SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)

4 ta' Mejju 2006 ( )

"Nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu – Ammissibbiltà – Suġġett tal-kawża – Kompetenza tal-qrati nazzjonali – Rikors nieqes minn suġġett – Ċertezza legali u aspettattivi leġittimi ta' l-iżviluppaturi – Direttiva 85/337/KEE – Stima ta' l-effett ta' ċerti proġetti fuq l-ambjent – Proġett ta' 'White City' – Proġett ta' 'Crystal Palace' – Proġetti li jaqgħu taħt l-Anness II tad-Direttiva 85/337 – Obbligu li proġetti li jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent jkunu suġġetti għal stima – Oneru tal-prova – Traspożizzjoni tad-Direttiva 85/337 fid-dritt nazzjonali – Kunsens għal żvilupp f'diversi stadji"

Fil-kawża C-508/03,

li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu skond l-Artikolu 226 KE, imressaq fl-1 ta' Diċembru 2003,

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn F. Simonett u X. Lewis, bħala aġenti,

rikorrenti

vs

Ir-Renju Unit tal-Gran Brettanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq, irrappreżentat minn K. Manji, bħala aġent, assistit minn D. Elvin, QC u J. Maurici, barrister,

konvenut

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),

komposta minn P. Jann (Relatur), President ta' l-Awla, K. Schiemann, N. Colneric, ME. Juhász u E. Levits, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: P. Léger,

Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-22 ta' Ġunju 2005,

wara li rat id-deċiżjoni li ttieħdet - wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali - li tiddeċiedi l-kawża mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li,

– billi naqas milli japplika b'mod korrett l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta' Ġunju 1985, dwar l-istima ta' l-effetti ta' ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 175, p. 40) għall-proġetti ta' żvilupp urban ta' White City u ta' Crystal Palace, proġetti li jaqgħu taħt il-punt 10(b) ta' l-Anness II ta' din id-Direttiva, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq naqas milli jwettaq l-obbligi li huwa għandu skond din l-istess Direttiva;

– billi naqas milli jiggarantixxi l-applikazzjoni korretta ta' l-Artikoli 2(1), 4(2), 5(2) u 8 tad-Direttiva 85/337, kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE tat-3 ta' Marzu 1997 (ĠU L 73, p. 5, iktar il-quddiem id-"Direttiva 85/337, kif emendata"), għall-permessi ta' bini f'diversi stadji, dan l-Istat Membru naqas milli jwettaq l-obbligi li huwa għandu skond l-imsemmija Direttiva.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja

2 Skond il-ħames premessa tagħha, id-Direttiva 85/337 għandha bħala għan li tistabbilixxi prinċipji ġenerali għall-istima ta' effetti ambjentali bil-ħsieb li jikkumpletaw u jikkordinaw proċeduri ta' kunsens għal żvilupp li jirregolaw proġetti pubbliċi u privati li aktarx ikollhom effett fuq l-ambjent.

3 F'dan ir-rigward, l-Artikolu 1(2) ta' l-imsemmija Direttiva jiddefinixxi l-kunċett ta' "kunsens għal żvilupp" bħala "id-deċiżjoni ta' l-awtorita jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett".

4 Skond l-Artikolu 2(1) ta' din l-istess Direttiva:

"Stati Membri għandhom jadottaw il-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li, qabel ma jingħata kunsens, proġetti li aktarx ikollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent minħabba inter alia, in-natura, il-kobor u l-post tagħhom ikunu suġġetti għal stima fir-rigward ta' l-effetti tagħhom.

Dawn il-proġetti huma definiti fl-Artikolu 4."

5 L-Artikolu 4 tad-Direttiva 85/337 jipprovdi:

"1. Bla ħsara għal Artikolu2 (3), proġetti tal-klassijiet elenkati f' l-Anness I għandhom ikunu soġġetti għal stima skond Arikoli 5 sa 10."

2. Proġetti tal-klassijiet elenkati f'L-Anness II għandhom ikunu soġġetti għal stima, skond l-Artikoli 5 sa 10, fejn Stati Membri jikkunsidraw li l-karatteristiċi tagħhom jirrikjedu hekk. Għal dan il-għan Stati Membri jistgħu inter alia jispeċifikaw ċerti tipi ta' proġetti bħala li huma soġġetti għal stima jew jistgħu jistabbilixxu l-kriterji u/jew limiti meħtieġa biex jiddeterminaw liema mill-proġetti tal-klassijiet elenkati f'L-Anness II huma soġġetti għal stima skond l-Artikoli 5 sa 10."

6 L-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 85/337 jipprovdi li "l-informazzjoni li l-iżviluppatur għandu jagħti skond il-paragrafu 1 għandha tinkludi għall-inqas

– deskrizzjoni tal-proġett li tinkludi informazzjoni dwar il-post, disinn u kobor tal-proġett,

– deskrizzjoni tal-miżuri antiċipati biex jevitataw, inaqqsu u, jekk possibbli, jirrimedjaw l-effetti sinifikanti kuntrarji,

– id-data mitluba biex ikunu identifikati u stmati l-effetti prinċipali li l-proġett aktarx ikollu fuq l-ambjent,

– sommarju mhux tekniku ta' l-informazzjoni msemmija fl-[inċiżi] 1 sa' 3.

7 Skond l-Artikolu 8 ta' l-imsemmija Direttiva, "l-informazzjoni miġbura skond l-Artikoli 5, 6 u 7 għandha tittieħed in konsiderazzjoni fil-proċedura ta' kunsens għal żvilupp ".

8 L-Anness II ta' din id-Direttiva jsemmi fil-punt 10(b) l-"proġetti ta' żvilupp urban".

9 Id-Direttiva 85/337, u b'mod partikolari r-regoli dwar il-proġetti li jaqgħu taħt l-Anness II tagħha, ġiet emendata b'mod sostanzjali peremzz tad-Direttiva 97/11, li kellha tiġi trasposta fir-Renju Unit, l-iktar tard, sa' l-14 ta' Marzu 1999. Issa, l-applikazzjonijiet sabiex jingħata kunsens għaż-żewġ proġetti in kwistjoni fil-kuntest ta' l-ewwel ilment ġew ippreżentati lill-awtoritajiet kompetenti qabel din id-data, għalhekk, kif jirriżulta mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 97/11, dawn l-emendi mhumiex rilevanti għal dawn il-proġetti.

10 Għal kuntrarju, it-tieni lment għandu jiġi eżaminat fid-dawl tad-Direttiva 85/337 kif emendata.

11 F'dan ir-rigward, filwaqt li l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 85/337, kif emendata, ma nbidilx, l-Artikolu 2(1) ta' din id-Direttiva issa jipprovdi li "[l]-Istati Membri għandhom jadottaw il-miżuri kollha meħtieġa sabiex jiżguraw illi, qabel jingħata l-kunsens […],, il-proġetti li aktarx ikun ser ikollhom impatt sinifikanti fuq l-ambjent bis-saħħa, fost ħwejjeġ oħra, tan-natura, id-daqs u l-lokazzjoni tagħhom [ikunu] soġġetti għall-ħtieġa li jkun hemm il-kunsens [… ] għall-iżvilupp u stima rigward l-effetti tagħhom. Dawn il-proġetti huma ddefiniti fl-Artikolu 4."

12 Id-Direttiva 97/11 għamlet ukoll emenda żgħira fil-kliem ta' l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 85/337 billi żiedet inċiż li jeħtieġ li l-iżviluppatur iforni wkoll:

– "il-punti prinċipali ("outline";) ta' l-alternattivi ewliena studjati mill-iżviluppatur u indikazzjoni dwar ir-raġunijiet prinċipali tal-għażla tiegħu, fil-waqt li jqis l-effetti fuq l-ambjent".

13 Barra minn dan, in-numru ta' din id-dispożizzjoni inbidel ukoll u sar l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 85/337, kif emendata.

14 L-Artikolu 8 ta' l-imsemmija Direttiva jipprovdi, fil-verżjoni emendata tagħha, li "iridu jitqiesu r-riżultati tal-konsultazzjonijiet u tat-tagħrif miġbura skond l-Artikoli 5, 6 u 7 fil-proċedura tal-kunsens […] għall-iżvilupp.".

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali

15 Fl-Ingilterra l-istrument prinċipali ġuridiku f'materja ta' l-iżvilupp tat-territorju hija l-liġi dwar l-iżvilupp urban u rurali ta' l-1990 (it-Town and Country Planning Act 1990, iktar 'il quddiem "it-Town and Country Planning Act" ), li jipprovdi regoli ġenerali dwar l-għoti ta' permessi f'materja ta' żvilupp urban kif ukoll it-tibdil jew l-irtirar tagħhom. Din il-liġi hija ppreċiżata bl-avviż legali dwar l-iżvilupp urban u rurali ta' l-1995 (Town and Country Planning (General Development Procedure) Order 1995, iktar 'il quddiem "il-General Development Procedure Order") u r-Regolamenti dwar l-iżvilupp urban u rurali – stima ta' l-effetti fuq l-ambjent ta' l-1988 (Town and Country Planning (Assesments of Environmental Effects) Regulations 1998 iktar 'il quddiem "Assessment of Environmental Effects Regulations").

16 L-Assessment of Environmental Effects Regulations ġew issostitwiti mir-Regolamenti dwar l-iżvilupp urban u rurali – stima ta' l-effetti fuq l-ambjent ta' l-1999 (Town and Country Planning (Environmental Impact Assessment) (England and Wales) Regulations 1999, iktar il-quddiem "Environmental Impact Assessment Regulations". Issa, peress li dawn ir-Regulations ġodda huma applikabbli biss għal proġetti ppreżentati wara l-14 ta' Marzu 1999, dawn mhumiex rilevanti għaż-żewġ proġetti in kwistjoni fil-kuntest ta' l-ewwel ilment. Għal kuntrarju, l-imsemmija Regulations il-ġodda jiddeterminaw id-dritt nazzjonali applikabbli għall-finijiet tat-tieni lment.

– It-Town and Country Planning Act u l-General Development Procedure Order

17 Skond l-Artikolu 57(1) tat-Town and Country Planning Act, permess għall-iżvilupp (imsejjaħ "planning permission") huwa meħtieġ għal kull "żvilupp" fis-sens ta' l-Artikolu 55, b'mod partikolari, "il-kostruzzjoni ta' binjiet […] jew xogħolijiet oħra magħmula fi, fuq, 'il fuq minn jew taħt l-art […]".

18 Il-permess għall-iżvilupp jista' jkollu diversi forom, b'mod partikolari dak ta' permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari (imsejjaħ "outline planning permission") b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati.

19 Għalhekk, l-Artikolu 92(1) tat-Town and Country Planning Act jipprovdi li l-"permessi għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari" huma "maħruġ[a] skond id-dispożizzjonijiet ta' digriet ta' l-iżvilupp, taħt riżerva ta' eżami ulterjuri mill-awtorità kompetenti tal-punti li mhumiex iddettaljati fl-applikazzjoni (imsejħa "reserved matters" jew "punti riżervati").

20 Skond l-Artikolu 1(2) tal-General Development Procedure Order, dawn il-"punti riżervati" huma definiti bħala "wieħed mill-puntijiet li ġejjin li dwaru l-ebda dettakk ma ġie mogħti fl-applikazzjoni, jiġifieri a) il-post, b) id-disinn, c) l-aspett estern, d) l-aċċessi u e) l-iżvilupp tal-pajsaġġ tas-sit".

21 L-Artikolu 92(2) tat-Town and Country Planning Act jipprovdi impliċitament li punt riżervat huwa kkunsidrat awtorizzat finalment bid-deċiżjoni ta' approvazzjoni ulterjuri.

22 Mill-Artikolu 73 tat-Town and Country Planning Act jirriżulta li applikazzjoni għal emenda ta' permess eżistenti tikkostitwixxi applikazzjoni ġdida għal permess għall-iżvilupp.

– L-Assessment of Environmental Effects Regulations ta' l-1988 u l-Environmental Impact Assessment Regulations ta' l-1999

23 Bis-saħħa l-Assessment of Environmental Effects Regulations ta' l-1988, ċerti proġetti għandhom, qabel il-ħruġ tal-permess, ikunu suġġetti għal stima ta' l-effetti tagħhom fuq l-ambjent.

24 Fl-Anness 2 ta' l-imsemmija Regulations jissemmew il-klassijiet ta' proġetti li huma enumerati fl-Anness II tad-Direttiva 85/337, b'mod partikolari "il-proġetti ta' żvilupp urban".

25 Jirriżulta mill-Artikolu 2(1) ta' l-Assessment of Environmental Effects Regulations li tikkostitwixxi "applikazzjoni fis-sens ta' l-Anness 2" "kull applikazzjoni għall-permess għall-iżvilupp […] relattiva għall-proġett ta' żvilupp previst fl-Anness 2 li ma jikkostitwixxix proġett eżenti u li jista' jkollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent minħabba fatturi bħal m'huma n-natura tiegħu, il-kobor tiegħu jew il-post tiegħu" li l-evalwazzjoni tiegħu ssir każ b'każ mill-awtorità kompetenti.

26 Skond l-Artikolu 4 (1) u (2) ta' dawn ir-Regulations, l-awtorita kompetenti ma toħroġx permess dwar, inter alia, applikazzjoni fis-sens ta' l-imsemmi Anness 2 (imsejħa "Schedule 2 application") mingħajr, qabel, ma tkun ħadet in kunsiderazzjoni l-elementi ta' informazzjoni dwar l-ambjent u tiddikjara fid-deċiżjoni tagħha li hija ħadithom in kusiderazzjoni.

27 Meta jkun hemm applikazzjoni għal permess ta' żvilupp li tirrigwarda proġett ta' żvilupp previst mill-Anness 2 ta' l-imsemmija Regulations, l-awtorità kompetenti għandha għalhekk, każ b'każ, tiddeċiedi qabel ma jinħareġ għal kollox il-permess għall-iżvilupp, jekk il-karatteristiċi ta' proġett jeħtiġux stima ta' l-efetti tagħhom fuq l-ambjent, jiġifieri jekk il-proġett x'aktarx ikollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, u li tirrifjuta dan il-ħruġ jekk ma jkollhiex informazzjoni biżżejjed biex tiddeċiedi fuq dan il-punt.

28 Fid-dritt nazzjonali, il-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari jikkostitwixxi "permess għall-iżvilupp" fis-sens ta' l-Artikolu 4 ta' l-Assessment of Environmental Effects Regulations, filwaqt li d-deċiżjoni ta' approvazzjoni tal-punti riżervati mhijiex tali. Għal din ir-raġuni, stima ta' l-effetti ta' proġett fuq l-ambjent ma tistax issir, fid-dritt Ingliż, ħlief waqt l-ewwel proċedura dwar il-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari, u mhux waqt il-proċedura ta' approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati.

29 Għalkemm għamlu emendi sostanzjali għar-regoli applikabbli fil-qasam ta' l-istima ta' l-efetti fuq l-ambjent, l-Environmental Impact Assessment Regulations ta' l-1999 ma bidlu xejn f'dak li jirrigwarda din l-impossibbiltà li ssir stima matul il-proċedura ta' approvazzjoni ta' l-aspetti riżervati, impossibbiltà li hija kkuntestata fil-kuntest tat-tieni lment.

Il-miżuri nazzjonali ta' applikazzjoni

30 Iċ-ċirkolari Nru 15/88, maħruġa mid-Dipartment of the Environment, tagħti linji gwida ta' valur indikattiv sabiex tgħin lill-awtoritajiet kompetenti jidentifikaw il-proġetti fis-sens ta' l-Anness 2 ta' l-Assessment of Environmental Effects Regulations ta' l-1988 li għandhom ikunu suġġetti għal stima ta' l-effetti fuq l-ambjent.

31 Wara li ġie enfasizzat, fil-punt 18 ta' l-imsemmija ċirkulari, li l-kriterju ewlieni huwa dak tal-kwistjoni jekk proġett jistax ikollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, fil-punt 20 ta' l-istess ċirkulari huwa ppreċiżat li stima hija ġeneralment meħtieġa i) meta l-importanza tal-proġett taqbeż il-kuntest lokali, ii) meta dan jinsab fuq siti ta' importanza partikolari jew iii) meta dan ikollu effetti partikolarment kumplessi u potenzjalment negattivi.

32 Il-punti 30 u 31 ta' din l-istess ċirkulari jindikaw ukoll li għal ċerti kategoriji ta' proġetti, kriterji u limiti huma enumerati fl-Anness A tagħha, li huma intiżi sabiex jagħtu indikazzjoni fl-linji ġenerali tat-tip ta' sitwazzjonijiet li fihom, fl-opinjoni tas-Segretarju ta' l-Istat (Secretary of State), stima ta' l-effetti tista' tkun meħtieġa skond l-Assessment of Environmental Effects Regulations jew, bil-kontra ta' dan, mhijiex probabbilment meħtieġa, għalkemm jibqa' l-fatt li dawn l-elementi huma biss indikattivi u l-kriterju ewlieni li għandu jiġi applikat f'kull każ speċifiku jibqa' jekk il-proġett ikkonċernat ikollux jew le effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent.

33 Dwar aktar speċifikament il-proġetti ta' żvilupp urban, din iċ-ċirkulari tindika, fil-punt 15 ta' l-Anness A tagħha, li huwa ftit probabbli li l-iżvilupp mill-ġdid ta' sit li ġie żviluppat qabel ikun jeħtieġ stima, ħlief meta l-iżvilupp propost ikun jikkorrispondi ma ċertu tip ta' żvilupp jew meta huwa ta' daqs akbar mill-iżvilupp ta' qabel.

34 Rigward proġetti fuq siti li ma ġewx żviluppati intensivament, l-istess ċirkulari tippreċiża, fil-punt 16 ta' l-Anness A tagħha, li "il-bżonn ta' stima jiddipendi mis-sensittività li tas-sit ipproġettat". B'hekk, "stima tista' tkun meħtieġa meta:

– l-area tal-proġett hija akbar minn 5 ettari f'żona urbanizzata;

– numru kbir ta' bini qiegħed fil-viċinanza immedjata tas-sit propost ta' żvilupp, per eżempju aktar minn 700 abitazzjoni b'inqas minn 200m mill-limiti tas-sit, jew

– il-proġett jipprevedi l-allokazjoni ta' area ta' iktar minn 10,000 m2 (gross) għal ħwienet, uffiċċji jew użi oħra kummerċjali ".

35 Jirriżulta wkoll mill-punt 42 taċ-ċirkolari Nru 15/88 li, sabiex titħejja d-dikjarazzjoni dwar l-aspetti ambjentali, l-iżviluppatur għandu jagħti iktar dettalji fuq il-proposti tiegħu. Fin-nuqqas ta' dan, kull evalwazzjoni eżawrjenti ta' l-effetti potenzjali tkun impossibbli. Hija l-awtorità kompetenti li għandha tiddetermina l-kwantità ta' informazzjoni meħtieġa f'kull każ. L-informazzjoni mogħtija fid-dikjarazzjoni dwar l-aspetti ambjentali hija essenzjali sabiex jiġi ddeterminat jekk ċerti punti jistgħux ikunu riżervati fil-kuntest ta' permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari. Meta din l-informazzjoni turi trattament partikolari ta' aspett jew ieħor, jew timplika tali trattament, ma jkunx xieraq li din il-kwistjoni tiġi rriżervata fil-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari.

36 Fil-punt 48 taċ-ċirkulari Nru 2/99 tad-Department of the Environment, Transport & the Regions, li f'Marzu 1999 ssostitwiet iċ-ċirkulari Nru 15/88 (sabiex tieħu in kunsiderazzjoni l-Environmental Impact Assessment Regulations ta' l-1999), huwa mfakkar li, f'dak li jirrigwarda l-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati, stima ta' l-efetti fuq l-ambjent tista' ssir biss fl-stadju inizjali ta' l-għoti ta' l-imsemmi permess, u mhux fl-istadju ulterjuri ta' l-approvazzjoni tal-punti riżervati.

Il-fatti u l-proċedura preliminari

White City

37 F'Diċembru 1993, l-impriża Chesfield Plc (iktar 'il quddiem "Chesfield") applikat lill-London Borough of Hammersmith & Fulham (iktar 'il quddiem il- "Hammersmith & Fulham LBC"), awtorità kompetenti ta' l-ippjanar, għal permess fuq pjanta preliminari għall-iżvilupp, f'White City f'Londra, ta' ċentru kummerċjali u ta' divertiment (iktar 'il quddiem il-"proġett ta' White City"), proġett li jaqa' taħt l-Anness II tad-Direttiva 85/337.

38 Wara li eżaminat l-effetti tal-proġett deskritti f'diversi rapporti u wara li kkonsultat mal-pubbliku, il-Hammersmith & Fulham LBC ikkunsidrat li stima ta' l-effeti li l-proġett seta' ikollu fuq l-ambjent ma kinitx meħtieġa.

39 F'Marzu 1996, il-Hammersmith & Fulham LBC ħarġet permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari. Ċerti punti kienu riżervati għal approvazzjoni ulterjuri minn din l-istess awtorità.

40 F'Ottubru 1997 u f'Settembru 1998, Chesfield ippreżentat applikazzjonijiet għall-approvazzjoni ta' l-punti riżervati.

41 Fit-12 ta' Ottubru 1999, il-Hammersmith & Fulham LBC tagħat l-imsemmija approvazzjoni.

42 Wara din l-approvazzjoni, inbdew ix-xogħolijiet.

43 Wara lment li rċeviet, il-Kummissjoni, b'ittra tad-19 ta' April 2001, tagħat lir-Renju Unit l-opportunità li jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, u fl-20 ta' Awissu 2002, bagħtitlu opinjoni motivata fejn akkużatu li kiser l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337 fir-rigward tal-proġett ta' White City, proġett li jaqa' taħt il-punt 10(b) l-Anness II ta' din l-istess Direttiva. Il-Kummissjoni tagħat lill-imsemmi Stat Membru terminu ta' xahrejn biex jadotta l-miżuri meħtieġa sabiex jikkonforma ruħhu ma' l-opinjoni motivata. Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta mogħtija mill-Gvern tar-Renju Unit fl-ittra tad-29 ta' Ottubru 2002, il-Kummissjoni ressqet dan ir-rikors.

Crystal Palace

44 Il-Crystal Palace Park, li jinsab f'Londra, huwa "Metropolitan Open Land" ikklassifikat bħala "Grade II* Historic Park" fir-reġistru legali miżmum mill-"England Heritaġe". Parti mis-sit in kwistjoni relatat mat-toroq ta' aċċess u l-artijiet kontigwi, jagħmlu parti mill-"Crystal Palace Park Conservation Area".

45 Fl-4 ta' April 1997, l-impriża London & Regional Properties Ltd. (iktar 'il quddiem "L&R") ressqet quddiem il-London Borough of Bromley (iktar 'il quddiem LBC"), awtorità kompetenti ta' l-iżvilupp, applikazzjoni għal permess fuq pjanta preliminari fir-rigward ta' żvilupp, fil-Crystal Palace Park, ta' ċentru ta' divertiment (iktar 'il quddiem il-"proġett ta' Crystal Palace"), proġett li jaqa' taħt l-Anness II tad-Direttiva 85/337.

46 Wara eżami li ħa in kunsiderazzjoni diversi rapporti u informazzjoni supplimentari, il-Bromley LBC waslet għall-konklużjoni li stima ta' l-effeti li l-proġett seta' ikollu fuq l-ambjent ma kinitx meħtieġa..

47 Fl-24 ta' Marzu 1998, il-Bromley LBC ħarġet permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari li kien jirriżerva ċerti punti li kellhom jiġu approvati iktar 'il quddiem, qabel ma jinbeda kull żvilupp.

48 Fil-25 ta' Jannar 1999 L&R ressqet għall-approvazzjoni tal-Bromley LBC, sabiex tingħata deċiżjoni finali, xi uħud mill-punti riżervati. Skond dawn il-punti, il-proġett tal-Crystal Palace issa kien jinkludi, fil-pjan terran, 18 –il ċinema, żona ta' rikreazzjoni u żona maħsuba għall-espożizzjonijiet; fil-livell tal-ġallarija, ristoranti u ħwienet tal-kafe, żewġ żoni ta' rikreazzjoni u latrini pubbliċi; fil-livell tas-saqaf, żona ta' parkeġġ b'kapaċità massima ta' 950 post, 4 punti ta' osservazzjoni kif ukoll żona għall-impjanti u għas-servizzi; iż-żieda ta' sular "mezzanin" ta' 800 m2, u modifiki relatati mal-bini tal-ħitan ta' barra.

49 Dawn il-punti kienu jidħlu kompletament fil-parametri tal-permess fuq pjanta preliminari li kien diġa' ingħata.

50 Madankollu, matul il-laqgħa fuq l-approvazzjoni tal-punti riżervati, uħud mill-kunsillieri ta' Bromley LBC talbu stima ta' l-effetti tal-proġett fuq l-ambjent. Issa, wara li ntalab parir legali, ġie indikat lilhom li, fid-dritt nazzjonali, stima bħal din setgħet issir biss fl-istadju inizjali ta' l-għoti tal-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari.

51 Fl-10 ta' Mejju 1999, il-Bromley LBC ħarġet l-avviż ta' approvazzjoni.

52 Madankollu, it-terminu ta' validità tal-permess għall-iżvilupp laħaq skada mingħajr ma' l-proġett ġie mwettaq.

53 Wara lment li rċeviet, il-Kummissjoni, b' ittra tas-6 ta' Novembru 2001, stiednet tagħat lir-Renju Unit il-poxxibbiltà li jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, u fis-26 ta' Lulju 2001, bagħtitlu opinjoni motivata fejn akkużatu li kiser l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337 fir-rigward tal-proġett tal-Crystal Palace, proġett li jaqa' taħt il-punt 10(b) l-Anness II ta' din l-istess Direttiva. Il-Kummissjoni tagħat lill-imsemmi Stat Membru t-terminu ta' xahrejn sabiex jadotta l-miżuri meħtieġa sabiex jikkonforma ruħhu ma' l-opinjoni motivata. Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta mogħtija mill-Gvern tar-Renju Unit fl-ittra tat-3 ta' Diċembru 2001, il-Kummissjoni ressqet dan ir-rikors.

Traspożizzjoni żbaljata tad-Direttiva 85/337, kif emendata, f'dak li jirrigwarda l-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati

54 Wara li tat lir-Renju Unit il-possibbiltà li jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, fis-26 ta' Lulju 2001 il-Kummissjoni bagħtitlu, opinjoni motivata li permezz tagħha hija osservat li ċerti aspetti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fil-qasam ta' l-istima ta' l-effetti ta' proġetti fuq l-ambjent, b'mod partikolari f'dak li jirrigwarda l-permessi għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati, fl-opinjoni tagħha kienu inkompatibbli mad-Direttiva 85/337, kif emendata, u tagħat lil dan l-Istat Membru terminu ta' xahrejn sabiex jadotta l-miżuri meħtieġa sabiex jikkonforma ruħhu ma din l-opinjoni motivata. Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta mogħtija, mill-Gvern tar-Renju Unit b' ittra tat-3 ta' Diċembru 2001,, il-Kummissjoni ppreżentat dan ir-rikors.

Dwar ir-rikors

55 Sabiex issostni r-rikors tagħha l-Kummissjoni tressaq żewġ ilmenti.

56 L-ewwel ilment, kif ippreżentat mill-Kummissjoni matul il-proċedura prekontenzjuża u fir-replika tagħha, huwa essenzjalment maqsum fi tliet partijiet, ibbażati fuq:

– il-ksur ta' l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337, f'dak illi l-Hammersmith & Fulham LBC ma vverifikatx jekk il-proġett ta' White City kienx jeħtieġ stima ta' l-effetti tiegħu fuq l-ambjent;

– il-ksur ta' l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337 f'dak illi l-Hammersmith & Fulham LBC ma' adottatx deċiżjoni formali li tippermetti li jiġi vverifikat li din kienet ibbażata fuq verifika preliminari xierqa;

– il-ksur ta' l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337, f'dak illi la l-Hammersmith & Fulham LBC u lanqas il-Bromley LBC m'għamlu stima ta' l-effetti tal-proġetti ta' White City u ta' Crystal Palace fuq l-ambjent.

57 Madankollu, fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni isemmi biss it-tielet parti ta' dan l-ilment.

58 It-tieni lment jirrigwarda t-traspożizzjoni żbaljata fid-dritt nazzjonali ta' l-Artikoli 2(1), 4(2), 5(3) u 8 tad-Direttiva 85/337, kif emendata, permezz tas-sistema nazzjonali li tipprovdi li, f'dak li jirrigwarda l-permessi għall-iżvilupp fuq proġetti preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati, stima tista' issir biss matul l-istadju inizjali ta' l-għoti ta' l-imsemmi permess, u mhux iktar 'il quddiem matul l-istadju ta' approvazzjoni tal-punti riżervati (iktar 'il quddiem ir-"regoli in kwistjoni f'din il-kawża").

Fuq l-ewwel ilment ibbażat fuq ksur ta' l-obbligi li tiġi vverifikata l-ħtieġa ta' stima, li tiġi adottata deċiżjoni formali f'dan ir-rigward u li ssir tali stima (Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337)

Fuq l-ammissibbiltà ta' l-ewwel ilment

59 F'dak li jirrigwarda l-ammissibbiltà, il-Gvern tar-Renju Unit iqajjem erba' eċċezzjonijiet ta' inammissibbiltà, ibbażati rrispettivament fuq il-fatt illi l-ilment huwa ġdid, fuq il-ksur tal-prinċipju taċ-ċertezza legali, fuq il-kompetenza tal-qrati nazzjonali u fuq in-nuqqas ta' suġġett tar-rikors.

– Fuq il-fatt illi l-ilment huwa ġdid

60 Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li l-ewwel u t-tieni parti ta' l-ewwel ilment, kif jirriżultaw mir-replika tal-Kummissjoni, jikkostitwixxu lment ġdid. Fil-fatt, għalkemm huwa veru li dawn il-partijiet issemmew fl-ittra ta' intimazzjoni u fl-opinjoni motivata u wara ġew inklużi fir-replika quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn madankollu ma ssemmewx fir-rikors introduttiv ta' istanza. Issa, huwa r-rikors li jiddefinixxi s-suġġett ta' kawża.

61 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li parti ma tistax, matul l-istanza, tibdel l-istess suġġett tal-kawża u li l-fondatezza tar-rikors għandha tiġi eżaminata biss fir-rigward tat-talbiet li jinsabu fir-rikors introduttiv ta' istanza (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi tal-25 ta' Settembru 1979, Il-Kummissjoni vs Franza, 232/78, Ġabra p. I-2487, punt 31).

62 Barra minn dan, skond l-Artikolu 21 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-Artikolu 38(1)(c) tar-Regoli ta' Proċedura tagħha, il-Kummissjoni hija obbligata, f'kull rikors ippreżentat skond l-Artikolu 226 KE, tindika l-ilmenti preċiżi li fuqhom il-Qorti tal-Ġustizzja qegħdha tintalab tagħti deċiżjoni, kif ukoll, b'mod minn ta' l-anqas sommarju, l-elementi ta' dritt u ta' fatt li fuqhom huma bbażati dawn l-ilmenti (ara s-sentenza tal-31 ta' Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-52/90, Ġabra P. I-2187, punt 17).

63 F'dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-ewwel u t-tieni parti ta' l-ewwel ilment ma jissemmewx fil-parti konklużiva tar-rikors. Barra minn hekk, dawn lanqas ma jidru fil-parti tiegħu intitolata "fid-dritt".

64 Għalhekk, l-ewwel żewġ partijiet ta' l-ewwel ilment li ma ġewx inklużi fir-rikors introduttiv huma inammissibbli, anke jekk dawn ġew inklużi mill-Kummissjoni fir-replika tagħha u anki jekk dawn issemmew fl-ittra ta' intimazzjoni u fl-opinjoni motivata.

65 Għalhekk jibqa' biss li tiġi eżaminata l-ammissibbiltà tat-tielet parti ta' l-ewwel ilment fir-rigward ta' l-eċċezzjonijiet l-oħra ta' inammissibbiltà imqajjma mill-Gvern tar-Renju Unit.

– Fuq il-ksur tal-prinċipju taċ-ċertezza legali

66 Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li, minħabba ż-żmien kunsiderevoli li għadda minn wara l-għoti tal-permessi għall-iżvilupp in kwistjoni, ir-rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu jikser il-prinċipju taċ-ċertezza legali u ta' l-aspettativi leġittimi li l-iżviluppaturi għandhom fi drittijiet miksuba.

67 F'dan ir-rigward għandu jiġi ppreċiżat, minn naħa, li l-proċedura għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu hija msejsa fuq il-konstatazzjoni oġġettiva tan-nuqqas ta' Stat Membru li jirrispetta l-obbligi imposti fuqu mit-Trattat jew minn xi att ta' dritt sekondarju (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi ta' l-1 ta' Ottubru 1998, Il-Kummissjoni vs Spanja C-71/97, Ġabra p. I-5991, punt 14, u tat-18 ta' Jannar 2001, Il-Kummissjoni vs Spanja , C-83/99, Ġabra p. I-445, punt 23).

68 Min-naħa l-oħra, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, għalkemm il-prinċipji taċ-ċertezza legali u ta' l-aspettativi leġittimi jeżiġu li att illegali għandu jiġi rtirat f'terminu raġonevoli u li għandu jiġi kkunsidrat safejn il-persuna kkonċernata setgħet eventwalment tafda fuq il-legalità ta' l-att, xorta jibqa' l-fatt li dan l-irtirar huwa, fil-prinċipju, permess (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-12 ta' Lulju 1957, Algera et. vs L-Assemblea komuni tal-KEFA, 7/56, 3/57 sa' 7/57, Ġabra p. 81, 89, 115, 116; tat-3 ta' Marzu 1982, Alpha Steel vs Il-Kummissjoni, 14/81, Ġabra p. 749, punt 10, u tas-26 ta' Frar 1987, Consorzio Cooperative d’Abruzzo vs Il-Kummissjoni 15/85, Ġabra p. 1005, punt 12).

69 Għalhekk Stat Membru ma jistax jinvoka ċ-ċertezza legali u l-aspettativi leġittimi ta' l-iżviluppaturi fi drittijiet miksuba sabiex jimpedixxi lill-Kummissjoni milli tressaq rikors intiż sabiex jiġi oġġettivament ikkonstatat li dan l-Istat naqas milli jwettaq l-obbligi imposti fuqu mid-Direttiva 85/337 fir-rigward ta' stima ta' l-efetti ta' ċerti proġetti fuq l-ambjent.

– Fuq il-kompetenza tal-qrati nazzjonali

70 Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li huma l-qrati nazzjonali u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja li għandhom jivverifikaw jekk awtorità kompetenti evalwatx korrettament in-natura sinjifikattiva ta' l-effetti ta' proġett fuq l-ambjent.

71 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li t-tressiq ta' rikors quddiem qorti nazzjonali kontra deċiżjoni ta' awtorità kompetenti li hija s-suġġett ta' rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu u d-deċiżjoni ta' din il-qorti ma jistgħux ikollhom effett fuq l-ammissibbiltà ta' rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu imressaq mill-Kummissjoni. Fil-fatt, l-eżistenza ta' rimedji quddiem il-qrati nazzjonali ma tistax tippreġudika t-tressiq tar-rikors previst fl-Artikolu 226 KE, peress li ż-żewġ azzjonijiet għandhom għanijiet u effetti differenti (ara s-sentenzi tas-17 ta' Frar 1970, il-Kummissjoni vs l-Italja, 31/69, Ġabra p. 25, punt 9; tat-18 ta' Marzu 1986, il-Kummissjoni vs il-Belġju, 85/85, Ġabra p. 1149, punt 24 u ta' l-10 ta' Ġunju 2004, Il-Kummissjoni vs l-Italja, C-87/02, Ġabra p. I-5975, punt 39).

– Fuq in-nuqqas ta' suġett tar-rikors

72 Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li l-permess li ngħata għall-proġett ta' Crystal Palace skada f'Marzu 2003 mingħajr ma ntuża u li kull ksur, anki jekk stabbilit, ikun għalhekk purament teoretiku.

73 Fuq dan il-punt għandu jiġi enfasizzat li rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu li ma jkunx għadu jeżisti fid-data ta' l-iskadenza tat-terminu preskritt fl-opinjoni motivata huwa, skond il-ġurisprudenza, inammissibbli minħabba nuqqas ta' suġġett (ara, is-sentenza tal-31 ta' Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-362/90, Ġabra p. I-2353, punt 13, u tad-29 ta' Jannar 2004, Il-Kummissjoni vs l-Awstrija, C-209/02, Ġabra p. I-1211, punti 17 u 18).

74 Fil-fatt, minn ġurisprudenza kostanti jirriżulta l-għan tar-rikors imressaq skond l-Artikolu 226 KE huwa li jiġi kkonstatat li l-Istat ikkonċernat naqas milli jwettaq l-obbligi li huwa għandu skond it-Trattat u li huwa ma temmx dan in-nuqqas fit-terminu stabbilit għal dan il-għan mill-opinjoni motivata tal-Kummissjoni (sentenza tat-13 ta' Diċembru 1990, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-347/88, Ġabra p. I-4747, punt 40). Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja konstantement iddikjart li l-eżistenza ta' nuqqas ta' twettiq ta' obbligu għandha tiġi evalwata skond is-sitwazzjoni ta' l-Istat Membru meta jiskadi t-terminu preskritt fl-opinjoni motivata (ara, is-sentenzi tas-27 ta' Novembru 1990, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-200/88, Ġabra p. I-4299, punt 13, u tal-31 ta' Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs l-Italja, iċċitata iktar 'il fuq, punt 10).

75 F'dan il-każ, il-fatt li, meta skada t-terminu preskritt fl-opinjoni motivata, jiġifieri s-26 ta' Settembru 2001, il-permess għall-iżvilupp in kwistjoni kien għadu fis-seħħ huwa biżejjed sabiex jiġi eskluż li r-rikors għan-nuqqas ta' twettiq ta' obbligu jista' jitqies bħala nieqes minn suġġett.

76 Mill-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar 'il fuq jirriżulta li l-eċċezzjonijiet ta' inammissibbiltà relatati mat-tielet parti ta' l-ewwel ilment għandhom jiġu miċħuda.

Fuq il-fondatezza tat-tielet parti ta' l-ewwel ilment

77 Qabel ma jinbeda' l-eżami tal-mertu, preliminarjament għandu jiġi mfakkar li, fil-kuntest ta' proċedura għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu skond l-Artikolu 226 KE, hija l-Kummissjoni li għandha tistabbilixxi l-eżistenza tan-nuqqas li hija tallega. Hija din ta' l-aħħar li għandha tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-elementi kollha meħtieġa sabiex din tivverifika l-eżistenza ta' dan in-nuqqas ta' twettiq ta' obbligu, mingħajr ma tkun tista' tibbaża ruħha fuq kwalunkwe preżunzjoni ( ara, b'mod partikolari, is-sentenza tas-26 ta' April 2005, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, C-494/01, Ġabra p. I-3331, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċittata fiha).

78 Għalhekk, f'dak li jirrigwarda b'mod iktar preċiż id-Direttiva 85/337, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-kawża L-Kummissjoni vs Il-Portugall (sentenza tad-29 ta' April 2004, C-117/02, Ġabra p. I-5517, punt 85), li l-Kummissjoni għanda tressaq minimu ta' provi ta' l-effetti li l-proġett in kiwstjoni jista' jkollu fuq l-ambjent.

79 Madankollu, l-Istati Membri huma obbligati, skond l-Artikolu 10 KE, li jiffaċilitaw l-adempiment tal-missjoni tal-Kummissjoni, li b'mod partikolari tikkonsisti, skond l-Artikolu 221 KE, f'li tissorvelja l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tat-Trattat u tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet tal-Komunità bis-saħħa tagħhom (ara, b'mod partikolari, is-sentenza Il-Kummissjoni vs l-Irlanda, iċċitata iktar 'il fuq, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata fiha).

80 Minn dan jirriżulta, b'mod partikolari, li meta l-Kummissjoni pprovdiet biżżejjed elementi li juru li seħħu ċerti fatti fit-territorju ta' l-Istat Membru konvenut, huwa dan ta' l-aħħar li għandu jikkontesta b'mod sostanzjali u dettaljat l-informazzjoni ppreżentata u l-konsegwenzi li jirriżultaw minnha (ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs l-Irlanda, iċċitata iktar 'il fuq, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata fiha).

81 Huwa fid-dawl ta' dawn il-prinċipji li wieħed għandu jipproċedi għall-eżami tal-mertu.

82 Il-Kummissjoni, permezz tat-tielet parti ta' l-ilment tagħha, issostni li kien hemm ksur ta' l-Artikolu 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337, minħabba li la l-Hammersmith & Fulham LBC u lanqas il-Bromley LBC ma wettqu stima ta' l-effetti tal-proġetti ta' White City u ta' Crystal Palace fuq l-ambjent, anke jekk dawn il-proġetti setgħa jkollhom effetti sinjifikattivi.

83 Il-Kummissjoni tosserva li l-proġett ta' White City jikkonsisti f'ċentru kummerċjali u tad-divertiment ta' madwar 58,000 m2, li jinkludi salib it-toroq prinċipali ġdida, parkeġġ ta' 4500 post u kolleġament mas-sistema tal-metro. Skond hi għal proġett ta' kobor bħal dan teżisti preżunzjoni favur il-ħtieġa ta' stima, sakemm din il-preżunzjoni ma tiġix mitigata minn elementi oħra.

84 Il-Kummissjoni tosserva li l-proġett ta' Crystal Palace jinkludi stabbilimenti għar-rikreazzjoni u kummerċjali (18 –il ċinema, galleriji, ristoranti) li jkopru 52,000 m2, parkeġġ ta' 950 post fuq is-saqaf, kif ukoll parkeġġ fil-wiċċ. Il-Kummissjoni hija ta' l-opinjoni li l-iskala u d-daqs tal-proġett huma tali li dan jista' jkollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, u li l-awtorita kompetenti eċċediet il-limitu ta' diskrezzjoni tagħha.

85 Il-Gvern tar-Renju Unit iqis li l-awtoritajiet kompetenti, fid-dawl tar-rapporti u ta' l-istudji li huma kellhom u wara l-konsultazzjonijet li għamlu, kienu ġġustifikati li jikkonkludu li l-ebda' wieħed miż-żewġ proġetti ma seta' jkollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent u li għalhekk ma kienx hemm għalfejn ikunu s-suġġett ta' stima.

86 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li skond l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 85/337, il-"proġetti" li skond l-Artikolu 4 ta' din l-istess Direttiva jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, għandhom, qabel ma jiġu awtorizzati, ikunu suġġetti għal stima f'dak li jirrigwarda l-effetti tagħhom fuq l-ambjent.

87 F'dan ir-rigward, l-Artikolu 4(2) ta' l-imsemmija Direttiva, moqri flimkien ma' l-Anness II tagħha, jelenka l-proġetti li huma suġġetti għal stima ta' l-effetti tagħhom meta l-Istati Membri jikkunsidraw li l-karatteristiċi tagħhom ikunu jeħtieġu dan.

88 Issa, għalkemm f'ċirkustanzi bħal dawn, l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 85/337 jagħti lill-awtorità kompetenti ċerta libertà sabiex tevalwa jekk proġett partikolari għandux jiġi suġġett għal stima jew le, madankollu minn ġurisprudenza kostanti jirriżulta li dan il-marġini ta' diskrezzjoni huwa llimitat mill-obbligu, imsemmi fl-Artikolu 2(1) ta' din id-Direttiva, li l-proġetti kollha li jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent ikunu suġġetti għal stima (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta' Settembru 1999, WWF et., C-435/97, Ġabra p. I-5613, punti 44 u 45; ta' l-10 ta' Ġunju 2004, Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar 'il fuq punti 43 u 44, kif ukoll tat-2 ta' Ġunju 2005, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-83/03, Ġabra p. I-4747, punt 19).

89 Għalhekk, mill-ġurisprudenza jirriżulta li d-Direttiva 85/337 teżiġi li l-proġetti kollha li jaqgħu taħt l-Anness II u li jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, għandhom jiġu suġġetti għal stima (ara, f'dan is-sens, is-sentenza WWF et., iċċitata iktar 'il fuq, punt 45; Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, punt 82, u ta' l-10 ta' Ġunju 2004, Il-Kummissjoni vs L-Italja, punt 44).

90 Madankollu, kif diġà ġie mfakkar fil-punti 77 sa' 80 ta' din is-sentenza, il-prova ta' nuqqas ta' konformità ma' l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 85/337 teħtieġ li l-Kummissjoni turi li l-Istat Membru ma adottax il-miżuri kollha meħtieġa sabiex, qabel ma jingħata kunsens, il-proġetti li jistgħu jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, b'mod partikolari minħabba n-natura, id-daqs u l-post tagħhom, ikunu suġġetti għal stima f'dak li jirrigwarda l-effetti tagħhom. Din il-prova tista' tiġi effettivament ipprovduta billi jintwera li Stat Membru ma adottax il-miżuri meħtieġa sabiex jivverifika jekk proġett li ma jilħaqx il-limiti previsti fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 85/337 jista' xorta waħda jkollu effetti kunsiderevoli fuq l-ambjent, b'mod partikolari minħabba n-natura, id-daqs u l-post tiegħu. Il-Kummissjoni tista' wkoll tistabbilxxi li proġett li jista' jkollu effetti kunsiderevoli fuq l-ambjent, li kellu jkun suġġett għal studju ta' l-effetti, ma ġiex suġġett għal tali studju (sentenza l-Kummissjoni vs Il-Portugall, iċċitata iktar 'il fuq, punt 82).

91 Fir-rigward ta' dak li ntqal fil-punt preċedenti, mill-punti 85 u 87 tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, iċċitata iktar 'il fuq, jirriżulta wkoll li sabiex jiġi stabbilit li awtoritajiet nazzjonali eċċedew il-marġini ta' diskrezzjoni li huma għandhom billi ma ordnawx studju ta' l-effetti qabel ma awtorizaw proġett speċifiku, il-Kummissjoni ma tistax tillimita ruħha għal affermazzjonijiet ġenerali, billi tillimita ruħha, per eżempju, li tosserva li l-informazzjoni pprovduta turi li l-proġett in kwistjoni jinstab f'żona sensittiva ħafna, mingħajr ma tistabbilixxi, permezz ta' provi konkreti, li l-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati għamlu żball ċar ta' evalwazzjoni meta huma taw il-kunsens għall-proġett. Minn ta' l-inqas, il-Kummissjoni għandha ġġib minimu ta' provi ta' l-effetti li l-proġett jista' jkollu fuq l-ambjent.

92 F'dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma ssodisfatx l-oneru tal-prova li hija għandha. Hija ma tistax tikkuntenta ruħha bi preżunzjonijiet li proġetti ta' daqs kbir awtomatikament jistgħu jkollhom effetti kunsiderevoli fuq l-ambjent mingħajr ma tistabbilixxi, permezz ta' minimu ta' provi konkreti, li l-awtoritajiet kompetenti għamlu żball ċar ta' evalwazzjoni.

93 Għandu jiġi osservat li, minkejja l-analiżi u d-dokumenti pprovduti mill-Gvern tar-Renju Unit, il-Kummissjoni ma ppruvatx issostni l-allegazzjonijiet tagħha u tikkontesta dawk ta' l-Istat Membru konvenut permezz ta' eżami fil-fond ta' dawn l-elementi jew permezz tal-ksib, il-produzzjoni, l-eżami u l-preżentazzjoni analitika ta' elementi tanġibbli u konkreti li eventwalment ikunu jistgħu jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa jekk l-awtoritajiet kompetenti effettivament eċċedewx il-marġini ta' diskrezzjoni tagħhom.

94 F'dawn iċ-ċirkustanzi, it-tielet parti ta' l-ewwel ilment għandha tiġi miċħuda bħala mhux fondata.

Fuq it-tieni lment ibbażat fuq it-traspożizzjoni żbaljata fid-dritt nazzjonali ta' l-Artikoli 2(1),4(2), 5(3) u 8 tad-Direttiva 85/337, kif emendata.

95 Permezz tat-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni essenzjalment issostni li r-regoli nazzjonali in kwistjoni, skond liema stima tista' ssir biss fl-istadju inizjali tal-proċedura ta' l-għoti tal-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari u ma tistax issir iktar 'il quddiem matul l-istadju ta' approvazzjoni tal-punti riżervati, jittrasponu b'mod żbaljat fid-dritt nazzjonali l-Artikoli 2(1), 4(2), 5(3) u 8 tad-Direttiva 85/337, kif emendata.

96 Il-Kummissjoni fil-fatt issostni li għalkemm id-dritt nazzjonali jipprovdi għal proċedura ta' kunsens f'diversi stadji, id-Direttiva 85/337 kif emendata teħtieġ li stima tkun tista', fil-prinċipju, issir f'kull stadju ta' din il-proċedura, jekk isir evidenti li l-proġett in kwistjoni jista' jkollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent.

97 Issa, il-Kummissjoni ssostni li, safejn jeskludu l-possibbiltà li ssir stima matul l-istadju ulterjuri ta' l-approvazzjoni tal-punti riżervati, ir-regoli nazzjonali in kwistjoni fil-kawża prinċipali ma jissodisfawx din il-ħtieġa.

98 Skond il-Kummissjoni, dawn ir-regoli jippermettu li ċerti proġetti jevitaw li ssirilhom stima anki jekk dawn jistgħu jkollhom effetti kunsiderevoli fuq l-ambjent.

99 Għal kuntrarju, il-Gvern tar-Renju isostni li l-Artikolu 2(1) ta' din id-Direttiva jindika b'mod ċar li proġett għandu jkun suġġett għal stima "qabel ma jingħata kunsens". Issa, safejn dan il-"kunsens" jingħata mal-ħruġ tal-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari (u mhux matul id-deċiżjoni ta' approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati), ir-regoli in kwistjoni jikkostitwixxi traspożizzjoni korretta ta' l-Artikolu 2(1), 4(2), 5(3) u 8 tad-Direttiva 85/337, kif emendata.

100 F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-Artikolu 1(2) ta' l-imsemmija Direttiva jiddefinixxi l-kunċett ta' "kunsens" fis-sens ta' din id-Direttiva bħala d-deċiżjoni ta' l-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett.

101 F'dan il-każ, huwa kostanti li skond id-dritt nazzjonali żviluppatur jista' jibda x-xogħolijiet sabiex iwettaq il-proġett tiegħu biss wara li jkun kiseb deċiżjoni ta' approvazzjoni tal-punti riżervati. Qabel ma tingħata din id-deċiżjoni, kunsens (komplut) għall-iżvilupp in kwistjoni jkun għadu ma ngħatax.

102 Konsegwentement, iż-żewġ deċiżjonijiet previsti mir-regoli in kwistjoni f'din il-kawża, jiġifieri l-permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari u d-deċiżjoni ta' approvazzjoni tal-punti riżervati, għandhom flimkien jiġu kkunsidrati, bħala li jikkostitwixxu "kunsens" (f'diversi stadji) skond l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 85/337, kif emendata.

103 F'dawn il-kundizzjonijiet, mill-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 85/337 kif emendata jirriżulta li l-proġetti li jista' jkollhom effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent, skond l-Artikolu 4 tagħha, moqri flimkien ma' l-Annessi I u II ta' din l-istess Direttiva, għandhom ikunu suġġetti, qabel l-għoti tal-kunsens (f'diversi stadji), għal stima f'dak li jirrigwarda l-effetti tagħhom (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tas-7 ta' Jannar 2004, Wells, C-201/02, Ġabra p. I-723, punt 42).

104 F'dan ir-rigward, fis-sentenza Wells (iċċitata iktar 'il fuq punt 52) il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, meta d-dritt nazzjonali jipprovdi għal proċedura ta' kunsens f'diversi stadji, li waħda minnhom tkun deċiżjoni prinċipali u l-oħra tkun deċżijoni ta' eżekuzzjoni li ma tkunx tista' teċċedi l-parametri ddeterminati mid-deċiżjoni prinċipali, l-effetti li proġett jista' jkollu fuq l-ambjent għandhom jiġu identifikati u stmati matul il-proċedura relatata mad-deċiżjoni prinċipali. Huwa biss meta dawn l-effetti jistgħu jiġu identifikati biss matul il-proċedura relatata mad-deċżijoni ta' eżekuzzjoni li l-istima għandha ssir fil-kuntest ta' din l-aħħar proċedura.

105 F'dan il-każ, ir-regoli in kwistjoni jipprovdu li stima ta' l-effetti ta' proġett fuq l-ambjent tista' ssir biss matul l-istadju inizjali ta' l-għoti ta' permess għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari, u mhux matul l-istadju ulterjuri ta' l-approvazzjoni tal-punti riżervati.

106 Għaldaqstant, l-imsemmija regoli immoru kontra l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337, kif emendata. Ir-Renju Unit għalhekk naqas milli jwettaq l-obbligu li jittrasponi dawn id-dispożizzjonijiet fid-dritt nazzjonali tiegħu.

107 Madankollu, f'dak li jirrigwarda l-Artikoli 5(3) u 8 tad-Direttiva 85/337 kif emendata, il-Kummissjoni ma forniet ebda' spjegazzjoni dwar ir-raġunijiet li għalihom hija tqis li kien hemm nuqqas ta' twettiq ta' obbligu fir-rigward ta' dawn id-dispożizzjonijiet.

108 F'dawn iċ-ċirkustanzi, it-tieni lment huwa parzjalment fondat.

109 Fid-dawl ta' dak kollu li ntqal iktar 'il fuq, għandu jiġi kkonstatat li r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq peress li fis-sistema nazzjonali li tgħid li, f'dak li jirrigwarda l-permessi għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati, stima tista' ssir biss matul l-istadju inizjali ta' l-għoti ta' l-imsemmi permess u mhux matul l-istadju ulterjuri ta' approvazzjoni ta' l-punti riżervati, huwa ttraspona b'mod żbaljat fid-dritt nazzjonali tiegħu l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva 85/337, kif emendata, u għalhekk naqas milli jwettaq l-obbligi li huwa għandu taħt id-dritt Komunitarju.

Dwar l-ispejjeż

110 Skond l-Artikolu 69(3) tar-Regoli tal-Proċedura jekk il-partijiet ikunu telliefa rispettivament fuq kap jew aktar tat-talbiet tagħhom, il-Qorti tal-Ġustizzja tista' tiddeċiedi li taqsam l-ispejjeż jew tiddeċiedi li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha. Peress li l-partijiet tilfu rispettivament fuq diversi kapi, għandu jiġi deċiż li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta' u tiddeciedi li:

1) Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq peress li fis-sistema nazzjonali li tgħid li, f'dak li jirrigwarda l-permessi għall-iżvilupp fuq pjanta preliminari b'approvazzjoni ulterjuri tal-punti riżervati, stima tista' ssir biss matul l-istadju iniżjali ta' l-għoti ta' l-imsemmi permess u mhux matul l-istadju ulterjuri ta' approvazzjoni tal-punti riżervati, huwa ttraspona b'mod żbaljat fid-dritt nazzjonali tiegħu l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta' Ġunju 1985, dwar l-istima ta' l-effetti ta' ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent, kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE tat-3 ta' Marzu 1997 , u għalhekk naqas milli jwettaq l-obbligi li huwa għandu taħt id-dritt Komunitarju.

2) Għall-bqija, ir-rikors huwa miċħud.

3) Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej u r-Renju Unit għandhom ibatu l-ispejjeż tagħhom stess.

Firem