SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tieni Awla)

10 ta' Jannar 2006 ( )

"Direttiva 70/458/KEE – Marketing [Tqegħid fis-suq] taż-żrieragħ ta' ħxejjex – Artikolu 2 – Direttiva 92/33/KEE – Marketing [Tqegħid fis-suq] ta’ ħxejjex ta’ propagazzjoni u materjal taż-żrigħ, barra ż-żerriegħa – Anness II – Katalogu Komuni tal-Varjetajiet tal-Ispeċji ta' Ħxejjex – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti t-tqegħid fis-suq taħt l-isem ta' "ħxejjex mir-razza tal-basal" tal-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal prodotti minn propagazzjoni veġetattiva biss – Artikolu 28 KE – "Protezzjoni tal-konsumaturi"

Fil-kawża C-147/04

li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-Conseil d'État (Franza), permezz ta' deċiżjoni ta' l-4 ta' Frar 2004, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-22 ta' Marzu 2004, fil-proċedura

De Groot en Slot Allium BV,

Bejo Zaden BV

vs

Ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie,

Ministre de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche et des Affaires rurales,

fil-preżenza ta':

Comité économique agricole régional fruits et légumes de la Région Bretagne (Cerafel),

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tieni Awla),

komposta minn C. W. A. Timmermans, President ta' l-Awla, J. Makarczyk, C. Gulmann, G. Arestis (Relatur) u J. Klučka, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: D. Ruíz-Jarabo Colomer,

Reġistratur: K. Sztranc, Amministratur,

wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-21 ta' April 2005,

wara li rat is-sottomissjonijiet ippreżentati bil-miktub:

– għal De Groot en Slot Allium BV u Bejo Zaden BV, minn C. Amigues u M. Bay, avocats,

– għall-comité économique agricole régional fruits u légumes de la Région Bretagne (Cerafel), minn M. Jacquot, O. Prost u K. Merten-Lentz, avocats,

– għall-Gvern Franċiż, minn G. de Bergues u A. Colomb, bħala aġenti,

– għall-Gvern Olandiż, minn H. G. Sevenster u D. J. M. de Grave, bħala aġenti,

– għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn M. Nolin u B. Stromsky, bħala aġenti,

wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta ta' l-24 ta' Mejju 2005,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1 It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttivi tal-Kunsill 70/458/KEE tad-29 tas-Settembru 1970 dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] taż-żrieragħ ta' ħxejjex (ĠU L 225, p.7), kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 88/380/KEE tat-13 ta' Ġunju 1988 (ĠU L 187, p.31, iktar 'il quddiem id-"Direttiva 70/458") u 92/33/KEE tat-28 ta' April 1992, dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] ta’ ħxejjex ta’ propagazzjoni u materjal taż-żriegħ, barra ż-żerriegħa (ĠU L 157, p. 1).

2 Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn il-kumpanniji Olandiżi De Groot en Slot Allium BV u Bejo Zaden BV (iktar 'il quddiem "De Groot u Bejo") u l-Ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie (il-Ministru ta' l-Ekonomija, tal-Finanzi u ta' l-Industrija) kif ukoll il-Ministre de l’Agriculture, de l’Alimentation, de la Pêche et des Affaires rurales (il-Ministru ta' l-Agrikoltura, ta' l-Alimentazzjoni, tas-Sajd u ta' l-Affarijiet Rurali (iktar 'il quddiem "il-Ministri kompetenti") fil-kuntest ta' rikors ta' dawn il-kumpanniji li fih intalab l-annullament tad-deċiżjoni impliċita ta' rifjut tat-talba ta' dawn ta' l-aħħar sabiex jiksbu t-tħassir tar-Regolament tas-17 ta' Mejju 1990, dwar il-kummerċ tal-basal (shallots) (JORF tat-2 ta' Ġunju 1990, p.6557).

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja

Id-Direttiva 70/458

3 Id-Direttiva 70/458 dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] taż-żrieragħ ta' ħxejjex fil-Komunità, tipprovdi fl-Artikolu 2(1)(A) lista ta' ħxejjex li ma tinkludix il-basla (allium ascalonicum).

4 Fost iż-żrieragħ tal-ħxejjex, l-Artikolu 2(1) B, C u D jagħmel distinzjoni bejn tliet kategoriji, jiġifieri ż-żrieragħ bażiċi, iż-żrieragħ iċċertifikati u ż-żrieragħ standard.

5 L-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva 70/458 jipprevedi:

"L-emendi li għandhom isiru lill-kontenut ta' l-Annessi fid-dawl ta' l-iżvilupp tat-tagħrif xjentifiku jew tekniku fil-lista ta' l-ispeċi previsti fil-paragrafu 1A, f'dak li jirrigwarda d-denominazzjonijiet u l-ibridi li jirriżultaw mit-tilqim bejn l-ispeċi koperti minn din id-Direttiva għandhom ikunu adottati skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 40." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]

6 Skond il-paragrafi 1 sa 3 ta' l-Artikolu tad-Direttiva 70/458:

"1. Stati Membri għandhom jipprovdu li ż-żerriegħa tal-ħaxix m'għandiex tkun ċertifikata, verifikata bħala żerriegħa standard u mibjugħa kemm-il darba l-varjetà hija uffiċjalment aċċettata fi Stat Membru wieħed jew iżjed.

2. Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi katalgu jew iżjed ta' varjetajiet uffiċjalment aċċettati għaċ-ċertifikazzjoni, verifika bħala żerriegħa standard u bejgħ fit-territorju tiegħu. […]

[…]

3. Għandu jkun stabbilit katalgu komuni ta' varjetajiet ta' speċi ta' ħaxix, skond id-disposizzjonijiet ta' l-Artikolu 16 u 17, fuq il-bażi ta' katalgi nazzjonali ta' l-Istati Membri."

7 L-ewwel inċiż ta' l-Artikolu 4 tad-Direttiva 70/458 jindika li Stati Membri għandhom jiżguraw li varjetà hija aċċettata biss jekk hija distinta, stabbli u suffiċjentement uniformi. L-Artikolu 5 ta' l-istess Direttiva jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li bihom varjetà għandha titqies bħala distinta, stabbli u suffiċjentement uniformi.

8 L-Artikolu 10(1) tad-Direttiva 70/458 jipprovdi b'mod partikolari li l-Istati Membri għandhom jirranġaw għall-pubblikazzjoni uffiċjali tal-katalgu tal-varjetajiet aċċettati fit-territorju tagħhom u, fejn il-manutenzjoni tat-trobbija tal-varjetà hija meħtieġa, l-isem tal-persuna jew persuni responsabbli għal dan f'dawn l-Istati.

9 Skond l-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 70/458:

"Kull applikazzjoni jew [kull] irtirar ta' applikazzjoni għall-aċċettazzjoni ta' varjetà, kull daħla fil-katalgu tal-varjetajiet kif ukoll kull emenda għaliha għandha tkun notifikata minnufih lill-Istati Membri l-oħra u lill-Kummissjoni."

10 Il-paragrafu 2 ta' l-istess Artikolu 11 jipprovdi li l-Istati Membri għandhom, għal kull varjetà ġdida aċċettata, jibagħtu lill-Istati Membri l-oħra u lill-Kummissjoni deskrizzjoni qasira tal-karatteristiċi dwar l-użu tagħha li ġew innotati bħala riżultat tal-proċedura ta' l-aċċettazzjoni. Għandhom, fuq talba, jikkommunikaw ukoll deskrizzjoni tal-karatteristiċi speċjali li jippermettu li varjetà tkun tista' tingħaraf minn varjetajiet oħra simili.

11 L-Artikolu 12(1) u (2) tad-Direttiva 70/458 jipprevedi b'mod partikolari li l-Istati Membri għandhom jipprovdu li l-varjetajiet aċċettati għandhom jinżammu skond il-prattiċi aċċettati għall-manutenzjoni tal-varjetà u li għandu jkun possibbli f'kull żmien li tiġi vverifikata l-manutenzjoni mid-dokumenti miżmuma mill-persuna jew persuni responsabbli għall-varjetà.

12 L-Artikolu 13(a) tad-Direttiva 70/458 huwa fformulat kif ġej:

"1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jitneħħa kull dubju li jqum wara l-aċċettazzjoni ta' varjetà dwar l-apprezzament tad-diversità tagħha jew ta' isimha fil-ħin ta' l-aċċettazzjoni.

2. Fejn, wara l-aċċettazzjoni ta' varjetà, huwa stabbilit li l-kondizzjoni dwar id-diversità fit-tifsira ta' l-Artikolu 5 ma tintlaħaqx fiż-żmien ta' l-aċċettazzjoni, l-aċċettazzjoni għandha tinbidel b'deċiżjoni oħra jew, fejn xieraq, revoka, li tikkonforma ma' din id-Direttiva.

B'din id-deċiżjoni l-oħra, il-varjetà għandha, bis-seħħ mid-data ta' l-aċċettazzjoni tagħha tal-bidu, ma tibqax tkun ikkunsidrata bħala varjetà magħrufa fil-Komunità fit-tifsira ta' l-Artikolu 5 […]

3. Meta, wara l-aċċettazzjoni ta' varjetà, huwa stabbilit li l-isem fit-tifsira ta' l-Artikolu 10 mhux aċċettabbli meta l-varjetà kienet aċċettata, l-isem għandu jkun adattat b'tali mod li jikkonforma ma' din id-Direttiva. L-Istati Membri għandhom jippermettu l-isem ta' qabel biex jintuża temporanjament bħala isem addizzjonali. L-arranġamenti dettaljati li f'konformità magħhom l-isem ta' qabel jista' jintuża bħala isem addizzjonali jistgħu jkunu provduti skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 40."

13 L-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 70/458 jipprevedi:

"1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-aċċettazzjoni ta' varjetà tiġi rrevokata

a) jekk ikun ipprovat, wara eżami, li varjetà mhux aktar diversa, stabbli jew suffiċjentement uniformi

b) jekk il-persuna jew persuni responsabbli għall-varjetà hekk jitolbu, kemm-il darba l-manutenzjoni tal-varjetà hija assigurata.

2. L-Istati Membri jistgħu jirrevokaw l-aċċettazzjoni ta' varjetà:

a) jekk il-liġijiet, ir-regolamenti u d-disposizzjonijiet amministrattivi adottati bis-saħħa ta' din id-Direttiva mhumiex imħarsa;

b) jekk, fiż-żmien ta' l-applikazzjoni għall-aċċettazzjoni jew matul l-eżami, ikunu ngħataw partikolaritajiet foloz jew frawdolenti dwar fatti fuq il-bażi ta' liema ngħatat l-aċċettazzjoni."

14 L-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 70/458 jipprevedi li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li varjetà titħassar mill-katalogi tagħhom jekk l-aċċettazzjoni tal-varjetà tiġi rrevokata jew jekk il-perjodu ta' validità ta' l-aċċettazzjoni jkun skada.

15 Skond l-Artikolu 16(1) u (2) ta' l-istess Direttiva:

"1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, mill-iskadenza ta' xahrejn mill-pubblikazzjoni msemmija fl-Artikolu 17, żerriegħa ta' varjetajiet aċċettati skond id-disposizzjonijiet ta' din id-Direttiva jew skond il-prinċipji li jikkorrispondu ma dawk ta' din id-Direttiva ma jkunu suġġetti għall-ebda restrizzjonijiet ta' marketing [tqegħid fis-suq] relatati mal-varjetà.

2. B'deroga għad-dispożizzjonijiet previsti fil-paragrafu 1, Stat Membru jista' jkun awtorizzat, fuq talba tiegħu, skond il-proċedura prevista fl-Artikolu 40, jipprojbixxi fit-territorju kollu jew f'parti minnu l-marketing [tqegħid fis-suq] taż-żerriegħa tal-varjetà jekk mhijiex distinta, stabbli jew suffiċjentement uniformi. It-talba għandha tiġi ppreżentata qabel l-aħħar tat-tielet sena kalendarja wara dik ta' l-aċċettazzjoni."

16 L-Artikolu 17(1) ta' l-imsemmija Direttiva huwa fformulat kif ġej:

"Il-Kummissjoni għandha, fuq il-bażi ta' l-informazzjoni provduta mill-Istati Membri u kif din tkun irċevuta, tippubblika fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Kommunitajiet Ewropej taħt it-titolu "Katalogu Komuni tal-Varjetajiet ta' Speċi tal-Pjanti Agrikoli" lista tal-varjetajiet kollha li ż-żerriegħa tagħhom hija soġġetta taħt l-Artikolu 16 mill-iskandenza tat-terminu ta' xahrejn għall-ebda restrizzjonijiet tal-bejgħ fir-rigward ta' varjetà, u wkoll l-informazzjoni meħtieġa taħt l-Artikolu 10(1) dwar il-persuna jew persuni responsabbli għall-manutenzjoni tal-varjetà. L-avviż ippubblikat għandu jindika l-Istati Membri li rċevew awtorizzazzjoni taħt l-Artikolu 16(2) jew l-Artikolu 18. […]"

17 Skond l-Artikolu 18 tad-Direttiva 70/458:

"Jekk ikun stabbilit li l-koltivazzjoni ta' varjetà inkluża f'katalgu komuni tal-varjetajiet tista' f'kull Stat Membru tkun ta' ħsara mill-lat ta' saħħet il-pjanti […] għal koltivazzjoni ta' varjetajiet oħra jew speċi, dak l-Istat Membru jista', wara applikazzjoni, ikun awtorizzat skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 40, biex jipprojbixxi l-bejgħ taż-żerriegħa dik il-varjetà fit-territorju kollu tiegħu jew f'parti. Fejn hemm periklu imminenti tal-firxa ta' organiżmi ta' ħsara dik il-projbizzjoni tista' tkun imposta mill-Istati Membri kkonċernati hekk kif l-applikazzjoni tiegħu ssir sa dak iż-żmien li tkun ittieħdet deċiżjoni finali skond il-proċedura provduta fl-Artikolu 40."

18 L-Artikolu 35(1) ta' l-istess Direttiva jipprevedi li:

"L-Istati Membri għandhom jieħdu kull miżura li tippermettilhom li jwettqu, matul it-tqegħid fis-suq, għall-inqas permezz ta' kampjuni, il-kontroll uffiċjali taż-żrieragħ ta' ħxejjex b'osservanza tal-kundizzjonijiet previsti minn din id-Direttiva." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]

19 Skond l-Artikolu 36 tad-Direttiva 70/458, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li żrieragħ tal-kategoriji "żrieragħ iċċertifikati" u "żrieragħ standard" huma suġġetti għal kontroll uffiċjali a posteriori permezz ta' kampjuni fuq il-post biex l-identità varjetali u l-purità varjetali jiġu pparagunati ma' kontrolli standard.

20 L-Artikolu 38(1) u (2) tad-Direttiva 70/458 jipprevedi:

"1. Jekk jinstab ripetutament, matul il-verifiki tal-kontroll ta' wara fuq il-post, li ż-żerriegħa ta' xi varjetà waħda ma tissodisfax adegwatament il-kondizzjonijiet provduti dwar l-identità varjetali jew il-purità varjetali, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-persuna li qed tbiegħha hija għal kollox jew parzjalment projbit milli jbiegħ din iż-żerriegħa (fejn xieraq, għal perjodu speċifikat).

2. Kull miżura meħuda taħt il-paragrafu 1 għandha tkun irtirata hekk kif ikun stabbilit b'ċertezza adegwata li ż-żerriegħa maħsuba għall-marketing ser tissodisfa fil-ġejjieni il-kondizzjonijet dwar l-identità varjetali u l-purità varjetali."

21 Fl-aħħarnett, skond l-Artikolu 40 tad-Direttiva 70/458, meta ssir referenza għall-proċedura definita f'dan l-Artikolu, il-Kumitat Permanenti fuq Żrieragħ u Materjal Propaganti għall-Agrikultura, Ortikultura u Foresterija kompetenti skond il-metodi previsti fl-istess Artikolu għandu joħroġ avviż fuq il-proġett tal-Kummissjoni fuq il-miżuri li għandhom jittieħdu fil-qasam.

Id-Direttiva 92/33

22 Skond l-Artikolu 1(1) id-Direttiva 99/33 tirrigwarda t-tqegħid fis-suq tal-materjal ta' propagazzjoni u taż-żrigħ tal-ħxejjex, għajr iż-żerriegħa, ġewwa l-Komunità. L-ewwel inċiż ta' l-istess Artikolu 1(2) li l-Artikoli 2 sa 20 u 24 ta' l-istess Direttiva jikkonċernaw il-ġeneri u l-ispeċi, kif ukoll l-ibridi tagħhom, li huma elenkati fl-Anness II tagħha. F'dan l-Anness jinstab il-ħaxix mir-razza tal-basal (allium ascalonicum).

23 L-Artikolu 1(3) ta' l-istess Direttiva jipprevedi li l-emendi fil-lista tal-ġeneri u l-ispeċi li jinstabu fl-Anness II ġew adottati skond il-proċedura prevista fl-Artikolu 22 [ta' din id-Direttiva].

24 L-Artikolu 9 tad-Direttiva 92/33 huwa fformulat kif ġej:

"1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 2, il-materjal tal-propagazzjoni u taż-żrigħ tal-ħxejjex li huwa tal-ġeneru u l-ispeċi elenkat fl-Anness II u wkoll kopert bid-Direttiva 70/458/KEE m'għandux jiġi mqiegħed fis-suq ġewwa l-Komunità kemm-il darba ma jkunx ta' kull varjetà li hija aċċettata skond id-Direttiva 70/458/KEE.

2. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 2 u l-paragrafi 3 u 4 ta' dan l-Artikolu, il-materjal tal-propagazzjoni u taż-żrigħ tal-ħxejjex li huwa tal-ġeneru jew ispeċi elenkat fl-Anness II iżda mhux kopert mid-Direttiva 70/458/KEE m'għandux jiġi mqiegħed fis-suq ġewwa l-Komunità jekk ma jkunux ta' varjetà li hija uffiċjalment aċċettata minn mill-inqas Stat Membru wieħed.

Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 4, 5 u 10(3) tad-Direttiva 70/458/KEE għandhom jgħoddu għall-kondizzjonijiet ta' l-aċċettazzjoni.

L-Artikoli 3(2) u (4), 6, 7, 8, 10(1), (2) u (4) u 11 sa 15 ta' l-imsemmija Direttiva għandhom jgħoddu mutatis mutandis għall-proċeduri u formalitajiet ta' l-aċċettazzjoni u ż-żamma ta' produzzjoni.

Ir-riżultati ta' l-eżamijiet mhux uffiċjali u l-informazzjoni prattika miġbura waqt iż-żmien tat-tkabbir jista' jiġi kkunsidrat f'kull istanza.

3. L-Istati Membri għandhom jieħdu kull pass meħtieġ biex jiżguraw li l-aċċettazzjoni uffiċjali tal-varjetajiet li jiġu minn ġenera jew speċi li għalihom saret referenza fil-paragrafu 2 li ngħatat qabel l-1 ta' Jannar 1993 b'mod konformi mal-prinċipji barra dawk stabbiliti fid-Direttiva 70/458/KEE jew fuq il-bażi tal-fatt li l-materjal tagħhom kien imqiegħed fis-suq fit-territorju tagħhom qabel dik id-data teskadi fit-30 ta' Ġunju 1998 l-aktar tard, kemm-il darba l-varjetajiet in kwistjoni kienu ġew aċċettati b'mod konformi mal-paragrafu 1 f'dik id-data.

4. Il-varjetajiet aċċettati uffiċjalment skond il-paragrafi 2 u 3 għandhom jiddaħħlu fil-Katalogu Komuni tal-Varjetajiet ta' l-Ispeċi tal-Ħxejjex li għaliħ saret referenza fl-Artikolu 17 tad-Direttiva 70/458/KEE. L-Artikoli 16(2) u (3), 17, 18 u 19 għandhom jgħoddu mutatis mutandis.

Il-pubblikazzjoni in kwistjoni għandha taħtar il-varjetajiet aċċettati skond il-paragrafu 3 b'kull riferenza speċifika."

25 Skond l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 92/33:

"1. Il-materjal tal-propagazzjoni u taż-żrigħ tal-ħxejjex konformi mall-ħtiġiet u l-kundizzjonijiet ta' din id-Direttiva ma huma suġġetti għall-ebda restrizzjonijiet fuq it-tqegħid fis-suq, rigward il-fornitur, is-saħħa tal-pjanta, il-mezz ta' tkabbir u l-proċeduri ta' verifika barra dawk stabbiliti f'din id-Direttiva.

2. It-tqegħid fis-suq tal-materjal tal-propagazzjoni u taż-żrigħ tal-ħxejjex li l-varjetà tagħhom tiddaħħal fil-Katalogu Komuni tal-Varjetajiet ta' l-Ispeċi tal-Ħxejjex ma huwa suġġett għall-ebda restrizzjoni rigward il-varjetà barra, dawk stabbiliti jew li għalihom sar riferiment f'din id-Direttiva."

Il-leġislazzjoni nazzjonali

26 L-Artikoli 1 u 2 tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 huwa fformulat kif ġej:

"Artikolu 1

Il-varjetajiet Allium cepa L. var. Ascalonicum mill-propagazzjoni veġetattiva mill-basal biss jitsgħu jiġu ttrasportati, miżmuma bil-ħsieb tal-bejgħ, imqegħda fis-suq jew mibjugħa taħt l-isem ħxejjex mir-razza tal-basal […].

Artikolu 2

Dan id-Digriet huwa applikabbli għall-ħxejjex mir-razza tal-basal (Allium cepa L. var. ascalonicum) intiżi għat-trasport f'dak l-istat lill-konsumatur, barra mill-ħxejjex mir-razza tal-basal ħodor bil-weraq sħaħ, kif ukoll għall-ħxejjex mir-razza tal-basal intiżi għall-ipproċessar.

Wara l-ipproċessar u l-ippakkjar, il-ħxejjex mir-razza tal-basal għandhom jissodisfaw id-dispożżizzjonijiet ta' dan id-Digriet."

27 Jirriżulta mill-Artikolu L. 214-2 tal-Kodiċi tal-Konsum li l-ksur tad-dispożizzjonijiet tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 huwa ppenalizzat kriminalment bħala kontravenzjoni ta' tielet grad.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari

28 L-ispeċi ta' ħaxix magħruf bħala ħaxix mir-razza tal-basal (allium ascalonicum), riżultat tal-propagazzjoni veġetattiva, jiġifieri mir-riproduzzjoni dirett tal-basal, imsejjaħ "ħaxix mir-razza tal-basal tradizzjonali", hija kkultivata prinċipalment fi Franza, b'mod partikolari fil-Bretanja u fil-Vallée de la Loire.

29 De Groot u Bejo żviluppaw il-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal msejħa "ambition" u "metador", li l-mod ta' riproduzzjoni tagħhom huwa distint minn dak tal-ħxejjex mir-razza tal-basal tradizzjonali. Fil-fatt, dawn iż-żewġ varjetajiet huma r-riżultat ta' żerriegħa (riproduzzjoni sesswali), mingħajr ma' l-kultivazzjoni mill-ġdid tkun possibbli (ħxejjex mir-razza tal-basal).

30 Fl-1993, il-varjetajiet ambition u matador ġew sottoposti għall-aċċettazzjoni fil-katalogu Olandiż tal-varjetajiet ta' ħxejjex (iktar 'il quddiem il-"katalogu nazzjonali") u kienu suġġetti għal testijiet li r-riżultati tagħhom kienu kkonfermati mir-riżultati komparattivi mwettqa b'mod partikolari mill-korp uffiċjali Olandiż kompetenti. Fid-dawl tar-riżultati ta' dawn it-testijiet, permezz ta' deċiżjoni ta' l-awtoritajiet kompetenti Olandiżi, dawn iż-żewġ varjetajiet ġew aċċettati, fid-29 ta' Ġunju 1995, fil-katalogu nazzjonali bħala varjetajiet ġodda ta' l-ispeċi allium ascalonicum L. – ħaxix mir-razza tal-basal.

31 Wara dan l-elenkar, ir-Renju ta' l-Olanda nnotifika l-Kummissjoni u l-Istati Membri bil-katalogu nazzjonali kif emendat u ta informazzjoni dwar il-karatteristiċi ta' l-imsemmija varjetajiet.

32 Fit-18 ta' Marzu 1997, il-Kummissjoni ppublikat l-ewwel supplement għad-dsatax edizzjoni intergrali tal-katalogu komuni, li jżid b'mod partikolari l-varjetajiet ambition u matador f'dan il-katalogu taħt d-denominazzjoni ta' l-ispeċi allium ascalonicum L. (ĠU C 87 A, p. 1). L-għoxrin, (ĠU 1998, C 130 A, p. 1), il-wieħed u għoxrin (ĠU 1999, C 167 A, p. 1), it-tnejn u għoxrin (ĠU 2003, C 308 A, p. 5) u t-tielet u għoxrin (ĠU 2004, C 260 A, p. 8) edizzjonijiet integrali tal-katalogu komuni ma jemendawx l-informazzjoni dwar il-varjetajiet ambition u matador.

33 Mill-elenkar tagħom fil-katalogu komuni, il-ħxejjex mir-razza tal-basal tal-varjetajiet ambition u matador ġew prodotti u mqegħda fis-suq taħt id-denominazzjoni "ħxejjex mir-razza tal-basal" fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri.

34 De Groot u Bejo, li kienu jinnegozjaw prinċipalment fil-ħxejjex mir-razza tal-basal li huma kkultivati bħala prodotti lesti, ikkonċentraw, mis-sena 1999, l-attività prinċipali tagħhom fuq in-negozju taż-żrieragħ ta' ħxejjex mir-razza tal-basal u b'mod partikolari tal-varjetajiet ambition u matador. Għal dan il-għan, iż-żrieragħ ta' ħxejjex mir-razza tal-basal ta' dawn il-varjetajiet ġew ukoll esportati mill-Olanda lejn is-suq Franċiż. Mandankollu, minħabba d-dispożizzjonijiet tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, De Groot u Bejo issospendew l-esportazzjoni taż-żrieragħ ta' ħxejjex mir-razza tal-basal lejn Franza.

35 Matul is-sena 2000, il-Kummissjoni rċeviet ilment imressaq mill-produtturi Franċiżi ta' ħxejjex mir-razza tal-basal tradizzjonali dwar it-tqegħid fis-suq ta' ħxejjex mir-razza tal-basal li huma kkultivati, ilment li fuqu din l-istituzzjoni għandha ma ddeċidietx. Kif jirriżulta mill-fajl, dan l-ilment jirrigwarda l-konformità ta' l-elenkar fl-1997 fil-katalogu komuni taż-żrieragħ ta' ħxejjex mir-razza tal-basal prodotti mill-varjetajiet ambition u matador.

36 Kif jirriżulta mid-deċiżjoni ta' rinviju, De Groot u Bejo fi Frar ta' l-2001 indirizzaw talba għal rikonsiderazzjoni lill-Ministri kompetenti intiża għall-annullament tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 għar-raġuni li din tostakola t-tqegħid fis-suq ħieles fi Franza tal-prodotti ta' dawn il-kumpanniji. Flimkien, dawn ta' l-aħħar ressqu lment lill-Kummissjoni dwar dan id-Digriet waqt li sostnew li l-ħxejjex li prodotti mill-varjetajiet ambition u matador jistgħu jitqegħdu fis-suq b'mod ħieles fil-Komunità, minħabba l-fatt li huma kienu elenkati fil-katalogu komuni. Il-Kummissjoni għandha ma ddeċiditx fuq dan it-tieni lment.

37 Permezz ta' rikors irreġistrat fis-Segretarjat tal-kontenzjuż tal-Conseil d'État fit-8 ta' Ġunju 200, De Groot u Bejo talbu l-abrogazzjoni tad-deċiżjoni impliċita ta' rifjut li tirriżulta mis-silenzju tal-Ministri kompetenti fuq it-talba għal annullament tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990. Skond dawn il-kumpanniji, dan id-Digriet imur kontra l-Artikolu 28 KE u d-Direttiva 70/458. Fil-kuntest ta' din il-proċedura, il-comité économique agricole régional fruits et légumes de la Région Bretagne (iktar 'il quddiem is-"Cerafel") talab li jintervjeni sabiex isostni l-argumenti tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, talba li ġiet milqugħa mid-Deċiżjoni ta' rinviju.

38 Peress illi l-kunsiderazzjonijiet dwar il-legalità tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 hija neċessarjament suġġetta għall-interpretazzjoni tad-Direttivi 70/458 u 99/33, il-Conseil d'État iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tressaq lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

"Id-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 70/458 u 92/33 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jirriżervaw il-possibbilità li telenka fil-katalogu komuni […] il-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal li jirriproduċu mingħajr żerriegħa, permess ta' propagazzjoni veġetattiva biss u konsegwentement […] il-varjetajiet ambition u matador jistgħu jkunu legalment elenkati fil-katalogu komuni taħt it-titolu tal-ħxejjex mir-razza tal-basal [?]".

Fuq id-domanda preliminari

39 Preliminarjament, għandu jiġi mfakkar li d-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 jirrigwarda l-ħxejjex mir-razza tal-basal bħala prodott lest intiż għall-bejgħ, waqt li d-Direttivi 70/458 u 92/33 jipprevedu t-tqegħid fis-suq intrakomunitarju ta' l-elementi ta' riproduzzjoni. Fil-fatt, l-imsemmija Direttivi dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] intrakomunitarju rispettivament, min-naħa waħda taż-żrieragħ ta' ħxejjex aċċettatati fil-katalogu komuni u min-naħa l-oħra tal-materjali ta' propagazzjoni u taż-żriegħ ta' ħxejjex li l-varjetà tagħhom hija elenkata fil-katalogu komuni, mingħajr restrizzjonijiet fir-rigward tal-varjetà tagħhom.

40 Mandankollu, anki jekk l-għanijiet tad-Direttivi 70/458 u 92/33 mhumiex l-istess bħal dawk tal-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni fil-kawża prinċipali, wieħed ma jistax jiddeduċi minn dan il-fatt li l-imsemmija Direttivi m'għandhomx x'jaqsmu a priori mal-kawża prinċipali minħabba li huma ma jirregolawx, bħal fil-każ tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, it-tqegħid fis-suq u d-denominazzjoni ta' prodott finali.

41 F'dan ir-rigward, hemm lok li jiġi osservat, meta tittieħed in kunsiderazzjoni l-projibizzjoni, mniżżla fid-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, li jitqegħdu fis-suq, taħt l-isem ta' ħxejjex mir-razza tal-basal, il-ħxejjex mir-razza tal-basal, barra dawk tradizzjonali, u l-iffissar sanzjonijiet kriminali fil-każ ta' ksur tagħha, li ma jeżisti ebda interess għall-operaturi ekonomiċi tas-settur, jiġifieri b'mod partikolari l-agrikolturi u n-networkijiet ta' distribuzzjoni kkonċernati, li jimportaw iż-żrieragħ ta' ħxejjex mir-razza tal-basal jekk, matul fażi sussegwenti, ma kienx possibli fil-prattika li jitqegħed fis-suq taħt l-istess isem il-prodott li rriżulta min dan.

42 Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li, permess tad-domanda preliminari tagħha, il-Qorti tar-rinviju ssaqsi, fis-sustanza, min-naħa waħda jekk l-elenkar tal-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal ambition u matador bħala żrieragħ ta' ħxejjex fil-katalogu komuni sarx skond id-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 70/458 u 92/33 u ,min-naħa l-oħra, skond ir-risposta għal din id-domanda, jekk id-dritt komunitarju jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, li jawtorizza t-tqegħid fis-suq fi Franza, taħt id-denominazzjoni ta' "ħxejjex mir-razza tal-basal", il-ħxejjex prodotti permezz ta' propagazzjoni veġetattivi biss bl-esklużjoni ta' dawk li jirriżultaw minn żrieragħ.

43 Konsegwentement hemm bżonn li tingħata deċiżjoni, l-ewwel nett, fuq l-elenkar tal-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal bħala żrieragħ fil-katalogu komuni u t-tieni nett fuq d-domanda dwar jekk id-dritt komunitarju jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990.

Fuq l-elenkar tal-varjetajiet ta' żrieragħ ta' ħaxix mir-razza tal-basal fil-katalogu komuni

44 Hemm lok li jiġi mfakkar li l-ħaxix mir-razza tal-basal ma jinstabx fost il-ħxejjex elenkati fl-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458. Konsegwentement, id-dispożizzjonijiet ta' din Direttiva biss ma jippermettux jiġi kkunsidrat l-elenkar ta' varjetajiet ta' dan il-ħaxix bħala żrieragħ, bħal m'hu l-każ tal-varjetajiet ambition u matador, fil-katalogu komuni.

45 Minkejja dan jibqa l-fatt li l-ħaxix mir-razza tal-basal jinstab fl-Anness II tad-Direttiva 92/33 dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] ta' ħxejjex ta' propagazzjoni u materjal taż-żrigħ, barra ż-żerriegħa ġewwa l-Komunità. Minn dan isegwi li l-varjetajiet ambition u matador tal-ħaxix magħrufa bħala "ħaxix mir-razza tal-basal" ma jistgħux jiġu elenkati fil-katalogu komuni skond din id-Direttiva bħala varjetajiet ta' zrieragħ.

46 Mandankollu, għalkemm il-ħaxix mir-razza tal-basal ma jinstabx fil-lista ta' ħxejjex elenkati fl-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458, huwa stabbilit li, fid-29 ta' Ġunju 1995, l-imsemmija varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal ġew aċċettati mill-awtoritajiet kompetenti Olandiżi fil-katalogu nazzjonali bħala varjetajiet ġodda ta' żrieragħ ta' l-ispeċi allium ascalonicum. Billi għamlu referenza għall-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 70/458, l-imsemmija awtoritajiet ipproċedew għall-komunikazzjoni ta' l-imsemmi katalogu lill-Kummissjoni li ppubblikat fit-18 ta' Marzu 1997 l-ewwel supplement għad-dsatax edizjoni integrali tal-katalogu komuni. Dan is-supplement żied b'mod partikolari l-varjetajiet ambition u matador fil-katalogu komuni taħt id-denominazzjoni ta' l-ispeċi allium ascalonicum bħala żrieragħ.

47 F'dan il-kuntest, tqum il-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet flimkien tad-Direttivi 70/458 u 92/33 jipprekludux elenkar bħal dan.

48 F'dan ir-rigward, De Groot u Bejo, kif ukoll il-Gvern Olandiż isostnu li d-dispożizzjonijiet flimkien tad-Direttivi 70/458 u 92/33 għandhom jiġu interpreatati fis-sens li l-varjetajiet ta' ħxejjex mir-razza tal-basal li jirriproduċu permezz ta' żrieragħ jistgħu jiġu elenkati fil-katalogu komuni. Fil-fatt l-istabbiliment ta' katalogu wieħed jimplika li għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni ż-żewġ listi ta' ħxejjex flimkien li jinstabu fl-imsemmija Direttivi meta ssir it-talba ta' elenkar ta' varjetà f'dan il-katalogu.

49 B'mod partikolari, il-Gvern Olandiż isostni li, anki jekk il-ħaxix mir-razza tal-basal mhuwiex iċċitat b'mod espliċitu bħala speċi ta' haxix fid-Direttiva 70/458 peress li d-dispożizzjonijiet tagħha huma kkunsidrati flimkien ma' dawk tad-Direttiva 92/33, jidher li l-varjetajiet ta' din il-pjanta li rriżultaw minn żrieragħ jistgħu ikunu elenkati fil-katalogu komuni. Fil-fatt, l-għan ta' dawn id-Direttivi, li għandhom jiġu kkunsidrati b'mod komplementari, huwa li jiġi stabbilit katalogu komuni tal-varjetajiet indipendentement mill-mod ta' riproduzzjoni ta' dawn. Dan l-agrument huwa sostnut mill-fatt li l-lista ta' l-ispeċi elenkati fl-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva mhijiex magħluqa.

50 Bl-argumenti tagħhom, l-imsemmija kumpanniji u l-Gvern Olandiż isostnu fis-sustanza li l-istabbiliment ta' katalogu komuni wieħed jinfluwenza b'mod rilevanti s-sistemi ta' elenkar tal-varjetajiet stabbiliti mid-Direttivi 70/458 u 92/33, b'mod li l-listi ta' ħxejjex previsti minn dawn iż-żewġ Direttivi jikkomplementaw lil xulxin. F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex id-Direttiva 70/458 tkun applikabbli għal haxix li ma jinstabx fil-lista ta' l-Artikolu 2(1)A tagħha, huwa biżżejjed li dan il-ħaxix jissemma fl-Anness II tad-Direttiva 92/33.

51 Huwa ċertament veru li jeżisti katalogu wieħed ta' varjetajiet ta' speċi ta' ħxejjex li jelenka fl-istess ħin il-varjetajiet li ż-żrieragħ tagħhom japparjenu lill-ispeċi ta' ħxejjex li jinstabu fil-lista ta' l-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458 u l-varjetajiet li ż-żriegħ u l-materjali ta' propagazzjoni tagħhom jappartjenu lill-ġeneri u lill-ispeċi koperti mil-lista ta' l-Anness II tad-Direttiva 92/33.

52 Mandankollu, din il-konstatazzjoni ma tippermettix li wieħed jikkonkludi li dawn iż-żewġ listi jikkomplementaw lil xulxin u li jippermettu l-elenkar fil-katalogu komuni tal-varjetajiet ta' ħxejjex, indipendentement mid-domanda dwar jekk dawn jinstabux fil-lista tad-Direttiva 70/458 jew dik tad-Direttiva 92/33.

53 F'dan ir-rigward, hemm lok li jiġi mfakkar, l-ewwel nett, li ż-żewġ Direttivi 70/458 u 92/33 jiddefinixxu l-kamp ta' applikazzjoni tagħhom. Kif jirriżulta wkoll mit-titolu ta' dawn id-Direttivi, l-ewwel waħda tirrigwarda l-marketing [tqegħid fis-suq], fil-Komunità, taż-żrieragħ ta' ħxejjex, u t-tieni waħda tirrigwarda dwar il-marketing [tqegħid fis-suq] ta' ħxejjex ta' propagazzjoni u materjal taż-żrigħ, barra ż-żerriegħa, fil-Komunità. Min dan isegwi li skond il-kliem stess tat-titolu tagħha, id-Direttiva 92/33 hija intiża biex tkopri l-assi ekonomiċi li ma jirriżultawx mill-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 70/458.

54 Sussegwentement, għandu jiġi osservat li jirriżulta, mill-Artikoli 9(1) u (2) tad-Direttiva 92/33, li l-leġiżlatur Komunitarju ppreveda l-konsegwenzi differenti, skond jekk ħaxix jinstabx fl-istess ħin fil-lista ta' l-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458 u f'dik ta' l-Anness II tad-Direttiva 92/33, jew jekk jinstabx biss f'din l-aħħar lista.

55 Id-distinzjoni kif magħmula fl-Artikolu 9(1) u (2) tad-Direttiva 92/33 turi li l-leġiżlatur Komunitarju ma kkunsidrax li, meta tqum il-kwistjoni dwar l-elenkar fil-katalogu komuni ta' varjetà ta' ħaxix li tinstab fil-lista ta' l-Anness II tad-Direttiva 92/33, din il-lista ta' l-aħħar u dik ta' l-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458 jikkomplementawx lil xulxin, indipendentement mill-kamp ta' l-applikazzjoni rispettiv tagħhom.

56 Fl-aħħar nett, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-lista ta' l-ispeċi ta' ħxejjex li jinstabu fl-Artikolu (1)A tad-Direttiva 70/458 mhijiex magħluqa u, f'dan is-sens, din tipprevedi, fl-Artikolu 2(1)a, proċedura li għandha tiġi segwita sabiex tkabbar il-lista għal ħxejjex oħra. Dispożizzjoni simili tinstab ukoll fl-Artikolu 22 tad-Direttiva 92/33, li jirreferi għall-Artikolu 1(3) ta' l-istess Direttiva.

57 Għaldaqstant, l-eżistenza ta' regola fiż-żewġ Direttivi li tippermetti li jiġi emendat il-kontenut taż-żewġ listi msemmija fil-punt 55 ta' din is-sentenza tikkostitwixxi indikazzjoni serja ta' tali natura li tiċħad l-argumenti mqajma f'dan il-każ minn De Groot u Bejo kif ukoll mill-Gvern Olandiż f'dak li jirrigwarda n-natura komplementari ta' l-imsemmija listi.

58 Barra minn dan, kif jirriżulta mill-Artikolu 40 tad-Direttiva 70/458, il-Kumitat Permanenti fuq Żrieragħ u Materjal Propaganti għall-Agrikoltura, Ortikultura u Foresterija, li għandu joħroġ avviż meta jsir t-tkabbir tal-lista li tinstab fl-Artikolu 2(1) A ta' l-istess Direttiva, jista' jiġi, b'mod partikolari, mitlub jagħmel dan minn rappreżentant ta' Stat Membru. Min dan isegwi li l-Istati Membri kollha jistgħu jitolbu emenda fil-kontenut ta' din il-lista.

59 Mandankollu, hemm lok li jiġi kkonstatat f'dan ir-rigward li, minkejja l-emendi kollha sussegwenti ta' l-imsemmija lista, il-ħaxix mir-razza tal-basal qatt ma ġie elenkat fl-Artikolu 2(1) A ta' l-imsemmija Direttiva, anki jekk din l-ipoteżi kienet manifestament possibbli.

60 F'dawn iċ-ċirkustanzi, varjetà ta' żrieragħ ta' ħaxix, li ma tinstabx fil-lista tal-ħxejjex ta' l-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458, ma tistax tiġi elenkata fil-katalogu komuni mingħajr ma jiġu osservati l-proċeduri previsti mill-imsemmija Direttiva.

61 F'dan ir-rigward, De Groot u Bejo jsostnu li Stat Membru ma jistgħax jipprojbixxi, permezz tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu, it-tqegħid fis-suq ta' varjetà ta' żerriegħa ta' ħaxix elenkat fil-katalogu komuni mingħajr ma jsegwi l-proċeduri speċifiċi għal dan permezz tal-leġiżlazzjoni komunitarja rilevanti. Skond huma, peress li dawn huma elenkati fil-katalogu komuni, il-varjetajiet ta' żrieragħ ma jistgħu jiġu assuġġettati, ġewwa l-Komunità, għal ebda restrizzjoni ta' bejgħ in kwantu għal varjetà.

62 Barra minn dan, skond dawn il-kumpanniji, l-elenkar tal-varjetajiet ambition u matador fil-katalogu nazzjonali kien ġie nnotifikat mill-awtorijatijiet Olandiżi lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri, peress li dan l-elenkar kien tniżżel fil-katalogu komuni li ġie ppublikat fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej fit-18 ta' Marzu 1997. Jirriżulta li, minħabba li ma kkontestatx dan l-elekar fl-1995 jew fl-1997, kif setgħet tagħmel u skond il-proċeduri previsti għal dan, ir-Repubblika Franċiża ma setgħetx tirrestinġi jew tipprojbixxi l-bejgħ fit-territorju tagħha minħabba r-raġuni li l-elenkar tagħhom fil-katalogu komuni kien irregolari.

63 Għandu jiġi osservat li argument bħal dan huwa bbażat fuq premessa żbaljata. Fil-fatt, ikun rilevanti biss jekk il-ħaxix ikkonċernat, jiġifieri l-ħaxix mir-razza tal-basal, huwa msemmi fil-lista ta' l-ispeċi ta' ħxejjex ta' l-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458. Huwa biss f'din l-ipoteżi li jkun hemm lok li jiġi eżaminat jekk il-proċedura ta' aċċettazzjoni fil-katalogu komuni osservatx ir-regolamenti ta' din id-Direttiva u għalhekk tipproċedi għall-annullament jew għall-irtirar ta' l-aċċettazzjoni.

64 Madankollu, eżami bħal dan mhux ser isir f'dan il-każ preċiżament minħabba li l-ħaxix mir-razza tal-basal mhuwiex fost l-ispeċi ta' ħxejjex imsemmija fl-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva 70/458 li għalihom din hija applikabbli. Għaldaqstant, għall-kuntrarju ta' l-allegazzjoni mressqa f'dan il-każ minn De Groot u Bejo, l-elenkar tal-ħaxix mir-razza tal-basal fil-katalogu komuni bħala żerriegħa ma jistax ikun ikkontestat skond l-Artikoli 13(a), 14 u 35 sa 38 ta' din id-Direttiva.

65 Jirriżulta mit-totalità tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti li l-qari tad-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 70/458 u 92/33 flimkien ma jippermettix li jiġi kkonkluż li meta ħaxix ma jinstabx fil-lista ta' l-Artikolu 2(1)(A) tad-Direttiva 70/458, lanqas varjetà ta' dan il-ħaxix ma tista' tiġi elekata fil-katalogu komuni bħala żerriegħa minħabba li l-imsemmi ħaxix jinstab fil-lista ta' l-Anness tad-Direttiva 92/33.

66 Għaldaqstant, peress li l-ħaxix mir-razza tal-basal mhuwiex fil-lista ta' ħxejjex li huma fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 70/458, l-elenkar mill-Kummissjoni tal-varjetajiet ambition u matador bħala żrieragħ ta' dan il-ħaxix fil-katalogu komuni, wara l-komunikazzjoni tal-katalogu nazzjonali ta' din ta' l-aħħar mill-aworitajiet kompetenti tar-Renju ta' l-Olanda ma sarx skond l-imsemmija Direttiva.

Fuq l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 28 KE

67 Fir-rigward ta' l-elenkar irregolari tal-varjetajiet ta' ħaxix mir-razza tal-basal ambition u matador bħala żrieragħ ta' ħaxix fil-katalogu komuni, id-Direttiva 70/458 mhijiex applikabbli f'dan il-każ u għalhekk m'hemmx lok li teżamina jekk din tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990.

68 F'dan iċ-ċirkustanzi, tqum il-kwistjoni dwar jekk dispożizzjonijiet oħra tad-dritt komunitarju, li l-Qorti ta' rinviju ma tirrferix għalihom, imorrux kontra d-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, li jippermetti l-bejgħ taħt id-denominazzjoni ta' ħxejjex mir-razza tal-basal għall-ħxejjex mir-razza tal-basal tradizzjonali biss. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja tista' tiġi mitluba li tieħu in kunsiderazzjoni r-regoli ta' dritt Komunitarju li l-Imħallef nazzjonali m'għamilx riferiment għalihom fid-domanda tiegħu sabiex tingħatalu risposta utli (sentenzi tat-22 ta' Jannar 2004, COPPI, C-271/01, Ġabra p. I-1029, punt 27, u tat-12 ta' Ottubru 2004, Wolff & Müller, C 60/03, Ġabra I-9553, punt 24, u l-ġurisprudenza ċċitata).

69 F'dan il-kuntest, hemm lok li jiġi mfakkar li, quddiem il-Qort ta' rinviju, De Groot u Bejo sostnew li d-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 imur kontra l-Artikolu 28 KE.

70 F'dan ir-rigward, hemm lok li jiġi mfakkar li l-moviment ħieles tal-merkanzija huwa prinċipju fundamentali tat-Trattat KE li jsib l-espressjoni tiegħu fil-projbizzjoni mniżżla fl-Artikolu 28 KE ta' restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll il-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti.

71 Il-projbizzjoni fuq miżuri li għandhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet imniżżla fl-Artikolu 30 tat-Trattat tkopri l-leġiżlazzjoni kollha li tista' tostakola, b'mod dirett jew indirett, realment jew potenzjalment, il-kummerċ intrakomunitarju (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-23 ta' Settembru 2003, il-Kummissjoni vs id-Danimarka, C 192/01, Ġabra p. I-9693, punt 39, u tat-2 ta' Diċembru 2004, il-Kummissjoni vs l-Olanda, C 41/02, Ġabra p. I-11375, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).

72 Hemm lok li jiġi kkonstatat li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik fil-kawża prinċipali tikkonstitwixxi ostaklu għall-kummerċ intrakomunitarju.

73 Fil-fatt, id-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, li jammonta fis-sustanza għal awtorizzazzjoni tat-tqegħid fis-suq fi Franza, taħt l-isem ta' ħxejjex mir-razza tal-basal, tal-ħxejjex li jirriżultaw mill-propagazzjoni veġettativi biss, tagħmel it-tqegħid fis-suq, taħt l-isem ta' ħxejjex mir-razza tal-basal, iż-żrieragħ ta' dan il-ħaxix kif wkoll tal-prodott li ġie kkoltivat minn Stati Membri oħra, impossibli, f'dan l-istat membru, ħaġa li ġġiegħel il-produtturi, li jixtiequ jbiegħu din iż-żerriegħa u dawn il-prodotti fi Franza, jgħamlu hekk taħt isem ieħor.

74 Madankollu, l-obbligu impost fuq il-produtturi li jużaw ismijiet li mhumiex magħrufa jew inqas apprezzati mill-konsumatur jista' jirrendi t-tqegħid fis-suq tal-prodotti in kwistjoni iktar diffiċli u, konsegwentement jostakola l-kummerċ bejn l-Istati Membri (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta' Jannar 2003, il-Kummissjoni vs Spanja, C-12/00, Ġabra p. I-459, punt 82 u l-ġurisprudenza ċċitata).

75 F'dan ir-rigward, hemm lok li jiġi mfakkar li l-ostakoli għall-kummerċ intrakomunitarju li jirriżulta minn differenzi tad-dispożizzjonijiet nazzjonali jistgħu jiġu aċċettati jekk huma neċessarji sabiex jissodisfaw il-ħtiġiet imperattivi relatati, b'mod partikolari, mal-protezzjoni tal-konsumaturi u jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali ċċitati iktar 'il fuq huma proporzjonati ma' l-għan li jrid jintlaħaq, u jekk dan l-għan ma jistax jintlaħaq permezz ta' miżuri li jirrestrinġu inqas il-kummerċ komunitarju.

76 F'dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kienet iddeċidiet li huwa leġittimu għal Stat Membru li jiżgura li l-konsumaturi jiġu informati sew fuq il-prodotti li jiġu offruti lilhom u b'hekk jagħtihom il-possibbiltà li jagħmlu l-għażla tagħhom fuq il-bażi ta' dik l-informazzjoni. B'mod partikolari, l-Istati Membri jistgħu, bil-għan li jiżguraw il-protezzjoni tal-konsumaturi, jeħtieġu li l-interessati jbiddlu d-denominazzjoni ta' ikel meta prodott ippreżentat taħt ċerta denominazzjoni jkun daqshekk differenti, mill-aspett tal-kompożizzjoni tiegħu jew tal-fabrikazzjoni tiegħu mill-merkanziji ġeneralment margħufa taħt l-istess isem fi ħdan il-Komunità li ma jistax ikun meqjus li jaqa' taħt l-istess kategorija. Għall-kuntrarju, fil-każ ta' differenza ta' ftit importanza, tabella xierqa għandha tkun biżżejjed sabiex tipprovdi l-informazzjoni neċessarja lil dak li qed jixtri jew lill-konsumatur (sentenza il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar 'il fuq, punti 84 sa 86 u l-ġurisprudenza ċċitata).

77 F'dan il-każ, huwa stabbilit li d-differenzi li jeżistu bejn il-ħxejjex mir-razza tal-basal tradizzjonali u dawk li huma kkoltivati jirriżultaw essenzjalment mill-mod ta' riproduzzjoni. Fil-fatt, barra minn din id-differenza, iż-żewġ tipi ta' ħxejjex mir-razza tal-basal għandhom xebħ qawwi fl-aspett estern tagħhom. Għaldaqstant, l-għan tad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, jiġfieri l-protezzjoni tal-konsumaturi, jista' jintlaħaq permezz ta' twaħħil ta' tikketti xierqa li jippreċiżaw li l-ħxejjex mir-razza tal-basal ikkontestati jirriżultaw minn żerriegħa u mhux prodotti permezz ta' propagazzjoni veġettativi.

78 Għalhekk minn dan isegwi li twaħħil ta' tikketti li fihom indikazzjoni newtrali u oġġettiva, li jinfurmaw il-konsumaturi li l-ħxejjex mir-razza tal-basal esportati minn De Groot u Bejo huma l-ħxejjex mir-razza tal-basal li huma kkultivati huwa biżżejjed sabiex jiżgura informazzjoni xierqa tagħhom.

79 F'dawn iċ-ċirkustanzi, obbligu, bħal dak impost mid-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 li jitqegħdu fis-suq, taħt l-isem ta' "ħxejjex mir-razza tal-basal", li l-ħxejjex mir-razza tal-basal minn propagazzjoni veġettativi biss ma jistax jiġi meqjus bħala ġġustifikat fid-dawl ta' l-Artikolu 28 KE.

80 Jirriżulta, mill-kunsiderazzjonijiet kollha msemmija qabel, li r-risposta lill-Qorti ta' rinviju għandha tkun li:

– id-Direttiva 70/458 tipprekludi l-elenkar tal-varjetajiet ambition u matador fil-katalogu komuni fit-titolu tal-ħxejjex mir-razza tal-basal bħala varjetajiet ta' żrieragħ;

– l-Artikolu 28 KE jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990, li jawtorrizza t-tqegħid fis-suq fi Franza, taħt id-denominazzjoni ta' "ħxejjex mir-razza tal-basal", il-ħxejjex prodotti permezz ta' propagazzjoni veġettativa biss bl-esklużjoni ta' dawk li jirriżultaw minn żrieragħ prodotti u mqegħda fis-suq taħt l-istess isem fl-Istati Membri l-oħra.

Dwar l-ispejjeż

81 Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-Qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (it-Tieni Awla) taqta' u tiddeċiedi:

– Id-Direttiva tal-Kunsill 70/458/KEE, tad-29 tas-Settembru 1970, fuq il-marketing [tqegħid fis-suq] taż-żerriegħa ta' ħxejjex, kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 88/380/KEE tat-13 ta' Ġunju 1988, tipprekludi l-elenkar tal-varjetajiet ambition u matador fil-katalogu komuni fit-titolu tal-ħxejjex mir-razza tal-basal bħala varjetajiet ta' żrieragħ.

– L-Artikolu 28 KE jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħad-Digriet tas-17 ta' Mejju 1990 dwar il-kummerċ ta' l-ħxejjex mir-razza tal-basal, li jawtorrizza t-tqegħid fis-suq fi Franza, taħt l-isem ta' "ħxejjex mir-razza tal-basal", il-ħxejjex prodotti permezz ta' propagazzjoni veġettativi biss bl-esklużjoni ta' dawk li jirriżultaw minn żrieragħ prodotti u mqegħda fis-suq taħt l-istess isem fl-Istati Membri l-oħra.

Firem