OPINJONI TAL-AVUKAT ĠENERALI

SHARPSTON

ippreżentati fis-26 ta’ Jannar 2016 1 ( 1 )

Kawża C‑601/15 PPU

J. N.

[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Raad van State (kunsill tal-Istat, il-Pajjiżi l-Baxxi)]

“Proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari — Ċittadin ta’ pajjiż terz, li ppreżenta applikazzjoni għall-ażil, miżmum f’detenzjoni minħabba raġunijiet ta’ protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku, fis-sens tal-punt (e) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 2013/33/UE — Ċittadin li għandu d-dritt li jibqa’ fl-Istat Membru matul l-eżami tal-applikazzjoni tiegħu għall-ażil, skont l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2013/32/UE — Assenza ta’ proċedura ta’ tneħħija pendenti — Validità tal-punt (e) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva 2013/33/UE, fid-dawl tal-Artikolu 6 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea”

1. Id-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2013, li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar l-‘akkoljenza’”) ( 2 ), fiha lista ta’ raġunijiet li għalihom Stat Membru jista’ jordna d-detenzjoni ta’ persuna li titlob il-protezzjoni internazzjonali. Fost dawn ir-raġunijiet hemm dik ikkontemplata fil-punt (e) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, dwar il-“protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika” (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjoni kontenzjuża”). Permezz tat-talba tiegħu għal deċiżjoni preliminari, ir-Raad van State (kunsill tal-Istat) jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-konformità ta’ din id-dispożizzjoni mad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà, iggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”). Din il-kwistjoni waslet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ kawża li tirrigwarda deċiżjoni tal-14 ta’ Settembru 2014, li ordnat id-detenzjoni fil-Pajjiżi l-Baxxi ta’ applikant għall-ażil ikkundannat diversi drabi fil-kamp kriminali, prinċipalment minħabba serq, u li kien is-suġġett ta’ ordni ta’ tneħħija flimkien ma’ projbizzjoni fuq id-dħul qabel ma ppreżenta l-aħħar talba għall-ażil tiegħu.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt internazzjonali

Il-Konvenzjoni ta’ Genève

2. Skont l-Artikolu 31(1) tal-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit-28 ta’ Lulju 1951 u li daħlet fis-seħħ fit-22 ta’ April 1954 ( 3 ), kif issupplimentata bil-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York fil-31 ta’ Jannar 1967, li daħal fis-seħħ fl-4 ta’ Ottubru 1967 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”), l-Istati kontraenti ma għandhomx japplikaw sanzjonijiet kriminali, minħabba d-dħul jew is-soġġorn illegali tagħhom, għar-refuġjati li, wara li jaslu direttament mit-territorju fejn ħajjithom jew il-libertà tagħhom kienet mhedda fis-sens previst fl-Artikolu 1 tal-imsemmija konvenzjoni, jidħlu jew isibu ruħhom fit-territorju tagħhom mingħajr permess, bil-kundizzjoni li huma jippreżentaw ruħhom mingħajr dewmien quddiem l-awtoritajiet u jagħtuhom raġunijiet li jkunu validi għad-dħul jew għall-preżenza illegali tagħhom.

3. Skont l-Artikolu 32(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève, l-Istati kontraenti jistgħu jkeċċu refuġjat li jsib ruħu fit-territorju tagħhom illegalment biss jekk ikun hemm raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubblika.

Il-KEDB

4. Intitolat “Id-dritt għal-libertà u għas-sigurtà”, l‑Artikolu 5 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il‑“KEDB”) jipprovdi: “1. Kulħadd għandu d-dritt għal-libertà u għas-sigurtà tal-persuna. Ħadd ma għandu jiġi ipprivat mil-libertà tiegħu ħlief fil-każijiet li ġejjin u skont il-proċedura preskritta bil-liġi: (a) id-detenzjoni skont il-liġi ta’ persuna wara li tinsab ħatja minn qorti kompetenti; (b) l-arrest jew id-detenzjoni skont il-liġi ta’ persuna għal nuqqas ta’ tħaris ta’ ordni skont il-liġi ta’ qorti jew sabiex jiġi żgurat it-twettiq ta’ xi obbligu preskritt mil-liġi; (ċ) l-arrest jew detenzjoni skont il-liġi ta’ persuna effettwata sabiex tiġi miġjuba quddiem l-awtorità legali kompetenti fuq suspett raġonevoli li tkun ikommettiet reat jew meta jkun meqjus raġonevolment meħtieġ biex jiġi evitat li tikkommetti reat jew li taħrab wara li tkun għamlet reat; (d) id-detenzjoni ta’ minuri b’ordni skond il-liġi għall-iskop ta’ sorveljanza edukattiva jew id-detenzjoni tiegħu skont il-liġi sabiex jiġi miġjub quddiem l-awtorità legali kompetenti; (e) id-detenzjoni skont il-liġi ta’ persuni biex jiġi evitat it-tixrid ta’ mard infettiv, ta’ persuni mhux f’sensihom, addetti għall-alkohol jew għad-drogi jew vagabondi; (f) l-arrest jew id-detenzjoni skont il-liġi ta’ persuna biex jiġi evitat li tidħol mingħajr awtorità fil-pajjiż jew ta’ persuna li kontra tagħha tkun qed issir kawża għad-deportazzjoni jew għall-estradizzjoni. 2. Kull min ikun arrestat għandu jiġi nfurmat minnufih, f’lingwa li jifhem, dwar ir-raġunijiet tal-arrest tiegħu u dwar kull akkuża kontra tiegħu. 3. Kull min ikun arrestat jew detenut skont id-disposizzjonijiet tal-paragrafu (1)(ċ) ta’ dan l-Artikolu għandu jinġieb minnufih quddiem imħallef jew funzjonarju ieħor awtorizzat b’liġi biex jeżerċita setgħa ġudizzjarja u jkollu dritt għal proċeduri fi żmien raġonevoli jew għal ħelsien waqt pendenza tal-proċeduri. […] 4. Kull min ikun ipprivat mil-libertà tiegħu b’arrest jew detenzjoni jkollu dritt li jagħmel proċeduri biex il-legalità tad-detenzjoni tiegħu tiġi deċiża malajr minn qorti u l-libertà tiegħu tiġi ordnata jekk id-detenzjoni ma tkunx skont il-liġi. 5. Kull min ikun vittma ta’ arrest jew detenzjoni bi ksur tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu jkollu dritt esegwibbli għal kumpens.”

5. Intitolat “Deroga fi żmienijiet ta’ emerġenza”, l-Artikolu 15 tal-KEDB jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu li, “[f]i żmien ta’ gwerra jew ta’ emerġenza oħra pubblika li thedded il-ħajja tan-nazzjon kull Parti Għolja Kontraenti tista’ tieħu miżuri li jnaqqsu l-obbligi tagħha skont il-Konvenzjoni safejn ikun rigorożament meħtieġ mill-esiġenzi tas-sitwazzjoni, basta li dawk il-miżuri ma jkunux inkonsistenti ma’ l-obbligi l-oħra tagħha skont il-liġi internazzjonali”. Id-dritt għal-libertà u għas-sigurtà jaqa’ taħt dawk li minnhom l-Istati kontraenti jistgħu jidderogaw f’tali ċirkustanzi ( 4 ).

Id-dritt tal-Unjoni

It-TUE u t-TFUE

6. L-Artikolu 4(2) TUE jipprovdi fost oħrajn li l-Unjoni Ewropea “għandha tirrispetta l-funzjonijiet Statali essenzjali tagħhom, inkluż dawk li jassiguraw […] iż-żamma ta’ l-ordni pubbliku u l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali”, u li din tal-aħħar “tibqa’ r-responsabbiltà unika ta’ kull Stat Membru”.

7. Id-drittijiet, il-libertajiet u l-prinċipji ddikjarati fil-Karta għandhom jiġu interpretati, skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 6(1) TUE, konformement mad-dispożizzjonijiet ġenerali tat-Titolu VII tal-Karta li jirregolaw l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tagħha u b’kont debitu meħud tal-ispjegazzjonijiet imsemmija fil-Karta, li jindikaw is-sorsi ta’ dawk id-dispożizzjonijiet.

8. Skont l-Artikolu 72 TFUE, il-politika tal-Unjoni mħaddma skont it-Titolu V tat-tielet parti ta’ dan it-trattat, iddedikat għall-ispazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja, ma għandux jolqot l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet tal-Istati Membri rigward iż-żamma tal-ordni pubbliku u s-salvagwardja tas-sigurtà interna. L-Artikolu 78(1) TFUE, li jinsab taħt l-istess titolu, jipprovdi li l-Unjoni għandha tiżviluppa politika komuni dwar l-ażil, il-protezzjoni sussidjarja u l-protezzjoni temporanja bil-għan li toffri status xieraq lil kull ċittadin ta’ pajjiż terz li jeħtieġ protezzjoni internazzjonali u bil-għan li tiżgura l-ħarsien tal-prinċipju ta’ non-refoulement. Dan l-artikolu jkompli billi jipprovdi li din il-politika għandha tkun konformi, b’mod partikolari, mal-Konvenzjoni ta’ Genève.

Il-Karta

9. Skont l-Artikolu 6 tal-Karta, kull persuna għandha d-dritt għal-libertà u għas-sigurtà.

10. L-Artikolu 51(1) tal-Karta jistipula inter alia li d-dispożizzjonijiet tal-Karta huma intiżi għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji tal-Unjoni b’osservanza tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u għall-Istati Membri wkoll biss meta jkunu qed jimplementaw il-liġi tal-Unjoni.

11. Intitolat “L-ambitu u l-interpretazzjoni ta’ drittijiet u ta’ prinċipji”, l-Artikolu 52 tal-Karta, li jinsab taħt it-Titolu VII tagħha, intitolat “Dispożizzjonijiet ġenerali li jirregolaw l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-Karta”, jipprovdi dan li ġej: “1. Kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minn din il-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l-essenza ta’ dawk id-drittijiet u l-libertajiet. Bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jsiru limitazzjonijiet f’dawk il-każijiet biss fejn ikun meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn. [...] 3. Safejn din il-Karta fiha drittijiet li jikkorrispondu għal drittijiet iggarantiti mill-[KEDB], it-tifsira u l-ambitu ta’ dawk id-drittijiet għandhom ikunu l-istess bħal dawk stabbiliti [minn din il-konvenzjoni]. Din id-dispożizzjoni ma żżommx lil-liġi ta’ l-Unjoni milli jipprevedi protezzjoni aktar estensiva. [...] 7. L-ispjegazzjonijiet imfassla bħala gwida għall-interpretazzjoni ta’ din il-Karta għandhom jingħataw il-kunsiderazzjoni dovuta mill-qrati ta’ l-Unjoni u ta’ l-Istati Membri.”

Id-Direttiva dwar l-“akkoljenza”

12. Il-preambolu tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jesponi b’mod partikolari li politika komuni dwar l-ażil, inkluża Sistema Komuni Ewropea tal-Ażil, hija parti kostitwenti tal-għan tal-Unjoni biex tistabbilixxi progressivament żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja miftuħa għal dawk li, imġiegħla minn ċirkustanzi, ifittxu b’mod leġittimu protezzjoni fl-Unjoni ( 5 ). Dejjem skont dan il-preambolu, id-detenzjoni tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali għandha tkun applikata skont il-prinċipju sottostanti li persuna ma għandhiex tinżamm f’detenzjoni għall-unika raġuni li hija tkun qed tfittex protezzjoni skont, b’mod partikolari, l-obbligi legali internazzjonali tal-Istati Membri u skont l-Artikolu 31 tal-Konvenzjoni ta’ Genève ( 6 ). L-applikanti jistgħu jinżammu f’detenzjoni biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali ddefiniti b’mod ċar ħafna fid-Direttiva dwar l-“akkoljenza” u b’osservanza tal-prinċipji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità fir-rigward kemm tal-forma kif ukoll tal-iskop ta’ tali detenzjoni ( 7 ). Barra minn hekk, id-detenzjoni ma għandhiex taqbeż iż-żmien raġonevolment meħtieġ sabiex jitlestew il-proċeduri rilevanti ( 8 ). Skont il-premessa 17 tal-imsemmija direttiva, “[i]r-raġunijiet għad-detenzjoni stabbiliti f’din id-Direttiva huma mingħajr preġudizzju għar-raġunijiet l-oħra ta’ detenzjoni, inklużi r-raġunijiet ta’ detenzjoni fil-qafas tal-proċedimenti kriminali, li jkunu applikabbli taħt il-liġi nazzjonali, mhux relatati mal-applikazzjoni għal protezzjoni nazzjonali ta’ ċittadin ta’ pajjiż terzi jew persuna apolida”. Fl-aħħar nett, il-preambolu tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jippreċiża li din tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti, b’mod partikolari, mill-Karta u li l-għanijiet tagħha huma kemm li tiżgura r-rispett sħiħ tad-dinjità tal-bniedem kif ukoll li tippromwovi l-applikazzjoni, b’mod partikolari, tal-Artikolu 6 tal-Karta ( 9 ).

13. Skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”: “[...] (a) ‘applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali[’] tfisser applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali kif definita fl-Artikolu 2(h) tad-[Direttiva dwar il-‘klassifikazzjoni’ ( 10 )]; (b) ‘applikant’ tfisser ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida li għamlet applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li fir-rigward tagħha tkun għadha ma tteħditx deċizjoni finali; […] (h) ‘detenzjoni’ tfisser restrizzjoni ta’ applikant minn Stat Membru f’post partikulari, fejn l-applikant ikun imċaħħad mil-libertà ta’ moviment tiegħu jew tagħha [ ( 11 ) ]; […]”

14. L-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, intitolat “Detenzjoni”, jipprovdi kif ġej: “1. L-Istati Membri m’għandhomx iżommu persuna f’detenzjoni għall-unika raġuni li huwa jew hija applikant(a) skont id-[Direttiva dwar il-‘proċeduri’ ( 12 )]. 2. Meta jkun meħtieġ u fuq il-bażi ta’ valutazzjoni individwali ta’ kull każ, l-Istati Membri jistgħu jżommu applikant f’detenzjoni, sakemm miżuri inqas dixxiplinari oħra ma jistgħux ikunu applikati b’mod effettiv. 3. Applikant jista’ jinżamm f’detenzjoni biss: (a) sabiex tiġi determinata, aċċertata jew ivverifikata l-identità jew in-nazzjonalità tiegħu jew tagħha; (b) sabiex jiġu determinati dawk l-elementi li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u li ma jkunux ottenibbli fin-nuqqas ta’ detenzjoni b’mod partikolari fejn ikun hemm riskju li l-applikant jaħrab; (c) sabiex tittieħed deċiżjoni, fil-kuntest ta’ proċedura, fuq id-dritt tal-applikant sabiex jidħol fit-territorju; (d) meta huwa jew hija jinżammu f’detenzjoni soġġetti għal proċedura ta’ ritorn skont id-[Direttiva dwar ir-‘ritorn’ ( 13 )] sabiex iħejju r-ritorn u/jew iwettqu l-proċess ta’ tneħħija, u l-Istat Membru konċernat jkun jista’ jiddeċiedi abbażi ta’ kriterji oġġettivi, inkluż li huwa jew hija diġà kellhom l-opportunità li jaċċessaw il-proċedura tal-asil, li hemm raġunijiet raġonevoli biex jemmen li huwa jew hija qed japplikaw għall-protezzjoni internazzjonali sempliċiment sabiex itawwlu jew jipprevjenu l-infurzar tad-deċiżjoni ta’ ritorn; (e) meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika jeħtieġu hekk; (f) skont l-Artikolu 28 tar-[Regolament ‘Dublin III’ ( 14 )]. Ir-raġunijiet għad-detenzjoni għandhom jiġu stipulati fil-liġi nazzjonali. 4. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li r-regoli rigward l-alternattivi għad-detenzjoni, bħal rappurtaġġ regolari lill-awtoritajiet, id-depożitu ta’ garanzija finanzjarja, jew l-obbligu li joqgħod f’żona ġeografika indikata, huma stipulati fil-liġi nazzjonali.”

15. L-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, intitolat “Garanziji għal applikanti detenuti”, jipprovdi b’mod partikolari: “1. Applikant għandu jiġi detenut biss għal żmien qasir kemm jista’ jkun u għandu jinżamm detenut biss sakemm ikunu applikabbli r-raġunijiet stipulati fl-Artikolu 8(3). Il-proċeduri amministrattivi relevanti għar-raġunijiet għad-detenzjoni stipulati fl-Artikolu 8(3) għandhom jiġi eżegwiti bid-diliġenza dovuta. Dewmien fl-ipproċessar tal-proċeduri amministrattivi li ma jistgħux ikunu attribwiti lill-applikant m’għandux jiġġustifika l-kontinwazzjoni tad-detenzjoni. 2. Id-detenzjoni tal-applikanti għandha tiġi ordnata bil-miktub minn awtoritajiet ġudizzjarji jew amministrattivi. L-ordni tad-detenzjoni għandha tiddikjara r-raġunijiet fil-fatt u bi dritt li fuqhom hija bbażata. 3. Fejn id-detenzjoni tiġi ordnata minn awtoritajiet amministrattivi, l-Istati Membri għandhom jipprevedu rieżami ġudizzjarju minnufih tal-legalità tad-detenzjoni li jiġi mwettaq ex officio u/jew fuq talba tal-applikant. Meta jitwettaq ex officio tali rieżami għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli mill-bidu tad-detenzjoni. Meta jitwettaq fuq talba tal-applikant, huwa għandu jiġi deċiż mill-aktar fis possibbli wara t-tnehdija tal-proċedimenti rilevanti. […] Meta, b’riżultat tar-rieżami ġudizzjarju, id-detenzjoni tinstab li kienet illegali, l-applikant ikkonċernat għandu jinħeles minnufih. 4. L-applikanti detenuti għandhom jiġu infurmati minnufih bil-miktub, f’lingwa li jifhmu jew li huma raġonevolment mistennija li jifhmu, dwar ir-raġunijiet għad-detenzjoni u l-proċeduri stabbiliti fil-liġi nazzjonali għall-kontestazzjoni tal-ordni tad-detenzjoni, kif ukoll dwar il-possibbiltà li jitolbu assistenza u rappreżentanza legali mingħajr ħlas. 5. Id-detenzjoni għandha tiġi riveduta minn awtorità ġudizzjarja f’intervalli raġonevoli ta’ żmien, ex officio u/jew fuq talba tal-applikant ikkonċernat, b’mod partikolari kull meta din tkun għal perjodu estiż, iqumu ċirkostanzi relevanti jew issir disponibbli informazzjoni ġdida li jista’ jkollhom effett fuq il-legalità tad-detenzjoni. […]”

Id-Direttiva dwar il-“proċeduri”

16. Skont l-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva dwar il-“proċeduri” għandha l-għan li jiġu stabbiliti proċeduri komuni għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali konformement mad-Direttiva dwar il-“klassifikazzjoni”.

17. L-Artikolu 2(q) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jiddefinixxi essenzjalment l-“applikazzjoni sussegwenti” bħala applikazzjoni oħra għall-protezzjoni internazzjonali li ssir wara li tkun ittieħdet deċiżjoni finali dwar applikazzjoni preċedenti.

18. L-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-applikanti għandhom jitħallew jibqgħu fl-Istat Membru, għall-finijiet tal-proċedura biss, sa meta l-awtorità determinanti tkun ħadet deċiżjoni fl-ewwel istanza fuq l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali u li dan id-dritt ma jikkostitwixxix intitolament għall-permess ta’ residenza. Skont il-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu eċċezzjoni biss fejn, fost oħrajn, persuna tagħmel applikazzjoni sussegwenti kif imsemmi fl-Artikolu 41 tal-imsemmija direttiva.

19. L-Artikolu 26 jesponi, essenzjalment, li l-Istati Membri ma jistgħux iżommu persuna f’detenzjoni għar-raġuni biss li hija tkun applikant, li r-raġunijiet għal u l-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni kif ukoll il-garanziji disponibbli għall-applikanti detenuti għandhom ikunu konformi mad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” u li d-detenzjoni għandha tkun akkumpanjata bil-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju mħaffef taħt din l-aħħar direttiva.

20. Skont l-Artikolu 33(2)(d) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, l-Istati Membri jistgħu jqisu applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali bħala inammissibbli biss jekk l-applikazzjoni tkun applikazzjoni sussegwenti, li fiha ma jirriżultaw jew ma jkunu ġew ippreżentati mill-applikant ebda elementi jew sejbiet ġodda relatati mal-eżami dwar jekk l-applikant jissodisfax ir-rekwiżiti biex jikkwalifika bħala benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali taħt id-Direttiva dwar il-“klassifikazzjoni”.

21. L-Artikolu 40(2) ta’ din id-direttiva jipprovdi li, għall-finijiet tat-teħid ta’ deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà taħt l-Artikolu 33(2)(d) ta’ din l-istess direttiva, applikazzjoni sussegwenti għandha l-ewwel tkun suġġetta għal eżami preliminari dwar jekk ikunux instabu jew ġewx ippreżentati mill-applikant elementi jew sejbiet ġodda dwar l-eżami intiż li jiddetermina jekk l-applikant jissodisfax ir-rekwiżiti biex jikkwalifika bħala benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali taħt id-Direttiva dwar il-“klassifikazzjoni”. L-Artikolu 40(3) jipprovdi, essenzjalment, li l-applikazzjoni tiġi eżaminata ulterjorment jekk l-eżami preliminari jiżvela elementi jew konklużjonijiet ġodda li jżidu sostanzjalment il-probabbiltà li l-applikazzjoni tintlaqa’ favorevolment. Min-naħa l-oħra, jekk dan ma jkunx il-każ, l-applikazzjoni titqies inammissibbli skont il-paragrafu 5 tal-imsemmi artikolu, fis-sens tal-Artikolu 33(2)(d) tal-imsemmija direttiva.

22. L-Artikolu 41(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu jagħmlu eċċezzjoni mid-dritt li wieħed jibqa’ fit-territorju fejn persuna tkun ippreżentat l-ewwel applikazzjoni sussegwenti, li ma tiġix eżaminata iktar konformement mal-Artikolu 40(5), sempliċement sabiex jittawwal jew jixxekkel l-infurzar ta’ deċiżjoni li twassal għat-tneħħija immedjata tagħha minn dak l-Istat Membru kkonċernat, jew tippreżenta applikazzjoni sussegwenti oħra għall-protezzjoni internazzjonali fl-istess Stat Membru wara li tkun ittieħdet deċiżjoni finali li qieset l-ewwel applikazzjoni sussegwenti bħala inammissibbli taħt l-imsemmi Artikolu 40(5) jew wara li tkun ittieħdet deċiżjoni finali li rrifjutat dik l-applikazzjoni bħala infondata. Din id-deroga hija madankollu possibbli biss jekk il-prinċipju ta’ non-refoulement ikun qiegħed jiġi osservat.

Id-Direttiva dwar ir-“ritorn”

23. Skont l-Artikolu 2(1) tagħha, id-Direttiva dwar ir-“ritorn” tapplika għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fit-territorju ta’ Stat Membru illegalment.

24. L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva fih, b’mod partikolari, id-definizzjonijiet li ġejjin: “[…] (2) ‘soġġorn illegali’ tfisser il-preżenza fit-territorju ta’ Stat Membru, ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li ma jissodisfax, jew m’għadux jissodisfa l-kondizzjonijiet ta’ dħul kif stabbiliti fl-Artikolu 5 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jew kondizzjonijiet oħrajn għal dħul, soġġorn jew residenza f’dak l-Istat Membru; […] (4) ‘deċiżjoni ta’ ritorn’ tfisser deċiżjoni jew att amministrattiv jew ġudizzjarju, li jgħid jew jiddikjara li s-soġġorn ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz hija illegali u li jimponi jew jiddikjara l-obbligu ta’ ritorn; (5) ‘tneħħija’ tfisser l-infurzar ta’ l-obbligu ta’ ritorn, jiġifieri t-trasport fiżiku barra mill-Istat Membru; […]”

25. L-Artikolu 7(4) jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu ma jagħtux perijodu ta’ żmien għat-tluq volontarju jew jistgħu jagħtu perijodu iqsar minn sebat ijiem fil-kuntest ta’ deċiżjoni ta’ ritorn b’mod partikolari jekk il-persuna kkonċernata tippreżenta riskju għall-ordni pubbliku, is-sigurtà pubblika jew is-sigurtà nazzjonali.

26. Skont l-Artikolu 8(1), l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jinfurzaw id-deċiżjoni ta’ ritorn jekk ma jkun ingħata l-ebda perijodu għat-tluq volontarju jew jekk l-obbligu ta’ ritorn ma jkunx ġie osservat fit-terminu mogħti għat-tluq volontarju.

27. Skont l-Artikolu 11(1), id-deċiżjonijiet ta’ ritorn għandhom ikunu akkumpanjati minn projbizzjoni fuq id-dħul jekk ma jkun ingħata l-ebda perijodu għat-tluq volontarju jew jekk l-obbligu ta’ ritorn ma jkunx ġie osservat. Fil-każijiet l-oħra, tista’ tingħata projbizzjoni fuq id-dħul, iżda dan ma huwiex obbligatorju. L-Artikolu 11(2) jipprovdi li t-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul għandu jiġi stabbilit billi jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ individwali u, bħala prinċipju, ma għandux jeċċedi ħames snin, ħlief jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun milqut b’dik il-projbizzjoni jkun ta’ theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali. F’dan l-aħħar każ, il-projbizzjoni fuq id-dħul tista’ tiġi estiża sa għaxar snin. Skont il-paragrafu 5 ta’ dan l-artikolu, dawn ir-regoli huma mingħajr preġudizzju għad-dritt għal protezzjoni internazzjonali.

28. L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar ir-“ritorn” jipprovdi kif ġej: “Dment li ma jistgħux jiġu applikati b’mod effettiv miżuri oħrajn suffiċjenti iżda inqas koersivi fil-każ speċifiku, l-Istati Membri jistgħu biss iżommu f’detenzjoni ċittadin ta’ pajjiż terz, li hu suġġett għal proċeduri ta’ ritorn biex jitħejja r-ritorn u/jew jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija, partikolarment meta: (a) jkun hemm riskju ta’ ħarba jew (b) iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat jevita jew ifixkel it-tħejjija tar-ritorn jew il-proċess ta’ tneħħija Kwalunkwe detenzjoni għandha tkun għal perijodu kemm jista’ jkun qasir u għandha tinżamm biss sakemm l-arranġamenti ta’ tneħħija jkunu qed isiru u jitwettqu bid-diliġenza dovuta.”

Id-dritt Olandiż

Il-liġi tal-2000 dwar il-barranin

29. Il-liġi tal-2000 dwar il-barranin (Vreemdelingenwet 2000) tipprovdi, fl-Artikoli 8 u 59b tagħha, li:

Id-digriet tal-2000 dwar il-barranin

30. L-Artikolu 3.1 tad-digriet tal-2000 dwar il-barranin (Vreemdelingenbesluit 2000) jipprovdi b’mod partikolari li l-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil għandha l-konsegwenza, bħala prinċipju, li t-tneħħija ma tistax titwettaq, ħlief jekk, b’mod partikolari, il-barrani jkun ippreżenta applikazzjoni sussegwenti wara li applikazzjoni sussegwenti preċedenti tkun ġiet iddikjarata inammissibbli definittivament jew tkun ġiet miċħuda definittivament bħala manifestament infondata, mingħajr ma jkunu ħarġu elementi jew fatti ġodda li jistgħu jkunu rilevanti għall-evalwazzjoni tal-applikazzjoni.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari

31. Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, J. N., huwa ċittadin Tuneżin, li daħal fil-Pajjiżi l-Baxxi fit-23 ta’ Settembru 1995. Hemmhekk huwa ppreżenta applikazzjoni għall-ażil, li ġiet miċħuda fit-18 ta’ Jannar 1996. Ir-rikors ta’ J. N. kontra dik id-deċiżjoni ġie miċħud fil-5 ta’ Ġunju 1997.

32. J. N. ippreżenta applikazzjoni sussegwenti għall-ażil fid-19 ta’ Diċembru 2012, li huwa rtira fl-24 ta’ Diċembru tal-istess sena.

33. Fit-8 ta’ Lulju 2013, J. N. ippreżenta applikazzjoni sussegwenti oħra għall-ażil. Permezz ta’ deċiżjoni tat-8 ta’ Jannar 2014 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ ritorn”), l-iStaatssecretaris van Veiligheid en Justitie (segretarju tal-Istat għas-sigurtà u għall-ġustizzja, iktar ’il quddiem is-“segretarju tal-Istat”) ċaħad din l-applikazzjoni u ordna lil J. N. biex jitlaq immedjatament mit-territorju tal-Unjoni. Id-deċiżjoni ta’ ritorn kienet akkumpanjata bi projbizzjoni fuq id-dħul fuq dak l-istess territorju għal perijodu ta’ għaxar snin. Ir-rikors ta’ J. N. kontra dik id-deċiżjoni ġie miċħud mir-Rechtbank Den Haag (qorti ta’ Den Haag), li tinsab f’Amsterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi), permezz ta’ sentenza tal-4 ta’ April 2014. Dik is-sentenza saret finali.

34. Barra minn hekk, bejn il-25 ta’ Novembru 1999 u s-17 ta’ Ġunju 2015, J. N. wettaq 36 reat, li jikkonsistu prinċipalment f’serq. Huwa rċieva 21 kundanna kriminali għal dawn il-fatti, u l-pieni imposti varjaw minn multa għal tliet xhur priġunerija.

35. Fis-27 ta’ Frar 2015, J. N., li dakinhar kien qed jiskonta piena ta’ priġunerija (“strafrechtelijke detentie”), ippreżenta l-aħħar applikazzjoni sussegwenti għall-ażil tiegħu (iktar ’il quddiem l-“aħħar applikazzjoni għall‑ażil”). Il-qorti tar-rinviju tindika li, skont il-ġurisprudenza tagħha, dan il-fatt kellu l-effett li jinvalida ipso jure d-deċiżjoni ta’ ritorn minn dik id-data. Fil-każ ta’ rifjut tal-applikazzjoni għall-ażil, is-segretarju tal-Istat ikollu, jekk ikun il-każ, jadotta deċiżjoni ġdida ta’ ritorn.

36. Bi tweġiba għal mistoqsija bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Olandiż indika li, fid-29 ta’ Mejju 2015, id-dipartiment tal-immigrazzjoni u tan-naturalizzazzjoni (Immigratie- en Naturalisatiedienst) tal-ministeru tas-sigurtà u tal-ġustizzja (Ministerie van Veiligheid en Justitie) kien informa lil J. N. li kellu l-intenzjoni jirrifjuta l-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil. Madankollu, l-awtorità kompetenti għadha ma ddeċidietx fuq din l-applikazzjoni.

37. Fl-1 ta’ Lulju 2015, J. N. ġie kkundannat għal piena ta’ priġunerija ta’ tliet xhur minħabba serq kif ukoll għall-ksur tal-projbizzjoni fuq id-dħul fit-territorju tal-Unjoni ( 15 ). Kif kien qiegħed jiskonta din il-piena, is-segretarju tal-Istat iddeċieda, fit-23 ta’ Lulju 2015, li jsirlu eżami mediku, li minnu rriżulta li l-imsemmi applikant ma kienx f’pożizzjoni li jinstema’ fir-rigward tal-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil.

38. Fl-14 ta’ Settembru 2015, fi tmiem din il-piena ta’ priġunerija, is-segretarju tal-Istat ordna li J.N. jinżamm f’detenzjoni amministrattiva tal-barranin (“vreemdelingenbewaring”) ( 16 ). Filwaqt li indika li, minn wara l-preżentazzjoni tal-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil, J. N. kien qed joqgħod legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi skont l-Artikolu 8(f) tal-liġi tal-2000 dwar il-barranin, is-segretarju tal-Istat sostna li huwa għandu jinżamm f’detenzjoni peress li huwa kien “issuspettat jew kien ikkundannat minħabba reat” u li huwa kien jirrappreżenta għaldaqstant perikolu għall-ordni pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 59(b)(1)(d) tal-liġi tal-2000 dwar il-barranin ( 17 ). Id-deċiżjoni kontenzjuża ssemmi, b’mod partikolari, diversi reati kommessi minn J. N., minħabba li huwa ma għandux mezzi għall-għajxien u lanqas domiċilju jew residenza fissa, kif ukoll minħabba l-fatt li huwa jindika li ma jridx jitlaq mill-Pajjiżi l-Baxxi minkejja d-deċiżjoni ta’ ritorn mogħtija kontrih ( 18 ). Id-deċiżjoni kontenzjuża tipprevedi wkoll it-tpoġġija tiegħu fis-sezzjoni tal-kura speċjali taċ-ċentru ta’ detenzjoni indikat, sabiex jittieħed kont tal-istat ta’ saħħtu ( 19 ).

39. Ir-Rechtbank Den Haag (qorti ta’ Den Haag) ċaħdet, b’sentenza tat-28 ta’ Settembru 2015, ir-rikors ippreżentat minn J. N. kontra d-deċiżjoni kontenzjuża li bih kien talab, fuq kollox, kumpens għad-danni.

40. Fir-rikors tiegħu kontra dik is-sentenza ppreżentat quddiem il-qorti tar-rinviju, J. N. isostni, b’mod partikolari, li l-miżura ta’ detenzjoni li għaliha huwa suġġett tmur kontra l-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB, peress li din id-dispożizzjoni tippermetti ċaħda tal-libertà biss għall-finijiet ta’ tneħħija. Din id-dispożizzjoni ma tistax tiġġustifika miżura ta’ detenzjoni li tolqot ċittadin ta’ pajjiż terz li jirrisjedi legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi.

41. Huwa f’dan il-kuntest li r-Raad van State (kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

Fuq il-proċedura b’urġenza

42. Permezz ta’ ittra tas-17 ta’ Novembru 2015, ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess ġurnata, il-qorti tar-rinviju talbet li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jkun suġġett għall-proċedura b’urġenza prevista fl-Artikoli 23a tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem l-“Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja”) u 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-qorti tar-rinviju sostniet f’din l-ittra li J. N. kien jinsab imċaħħad mil-libertà tiegħu. Hija ppreċiżat madankollu li J. N. ma jinsabx, b’effett mit-23 ta’ Ottubru 2015, f’detenzjoni amministrattiva tal-barranin, iżda f’detenzjoni kriminali ( 21 ). Il-qorti tar-rinviju indikat, madankollu, li fi tmiem dik il-piena (jiġifieri fl-1 ta’ Diċembru 2015), J. N. ser jinżamm ċertament f’detenzjoni mill-ġdid u dan skont il-prassi tas-segretarju tal-Istat.

43. Fl-24 ta’ Novembru 2015, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tilqa’ t-talba tal-qorti tar-rinviju intiża li tissuġġetta r-rinviju għal deċiżjoni preliminari għall-proċedura b’urġenza u dehrilha li l-portata tad-domanda magħmula kienet tistħoqqilha l-attenzjoni tal-Awla Manja. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li kien xieraq li l-fażi bil-miktub tal-proċedura ma tkunx limitata (kif jipprevedi l-Artikolu 109 tar-Regoli tal-Proċedura) għal dawk il-partijiet biss li jużaw il-lingwa tal-proċedura (f’dan il-każ, il-partijiet fil-kawża prinċipali, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea). Għaldaqstant, skont l-Artikolu 24 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija stiednet lill-partijiet u lil dawk ikkonċernati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jieħdu pożizzjoni bil-miktub fuq sensiela ta’ mistoqsijiet.

44. Fl-1 ta’ Diċembru 2015, il-qorti tar-rinviju bagħtet ittra lill-Qorti tal-Ġustizzja fejn indikat li s-segretarju tal-Istat kien adotta, f’dik l-istess data, deċiżjoni ġdida ta’ detenzjoni amministrattiva tal-barranin li tikkonċerna lil J. N. Minnha jirriżulta li d-detenzjoni issa kienet ibbażata fuq l-Artikolu 59(b)(1)(b) u (d) tal-liġi tal-2000 dwar il-barranin. Għaldaqstant, din id-deċiżjoni ġdida ma għadhiex ibbażata biss fuq ir-riskju li J. N. jirrappreżenta għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku [punt d)], iżda wkoll, essenzjalment, fuq il-fatt li l-imsemmi applikant, fid-dawl tar-riskju li huwa jista’ jaħrab, għandu jinżamm f’detenzjoni amministrattiva sabiex tkun tista’ tinkiseb l-informazzjoni indispensabbli biex tiġi evalwata l-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil [punt b)]. Madankollu, din id-deċiżjoni ġdida ma hijiex inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

45. Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati minn J. N., mill-Gvern Olandiż, mill-Parlament, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni, filwaqt li l-Gvern Belġjan, Ċek, Taljan, Ċiprijott u Pollakk wieġbu bil-miktub għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja ( 22 ). J. N., il-Gvern Olandiż, Belġjan u Elleniku, kif ukoll il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni pparteċipaw fis-seduta li nżammet fit-22 ta’ Jannar 2016.

Kummenti fuq it-trattament proċedurali tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari

46. Billi segwiet il-proċeduri deskritti fil-punt 43 iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja kkontribwixxiet bla ebda dubju sabiex din il-kawża tibbenefika minn istruttorja iktar dettaljata minn dik li kieku kienet tippermetti l-proċedura b’urġenża għal deċiżjoni preliminari konvenzjonali. Madankollu, ser nieħu l-libertà li nagħmel il-kummenti segwenti.

47. L-aħħar paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE jipprovdi li, “[j]ekk [domanda preliminari] titressaq f’każ pendenti quddiem ġurisdizzjoni ta’ Stat Membru fir-rigward ta’ persuna miżmuma f’kustodja, il-Qorti għandha taġixxi mill-aktar fis possibbli”. Din ir-regola tagħmel sens biss meta r-risposta għad-domanda preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja għandha rilevanza għal, u taffettwa, id-detenzjoni tal-persuna kkonċernata. Jekk le, huwa irrilevanti jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tittrattax il-kawża inqas jew iktar malajr.

48. Anki meta din il-kundizzjoni tkun issodisfatta, xejn ma jippermetti madankollu li jiġi konkluż, fil-fehma tiegħi, li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun obbligata tgħaġġel iktar milli n-natura, is-sensittività jew il-kumplessità tad-domandi magħmula jippermettulha. L-istess japplika, b’mod partikolari, meta l-Qorti tal-Ġustizzja jidhrilha li l-istruttorja tal-kawża teħtieġ li l-partijiet ikkonċernati kollha msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jkollhom il-possibbiltà li jieħdu pożizzjoni bil-miktub. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha fil-fatt mhux biss għodda proċedurali waħda biex tittratta r-rinviji urġenti għal deċiżjoni preliminari, imma tnejn, fejn it-tieni waħda hija l-proċedura mħaffa għal deċiżjoni preliminari kkontemplata fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura ( 23 ). Issa, waħda mid-differenzi prinċipali bejn din tal-aħħar u l-proċedura b’urġenża għal deċiżjoni preliminari tinsab preċiżament fil-fatt li l-parteċipazzjoni fil-fażi bil-miktub tagħha hija miftuħa għall-imsemmija persuni kkonċernati kollha. Tali proċedura preliminari mħaffa tista’ ċertament issir b’ritmu li jieħu inkunsiderazzjoni r-regola li tinsab fl-aħħar paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE u, għaldaqstant, hija xierqa biex jiġi ttrattat rinviju għal deċiżjoni preliminari bħalma huwa dan il-każ.

Analiżi

49. Ir-raġunament tiegħi isegwi l-iskema ta’ analiżi segwenti. Wara xi osservazzjonijiet preliminari u preċiżazzjonijiet fuq ir-regoli ta’ riferiment għall-eżami tal-validità li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tagħmel f’dan il-każ, ser inpoġġi d-dispożizzjoni kontenzjuża fil-kuntest tal-istorja leġiżlattiva tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Sussegwentement ser nagħmel żewġ osservazzjonijiet ġenerali fuq l-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, qabel ma nittratta fid-dettall l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża per se. Huwa fuq dawn il-bażijiet li ser neżamina fl-aħħar nett jekk minn din il-proċedura jirriżultax xi element ta’ natura li jippreġudika l-validità tad-dispożizzjoni kontenzjuża.

Osservazzjonijiet preliminari

50. J. N. sab ruħu joqgħod illegalment fil-Pajjiżi l-Baxxi, fis-sens tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”, mid-data li fiha s-sentenza tar-Rechtbank Den Haag (qorti ta’ Den Haag) tal-4 ta’ April 2014, li kkonfermat id-deċiżjoni ta’ ritorn, saret finali.

51. Madankollu, J. N. ippreżenta l-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil fis-27 ta’ Frar 2015. F’każ bħal dan, l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” tipprovdi bħala prinċipju – l-istess kif kienet tagħmel l-ex Direttiva dwar il-“proċeduri” ( 24 ) – li l-applikant għandu d-dritt jibqa’ fl-Istat Membru ospitanti sakemm l-awtorità responsabbli għad-deċiżjoni fl-ewwel istanza fuq l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tkun tat deċiżjoni skont il-proċeduri fl-ewwel istanza previsti fil-Kapitolu III ta’ din l-istess direttiva ( 25 ). L-Artikolu 9(2) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jippermetti eċċezzjoni għar-regola li tinsab fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu biss taħt kundizzjonijiet stretti, jiġifieri, b’mod partikolari meta jkun hemm “applikazzjoni sussegwenti” fis-sens tal-Artikolu 41 tal-imsemmija direttiva ( 26 ).

52. Kif indikajt, huwa paċifiku f’dan il-każ li għad ma hemmx deċiżjoni fuq l-aħħar applikazzjoni għall-ażil. Barra minn hekk, għalkemm J. N. diġà ppreżenta fil-passat diversi applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi u li ebda waħda minnhom ma ntlaqgħet favorevolment, ma jirriżulta ebda element miġjub għall-konjizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li s-segretarju tal-Istat iddeċieda li jipprekludih milli jirrisjedi f’dan l-Istat Membru matul l-eżami tal‑aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil ( 27 ). Kemm fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu kif ukoll waqt is-seduta, il-Gvern Olandiż indika, b’mod kuntrarju, li tali deċiżjoni kienet għadha ma tteħditx. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kif tajjeb jenfasizzaw il-qorti tar-rinviju u J. N., dan tal-aħħar qed joqgħod legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi, fis-sens tal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”. Għaldaqstant, huwa ma għadux jaqa’ taħt id-Direttiva dwar ir-“ritorn”, skont l-Artikolu 2(1) ta’ din tal-aħħar, imma huwa “applikant” mill-ġdid, fis-sens tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”.

53. Barra minn hekk, id-deċiżjoni kontenzjuża hija bbażata esklużivament fuq l-Artikolu 59b(1)(d) tal-liġi tal-2000 dwar il-barranin, li ttrasponiet fid-dritt Olandiż id-dispożizzjoni kontenzjuża. B’kuntrast mad-deċiżjoni l-ġdida għaż-żamma f’detenzjoni adottata fl-1 ta’ Diċembru 2015, hija bl-ebda mod ma hija bbażata fuq id-dispożizzjoni tad-dritt Olandiż li tittrasponi l-punt (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Sadanittant, tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja talba oħra għal deċiżjoni preliminari mir-Rechtbank Den Haag (qorti ta’ Den Haag), b’sede f’Haarlem (il-Pajjiżi l-Baxxi), li tirrigwarda l-validità tal-punti (a) u (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li l-Artikolu 59b(1)(a) u (b) tal-liġi tal-2000 dwar il-barranin tittrasponi fid-dritt Olandiż (Kawża C‑18/16, K., pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja). Madankollu, din il-kwistjoni ta’ validità ma tqajmitx f’din il-kawża u għaldaqstant ma hijiex ser tiġi ttrattata f’din l-opinjoni.

54. Barra minn hekk, huwa paċifiku, minn naħa, li sitwazzjoni bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt l-implementazzjoni, minn Stat Membru, tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” u li hija taqa’, għaldaqstant, skont l-Artikolu 51(1) tal-Karta, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta, b’mod partikolari l-Artikolu 6 tagħha, u, min-naħa l-oħra, li J. N. jaqa’, fil-kwalità tiegħu ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-istess direttiva. Ma huwiex ikkontestat, barra minn hekk, li miżura ta’ ċaħda tal-libertà bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għalkemm tieħu l-forma ta’ detenzjoni amministrattiva ( 28 ), tiġi kklassifikata bħala “restrizzjoni ta’ applikant minn Stat Membru f’post partikulari, fejn [huwa j]kun imċaħħad mil-libertà ta’ moviment tiegħu jew tagħha” fis-sens tal-Artikolu 2(h) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Din il-miżura tikkostitwixxi ndħil fid-dritt ta’ J. N. għal-libertà u għas-sigurtà, stabbilit fl-Artikolu 6 tal-Karta.

Fuq ir-regoli ta ’ riferiment għall-eżami tal-validità tad-dispożizzjoni kontenzjuża

55. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar il-konformità tad-dispożizzjoni kontenzjuża mal-Artikolu 6 tal-Karta, moqri fid-dawl tal-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB.

56. Din tqajjem l-ewwel nett il-kwistjoni tar-relazzjoni bejn il-protezzjoni tad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà, iggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta, u dik li tirriżulta mill-Artikolu 5 tal-KEDB, peress li dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet ma humiex ifformulati bl-istess mod.

57. L-Artikolu 6 tal-Karta jillimita ruħu li jipproteġi, f’termini ġenerali, id-dritt ta’ kull persuna għal-libertà u għas-sigurtà. L-Artikolu 52(1) tal-Karta jaċċetta, f’dan ir-rigward, li jista’ jkun hemm limitazzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ dan id-dritt sakemm dawn il-limitazzjonijiet huma previsti mil-liġi, jirrispettaw il‑kontenut essenzjali tal-imsemmija drittijiet u libertajiet u, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, huma meħtieġa u jissodisfaw b’mod effettiv l-għanijiet ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa ta’ protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet ta’ ħaddieħor ( 29 ).

58. Skont l-Artikolu 52(7) tal-Karta, wieħed għandu madankollu jirreferi wkoll għall-ispjegazzjonijiet li jirrigwardawha. Dawn l-ispjegazzjonijiet jindikaw li d-drittijiet previsti fl-Artikolu 6 tal-Karta “jikkorrispondu mad-drittijiet iggarantiti mill-Artikolu 5 tal-KEDB, u, skond l-Artikolu 52(3) tal-Karta, għandhom l-istess sens u ambitu”. Għaldaqstant, skont dawn l-istess spjegazzjonijiet, “il-limitazzjonijiet li b’mod leġittimu jistgħu jiġu imposti [fuq dawn id-drittijiet] ma jistgħux jeċċedu dawk permessi mill-KEDB, fil-kliem ta’ l-Artikolu 5”, li jirriproduċu l-imsemmija spjegazzjonijiet ( 30 ). Minn dan isegwi li l-eżami tal-validità li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tagħmel f’dan il-każ għandu jsir fid-dawl tal-Artikolu 6 tal-Karta, kif interpretat fid-dawl tal-Artikolu 5 tal-KEDB.

59. Sussegwentement, il-preokkupazzjoni prinċipali tal-qorti tar-rinviju tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjoni kontenzjuża tistax taqa’ taħt waħda mill-eċċezzjonijiet ammissibbli għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà ggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta, jiġifieri dik imsemmija fil-punt (f) tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB. L-eżami tal-validità tad-dispożizzjoni kontenzjuża ma jistax madankollu jkun limitat għall-Artikolu 6 tal-Karta, kif interpretat fid-dawl biss tal-punt (f) inkwistjoni.

60. Fil-fatt, minn naħa, l-Artikolu 5(1) tal-KEDB fih eċċezzjonijiet oħra għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà, liema eċċezzjonijiet għandhom jiġu evalwat sabiex jiġi stabbilit jekk dawn jistgħux jiġġustifikaw it-tqegħid f’detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża ( 31 ). Min-naħa l-oħra, id-domanda preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja f’dan il-każ tirrigwarda, b’mod iktar ġenerali, il-konformità tad-dispożizzjoni kontenzjuża mal-Artikolu 6 tal-Karta. Sabiex tingħata risposta kompleta għal din id-domanda u għall-finijiet taċ-ċertezza legali, jidhirli li huwa neċessarju li nittratta l-garanziji l-oħra offruti minn dawn l-aħħar dispożizzjonijiet u l-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjoni kontenzjuża, ikkunsidrata fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” ddedikati għad-detenzjoni, tistax jew le tiġi implementata b’mod li tkun kompletament konformi magħhom ( 32 ).

61. Barra minn hekk, nirrileva minn dan l-istadju tal-analiżi tiegħi li l-punt (f) tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB ma huwiex rilevanti fil-kuntest tal-kawża prinċipali.

62. F’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem li għaliha għamlet riferiment il-qorti tar-rinviju, jiġifieri s-sentenzi R.U. vs Il‑Greċja, Ahmade vs Il‑Greċja u Nabil et vs L‑Ungerija, ikkonċernat sitwazzjonijiet li fihom l-applikanti għall-ażil qiesu li huma kienu ġew imċaħħda arbitrarjament mil-libertà tagħhom meta kienu s-suġġett ta’ ordni ta’ deportazzjoni. Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem qieset li, f’dawn is-sentenzi, l-eżami li jirrigwarda l-eventwali ksur tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB kellu jsir fid-dawl biss tal-punt (f) ta’ din id-dispożizzjoni ( 33 ). Hija rrilevat, b’mod partikolari, li din id-dispożizzjoni teżiġi biss li l-proċedura ta’ deportazzjoni tkun għadha pendenti u li għaldaqstant hija ma toffrix l-istess protezzjoni bħall-imsemmi Artikolu 5(1)(ċ), peress li detenzjoni tista’ tkun iġġustifikata fuq din il-bażi mingħajr ma tkun neċessarja, pereżempju, biex twaqqaf persuna milli tikkommetti reat jew milli taħrab ( 34 ). Madankollu, huwa biss l-iżvolġiment ta’ proċedura ta’ deportazzjoni jew ta’ estradizzjoni li tiġġustifika d-detenzjoni bbażata fuq l-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB u, jekk il-proċedura ma tkunx immexxija bid-diliġenza meħtieġa, id-detenzjoni ma tibqax iġġustifikata ( 35 ).

63. Min-naħa l-oħra, fil-kawża prinċipali, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta mhux biss li J. N. kien, mis-27 ta’ Frar 2015, qed joqgħod legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi, iżda wkoll li l-preżentazzjoni tal-aħħar applikazzjoni tiegħu għall-ażil f’din id-data kellha l-effett li tinvalida d-deċiżjoni ta’ ritorn ( 36 ). F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-detenzjoni inkwistjoni ma setgħetx tkun ibbażata fuq l-għan li huwa jiġi prekluż milli jidħol illegalment fit-territorju Olandiż [l-ewwel ipoteżi msemmija fl-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB]. Fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra iktar ’il fuq, din id-detenzjoni lanqas ma setgħet tiġi ġġustifikata permezz tat-tieni raġuni msemmija fl-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB. Peress li d-deċiżjoni ta’ ritorn kienet ġiet invalidata, id-detenzjoni ma kinitx taqa’ taħt proċedura ta’ deportazzjoni jew ta’ estradizzjoni pendenti.

64. Fl-aħħar nett, peress li diversi partijiet u persuni kkonċernati li ppreżentaw osservazzjonijiet esprimew ruħhom, b’risposta għal mistoqsija li saritilhom mill-Qorti tal-Ġustizzja, dwar ir-rilevanza eventwali tal-Artikolu 15 tal-KEDB (dispożizzjoni li ma għandhiex l-ekwivalenti tagħha fil-Karta) biex jirrispondu għall-kwistjoni ta’ validità mqajma f’dan il-każ.

65. F’dan ir-rigward, huwa minnu li l-ispjegazzjonijiet dwar il-Karta jippreċiżaw li din “ma tolqotx il-possibbiltajiet ta’ l-Istati Membri li jirrikorru għall-Artikolu 15 tal-KEDB, li jippermetti derogi mid-drittijiet stipulati fil-KEDB f’każ ta’ gwerra jew ta’ perikli pubbliċi oħra li jheddu l-ħajja tan-nazzjon, meta jaġixxu fl-oqsma tad-difiża nazzjonali f’każ ta’ gwerra u taż-żamma ta’ l-ordni, skond ir-responsabbiltajiet tagħhom rikonoxxuti fl-Artikolu 4(1) [TUE] u fl-Artikoli 72 [TFUE] u 347 [TFUE] tat-Trattat” ( 37 ).

66. Madankollu, kif isostnu l-Kunsill u l-Kummissjoni, ebda element mill-proċess ma jippermetti li wieħed jippreżumi li r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi invoka din il-klawżola jew xi “emerġenża” eventwali fil-kawża prinċipali, bil-għan li jidderoga mid-drittijiet fundamentali u biex jiġġustifika d-detenzjoni kontenzjuża. Min-naħa l-oħra, mill-osservazzjonijiet magħmula mill-Gvern Olandiż jirriżulta li dan tal-aħħar iqis, essenzjalment, li d-deċiżjoni kontenzjuża hija konformi, b’mod partikolari, mal-Artikolu 6 tal-Karta, moqri fid-dawl tal-Artikolu 5 tal-KEDB. Barra minn hekk, l-Artikolu 15 tal-KEDB ma huwiex ta’ natura li jqiegħed inkwistjoni l-protezzjoni li joffri, bħala regola ġenerali, l-Artikolu 5 tal-KEDB u għaldaqstant ma għandu l-ebda rilevanza għal dak li jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjoni kontenzjuża hijiex konformi jew le mal-Artikolu 6 tal-Karta.

L-oriġini tad-dispożizzjoni kontenzjuża

67. L-ex Direttiva dwar l-“akkoljenza” ma kinitx tipprovdi dispożizzjonijiet speċifiċi li jikkonċernaw id-detenzjoni. L-ex Direttiva dwar il-“proċeduri” kienet tipprovdi sempliċement, fl-Artikolu 18 tagħha, minn naħa, li l-Istati Membri ma setgħux iżommu lil xi persuna f’detenzjoni għar-raġuni biss li hija tkun talbet l-ażil u, min-naħa l-oħra, li, meta applikant għall-ażil jinżamm f’detenzjoni, l-Istati Membri kienu obbligati jipprovdu l-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju mħaffef ( 38 ). Kif irrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Arslan ( 39 ), l-ebda waħda minn dawn id-direttivi “ma [kienu] jipproċedu [...] għal armonizzazzjoni tal-motivi li abbażi tagħhom id-detenzjoni ta’ applikant għall-ażil [setgħet] tiġi ordnata”, u dan peress li “l-proposta ta’ lista li tistabbilixxi b’mod eżawrjenti dawn il-motivi [kienet] ġiet abbandunata matul in-negozjati li ppreċedew l-adozzjoni [tal-ex Direttiva dwar il-‘proċeduri’] u [kien] biss fil-kuntest tar-riformulazzjoni [tal-ex Direttiva dwar l-‘akkoljenza’] li [kien i]ppjanat li tiġi stabbilita tali lista fuq livell tal-Unjoni” ( 40 ). Minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li kien il-kompitu tal-Istati Membri li jistabbilixxu, b’osservanza sħiħa tal-obbligi tagħhom li jirriżultaw kemm mid-dritt internazzjonali kif ukoll mid-dritt tal-Unjoni, il-motivi għaliex applikant għall-ażil jista’ jitqiegħed jew jinżamm f’detenzjoni ( 41 ).

68. Il-lista li tinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” tikkostitwixxi, f’dan is-sens, xi ħaġa ġdida. Fil-proposta tagħha għal direttiva, il-Kummissjoni rrilevat li l-inklużjoni ta’ dispożizzjoni speċifika ddedikata għad-detenzjoni tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali kienet tidher iġġustifikata fid-dawl mhux biss tal-użu frekwenti ta’ din it-tip ta’ miżura mill-Istati Membri, iżda wkoll minħabba l-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ( 42 ).

69. Il-proposta kienet diġà tikkontempla l-każ ta’ detenzjoni neċessarja biex tiġi protetta s-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubbliku. F’dan ir-rigward, hija kienet tirreferi għar-rakkomandazzjoni tal-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa fuq il-miżuri ta’ detenzjoni għall-applikanti għall-ażil, li l-punt 3 tagħha jindika fost l-oħrajn li, għalkemm “l-għan tad-detenzjoni ma huwiex li tissanzjona l-applikanti għall-ażil”, tali miżura tista’ tirriżulta neċessarja “meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali u l-ordni pubbliku jeżiġuha” ( 43 ). Kif jirriżulta mill-preambolu tagħha, ir-rakkomandazzjoni tal-Kumitat tal-Ministri kienet ispirata hija stess, fuq dan il-punt, mill-konklużjoni Nru 44 (XXXVII) 1986 tal-Kumitat Eżekuttiv tal-Programm tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (UNHCR), tat-13 ta’ Ottubru 1986, dwar id-detenzjoni tar-refuġjati u tal-applikanti għall-ażil ( 44 ).

70. Il-Parlament, fir-riżoluzzjoni leġiżlattiva tas-7 ta’ Mejju 2009, ma ssuġġerixxa l-ebda emenda sostanzjali ta’ dak li eventwalment sar l-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” ( 45 ). Min-naħa l-oħra, fil-proposta emendata tagħha li ġiet ippreżentata fl-1 ta’ Ġunju 2011, il-Kummissjoni ssuġġeriet, “skont id-diskussjonijiet li saru fi ħdan il-Kunsill”, li jiġi ppreċiżat fl-imsemmi subparagrafu tal-Artikolu 8(3) li l-lista ta’ raġunijiet għad-detenzjoni li kien fiha din id-dispożizzjoni kienet mingħajr preġudizzju għaż-żamma f’detenzjoni fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali ( 46 ). Għalkemm din l-emenda proposta ma ġietx aċċettata ( 47 ), il-prinċipju li jirriżulta minnha jinsab, essenzjalment, fil-premessa 17 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, għalkemm din tal-aħħar tkopri, b’mod iktar ġenerali, kull raġuni għad-detenzjoni applikabbli skont id-dritt nazzjonali indipendentement minn applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, u mhux biss ir-raġunijiet għaċ-ċaħda tal-libertà li jaqgħu taħt id-dritt kriminali.

Kummenti ġenerali fuq l-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l- “akkoljenza ”

71. L-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jitlob l-ewwel nett żewġ preċiżazzjonijiet.

Iż-żamma f’detenzjoni ta’ “applikant”

72. Fl-ewwel lok, mis-sentenza introduttiva tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jirriżulta li r-raġunijiet elenkati f’din id-dispożizzjoni jistgħu jikkostitwixxu biss il-bażi ta’ miżura ta’ detenzjoni li tittieħed kontra applikant, fis-sens tal-Artikolu 2(b) tal-imsemmija direttiva. Issa, mid-definizzjoni li tinsab f’din l-aħħar dispożizzjoni jirriżulta li persuna titlef din il-kwalità malli tingħata deċiżjoni definittiva dwar l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Konsegwentement, miżura ta’ detenzjoni meħuda kontra persuna ma tistax tibqa’ tkun ibbażata fuq id-dispożizzjoni kontenzjuża mill-mument li l-awtorità nazzjonali kompetenti tkun iddeċidiet definittivament dwar l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, kemm jekk tkun ċaħditha jew aċċettatha ( 48 ).

73. Din il-konstatazzjoni madankollu ma tħallix lill-Istat Membru bla setgħa meta ffaċċjat b’theddida għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku li jkun jirrappreżenta barrani li b’mod definittiv tkun ġiet irrifjutata lilu l-protezzjoni internazzjonali u li jkun is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn. Stat Membru jista’ fil-fatt, taħt il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 15 tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”, mhux biss iqiegħed, imma wkoll iżomm barrani f’detenzjoni f’din it-tip ta’ sitwazzjoni, sabiex iħejji r-ritorn tiegħu u/jew jipproċedi għat-tneħħija tiegħu. Xejn ma jeskludi li tali detenzjoni tista’ tkun iġġustifikata mill-ħtieġa li tiġi protetta s-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubbliku. L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva dwar ir-“ritorn” jiċċita fil-fatt ir-riskju ta’ ħarba jew is-sitwazzjoni li fiha ċ-ċittadin ikkonċernat jevita jew ifixkel it-tħejjija tar-ritorn jew il-proċess ta’ tneħħija bħala eżempji ta’ raġunijiet għad-detenzjoni f’tali kuntest ( 49 ).

In-natura awtonoma ta’ kull waħda mir-raġunijiet għad-detenzjoni msemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”

74. Fit-tieni lok, waqt is-seduta tqajjem il-punt dwar jekk id-dispożizzjoni kontenzjuża setgħetx tiġi interpretata bħala dispożizzjoni awtonoma. Din il-kwistjoni, li tirrigwarda qabel xejn ir-relazzjoni tar-raġuni għad-detenzjoni prevista fid-dispożizzjoni kontenzjuża mar-raġunijiet l-oħra elenkati fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, tista’ tiġi estiża għal kull wieħed mir-raġunijiet l-oħra. Dan iwassal, fil-fehma tiegħi, għal risposta fl-affermattiv.

75. Il-lista ta’ raġunijiet għad-detenzjoni li tinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3)tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” hija ċertament eżawrjenti u għandha, bħala eċċezzjoni għall-prinċipju li jinsab rifless fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu, tiġi interpretata b’mod strett ( 50 ). Dan ma jistax madankollu jwassal biex kwalunkwe waħda mir-raġunijiet tiġi interpretata b’mod li tiġi mċaħħda minn kull valur miżjud fir-rigward ta’ oħra. Issa, dan ikun il-każ, pereżempju, jekk id-dispożizzjoni kontenzjuża setgħet tiġi użata biss flimkien ma’ raġuni oħra għad-detenzjoni msemmija f’dan l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3). Il-kliem stess tad-dispożizzjoni kontenzjuża jikkonferma li din ma għandha x’taqsam bl-ebda mod mar-raġunijiet l-oħra għad-detenzjoni elenkati fl-imsemmi Artikolu 8(3).

76. Fir-rigward speċifikament tad-dispożizzjoni kontenzjuża, l-awtonomija ta’ din tal-aħħar għandha rilevanza ulterjuri. Minn naħa, il-fatt li applikant għall-protezzjoni internazzjonali kien is-suġġett ta’ proċedura ta’ ritorn qabel il-preżentazzjoni ta’ din l-applikazzjoni u li l-imsemmija proċedura ġiet sempliċement sospiża matul l-eżami ta’ din l-applikazzjoni ma huwiex ta’ natura, minnu nnifsu, li jiġġustifika detenzjoni abbażi tad-dispożizzjoni kontenzjuża. Min-naħa l-oħra, l-implementazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma tippreżumix neċessarjament li l-persuna miżmuma f’detenzjoni tkun diġà s-suġġett ta’ proċedura ta’ ritorn, fis-sens tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”. Ser nerġa’ niddiskuti kull wieħed minn dawn l-aspetti iktar ’il quddiem ( 51 ).

Interpretazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża

77. Ser nittratta issa l-punt ċentrali tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża: xi tfisser is-sentenza “meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika jeħtieġu hekk”?

Osservazzjonijiet preliminari

78. Id-Direttiva dwar l-“akkoljenza” ma tiddefinixxix l-espressjoni “protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubbliku”. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, id-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata ta’ kliem li ma jingħataw ebda definizzjoni fid-dritt tal-Unjoni għandha tiġi stabbilita skont it-tifsira komuni tagħhom fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintużaw u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha jifformaw parti. Meta dawn il-kliem jidhru f’dispożizzjoni li tikkostitwixxi deroga minn prinċipju, huma għandhom jinqraw b’mod li din id-dispożizzjoni tiġi interpretata b’mod strett ( 52 ).

79. Billi jipprovdi li l-Istati Membri ma jistgħux iżommu persuna f’detenzjoni għall-unika raġuni li hija applikant skont id-Direttiva dwar il-“proċeduri”, l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” huwa intiż li jiżgura r-rispett tad-dritt fundamentali taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi kkonċernati għal-libertà u għas-sigurtà. Kif jirriżulta mill-premessa 15 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, huwa biss taħt ċirkustanzi eċċezzjonali u b’mod derogatorju li l-Istati Membri huma awtorizzati jżommu f’detenzjoni lil dak l-applikant, u dan b’osservanza tal-prinċipji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità fir-rigward kemm tal-forma kif ukoll tal-iskop ta’ tali detenzjoni ( 53 ).

80. F’dan il-kuntest, huwa minnu li mill-Artikoli 4(2) TUE u 72 TFUE jirriżulta li l-Istati Membri jibqgħu liberi li jistabbilixxu, konformement mal-ħtiġijiet nazzjonali tagħhom li jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor u minn żmien għal ieħor, ir-rekwiżiti tal-ordni pubbliku u dawk marbuta mas-sigurtà nazzjonali tagħhom ( 54 ).

81. Madankollu, kif jirriżulta mid-deskrizzjoni li tajt iktar ’il fuq ( 55 ), id-dispożizzjoni kontenzjuża tidher bħala ġustifikazzjoni għal deroga possibbli, mill-Istati Membri, għal obbligu maħsub li jiżgura r-rispett tad-drittijiet fundamentali tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali meta huma jiġu ospitati fl-Unjoni. Ir-rekwiżiti li jirrigwardaw il-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali u tal-ordni pubbliku għandhom għaldaqstant jiġu interpretati b’mod strett u l-portata tagħhom ma tistax tiġi ddeterminata unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri mingħajr kontroll mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Qorti tal-Ġustizzja ( 56 ).

82. Dawn l-aħħar rekwiżiti jidhru iktar importanti speċjalment għaliex id-dispożizzjoni kontenzjuża hija differenti mir-raġunijiet l-oħra previsti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” minħabba l-kliem ta’ sens wiesa’ li hija tuża. Din id-dispożizzjoni fl-ebda każ ma tista’ tiġi interpretata b’mod daqshekk wiesa’ li l-kontrolli stretti previsti mid-Direttiva dwar l-“akkoljenza” biex applikant għall-ażil jinżamm f’detenzjoni jkunu jistgħu, fil-prattika, jiċċaħdu minn kull effettività.

83. Fl-aħħar nett, nosserva li, skont prinċipju ġenerali ta’ interpretazzjoni, miżura tal-Unjoni għandha tiġi interpretata, sa fejn possibbli, b’tali mod li ma jkunx jaffettwa l-validità tagħha u b’mod konformi mad-dritt primarju b’mod sħiħ u, b’mod partikolari, mad-dispożizzjonijiet tal-Karta ( 57 ). L-Istati Membri għandhom għaldaqstant mhux biss jinterpretaw id-dritt nazzjonali tagħhom li jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni b’mod konformi ma’ dan tal-aħħar, iżda għandhom jiżguraw ukoll li ma jistriħux fuq interpretazzjoni ta’ test li jagħmel parti mid-dritt derivat li hija kunfliġġenti mad-drittijiet fundamentali protetti mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni jew mal-prinċipji ġenerali l-oħra tad-dritt tal-Unjoni” ( 58 ).

84. F’dan il-każ, dan il-prinċipju jfisser li l-Istati Membri, meta jagħmlu l-għażla biex jipprevedu li applikant għall-protezzjoni internazzjonali jista’ jinżamm f’detenzjoni minħabba li hekk jeħtieġu l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku, skont id-dispożizzjoni kontenzjuża, huma obbligati li jiżguraw li tali detenzjoni tkun kompletament konformi mad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà ggarantit mill-Artikolu 6 tal-Karta.

Indipendenza fil-konfront tar-raġunijiet l-oħra għaċ-ċaħda tal-libertà applikabbli skont id-dritt nazzjonali

85. Barra minn hekk, kif ġustament isostnu l-Gvern Taljan u l-Kummissjoni, mill-premessa 17 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li tista’ tipprovdi kjarifika fuq il-portata tal-imsemmija direttiva ( 59 ), jirriżulta mingħajr ebda dubju li r-raġuni għad-detenzjoni msemmija fid-dispożizzjoni kontenzjuża, l-istess bħar-raġunijiet l-oħra elenkati fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, hija distinta mill-każijiet ta’ detenzjoni previsti mid-dritt nazzjonali (partikolarment dak kriminali) u li huma ta’ natura li jkunu applikabbli għal kull persuna, indipendentement minn applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali.

86. L-imsemmija premessa 17 tikkonferma għaldaqstant li d-Direttiva dwar l-“akkoljenza” ma taffettwa bl-ebda mod il-possibbiltà li l-Istati Membri għandhom biex iċaħħdu lil applikant għall-protezzjoni internazzjonali mil-libertà tiegħu għall-istess raġunijiet u taħt l-istess kundizzjonijiet bħal kull persuna oħra li taqa’ taħt l-awtorità tagħhom, b’mod partikolari ċ-ċittadini tagħhom u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fit-territorju tagħhom. Minn dan isegwi, pereżempju, li d-dispożizzjoni kontenzjuża ma taffettwax il-possibbiltà li fil-konfront ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali jiġu applikati – taħt l-istess kundizzjonijiet bħal kull persuna oħra – id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jippermettu l-arrest u d-detenzjoni amministrattiva ta’ persuna li tipparteċipa f’manifestazzjoni, għal perijodu qasir, meta ż-żamma jew ir-ripristinazzjoni tal-ordni jew tas-sigurtà pubblika jkunu jeħtieġu dan. Bl-istess mod, id-Direttiva dwar l-“akkoljenza” ma tagħmel ebda armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li tipprevedi li persuna, kemm jekk tkun applikant għall-protezzjoni internazzjonali u kemm jekk le, tkun tista’ tiġi ssanjzonata bi priġunerija jekk hija twettaq reat (pereżempju qtil jew stupru).

87. Dan premess, waħda mill-funzjonijiet tad-dritt kriminali huwa ġustament li jipproteġi s-soċjetà kontra l-ksur tal-ordni pubbliku, ossija s-sigurtà nazzjonali. Konsegwentement, il-preċiżazzjoni li jien għamilt fil-punti preċedenti ma jeskludux li ċerti ċirkustanzi jistgħu xi kultant jaqgħu taħt id-dritt kriminali u jkunu tali li jiġġustifikaw miżura ta’ detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża. Għaldaqstant, biex nieħdu eżempju evidenti, l-atti preparatorji għal attentat terroristiku jistgħu jikkostitwixxu l-elementi materjali ta’ reat kriminali (li jwassal, jekk ikun il-każ, għal piena ta’ priġunerija) kif ukoll jistabbilixxu n-neċessità ta’ detenzjoni preventiva skont id-dispożizzjoni kontenzjuża ( 60 ). Kif tissuġġerixxi essenzjalment il-Kummissjoni, din id-dispożizzjoni tippermetti lil Stat Membru, f’dan it-tip ta’ ċirkustanzi, li jagħti lill-awtorità responsabbli mill-applikazzjoni għall-ażil s-setgħa li tipprevjeni ksur serju tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku billi tordna hija stess id-detenzjoni tal-applikant ( 61 ). F’dak il‑każ, madankollu, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jeħtieġ mill-Istat Membru kkonċernat li huwa jipprovdi għal stħarriġ ġudizzjarju mħaffef tal-legalità tal-miżura ta’ detenzjoni, ex officio u/jew fuq talba tal-persuna kkonċernata, kif ukoll għall-ħelsien immedjat tal-applikant jekk id-detenzjoni titqies illegali ( 62 ).

Kjarifika tal-kunċetti ta’ “sigurtà nazzjonali” u ta’ “ordni pubbliku”

88. Fir-rigward tat-tifsira eżatta tal-kunċetti ta’ “sigurtà nazzjonali” u ta’ “ordni pubbliku”, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha T. ( 63 ), diġà kellha l-okkażjoni tinterpreta dawn l-istess kunċetti, li jinsabu fl-Artikolu 24(1) tal-ex Direttiva dwar il-“klassifikazzjoni” ( 64 ), b’analoġija ma’ dawk ta’ “sigurtà pubblika” u ta’ “politika pubblika [ordni pubbliku]” użati fl-Artikoli 27 u 28 tad-Direttiva 2004/38/KE ( 65 ). Għalkemm, kif fakkart iktar ’il fuq, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jistabbilixxu r-rekwiżiti tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà pubblika, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset madankollu li l-portata tal-protezzjoni li soċjetà tkun trid toffri lill-interessi fundamentali tagħha ma tistax tvarja skont l-istatus legali tal-persuna li tattakka dawn l-interessi ( 66 ).

89. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kunċett ta’ “sigurtà pubblika” jkopri kemm is-sigurtà interna ta’ Stat Membru kif ukoll is-sigurtà esterna u li, għaldaqstant, il-preġudizzju għall-funzjonament tal-istituzzjonijiet u tas-servizzi pubbliċi essenzjali kif ukoll is-sopravivenza tal-popolazzjoni, l-istess bħar-riskju ta’ disturb gravi tar-relazzjonijiet esterni jew tal-koeżistenza paċifika tal-popli, jew inkella l-preġudizzju tal-interessi militari, jistgħu jaffettwaw is-sigurtà pubblika ( 67 ).

90. Fir-rigward tal-kunċett ta’ “ordni pubbliku”, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat dan, f’diversi kuntesti, fis-sens li jippreżumi, fi kwalunkwe każ, minbarra l-inkwiet għall-ordni soċjali li kull ksur tal-liġi jinvolvi, l-eżistenza ta’ theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà ( 68 ). Minn dan isegwi li huwa rilevanti, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ta’ dan il-kunċett, kull punt ta’ fatt jew ta’ liġi relatat mas-sitwazzjoni taċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz li jista’ jiċċara l-kwistjoni dwar jekk il-kondotta personali ta’ dan tal-aħħar jikkostitwixxix tali perikolu ( 69 ).

91. Dawn il-preċiżazzjonijiet jistgħu, fil-fehma tiegħi, jiġu kompletament trasposti biex jiġu interpretati l-kunċetti ta’ “sigurtà nazzjonali” u ta’ “ordni pubbliku” fid-dispożizzjoni kontenzjuża.

92. Nirrileva wkoll li l-premessa 37 tad-Direttiva dwar il-“klassifikazzjoni”, li magħha d-dispożizzjoni kontenzjuża għandha tkun interpretata b’mod koerenti, tipprovdi eżempju ta’ dak li jista’ jirrappreżenta theddida gravi għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku. Skont din il-premessa, “[l]-idea ta’ sigurta nazzjonali u ordni pubblika tkopri wkoll każijiet li fihom ċittadin nazzjonali ta’ pajjiż terz jappartjeni għal assoċjazzjoni li tappoġġja terrorismu internazzjonali jew tappoġġja din l-assoċjazzjoni” ( 70 ). Tali appartenenza, jekk tiġi debitament ipprovata, tista’ tkun biżżejjed biex tiġġustifika n-neċessità ta’ miżura ta’ detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża.

Funzjoni esklużivament preventiva

93. Inkwantu tippermetti li jittieħdu miżuri biex jiġi evitat il-ksur tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku, id-dispożizzjoni kontenzjuża għandha funzjoni esklużivament preventiva.

94. Din in-natura preventiva timxi id f’id mar-rekwiżit, li jirriżulta mill-Artikolu 8(2) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li bih id-detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża jista’ jiġi deċiż biss fi tmiem il-“valutazzjoni individwali ta’ kull każ”. Dan ir-rekwiżit jippreżumi li jiġi vverifikat jekk il-punti ta’ fatt jew ta’ liġi dwar is-sitwazzjoni tal-applikant jistgħux juru li l-kondotta personali ta’ dan tiġġustifika li huwa jinżamm f’detenzjoni minħabba t-theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi li huwa jirrappreżenta għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku. Ma huwiex rilevanti, f’dan ir-rigward, li d-dispożizzjoni kontenzjuża ma tirreferix espressament għall-“periklu” li l-applikant jikkostitwixxi għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà nazzjonali, b’kuntrast pereżempju mal-Artikolu 7(4) tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”.

95. Ir-rekwiżit imsemmi fil-punt preċedenti jfisser li Stat Membru ma jistax jibbaża ruħu fuq prattika ġenerali jew kwalunkwe preżunzjoni sabiex jikkonstata l-eżistenza ta’ riskju għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku fis-sens tad-dispożizzjoni kontenzjuża, mingħajr ma jkun ħa debitament inkunsiderazzjoni l-kondotta personali taċ-ċittadin u tar-riskju li din il-kondotta tirrappreżenta f’dan ir-rigward ( 71 ).

96. Għal din ir-raġuni, ma nistax naqbel mal-Kummissjoni meta tgħid li d-dispożizzjoni kontenzjuża tippermetti lil Stat Membru jżomm lill-applikanti għall-ażil f’detenzjoni jekk huma jkunu parti minn influss massiv u f’daqqa ta’ migranti li jhedded l-ordni interna ta’ dak l-Istat u l-kapaċità tiegħu li jkampa ma’ dak l-influss. Għandu jiġi rrilevat ukoll, fuq dan il-punt, li skont l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” din ma tapplikax meta tkun tapplika d-Direttiva tal-Kunsill 2001/55/KE, tal-20 ta’ Lulju 2001, dwar l-istandards minimi sabiex tingħata protezzjoni temporanja fl-eventwalità ta’ influss bil-massa ta’ persuni spostati u dwar il-miżuri li jippromwovu bilanċ fl-isforzi bejn l-Istati Membri meta jirċievu dawn il-persuni u li jġorru l-konsegwenzi ta’ dawn ( 72 ).

97. Bl-istess mod, il-fatt li applikant ikun issuspettat li wettaq att punibbli kklassifikat bħala reat fid-dritt nazzjonali jew kien suġġett ta’ sentenza kriminali għal tali att ma jistax, waħdu, jiġġustifika li dan jinżamm f’detenzjoni għar-raġuni li hekk titlob il-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku ( 73 ). In-natura preventiva ta’ detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża teskludi fil-fatt li din ikun jista’ jkollha bħala għan, minnha nfisha, li tissanzjona kondotta fil-passat tal-applikant. Barra minn hekk, li kieku kellu jiġi konkluż b’mod differenti, dan joħloq diffikultà fir-rigward tal-prinċipju non bis in idem, peress li jrendi possibbli sitwazzjoni fejn persuna, wara li tkun ġiet ikkundannata għal reat wieħed jew iktar u tiskonta l-pieni relattivi, tkun tista’ tiġi “ssanzjonata” mill-ġdid għal dawn l-istess fatti billi tinżamm f’detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża.

98. Huwa utli wkoll li jiġi ppreċiżat f’dan ir-rigward li, fis-sentenza tagħha El Dridi ( 74 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-Direttiva dwar ir-“ritorn”, b’mod partikolari l-Artikoli 15 u 16 tagħha, jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tipprovdi l-impożizzjoni ta’ piena ta’ priġunerija għal ċittadin ta’ pajjiż terz f’sitwazzjoni ta’ soġġorn illegali sempliċement minħabba l-fatt li dan, bi ksur ta’ ordni ta’ tluq mit-territorju ta’ dan l-Istat f’terminu determinat, baqa’ fl-imsemmi territorju, mingħajr motivazzjoni ġustifikata. Tali piena tirriskja li tikkomprometti t-twettiq tal-għan intiż minn din id-direttiva, jiġifieri l-adozzjoni ta’ politika effettiva ta’ tneħħija u ta’ ripatrijazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi f’sitwazzjoni ta’ soġġorn illegali ( 75 ). Minn dan isegwi li, kuntrarjament għal dak li jissuġġerixxi l-Gvern Olandiż, il-fatt li ċittadin ta’ pajjiż terz kien, fil-passat, ikkundannat għal tali piena ma jista’ fl-ebda każ jikkontribwixxi biex jiġi stabbilit li l-imsemmi ċittadin, wara l-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, jikkostitwixxi theddida attwali għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku li tiġġustifika li dan jinżamm f’detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża.

99. Min-naħa l-oħra, kif isostni essenzjalment il-Gvern Belġjan, il-konstatazzjoni ta’ theddida għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku ma tippreżumix neċessarjament li l-awtorità nazzjonali kompetenti tissuspetta li l-applikant wettaq att punibbli kklassifikat bħala reat jew, iktar u iktar, li hija f’pożizzjoni tipprova li hekk kien il-każ, jiġifieri li l-applikant diġà kien ikkundannat għal din ir-raġuni. Fil-fatt ma jistax jiġi eskluż, fi tmiem l-eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, li applikant jista’ jikkostitwixxi theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku minħabba indizji serji li jippermettu li wieħed jissuspetta li huwa daqt kien ser iwettaq tali att.

Awtonomija tad-dispożizzjoni kontenzjuża fir-rigward tal-proċedura ta’ ritorn

100. Il-fatt li applikant kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, qabel ma ppreżenta l-applikazzjoni tiegħu għall-ażil, jew li tabilħaqq kien ġie kkundannat talli ma osservax dik id-deċiżjoni, ma huwiex, minnu nnifsu, relatat mal-konstatazzjoni li l-imsemmi applikant jikkostitwixxi theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku fl-Istat Membru kkonċernat ( 76 ). L-istess japplika jekk tali deċiżjoni ta’ ritorn tirriżulta mir-rifjut ta’ applikazzjoni preċedenti għall-ażil ( 77 ). Kuntrarjament għal dak li jsostni l-Kunsill, il-fatt li applikant ippreżenta “applikazzjoni sussegwenti oħra” għall-protezzjoni internazzjonali fl-istess Stat Membru wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni finali li tiddikjara l-ewwel applikazzjoni sussegwenti bħala inammissibbli, skont l-Artikolu 41(1)(b) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” u li jippermetti li Stat Membru jidderoga mid-dritt tal-imsemmi applikant li jibqa’ fit-territorju, huwa, minnu nnifsu, irrilevanti f’dan ir-rigward.

101. Din l-aħħar preċiżazzjoni tagħtini l-opportunità li nittratta l-kwistjoni tar-relazzjoni bejn id-dispożizzjoni kontenzjuża u r-raġuni għad-detenzjoni msemmija fil-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Din ir-raġuni tikkonċerna s-sitwazzjoni ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali li jinżamm f’detenzjoni fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ritorn skont id-Direttiva dwar ir-“ritorn”, sabiex jitħejja r-ritorn u/jew sabiex jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija ( 78 ).

102. Fis-sentenza Arslan ( 79 ), il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni li tippreċiża li d-Direttiva dwar ir-“ritorn” ma kinitx applikabbli għal ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun ippreżenta applikazzjoni għall-ażil, u dan matul il-perijodu li jibda jiddekorri minn meta tiġi ppreżentata l-imsemmija applikazzjoni sal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza li tiddeċiedi dwar din l-applikazzjoni jew, jekk ikun il-każ, sal-eżitu tal-appell li jkun ġie ppreżentat kontra l-imsemmija deċiżjoni. Minn dan isegwi li, matul dan l-istess perijodu, id-detenzjoni ta’ applikant għall-ażil għall-finijiet ta’ tneħħija ma tistax tkun ibbażata fuq l-Artikolu 15 tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”, anki jekk, qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu, l-imsemmi applikant kien inżamm f’detenzjoni abbażi ta’ dak l-artikolu minħabba li l-kondotta tiegħu kienet toħloq il-biża’ li huwa seta’ jaħrab u jevita t-tneħħija tiegħu ( 80 ).

103. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset, sa minn qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li l-għan tad-direttiva dwar ir-“ritorn”, li huwa li tiżgura r-ritorn effikaċi taċ-ċittadini ta’ pajjiż terz li jkunu f’sitwazzjoni ta’ soġġorn illegali, jiġi ppreġudikat li kieku applikant miżmum f’detenzjoni skont l-Artikolu 15 ta’ din l-aħħar direttiva jkun jista’ jikseb awtomatikament il-ħelsien tiegħu sempliċement minħabba li huwa jkun ippreżenta applikazzjoni għall-ażil ( 81 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza fil-fatt li l-iter tal-proċedura ta’ eżami ta’ tali applikazzjoni bl-ebda mod ma jfisser li l-proċedura għar-ritorn ser tiġi definittivament mitmuma, għaliex din tal-aħħar tista’ titkompla fl-ipoteżi li fiha l-applikazzjoni għall-ażil tiġi miċħuda ( 82 ). Għaldaqstant, la l-ex Direttiva dwar l-“akkoljenza” u lanqas l-ex Direttiva dwar l-“proċeduri” ma kienu jipprekludu li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, li jkun ippreżenta applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali wara li jkun tqiegħed f’detenzjoni skont l-Artikolu 15 tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”, kien jinżamm f’detenzjoni fuq il-bażi ta’ dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali meta kien jidher, wara evalwazzjoni individwali tal-fatti rilevanti kollha, li din l-applikazzjoni kienet ġiet ippreżentata biss bl-għan li ttawwal jew tikkomprometti r-ritorn effettiv u li kien oġġettivament meħtieġ li tinżamm il-miżura ta’ detenzjoni sabiex jiġi evitat li l-persuna kkonċernata tevita definittivament r-ritorn tagħha ( 83 ).

104. Il-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” issa jikkontempla preċiżament li jiddefinixxi qafas għall-miżuri ta’ detenzjoni li jistgħu jiġu ordnati mill-Istati Membri f’din it-tip ta’ sitwazzjoni. Detenzjoni skont din id-dispożizzjoni hija possibbli biss jekk, minn naħa, l-applikant, fil-mument li huwa jippreżenta l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tiegħu, ikun inżamm f’detenzjoni fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ritorn skont id-Direttiva dwar ir-“ritorn”, sabiex jitħejja r-ritorn tiegħu u/jew sabiex jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija, u, min-naħa l-oħra, l-Istat Membru kkonċernat jista’ jiġġustifika abbażi ta’ kriterji oġġettivi li jeżistu raġunijiet raġonevoli biex wieħed jaħseb li l-applikant li ppreżenta l-imsemmija applikazzjoni bil-għan biss li jtawwal jew li jwaqqaf l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ ritorn mogħtija kontrih. Għaldaqstant, il-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” evidentement ma tkoprix l-ipoteżi fejn il-persuna kkonċernata, fil-mument tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tagħha għall-ażil, jew ma tkunx imċaħħda mil-libertà tagħha, jew hija tkun imċaħħda mil-libertà f’kuntest li ma huwiex ta’ proċedura ta’ ritorn skont id-Direttiva dwar ir-“ritorn”.

105. Waqt is-seduta ġie ssuġġerit, essenzjalment, li d-dispożizzjoni kontenzjuża tista’ tiġi interpretata fis-sens li tippermetti ż-żamma f’detenzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn, iżda li sa dak iż-żmien kien liberu, wara l-preżentazzjoni minnu ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali, minħabba li din l-applikazzjoni tkun ġiet ippreżentata bil-għan biss li ttawwal jew twaqqaf l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni ta’ ritorn. Fil-fehma tiegħi, din l-interpretazzjoni ma tistax tiġi adottata. Fil-fatt, hija mhux biss tirrendi ineffettiva l-ewwel kundizzjoni prevista fil-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” mfakkra fil-punt preċedenti. Hija tkun inkompatibbli wkoll mal-prinċipju stess imsemmi fl-Artikolu 8(1) ta’ din id-direttiva, peress li d-detenzjoni tkun toriġina, f’dan il-każ, mill-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali. Konsegwentement, din l-interpretazzjoni toħloq diffikultà fir-rigward tal-Artikolu 31 tal-Konvenzjoni ta’ Genève, li l-imsemmi Artikolu 8(1), huwa intiż, inter alia, li jimplementa. Kif enfasizzajt, il-punt (d) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jippermetti biss, taħt ċerti kundizzjonijiet, li tiġi mtawla miżura ta’ detenzjoni li tkun ittieħdet diġà fil-konfront ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz sabiex jitħejja r-ritorn tiegħu u/jew sabiex jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija tiegħu fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ritorn.

106. Dan premess, il-fatt biss li applikant għall-ażil, qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali, kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn li saret definittiva, akkumpanjata jekk ikun il-każ bi projbizzjoni fuq id-dħul, ma jipprekludix li huwa jinżamm għall-ewwel darba f’detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża, bil-kundizzjoni li l-Istat Membru kkonċernat jistabbilixxi li l-imsemmi applikant jirrappreżenta theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku ( 84 ).

107. Barra minn hekk, il-Kummissjoni sostniet waqt is-seduta, essenzjalment, li d-dispożizzjoni kontenzjuża jista’ jkollha bħala għan li tippermetti d-detenzjoni ta’ applikant għall-protezzjoni internazzjonali meta huwa jkun irrinunzja għad-dritt tiegħu li joqgħod fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, skont l-Artikolu 9(2) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, moqri flimkien mal-Artikolu 41 ta’ din l-istess direttiva. Id-dispożizzjoni kontenzjuża tippermetti f’dak il-każ li l-applikant jinżamm f’detenzjoni, qabel saħansitra ma tingħata deċiżjoni fuq l-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali, meta tali applikazzjonijiet ikunu diġà ġew irrifjutati diversi drabi fil-konfront tal-imsemmi applikant u jkun hemm ir-riskju li huwa jevita l-ordni ta’ tluq mit-territorju maħruġa kontrih.

108. Dan l-argument ma jikkonvinċinix. Fil-fatt, fis-sitwazzjoni li għadha kif ġiet deskritta, l-applikant ikun qiegħed, bħala ipoteżi, fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat “illegalment”, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”. Minn dan isegwi li d-dispożizzjonijiet ta’ din l-aħħar direttiva japplikaw. Issa, l-eventwali detenzjoni għall-iskopijiet ta’ tneħħija hija perfettament possibbli, skont l-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva, sabiex jitħejja r-ritorn tiegħu u/jew sabiex jitwettaq il-proċess ta’ tneħħija. Għaldaqstant, id-dispożizzjoni kontenzjuża ma għandha ebda “lakuna ġuridika” li trid timtela f’din is-sitwazzjoni.

109. Fl-aħħar nett, kuntrarjament għal dak li sostnew kemm J. N. kif ukoll il-Gvern Olandiż u l-Parlament waqt is-seduta, jien ma nara ebda raġuni biex tiġi limitata l-applikazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża għall-każijiet biss li fihom l-applikant ikkonċernat ikun is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu. Tali interpretazzjoni ma ssib ebda bażi fil-kliem tad-dispożizzjoni kontenzjuża jew, b’mod iktar ġenerali, tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Barra minn hekk, hija tkun tali li tippreġudika serjament l-effettività ta’ din id-dispożizzjoni sa fejn il-kapaċità ta’ Stat Membru biex jipprevjeni, abbażi ta’ din l-istess dispożizzjoni, attentat gravi għas-sigurtà nazzjonali tiegħu jew għall-ordni pubbliku tiegħu tkun tiddependi qabel xejn mill-adozzjoni minn qabel ta’ deċiżjoni ta’ ritorn. Issa, it-theddida li l-Istat Membru jista’ jkun obbligat jaffaċċja tista’ fil-fatt tirriżulta waqt l-eżami ta’ applikazzjoni għall-ażil, (ħafna) qabel li tkun ittieħdet deċiżjoni ta’ ritorn ( 85 ).

Rilevanza ta’ projbizzjoni fuq id-dħul

110. X’inhi r-rilevanza tal-fatt li deċiżjoni ta’ ritorn preċedenti tkun ġiet akkumpanjata bi projbizzjoni fuq id-dħul, fis-sens tal-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”?

111. Fil-fehma tiegħi, tali fatt ma jistax fi kwalunkwe każ ikun determinanti. Huma minnu li l-paragrafu 2 ta’ din id-dispożizzjoni jipprovdi li projbizzjoni fuq id-dħul tista’ tiġi ordnata għal żmien li jeċċedi ħames snin jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun is-suġġett ta’ dik il-miżura jitqies ta’ theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali. Kif josservaw il-Gvern Belġjan, Elleniku u Taljan kif ukoll il-Kunsill, il-projbizzjoni fuq id-dħul li tkun immotivata fuq tali kunsiderazzjonijiet tista’ għaldaqstant tipprovdi indizju fis-sens li applikant għall-ażil jirrappreżenta tali theddida.

112. Madankollu, skont l-Artikolu 11(5) tad-Direttiva dwar ir-“ritorn”, il-projbizzjoni fuq id-dħul hija mingħajr preġudizzju għad-dritt għall-protezzjoni internazzjonali li l-persuna kkonċernata tista’ tibbenefika minnu fid-dritt tal-Unjoni, sakemm hija tippreżenta applikazzjoni biex jikseb tali protezzjoni. Konsegwentement, tali projbizzjoni hija mingħajr preġudizzju wkoll għall-garanziji mogħtija mid-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, inkluż il-protezzjoni kontra detenzjoni li ma tkunx iġġustifikata fid-dawl ta’ waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) ta’ din id-direttiva. Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li applikant kien is-suġġett, fil-passat, ta’ projbizzjoni fuq id-dħul fi Stat Membru, għal raġunijiet marbuta mal-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku, ma jeżentax lill-awtorità nazzjonali kompetenti, fil-mument li fih tikkontempla l-eventwali detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża, milli teżamina jekk dik il-miżura tidhirx iġġustifikata fid-dawl tal-perikolu attwali li l-applikant jirrappreżenta għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku ( 86 ).

Miżura eċċezzjonali

113. F’kull każ, id-Direttiva dwar l-“akkoljenza” tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li d-detenzjoni hija miżura partikolarment drastika li tittieħed kontra applikant għall-protezzjoni internazzjonali, li tista’ tiġi adottata biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali ( 87 ). Għaldaqstant, skont l-Artikolu 8(2) ta’ din id-direttiva, Stat Membru huwa awtorizzat iżomm applikant għall-ażil f’detenzjoni meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew tal-ordni pubbliku jeħtieġu hekk biss jekk, minn naħa, “[dan i]kun meħtieġ” u, min-naħa l-oħra, “sakemm miżuri inqas dixxiplinari oħra ma jistgħux ikunu applikati b’mod effettiv”. Tali detenzjoni hija għaldaqstant suġġetta għal rekwiżit strett ta’ proporzjonalità. Il-fatt li d-dispożizzjoni kontenzjuża tikkostitwixxi miżura tal-aħħar għażla jerġa’ jiġi kkonfermat mill-Artikolu 8(4) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li jidentifika l-alternattivi għad-detenzjoni, bħalma huma, b’mod partikolari, l-obbligu li wieħed jirrapporta regolarment lill-awtoritajiet jew ukoll l-obbligu li wieħed joqgħod f’żona ġeografika indikata (mingħajr għaldaqstant ma jinżamm f’detenzjoni). Tali alternattivi ma humiex madankollu adegwati, pereżempju, biex tiġi evitata t-theddida gravi għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku li jirrappreżenta individwu li, fid-dawl ta’ numru ta’ indizji konkordanti, ikun ser iwettaq attentat terroristiku.

Kummenti finali

114. Nerġa’ nirrileva li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża li jien esponejt iktar ’il fuq ma tipprekludix lil Stat Membru milli jipprovdi, meta jibbaża ruħu fuq raġuni oħra għad-detenzjoni prevista fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, li applikant għall-protezzjoni internazzjonali jista’ jinżamm f’detenzjoni meta jkun hemm riskju li dan jaħrab. Il-punt (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) jipprovdi fil-fatt li, f’dak il-każ, id-detenzjoni tista’ tiġi ordnata sa fejn hija tkun neċessarja biex l-awtorità nazzjonali kompetenti tkun tista’ tiddetermina l-elementi li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali ( 88 ). Meħuda waħidha, l-eżistenza ta’ tali riskju ma jistax għaldaqstant iservi ta’ bażi għall-konstatazzjoni li applikant għall-protezzjoni internazzjonali jirrappreżenta theddida għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku, fis-sens tad-dispożizzjoni kontenzjuża.

115. Din l-interpretazzjoni hija wkoll mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà li għandhom l-Istati Membri biex iżommu applikant għall-ażil f’detenzjoni sabiex jivverifikaw l-identità tiegħu jew in-nazzjonalità tiegħu jew ukoll biex jiddeċiedu fuq id-dritt tiegħu li jidħol fit-territorju tal-imsemmi Stat Membru, sakemm ma jkunx hemm miżuri inqas koerżivi li jkunu jistgħu jintużaw b’mod effikaċi fil-konfront ta’ dak l-applikant. Fil-fatt, il-punti (a) sa (c) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jipprovdu espliċitament li d‑detenzjoni tista’ tkun ibbażata fuq tali raġunijiet, sakemm il-garanziji kollha previsti minn din id-direttiva fil-qasam tad-detenzjoni jiġu osservati ( 89 ).

Validità tad-dispożizzjoni kontenzjuża

116. Biex tkun konformi mal-Artikolu 6 tal-Karta, miżura ta’ detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża għandha tkun prevista mil-liġi, tirrispetta l-kontenut essenzjali tad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà u, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, tirriżulta neċessarja u tissodisfa effettivament l-għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni jew il-bżonn ta’ protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet tal-oħrajn. Kif esponejt fil-punt 60 ta’ din l-opinjoni, dan jippreżumi li jiġi vverifikat jekk tali miżura ta’ detenzjoni, minn naħa, taqax taħt waħda mill-eċċezzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 5(1) tal-KEDB u, min-naħa l-oħra, tosservax il-garanziji l-oħra kollha offruti fil-paragrafi 2 sa 5 tal-imsemmi artikolu. Issa ser ngħaddi biex nittratta f’iktar dettall dawn ir-rekwiżiti. L-osservazzjonijiet li ġejjin ma għandhomx l-għan li jippreżentaw il-ġurisprudenza rilevanti kollha tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward tal-indħil fid-dritt għal-libertà u għas-sigurtà ggarantit mill-Artikolu 5 tal-KEDB u, konsegwentement, l-Artikolu 6 tal-Karta. Dawn huma limitati għal dak li jidher neċessarju biex tingħata risposta għall-kwistjoni ta’ validità mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

Id-dispożizzjoni kontenzjuża tista’ taqa’ taħt waħda mill-eċċezzjonijiet ammissibbli għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà?

117. Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, li hija għal kollox rilevanti fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Karta, jirriżulta li l-punti (a) sa (f) tal-Artikolu 5(1) tal-KEDB fihom lista eżawrjenti tar-raġunijiet li jippermettu d-detenzjoni, peress li tali miżura ma tkunx legali jekk ma taqax taħt waħda minn dawn ir-raġunijiet ( 90 ). Dawn ir-raġunijiet għandhom jiġu interpretati b’mod strett peress li huma joħolqu eċċezzjoni għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà ( 91 ).

118. Qabelxejn, nosserva li, fid-dawl tan-natura esklużivament preventiva tar-raġuni għad-detenzjoni msemmija fid-dispożizzjoni kontenzjuża, li jien enfasizzajt iktar ’il fuq ( 92 ), miżura ta’ detenzjoni ordnata fuq il-bażi tagħha ma tistax, fi kwalunkwe każ, taqa’ taħt l-eċċezzjoni għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà prevista fl-Artikolu 5(1)(a) tal-KEDB. Din l-eċċezzjoni tikkontempla fil-fatt il-kundanna minn qorti għal piena ta’ ċaħda tal-libertà u għaldaqstant ma hijiex relatata ma’ miżuri preventivi ( 93 ).

119. Id-detenzjoni ta’ applikant għall-ażil skont id-dispożizzjoni kontenzjuża, fil-limiti tal-portata ta’ din id-dispożizzjoni li jiena identifikajt iktar ’il fuq, tista’ madankollu tkun marbuta ma’ diversi eċċezzjonijiet oħra msemmija fl-Artikolu 5 tal-KEDB.

120. L-ewwel waħda fosthom hija dik prevista fl-Artikolu 5(1)(ċ) tal-KEDB, li tikkonċerna essenzjalment id-detenzjoni preventiva ( 94 ). Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet, f’dan ir-rigward, li r-raġuni għad-detenzjoni marbuta man-neċessità li persuna tkun prekluża milli twettaq reat ma hijiex relatata mal-politika ta’ prevenzjoni ġenerali intiża kontra xi persuna jew kategorija ta’ persuni li jirriżultaw perikolużi minħabba x-xejra kontinwa tagħhom lejn il-kriminalità. Din ir-raġuni hija limitata li tipprovdi lill-Istati kontraenti l-mezz ta’ prevenzjoni ta’ reat konkret u determinat ( 95 ). Huwa jippermetti biss detenzjoni ordnata fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali ( 96 ). Dan joħroġ ċar mill-kliem tagħha, li għandu jinqara flimkien ma’, minn naħa, il-punt (a) tal-istess paragrafu tal-Artikolu 5 u, min-naħa l-oħra, il-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, li miegħu jifforma ħaġa waħda u li jippreċiża b’mod partikolari li tali eċċezzjoni għad-dritt għal-libertà u għas-sigurtà tippreżumi li l-persuna kkonċernata tinġieb minnufih quddiem imħallef jew funzjonarju awtorizzat b’liġi biex jeżerċita setgħa ġudizzjarja u jkollha dritt għal proċeduri fi żmien raġonevoli, jew għal ħelsien waqt pendenza tal-proċeduri ( 97 ). Tali proċeduri jista’ jkollhom bħala għan, meta persuna tiġi mċaħħda mil-libertà tagħha sabiex tkun prekluża milli twettaq reat, li jaraw li dik il-persuna tiġi ssanzjonata kriminalment għall-atti preparatorji għal dak ir-reat ( 98 ). Ir-rekwiżit ta’ proċeduri kriminali bl-ebda mod ma tfisser madankollu li l-arrest u d-detenzjoni ma jistgħux jiġu ordnati minn awtorità amministrattiva (kif kien l-eżempju li tajt fil-punt 87 ta’ din l-opinjoni), peress li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li l-Artikolu 5(3) tal-KEDB huwa intiż preċiżament li jiżgura l-istħarriġ ġudizzjarju mħaffef u awtomatiku ta’ miżura ta’ ċaħda tal-libertà ordnata mill-pulizija jew mill-amministrazzjoni skont il-paragrafu 1(ċ) tal-imsemmi artikolu ( 99 ).

121. Barra minn hekk, l-awtonomija tad-dispożizzjoni kontenzjuża fil-konfront ta’ proċedura ta’ ritorn, li jien iddeskrivejt fil-punti 100 sa 109 ta’ din l-opinjoni, ma teskludix fil-fatt li detenzjoni ordnata b’dan il-mod tidħol fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ritorn meta l-applikant ikkonċernat ikun is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ ritorn qabel il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali. Tali miżura ta’ detenzjoni tista’, f’dak il-każ, tkun iġġustifikata fid-dawl tat-tieni eċċezzjoni msemmija fl-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB.

122. Fil-fatt, kif indikajt diġà ( 100 ), mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem jirriżulta li din l-aħħar dispożizzjoni teżiġi biss li jkun hemm proċedura ta’ deportazzjoni li tkun pendenti. Għaldaqstant, hija ma toffrix l-istess protezzjoni bħall-Artikolu 5(1)(ċ) tal-KEDB u għalhekk ma tippreżumix, b’mod partikolari, it-tressiq immedjat quddiem qorti, kif mitlub mill-Artikolu 5(3), għall-każijiet ta’ ċaħda tal-libertà bbażati fuq l-imsemmi Artikolu 5(1)(ċ). Issa, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem indikat, fis-sentenza tagħha Nabil et vs L‑Ungerija, li s-sempliċi fatt li persuna li kienet is-suġġett ta’ ordni ta’ tkeċċija ppreżentat applikazzjoni għall-ażil, ma jimplikax neċessarjament li d-detenzjoni li tirrigwarda lil din il-persuna ma tirrigwardax iktar it-tneħħija tagħha, peress li l-eventwali ċaħda tal-imsemmija applikazzjoni tista’ tiftaħ it-triq għall-implementazzjoni tal-ordni ta’ deportazzjoni ( 101 ). Fuq dan il-livell teżisti analoġija mar-raġunament li jidher fil-punt 60 tas-sentenza Arslan ( 102 ).

123. Madankollu, hija biss il-proċedura ta’ deportazzjoni jew ta’ estradizzjoni li tiġġustifika ċ-ċaħda tal-libertà f’dan ir-rigward u dan sakemm l-imsemmija proċedura ssir bid-diliġenza meħtieġa ( 103 ). It-tieni eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1)(f) tal-KEDB tista’ għaldaqstant tiġġustifika ċ-ċaħda tal-libertà ta’ applikant għall-ażil biss sakemm, b’mod partikolari, il-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni tiegħu għall-protezzjoni internazzjonali ma kellhiex bħala effett li tneħħi mill-ordinament ġuridiku l-ordni ta’ deportazzjoni maħruġa kontrih ( 104 ). Barra minn hekk, miżura ta’ ċaħda tal-libertà tista’ tkun iġġustifikata taħt l-imsemmi Artikolu 5(1)(f) biss jekk hija tiġi implementata b’bona fide, jekk hija tkun marbuta strettament mar-raġuni għad-detenzjoni invokata mill-gvern ikkonċernat, jekk il-post u l-kundizzjonijiet ta’ detenzjoni jkunu xierqa u, fl-aħħarnett, jekk it-tul ta’ din il-miżura ma jeċċedix it-terminu raġonevoli neċessarju biex jintlaħaq l-għan imfittex ( 105 ). Fid-dritt tal-Unjoni, ma hemm xejn fid-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, jew tabilħaqq fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u r-“ritorn”, li jostakola l-osservanza ta’ dawn ir-rekwiżiti.

124. Lanqas ma neskludi li, kif isostnu l-Gvern Belġjan, il-Kunsill u l-Kummissjoni, id-detenzjoni skont id-dispożizzjoni kontenzjuża tista’ eventwalment taqa’ taħt it-tieni eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1)(b) tal-KEDB, li tippermetti li persuna tiġi mċaħħda mil-libertà tagħha sabiex tiġi ggarantita l-eżekuzzjoni ta’ obbligu previst mil-liġi. Fis-sentenza tagħha Ostendorf vs Il‑Ġermanja, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem aċċettat li detenzjoni setgħet tkun ibbażata fuq din id-dispożizzjoni bħala prevenzjoni għat-twettiq ta’ reat, li jikkonsisti fid-disturb tal-ordni pubbliku bil-parteċipazzjoni fi ġlieda bejn hooligans, mingħajr ma dik id-detenzjoni kellha bħala għan li tressaq lill-persuna kkonċernata quddiem l-awtorità ġudizzjarja kompetenti u mingħajr ma l-imsemmija detenzjoni taqa’ għaldaqstant taħt l-Artikolu 5(1)(ċ) tal-KEDB ( 106 ). Jeħtieġ ukoll madankollu, fost affarijiet oħra, li l-liġi tippermetti tali detenzjoni sabiex il-persuna kkonċernata tkun obbligata tikkonforma ruħha ma’ obbligu speċifiku u konkret impost fuqha u li hija ma tkunx osservat sa dakinhar ( 107 ). Fir-rigward ta’ detenzjoni intiża li tipprevjeni t-twettiq ta’ reat, din tippreżumi b’mod partikolari li l-lok u l-mument tat-twettiq imminenti ta’ dan ir-reat, kif ukoll il-vittmi potenzjali tiegħu, jistgħu jiġu ddeterminati bi preċiżjoni suffiċjenti ( 108 ).

125. Il-Kunsill u l-Kummissjoni għadhom isostnu li ma jistax jiġi eskluż li miżura ta’ detenzjoni taħt id-dispożizzjoni kontenzjuża taqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1)(e) tal-KEDB, li tipprovdi b’mod partikolari l-possibbiltà li tinżamm f’detenzjoni persuna addetta għall-alkoħol jew għad-drogi jew vagabond ( 109 ). F’dan ir-rigward, huwa minnu li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li kien minħabba l-fatt, fost affarijiet oħra, li dawn kellhom jitqiesu li huma perikolużi għas-sigurtà pubblika li tali persuni setgħu jiġu mċaħħda mil-libertà tagħhom fuq din il-bażi ( 110 ). Infakkar madankollu l-portata stretta tad-dispożizzjoni kontenzjuża li jiena ppreċiżajt fil-punti 77 sa 115 ta’ din l-opinjoni, li l-implementazzjoni tagħha tippreżumi b’mod partikolari li l-punti ta’ fatt u ta’ liġi dwar is-sitwazzjoni tal-applikant ikunu jistgħu juru li l-kondotta personali tiegħu tiġġustifika li huwa jinżamm f’detenzjoni, minħabba t-theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi li huwa jirrappreżenta għas-sigurtà nazzjonali jew għall-ordni pubbliku. F’dan il-kuntest, għandi riżervi serji fir-rigward tal-possibbiltà ta’ kemm miżura ta’ detenzjoni ordnata skont id-dispożizzjoni kontenzjuża tista’ tkun iġġustifikata abbażi ta’ din l-eċċezzjoni.

L-osservanza tal-garanziji l-oħra fil-qasam tal-indħil fid-dritt għal-libertà u għas-sigurtà

126. L-Artikolu 6 tal-Karta, moqri fid-dawl tal-Artikolu 5 tal-KEDB, jinvolvi sensiela ta’ garanziji addizzjonali, kemm ta’ natura sostantiva u kif ukoll ta’ natura proċedurali ( 111 ).

127. Fl-ewwel lok, kull indħil fid-dritt għal-libertà u għas-sigurtà jrid ikun legali. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, dan ir-rekwiżit ifisser, qabel kollox, li d-detenzjoni għandha tirrispetta r-regoli sostantivi kif ukoll dawk proċedurali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali ( 112 ). Dan huwa kkonfermat fl-Artikolu 52(1) tal-Karta fejn jingħad li kull limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet irrikonoxxuti mill-Karta għandha tkun prevista mil-liġi. Fir-rigward tal-każ ta’ detenzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan ir-rekwiżit jirrigwarda l-osservanza tad-dispożizzjonijiet rilevanti kollha tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” u tad-dritt nazzjonali applikabbli.

128. L-Artikolu 5(1) tal-KEDB jeżiġi fuq kollox il-konformità ta’ kull detenzjoni mal-għan li l-individwu jkun protett kontra l-arbitrarjetà, peress li ċaħda tal-libertà legali skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tista’ xorta waħda tkun arbitrarja u għaldaqstant tmur kontra l-KEDB ( 113 ). Din il-kundizzjoni timplika, fost affarijiet oħra, li l-implementazzjoni tal-miżura ta’ ċaħda tal-libertà għandha tkun eżenti minn kull element ta’ mala fide jew ta’ ingann min-naħa tal-awtoritajiet, li hija tkun konformi mal-għan tar-restrizzjonijiet awtorizzati bl-inċiż rilevanti tal‑Artikolu 5(1) tal-KEDB, li jkun hemm rabta bejn il-motiv invokat biex tiġi ġġustifikata d-detenzjoni awtorizzata u l-post kif ukoll il-kundizzjonijiet tad-detenzjoni, u li jkun hemm rabta ta’ proporzjonalità bejn ir-raġuni għad-detenzjoni invokata u d-detenzjoni inkwistjoni ( 114 ). Id-detenzjoni hija miżura daqshekk serja li hija tista’ tkun iġġustifikata biss bħala l-aħħar għażla, meta l-miżuri l-oħra, inqas ħarxa, ikunu ttieħdu inkunsiderazzjoni u jkunu ġew iddikjarati insuffiċjenti biex jissalvagwardaw l-interess personali jew pubbliku li jeżiġi d-detenzjoni ( 115 ).

129. Fid-Direttiva dwar l-“akkoljenza” hemm garanziji kontra d-detenzjoni arbitrarja ( 116 ). Infakkar li d-detenzjoni skont l-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva hija fil-fatt miżura li għandha tintuża bħala l-aħħar għażla, li għandha tiġi deċiża biss każ b’każ u bil-kundizzjoni li “miżuri inqas dixxiplinari oħra ma jistgħux ikunu applikati b’mod effettiv” ( 117 ). Anki jekk tali detenzjoni hija bħala prinċipju possibbli, hija ma tistax tiġi ordnata ħlief “għal żmien qasir kemm jista’ jkun u [...] sakemm ikunu applikabbli r-raġunijiet stipulati fl-Artikolu 8(3)” ( 118 ). Dawn ir-regoli jirriflettu r-rekwiżit ta’ proporzjonalità li għalih hija suġġetta kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet iggarantiti mill-Karta ( 119 ).

130. Fit-tieni lok, l-implementazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża tippreżumi li jiġi osservat il-prinċipju ta’ ċertezza legali. Konsegwentement, huwa essenzjali li l-kundizzjonijiet tad-detenzjoni jkunu ddefiniti b’mod ċar u li l-liġi stess tkun prevedibbli fl-applikazzjoni tagħha, b’mod li jiġi ssodisfatt il-kriterju ta’ legalità, li jeżiġi li kull liġi tkun suffiċjentement preċiża biex tippermetti liċ-ċittadin wara, jekk ikun hemm il-bżonn, li jieħu parir – jipprevedi, sa grad li jkun raġonevoli fiċ-ċirkustanzi tal-każ, il-konsegwenzi li jirriżultaw minn att partikolari ( 120 ).

131. Fir-rigward