SENTENZA TAL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA (Il-Ħames Awla Estiża)

3 ta’ Frar 2005 ( )

"Organizzazzjoni komuni tas-swieq – Banana – Rikors għal ħlas ta' kumpens għal danni – Regolament Nru 2362/98 – Ftehim li jistabbilixxi l-WTO u pattijiet ta' ftehim annessi – Rakkomandazzjonijiet u deċiżjonijiet tal-Korp għas-Soluzzjoni tat-Tilwim tal-WTO"

Fil-kawża T-19/01,

Chiquita Brands International, Inc., stabbilita fi Trenton, New Jersey (L-Istati Uniti),

Chiquita Banana Co. BV, stabbilita fi Breda (L-Olanda),

u

Chiquita Italia, S.p.A, stabbilita f’Ruma,

irrappreżentati minn C. Pouncey, solicitor, u L. Van Den Hende, avocat, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

rikorrenti,

vs

Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, inizjalment irrappreżentata minn C. Van der Hauwaert u C. Brown, u wara minn L. Visaggio, C. Brown, M. Niejahr u fl-aħħar minn L. Visaggio u C. Brown, bħala aġenti assistiti minn N. Khan, barrister, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,

konvenuta,

li għandha bħala suġġett it-talba għal ħlas ta' kumpens għal dannu allegatament imġarrab minħabba l-adozzjoni u ż-żamma fis-seħħ tar-Regolament tal-Kummissjoni KE Nru 2362/98, tat-28 ta’ Ottubru 1998, li jistabbilixxi regoli ddettaljati sabiex jiġi applikat ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 404/93 rigward l-arranġamenti għall-importazzjoni tal-banana fil-Komunità (ĠU L 293, p. 32),

IL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA

TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ (Il-Ħames Awla Estiża),

komposta minn P. Lindh, President, R. García-Valdecasas, J.D. Cooke, P. Mengozzi, u M. E. Martins Ribeiro, Imħallfin,

Reġistratur: J. Plingers, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-12 ta’ Frar 2004,

tagħti l-preżenti

Sentenza

Il-kuntest ġuridiku u l-fatti li wasslu għall-kawża

1. Ir-Regolament Nru 404/93

1 Ir-Regolament tal-Kunsill Nru 404/93 (KEE), tat-13 ta’ Frar 1993, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-banana (ĠU L 47, p.1), fit-Titolu IV, implementa, mill-1 ta’ Lulju 1993, skema komuni għal kummerċ ma' pajjiżi terzi minflok id-diversi skemi nazzjonali. Saret distinzjoni bejn "banana tal-Komunità", prodotta fil-Komunità, il-"banana ta’ pajjiżi terzi", li tiġi minn diversi pajjiżi terzi apparti l-Istati ta’ l-Afrika, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP), il-"banana AKP tradizzjonali" u l-"banana AKP mhux tradizzjonali". Il-banana AKP tradizzjonali u l-banana AKP mhux tradizzjonali jirreferu għall-kwantitajiet ta’ banana esportati mill-pajjiżi AKP, li ma jaqbżux il-kwantitajiet stabbiliti fl-Anness tar-Regolament Nru 404/93 u li jaqbżu dawn il-kwantitajiet, rispettivament.

2 Skond l-Artikolu 17(1) tar-Regolament Nru 404/93 l-importazzjoni tal-banana fil-Komunità hija suġġetta għall-preżentazzjoni ta’ liċenzja ta’ importazzjoni. Din il-liċenzja hija maħruġa mill-Istati Membri lil kull min ikun interessat li jagħmel talba għaliha, indipendentement minn fejn huwa stabbilit fil-Komunità, mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet partikolari adottati għall-implementazzjoni ta' l-Artikoli 18 u 19 ta' l-istess regolament.

3 L-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 404/93 għamel tqassim fil-kwota tat-tariffi stabbiliti fl-Artikolu 18, billi fetaħha għal 66.5% għall-kategorija ta’ l-operaturi li kienu kkummerċjalizzaw il-banana ta’ pajjiżi terzi u/jew banana ta’ AKP mhux tradizzjonali (Kategorija A), għal 30% għall-kategorija ta’ l-operaturi li kienu kkummerċjalizzaw banana tal-Komunità u/jew AKP tradizzjonali (Kategorija B) u għal 3.5% għall-kategorija ta’ operaturi stabbiliti fil-Komunità li mill-1992 kienu bdew jikkummerċjalizzaw banana differenti mill-banana tal-Komunità u/jew banana AKP tradizzjonali (Kategorija Ċ).

2. Ir-Regolament Nru 1442/93

4 Fl-10 ta’ Ġunju 1993, il-Kummissjoni adottat ir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1442/93 li jistabbilixxi regoli ddettaljati sabiex jiġu applikati l-arranġamenti għall-importazzjoni ta’ banana fil-Komunità (ĠU L 142, p.6 ; aktar ‘il quddiem l-"iskema ta’ l-1993"). Din l-iskema baqgħet fis-seħħ sal-31 ta’ Diċembru 1998.

5 L-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1442/93 kien jiddefinixxi bħala "operatur" fil-Kategoriji A u B għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 18 u 19 tar-Regolament Nru 404/93, l-aġenti ekonomiċi jew kull entità oħra li tagħmel xi waħda mill-attivitajiet li ġejjin għal rasha:

"(a) xiri ta' banana ħadra li toriġina minn pajjiżi terzi u/jew AKP mingħand il-produtturi, jew, jekk ikun il-każ, produzzjoni, kunsinja u bejgħ ta' dawn il-prodotti fil-Komunità;

(b) bħala proprjetarju, il-provvista u t-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' banana ħadra u l-bejgħ sabiex wara tiġi kkummerċjalizzata fil-Komunità, ir-riskji ta' tħassir jew telf tal-prodott għandhom jiġu ekwiparati mar-riskju meħud mill-proprjetarju;

(ċ) bħala proprjetarju, il-maturazzjoni tal-banana ħadra u t-tqegħid tagħha fuq is-suq fil-Komunità". [traduzzjoni mhux uffiċjali]

6 L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1442/93 kien jistabbilixxi li:

"L-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri għandhom iħejju listi separati ta’ l-operaturi fil-Kategoriji A u B u, għal kull operatur, il-kwantitajiet li huwa jkun ikkumerċjalizza matul kull waħda mit-tliet snin qabel dik is-sena ta' qabel dik li għaliha tkun miftuħa l-kwota tat-tariffa, maqsuma skond l-attivitajiet ekonomiċi kif deskritti fl-Artikolu 3(1). L-operaturi għandhom jirreġistraw lilhom infushom u għandhom jiġu stabbiliti l-kwantitajiet ikkummerċjalizzati għal kull wieħed minnhom fuq l-inizjattiva jew fuq talba bil-miktub tagħhom ippreżentata fi Stat Membru wieħed ta' l-għażla tagħhom". [traduzzjoni mhux uffiċjali]

7 Bis-saħħa ta’ l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 1442/93, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri kienu marbutin li jikkalkolaw, kull sena, għal kull operatur tal-Kategoriji A u B irreġistrat għand l-awtoritajiet stess, il-medja tal-kwantitajiet ikkummerċjalizzati matul it-tliet snin qabel is-sena ta' qabel dik li għaliha kienet miftuħa l-kwota, imqassma skond in-natura ta’ l-attivitajiet magħmulin mill-operatur skond l-Artikolu 3(1) ta’ l-istess regolament. Din il-medja kienet imsejħa "kwantità ta’ referenza" ta’ l-operatur. Skond l-Artikoli 5(2) għall-kwantitajiet ikkummerċjalizzati ġie applikat koeffiċjent ta’ tweżin (weighting coefficient), skond l-attivitajiet deskritti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1442/93.

8 Meta ntuża l-koeffiċjent ta’ tweżin, kwantità partikolari ta’ banana ma setgħetx tittieħed in kunsiderazzjoni, fil-kalkolu tal-kwantitajiet ta’ referenza, għal ammont totali li jaqbeż il-kwantità msemmija, indipendentement mill-fatt li ġiet ipproċessata fit-tliet fażijiet li jikkorrispondu għall-attivitajiet imsemmijin, mill-istess operatur jew minn tnejn jew tliet operaturi differenti. Fit-tmiem tat-tielet premessa ta' l-imsemmi regolament, il-koeffiċjent msemmi ġie ffinalizzat, minn naħa, biex tittieħed in kunsiderazzjoni l-importanza tal-funzjoni ekonomika u tar-riskji kummerċjali tagħhom, u min-naħa l-oħra, għall-korrezzjoni ta’ l-effetti negattivi li ħarġu mill-fatt li l-istess kwantitajiet ta’ prodotti jingħaddu repetutament fid-diversi stadji tal-proċess kummerċjali.

3. Ir-Regolament Nru 1637/98

9 Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1637/98, ta’ l-20 ta’ Lulju 1998, li jemenda r-Regolament Nru 404/93 (ĠU L 210, p. 28) emenda, b’effett mill-1 ta’ Jannar 1999, l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana u, b’mod partikolari, bidel l-Artikoli 16 sa 20 tat-Titolu IV tar-Regolament Nru 404/93 ma’ dispożizzjonijiet ġodda.

10 L-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98, kien jistabbilixxi li:

"[...]

Għall-finijiet [tad-dispożizzjonijiet tat-Titolu IV tar-Regolament Nru 404/93]:

1. "importazzjoni tradizzjonali mill-Istati AKP tfisser importazzjoni fil-Komunità ta’ banana li toriġina fl-Istati elenkati fl-Anness ta’ hawn sal-limitu ta’ 857700 tunnellata metrika (piż nett) kull sena; din tissejjaħ banana tradizzjonali AKP;

2. importazzjoni mhux tradizzjonali minn Stati AKP tfisser importazzjoni fil-Komunità ta’ banana li toriġina fl-Istati AKP iżda li ma tkunx koperta bid-definizzjoni 1; din tissejjaħ banana mhux tradizzjonali AKP;

3. importazzjoni minn Stati terzi li m’humiex AKP tfisser banana importata fil-Komunità li toriġina fi Stati terzi li ma jkunux Stati AKP; din tissejjaħ banana ta’ Stati terzi".

11 Fir-rigward ta’ l-allokazzjoni tal-kwoti tat-tariffi għall-banana ta’ Stati terzi u l-banana AKP mhux tradizzjonali, l-Artikolu 18(4) tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98, kien jistabbilixxi li:

"Jekk ma jkunx hemm possibbiltà raġonevoli li jintlaħaq ftehim bejn il-partijiet kontraenti kollha tal-WTO li għandhom interess sostanzjali fil-provvista tal-banana, il-Kummissjoni tista’ skond il-proċedura [tal-kumitat maniġerjali] stabbilt[a] fl-Artikolu 27 talloka l-kwoti tat-tariffa stabbiliti fil-paragrafi 1 u 2 u l-kwantità AKP tradizzjonali fost dawk l-Istati b’interess sostanzjali fil-provvista".

12 L-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98 kien jistabbilixxi dan li ġej:

"1. Il-kwoti tat-tariffa indikati fl-Artikolu 18(1) u (2) u l-importazzjoni ta’ banana tradizzjonali AKP għandhom jiġu amministrati b’mod konformi mal-metodu bbażat fuq il-konsiderazzjoni tal-flussi tradizzjonali tal-kummerċ ("dawk tradizzjonali/dawk reċenti).

Il-Kummissjoni għandha tadotta l-arranġamenti meħtieġa għall-implementazzjoni skond il-proċeduri stabbiliti fl-Artikolu 27.

Fejn meħtieġ, metodi oħra adattati jistgħu jiġu adottati.

2. Il-metodu adottat għandu kif approprjat iqis il-ħtiġi[ji]et dwar il-provvista fis-suq tal-Komunità u l-ħtieġa li l-ekwilibriju tiegħu jiġi protett".

13 L-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98 kien jistabbilixxi dan li ġej:

"Il-Kummissjoni għandha tadotta dispożizzjonijiet biex tapplika dan it-Titolu skond il-proċedura stabbilt[a] fl-Artikolu 27. L-għan tagħhom għandu jinkludi:

[...]

(ċ) il-kondizzjonijiet tal-ħruġ u l-validità tal-liċenzji ta’ l-importazzjoni;

[...]

(e) il-miżuri meħtieġa biex jiġi żgurat rispett lejn l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw mill-ftehim miksub mill-Komunità skond l-Artikolu 228 tat-Trattat".

4. Ir-Regolament Nru 2362/98

14 Fit-28 ta’ Ottubru 1998 il-Kummissjoni adottat ir-Regolament (KE) Nru 2362/98, li jistabbilixxi regoli ddettaljati sabiex jiġi applikat ir-Regolament Nru 404/93 rigward l-arranġamenti għall-importazzjoni tal-banana fil-Komunità (ĠU L 293, p. 32). Dan ir-regolament daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 1999. Ir-Regolament Nru 404/93 kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98 huwa għalhekk ikkompletat bir-regoli ta’ implementazzjoni stabbiliti mir-Regolament Nru 2362/98, huwa wkoll imsejjaħ aktar ‘il quddiem bħala l-"iskema ta’ l-1999".

15 Skond l-aħħar subparagrafu ta’ l-Artikolu 1 u l-Anness tar-Regolament Nru 2362/98, il-kwoti tat-tariffi (2 200 000 tunnellata u 353 000 tunnellata) imsemmijin fl-Artikolu 18 (1) u (2) tar-Regolament Nru 404/93 tqassmu fost il-pajjiżi fornituri ewlenin kif ġej:

Ekwador: 26.17 %

Kosta Rika: 25.61 %

Kolumbja: 23.03 %

Panama: 15.76 %

Oħrajn: 9.43 %

16 Jeħtieġ li jiġu esposti dawn id-differenzi bejn l-iskemi ta’ l-1993 u ta’ l-1999:

(a) l-iskema ta’ l-1999 ma tagħmilx aktar differenza skond l-attivitajiet magħmulin mill-operaturi;

(b) l-iskema ta’ l-1999 tqis il-kwantitajiet ta’ banana importata;

(ċ) l-amministrazzjoni ta’ liċenzji ta’ importazzjoni, skond l-iskema ta’ l-1999, issir mingħajr referenza għall-oriġini (AKP jew pajjiżi terzi) tal-banana;

(d) il-kwoti tat-tariffi u l-parti attribwita lill-operaturi ġodda żdiedu mill-iskema ta’ l-1999.

17 L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2362/98 kien jistabbilixxi, b’mod partikolari, li l-kwoti tat-tariffi u l-banana AKP tradizzjonali, imsemmijin rispettivament mill-Artikolu 18(1) u (2), kif ukoll mill-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98, kellhom ikunu miftuħa bil-mod kif ġej:

– 92 % għall-operaturi tradizzjonali skond l-Artikolu 3;

– 8 % għall-operaturi riċenti skond l-Artikolu 7.

18 Skond l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 2362/98, kull operatur tradizzjonali rreġistrat fi Stat Membru seta’ jikseb għal kull sena u għal kull oriġini indikata fl-Anness I ta’ l-istess regolament, kwantità ta’ referenza waħda, deċiża skond il-kwantitajiet ta’ banana attwalment importati matul il-perijodu ta' referenza. Skond l-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 2362/98, għall-importazzjonijiet magħmulin fl-1999, il-perijodu ta' referenza kellu jkun magħmul mis-snin 1994, 1995 u 1996.

5. Ir-Regolament Nru 216/2001

19 Il-Kunsill adotta r-Regolament (KE) Nru 216/2001 tad-29 ta’ Jannar 2001, li jemenda r-Regolament Nru 404/93 (ĠU L 31, p 2).

20 L-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 404/93, hekk emendat, jipprovdi għall-ftuħ ta’ tliet kwoti ta’ tariffi (A, B u Ċ) għall-importazzjoni ta’ banana li toriġina minn pajjiżi terzi, mingħajr distinzjoni fir-rigward ta' l-oriġini.

21 Skond l-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 404/93, il-liċenzji ta’ importazzjoni ta’ banana minn pajjiżi terzi huma maħruġa lill-operaturi skond metodu li jqis "il-flussi tal-kummerċ tradizzjonali (skond il-metodu msejjaħ "tradizzjonali/riċenti") u/jew metodi oħrajn".

6. Ir-Regolament Nru 896/2001

22 Ir-regoli dettaljati għall-applikazzjoni tat-Titolu IV tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat, kienu definiti mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 896/2001, tas-7 ta’ Mejju 2001, li jistabbilixxi regoli ddettaljati sabiex jiġi applikat ir-Regolament tal-Kunsill Nru 404/93 rigward l-arranġamenti għall-importazzjoni tal-banana fil-Komunità (ĠU L 126, p. 6). Dawn id-dispożizzjonijiet daħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2001, skond l-Artikolu 32 tar-Regolament Nru 896/2001 (aktar ‘il quddiem: l-"iskema ta’ l-2001").

23 Ir-Regolament Nru 896/2001 ma jistabbilixxix aktar l-allokazzjoni tal-kwoti tat-tariffi "A" u "B" fost il-pajjiżi fornituri.

24 Dan jistabbilixxi wkoll li l-liċenzji ta’ importazzjoni jiġu maħruġa lill-operaturi tradizzjonali li jkunu importaw banana mill-Istati terzi u/jew banana AKP mhux tradizzjonali skond il-medja ta’ l-importazzjonijiet primarji tagħhom fil-perijodu bejn l-1994 u l-1996. L-istess, għall-opertaturi tradizzjonali li jimportaw banana AKP tradizzjonali, il-liċenzji ta’ importazzjoni jingħatawlhom skond il-medja ta’ l-importazzjonijiet primarji tagħhom ta’ banana AKP tradizzjonali li jsiru matul l-istess tliet snin.

7. Sommarju tal-kwistjoni "banana" fl-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO)

25 Fit-8 ta’ Mejju 1996 ġie ffurmat Grupp Speċjali biex jeżamina r-rapporti ta’ l-Ekwador, tal-Gwatemala, tal-Ħonduras, tal-Messiku u ta’ l-Istati Uniti ta’ l-Amerika fil-konfront tal-Komunità dwar il-kompatibbiltà ta’ l-iskema ta’ l-1993 mar-regoli tal-WTO (Kawża: Komunità Ewropea – Skema applikabbli għall-importazzjoni, għall-bejgħ u għad-distribuzzjoni tal-banana ; WT/DS27; aktar ‘il quddiem : il-każijiet "Banana III").

26 Fit-22 ta’ Mejju 1997 il-Grupp Speċjali ħareġ ir-rapporti tiegħu, b'mod partikolari fil-kawża bejn l-Istati Uniti ta’ l-Amerika u l-Komunità (WT/DS27/R/USA; aktar ‘il quddiem: ir-"rapport tal-Grupp Speċjali tat-22 ta’ Mejju 1997"), li kien ikkontestat mill-partijiet.

27 Fis-27 ta’ Settembru 1997 l-Korp għas-Soluzzjoni tat-Tilwim (aktar ‘il quddiem id-"DSB") tal-WTO adotta r-rapport tal-Bord ta’ l-Appell tad-9 ta’ Settembru 1997 (WT/DS27/AB/R; aktar ‘il quddiem: ir-"rapport tal-Bord ta’ l-Appell tad-9 ta’ Settembru 1997") u r-rapporti tal-Grupp Speċjali, kif emendati mir-rapport tal-Bord ta’ l-Appell (aktar ‘il quddiem id-"deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997").

28 Ir-rapport tal-Bord ta’ l-Appell tad-9 ta’ Settembru 1997 jikkonkludi, b’mod speċifiku, li:

"(e) [...] l-allokazzjoni ta’ partijiet mill-kwoti tat-tariffi, kemm jekk bi ftehim jew bi trasferiment lil uħud mill-Membri li m’għandhomx interess sostanzjali fil-provvista ta’ banana lill-Komunitajiet Ewropej, imma mhux lil oħrajn, hija inkompatibbli ma’ l-Artikolu XIII: 1 tal-GATT ta’ l-1994;

(f) [...] ir-regoli ta’ l-allokazzjoni mill-ġdid tal-kwoti tat-tariffi stabbiliti mill-Ftehim Qafas dwar il-Banana huma inkompatibbli ma' l-Artikolu XIII: 1 tal-GATT ta’ l-1994, u jibdlu d-deċiżjoni tal-Grupp Speċjali billi jikkonkludi li r-regoli ta’ l-allokazzjoni mill-ġdid tal-kwoti tat-tariffi stabbiliti mill-Ftehim Qafas dwar il-Banana huma wkoll inkompatibbli mal-parti introduttiva ta’ l-Artikolu XIII: 2 tal-GATT ta’ l-1994;

(n) [...] ir-regoli [tal-Komunità] dwar il-funzjonijiet u l-ħtieġa [tal-Komunità] dwar liċenzji ta’ esportazzjoni [tal-Ftehim Qafas dwar il-Banana] huma inkompatibbli ma’ [l-Artikolu I: 1] tal-GATT ta’ l-1994;

(u) [...] l-allokazzjoni lill-operaturi tal-Kategorija B ta’ 30% tal-liċenzji li jippermettu l-importazzjoni ta’ banana ta’ pajjiżi terzi u ta’ banana AKP mhux tradizzjonali bir-rati ta’ dazju skond il-kwoti hija inkompatibbli ma’ l-Artikoli II u XVII tal-[Ftehim Ġenerali dwar il-Kummerċ fis-Servizzi] (aktar ‘il quddiem il-"GATS");

(v) l-allokazzjoni lil min ix-xogħol tiegħu jikkonsisti fil-maturazzjoni ta' ċerta kwota tal-liċenzji tal-Kategoriji A u B li tippermetti l-importazzjoni ta’ banana ta’ pajjiżi terzi u ta’ banana AKP mhux tradizzjonali bir-rati ta’ dazju skond il-kwoti hija inkompatibbli ma’ l-Artikolu XVII tal-GATS".

29 Skond il-minuti tal-laqgħa tad-DSB tas-16 ta’ Ottubru 1997 (dokument WT/DSB/M/38 ta’ l-20 ta’ Novembru 1997, p. 3):

"Ir-rappreżentant tal-Komunitajiet Ewropej tenna d-dikjarazzjoni tiegħu li kien diġà esprima fil-laqgħa tad-DSB fil-25 ta’ Settembru. F’dik l-okkażjoni, kien enfasizza l-impenn sħiħ tal-Komunità fir-rigward tad-DSU (Memorandum tal-Ftehim), u l-prinċipji u r-regoli fundamentali tiegħu. Skond l-Artikolu 21.3 tad-DSU, il-Komunità kienet marbuta li tinforma lid-DSB dwar l-intenzjoni tagħha li twettaq r-rakkomandazzjonijiet tiegħu. Huwa kkonferma li l-Komunitajiet kienu ser jirrispettaw bi sħiħ l-obbligi internazzjonali tagħhom minn dan il-lat. Meta ħasbu f'din l-iskema, l-għanijiet tal-Komunitajiet kienu li jsostnu lill-produtturi tagħhom tal-banana u li jissodisfaw l-obbligi internazzjonali tagħhom, b'mod partikolari l-impenji tagħhom għan-nazzjon l-aktar iffavorit skond il-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO u, dwar il-pajjiżi AKP, skond il-Konvenzjoni ta’ Lomé. Dawn l-għanijiet baqgħu ma nbiddlux.

Il-Komunitajiet kienu bdew proċedura maħsuba biex tippermettilhom jeżaminaw l-għażliet xierqa kollha biex iħarsu l-obbligi tagħhom. Minħabba l-proċess deċiżjonali intern, huma ma setgħux, f’din il-fażi tal-proċedura, jipprevedu jew jiġġudikaw ir-riżultati minn qabel. Il-Komunitajiet jixtiequ jiġbdu l-attenzjoni tal-Membri fuq il-kumplessità estrema ta' dan is-suġġett. Il-Bord ta’ l-Appell kien irrikonoxxa li x-xogħol leġiżlattiv tal-Komunitajiet kien diffiċli, għaliex huma kienu marbuta li jirrispettaw il-ħtiġijiet tal-Konvenzjoni ta’ Lomé waqt li, fl-istess ħin, jelaboraw suq wieħed tal-banana. Għal din ir-raġuni l-Komunitajiet, minkejja li impenjaw ruħhom li jaġixxu malajr, għandhom bżonn ta’ terminu raġonevoli biex jeżaminaw l-għażliet kollha li jippermettulhom iħarsu l-obbligi internazzjonali tagħhom."

30 Fis-7 ta’ Jannar 1998, fl-aħħar tal-proċedura ta' arbitraġġ stabbilita fl-Artikolu 21.3.c, tal-Ftehim dwar ir-Regoli u l-Proċeduri li jirregolaw is-Soluzzjoni tat-Tilwim tal-WTO (aktar ‘il quddiem id-"DSU"), arbitru kien ta lill-Komunità "perijodu ta’ żmien raġonevoli", mill-25 ta’ Settembru 1997 sal-1 ta’ Jannar 1999 għall-implementazzjoni tad-deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997 [dokument WT/DS27/15: Arbitraġġ skond l-Artikolu 21.3.c, tad-DSU, deċiżjoni ta’ l-arbitru tas-7 ta’ Jannar 1998, punt 20].

31 Waqt li kkunsidraw li, ma’ l-adozzjoni ta’ l-iskema ta’ l-1999, il-Komunità ma kinitx eliminat għal kollox l-inkompatibbiltajiet ma’ l-obbligi tagħha taħt il-GATT ta’ l-1994 u l-GATS − inkompatibbiltajiet li ġew indikati fid-deċiżjoni tal-WTO tal-25 ta’ Settembru 1997 − fl-14 ta’ Jannar 1999 l-Istati Uniti ta’ l-Amerika talbu lill-WTO, skond l-Artikolu 22 tad-DSU, l-awtorizzazzjoni biex jissospendu, fil-konfront tal-Komunità u ta’ l-Istati Membri tagħha, l-applikazzjoni tal-konċessjonijiet tat-tariffi u l-obbligi relatati skond il-GATT ta’ l-1994. L-Istati Uniti ta’ l-Amerika vvalutaw l-ammont ta’ din is-sospensjoni bħala 520 miljun dollaru Amerikani (USD). Billi l-Komunità kkontestat il-livell tas-sospensjoni propost mill-Istati Uniti ta’ l-Amerika, il-kwistjoni ġiet sottomessa għal arbitraġġ skond l-Artikolu 22.6 tad-DSU.

32 B’hekk, fid-9 ta’ April 1999 l-arbitri ddeċidew li l-livell ta’ annullament jew tat-tnaqqis ta' vantaġġi li batew l-Istati Uniti ta’ l-Amerika fil-kawża Banana III kien ta’ USD 191.4 miljun fis-sena (deċiżjoni WT/DS27/ARB, aktar ‘il quddiem: id-"deċiżjoni ta' arbitraġġ tad-9 ta’ April 1999"). Konsegwentement, l-arbitri ddeċidew li s-sospensjoni, min-naħa ta’ l-Istati Uniti ta’ l-Amerika, ta’ l-applikazzjoni fil-konfront tal-Komunità u l-Istati Membri tal-privileġġi fit-tariffi u ta’ l-obbligi relatati skond il-GATT ta’ l-1994 li jirrigwardaw il-kummerċ ta' ammont massimu ta’ USD 191.4 miljuni fis-sena, hija kompatibbli ma’ l-Artikolu 22.4 tad-DSU.

33 Barra minn hekk, fis-6 ta’ April 1999 fl-ambitu tal-proċedura parallela skond l-Artikolu 21.5 tad-DSU, il-Grupp Speċjali li quddiemu tressaq ilment mill-Ekwador dwar l-implementazzjoni, min-naħa tal-Komunità, ta’ rakkomandazzjonijiet magħmulin mid-DSB fil-kawża Banana III ippreżenta r-rapport tiegħu lill-partijiet fit-tilwima (rapport WT/DS27/RW/ECU aktar ‘il quddiem ir-"rapport tal-Grupp Speċjali tas-6 ta’ April 1999"). Fl-aħħar ta' l-analiżi tiegħu, il-Grupp Speċjali kkunsidra li l-iskema ta’ l-1999 kienet, taħt diversi aspetti, inkompatibbli ma' wħud mid-dispożizzjonijiet tal-Ftehim tal-WTO. Il-Grupp Speċjali kkonkluda, b’mod partikolari:

– li l-limitu ta’ 857 700 tunnellati, stabbilit għall-importazzjonijiet tal-banana AKP tradizzjonali fl-ambitu ta’ l-iskema ta’ l-1999, "huwa inkompatibbli mal-paragrafi 1 u 2 ta’ l-Artikolu XIII tal-GATT [ta’ l-1994]";

– li l-kwoti speċifiċi għal kull pajjiż mogħtijin lill-Ekwador u fornituri oħrajn li jkollhom interess sostanzjali m’humiex kompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu XIII:2 tal-GATT ta' l-1994;

– li l-kwantità ta’ 857 700 tunnellata għall-importazzjonijiet tradizzjonali AKP eżentati minn dazji tista’ titqies li hija imposta mill-Konvenzjoni ta’ Lomé, imma "li mhuwiex raġonevoli, min-naħa tal-Komunitajiet Ewropej, li jikkonkludu li l-Protokoll Nru 5 anness mal-Konvenzjoni ta’ Lomé jimponi allokazzjoni kollettiva għall-fornituri tradizzjonali AKP". Għalhekk, l-għoti ta’ eżenzjonijiet ta’ dazji għall-importazzjoni li jaqbżu l-aħjar kwantitajiet ta’ esportazzjoni qabel l-1991 ta’ Stat AKP individwali ma kienx meħtieġ mill-Protokoll Nru 5 anness mal-Konvenzjoni ta’ Lomé u li, għalhekk, billi m’hemm l-ebda rekwiżit ieħor applikabbli tal-Konvenzjoni ta' Lomé, il-kwantitajiet li jaqbżu m’humiex koperti mid-deroga tal-Lomé u t-tariffa preferenzjali fuqhom kienet għalhekk inkompatibbli ma’ l-Artikolu I:1 tal-GATT ta’ l-1994 (rapport WT/DS27/RW/ECU, punt 6.161).

34 Fir-rigward tal-GATS, il-Grupp Speċjali stabbilixxa, fl-ewwel lok li, fil-kuntest ta’ l-iskema ta’ l-1999, "il-fornituri Ekwadorjani ta’ servizzi bl-ingrossa huma suġġetti, de facto, għal trattament anqas favorevoli għal dak li jirrigwarda l-ħruġ ta’ liċenzji milli t-trattament riżervat għall-fornituri Komunitarji jew AKP ta’ l-istess servizzi, bi ksur ta’ l-Artikoli II u XVII GATS, u fit-tieni lok, li l-kriterji tal-kisba ta’ l-istatus "riċenti" fl-ambitu tal-proċeduri ta’ liċenzji riveduti jimponu, de facto, fuq il-fornituri tas-servizzi Ekwadorjani kundizzjonijiet ta’ kompetittività anqas favorevoli minn dawk riżervati għall-fornituri ta’ servizzi simili tal-KE, bi ksur ta’ l-Artikolu XVII tal-GATS" (rapport WT/DS27/RW/ECU, punt 6.163).

35 Billi l-Komunità m’għamlitx appell, dan ir-rapport tal-Grupp Speċjali ġie adottat fis-6 ta’ Mejju 1999 (il-minuti tal-laqgħa tad-DSB tas-6 ta’ Mejju 1999, WT/DSB/M/61 tat-30 ta’ Ġunju 1999).

36 Fit-8 ta’ Novembru 1999 l-Ekwador talab lid-DSB skond l-Artikolu 22 tad-DSU, biex jawtorizza s-sospensjoni, fil-konfront tal-Komunità u tat-tlettax-il Stat Membru tagħha, ta’ l-applikazzjoni tal-konċessjonijiet tat-tariffi u l-obbligi konnessi skond il-Ftehim dwar l-Aspetti Kummerċjali tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali (aktar ‘il quddiem il-"Ftehim TRIPS"), il-GATS u l-GATT ta’ l-1994, għal ammont ta’ USD 450 miljun.

37 Billi l-Komunità kkontestat il-livell tas-sospensjoni propost mill-Ekwador, fid-19 ta’ Novembru 1999 il-kwistjoni ġiet sottomessa għal arbitraġġ, skond l-Artikolu 22.6 tad-DSU.

38 B’deċiżjoni li ġiet kkomunikata fl-24 ta’ Marzu 2000, l-arbitri ddeterminaw il-portata ta’ l-annullament jew it-tnaqqis tal-vantaġġi li sofra l-Ekwador jammonta għal USD 201.6 miljuni fis-sena u awtorizzaw lill-imsemmi Stat jissospendi l-konċessjonijiet taħt il-GATT ta’ l-1994, il-GATS u l-Ftehim TRIPS sa dak l-ammont.

39 Fil-11 ta’ April 2001 l-Istati Uniti ta’ l-Amerika u l-Komunità kkonkludew memorandum ta’ ftehim dwar il-banana, li fih "fissru l-mezzi li jistgħu jippermettu li tiġi solvuta t-tilwima li ilha għaddejja żmien dwar l-iskema ta’ l-importazzjoni tal-banana" fil-Komunità. Dan il-memorandum ta' ftehim jipprovdi li l-Komunità timpenja ruħha li "twettaq skema li hija tariffarja biss għall-importazzjonijiet ta’ banana mhux aktar tard mill-1 ta’ Jannar 2006". Dan il-memorandum ta’ ftehim jistabbilixxi l-miżuri li l-Komunità timpenja ruħha li tieħu sa l-1 ta’ Jannar 2006. Min-naħa tagħhom, l-Istati Uniti ta’ l-Amerika jimpenjaw ruħhom li jissospendu provviżorjament l-impożizzjoni ta’ dazji għola minn dawk li kienu ġew awtorizzati li jiġu imposti fuq l-importazzjonijiet Komunitarji skond id-deċiżjoni ta' arbitraġġ tad-9 ta’ April 1999 (dokument WT/DS27/58). Madankollu l-Istati Uniti ppreċiżaw, b’komunikazzjoni tas-26 ta’ Ġunju 2001 tad-DSB, li dan il-memorandum ta’ ftehim "ma [kienx] jikkostitwixxi, fih innifsu, soluzzjoni miftehma reċiproka skond l-Artikolu [3.6 tad-DSU] [u li], minbarra dan, minħabba l-miżuri li l-partijiet kollha għadhom iridu jieħdu, ikun prematur li jitneħħa dak il-punt mill-aġenda tad-DSB" (dokument WT/DS27/59 – G/C/W/270 dokument tat-2 ta’ Lulju 2001).

Il-proċedura

40 B’rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-25 ta’ Jannar 2001, Chiquita Brands International, Chiquita Banana Co. u Chiquita Italia, tliet kumpanniji tal-grupp Chiquita (aktar ‘il quddiem ir-"rikorrenti"), waħda mill-akbar produtturi u distributuri tal-banana fid-dinja, ressqu din il-kawża flimkien.

41 B’ittra tad-29 ta’ Ġunju 2001, wara li l-Kummissjoni ppreżentat ir-risposta tad-difiża tagħha, ir-rikorrenti talbet lill-Qorti tal-Prim’Istanza, skond l-organizzazzjoni tal-proċedura, tistieden lill-partijiet sabiex:

– jikkonċentraw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq il-prinċipju tar-responsabbiltà tal-Komunità (eżistenza ta’ illegalità, ta’ dannu u ta’ rabta kawżali bejn l-elementi msemmijin) biex tiġi riżervata l-kwistjoni ta’ l-istima ta’ l-ammont preċiż tad-dannu allegat għal stadju ulterjuri tal-proċedura, u

– jirriżervaw il-produzzjoni ta’ provi dwar l-ammont tad-dannu għal stadju ulterjuri tal-proċedura.

42 B’ittra tat-13 ta’ Lulju 2001, il-Kummissjoni appoġġat dan is-suġġeriment, imma saħqet li kienet ser tkompli tikkontesta l-ammissibbiltà kif ukoll il-mertu tar-rikors.

43 Fil-25 ta’ Settembru 2001 il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet, skond l-Artikolu 64(1) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, li tistieden lill-partijiet biex jikkonċentraw l-argumenti rispettivi tagħhom, fir-replika u l-kontroreplika, fuq l-ammissibbiltà tar-rikors u fuq ir-responsabbiltà tal-Komunità.

44 Fuq talba tal-Kummissjoni, il-Qorti ta’ Prim’Istanza, b’ittra tal-25 ta’ Ottubru 2001, ippreċiżat li b’dan il-mod il-proċedura kienet ser tinqasam f’żewġ partijiet bil-mod segwenti: "Il-Qorti tal-Prim’Istanza l-ewwel tiddeċiedi dwar l-ammissibbiltà tar-rikors fid-dawl tal-bażi li fuqha jkun tressaq ir-rikors u l-annessi tiegħu u, bla ħsara għal dik il-kwistjoni, tiddeċiedi dwar il-kwistjoni tar-responsabbiltà safejn din tinvolvi l-kwistjoni dwar l-eżistenza ta’ att jew aġir allegatament illegali min-naħa tar-rikorrenti." B’dan il-mod, il-Qorti tal-Prim’Istanza tiddeċiedi dwar l-ammissibbiltà tar-rikors u dwar il-kwistjoni jekk fil-każ partikolari, hemmx att jew aġir illegali tal-Komunità.

45 B’ittra tal-5 ta’ Frar 2003 il-Kummissjoni talbet is-sospensjoni ta’ din il-kawża sakemm tingħata s-sentenza finali mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Léon van Parys (C-377/02). Il-Qorti tal-Prim’Istanza ma laqgħetx din it-talba.

46 Bis-saħħa ta’ l-Artikolu 14 tar-Regoli tal-Proċedura u fuq proposta tal-Ħames Awla, il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet, wara li semgħet lill-partijiet skond l-Artikolu 51 ta’ l-imsemmijin Regoli, li tibgħat il-kawża quddiem kulleġġ ġudikanti estiż.

47 Wara r-rapport ta’ l-Imħallef Relatur, il-Qorti tal-Prim’Istanza (Il-Ħames Awla Estiża) ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali.

48 Fis-seduta tat-12 ta’ Frar 2004 instemgħu t-trattazzjoni u r-risposti tal-partijiet għad-domandi tal-Qorti tal-Prim’Istanza.

It-talbiet tal-partijiet

49 Ir-rikorrenti titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex:

– tikkundanna lill-Komunità tħallas kumpens għad-danni kkawżati mill-applikazzjoni, fil-konfront tagħha, tar-Regolament Nru 2362/98, li provviżorjament ġew ikkalkolati bħala li jammontaw għal EUR 564.1 miljun, u l-imgħaxijiet bir-rata ta’ 8% fis-sena;

– tikkundanna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.

50 Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex:

– tiddikjara r-rikors inammissibbli jew, sussidjarjament, tiċħdu bħala infondat;

– tikkundanna lir-rikorrenti tbati l-ispejjeż.

Fuq l-ammissibbiltà

1. L-argumenti tal-partijiet

51 Mingħajr ma tqajjem l-eċċezzjoni ta’ l-inammissibbiltà skond l-Artikolu 114 tar-Regoli tal-Proċedura, il-Kummissjoni tikkunsidra li r-rikors huwa inammissibbli. Hija ssostni, sostanzjalment, li r-rikors mhux konformi ma' l-Artikolu 44(1)(ċ) u (e) tar-Regoli tal-Proċedura, li jgħid li r-rikors għandu jkollu, b’mod partikolari, "is-suġġett tal-kawża u sunt [tal-motivi] imressqa" kif ukoll "jekk ikun il-każ, in-natura tal-provi li jkun ser iressaq".

52 Hija ssostni, fil-fatt, li r-rikors ma jissodisfax ir-rekwiżiti tar-Regoli tal-Proċedura li jistabbilixxu li rikors maħsub għall-ħlas ta' kumpens għal danni kkawżati minn istituzzjoni Komunitarja għandu jkun fih elementi li jippermettu li jiġi individwat l-aġir li bih ir-rikorrenti takkuża lill-istituzzjoni, ir-raġunijiet għaliex hija tikkunsidra li teżisti rabta kawżali bejn l-aġir u d-dannu allegatament subit, kif ukoll in-natura u l-portata ta’ dan id-dannu (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-10 ta’ Lulju 1990, Automec vs Il-Kummissjoni, T-64/89, Ġabra p. II‑367, punt 73). Din l-irregolarità hija aktar gravi meta r-rikorrenti titlob il-ħlas għal telf ta' qligħ, dannu li, min-natura tiegħu, huwa suġġett għall-eżiġenzi ta’ prova riġidi ħafna (sentenzi tal-Qorti ta’ l-14 ta’ Lulju 1967, Kampffmeyer et vs Il-Kummissjoni KEE, 5/66, 7/66 u 13/66 sa 24/66, Ġabra p. 317, u l-14 ta' Mejju 1975, CNTA vs Il-Kummissjoni, 74/74, Ġabra p. 533). Skond il-Kummissjoni, ir-rikorrenti qed titlob somma għolja ħafna, waqt li tillimita ruħha li tagħti, bħala ġustifikazzjoni, spjegazzjonijiet lakoniċi biss. L-allegata somma ta' EUR 543.6 miljun għal telf ta’ qligħ hija bbażata fuq id-differenza bejn il-bejgħ li fil-fatt sar mir-rikorrenti u dak li setgħet għamlet kieku ma kienx hemm ir-Regolament Nru 2362/98.

53 Il-Kummissjoni ssostni wkoll li r-rikorrenti lanqas biss ma ġabet il-bidu ta’ prova tad-dannu allegat. F’dan ir-rigward, iċ-ċirkustanzi ta’ dan ir-rikors huma differenti minn dawk tal-kawża li wasslet għas-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-1 ta’ Frar 2001 T. Port vs Il-Kummissjoni (T‑1/99, Ġabra p. II‑465), fejn ir-rikorrenti kienet ta' l-inqas tat iċ-ċifri preċiżi tal-prezz tal-liċenzji ta’ importazzjoni li kienet kisbet u l-imgħaxijiet bankarji li kienet obbligata tħallas.

54 F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tfakkar li, kif affermat fil-punt 37 tas-sentenza T.Port vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, ir-rikors "għandu jkun ċar u preċiż biżżejjed biex jippermetti lill-parti konvenuta tipprepara d-difiża tagħha u biex il-Qorti tkun tista’ tiddeċiedi r-rikors, eventwalment mingħajr informazzjoni oħra in sostenn tiegħu." Barra minn dan, skond l-Artikolu 44(1)(e) u l-Artikolu 48(1) tar-Regoli tal-Proċedura, l-elementi kollha ta’ prova li jsostnu t-talba kellhom ikunu mehmuża mar-rikors.

55 F'dan il-każ partikolari, ir-rikors ma fih l-ebda prova ta’ l-eżistenza u tal-kawża tad-dannu allegat, għalkemm ir-rikorrenti tipproponi, fil-punt 146 tar-rikors, li ser tipprovdi aktar informazzjoni "aktar tard f’din il-proċedura". Billi huwa impliċitu f’din id-dikjarazzjoni li r-rikorrenti diġà għandha fil-pussess tagħha l-elementi ta’ prova in kwistjoni, m’hemmx raġuni valida li tiġġustifika d-dewmien fil-preżentazzjoni tagħhom, skond l-Artikolu 48(1) tar-Regoli tal-Proċedura.

56 Il-Kummissjoni tikkunsidra li n-nuqqasijiet imsemmijin huma aktar agħar billi r-rikorrenti hija l-impriża ewlenija fil-produzzjoni u d-distribuzzjoni tal-banana fil-livell dinji u għandha f’idejha mezzi kunsiderevoli. Id-dannu allegat diġà ntuża bħala l-bażi ta’ l-azzjoni proposta mill-Istati Uniti ta’ l-Amerika quddiem il-korpi tal-WTO, fejn ir-rikorrenti, minkejja li ma kinitx parti f’dik il-proċedura, kienet ikkomunikat aktar informazzjoni minn dik li tat f’dan ir-rikors.

57 Skond il-Kummissjoni, ir-rikorrenti ma tistax tgħatti l-irregolaritajiet fir-rikors tagħha billi tirriferi għad-deċiżjonijiet tal-WTO, jiġifieri għad-deċiżjoni ta' arbitraġġ tad-9 ta’ April 1999 u għar-rapport tal-Grupp Speċjali tas-6 ta’ April 1999. Dawn id-deċiżjonijiet, apparti li mhumiex vinkolanti, m’humiex rilevanti fir-rigward ta’ l-irregolarità tar-rikors.

58 Skond ir-rikorrenti, ir-rikors huwa ammissibbli. Fil-fehma tagħha, huwa jissodisfa l-kriterji ffissati fis-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq, Automec vs Il-Kummissjoni (punt 73) u T. Port vs Il-Kummissjoni (punt 37).

59 Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti tiddikjara li hija identifikat b’mod ċar iż-żewġ aspetti ta’ l-aġir konness mar-Regolament Nru 2362/98 li hija tallega li huma illegali jiġifieri, minn naħa, is-sistema ta’ għoti ta’ liċenzji ta’ importazzjoni ta’ banana u min-naħa l-oħra, it-tqassim tal-kwoti ta’ l-importazzjoni f’allokazzjonijiet għall-pajjiżi fir-rigward tal-banana mill-Amerika Latina.

60 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tfakkar li esprimiet ruħha wkoll, fir-rikors, dwar ir-rabta kawżali bejn l-imsemmija illegalità u d-dannu li ġarrbet.

61 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tfakkar li fil-punt 155 tar-rikors speċifikat id-diversi kapi ta’ dannu li għalihom hija qed titlob ħlas ta' kumpens. Għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 1999 sal-31 ta’ Diċembru 2000, it-telf ta’ qligħ kien ta’ EUR 543.6 miljun u l-ispejjeż straordinarji kienu ta’ EUR 20.5 miljun.

62 Minbarra dan, ir-rikorrenti tikkontesta t-teżi tal-Kummissjoni li fiha jidher li qed tallega li t-talbiet għall-ħlas ta' telf ta’ qligħ huma suġġetti għal kriterji ta’ ammissibbiltà aktar riġidi minn dawk imsemmija aktar 'il fuq.

63 Minħabba n-numru ta’ kwistjonijiet li qamu fl-ambitu ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana, il-Kummissjoni ma tistax tippretendi li ma tistax tifhem l-ispjegazzjonijiet ipprovduti fir-rikors dwar id-dannu allegat.

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

Fuq il-konformità tar-rikors ma’ l-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura

64 Bis-saħħa ta’ l-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura, kull rikors għandu jkollu fih is-suġġett tal-kawża u sunt tal-motivi mressqa. Din l-indikazzjoni għandha tkun ċara u preċiża biżżejjed biex tippermetti l-parti konvenuta tipprepara d-difiża tagħha u għall-Qorti tal-Prim’Istanza biex tiddeċiedi r-rikors, jekk hemm bżonn mingħajr informazzjoni oħra. Biex tkun iggarantita ċ-ċertezza legali u l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja huwa meħtieġ, biex rikors jitqies ammissibbli, li jiġu indikati l-elementi essenzjali ta’ fatt u ta’ dritt li fuqhom huwa fondat, ta' l-inqas fil-qosor, iżda b’mod koerenti u li jiftiehem, fit-test stess tar-rikors (digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-28 ta’ April 1993, De Hoe vs Il-Kummissjoni, T‑85/92, Ġabra p. II‑523, punt 20, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tad-29 ta’ Jannar 1998, Dubois et Fils vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, T‑113/96, Ġabra p. II‑125, punt 29).

65 Biex jikkonforma ma’ dawn ir-rekwiżiti, rikors li s-suġġett tiegħu huwa l-ħlas ta' kumpens għal danni allegatament ikkawżati minn istituzzjoni Komunitarja għandu jkun fih l-elementi li jippermettu li jiġi identifikat l-aġir li r-rikorrenti takkuża lill-istituzzjoni bih, ir-raġunijiet għaliex ir-rikorrenti tikkunsidra li hemm rabta kawżali bejn l-aġir u d-dannu li tallega li ġarrbet, kif ukoll in-natura u l-portata tad-dannu (sentenza Dubois et Fils vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 30, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-2 ta’ Lulju 2003, Hameico Stuttgart et vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, T‑99/98, Ġabra p. II‑2195, punt 26).

66 Iżda, talba maħsuba biex jinkiseb kumpens ġeneriku ma fihiex il-preċiżjoni meħtieġa u għandha, għalhekk, tiġi kkunsidrata inammissibbli (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Diċembru 1971, Zuckerfabrik Schoeppenstedt vs Il-Kunsill, 5/71, Ġabra p. 975, punt 9; sentenza Automec vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il quddiem, punt 73, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-8 ta’ Ġunju 2000, Camar u Tico vs Il-Kummissjoni u l-Kunsill, T-79/96, T-260/97 u T-117/98, Ġabra p. II‑2193, punt 181).

67 F’dan il-każ partikolari, ir-rikorrenti esponiet, fil-punti 142 sa 154 tar-rikors, in-natura tad-diversi kapijiet ta’ dannu li taħthom titlob il-ħlas ta’ kumpens, kif ukoll il-metodu użat biex jiġi ddeterminat l-ammont tiegħu. Hija indikat, f’biżżejjed dettall, iċ-ċirkustanzi li tibbaża ruħha fuqhom biex tistabbilixxi n-natura reali u ċ-ċertezza tad-dannu allegat, kif ukoll il-portata tiegħu.

68 Fir-rigward tan-natura reali u ċ-ċertezza tad-dannu, ir-rikorrenti qalet li l-iskema ta’ l-1999 laqgħtet profondament in-negozju u r-riżultati tagħha. Hija qalet b’mod partikolari li dan id-dannu huwa rifless fil-kapitalizzazzjoni tagħha li, wara l-adozzjoni ta’ l-iskema ta’ l-1993, naqset b’iżjed minn 96%. Bejn l-1999 u l-2000, skond ir-rikorrenti, il-kapitalizzazzjoni tagħha waqgħet minn USD 625 miljun għal 79,2 miljun, li jikkorrespondi għal tnaqqis ta’ 87%. Billi Chiquita Brands International Inc. hija kumpannija kkwotata fil-Borża, dawn l-elementi jikkostitwixxu informazzjoni pubblika mxandra ħafna, b’mod partikolari fl-istampa.

69 Fir-rigward tal-portata tad-dannu msemmi u l-kwantifikazzjoni tad-danni mitlubin, ir-rikorrenti ddistingwiet bejn it-telf ta’ qligħ li sofriet u l-ispejjeż li inkorsi minnha. Fir-rigward tat-telf ta’ qligħ, ir-rikorrenti rriferiet għall-metodu segwit mill-arbitri tal-WTO biex jikkwantifikaw id-dannu li sofrew l-Istati Uniti ta’ l-Amerika u l-Ekwador minħabba l-inkompatibbiltà ta’ l-iskema ta’ l-1993 mad-dritt tal-WTO, inkompatibbiltà li tirrigwarda, bl-istess mod, l-iskema ta’ l-1999. Minn dawn l-elementi u mid-dħul mill-bejgħ matul is-snin 1999 u 2000, ir-rikorrenti għamlet kalkolu biex tiddetermina d-dħul mill-bejgħ li kienet tagħmel kieku l-iskema ta’ l-1999 ma kinitx inkompatibbli mad-dritt tal-WTO. Hija tikkonkludi li l-telf ta’ qligħ imsemmi huwa daqs id-differenza bejn il-qligħ li seta’ jkollha minn dan id-dħul mill-bejgħ ipotetiku u l-qligħ li effettivament kien hemm fl-1999 u fl-2000. Skond dan il-kalkolu, ir-rikorrenti tqis li dan it-telf ta’ qligħ huwa ta' EUR 543.6 miljun Rigward l-imsemmijin spejjeż straordinarji, ir-rikorrenti sostniet li dawn huma spejjeż dwar it-tnaqqis fil-persunal fl-1999, għall-kapaċità żejda fit-trasport bejn l-1999 u l-2000, kif ukoll l-ispejjeż legali. Ir-rikorrenti tqis li dawn l-ispejjeż huma ta' EUR 20.5 miljun.

70 L-ispjegazzjoni tan-natura u l-portata tad-dannu allegat li saret mir-rikorrenti fir-rikors tissodisfa għalhekk ir-rekwiżiti skond l-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura. Dan jippermetti lill-Kummissjoni tiddefendi lilha nnifisha u lill-Qorti tal-Prim’Istanza tagħmel l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha.

Fuq il-konformità tar-rikors ma’ l-Artikolu 44(1)(e) tar-Regoli tal-Proċedura

71 Mill-kliem ta’ l-Artikolu 44(1)(e) tar-Regoli tal-Proċedura, speċifikament mill-kliem "jekk ikun il-każ", jirriżulta li r-rikors m’għandux bilfors joffri l-provi. L-unika sanzjoni dwar l-offerta tal-provi, hija li tista’ tiġi miċħuda minħabba dewmien meta jiġu ppreżentati, għall-ewwel darba u mingħajr ġustifikazzjoni, fl-istadju tar-replika jew fil-kontroreplika (Artikolu 48(1) tar-Regoli tal-Proċedura).

72 Skond l-Artikolu 43(4), tar-Regoli tal-Proċedura, "[m]a’ kull att tal-proċedura għandu jiġi anness faxxiklu, li jiġbor fih l-atti u d-dokumenti ċċitati sabiex isostnu l-att flimkien ma’ nota li telenka l-istess atti u dokumenti". Skond il-ġurisprudenza, in-nuqqas ta’ ħarsien ta’ dan l-obbligu jista’ jwassal għall-inammissibbiltà tar-rikors jekk dan jista’ jtellef lill-partijiet l-oħrajn fil-preparazzjoni ta’ l-argumenti tagħhom (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-5 ta’ Marzu 2003, Ineichen vs Il-Kummissjoni, T-293/01, Ġabra PI p. I‑A-83 u II‑441, punti 29 et seq).

73 F’dan il-każ, jeħtieġ li jkun osservat li l-Kummissjoni ressqet risposta tad-difiża ddettaljata ħafna, li juri li bl-ebda mod ma kienet affettwata bin-nuqqas tal-preżentazzjoni ta’ dokumenti li kellhom jiġu annessi mar-rikors.

74 Għalhekk il-kritika tal-Kummissjoni rigward il-provi ta’ l-eżistenza ta' dannu taqa' taħt l-evalwazzjoni tal-mertu tal-kwistjoni u mhux ta' l-ammissibbiltà tagħha (ara f’dan is-sens, is-sentenza Hameico Stuttgart et vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 32).

75 Għalhekk ir-rikors huwa ammissibbli.

Fuq il-mertu

76 Skond ġurisprudenza stabbilita, biex tinstab responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità skond it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 288 KE, għandhom jiġu sodisfatti numru ta’ kundizzjonijiet, jiġifieri li jkun l-aġir li bih ikunu akkużati l-istituzzjonijiet ikun illegali, li jkun hemm dannu reali u li tkun teżisti rabta kawżali bejn l-aġir u d-dannu msemmi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Settembru 1982, Oleifici Mediterranei vs KEE, 26/81, Ġabra p. 3057, punt 16; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-11 ta’ Lulju 1996, International Procurement Services vs Il-Kummissjoni, T‑175/94,Ġabra p. II‑729, punt 44; tas-16 ta’ Ottubru 1996, Efisol vs Il-Kummissjoni, T‑336/94, Ġabra p. II‑1343, punt 30, u tal-11 ta’ Lulju 1997, Oleifici Italiani vs Il-Kummissjoni, T‑267/94, Ġabra p. II‑1239, punt 20). Meta waħda minn dawn il-kundizzjonijiet ma tiġix sodisfatta, ir-rikors għandu jkun miċħud kollu kemm hu mingħajr ma jkun meħtieġ li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet l-oħrajn għar-responsabbiltà fuq imsemmija (sentenza tal-Qorti tal-15 ta’ Settembru 1994, C‑146/91, KYDEP vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, Ġabra p. I‑4199, punti 19 u 81; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Frar 2002, T‑170/00, Förde‑Reederei vs Il-Kunsill u L-Kummissjoni, Ġabra p. II‑515, punt 37).

77 Fir-rigward ta' l-eżami tat-talba għall-ħlas ta' kumpens għal dannu fid-dawl ta' l-ewwel kundizzjoni, jiġifieri li jkun hemm aġir illegali, jeħtieġ li jiġi mfakkar li l-ġurisprudenza teħtieġ li jiġi stabbilit li jkun hemm ksur serju biżżejjed ta’ regola tad-dritt li tagħti drittijiet lill-individwi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il-Kummissjoni, C-352/98 P, Ġabra p. I-5291, punt 42). Għal dak li jikkonċerna l-kundizzjoni li l-ksur ikun serju biżżejjed, il-kriterju deċiżiv li jippermetti li jiġi stabbilit li din hija sodisfatta huwa l-fatt li l-istituzzjoni Komunitarja kkonċernata tkun injorat manifestament u serjament is-setgħa diskrezzjonali tagħha. Meta din l-istituzzjoni jkollha marġni ta' diskrezzjoni li jkun kunsiderevolment limitat, anki ineżistenti, is-sempliċi ksur tad-dritt Komunitarju jista' jkun biżżejjed sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta' ksur serju biżżejjed (sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza tat-12 ta' Lulju 2001, Comafrica u Dole Fresh Fruit Europe vs Il-Kummissjoni, T-198/95, T-171/96, T-230/97, T-174/98 u T-225/99, Ġabra p. II-1975, punt 134; sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza ta' l-10 ta' Frar 2004, Afrikanische Frucht-Compagnie vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, T-64/01 u T-65/01, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 71).

1. Sunt tal-motivi

78 Ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni, meta adottat u żammet fis-seħħ id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 2362/98 dwar il-ħruġ tal-liċenzji ta’ importazzjoni u ta’ l-allokazzjoni tal-kwoti tat-tariffi fost xi pajjiżi ta’ l-Amerika Latina, kisret diversi regoli legali maħsubin biex iħarsu l-individwi jew jagħtuhom drittijiet b’mod li l-Komunità tkun responsabbli skond l-Artikolu 235 KE.

79 Fir-rigward tal-ħruġ tal-liċenzji ta’ importazzjoni għall-banana li toriġina minn pajjiżi terzi, ir-rikorrenti targumenta li l-iskema ta’ l-1993 ħolqot mekkaniżmu maħsub biex idgħajjef il-pożizzjoni kompetittiva ta’ l-impriżi l-kbar li, bħar-rikorrenti, huma integrati vertikalment u speċjalizzati fil-kummerċ tal-banana mill-Amerika Latina. Fil-fatt l-iskema ta’ l-1993 kienet tat dawn il-liċenzji lil xi operaturi li l-attività tagħhom ma kinitx tikkonsisti fl-importazzjoni ta’ banana minn pajjiżi terzi. Il-kummerċjanti tal-banana tal-Komunità jew ta' l-AKP b’hekk kellhom 30% tal-liċenzji intiżi għall-importazzjoni ta’ banana ta’ pajjiż terz. Bl-istess mod min ix-xogħol tiegħu jikkonsisti fil-maturazzjoni rċieva ċertu numru minn dawn il-liċenzji. B’hekk l-iskema ta’ l-1993 kienet tat inċentiv lill-importaturi tal-banana ta’ pajjiżi terzi biex jixtru l-liċenzji ta’ min ix-xogħol tiegħu jikkonsisti fil-maturazzjoni u tal-kummerċjanti ta’ banana AKP u tal-Komunità. L-importaturi tal-banana ta’ pajjiżi terzi kienu ġew imħajra jittrasferixxu parti mir-riżorsi tagħhom lill-kompetituri tagħhom, u l-valur ta’ dawk il-liċenzji kien ta’ madwar EUR 200 kull tunnellata ta’ banana. Barra minn hekk, dan il-mekkaniżmu kien jippermetti lil xi operaturi, li sa dakinhar kienu speċjalizzati fil-kummerċ ta’ banana AKP, jimportaw banana direttament mill-Amerika Latina u jidħlu f’kompetizzjoni diretta mar-rikorrenti.

80 It-tibdil li ġabet magħha l-iskema ta’ l-1999 kien aggrava din is-sitwazzjoni. Ir-rikorrenti tosserva li r-Regolament Nru 2362/98 ma kienx aktar jirriżerva 30% tal-liċenzji għall-importaturi tal-banana AKP jew tal-Komunità, imma kien jaħdem skond is-sistema msejħa "ta’ ġestjoni komuni". Skond din is-sistema, il-liċenzji ta’ importazzjoni għall-kwoti tat-tariffi AKP u Stati terzi kienu jiġu amministrati b’mod konġunt. Il-liċenzji kienu allokati lill-operaturi skond il-kwantità ta’ banana effettivament importata matul kemm damet fis-seħħ l-iskema ta’ l-1993 (il-perijodu li għadda bejn l-1994 u l-1996, imsejjaħ "perijodu ta’ referenza"), indipendentement mill-oriġini tagħha. Din is-sistema, minbarra l-fatt li kienet ibbażata fuq perijodu ta’ referenza affettwat b’illegalitajiet stabbiliti fid-deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997, kellha bħala konsegwenza prattika żieda fit-talba għal-liċenzji ta’ importazzjoni ta’ pajjiżi terzi mingħand operaturi tradizzjonalment speċjalizzati fil-kummerċ ta’ banana ta' l-AKP jew tal-Komunità. B’hekk, il-kwantità ta’ banana li r-rikorrenti setgħet timporta kien f’livell aktar baxx mill-kwantità ta’ referenza li hija setgħet tistenna meta jittieħed in kunsiderazzjoni l-volum ta’ l-importazzjonijiet tagħha ta’ qabel.

81 Fir-rigward ta’ l-allokazzjoni tal-kwoti tat-tariffi f’subkwoti nazzjonali, ir-rikorrenti tissottolinja li s-sors prinċipali ta’ l-importazzjonijiet tagħha huwa l-Panama. Hija tikkunsidra li l-iskema ta’ l-1993 kienet tirriżerva 49.40% tal-kwoti tat-tariffi ta’ pajjiżi terzi lill-firmatarji tal-ftehim magħmul fit-28 u d-29 ta’ Marzu 1994 bejn il-Komunità u r-Repubblika tal-Kolumbja, ir-Repubblika ta' Kosta Rika, ir-Repubblika tan-Nikaragwa u r-Repubblika tal-Veneżwela (aktar ‘il quddiem il-"Ftehim Qafas"), li l-Panama ma kinitx parti fih. Wara d-deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997, fejn kienet ikkunsidrata l-inkompatibbiltà ta’ din l-allokazzjoni ma’ l-Artikolu XIII tal-GATT ta’ l-1994, l-iskema ta’ l-1999 kienet emendat l-allokazzjoni tal-kwota tat-tariffa f’subkwoti nazzjonali. Il-kwota rriżervata għal Panama kienet ġiet iffissata għal 15.76%. Skond ir-rikorrenti, din l-allokazzjoni bejn il-pajjiżi ma kinitx iġġustifikata. Hija tgħid ukoll li kienet arbitrarja billi l-Kolumbja u Kosta Rika għandhom kwoti akbar mill-ishma tas-suq li huma setgħu jaspiraw għalihom fin-nuqqas ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi għall-kummerċ. Indipendentement mill-motiv li kien ispira l-allokazzjoni msemmija bejn il-pajjiżi, ir-rikorrenti tissottolinja li din l-allokazzjoni kienet ibbażata fuq il-kummerċ li sar meta l-iskema ta’ l-1993 kienet fis-seħħ. Kif intqal fir-rapport tal-Grupp Speċjali tas-6 ta’ April 1999, l-għażla ta’ dan il-perijodu ta’ referenza kellha l-konsegwenza li tipperpetwa d-diskriminazzjoni li tirriżulta mill-iskema ta’ l-1993 u identifikata fid-deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997.

82 Biex tintwera l-illegalità ta’ l-aġir tal-Kummissjoni, ir-rikorrenti tressaq erba’ motivi, li jistgħu jingħadu fil-qosor kif ġej. L-ewwel huwa bbażat fuq il-ksur tar-regoli tal-WTO. It-tieni motiv għandu x’jaqsam mal-ksur tal-mandat mogħti mill-Kunsill lill-Kummissjoni għall-implementazzjoni tar-Regolament Nru 1637/98. It-tielet motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju. Ir-raba’ motiv huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipji tal-bona fede u ta’ l-aspettattivi leġittimi fid-dritt internazzjonali.

2. Fuq l-ewwel motiv ibbażat fuq ksur tar-regoli tal-WTO

Fuq l-interpretazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima

L-argumenti tal-partijiet

83 Ir-rikorrenti tinvoka l-inkompatibbiltà tar-Regolament Nru 2362/98 mar-regoli tal-WTO, inkompatibbiltà li kienet diġà ġiet ikkonstatata fir-rapport tal-Grupp Speċjali tas-6 ta’ April 1999. Hija tafferma li, permezz ta' dan il-motiv, hija mhijiex tipprova tinvoka direttament ksur tar-regoli tal-WTO. Billi dawn ir-regoli m’għandhomx effett dirett, azzjoni għar-responsabbiltà mhux kuntrattwali li hija bbażata direttament fuq il-ksur tar-regoli tal-WTO ma tistax tirnexxi (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2001, Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, T-30/99, Ġabra p. II-943, punt 56 ; Cordis vs Il-Kummissjoni, T-18/99, Ġabra p. II-913, punt 51; T. Port vs Il-Kummissjoni, T-52/99, Ġabra p. II‑981, punt 51).

84 Ir-rikorrenti ssostni li dan il-motiv huwa bbażat fuq ġurisprudenza stabbilita li tgħid li l-qrati Komunitarji jistgħu jeżaminaw il-legalità ta’ miżura li tiġi adottata fid-dawl tar-regoli tal-WTO, fosthom il-GATT, fil-każ li "l-Komunità kellha l-intenzjoni li teżegwixxi obbligu partikolari li assumiet fl-ambitu tal-WTO, jew meta l-att Komunitarju jirriferi b’mod preċiż għad-dispożizzjonijiet tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO" [sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Novembru 1999, Portugall vs Il-Kunsill, C-149/96, Ġabra p. I-8395, punt 49 ; ara wkoll is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Novembru 1998, L-Italja vs Il-Kunsill, C-352/96, Ġabra p. I-6937, aktar ‘il quddiem is-"sentenza L-Italja vs Il-Kunsill (Ross)", punt 19, u tal-5 ta’ Ottubru 1994, Il-Ġermanja vs Il-Kunsill C-280/93, Ġabra p. I-4973, aktar ‘il quddiem is-"sentenza Il-Ġermanja vs Il-Kunsill (Banana)", punt 111]. L-oriġini ta’ dan il-prinċipju jmur lura għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Mejju 1991, (Nakajima vs Il-Kunsill (C-69/89, Ġabra p. I‑2069; aktar ‘il quddiem: is-"sentenza Nakajima").

85 Biex ikun interpretat il-prinċipju li ħareġ mis-sentenza Nakajima, kif ippreċiżat sussegwentement u implementat mill-Qorti tal-Ġustizzja u mill-Qorti tal-Prim’Istanza (aktar ‘il quddiem il-"ġurisprudenza Nakajima"), ir-rikorrenti eżaminat, wara xulxin, ir-raġuni wara s-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, il-kundizzjonijiet ta' applikabbiltà u r-rilevanza ta' l-imsemmija sentenza.

86 Fl-ewwel lok, fir-rigward tar-raġuni wara l-ġurisprudenza Nakajima, ir-rikorrenti ssostni li l-idea li hemm warajha hija li tippermetti li jsir stħarriġ ġudizzjarju fid-dawl tar-regoli tal-WTO meta l-leġiżlatur tal-Komunità jkun iddeċieda li jeżegwixxi l-obbligi li joħorġu mill-istess regoli, sabiex b’hekk il-fatt li m'għandhomx effett dirett isir irrilevanti. Il-qrati Komunitarji ma jistħarrġux il-kompatibbiltà ta’ l-atti tal-Komunità mar-regoli tal-WTO, imma jivvalutawhom fir-rigward tad-deċiżjoni bażika li jitwettaq obbligu li joħroġ mir-regoli tal-WTO. Ir-rikorrenti, fil-fatt, tissottolinja li "f’dan il-każ, il-possibbiltà li jiġu invokati r-regoli tal-GATT m’hijiex ibbażata fuq l-effett dirett tagħhom, imma fuq l-eżistenza ta’ att Komunitarju li implementa dawn ir-regoli jew li esprima l-intenzjoni li japplikahom" (konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Tesauro għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 Ġunju 1998, Hermès, C-53/96, Ġabra p. I‑3603, I‑3606, nota f’qiegħ il-paġna nru 45).

87 Ir-rikorrenti tqis ukoll li l-ġurisprudenza Nakajima għandha tiġi kkunsidrata fil-perspettiva ġenerali ta’ l-effett dirett ta’ ftehim internazzjonali fis-sistema legali Komunitarja, effett li l-GATT u l-pattijiet ta' Ftehim tal-WTO m’għandhomx (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Diċembru 1972, International Fruit Company et, 21/72 sa 24/72, Ġabra. p. 1219, u Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq).

88 Din is-sitwazzjoni ma teskludix kull stħarriġ ġudizzjarju dwar il-kompatibbiltà ta’ l-atti Komunitarji mar-regoli tal-GATT u mal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Għall-kuntrarju, il-ġurisprudenza Nakajima tippermetti li jkun hemm stħarriġ ġudizzjarju strettament limitat, imma li huwa essenzjali għall-protezzjoni tad-dritt fundamentali għall-protezzjoni ġudizzjarja effettiva [konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Jacobs għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Ottubru 2001, L-Olanda vs Il-Parlament u l-Kunsill (C-377/98, Ġabra p. I‑7079, I‑7084, aktar ‘il quddiem "is-sentenza Biotecnologies"].

89 Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima, ir-rikorrenti ssostni li dawn huma tnejn: l-ewwel, l-intenzjoni tal-Komunità li tikkonforma ruħha magħhom ("intention to comply"); it-tieni, "obbligu partikolari" li joħroġ mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO.

90 Ir-rikorrenti tispjega l-ewwel kundizzjoni permezz tal-fatt li, meta jkun jidher li l-Komunità għandha l-intenzjoni li tikkonforma ruħha mar-regoli tal-WTO, il-preokkupazzjonijiet li wasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex teskludi l-effett dirett tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO jitilfu kull rilevanza. Il-Komunità ma tista’ qatt tiġi mġiegħla tapplika d-dritt tal-WTO kontra l-volontà tagħha u l-ġurisprudenza Nakajima bl-ebda mod ma tpoġġi dan il-prinċipju fid-dubju.

91 L-obbligu li joħroġ mid-dritt tal-WTO li l-Komunità kellha l-intenzjoni li tikkonforma ruħha miegħu għandu wkoll jikkostitwixxi "obbligu partikolari"; dan l-obbligu għandu jkun "ċar u preċiż biżżejjed" biex il-qorti tkun tista’ tapplikah.

92 Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-rikorrenti tikkontesta erba’ interpretazzjonijiet konkurrenti maħsubin biex jillimitaw il-kundizzjonijiet ta' applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima.

93 Fl-ewwel lok, ikun żbaljat, fid-dritt, li tiġi limitata l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima għall-każijiet biss meta l-att Komunitarju partikolari jirriferi espliċitament għal dispożizzjoni speċifika tal-GATT jew tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Ir-rikorrenti tikkunsidra fil-fatt li din l-interpretazzjoni tħawwad iċ-ċirkustanzi tas-sentenza Nakajima ma’ dawk tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-22 ta' Ġunju 1989, Fediol vs Il-Kummissjoni (70/87, Ġabra, p. 1781), li effettivament tirrigwarda referenza espliċita għad-dispożizzjonijiet tal-GATT jew tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Il-kundizzjoni ta’ l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima hija l-"intenzjoni li jiġi implementat obbligu partikolari" taħt il-GATT jew il-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti tosserva li, fis-sentenza Nakajima, l-att Komunitarju in kwistjoni ma kienx jirriferi għal dispożizzjoni speċifika tal-GATT.

94 Ċertament, xi kultant il-ġurisprudenza tirreferi għas-sentenzi Nakajima u Fediol vs Il-Kummissjoni, iċċitati aktar 'il fuq, flimkien meta ssemmi r-regola li l-qorti hija kompetenti li tistħarreġ il-legalità ta’ att Komunitarju fid-dawl tar-regoli tal-GATT u tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO, minkejja li ma jipproduċux effetti diretti. Iżda, jibqa’ l-fatt li kull waħda minn dawn iż-żewġ sentenzi tirrigwarda kundizzjonijiet differenti ta’ applikabbiltà ta' l-imsemmija regola (konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Saggio għas-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, Ġabra p. I-8397, nota f’qiegħ il-paġna nru 20).

95 Ir-rikorrenti żżid tgħid li l-idea li l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima tista’ tkun suġġetta għall-eżistenza ta’ referenza speċifika għad-dispożizzjonijiet tal-GATT jew tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO hija assurda. Fil-fatt, l-istħarriġ ġudizzjarju ma jistax jiddependi minn kundizzjoni formali li titħalla biss f'idejn l-istituzzjoni kkonċernata. Kundizzjoni bħal din tkun inkompatibbli ma’ l-istat tad-dritt.

96 Fit-tieni lok, ir-rikorrenti targumenta li huwa żbaljat, fid-dritt, li tiġi limitata l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima għall-każijiet meta l-obbligu taħt il-GATT jew il-pattijiet ta' ftehim tal-WTO jiġi fformulat b’mod pożittiv.

97 L-ewwel nett, dan ir-rekwiżit huwa artifiċjali, għaliex kull obbligu pożittiv jista’ jiġi ppreżentat fil-forma ta’ projbizzjoni, bħall-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta' non-diskriminazzjoni. Ir-rikorrenti tisħaq ukoll li l-Artikoli II:1, u XVII tal-GATS, kif ukoll l-Artikolu XIII tal-GATT ta’ l-1994, rilevanti f’dan il-każ, fihom kollha obbligi pożittivi. Fl-aħħar, din il-limitazzjoni hija inkompatibbli mas-sentenza Nakajima, li kienet tirrigwarda l-kompatibbiltà tar-regoli Komunitarji ta’ l-antidumping ma’ l-Artikolu 1 tal-Ftehim dwar l-implementazzjoni ta’ l-Artikolu VI tal-GATT, approvat, f’isem il-Komunità, b’Deċiżjoni tal-Kunsill 80/271/KEE, ta’ l-10 ta’ Diċembru 1979, dwar il-konklużjoni ta’ Ftehim Multilaterali li jirriżultaw min-negozjati kummerċjali bejn l-1973 u l-1979 (ĠU L 71, p. 1; aktar ‘il quddiem il-"Kodiċi Antidumping ta’ l-1979"). Din id-dispożizzjoni fiha obbligu negattiv, li jipprojbixxi lill-partijiet kontraenti milli jimponu dazji antidumping mingħajr ma jiġu rrispettati r-regoli tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979.

98 Fit-tielet lok, huwa żbaljat, fid-dritt, li l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima tiġi limitata għall-każijiet meta l-obbligu jirriżulta mill-GATT jew mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO li jkun ġie inkorporat jew traspost fl-att Komunitarju in kwistjoni. Ir-rikorrenti fil-fatt tissottolinja li din l-interpretazzjoni mhija bbażata fuq l-ebda deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jew tal-Qorti tal-Prim’Istanza. Hija tirrikonoxxi li, fil-kuntest tal-proċeduri antidumping, il-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979 kien ġie traspost fid-dritt Komunitarju. Iżda, hija tikkontesta li dan waħdu jippermetti li tiġi sostenuta l-propożizzjoni ġenerali li l-ġurisprudenza Nakajima tapplika biss meta l-att Komunitarju kkontestat jittrasponi regola stabbilita fil-GATT jew fil-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Din il-propożizzjoni hija kontradetta fis-sentenza L-Italja vs Il-Kunsill (Ross) fejn il-Qorti tal-Ġustizzja applikat il-ġurisprudenza Nakajima minkejja li l-Komunità ma kinitx ittrasponiet l-Artikolu XXIV: 6 tal-GATT fid-dritt Komunitarju.

99 Fir-raba’ lok, huwa żbaljat, fid-dritt, li tiġi limitata l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima għall-każijiet biss meta l-konformità mar-regoli maħruġin mill-GATT jew mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO tikkostitwixxi l-uniku għan li l-att Komunitarju in kwistjoni jipprova jilħaq. Billi dawn il-każijiet huma rari ħafna, ir-rikorrenti tikkunsidra li din l-interpretazzjoni tirrendi l-ġurisprudenza Nakajima mingħajr sinjifikat. Hija tikkunsidra li din il-ġurisprudenza tapplika wkoll meta l-att ikkontestat jipprova jilħaq diversi għanijiet kontradittorji, billi l-uniku limitu impost fuq il-qorti huwa li ma jintilifx il-bilanċ li l-leġiżlatur ikun ħoloq.

100 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tikkunsidra li l-interpretazzjoni tagħha tal-ġurisprudenza Nakajima mhix affettwata bis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq. F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ċaħdet l-argument ta’ l-effett dirett tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO għal raġuni ta’ politika ġudizzjarja. Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet kkunsidrat li, jekk tilqa’ dak l-argument, il-Komunità kienet tiċċaħħad unilateralment mill-"possibbiltà ta’ manuvra" fl-ambitu tal-WTO, mingħajr ma ebda parti kontraenti oħra tkun daħlet f’impenn reċiproku fil-konfront tal-Komunità.

101 Ir-rikorrenti fil-fatt tikkunsidra li l-ġurisprudenza Nakajima ssir bla sinjifikat jekk ikollha tiġi suġġetta għall-kundizzjoni ta’ reċiproċità li ġiet enfasizzata fis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq. Hija tfakkar li r-raġuni wara l-ġurisprudenza Nakajima għandha x’taqsam proprju mal-fatt li hija tqis esklużivament, mid-definizzjoni tagħha stess, il-każijiet biss li fihom l-Komunità ma jkollhiex aktar "possibbiltà ta’ manuvra", safejn hija tiddeċiedi li timplementa r-regoli li joħorġu mill-GATT jew mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO.

102 Skond ir-rikorrenti, m’hemmx għalfejn ikun hemm il-biża’ li interpretazzjoni bħal din ser tagħti lok għal ruxmata rikorsi kull darba l-Komunità ma timxix skond deċiżjoni tad-DSB, għaliex dawk ir-rikorsi jibqgħu suġġetti għall-kundizzjoni li l-Komunità tkun iddeċidiet b’mod ċar li timplementa obbligu taħt il-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Iċ-ċirkustanzi li fihom il-qorti Komunitarja tista’ tapplika l-ġurisprudenza Nakajima huma għalhekk limitati. Fil-prattika, dawn jirrigwardaw il-każijiet biss meta l-Kunsill ikun iddeċieda b’mod ċar li jimplementa deċiżjoni tal-korpi tal-WTO li tkun ir-riżultat ta' riżoluzzjoni ta' tilwima, iżda l-implementazzjoni ta' din id-deċiżjoni fis-sistema legali Komunitarja tkun tidher li hija kuntrarja għall-għan tal-Kunsill.

103 F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti tinsisti fuq iċ-ċirkustanzi li jiddistingwu dan il-każ mill-kwistjoni ta’ l-"Ormoni taċ-Ċanga" (Rapport tal-Bord ta’ l-Appell tas-16 ta’ Jannar 1998, WT/DS26/AB/R WT/DS48/AB/R, adottat fit-13 ta’ Frar 1998 mid-DSB), mibgħut lill-WTO. F’dak il-każ, il-Komunità kienet iddeċidiet b’mod ċar li ma temendax il-leġiżlazzjoni tagħha biex tikkonforma mad-deċiżjonijiet meħudin fit-tmiem tal-proċedura ta' riżoluzzjoni ta’ tilwima tal-WTO. Billi ma waslitx għal soluzzjoni nnegozjata dwar l-ammont tal-kumpens, il-Komunità ddeċidiet li tesponi lilha nnifisha għal miżuri ritaljatorji min-naħa tal-parti rebbieħa, jiġifieri l-Istati Uniti ta’ l-Amerika. F’dan il-każ, il-Komunità ma kinitx iddeċidiet li żżomm fis-seħħ l-aspetti ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana ddikjarati mhux kompatibbli ma’ l-obbligi tagħha skond l-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Għall-kuntrarju, hija kienet indikat b’mod ċar li kellha l-intenzjoni tikkonforma ruħha mad-deċiżjonijiet meħudin mill-Korpi għas-Soluzzjoni tat-Tilwim tal-WTO.

104 Il-Kummissjoni tiċħad din l-interpretazzjoni tas-sentenza Nakajima. L-istituzzjoni tfakkar li, minkejja l-karattru monista tas-sistema legali Komunitarja, il-ġurisprudenza ċaħdet konsistentement it-teżi ta’ l-effett dirett tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO (sentenzi International Fruit Company et u Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitati aktar 'il fuq). Rapport tad-DSB jista’ jittieħed in kunsiderazzjoni biss sabiex tiġi vverifikata l-kompatibbiltà ta’ regola Komunitarja ma’ regola tal-WTO jekk l-obbligu warajha għandu effett dirett (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Ottubru 1999, Atlanta vs Il-Komunità Ewropea, C‑104/97 P, Ġabra p. I‑6983, punt 20).

105 Il-Kummissjoni tikkontesta wkoll l-interpretazzjoni tar-rikorrenti tal-kundizzjonijiet ta’ applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima.

106 Kuntrarjament għal dak li qalet ir-rikorrenti, l-ewwel kundizzjoni mhijiex l-intenzjoni "li wieħed jikkonforma ruħu" ("to comply"), imma li "iwettaq" ("to implement") obbligu partikolari (sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punt 49). Dawn l-espressjonijiet m’humiex ekwivalenti: "li wieħed jikkonforma ruħu" għandha tifsira ferm aktar wiesgħa minn "iwettaq". Jiġri ta’ spiss li Stat jew il-Komunità jkollhom il-ħsieb li jikkonformaw ruħhom ma’ ċerti obbligi, mingħajr madankollu ma jwettquhom.

107 Il-Kummissjoni tikkontesta l-interpretazzjoni tat-tieni kundizzjoni dwar il-ħtieġa li jkun hemm "obbligu partikolari". Obbligu huwa "partikolari" b’kuntrast ma’ obbligu "ġenerali".

108 Il-Kummissjoni ssostni li, minħabba n-natura restrittiva ta' dawn il-kundizzjonijiet, huma rari l-eżempji ta’ applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima. Dawn l-eżempji jirrigwardaw, fl-ewwel lok, rikorsi kontra r-regolamenti dwar l-antidumping (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-10 ta’ Marzu 1992, NMB vs Il-Kummissjoni, C-188/88, Ġabra. p. I-1689 ; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-2 ta’ Mejju 1995, NTN Corporation u Koyo Seiko vs Il-Kunsill, T-163/94 u T-165/94, Ġabra p. II-1381; tal-5 ta’ Ġunju 1996, NMB vs Franza et vs Il-Kummissjoni, T-162/94, Ġabra p. II-427 u tal-15 ta’ Diċembru 1999, Petrotub u Republica vs Il-Kunsill, T-33/98 u T-34/98, Ġabra p. II-3837, punt 105). L-uniku eżempju ta’ applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima barra l-qasam antidumping huwa L-Italja vs Il-Kunsill (Ross). Kull tentattiv ieħor għall-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima fallew [sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta' Diċembru 2001, Kloosterboer Rotterdam, C-317/99, Ġabra p. I‑9863, Il-Ġermanja vs Il-Kunsill (Banana) u Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq; is-sentenzi Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, Cordis vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, u ta' l-20 ta’ Marzu 2001, T. Port vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq].

109 Skond il-Kummissjoni, l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima teħtieġ li jkunu sodisfatti erba’ kundizzjonijiet.

110 Fl-ewwel lok, l-"obbligu partikolari" in kwistjoni għandu jkun obbligu pożittiv ta’ aġir partikolari. Il-Kodiċijiet Antidumping tal-GATT huma eżempju ta’ dan it-tip ta’ obbligu. Rakkomandazzjoni jew deċiżjoni tad-DSB ma tistax tikkostitwixxi "obbligu partikolari", għaliex hija timponi biss obbligu ġenerali li att isir konformi mar-regoli tal-WTO. Fil-fatt, hija l-parti kontraenti in kwistjoni li tiddeċiedi l-miżuri maħsubin biex jiggarantixxu l-konformità tas-sistema legali tagħha ma' dawn ir-regoli.

111 Fit-tieni lok, il-ġurisprudenza Nakajima hija applikabbli esklużivament meta l-att Komunitarju msemmi jinkorpora jew jittrasponi fis-sistema legali Komunitarja "obbligu partikolari" assunt fil-kuntest tal-WTO. Din l-interpretazzjoni toħroġ direttament mill-espressjoni "iwettaq".

112 Fit-tielet lok, biex il-ġurisprudenza Nakajima tkun applikabbli jeħtieġ ukoll li l-leġiżlatur Komunitarju ma jsegwix diversi għanijiet kontradittorji.

113 Fir-raba’ lok, il-ġurisprudenza Nakajima teħtieġ ukoll li l-att Komunitarju in kwistjoni jirriferi espressament għall-obbligi partikolari li joħorġu mid-dritt tal-WTO li jkun hemm ħsieb li ser jitwettqu.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

114 Fid-dawl tan-natura u l-iskema ġenerali tagħhom, il-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO u l-annessi tiegħu, mhumiex, bħala prinċipju, fost ir-regoli li bihom il-Qorti tal-Ġustizzja tistħarreġ il-legalità ta’ l-atti ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji (sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punt 47). Dawn it-testi m’humiex ta’ natura li joħolqu drittijiet għall-individwi, li dawn jistgħu jinvokaw direttament quddiem qorti bis-saħħa tad-dritt Komunitarju (ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Diċembru 2000, Dior et,C-300/98 u C-392/98, Ġabra p. I‑11307, punt 44).

115 Huwa biss fil-każ li l-Komunità jkolla l-intenzjoni li twettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-WTO, jew fil-każ li l-att Komunitarju jirriferi espressament għal dispożizzjonijiet preċiżi tal-pattijiet ta' ftehim inklużi fl-annessi tal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO, li l-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza jistħarrġu l-legalità ta’ l-att Komunitarju in kwistjoni fid-dawl tar-regoli tal-WTO (ara s-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punt 49).

116 Ir-rikorrenti qed tiddependi esklużivament fuq l-ewwel waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet. Hija tgħid li billi adottat ir-Regolament Nru 1637/98, li l-miżuri ta’ implementazzjoni tiegħu huma stabbiliti fir-Regolament Nru 2362/98, il-Komunità riedet twettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-WTO skond il-ġurisprudenza li ħarġet mis-sentenza Nakajima.

117 Ir-regola li toħroġ mis-sentenza Nakajima hija maħsuba, eċċezzjonalment, biex tippermetti lil individwu li jinvoka, b’mod indirett, il-ksur min-naħa tal-Komunità jew ta’ l-istituzzjonijiet tagħha ta’ regoli tal-GATT jew tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO. Bħala eċċezzjoni għall-prinċipju li l-individwi ma jistgħux jinvokaw direttament id-dispożizzjonijiet tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO quddiem il-qorti Komunitarja, din ir-regola għandha tiġi interpretata b’mod restrittiv.

118 F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, billi dawn huma rikorsi mressqin minn individwi, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza ma applikawx il-prinċipju li joħroġ mis-sentenza Nakajima f’kuntest differenti ħlief dak ta’ l-istħarriġ indirett tal-konformità tar-regolamenti bażiċi ta' antidumping mad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċijiet Antidumping ta’ l-1979 u ta’ l-1994 [Ftehim dwar l-implementazzjoni ta’ l-Artikolu VI tal-GATT ta’ l-1994; id-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE, tat-22 ta’ Diċembru 1994, dwar il-konklużjoni f'isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x'jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta' negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986-1994) (ĠU L 336, p. 1), Anness 1 A].

119 Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza, fil-fatt, f’diversi okkażjonijiet, eżaminaw motivi dwar il-kompatibbiltà tar-regolamenti ta' antidumping mad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċijiet Antidumping (sentenzi tal-Qorti tat-13 ta’ Frar 1992, Goldstar vs Il-Kunsill, C-105/90, Ġabra p. I-677, punti 31 et seq; NMB vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 23; sentenzi NTN Corporation vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punt 65, u NMB France et vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 99) u, darbtejn laqgħu dawn il-motivi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Jannar 2003, Petrotub u Republica vs Il-Kunsill, C-76/00 P, Ġabra p. I-79, punti 52 et seq, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Jannar 2000, BEUC vs Il-Kummissjoni, T-256/97, Ġabra p. II‑101, punti 63 et seq).

120 Iżda, barra mill-kuntest partikolari ta’ kwistjonijiet fuq l-antidumping, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdu l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza li ħarġet minn Nakajima. Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza, b’dan il-mod, irrifjutaw li jistħarrġu l-legalità ta’ att Komunitarju fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO fil-kuntest tar-rikorsi mressqin minn individwi li jikkontestaw uħud mill-aspetti ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq tal-banana (digriet tal-Qorti tat-2 ta’ Mejju 2001, OGT Fruchthandelsgesellschaft, C-307/99, Ġabra p. I-3159; sentenzi Cordis vs Il-Kummissjoni, Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, u ta’ l-20 ta’ Marzu 2001, T. Port vs Il-Kummissjoni, iċċitati aktar 'il fuq), u tal-leġiżlazzjoni tal-Komunità dwar l-għoti ta’ sostanzi ormonali lill-annimali mrobbija f'irziezet (sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-11 ta' Jannar 2002, Biret International vs Il-Kunsill, T-174/00, Ġabra. p. II-17, u Biret u Cie vs Il-Kunsill, T-210/00, Ġabra p. II‑47).

121 Għandu jiġi ssottolinjat li, fis-settur antidumping, kull Ftehim tal-GATT u li jistabbilixxi l-WTO jimponu direttament fuq kull parti kontraenti l-obbligu li jadattaw ir-regoli nazzjonali tagħha biex jirriflettu l-kontenut tal-ftehim imsemmi. Fil-fatt, il-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979, fl-Artikolu 16(6)(a), bl-isem "Leġiżlazzjoni nazzjonali", kien jirrikjedi li l-partijiet kontraenti "jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa, ta’ natura ġenerali jew partikolari, biex jiggarantixu, mhux aktar tard mid-data li fiha dan il-Ftehim jidħol fis-seħħ, il-konformità tal-liġijiet, regolamenti u proċeduri amministrattivi tagħha mad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim stess, safejn jistgħu japplikaw għall-parti in kwistjoni" (Deċiżjoni 80/271). Il-Kodiċi Antidumping ta’ l-1994 jistabbilixxi dispożizzjonijiet simili fl-Artikolu 18(4).

122 Sabiex jiġu sodisfatti dawn l-obbligi, il-Kunsill emenda l-leġiżlazzjoni applikabbli fil-proċeduri ta’ antidumping. Fil-fatt, wara l-adozzjoni tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979, il-Kunsill adotta r-Regolament Nru 3017/79 (KEE), ta’ l-20 ta’ Diċembru 1979, dwar il-protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping jew ta’ sussidji minn naħa ta’ pajjiżi mhux membri tal-Komunità Ekonomika Ewropea (ĠU L 339, p. 1). Jidher, l-aktar fil-preambolu (it-tielet u r-raba’ premessi) ta’ l-imsemmi regolament, li kien meħtieġ li jkunu emendati r-regoli Komunitarji fir-rigward tal-protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping fid-dawl tal-pattijiet ta' ftehim wara n-negozjati kummerċjali multilaterali konklużi fl-1970 fl-aħħar tat-Tokyo Round, peress li l-Kunsill ikkunsidra li kien "essenzjali li, għall-finijiet li jinżamm il-bilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi li kull ftehim imsemmi ried joħoloq, il-Komunità tqis l-interpretazzjoni taghħom min-naħa tas-soċji ewlenin kummerċjali tagħha kif jirriżulta mill-leġiżlazzjoni jew mill-prattika fis-seħħ". Il-preambolu tar-Regolament tal-Kunsill Nru 2423/88 (KEE), tal-11 ta’ Lulju 1988, dwar il-protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping jew ta’ sussidji min-naħa ta’ pajjiżi mhux membri tal-Komunità Ekonomika Ewropea (ĠU L 209, p.1), li l-konformità tiegħu mal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979 kienet ikkontestata fil-kawża li wasslet għas-sentenza Nakajima, kien fih dispożizzjonijiet identiċi u kien ifakkar ukoll li s-sistema komuni ta' protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping "kienet saret skond l-obbligi internazzjonali eżistenti", partikolarment dawk li jirriżultaw mill-Artikolu VI tal-GATT u mill-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

123 Bl-istess mod, wara l-konklużjoni tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979, il-Komunità emendat ir-regoli tagħha interni dwar il-proċeduri antidumping bl-adozzjoni suċċessiva tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3283/94, tat-22 ta’ Diċembru 1994, dwar il-protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping min-naħa ta’ pajjiżi mhux membri tal-Komunità Ewropea (ĠU L 349, p 1), u mbagħad ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 384/96, tat-22 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni kontra l-importazzjonijiet li huma r-riżultat ta' dumping minn pajjiżi mhux membri tal-Komunità Ewropea (ĠU L 56, 1996, p 1). Il-preambolu tar-Regolament Nru 3283/94 jindika li, wara n-negozjati kummerċjali multilaterali konklużi fl-1994, "jeħtieġ […] li jiġu emendati r-regoli Komunitarji fid-dawl tad-dispożizzjonijiet il-ġodda" (it-tielet premessa). Il-preambolu jippreċiża li, għall-finijiet li jinżamm "il-bilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi li joħorġu mill-Ftehim tal-GATT", huwa "essenzjali li [...] il-Komunità tieħu in kunsiderazzjoni l-interpretazzjoni tagħhom mis-soċji kummerċjali ewlenin tagħha" (ir-raba’ premessa). Huwa jistabbilixxi wkoll li "minħabba l-portata ta’ l-emendi [li jirriżultaw mill-Kodiċi Antidumping ta’ l-1994] u għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni adegwata u trasparenti tar-regoli l-ġodda, jeħtieġ li, kemm jista’ jkun, jiġi traspost il-lingwaġġ tal-ftehim il-ġdid fil-leġiżlazzjoni Komunitarja" (il-ħames premessa). Dawn id-dispożizzjonijiet inżammu fil-preambolu tar-Regolament Nru 384/96 li kien rilevanti għas-sentenza tad-9 ta’ Jannar 2003, Petrotub u Republica vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

124 Ir-rikorrenti ssostni, b’mod korrett, li l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza li toħroġ mis-sentenza Nakajima mhijiex, a priori, limitata għas-settur antidumping. Hija tista' tapplika f’setturi oħrajn irregolati minn dispożizzjonijiet tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO, kemm-il darba n-natura u l-kontenut tal-pattijiet ta' ftehim imsemmija u tad-dispożizzjonijiet Komunitarji, li l-legalità tagħhom qed tiġi kkontestata, ikunu komparabbli ma’ dawk li għadhom kif issemmew fir-rigward tal-Kodiċijiet Antidumping tal-GATT u tar-regolamenti li jiggarantixxu t-traspożizzjoni tagħhom fid-dritt Komunitarju.

125 Għalhekk għandu jkun ikkunsidrat li l-kundizzjoni għall-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima – li tistabbilixxi li l-att Komunitarju li l-legalità tiegħu tkun ikkontestata kellu jkun ġie adottat bl-iskop li "jwettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-WTO" – jeħtieġ, b’mod partikolari, li dan l-att jiggarantixxi t-traspożizzjoni fid-dritt Komunitarju ta’ regoli li joħorġu mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO.

126 Dwar il-kwistjoni jekk, kif allegat mir-rikorrenti, is-sentenza L-Italja vs Il-Kunsill (Ross) tiċħadx din l-interpretazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima, din il-Qorti tikkunsidra li dan mhuwiex il-każ. Fil-fatt, fil-kawża li fiha ngħatat din is-sentenza ġie kkontestat regolament Komunitarju li sar sabiex japplika l-ftehim bilaterali konkluż ma’ Stati terzi wara negozjati mmexxija fuq il-bażi ta’ l-Artikolu XXIV: 6 tal-GATT. Skond dak il-ftehim, il-Komunità impenjat ruħha li tiftaħ kwoti tat-tariffi tar-ross għall-benefiċċju ta' dawn l-Istati terzi. Ir-regolament li kien is-suġġett ta' dik il-kawża [ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1522/96, ta’ l-24 ta’ Lulju 1996, dwar il-ftuħ u l-immaniġġjar ta’ wħud mill-kwoti tat-tariffi għall-importazzjoni tar-ross u r-ross miksur (ĠU L 190, p 1)] kellu għalhekk bħala suġġett it-traspożizzjoni ta’ regoli minn ftehim bilaterali magħmul wara negozjati fl-ambitu tal-GATT. Għalhekk kien intiż biex iwettaq "obbligu speċifiku fl-ambitu tal-GATT" [sentenza L-Italja vs Il-Kunsill (Ross), punt 20].

127 Huwa fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandu jiġi vverifikat jekk il-ġurisprudenza Nakajima hijiex applikabbli fil-każ partikolari.

Fuq l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima f’dan il-każ

L-argumenti tal-partijiet

128 Ir-rikorrenti tallega li l-kundizzjonijiet għall-applikabbiltà tal-ġurisprudenza huma sodisfatti f’dan il-każ u tinsisti, f’dak ir-rigward, fuq id-differenzi bejn din il-kawża u dik li tat lok għas-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq.

129 Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti ssostni li l-kundizzjoni ta’ l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima li tirrigwarda l-"intenzjoni li wieħed jikkonforma ruħu" mar-regoli tal-WTO, hija sodisfatta. Hija tikkunsidra li, meta, fl-1998, il-Komunità ddeċidiet li timmodifika l-iskema ta’ l-1993, il-ħsieb tagħha kien li tikkonforma mad-deċiżjonijiet tal-korpi tal-WTO.

130 Bħala prova ta’ l-intenzjoni tal-Komunità, ir-rikorrenti tippreżenta l-elementi li ġejjin.

131 L-ewwel, hija targumenta li fis-16 ta’ Ottubru 1997 il-Komunità ddikjarat, waqt laqgħa tad-DSB tal-WTO, li kienet "irrispettat kompletament l-obbligi internazzjonali tagħha fir-rigward ta’ din il-kwistjoni".

132 It-tieni, ir-rikorrenti ssemmi l-preambolu tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1637/98, li jgħid dan li ġej:

"Billi għadd ta’ bdil huwa meħtieġ fid-dispożizzjonijiet dwar il-kummerċ ma’ pajjiżi terzi li jinsabu fit-Titolu IV tar-Regolament (KEE) Nru 404/93;

Billi r-rabtiet internazzjonali tal-Komunità taħt l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ [WTO] u mal-firmatarji tar-Raba’ Konvenzjoni AKP-KE għandhom jitħarsu, filwaqt li jinkisbu fl-istess waqt l-għanijiet ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-suq tal-banana".

133 It-tielet, l-Artikolu 20(e) tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98, jimponi fuq il-Kummissjoni li tadotta "l-miżuri meħtieġa biex jiġi żgurat rispett lejn l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw mill-ftehim miksub mill-Komunità skond l-Artikolu 228 tat-Trattat".

134 Ir-raba’, ir-rikorrenti tosserva li kull ftehim tal-WTO huwa ftehim konkluż mill-Komunità fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 300 KE.

135 Il-ħames, ir-rikorrenti tfakkar li fil-memorandum ta' spjegazzjoni anness mal-proposta li wasslet għall-adozzjoni tar-Regolament Nru 1637/98, il-Kummissjoni ddikjarat li:

"(1) Id-[DSB] tal-[WTO] iddeċieda li wħud mid-dispożizzjonijiet rigward l-importazzjonijiet ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana jiksru r-regoli tal-GATT u tal-GATS. Il-ksur jirrigwarda l-liċenzji ta’ importazzjoni, l-allokazzjoni attwali tal-kwoti tat-tariffi u aspetti oħrajn tal-Ftehim Qafas dwar il-banana, inluż il-ħruġ ta’ liċenzji ta’ importazzjoni fil-pajjiżi firmatarji u ċerti kwantitajiet iffissati għall-importazzjonijiet tradizzjonali mill-Istati AKP.

(2) Aspetti oħrajn ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana mhumiex qed jitpoġġew fid-dubju. Dawn jinkludu d-daqs tal-kwoti tat-tariffi u r-rati tat-tariffi tal-kwoti u mhux tal-kwoti konnessi ma’ l-impenji tagħna fil-konfront tal-GATT, il-preferenza għall-importazzjonijiet tradizzjonali u t-trattament fit-tariffa preferenzjali għall-importazzjonijiet mhux tradizzjonali li jiġu mill-pajjiżi AKP, u l-iskema ta’ għajnuna għall-produtturi Komunitarji.

(3) Għalhekk hemm bżonn li l-Kunsill jintalab jemenda r-Regolament (KEE) Nru 404/93 biex jadattah għall-impenji internazzjonali tagħna fl-ambitu tal-WTO u tar-raba’ Konvenzjoni ta’ Lomé, waqt li tinżamm l-għajnuna għal min jkabbar il-banana fil-Komunità u offerta adegwata fis-suq li tħares l-interessi tal-konsumaturi". [traduzzjoni mhux ufficiali]

136 Is-sitta, ir-rikorrenti tirriferi għad-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-15 ta’ Settembru 1999, Van Parys et vs Il-Kummissjoni (T-11/99, Ġabra p. II‑2653, punt 6), fejn ġie deċiż dan li ġej:

"Wara li d-[DSB] tal-[WTO] kien iddikjara xi aspetti ta’ l-imsemmija skema ta’ importazzjoni tal-banana fil-Komunità inkompatibbli mar-regoli tal-WTO, ġew adottati r-Regolament [Nru 1637/98], kif ukoll ir-Regolament [Nru 2362/98], b’mod partikolari, biex tiġi eliminata din l-inkompatibbiltà".

137 Is-seba’, fl-10 ta’ Novembru 1998 is-Sur Santer, il-President tal-Kummissjoni, kiteb lill-President Clinton, dwar ir-Regolamenti Nru 1637/98 u Nru 2362/98:

"Wara d-deċiżjoni tal-Bord ta’ l-Appell tal-WTO, l-Unjoni Ewropea ħadet il-passi neċessarji sabiex l-iskema tagħha ta’ importazzjoni tkun konformi mar-regoli tal-WTO sa l-1 ta’ Jannar 1999". [traduzzjoni mhux ufficiali]

138 It-tmienja, ir-rikorrenti tfakkar li fis-27 ta’ Jannar 1999, is-Sur L. Brittan, dak iż-żmien il-Kummissarji għall-Kompetizzjoni, f’risposta għad-domanda bil-miktub P-4069/1998 ta’ Yvonne Sandberg-Fries, membru tal-Parlament, (ĠU C 182, p. 188), qal li:

"Il-Komunità wettqet ir-rakkomandazzjonijiet magħmulin, fil-25 ta’ Settembru 1997, mid-[DSB] tal-[WTO], dwar is-settur tal-banana u implementat id-dispożizzjonijiet meħtieġa sabiex l-iskema Komunitarja tal-banana tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-WTO. Fl-20 ta’ Lulju 1998, il-Kunsill adotta r-Regolament [Nru 1637/98]. Fit-28 ta’ Ottubru 1998, il-Kummissjoni adottat ir- Regolament [Nru 2362/98]. Dawn id-dispożizzjonijiet ittieħdu matul il-perijodu raġonevoli ta’ żmien għall-implementazzjoni, li skada fl-1 ta’ Jannar 1999". [traduzzjoni mhux ufficiali]

139 Id-disa’, ir-rikorrenti tfakkar fid-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni fil-memorandum ta' spjegazzjoni tagħha ta’ l-10 ta’ Novembru 1999 anness ma’ proposta għal emenda tar-Regolament Nru 404/93 [COM(1999) 582, ta' l-10 ta’ Novembru 1999], li jgħidu li:

"Wara deċiżjoni adottata mid-[DSB] tal-[WTO] fl-1997, il-Kunsill adotta, fl-20 ta’ Lulju 1998, ir-Regolament [Nru 1637/98], biex l-elementi ta’ l-iskema ta’ importazzjoni meqjusin bħala inkompatibbli mar-regoli tal-WTO jsiru konformi ma’ l-obbligi tagħna fil-konfront tal-WTO, filwaqt li jitħarsu l-għanijiet l-oħra tal-Komunità". [traduzzjoni mhux ufficiali]

140 L-għaxra, ir-rikorrenti ssostni li f’nota ta’ l-10 ta’ Novembru 1999, ippreżentata mill-Komunità fil-kawża "L-Istati Uniti – Miżuri dwar l-importazzjoni ta’ ċerti prodotti li jiġu mill-Komunità Ewropea", li tat lok għar-rapport tal-Grupp Speċjali tas-17 ta’ Lulju 2000, WT/DS165/R, il-Komunità ddikjarat li:

"3. Il-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea adotta r-Regolament [Nru 1637/98]. Ir-Regolament Nru 1637/98 daħal fis-seħħ fil-31 ta’ Lulju 1998 u kien applikabbli mill-1 ta’ Jannar 1999. Il-Kummissjoni Ewropea, permezz tal-poteri li l-Kunsill iddelegalha, adottat ir-Regolament [Nru 2362/98]. Dan daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Novembru 1998 u kien applikabbli fil-partijiet kollha tiegħu mill-1 ta’ Jannar 1999.

4. L-emendi li daħħlu dawn ir-regolamenti ħolqu sistema ta' regoli kompletament ġdida, li tirrigwarda speċifikament l-elementi ta' l-iskema ta' qabel tal-banana, li kienet meqjusa bħala inkompatibbli mar-regoli tal-WTO fl-ambitu tal-GATT u tal-GATS". [traduzzjoni mhux ufficiali]

141 Il-ħdax, ir-rikorrenti tfakkar li f’dokument pubbliku tal-5 ta’ Mejju 2000 dwar il-kontroversja fuq il-banana, il-Kummissjoni ddikjarat dan li ġej:

"Pascal Lamy osserva li l-UE kellha politika waħda f’din il-kwistjoni: dik li tikkonforma mad-deċiżjoni tal-WTO". [traduzzjoni mhux ufficiali]

142 Fit-tieni lok, rigward il-kundizzjoni ta’ l-applikabbiltà tal-ġurisprudenza Nakajima li tirrigwarda l-eżistenza ta’ "obbligu partikolari" assunt fl-ambitu tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO, ir-rikorrenti tikkunsidra li din ukoll ġiet sodisfatta. Wara diversi proċeduri għas-soluzzjoni ta’ tilwim fl-ambitu tal-WTO, l-obbligi tal-Komunità huma ċari u magħrufin sewwa għal dak li jirrigwarda l-għoti ta’ liċenzji ta’ importazzjoni u l-allokazzjoni tal-kwoti għall-Amerika Latina. Il-Komunità, u b’mod partikolari, il-Kummissjoni, ma tistax issostni li għandha dubji fuq l-inkompatibbiltà tad-dispożizzjonijiet ta' l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-banana mar-regoli tal-WTO.

143 F’dak ir-rigward, ir-rikorrenti tippreċiża li, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, ladarba l-Komunità kellha l-intenzjoni li tikkonforma ma’ deċiżjoni għas-soluzzjoni ta’ tilwim adottata mill-korpi tal-WTO, din id-deċiżjoni tippermetti li jkun identifikat l-"obbligu partikolari" li minnu tiddependi t-tieni kundizzjoni stabbilita fil-ġurisprudenza Nakajima. Ir-rikorrenti tippreċiża li deċiżjoni mogħtija skond il-proċeduri tas-soluzzjoni ta’ tilwim tal-WTO mhijiex, fiha nnifisha, biżżejjed biex tiġi applikata l-ġurisprudenza Nakajima. Iżda ladarba din tkun applikabbli, deċiżjoni ta’ soluzzjoni għat-tilwim adottata mill-WTO tikkostitwixxi gwida importanti ta' interpretazzjoni għall-qorti Komunitarja li hija marbuta tapplika r-regolamenti tal-WTO. Iżda jkun eċċessiv li jiġi kkunsidrat, fuq il-bażi tal-punt 20 tas-sentenza Atlanta vs Il-Komunità Ewropea, iċċitata aktar 'il fuq, li deċiżjoni ta’ din in-natura tista’ tittieħed in kunsiderazzjoni mill-qorti Komunitarja biss meta tkun ibbażata fuq dispożizzjoni tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO li jkollha effett dirett. Fil-fatt, din l-interpretazzjoni hija marbuta mill-qrib mal-fatt li fis-sentenza Atlanta vs Il-Komunità Ewropea, iċċitata aktar 'il fuq, ir-rikorrenti invokat l-effett dirett tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO.

144 Ir-rikorrenti ssostni wkoll li d-dispożizzjonijiet tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO miksurin mir-Regolament Nru 2362/98 huma identifikati b’mod ċar. Dawn huma l-Artikolu XIII: 2 tal-GATT ta’ l-1994 u l-Artikoli II u XVII tal-GATS. F’dan ir-rigward hija tissottolinja li l-Kummissjoni indikat dawn id-dispożizzjonijiet, b’mod ċar, fil-memorandum ta' spjegazzjoni anness ma’ l-abbozz tar-Regolament Nru 1637/98, kif hija osservat qabel. Bl-istess mod, ir-rikorrenti tfakkar li l-Kunsill, f’dokument tat-2 ta’ April 1998, Nru 7163, bl-isem ta’ "Progress Report", irrifera b’mod espliċitu għall-"ħtieġa fundamentali li ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni ta' fatt u ta' dritt". Skond ir-rikorrenti, l-espressjoni "diskriminazzjoni ta' fatt" tirriferi direttament għad-deċiżjonijiet tal-Bord ta’ l-Appell u tal-Grupp Speċjali ta’ l-1997.

145 Ir-rikorrenti tirrileva wkoll li l-Artikolu 18(4) tar-Regolament Nru 404/93, kif emendat mir-Regolament Nru 1637/98, huwa ispirat direttament mill-Artikolu XIII: 2 tal-GATT ta’ l-1994, tant li jissodisfa wkoll "ir-rekwiżit ta’ inkorporazzjoni" li l-Kummissjoni tqiegħed fost il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima.

146 Fit-tielet lok, ir-rikorrenti ssostni li s-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, ma tpoġġix fid-dubju l-applikazzjoni, fil-każ speċifiku, tal-ġurisprudenza Nakajima. Hija tfakkar li, f’din is-sentenza, il-Qorti tal-Prim'Istanza, fil-punti 63 u 64, affermat dan li ġej:

"F’dan ir-rigward huwa biżżejjed li jiġi mfakkar li huwa biss fil-każ li l-Komunità jkollha l-intenzjoni li twettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-WTO, jew fil-każ li l-att Komunitarju jirriferi espressament għal dispożizzjonijiet preċiżi tal-pattijiet ta' ftehim inklużi fl-annessi tal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO, li l-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti tal-Prim’Istanza għandhom jistħarrġu l-legalità ta’ l-att Komunitarju fid-dawl tar-regoli tal-WTO (ara s-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punt 49).

Madankollu, la r-rapporti tat-22 ta’ Mejju 1997 tal-Grupp Speċjali tal-WTO u lanqas ir-rapport tad-9 ta’ Settembru 1997 tal-Bord Permanenti ta’ l-Appell tal-WTO, adottat fil-25 ta’ Settembru 1997 mid-[DSB], ma kien fihom obbligi partikolari li r-Regolament tal-Kummissjoni Nru 2362/98 kellha "intenzjoni li twettaq obbligu" fis-sens tal-ġurisprudenza (ara għal dak li jirrigwarda l-GATT ta’ l-1947, is-sentenza Nakajima, punt 31). Bl-istess mod, dan ir-regolament la jirriferi espressament għall-obbligi preċiżi li joħorġu mir-rapporti tal-korpi tal-WTO u lanqas għad-dispożizzjonijiet preċiżi tal-pattijiet ta' ftehim inklużi fl-annessi tal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO".

147 Ir-rikorrenti tosserva li, fil-punt 63 ta’ dik is-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza tenniet ir-regola li toħroġ mis-sentenzi Nakajima u Fediol vs Il-Kummissjoni, iċċitati aktar 'il fuq, b’referenza għall-intenzjoni tal-Komunità. Il-Qorti tal-Prim’Istanza, fil-punt 64, kienet limitat ruħha li tindika n-nuqqas ta’ intenzjoni min-naħa tal-Kummissjoni, billi jidher li l-ebda kwistjoni oħra ma ġiet riferita lilha. Ir-rikorrenti tammetti li fis-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, il-Qorti tal-Prim’Istanza probabbilment wasslet għall-konklużjoni korretta għal dak li jirrigwarda l-intenzjoni tal-Kummissjoni. Iżda hija tissottolinja li, f’dan il-każ, mhijiex qed tiġi kkontestata l-intenzjoni tal-Kummissjoni, imma dik tal-Komunità; din ta’ l-aħħar, bil-kuntrarju tal-Kummissjoni, kellha bla dubju l-intenzjoni li tikkonforma ma' l-obbligi li joħorġu mir-regoli tal-WTO meta adottat ir-Regolament Nru 1637/98.

148 Ir-rikorrenti tgħid li l-Kummissjoni, fil-punt 104 tar-risposta tad-difiża tagħha fil-kuntest ta’ dan ir-rikors, irrikonoxxiet espressament li "l-Komunità kellha l-intenzjoni li tistabbilixxi skema tal-banana li tkun konformi ma’ l-obbligi kollha assunti fl-ambitu tal-WTO".

149 Barra minn hekk, ir-rikorrenti ssostni li r-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, ma kinitx qajmet l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima, imma l-prinċipju ta’ nemini licet venire contra factum proprium, u dan fil-proċedura orali biss. Ir-rikorrenti ma kienet ipprovdiet l-ebda prova dwar l-intenzjoni tal-Komunità. B’dan il-mod, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kinitx f'pożizzjoni li tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni b'mod definittiv, filwaqt li, fil-kuntest ta' dan ir-rikors, ir-rikorrenti ssostni li fis-seduta hija pproduċiet provi li jippermettu li tittieħed deċiżjoni dwar din il-kwistjoni.

150 Il-Kummissjoni tikkontesta dawn l-argumenti. Bl-adozzjoni ta’ l-iskema ta’ l-1999, il-Komunità kellha l-intenzjoni li tikkonforma ma' l-obbligi li hija assumiet fl-ambitu tal-GATT u tal-WTO u mhux li "twettaqhom".

151 Il-Kummissjoni tosserva li r-Regolament Nru 2362/98 ma fihx xi referenza espliċita għal obbligi partikolari li joħorġu mill-GATT jew mill-WTO, kif setgħet tosserva l-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punt 64 tas-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq.

152 Il-Kummissjoni ssostni li l-ġurisprudenza Nakajima mhijiex applikabbli meta jkunu kkontestati miżuri Komunitarji adottati bil-għan li tkun konformi ma' deċiżjoni tal-WTO. Fil-fatt, wara l-adozzjoni ta’ deċiżjoni jew ta’ rakkomandazzjoni tad-DSB jew ta’ Grupp Speċjali, id-DSU jagħti lill-parti telliefa serje ta’ għażliet (ħlas ta' kumpens; sospensjoni tal-konċessjonijiet; ftehim) u tagħmel hekk anki meta jkun hemm deċiżjoni ta’ Grupp Speċjali ta’ "twettiq". Id-DSU jippreferi s-soluzzjonijiet innegozjati. L-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima f’sitwazzjoni ta’ dan it-tip tkun ekwivalenti għaċ-ċaħda ta’ kull marġini ta’ manuvra lil parti telliefa. Il-parti avversarja ma tkunx imħajra tinnegozja biex tasal għal soluzzjoni sodisfaċenti reċiprokament jekk tkun taf li l-operaturi tagħha ikunu jistgħu jiksbu l-kumpens jew it-tħassir tal-miżuri msemmijin meta jmorru quddiem il-qrati Komunitarji. L-applikazzjoni diretta tal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO biex tiġi kkontestata l-validità tal-miżuri Komunitarji tneħħi l-effett ta’ l-għażliet stabbiliti mid-DSU (sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq, punti 38 sa 40).

153 Barra minn dan, meta l-Komunità toffri ħlas ta' kumpens jew meta l-konċessjonijiet jiġu sospiżi, il-bilanċ ġenerali tal-konċessjonijiet miftehma fl-ambitu tal-WTO ikun b’hekk stabbilit mill-ġdid. F'dawn iċ-ċirkustanzi, l-għoti ta’ kumpens għad-danni jkollu l-konsegwenza li jġiegħel lill-Komunità "tħallas" darbtejn għall-istess inkompatibbiltà mar-regoli tal-WTO.

154 Minbarra dan, l-interpretazzjoni proposta mir-rikorrenti tinjora n-nuqqas ta’ reċiproċità bejn il-Komunità u l-kontraenti l-oħrajn tal-WTO, aspett li ġie enfasizzat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata aktar 'il fuq. Hija tissottolinja, b’mod partikolari, li l-Istati Uniti ta’ l-Amerika ma ħarsux diversi deċiżjonijiet ta’ Gruppi Speċjali tad-DSB [DS/136 L-Istati Uniti – Anti-Dumping Act of 1916, DS/160 L-Istati Uniti – Section 110(5) of the Copyright Act u DS/108 Stati Uniti – Foreign Sales Corporation], mingħajr ma l-operaturi tal-Komunità setgħu jibdew azzjoni ta’ ħlas ta' kumpens għal danni quddiem il-qrati Amerikani.

155 Il-Kummissjoni ssostni li s-sentenza Bocchi Food Trade International vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, tafferma b’mod ċar, għal dak li jirrigwarda r-Regolament Nru 2362/98, li r-relazzjonijiet tal-Grupp Speċjali u d-deċiżjonijiet tad-DSB ma kienx fihom obbligi partikolari. Din ix-xejra kienet ikkonfermata mid-digriet OGT Fruchthandelsgesellschaft, iċċitat aktar 'il fuq.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

156 Biex jiġi deċiż jekk att Komunitarju li l-legalità tiegħu tkun qed tiġi kkontestata kienx ġie adottat għall-iskop "li jwettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO" skond il-ġurisprudenza Nakajima, jeħtieġ li jiġi eżaminat, każ b’każ, minn naħa, il-karatteristiċi speċifiċi ta’ dan l-att u, minn oħra, dawk li għandhom x’jaqsmu mal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO.

157 F’dan il-każ, la d-dispożizzjonijiet tal-Komunità li r-rikorrenti tikkontesta l-legalità tagħhom, u lanqas id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO li r-rikorrenti tinvoka l-ksur tagħhom ma jippermettu li jiġi konkluż li kienet teżisti l-intenzjoni li jitwettaq obbligu partikolari assunt fl-ambitu tal-WTO, skond il-ġurisprudenza Nakajima.

158 Dwar il-Ftehim li jistabbilixxi l-WTO, ir-rikorrenti tinvoka l-ksur min-naħa tal-Komunità ta’ l-Artikolu XIII tal-GATT ta’ l-1994 kif ukoll ta’ l-Artikoli II u XVII tal-GATS, ksur li kien ġie kkonstatat fid-deċiżjoni tad-DSB tal-25 ta’ Settembru 1997 għal dak li jirrigwarda l-iskema ta’ l-1993 u wara fir-rapport tal-Grupp Speċjali tas-6 ta’ April 1999 u tad-deċiżjoni ta' arbitraġġ tad-9 ta’ April 1999 għal dak li jirrigwarda ċerti dispożizzjonijiet ta’ l-iskema ta’ l-1999 li jinsabu fir-Regolament Nru 2362/98.

159 Iżda, dawk id-dispożizzjonijiet tal-GATT ta’ l-1994 u tal-GATS m’għandhomx karatteristiċi li jwasslu għall-konklużjoni li tapplika l-ġurisprudenza Nakajima. Fil-fatt, l-Artikolu XIII tal-GATT ta’ l-1994 ("Applikazzjoni mhux diskriminatorja tar-restrizzjonijiet kwantitattivi"), l-Artikoli II ("Trattament tan-nazzjon l-aktar iffavorit") u XVII ("Trattament nazzjonali") tal-GATS isemmu prinċipji u obbligi li mill-kliem tagħhom, min-natura tagħhom u mill-portata tagħhom jidher li għandhom karattru ġenerali. Dawn id-dispożizzjonijiet huma differenti ħafna minn dawk tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979 u ta’ l-1994. F’dan ir-rigward biżżejjed jiġi mfakkar, per eżempju, li l-preamboli tar-Regolamenti Nri 3283/94 u 384/96 kienu jenfasizzaw li l-Kodiċi Antidumping ta’ l-1994 "fih regoli ġodda ddettaljati għal dak li jirrigwarda, fost l-oħrajn, il-kalkolu tad-dumping, il-proċedura rigward il-ftuħ ta’ l-investigazzjoni ta’ wara, inklużi l-aspetti inerenti għall-aċċertament u l-istħarriġ tal-fatti, it-teħid ta’ miżuri antidumping u l-impożizzjoni u l-ġbir ta’ dazji provviżorji, id-dewmien u r-rieżami tal-miżuri antidumping u l-għoti ta’ informazzjoni, pubblikament, dwar l-investigazzjoni antidumping". [traduzzjoni mhux uffiċjali]

160 Barra minn dan, la l-GATT ta’ l-1994 u lanqas il-GATS ma jimponu fuq il-firmatarji tagħhom l-obbligu li jadattaw id-dritt nazzjonali tagħhom ekwivalenti għal dak stabbilit fl-Artikolu 16(6)(a) tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1979 u ta’ l-Artikolu 18(4) tal-Kodiċi Antidumping ta’ l-1994.

161 Anki jekk l-argument tar-rikorrenti jista’ jiġi interpretat fis-sens li jinvoka l-ksur mill-Komunità ta’ l-obbligu tagħha li twettaq ir-rakkomandazzjonijiet jew id-deċiżjonijiet tad-DSB, dan ma jistax jintlaqa’. Fil-fatt, anki jekk il-Kummissjoni tqis li d-DSU jimponi obbligu – fid-dawl tad-dritt internazzjonali – fuq il-parti telliefa li tieħu l-passi neċessarji sabiex miżura ddikjarata mid-DSB bħala inkompatibbli mal-pattijiet ta' ftehim tal-WTO, dan l-obbligu li tkun żgurata l-konformità ta’ miżuri interni ma’ l-impenji internazzjonali li joħorġu mill-pattijiet ta' ftehim tal-WTO huwa, bla dubju, ta' karattru ġenerali, b’kuntrast mar-regoli tal-Kodiċi Antidumping. Konsegwentament, dan ma jistax jitqies għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima.

162 Barra minn dan, mingħajr ma jkun meħtieġ li wieħed jistaqsi dwar il-konsegwenzi eventwali ta' kumpens li jistgħu jbatu l-individwi minħabba in-nuqqas ta’ twettiq, min-naħa tal-Komunità, ta’ deċiżjoni tad-DSB li tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ att Komunitarju mar-regoli tal-WTO, kwistjoni li ma tqajmitx espressament mir-rikorrenti indipendentement mill-kwistjoni dwar l-applikazzjoni tal-ġurisprudenza Nakajima, huwa biżżejjed li jkun issottolinjat li d-DSU ma jwaqqafx mekkaniżmu ta’ soluzzjoni għat-tilwim ġudizzjarju internazzjonali permezz ta’ deċiżjonijiet li għandhom effetti vinkolanti komparabbli ma’ dawk ta’ deċiżjoni ta’ qorti fis-sistemi legali interni ta’ l-Istati Membri. Fil-fatt,