjoni li tirrikjedi lill-Istat interessat li jabolixxi dik l-għajnuna jew li jimmodifikaha fit-terminu preskritti mill-Kummissjoni. Jekk l-Istat interessat ma joqgħodx għal din id-deċiżjoni fit-terminu preskritt, il-Kummissjoni jew kull Stat ieħor interessat ikun jista’ jippreżenta l-materja direttament lill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea, b’deroga għad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 258 u 259. […]”

4. Ir-Regolament Nru 659/1999 ( 3 ) stabbilixxa regoli ddettaljati għall-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni li tirregola għajnuna mogħtija illegalment mill-Istat.

5. Il-premessa 6 ta’ dak ir-regolament tgħid “f’konformità ma’ l-Artikolu [4(3) TUE], Stati Membri huma taħt obbligu li jikkoperaw mal-Kummissjoni u li jipprovduha bl-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex [jippermettulha] taqdi dmirijietha taħt dan ir-Regolament”.

6. Skont il-premessa 13: “Billi f’każijiet ta’ għajnuna llegali li m’hijiex kompatibbli mas-suq komuni, għandha terġa titqajjem kompetizzjoni effettiva; billi għal dan il-għan huwa meħtieġ li l-għajnuna, li tinkludi l-imgħax, għandha tinġieb lura mingħajr dewmien; billi huwa xieraq li r-radd lura jsir f’konformità mal-proċeduri tal-liġi nazzjonali; billi l-applikazzjoni ta’ dawk il-proċeduri m’għandhomx, billi jipprevjenu l-esekuzzjoni immedjata u effettiva tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, timpedixxi l-qawmien mill-ġdid tal-kompetizzjoni effettiva; billi sabiex jinkiseb dan ir-riżultat, Stati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex jassiguraw l-effettività tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni”.

7. L-Artikolu 14 ta’ dak ir-regolament, intitolat “Rkupru ta’ għajnuna”, kien jipprovdi: “1. Fejn jittieħdu deċiżjonijiet negattivi f’każijiet ta’ għajnuna llegali, il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi li l-Istat Membru kkonċernat għandu jieħu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex jirkupra l-għajnuna mill-benefiċjarju […]. Il-Kummissjoni m’għandhiex teħtieġ ir-rkupru ta’ l-għajnuna jekk dan ikun kuntrarju għal prinċipju ġenerali tal-liġi tal-[UE]. […] 3. Mingħajr preġudizzju għall-ebda ordni tal-[Qorti tal-Ġustizzja] skont l-Artikolu [278 TFUE], irkupru għandu jsir mingħajr dewmien u f’konformità mal-proċeduri tal-liġi nazzjonali tal-Istat Membru kkonċernat, sakemm jippermettu li l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ssir b’mod immedjat u effettiv. Għal dan l-effett u fl-eventwalità ta’ proċedura quddiem il-qrati nazzjonali, l-Istati Membri kkonċernati għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa li huma disponibbli fis-sistemi legali rispettivi tagħhom, li jinkludu miżuri proviżjonali, mingħajr preġudizzju għall-liġi tal-[UE].”

Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-deċiżjoni ta’ rkupru

8. United Textiles hija kumpannija tat-tessuti Griega li kienet tipproduċi ħwejjeġ, fibra u drapp. Il-premessi tad-deċiżjoni ta’ rkupru jgħidu li mill-inqas mill-2004 is-sitwazzjoni tagħha kienet qed tiddeterjora b’mod kostanti u l-impjanti tagħha ma kinux qed joperaw mill-2008, minħabba nuqqas ta’ kapital operattiv. Kważi s-self bankarju kollu tagħha sar dovut mill-2008. Skont ir-rapporti annwali tal-kumpannija, il-produzzjoni waqfet kważi kompletament minn Marzu 2009; u l-kummerċ tal-ishma tagħha fil-Borża ta’ Ateni ġie sospiż minn Frar 2010 ( 4 ).

9. Fl-2007, il-Greċja tat lil United Textiles garanzija fir-rigward tal-iskedar mill-ġdid ta’ self bankarju eżistenti u l-ħruġ ta’ self bankarju ġdid (iktar ’il quddiem “il-garanzija tal-2007”). Fl-2009, il-Greċja skedat mill-ġdid id-djun tal-assigurazzjoni soċjali tal-kumpannija għall-perijodu mill-2004 sal-2009 (iktar ’il quddiem “l-iskedar mill-ġdid tal-2009”) ( 5 ).

10. Fit-22 ta’ Frar 2012, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni ta’ rkupru u nnotifikatha lill-Greċja fit-23 ta’ Frar 2012. Permezz tal-Artikolu 1(1) ta’ dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ddikjarat li l-garanzija tal-2007 u l-iskedar mill-ġdid tal-2009 kienu jikkostitwixxu għajnuniet mill-Istat mogħtija illegalment, inkompatibbli mas-suq intern ( 6 ). L-ammont totali tal-għajnuna illegali kien stmat f’EUR 30.57 miljun ( 7 ).

11. L-Artikolu 2 irrikjeda lill-Greċja li tirkupra l-għajnuna mill-Istat mogħtija illegalment, bl-interessi, minn United Textiles.

12. L-Artikolu 3 pprovda li l-irkupru tal-għajnuna kellu jkun immedjat u effettiv u li d-deċiżjoni ta’ rkupru kellha tiġi implementata fi żmien erba’ xhur mid-data tan-notifika tagħha.

13. Barra minn hekk, l-Artikolu 4(1) kien jirrikjedi li l-Greċja tissottometti l-informazzjoni li ġejja lill-Kummissjoni, fi żmien xahrejn min-notifika tad-deċiżjoni: “(a) l-ammont totali (il-kapital u l-interessi fuq l-irkupru) li għandhom jiġu rkuprati mingħand il-benefiċjarju; (b) deskrizzjoni fid-dettall tal-miżuri li jkunu diġà ttieħdu u ta’ dawk li jkunu ppjanati biex ikun hemm konformità [mad-deċiżjoni ta’ rkupru]; (c) dokumenti li juru li l-benefiċjarju ġie ordnat iħallas lura l-għajnuna”.

14. Skont l-Artikolu 4(2), “Il-Greċja żżomm lill-Kummissjoni infurmata bil-progress tal-miżuri nazzjonali meħudin sabiex tiġi implimentata [id-deċiżjoni ta’ rkupru] sakemm l-irkupru tal-għajnuna […] ikun tlesta. Hija tissottometti minnufih, jekk issir talba mill-Kummissjoni, informazzjoni dwar il-miżuri li jkunu diġà ttieħdu u dawk li jkunu ppjanati għall-konformità ma[d-deċiżjoni ta’ rkupru]. Tipprovdi ukoll informazzjoni dettaljata dwar l-ammonti ta’ għajnuna u ta’ mgħaxijiet fuq l-irkupru li jkunu diġà ġew irkuprati mingħand il-benefiċjarju.”

15. Wara n-notifika tad-deċiżjoni ta’ rkupru, l-awtoritajiet kompetenti Griegi ċċertifikaw dejn fl-ammont ta’ EUR 19 181 729.10 (li jikkorrispondi għall-garanzija tal-2007) fil-21 ta’ Ġunju 2012. Fid-19 ta’ Lulju 2012, b’sentenza tal-Polymeles Protodikeio Athinon (qorti tal-ewwel istanza, Ateni), United Textiles ġiet iddikjarata insolventi.

16. Fid-29 ta’ Awwissu 2012 l-awtoritajiet Griegi kompetenti ċċertifikaw dejn ulterjuri fl-ammont ta’ EUR 15 827 427.78 (li jikkorrispondi għall-iskedar mill-ġdid tal-2009).

17. Id-djun ġew innotifikati lir-reġistru tal-insolvenzi fit-3 ta’ Awwissu 2012 (il-garanzija tal-2007) u fl-14 ta’ Settembru 2012 (l-iskedar mill-ġdid tal-2009).

18. L-ewwel laqgħa tal-kredituri saret fit-18 ta’ Diċembru 2012. L-aħħar notifika tad-djun li jirriżultaw mill-għajnuniet li kellhom jiġu rkuprati saret fis-7 ta’ Frar 2013. L-iskeda tal-passiv ġiet iffinalizzata fil-11 ta’ Settembru 2013.

19. Mill-2013, l-assi ta’ United Textiles inbiegħu f’irkant pubbliku.

20. Bejn Mejju 2012 u Mejju 2015, il-Kummissjoni u l-Greċja skambjaw numru ta’ ittri dwar l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ rkupru u l-kors tal-proċeduri ta’ insolvenza.

21. Permezz ta’ posta elettronika tas-7 u s-17 ta’ Diċembru 2015, l-amministratur tal-proċeduri ta’ insolvenza ta’ United Textiles informa lill-Kummissjoni li kienu qed isiru tentattivi mill-Greċja biex in-negozju tal-kumpannija jingħata bidu mill-ġdid u staqsa lill-Kummissjoni sa liema punt kienet tappoġġja dan il-proġett. Permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni talbet lill-Greċja tiċċara jekk kienx hemm proġett għas-sospensjoni tal-proċeduri ta’ insolvenza ta’ United Textiles u biex in-negozju jingħata bidu mill-ġdid.

22. Permezz ta’ Att ta’ kontenut leġiżlattiv tat-30 ta’ Diċembru 2015 (iktar ’il quddiem l-“AKL”), ġie riżolt li “l-irkantijiet pubbliċi għall-bejgħ tal-assi tal-kumpannija pubblika ta’ responsabbiltà limitata […] [United Textiles] huma sospiżi għal perijodu ta’ sitt xhur mid-data tal-pubblikazzjoni fil-Gazzetta Uffiċjali” ( 8 ).

23. Il-Greċja wieġbet għall-ittra tal-Kummissjoni tat-18 ta’ Diċembru 2015 fid-19 ta’ Jannar 2016, li tikkonferma li l-bejgħ tal-assi kien ġie sospiż. Hija pprovdiet lill-Kummissjoni b’iktar informazzjoni dwar dik il-kwistjoni permezz ta’ ittra tal-11 ta’ April 2016.

24. L-irkant pubbliku tal-assi tal-kumpannija ġie effettivament sospiż mid-data tal-pubblikazzjoni tal-AKL għal perijodu ta’ sitt xhur sat-30 ta’ Ġunju 2016. Il-Gvern Grieg ikkonferma waqt is-seduta li l-irkantijiet għall-bejgħ tal-assi ta’ United Textiles kienu reġgħu bdew f’Settembru 2016.

Il-proċedura u t-talbiet imressqa

25. Fit-30 ta’ Ġunju 2016 il-Kummissjoni ppreżentat ir-rikors preżenti.

26. Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li billi ma ħaditx il-miżuri kollha neċessarji, fit-terminu preskritt, sabiex tirkupra mingħand il-benefiċjarja tal-għajnuna mill-Istat iddikjarata illegali u inkompatibbli mas-suq intern mill-Artikolu 1(1) tad-deċiżjoni ta’ rkupru u billi naqset milli tinforma lill-Kummissjoni b’mod suffiċjenti dwar il-miżuri meħuda, skont l-Artikolu 4 ta’ dik id-deċiżjoni, il-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikoli 2, 3 u 4 ta’ dik id-deċiżjoni kif ukoll dawk li joħorġu mit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

27. Fis-seduta tal-21 ta’ Ġunju 2017, il-Gvern Grieg u l-Kummissjoni ressqu l-argumenti orali u rrispondew id-domandi li għamlitilhom il-Qorti tal-Ġustizzja.

28. Fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni nnotat li “mill-perspettiva formali”, il-Greċja ma kinitx żgurat li l-obbligi li jirriżultaw mid-deċiżjoni ta’ rkupru kienu ġew issodisfatti fid-data ta’ skadenza tal-perijodu preskritt (ara l-punt 39 iktar ’l isfel). Madankollu, iddedikat il-parti l-kbira tas-sottomissjonijiet bil-miktub u orali tagħha għas-sospensjoni tal-bejgħ tal-assi tal-kumpannija tliet snin wara fit-30 ta’ Diċembru 2015.

29. Meta ġiet mistoqsija waqt is-seduta biex tispeċifika dak li hija allegat li kien in-nuqqas tal-Greċja li twettaq l-obbligi tagħha, il-Kummissjoni identifikat tliet raġunijiet ewlenin li fuqhom il-Greċja kienet, fil-fehma tagħha, kisret id-deċiżjoni ta’ rkupru, jiġifieri: (i) billi naqset milli tirkupra l-għajnuna fi żmien il-perijodu ta’ erba’ xhur stabbilit fid-deċiżjoni (United Textiles kienet ġiet iddikjarata insolventi wara li għalqet dik l-iskadenza); (ii) billi naqset milli tinforma lill-Kummissjoni b’mod komplet dwar il-progress tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali, kemm billi ma pprovdietx lill-Kummissjoni bl-informazzjoni meħtieġa skont l-Artikolu 4(1) tad-deċiżjoni ta’ rkupru fi żmien xahrejn min-notifika ta’ dik id-deċiżjoni u kif ukoll billi ma informatx lill-Kummissjoni li l-irkantijiet pubbliċi kienu ġew sospiżi f’Diċembru 2015; u (iii) billi ssospendiet, permezz tal-AKL, l-irkantijiet pubbliċi tal-assi ta’ United Textiles.

Rimarki preliminari

30. Huwa importanti, qabel xejn, li jiġu ċċarati ċerti aspetti tal-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) TFUE, id-data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur taħt dik il-proċedura u n-natura tal-obbligu impost fuq l-Istat Membru minn deċiżjoni ta’ rkupru.

Il-proċedura skont l-Artikolu 108(2) TFUE u l-oneru tal-prova

31. Meta Stat Membru ma josservax deċiżjoni ta’ rkupru, il-Kummissjoni jew Stat Membru ieħor jistgħu, b’deroga mill-Artikoli 258 u 259 TFUE, jirreferu l-kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja taħt l-Artikolu 108(2) TFUE. B’kuntrast mal-Artikolu 258 TFUE, dik l-aħħar għażla ma tipprovdix għal fażi prekontenzjuża ( 9 ).

32. L-għażla dwar liema proċedura għandha tiġi adottata f’xi każ partikolari hija kwistjoni għall-Kummissjoni ( 10 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-mezzi ta’ rimedju previsti fl-Artikolu 108(2) TFUE huma biss varjanti tal-azzjoni għal dikjarazzjoni ta’ nuqqas li jitwettaq obbligu skont it-Trattat, adattata b’mod speċifiku għall-problemi speċifiċi li l-għajnuna mill-Istat toħloq għall-kompetizzjoni ġewwa s-suq komuni ( 11 ). Fil-kawża ineżami, l-Kummissjoni ressqet il-kawża taħt l-Artikolu 108(2) TFUE.

33. Skont dik id-dispożizzjoni, l-aċċess għall-Qorti tal-Ġustizzja huwa iktar mgħaġġel u eħfef peress li l-iskambju formali tal-fehmiet mal-Istat Membru u (skont il-każ) ma’ partijiet interessati oħra diġà jkun seħħ taħt il-proċedura amministrattiva li tkun wasslet għall-adozzjoni tad-deċiżjoni rilevanti tal-Kummissjoni ( 12 ). L-imġiba ta’ Stat Membru li kontra tiegħu tinġieb azzjoni skont l-Artikolu 108(2) TFUE għandha tiġi evalwata biss fid-dawl tal-obbligi imposti fuq dak l-Istat Membru minn dik id-deċiżjoni ( 13 ).

34. Irrispettivament mill-għażla tal-proċedura tal-Kummissjoni, hija ġurisprudenza stabbilita li, fi proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, “hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tipprova l-allegazzjoni li l-obbligu ma ġiex issodisfatt. Hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tipprovdi lill-Qorti tal-Ġustizzja bl-evidenza meħtieġa biex tkun tista’ tistabbilixxi li l-obbligu ma ġiex issodisfatt u, meta tagħmel hekk, il-Kummissjoni ma tistax tibbaża ruħha fuq kwalunkwe preżunzjoni” ( 14 ). Min-naħa l-oħra, ladarba n-nuqqas ta’ rkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali jew parti minnha jkun ġie stabbilit, imbagħad huwa l-Istat Membru li għandu jissostanzja r-raġunijiet li jiġġustifikaw dak in-nuqqas ( 15 ).

Id-data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur

35. Fi proċeduri bħal f’din il-kawża, meta l-proċeduri nazzjonali għall-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali ilhom għaddejjin għal diversi snin, huwa kruċjali li tiġi stabbilita d-data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur. F’dak ir-rigward, l-għażla bejn il-proċedura ta’ ksur ġenerali u l-proċedura tal-Artikolu 108(2) TFUE ma hijiex mingħajr konsegwenza. Minħabba li dan tal-aħħar ma jirrikjedix li l-Kummissjoni toħroġ opinjoni motivata, isegwi li d-data rilevanti biex jiġi evalwat jekk kienx hemm nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi ma tistax (bħal fil-proċeduri fl-Artikolu 258 TFUE) tkun id-data stabbilita għall-osservanza ta’ tali opinjoni.

36. Minflok, skont ġurisprudenza stabbilita, id-data rilevanti fl-Artikolu 108(2) TFUE hija d-data stabbilita fid-deċiżjoni li permezz tagħha l-għajnuna mill-Istat trid tiġi rkuprata jew, fejn xieraq, id-data sussegwentement stabbilita mill-Kummissjoni ( 16 ). Avvenimenti sussegwenti li jseħħu wara d-data rilevanti ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur, jew in-nuqqas tiegħu ( 17 ).

37. Fil-każ ineżami, l-Artikolu 3(2) tad-deċiżjoni ta’ rkupru stabbilixxa perijodu ta’ erba’ xhur mid-data tan-notifika tad-deċiżjoni. Il-Kummissjoni sussegwentement ma ffissatx perijodu ġdid. Għaldaqstant, id-data rilevanti għandha tkun ta’ erba’ xhur mit-23 ta’ Frar 2012, id-data tan-notifika tad-deċiżjoni, jiġifieri it-23 ta’ Ġunju 2012 ( 18 ). Billi dak kien is-Sibt, id-data rilevanti hija l-25 ta’ Ġunju 2012.

38. Barra minn hekk, l-Artikolu 4(1) tad-deċiżjoni ta’ rkupru rrikjeda lill-Greċja li tipprovdi informazzjoni speċifika lill-Kummissjoni fi żmien xahrejn mid-data tan-notifika, jiġifieri sat-23 ta’ April 2012.

39. Id-dati rilevanti għall-evalwazzjoni dwar jekk il-Greċja kisritx l-obbligu li tipprovdi informazzjoni u l-obbligu li tirkupra l-għajnuna mill-Istat huma għalhekk it-23 ta’ April 2012 u l-25 ta’ Ġunju 2012, rispettivament.

40. Il-Kummissjoni sostniet fis-seduta li s-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi għall-bejgħ tal-assi ta’ United Textiles mill-AKL fit-30 ta’ Diċembru 2015 hija t-tieni data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur.

41. F’dak ir-rigward, il-Kummissjoni sostniet ukoll waqt is-seduta li hija l-prassi ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja li tikkonstata li Stat Membru li naqas milli josserva deċiżjoni li teżiġih jirkupra għajnuna mill-Istat sad-data rilevanti qed iwettaq ksur kontinwu ( 19 ).

42. Ma naċċettax dik l-interpretazzjoni tal-ġurisprudenza. Filwaqt li huwa veru li f’xi wħud minn dawk il-kawżi l-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li l-ksur kompla wara d-data rilevanti u sas-seduta, id-dikjarazzjoni attwali magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja kienet limitata għall-eżistenza ta’ ksur fit-tmiem tal-perijodu stipulat fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni ( 20 ).

43. Barra minn hekk, jirriżulta ċar mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju ( 21 ), li avvenimenti li seħħew wara d-data speċifikata fid-deċiżjoni li ordnat l-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali huma irrilevanti għall-finijiet tal-verifika tal-eżistenza ta’ ksur skont il-proċedura tal-Artikolu 108(2) TFUE. Għalkemm jingħad dan, l-Istat Membru jibqa’ taħt obbligu kontinwu wara dik id-data biex iwettaq l-irkupru tal-għajnuna illegali, skont id-dmir ta’ kooperazzjoni leali ( 22 ).

In-natura tal-obbligu ta’ rkupru

44. L-obbligu ta’ rkupru ta’ għajnuna mill-Istat illegali joħroġ mill-Artikolu 108(2) TFUE, kif applikat għall-finijiet tal-kawża preżenti permezz tar-Regolament Nru 659/1999. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod konsistenti li “t-tħassir ta’ għajnuna illegali permezz tal-irkupru hija l-konsegwenza loġika tal-konstatazzjoni tal-illegalità tagħha” ( 23 ). L-irkupru jservi biex iġib lura l-istatus quo ante sa fejn ikun possibbli u biex jiġu eliminati l-vantaġġi antikompetittivi maħluqa minn għajnuniet mill-Istat illegali ( 24 ).

45. L-obbligu ta’ rkupru huwa obbligu fir-rigward tar-riżultat li għandu jinkiseb ( 25 ). Ir-Regolament Nru 659/1999 jirrikjedi li l-Istati Membri jirkupraw għajnuniet mill-Istat illegali skont proċeduri nazzjonali mingħajr dewmien, filwaqt li l-implementazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rkupru trid tkun “immedjata u effettiva” ( 26 ). F’dak ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita sew, l-Istati Membri huma ħielsa li jagħżlu l-mezzi biex jissodisfaw l-obbligu li jirriżulta mid-deċiżjoni ta’ rkupru, iżda l-miżuri magħżula ma għandhomx jaffettwaw ħażin il-portata u l-effettività tad-dritt tal-Unjoni ( 27 ).

46. L-irkupru mhux biss għandu jkun sħiħ imma wkoll fil-ħin — jiġifieri, fil-perijodu stipulat fid-deċiżjoni (jew id-data sussegwentement stabbilita mill-Kummissjoni); irkupru tardiv ma jistax jissodisfa r-rekwiżiti tat-TFUE ( 28 ).

47. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat b’mod konsistenti li l-impossibbiltà assoluta biss tiskuża n-nuqqas ta’ rkupru ta’ għajnuna mill-Istat illegali ( 29 ). Il-ġurisprudenza tinterpreta din id-difiża b’mod strett, u tirrifjuta li taċċetta li “sempliċi biża’ ta’ diffikultajiet interni” jammonta għal impossibbiltà assoluta ( 30 ). L-Istati Membri ma jistgħux jinvokaw ir-rekwiżiti tad-dritt nazzjonali tagħhom, bħall-impossibbiltà tal-irkupru skont id-dritt nazzjonali ( 31 ); vojt legali ( 32 ); diffikultajiet amministrattivi jew tekniċi ( 33 ); jew id-diffikultajiet legali, politiċi jew prattiċi involuti fl-implementazzjoni tad-deċiżjoni, mingħajr ma jieħdu passi reali biex jirkupraw l-għajnuna mill-impriżi kkonċernati u mingħajr ma jipproponu lill-Kummissjoni xi arranġamenti alternattivi għall-implementazzjoni tad-deċiżjoni li setgħu jippermettu li dawk id-diffikultajiet jingħelbu ( 34 ).

48. Jista’ Stat Membru jargumenta li minħabba li s-sitwazzjoni finanzjarja tal-benefiċjarju ma tippermettix l-irkupru tal-għajnuna, dik tikkostitwixxi “impossibbiltà assoluta” għall-irkupru?

49. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dik is-sitwazzjoni ma tikkostitwixxix prova li l-implementazzjoni hija impossibbli, peress li l-likwidazzjoni tal-kumpannija tista’ sservi wkoll biex jinkiseb l-għan li titneħħa l-għajnuna ( 35 ). In-nuqqas ta’ assi rkuprabbli huwa l-uniku mod kif tintwera l-impossibbiltà assoluta li tiġi rkuprata l-għajnuna; u huwa obbligu tal-Istat li jfittex li jistralċja l-impriża sabiex ikun jista’ jeżegwixxi t-talbiet tiegħu fuq l-assi, jekk ikun hemm u jekk il-konkors tagħhom jippermettilu ( 36 ).

50. Id-difiża tal-impossibbiltà assoluta tapplika għar-riżultat li għandu jintlaħaq: l-irkupru tal-għajnuna illegali. Kieku tista’ tiġi invokata fir-rigward tal-mod kif isir l-irkupru, ikun faċli żżejjed għal Stat Membru li jagħżel proċess għall-irkupru tal-għajnuna illegali li jirriżulta li kien impossibbli u mbagħad jiġi sostnut li ma kellux iktar l-obbligu li jirkupra l-għajnuna ( 37 ).

51. Ċerti dmirijiet kumplimentari jinħolqu jekk Stat Membru jiltaqa’ ma’ diffikultajiet biex jirkupra l-għajnuna. Stat Membru jista’ joqgħod fuq id-difiża ta’ impossibbiltà assoluta biss jekk ikun ġab dawk il-problemi għall-attenzjoni tal-Kummissjoni u pprova jsolvi d-diffikultajiet li qed jaffaċċja ( 38 ). Għalhekk, Stat Membru li jiltaqa’ ma’ diffikultajiet mhux previsti u imprevedibbli jew li jsir konxju ta’ konsegwenzi injorati mill-Kummissjoni għandu jissottometti dawk il-problemi lill-Kummissjoni għall-kunsiderazzjoni, flimkien ma’ proposti għal emendi xierqa għad-deċiżjoni kkonċernata. F’dawn il-każijiet, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom, bis-saħħa tar-regola li timponi fuq l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-UE dmir ta’ kooperazzjoni leali li jsejjes b’mod partikolari l-Artikolu 4(3) TUE, jaħdmu flimkien bil-bona fide sabiex jingħelbu dawk id-diffikultajiet ( 39 ).

In-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi

L-obbligu li tiġi rkuprata l-għajnuna mill-Istat

L-argumenti tal-partijiet

52. Fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni tgħid li l-Greċja ma rkupratx, fil-perijodu preskritt, l-għajnuna illegali.

53. Il-Kummissjoni ssostni li, meta l-irkupru sħiħ tal-għajnuna mill-Istat illegali ma jkunx possibbli minħabba li l-impriża tkun f’diffikultà jew insolventi, l-Istat Membru jeħtieġ li jirreġistra d-dejn relatat mal-ħlas lura tal-għajnuna fl-iskeda tal-passiv ta’ dik l-impriża fil-kuntest tal-proċeduri ta’ insolvenza. L-impriża għandha tieqaf definittivament mill-attivitajiet tagħha. Fil-każ preżenti, il-Greċja ma ssodisfatx dawk l-obbligi sal-iskadenza tal-perijodu preskritt, jiġifieri l-25 ta’ Ġunju 2012.

54. Il-Greċja targumenta li United Textiles ġiet iddikjarata insolventi fid-19 ta’ Lulju 2012 u l-attivitajiet tagħha waqfu. Id-distorsjoni tal-kompetizzjoni kkawżata mill-vantaġġ kompetittiv li l-benefiċjarja tal-għajnuna gawdiet għalhekk tneħħiet, skont id-deċiżjoni ta’ rkupru.

Evalwazzjoni

55. F’każ bħal dan, meta l-impriża kkonċernata ma jkollhiex il-fondi meħtieġa biex tħallas lura l-għajnuna mill-Istat illegali, jibqa’ l-obbligu ta’ rkupru. Fil-fatt, fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa stabbilit sew li l-obbligu li tiġi rkuprata għajnuna mill-Istat illegali jestendi għall-irkupru minn benefiċjarji, bħal United Textiles, li huma f’diffikultà jew insolventi ( 40 ).

56. F’dan il-każ “l-istabbiliment mill-ġdid tas-sitwazzjoni ta’ qabel u l-eliminazzjoni tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni li tirriżulta mill-għajnuna mogħtija illegalment jistgħu, bħala prinċipju, jinkisbu billi d-dejn relatat mal-ħlas lura tal-għajnuna kkonċernata jiġi rreġistrat fl-iskeda tal-passiv” ( 41 ). Jekk hemm bżonn, l-Istat Membru nnifsu — bħala kreditur jew azzjonista tal-kumpannija — għandu jibda l-proċeduri għall-istralċ tagħha ( 42 ).

57. Fejn l-awtoritajiet tal-Istati Membri ma jistgħux jirkupraw l-ammont sħiħ tal-għajnuna, ir-reġistrazzjoni tad-dejn fl-iskeda tal-passiv, minnha nnifisha, ma hijiex biżżejjed. Il-proċeduri ta’ insolvenza għandhom “[iwasslu] għall-istralċ tal-impriża benefiċjarja tal-għajnuna illegali, jiġifieri għall-waqfien definittiv tal-attività tagħha” ( 43 ).

58. Minn dan isegwi li, meta l-Istat ma jistax jirkupra l-ammont sħiħ tal-għajnuna illegali minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja tal-impriża, (i) l-impriża għandha tiġi ddikjarata insolventi, u (ii) id-dejn relatat mal-ħlas lura tal-għajnuna inkwistjoni għandu jiġi rreġistrat fl-iskeda tal-passiv. Meta jkompli jkun impossibbli li jiġi rkuprat l-ammont sħiħ tal-għajnuna, il-proċeduri ta’ insolvenza għandhom jirriżultaw fl-istralċ tal-impriża u fil-waqfien definittiv tal-attivitajiet tagħha. Huwa biss f’dak il-mument li jitqies li ġie ssodisfatt l-obbligu ta’ rkupru.

59. Kwistjoni oħra tirrigwarda ż-żmien li fih id-deċiżjoni ta’ rkupru għandha tiġi implementata. Jidher improbabbli li d-diversi passi fi proċedura ta’ insolvenza, mill-petizzjoni inizjali għall-insolvenza sad-dikjarazzjoni ta’ insolvenza, sal-istralċ tal-benefiċjarju u l-waqfien definittiv tal-attivitajiet tiegħu normalment isiru fi żmien il-perijodu ta’ erba’ xhur normalment stabbilit mill-Kummissjoni għall-irkupru ta’ għajnuna illegali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kemm jista’ raġonevolment ikun mistenni minn Stat Membru li jfittex li josserva b’mod sħiħ u fil-ħin deċiżjoni ta’ rkupru?

60. Il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li hija r-reġistrazzjoni tad-dejn li tirriżulta mill-għajnuna mill-Istat illegali fl-iskeda tal-passiv li hija l-mezz xieraq biex tinkiseb l-eliminazzjoni tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni, u teħtieġ li dan għandu jseħħ fil-perijodu preskritt mid-deċiżjoni ta’ rkupru ( 44 ).

61. L-Istat Membru huwa għalhekk mistenni li jibda l-proċeduri ta’ insolvenza (jekk l-ebda kreditur ieħor ma jkun għamel hekk diġà), u jinnotifika l-passiv tiegħu lill-amministratur tal-insolvenza u jara li dawn jiġu rreġistrati fl-iskeda tal-passiv skont proċeduri nazzjonali fil-perijodu preskritt fid-deċiżjoni ta’ rkupru.

62. Jista’ jkun li f’każ partikolari, ċirkustanzi jew raġunijiet relatati mal-proċeduri interni jipprevjenu lill-Istat Membru milli jirreġistra d-dejn fl-iskeda tal-passiv fil-perijodu preskritt. F’dak il-każ, l-Istat Membru għandu, skont il-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja, jissottometti dik id-diffikultà għall-kunsiderazzjoni tal-Kummissjoni, flimkien ma’ proposti għal emendi xierqa fid-deċiżjoni inkwistjoni. Kemm l-Istat Membru kif ukoll il-Kummissjoni għandhom josservaw id-dmir ta’ kooperazzjoni leali u jaħdmu flimkien bil-bona fide ( 45 ).

63. Isegwi li meta Stat Membru jkollu diffikultajiet biex josserva l-iskeda stabbilita bid-deċiżjoni ta’ rkupru minħabba l-partikolaritajiet tal-proċeduri ta’ insolvenza, għandu jinforma bis-sħiħ lill-Kummissjoni u jitlob għal perijodu supplimentari għall-konformità ma’ dik id-deċiżjoni, bil-ġustifikazzjoni debita għaż-żmien addizzjonali mitlub. Fil-fehma tiegħi, il-Kummissjoni, li hija wkoll marbuta bid-dmir ta’ kooperazzjoni leali, hija mbagħad taħt obbligu li tagħti estensjoni raġonevoli tal-perijodu għall-irkupru meta ċ-ċirkustanzi tal-każ jitolbu hekk.

64. Fil-każ preżenti huwa stabbilit li United Textiles ma kinitx iddikjarata insolventi sad-19 ta’ Lulju 2012. L-ammonti li kellhom jiġu rkuprati ġew innotifikati lir-reġistru tal-insolvenzi fit-3 ta’ Awwissu 2012 (il-garanzija tal-2007) u fl-14 ta’ Settembru 2012 (l-iskedar mill-ġdid tal-2009). Il-Greċja ddikjarat fis-seduta li l-aħħar notifika ta’ dejn relatat mal-għajnuna mill-Istat illegali saret fis-7 ta’ Frar 2013. L-iskeda tal-passiv ġiet iffinalizzata fil-11 ta’ Settembru 2013. Dawk l-avvenimenti kollha seħħew wara d-data rilevanti tal-25 ta’ Ġunju 2012.

65. Għalkemm il-passi kollha meħuda għall-implementazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rkupru (id-dikjarazzjoni ta’ insolvenza ta’ United Textiles, in-notifika tal-passiv lir-reġistru ta’ insolvenzi u l-istabbiliment tal-iskeda tal-passiv inkluż dak li jirriżulta mill-għajnuna mill-Istat illegali) seħħew wara l-perijodu ta’ rkupru preskritt mill-Kummissjoni, il-Greċja ma talbitx lill-Kummissjoni għal żmien addizzjonali biex timplementa d-deċiżjoni ta’ rkupru skont il-proċeduri nazzjonali tagħha. Għalhekk il-miżuri ta’ implementazzjoni seħħew wara ż-żmien rilevanti.

66. Għaldaqstant il-ksur huwa stabbilit.

L-obbligu li l-Kummissjoni tinżamm informata

L-argumenti tal-partijiet

67. Il-Kummissjoni ssostni li l-Greċja ma informathiex biżżejjed dwar il-miżuri meħuda biex timplementa d-deċiżjoni ta’ rkupru. Hija ssostni li l-Greċja naqset milli tinforma lill-Kummissjoni minn qabel dwar is-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi għall-bejgħ tal-assi ta’ United Textiles mill-AKL. Barra minn hekk, il-Greċja ma pprovdiet l-ebda informazzjoni dwar l-evoluzzjoni tal-każ mill-ittra tal-11 ta’ April 2016.

68. Il-Greċja ssostni li hija żammet lill-Kummissjoni informata biżżejjed bil-miżuri li ħadet biex timplementa d-deċiżjoni ta’ rkupru.

Evalwazzjoni

69. L-Artikolu 4 tad-deċiżjoni ta’ rkupru impona fuq il-Greċja rekwiżiti ta’ rappurtar speċifiku. L-ewwel nett, il-Greċja kienet meħtieġa tipprovdi tliet biċċiet speċifiċi ta’ informazzjoni f’perijodu ta’ xahrejn mid-data tan-notifika tad-deċiżjoni [Artikolu 4(1)]. It-tieni nett, il-Greċja kienet suġġetta għal obbligu kontinwu biex iżżomm lill-Kummissjoni informata dwar il-progress tal-miżuri meħuda għall-irkupru tal-għajnuna sakemm l-għajnuna ġiet irkuprata kollha [Artikolu 4(2)].

70. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta Stat Membru jonqos milli jieħu l-miżuri meħtieġa biex jirkupra għajnuna mill-Istat fiż-żmien preskritt, jonqos ukoll mill-obbligu tiegħu li jinforma lill-Kummissjoni bil-miżuri meħuda ( 46 ). Peress li l-Greċja ma ħadet l-ebda pass biex timplementa d-deċiżjoni ta’ rkupru sat-23 ta’ April 2012, hija lanqas ma setgħet informat lill-Kummissjoni dwarhom.

71. Għaldaqstant, in-nuqqas li jitwettaq dak l-obbligu huwa stabbilit ukoll.

72. Għandi ngħid ukoll hawnhekk li l-Gvern Grieg ikkonferma waqt is-seduta li t-tliet biċċiet speċifiċi ta’ informazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 4(1) tad-deċiżjoni ta’ rkupru ma ngħatawx sat-23 ta’ April 2012. Barra minn hekk, jidher mill-korrispondenza bejn il-partijiet li l-Gvern Grieg ma għamilx kuntatt mal-Kummissjoni sa Mejju 2012 — għal darba oħra, jiġifieri wara l-iskadenza tat-terminu.

73. Fir-rigward tal-obbligu li l-Kummissjoni tinżamm informata dwar il-progress tal-miżuri meħuda għall-irkupru tal-għajnuna sakemm l-għajnuna tkun ġiet irkuprata kollha kemm hi [Artikolu 4(2) tad-deċiżjoni ta’ rkupru] il-partijiet ippreżentaw lill-Qorti tal-Ġustizzja numru ta’ ittri li juru korrispondenza frekwenti bejn il-Greċja u l-Kummissjoni minn Mejju 2012. Permezz ta’ dawk l-ittri l-Greċja informat lill-Kummissjoni dwar l-evoluzzjoni tal-proċeduri ta’ insolvenza ta’ United Textiles. Madankollu, il-Greċja ma informatx lill-Kummissjoni minn qabel dwar l-adozzjoni tal-AKL li ssospenda l-irkantijiet pubbliċi ta’ United Textiles. Kien biss wara li l-Kummissjoni (b’ittra tat-18 ta’ Diċembru 2015) talbet lill-Greċja tiċċara s-sitwazzjoni, li l-Greċja informat lill-Kummissjoni (b’ittra tad-19 ta’ Jannar 2016) li kienet issospendiet l-irkantijiet pubbliċi għall-bejgħ tal-assi ta’ United Textiles għal perijodu ta’ sitt xhur sabiex jiġi evalwat pjan biex in-negozju jingħata bidu mill-ġdid.

74. Fil-fehma tiegħi dak huwa ksur tal-Artikolu 4(2) tad-deċiżjoni ta’ rkupru.

75. Għaldaqstant nikkonkludi li l-Greċja naqset milli tinforma lill-Kummissjoni b’mod suffiċjenti kif kienet meħtieġa li tagħmel mill-Artikolu 4 tad-deċiżjoni ta’ rkupru, dwar il-miżuri meħuda biex tiġi rkuprata l-għajnuna illegali.

Is-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi u l-possibbiltà li jingħata bidu mill-ġdid lill-attivitajiet ta’ United Textiles

76. Is-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi tal-assi ta’ United Textiles seħħet wara d-data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur (ara l-punti 35 sa 43 iktar ’il fuq). Għalhekk ma tistax tittieħed inkunsiderazzjoni f’dan ir-rigward. Madankollu, peress li parti importanti tas-sottomissjonijiet tal-partijiet kienu jikkonċernaw dan is-suġġett, se nindirizzaha fil-qosor għall-kompletezza.

77. Il-Kummissjoni ssostni li l-irkupru għandu jsir skont il-proċeduri nazzjonali u għandu jkun immedjat u effettiv. Meta ma jkunx possibbli li jkun hemm irkupru sħiħ tal-għajnuna mill-Istat illegali u l-Istat Membru jagħżel it-triq tal-proċeduri ta’ insolvenza, dawk il-proċeduri għandhom, in fine, jirriżultaw fl-istralċ tal-impriża u l-waqfien definittiv tal-attivitajiet tagħha. Is-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi għall-bejgħ tal-assi ta’ United Textiles twaqqaf il-proċess ta’ likwidazzjoni tal-impriża, li suppost ikun irriversibbli, u tnaqqas ir-ritmu tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali.

78. Il-Greċja ssostni li United Textiles kienet waqqfet l-attivitajiet tagħha u l-vantaġġ kompetittiv li kienet irċeviet kien għaldaqstant għeb. La l-ġurisprudenza u lanqas il-prassi tal-Kummissjoni ma jeħtieġu li l-proċeduri ta’ insolvenza għandhom jirriżultaw inevitabbilment fl-istralċ u fix-xoljiment tal-impriża kkonċernata. Is-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi damet biss għal sitt xhur, u wara l-proċeduri ta’ likwidazzjoni komplew b’mod normali. Barra minn hekk, il-proġett biex l-attivitajiet ta’ United Textiles jingħataw bidu mill-ġdid kien jinkludi dispożizzjoni għall-irkupru immedjat tal-għajnuna mill-Istat.

79. Jista’ Stat Membru li qed jirkupra għajnuna mill-Istat illegali fil-kuntest ta’ proċeduri ta’ insolvenza jissospendi dawk il-proċeduri sabiex jeżamina pjan biex jingħata bidu mill-ġdid lill-attivitajiet tal-benefiċjarju?

80. Sabiex titwieġeb dik il-mistoqsija hemm bżonn li wieħed jiftakar f’diversi prinċipji.

81. L-ewwel nett, l-irkupru għandu jsir mingħajr dewmien u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ rkupru għandha tkun immedjata u effettiva ( 47 ).

82. It-tieni nett, l-Istati Membri huma ħielsa li jagħżlu l-mezzi biex jissodisfaw l-obbligu ta’ rkupru, iżda l-miżuri magħżula ma għandhomx jaffettwaw ħażin il-portata u l-effettività tad-dritt tal-Unjoni u jagħmlu l-irkupru prattikament impossibbli. Il-miżuri adottati mill-Istati Membri għandhom ikunu xierqa sabiex jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet normali tal-kompetizzjoni li ġarrbu distorsjoni bl-għoti ta’ għajnuna illegali ( 48 ).

83. It-tielet nett, l-obbligi speċifiċi rigward l-irkupru ta’ għajnuniet mill-Istat u d-dmir iktar ġenerali ta’ kooperazzjoni leali skont l-Artikolu 4(3) TUE huma marbutin mill-qrib; l-Artikolu 4(3) jifforma l-mod kif Stat Membru għandu jaġixxi waqt il-proċess ta’ rkupru ( 49 ).

84. Finalment, l-għan ġenerali tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali, jiġifieri l-eliminazzjoni tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni ( 50 ), għandu jitqies flimkien mal-għanijiet ġenerali tal-Unjoni, stabbiliti fl-Artikolu 3 TUE, u b’mod partikolari tkabbir ekonomiku bbilanċjat u ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna li timmira għal livell massimu ta’ impjieg bħala pilastri tal-iżvilupp sostenibbli tal-Unjoni ( 51 ).

85. F’dak l-isfond, ma naqbilx mal-opinjoni espressa mill-Kummissjoni waqt is-seduta, li l-irkupru permezz ta’ proċeduri ta’ insolvenza huwa triq f’direzzjoni waħda biss li għandha inevitabbilment twassal għall-istralċ tal-benefiċjarju.

86. L-ewwel nett, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara espressament li, sabiex l-obbligu ta’ rkupru jiġi ssodisfatt, il-proċeduri ta’ insolvenza għandhom “[iwasslu] għall-istralċ tal-impriża benefiċjarja tal-għajnuna illegali, jiġifieri għall-waqfien definittiv tal-attività tagħha”; imma dak l-obbligu jgħodd biss“fil-każ li l-awtoritajiet tal-Istat ma jkunux jistgħu jirkupraw l-ammont kollu tal-għajnuna” ( 52 ). A contrario, fejn l-ammont sħiħ tal-għajnuna jista’ jiġi rkuprat matul il-proċeduri ta’ insolvenza, l-istralċ tal-impriża u l-waqfien definittiv tal-attivitajiet tagħha ma jibqgħux meħtieġa.

87. It-tieni nett, il-proposta li r-regoli tal-għajnuna mill-Istat, f’sistema li timmira lejn tkabbir ekonomiku u livell massimu ta’ impjieg, għandhom jirrikjedu b’mod mekkaniku impriżi li altrimenti jistgħu jkunu vijabbli biex jieqfu milli joperaw, b’konsegwenza ta’ telf ta’ impjiegi, hija ħaġa li inerentement timbuttak.

88. It-tielet nett, kif il-Greċja tinnota ġustament, il-Kummissjoni nnifisha qalet testwalment li fil-każ li “pjan ta’ kontinwazzjoni jiġi propost […] li jimplika kontinwazzjoni ta’ l-attività tal-benefiċjarju, l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għat-twettiq jistgħu biss jappoġġjaw dan il-pjan jekk jassigura li l-għajnuna titħallas lura kollha kemm hi fit-termini previsti fid-deċiżjoni ta’ rkupru tal-Kummissjoni” ( 53 ). Huwa veru, il-Kummissjoni tissokta tgħid li b’mod “[b’]mod partikolari, l-Istat Membru ma jistax jirrinunzja għal parti mit-talba tiegħu ta’ rkupru, u lanqas ma jista’ jaċċetta xi soluzzjoni oħra li ma tirriżultax fit-tmiem immedjat ta’ l-attività tal-benefiċjarju. Fl-assenza ta’ ħlas lura sħiħ u immedjat ta’ l-għajnuna illegali u inkompatibbli, l-awtoritajiet responsabbli għat-twettiq għandhom jieħdu l-miżuri kollha disponibbli biex jopponu l-adozzjoni ta’ pjan ta’ kontinwazzjoni u għandhom jinsistu fuq it-tmiem ta’ l-attività tal-benefiċjarju fit-terminu stabbilit fid-deċiżjoni ta’ rkupru” ( 54 ). Dan ma jbiddilx il-fatt li l-Kummissjoni stess taċċetta bħala aċċettabbli pjan ta’ kontinwazzjoni li jwassal għal irkupru sħiħ u f’waqtu tal-għajnuna mill-Istat illegali mħallsa qabel.

89. Għaldaqstant, nikkunsidra li bħala prinċipju Stat Membru jista’ jipprevedi l-bidu mill-ġdid tal-attivitajiet tal-benefiċjarju ta’ għajnuna mill-Istat illegali f’ċirkustanzi bħal dawk tal-każ ineżami.

90. Madankollu, nissuġġerixxi li mill-inqas il-kundizzjonijiet minimi li ġejjin ikollhom jiġu osservati: (i) il-proġett għandu jippermetti l-irkupru sħiħ tal-ammont tal-għajnuna mill-Istat illegali; (ii) il-proċedura għandha tkun skont id-dritt nazzjonali; (iii) il-Kummissjoni għandha tkun informata bis-sħiħ minn qabel; (iv) id-dmir ta’ kooperazzjoni leali u l-effettività tad-dritt tal-Unjoni għandhom jiġu osservati; (v) il-Kummissjoni għandha taqbel mal-proġett u tistabbilixxi skeda vinkolanti għall-implementazzjoni tagħha; u (vi) il-limitu ta’ żmien stabbilit mill-Kummissjoni għandu jiġi osservat mill-Istat Membru.

91. F’din il-kawża, is-sospensjoni tal-proċedura ta’ insolvenza mill-AKL tikkonċerna biss l-irkantijiet pubbliċi tal-assi ta’ United Textiles. Ma affettwatx ir-reġistrazzjoni tad-dejn fl-iskeda tal-passiv, u lanqas il-waqfien tal-attivitajiet tal-kumpannija ( 55 ). Għaldaqstant, fiha nnifisha ma tawlitx il-vantaġġ antikompetittiv li gawdiet United Textiles.

92. Madankollu, il-Greċja tat informazzjoni lill-Kummissjoni dwar l-AKL wara l-adozzjoni tiegħu biss u wara talba tal-Kummissjoni. Jiena nirrifjuta l-argument tal-Greċja li ma setgħetx tinforma lill-Kummissjoni immedjatament dwar il-proġett peress li kien għadu taħt evalwazzjoni. Barra minn hekk, il-proċess tal-kawża ma fih l-ebda suġġeriment li l-Greċja involviet lill-Kummissjoni fil-proċedura, kif kellha tagħmel taħt l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali.

93. Għalhekk, nikkunsidra li s-sospensjoni tal-irkantijiet pubbliċi mill-AKL sabiex jiġi eżaminat pjan biex jingħata bidu mill-ġdid lill-attivitajiet ta’ United Textiles kienet tmur kontra l-obbligi tal-Greċja taħt id-deċiżjoni ta’ rkupru u d-dmir ta’ kooperazzjoni li jsejjes, b’mod partikolari, l-Artikolu 4(3) TUE.

Spejjeż

94. Skont l-Artikolu 138 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata tħallas l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu mill-parti l-oħra. Peress li l-Kummissjoni talbet l-ispejjeż u l-Greċja tilfet, din tal-aħħar għandha tiġi kkundannata tħallas l-ispejjeż.

Konklużjoni

95. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha magħmula iktar ’il fuq, jiena tal-fehma li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha: (1) Tiddikjara li billi ma ħaditx il-miżuri kollha neċessarji, fit-terminu preskritt, sabiex tirkupra mingħand il-benefiċjarja tal-għajnuna mill-Istat iddikjarata illegali u inkompatibbli mas-suq intern mill-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/541/UE, tat-22 ta’ Frar 2012, dwar l-għajnuna mill-Istat SA.26534 (C 27/2010 ex NN 6/2009) mogħtija mill-Greċja lill-United Textiles SA, u billi naqset milli tinforma lill-Kummissjoni Ewropea b’mod suffiċjenti dwar il-miżuri meħuda, skont l-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni 2012/541, il-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha skont l-Artikoli 2, 3 u 4 ta’ dik id-deċiżjoni. (2) Tikkundanna lill-Greċja għall-ispejjeż.

( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.

( 2 ) Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/541/UE, tat-22 ta’ Frar 2012, dwar għajnuna mill-Istat SA.26534 (C 27/10 ex NN 6/09) mogħtija mill-Greċja lill-United Textiles SA (ĠU 2012 L 279, p. 30) (iktar ’il quddiem “id-deċiżjoni ta’ rkupru”).

( 3 ) Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339). Minn dakinhar dak ir-regolament ġie mħassar u ssostitwit bir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589, tat-13 ta’ Lulju 2015, li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015 L 248, p. 9). Kien ir-regolament preċedenti li kien fis-seħħ fid-data li fiha ġiet adottata d-deċiżjoni ta’ rkupru u fid-data rilevanti għall-evalwazzjoni tal-ksur. Dan ir-regolament tal-aħħar daħal fis-seħħ fl-14 ta’ Ottubru 2015. Fi kwalunkwe każ, il-kontenut tal-Artikolu 16 ta’ dan l-aħħar regolament huwa, apparti mill-enumerazzjoni tad-dispożizzjonijiet, identiku għal dak tal-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 659/1999.

( 4 ) Premessi 11 sa 15 tad-deċiżjoni ta’ rkupru.

( 5 ) Premessi 18 sa 21 tad-deċiżjoni ta’ rkupru.

( 6 ) Artikolu 1(1) tad-deċiżjoni ta’ rkupru.

( 7 ) Premessi 98 u 99 tad-deċiżjoni ta’ rkupru.

( 8 ) Artikolu 17 tal-AKL. Il-bażi legali għall-adozzjoni ta’ dak l-att kienet l-Artikolu 44(1) tal-Kostituzzjoni Griega, li jipprovdi li “f’ċirkustanzi straordinarji ta’ ħtieġa urġenti u mhux prevedibbli, il-President tar-Repubblika jista’, fuq proposta tal-Kabinett, jadotta atti ta’ kontenut leġiżlattiv. […]”

( 9 ) Sentenza tat-3 ta’ Lulju 2001, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑378/98, EU:C:2001:370, punt 26.

( 10 ) Ara s-sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑404/00, EU:C:2003:373, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata. Għalhekk ma nistax naċċetta l-argument li ressqet il-Kummissjoni waqt is-seduta li l-unika għażla tagħha meta Stat Membru ikun naqas milli josserva deċiżjoni maħruġa skont l-Artikolu 108(2) TFUE hija li tirreferi l-kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja skont dik id-dispożizzjoni.

( 11 ) Sentenza tat-3 ta’ Lulju 2001, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑378/98, EU:C:2001:370, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 12 ) Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il‑Ġermanja, C‑527/12, EU:C:2014:90, punt 26.

( 13 ) Is-sentenza tat-2 ta’ Frar 1988, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, 213/85, EU:C:1988:39, punt 8. Hija d-deċiżjoni ta’ rkupru li tiddelimita l-portata ta’ proċedura skont l-Artikolu 108(2) TFUE (implementazzjoni sħiħa u fil-ħin). Kunsiderazzjonijiet oħra, bħall-imġiba sussegwenti ta’ Stat Membru, għandhom jinġiebu taħt l-Artikolu 258 TFUE (wara li tkun ħarġet opinjoni motivata) jew l-Artikolu 260 TFUE (fejn il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li Stat Membru naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu) wara l-proċedura ddefinita hemmhekk.

( 14 ) Sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑404/00, EU:C:2003:373, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 15 ) Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90, punt 71.

( 16 ) Senenza tat-12 ta’ Diċembru 2013, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑411/12, mhux ippubblikata, EU:C:2013:832, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata. Id-deċiżjonijiet inkwistjoni kienu jikkonċernaw l-obbligu dwar l-irkupru. Prinċipji simili, fil-fehma tiegħi, jirregolaw id-dmir li tiġi pprovduta informazzjoni lill-Kummissjoni.

( 17 ) Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Lulju 2001, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑378/98, EU:C:2001:370, punt 28.

( 18 ) Pereżempju, fis-sentenza tad-9 ta’ Lulju 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑63/14, EU:C:2015:458, il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li d-deċiżjoni kienet innotifikata fit-3 ta’ Mejju 2013 (punt 14) u li d-data rilevanti kienet it-3 ta’ Settembru 2013 (punt 46). Ara wkoll is-sentenza tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90, fejn id-deċiżjoni ġiet innotifikata fid-29 ta’ Jannar 2009 (punt 15) u d-data għall-evalwazzjoni tan-nuqqas ta’ osservanza tad-deċiżjoni ġiet iffissata għad-29 ta’ Mejju 2009 (punt 58).

( 19 ) It-tliet kawżi ċċitati mill-Kummissjoni b’appoġġ għal din il-proposta huma s-sentenzi tad-9 ta’ Lulju 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑63/14, EU:C:2015:458; tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90; u tat-13 ta’ Ottubru 2011, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑454/09, mhux ippubblikata, EU:C:2011:650.

( 20 ) Pereżempju, fis-sentenza tagħha tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90, il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat fir-rigward tal-obbligu li l-Kummissjoni tinżamm informata dwar l-irkupru tal-għajnuna illegali li l-Istat Membru ma kienx ikkomunika l-informazzjoni kollha meħtieġa kemm fil-perijodu inizjali ta’ xahrejn iffissat fid-deċiżjoni jew inkella sussegwentement qabel is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (punt 88).

( 21 ) Sentenza tat-3 ta’ Lulju 2001, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑378/98, EU:C:2001:370, punt 28; ara l-punt 36 iktar ’il fuq.

( 22 ) Ara l-punt 80 et seq iktar ’l isfel, speċjalment il-punt 83.

( 23 ) Ara s-sentenza tad-9 ta’ Lulju 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑63/14, EU:C:2015:458, punt 44.

( 24 ) Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ April 2011, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja, C‑331/09, EU:C:2011:250, punt 56, u l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Franza, C‑214/07, EU:C:2008:343, punt 39.

( 25 ) Naqbel f’dak ir-rigward mal-Avukat Ġenerali Wahl fil-konklużjoniiet tiegħu fi-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑527/12, EU:C:2014:90, punti 31 sa 38.

( 26 ) Il-premessa 13 u l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 659/1999.

( 27 ) Sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑527/12, EU:C:2014:2193, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 28 ) Sentenza tad-9 ta’ Lulju 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑63/14, EU:C:2015:458, punt 45.

( 29 ) Sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑404/00, EU:C:2003:373, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 30 ) Sentenza tad-29 ta’ Jannar 1998, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑280/95, EU:C:1998:28, punti 14 sa 16.

( 31 ) Sentenza tal-21 ta’ Marzu 1991, L-Italja vs Il-Kummissjoni, C‑303/88, EU:C:1991:136, punt 60.

( 32 ) Sentenza tas-17 ta’ Ottubru 2013, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C‑263/12, mhux ippubblikata, EU:C:2013:673, punt 36.

( 33 ) Sentenza tad-29 ta’ Jannar 1998, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑280/95, EU:C:1998:28, punti 18 sa 26.

( 34 ) Sentenza tal-5 ta’ Mejju 2011, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑305/09, EU:C:2011:274, punt 33. Dwar il-kunċett ta’ “impossibbiltà assoluta” ara wkoll Karpenschif, M., Droit européen des aides d’État, Bruylant, Bruxelles, 2015, paġni 383 sa 387.

( 35 ) Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tat-2 ta’ Lulju 2002, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑499/99, EU:C:2002:408, punti 37 u 38 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 36 ) Sentenza tat-2 ta’ Lulju 2002, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑499/99, EU:C:2002:408, punt 37.

( 37 ) Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Franza, C‑214/07, EU:C:2008:343, punt 44.

( 38 ) Sentenzi tal-14 ta’ Frar 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C‑419/06, mhux ippubblikata, EU:C:2008:89, punt 40; u tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90, punt 67 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 39 ) Sentenza tas-26 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑404/00, EU:C:2003:373, punt 46.

( 40 ) Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑610/10, EU:C:2012:781, punt 71 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 41 ) Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑610/10, EU:C:2012:781, punt 72 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 42 ) Ara s-sentenza tas-6 ta’ Diċembru 2007, Il-Kummisjoni vs L-Italja, C‑280/05, mhux ippubblikata, EU:C:2007:753, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 43 ) Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummisjoni vs Spanja, C‑610/10, EU:C:2012:781, punt 104 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 44 ) Sentenzi tat-13 ta’ Ottubru 2011, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑454/09, mhux ippubblikata, EU:C:2011:650, punti 38 sa 42; tal-14 ta’ April 2011, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja, C‑331/09, EU:C:2011:250, punti 60 sa 65; u tal-11 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑610/10, EU:C:2012:781, punti 73 sa 75.

( 45 ) Ara l-punt 51 u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 38 iktar ’il fuq.

( 46 ) Ara, inter alia, is-sentenza tad-9 ta’ Lulju 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑63/14, EU:C:2015:458, punt 62 u 63.

( 47 ) Ara l-punt 45 iktar ’il fuq.

( 48 ) Sentenza tal-11 ta’ Settembru 2014, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑527/12, EU:C:2014:2193, punti 40 sa 42.

( 49 ) Ara, inter alia, is-sentenza tat-12 ta’ Frar 2015, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑37/14, mhux ippubblikata, EU:C:2015:90, punt 67, u l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Il-Kummissjoni vs Franza, C‑214/07, EU:C:2008:343, punt 48.

( 50 ) Ara l-punt 44 iktar ’il fuq.

( 51 ) Artikolu 3(3) TUE.

( 52 ) Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2012, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑610/10, EU:C:2012:781, punt 104 u l-ġurisprudenza ċċitata.

( 53 ) Avviż mill-Kummissjoni, Lejn implimentazzjoni effettiva tad-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jordnaw lill-Istati Membri biex tiġi rkuprata Għajnuna mill-Istat inkompatibbli li ngħatat kontra l-liġi, ĠU 2007 C 272, p. 4, punt 67.

( 54 ) Avviż mill-Kummissjoni, Lejn implimentazzjoni effettiva tad-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jordnaw lill-Istati Membri biex tiġi rkuprata Għajnuna mill-Istat inkompatibbli li ngħatat kontra l-liġi, ĠU 2007 C 272, p. 4, punt 67.

( 55 ) Il-Kummissjoni ma ressqet l-ebda evidenza lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-attivitajiet ta’ United Textiles qed ikomplu. Għall-kuntrarju, id-deċiżjoni ta’ rkupru tgħid, fil-premessa 13, li l-impjanti tal-impriża ilhom ma joperaw mill-2008, minħabba nuqqas ta’ kapital operattiv. Min-naħa tagħha, il-Greċja tissottometti li meta impriża tiġi ddikjarata insolventi, l-uniku mod kif l-attivitajiet tagħha jkomplu, skont id-dritt Grieg, huwa bl-awtorizzazzjoni tal-qorti tal-insolvenza jew b’deċiżjoni tal-laqgħa tal-kredituri. Il-Greċja informat lill-Kummissjoni permezz ta’ ittri tat-12 ta’ Novembru 2014 u tal-15 ta’ Mejju 2015 li dan ma kienx il-każ. F’dan l-isfond, nikkunsidra li l-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni waqt is-seduta dwar il-possibbiltà ta’ kontinwazzjoni de facto tal-attivitajiet ta’ United Textiles ma humiex biżżejjed biex jissodisfaw l-oneru tal-prova li jinsab fuqha (ara l-punt 34 iktar ’il fuq).